नृसिंह जयंती व्रत कथा

नृसिंह जयंती वैशाख महिन्याच्या शुक्ल पक्षात साजरी केली जाते आणि हा दिवस भगवान विष्णूच्या नृसिंह अवताराला समर्पित आहे. खाली या व्रताची पारंपरिक कथा दिली आहे.

नृसिंह जयंती व्रत कथा

हिंदू पंचांगानुसार नृसिंह जयंतीचे व्रत वैशाख महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील चतुर्थी तिथीला साजरे केले जाते. पुराणांत वर्णिलेल्या कथांनुसार याच पावन दिवशी भक्त प्रल्हादाचे रक्षण करण्यासाठी भगवान विष्णूने नृसिंह रूपात अवतार घेतला होता. त्यामुळे हा दिवस भगवान नृसिंहाची जयंती म्हणून मोठ्या थाटामाटात आणि हर्षोल्हासाने साजरा केला जातो. भगवान नृसिंह जयंतीची व्रतकथा अशी आहे —

कथेनुसार आपल्या भावाच्या मृत्यूचा बदला घेण्यासाठी राक्षसराज हिरण्यकशिपूने कठोर तपस्या करून ब्रह्मदेव व शिव यांना प्रसन्न करून त्यांच्याकडून अजेय होण्याचे वरदान प्राप्त केले. वरदान मिळताच अहंकाराने तो प्रजेवर अत्याचार करू लागला आणि त्यांना नाना प्रकारच्या यातना व कष्ट देऊ लागला. त्यामुळे प्रजा अत्यंत दुःखी राहत होती. याच काळात हिरण्यकशिपूची पत्नी कयाधू हिने एका पुत्राला जन्म दिला, ज्याचे नाव प्रल्हाद ठेवले गेले. राक्षसकुळात जन्म घेऊनही बालपणापासूनच श्रीहरीच्या भक्तीची प्रल्हादाला गाढ ओढ होती.

हिरण्यकशिपूने प्रल्हादाचे मन भगवद्भक्तीपासून दूर करण्यासाठी अनेक अयशस्वी प्रयत्न केले, परंतु तो यशस्वी होऊ शकला नाही. एकदा त्याने आपली बहीण होलिका हिच्या साहाय्याने त्याला अग्नीत जाळण्याचा प्रयत्न केला, परंतु प्रल्हादावर भगवंताची असीम कृपा असल्याने त्याच्या पदरी निराशाच पडली. अखेरीस एके दिवशी त्याने प्रल्हादाला तलवारीने मारण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा भगवान नृसिंह खांबातून प्रकट झाले आणि हिरण्यकशिपूला आपल्या मांड्यांवर घेऊन त्याची छाती आपल्या नखांनी फाडून टाकली व आपल्या भक्ताचे रक्षण केले.

भक्तांच्या मते या दिवशी जर कोणी व्रत ठेवून श्रद्धेने व भक्तिपूर्वक भगवान नृसिंहाची सेवापूजा करील तर तो सर्व जन्मांच्या पापांतून मुक्त होऊन प्रभूच्या परमधामाला प्राप्त होतो.