पार्थिव-पूजन विधि

ॐ विष्णुर्विष्णुर्विष्णुः, अद्य....मम सर्वारिष्टनिरसनपूर्वकसर्वपापक्षयार्थं दीर्घायुरारोग्यधनधान्यपुत्रपौत्रादिसमस्तसम्पत्प्रवृद्ध्यर्थं श्रुतिस्मृतिपुराणोक्तफलप्राप्त्यर्थं श्रीसाम्बसदाशिवप्रीत्यर्थं पार्थिवलिङ्गपूजनमहं करिष्ये ।

ॐ विष्णुर्विष्णुर्विष्णुः, अद्य.... श्रीपरमात्मप्रीत्यर्थं पार्थिवलिङ्गपूजनमहं करिष्ये ।

ॐ सर्वाधारे धरे देवि त्वद्रूपां मृत्तिकामिमाम् । गृहीष्यामि प्रसन्ना त्वं लिङ्गार्थं भव सुप्रभे ॥ ॐ ह्राँ पृथिव्यै नमः ।

उद्धृतासि वराहेण कृष्णेन शतबाहुना । मृत्तिके त्वां च गृह्णामि प्रजया च धनेन च ॥

ॐ अस्य श्रीशिवपञ्चाक्षरमन्त्रस्य वामदेव ऋषिरनुष्टुप्छन्दः श्रीसदाशिवो देवता, ओङ्कारो बीजम्, नमः शक्तिः, शिवाय इति कीलकम्, मम साम्बसदाशिवप्रीत्यर्थं न्यासे पार्थिवलिङ्गपूजने जपे च विनियोगः ।

ॐ वामदेवर्षये नमः, शिरसि । ॐ अनुष्टुप्छन्दसे नमः, मुखे । ॐ श्रीसदाशिवदेवतायै नमः, हृदि । ॐ बीजाय नमः, गुह्ये । ॐ शक्तये नमः, पादयोः । ॐ शिवाय कीलकाय नमः, सर्वाङ्गे । ॐ नं तत्पुरुषाय नमः, हृदये । ॐ मं अघोराय नमः, पादयोः । ॐ शिं सद्योजाताय नमः, गुह्ये । ॐ वां वामदेवाय नमः, मूर्ध्नि । ॐ यं ईशानाय नमः, मुखे ।

ॐ अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । ॐ नं तर्जनीभ्यां नमः । ॐ मं मध्यमाभ्यां नमः । ॐ शिं अनामिकाभ्यां नमः । ॐ वां कनिष्ठिकाभ्यां नमः । ॐ यं करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः ।

ॐ हृदयाय नमः । ॐ नं शिरसे स्वाहा । ॐ मं शिखायै वषट् । ॐ शिं कवचाय हुम् । ॐ वां नेत्रत्रयाय वौषट् । ॐ यं अस्त्राय फट् ।

ध्यायेन्नित्यं महेशं रजतगिरिनिभं चारुचन्द्रावतंसं रत्नाकल्पोज्ज्वलाङ्गं परशुमृगवराभीतिहस्तं प्रसन्नम् । पद्मासीनं समन्तात् स्तुतममरगणैर्व्याघ्रकृत्तिं वसानं विश्वाद्यं विश्वबीजं निखिलभयहरं पञ्चवक्त्रं त्रिनेत्रम् ॥

ॐ पिनाकधृषे नमः, श्रीसाम्बसदाशिव पार्थिवेश्वर इहागच्छ, इह प्रतिष्ठ, इह संनिहितो भव ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय¹ नमः, आसनार्थे अक्षतान् समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, पादयोः पाद्यं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, हस्तयोरर्घ्यं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, आचमनीयं जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, मधुपर्कं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, स्नानीयं जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, पञ्चामृतस्नानं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, शुद्धोदकस्नानं समर्पयामि ।

शुद्धोदकस्नानान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, गन्धोदकस्नानं समर्पयामि ।

गन्धोदकस्नानान्ते शुद्धस्नानं समर्पयामि । शुद्धस्नानान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, वस्त्रं समर्पयामि ।

वस्त्रान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, यज्ञोपवीतं समर्पयामि ।

यज्ञोपवीतान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, उपवस्त्रं समर्पयामि ।

उपवस्त्रान्ते आचमनीयं जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, चन्दनं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, भस्म समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, अक्षतान् समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, पुष्पमालां समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, बिल्वपत्राणि समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, दूर्वाङ्कुरान् समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, नानापरिमलद्रव्याणि समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, धूपमाघ्रापयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, दीपं दर्शयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, नैवेद्यं निवेदयामि ।

मध्ये पानीयमाचमनीयं च जलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, करोद्वर्तनार्थे चन्दनं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, ऋतुफलानि समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, धत्तूरफलानि समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, मुखवासार्थे एलालवंगपूगीफलयुतं ताम्बूलं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, दक्षिणां समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवाय नमः, आरार्तिक्यं समर्पयामि ।

ॐ नमः शिवाय, श्रीभगवते साम्बसदाशिवपार्थिवेश्वराय नमः, मन्त्रपुष्पाञ्जलिं समर्पयामि । ॐ शर्वाय क्षितिमूर्तये नमः । ॐ भवाय जलमूर्तये नमः । ॐ रुद्राय अग्निमूर्तये नमः । ॐ उग्राय वायुमूर्तये नमः । ॐ भीमाय आकाशमूर्तये नमः । ॐ पशुपतये यजमानमूर्तये नमः । ॐ महादेवाय सोममूर्तये नमः । ॐ ईशानाय सूर्यमूर्तये नमः । गुह्यातिगुह्यगोप्ता त्वं गृहाणास्मत्कृतं जपम् । सिद्धिर्भवतु मे देव ! त्वत्प्रसादान्महेश्वर ॥

यानि कानि च पापानि जन्मान्तरकृतानि च । तानि सर्वाणि नश्यन्तु प्रदक्षिणपदे पदे ॥

आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम् । पूजां नैव हि जानामि क्षमस्व परमेश्वर ॥ मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वर । यत् पूजितं महादेव ! परिपूर्णं तदस्तु मे ॥ त्वमेव माता च पिता त्वमेव त्वमेव बन्धुश्च सखा त्वमेव । त्वमेव विद्या द्रविणं त्वमेव त्वमेव सर्वं मम देवदेव ॥         

गच्छ गच्छ सुरश्रेष्ठ ! स्वस्थाने परमेश्वर । मम पूजां गृहीत्वेमां पुनरागमनाय च ॥ ¹ ॐ विष्णवे नमः, ॐ विष्णवे नमः, ॐ विष्णवे नमः ॥

एका चण्ड्या रवेः सप्त तिस्रः कार्या विनायके । हरेश्चतस्रः कर्तव्याः शिवस्यार्धप्रदक्षिणा ॥ तत्तद् द्रव्यं तु संकल्प्य पुष्पैर्वापि समर्चयेत् । अर्चनेषु विहीनं यत् तत्तोयेन प्रकल्पयेत् ॥ 'केवलनैवेद्यसमर्पणेनैव पूजासिद्धिरिति ......... । गन्धपुष्पसमर्पणमात्रेण पूजासिद्धिरित्यपि पूर्वे । '          (आचारेन्दु)