हरिपाठ — संत ज्ञानेश्वर

शेअर करा

देवाचिये द्वारीं उभा क्षणभरी । तेणें मुक्ति चारी साधियेल्या ॥ १ ॥ हरि मुखें म्हणा हरि मुखें म्हणा । पुण्याची गणना कोण करी ॥ २ ॥ असोनि संसारीं जिव्हे वेगु करी । वेदशास्त्र उभारी बाह्या सदा ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव म्हणे व्यासाचिया खुणा । द्वारकेचा राणा पांडवां घरीं ॥ ४ ॥

devāciye dvārīṃ ubhā kṣaṇabharī | teṇeṃ mukti cārī sādhiyelyā || 1 || hari mukheṃ mhaṇā hari mukheṃ mhaṇā | puṇyācī gaṇanā koṇa karī || 2 || asoni saṃsārīṃ jivhe vegu karī | vedaśāstra ubhārī bāhyā sadā || 3 || jñānadeva mhaṇe vyāsāciyā khuṇā | dvārakecā rāṇā pāṃḍavāṃ gharīṃ || 4 ||

चहूं वेदीं जाण षट्शास्त्रीं कारण । अठराहीं पुराणें हरीसी गाती ॥ १ ॥ मंथुनी नवनीता तैसें घे अनंता । वायां व्यर्थ कथा सांडी मार्ग ॥ २ ॥ एक हरि आत्मा जीवशिव सम । वायां तूं दुर्गमा न घालीं मन ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा पाठ हरि हा वैकुंठ । भरला घनदाट हरि दिसे ॥ ४ ॥

cahūṃ vedīṃ jāṇa ṣaṭśāstrīṃ kāraṇa | aṭharāhīṃ purāṇeṃ harīsī gātī || 1 || maṃthunī navanītā taiseṃ ghe anaṃtā | vāyāṃ vyartha kathā sāṃḍī mārga || 2 || eka hari ātmā jīvaśiva sama | vāyāṃ tūṃ durgamā na ghālīṃ mana || 3 || jñānadevā pāṭha hari hā vaikuṃṭha | bharalā ghanadāṭa hari dise || 4 ||

त्रिगुण असार निर्गुण हें सार । सारासार विचार हरिपाठ ॥ १ ॥ सगुण निर्गुण गुणांचें अगुण । हरिविणें मत व्यर्थ जाय ॥ २ ॥ अव्यक्त निराकार राहीं ज्या आकार । जेथुनी चराचर त्यासी भजें ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा ध्यानीं रामकृष्ण मनीं । अनंत जन्मांनीं पुण्य होय ॥ ४

triguṇa asāra nirguṇa heṃ sāra | sārāsāra vicāra haripāṭha || 1 || saguṇa nirguṇa guṇāṃceṃ aguṇa | hariviṇeṃ mata vyartha jāya || 2 || avyakta nirākāra rāhīṃ jyā ākāra | jethunī carācara tyāsī bhajeṃ || 3 || jñānadevā dhyānīṃ rāmakṛṣṇa manīṃ | anaṃta janmāṃnīṃ puṇya hoya || 4

भावेंवीण भक्ति भक्तिवीण मुक्ति । बळेंवीण शक्ति बोलूं नये ॥ १ ॥ कैसेनि दैवत प्रसन्न त्वरित । उगा राहें निवांत शिणसी वायां ॥ १ ॥ सायासें करिसी प्रपञ्च दिननिशीं । हरिसी न भजसी कोण्या गुणे ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव म्हणे हरिजप करणें । तुटेल धरणें प्रपंचाचें ॥ ४ ॥

bhāveṃvīṇa bhakti bhaktivīṇa mukti | baḷeṃvīṇa śakti bolūṃ naye || 1 || kaiseni daivata prasanna tvarita | ugā rāheṃ nivāṃta śiṇasī vāyāṃ || 1 || sāyāseṃ karisī prapañca dinaniśīṃ | harisī na bhajasī koṇyā guṇe || 3 || jñānadeva mhaṇe harijapa karaṇeṃ | tuṭela dharaṇeṃ prapaṃcāceṃ || 4 ||

योग याग विधी येणें नोहे सिद्धि । वायांचि उपाधि दंभधर्म ॥ १ ॥ भावेंवीण देव न कळे निःसंदेह । गुरुवीण अनुभव कैसा कळे ॥ २ ॥ तपेवीण दैवत दिधल्यावीण प्राप्त । गुजेवीण हित कोण सांगे ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव मार्ग दृष्टांताची मात । साधूचे संगती तरुणोपाय ॥ ४ ॥

yoga yāga vidhī yeṇeṃ nohe siddhi | vāyāṃci upādhi daṃbhadharma || 1 || bhāveṃvīṇa deva na kaḷe niḥsaṃdeha | guruvīṇa anubhava kaisā kaḷe || 2 || tapevīṇa daivata didhalyāvīṇa prāpta | gujevīṇa hita koṇa sāṃge || 3 || jñānadeva mārga dṛṣṭāṃtācī māta | sādhūce saṃgatī taruṇopāya || 4 ||

साधुबोध झाला तो नुरोनियां ठेला । ठायींच मुराला अनुभवें ॥ १ ॥ कापुराची वाती उजळली ज्योती । ठायींच समाप्ती झाली जैसी ॥ २ ॥ मोक्षरेखें आला भाग्ये विनटला । साधूचा अंकिला हरिभक्त ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा गोडी संगती सज्जनीं । हरि दिसे जनीं आत्मतत्त्वीं ॥ ४ ॥

sādhubodha jhālā to nuroniyāṃ ṭhelā | ṭhāyīṃca murālā anubhaveṃ || 1 || kāpurācī vātī ujaḷalī jyotī | ṭhāyīṃca samāptī jhālī jaisī || 2 || mokṣarekheṃ ālā bhāgye vinaṭalā | sādhūcā aṃkilā haribhakta || 3 || jñānadevā goḍī saṃgatī sajjanīṃ | hari dise janīṃ ātmatattvīṃ || 4 ||

पर्वताप्रमाणें पातक करणें । वज्रलेप होणें अभक्तांसी ॥ १ ॥ नाहीं ज्यांसी भक्ति ते पतित अभक्त । हरीसी न भजत दैवहत ॥ २ ॥ अनंत वाचाळ बरळती बरळ । त्यां कैंचा दयाळ पावे हरी ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा प्रमाण आत्मा हा निधान । सर्वांघटीं पूर्ण एक नांदे ॥ ४ ॥

parvatāpramāṇeṃ pātaka karaṇeṃ | vajralepa hoṇeṃ abhaktāṃsī || 1 || nāhīṃ jyāṃsī bhakti te patita abhakta | harīsī na bhajata daivahata || 2 || anaṃta vācāḷa baraḷatī baraḷa | tyāṃ kaiṃcā dayāḷa pāve harī || 3 || jñānadevā pramāṇa ātmā hā nidhāna | sarvāṃghaṭīṃ pūrṇa eka nāṃde || 4 ||

संतांचे संगती मनोमार्गगती । आकळावा श्रीपति येणें पंथें ॥ १ ॥ रामकृष्ण वाचा भाव हा जीवाचा । आत्मा जो शिवाचा राम जप ॥ २ ॥ एकतत्त्वी नाम साधिती साधन । द्वैताचें बंधन न बाधिजे ॥ ३ ॥ नामामृत गोडी वैष्णवां लाधली । योगियां साधली जीवनकळा ॥ ४ ॥ सत्वर उच्चार प्रल्हादी बिंबला । उद्धवा लाधला कृष्णदाता ॥ ५ ॥ ज्ञानदेव म्हणे नाम हें सुलभ । सर्वत्र दुर्लभ विरळा जाणे ॥ ६ ॥

saṃtāṃce saṃgatī manomārgagatī | ākaḷāvā śrīpati yeṇeṃ paṃtheṃ || 1 || rāmakṛṣṇa vācā bhāva hā jīvācā | ātmā jo śivācā rāma japa || 2 || ekatattvī nāma sādhitī sādhana | dvaitāceṃ baṃdhana na bādhije || 3 || nāmāmṛta goḍī vaiṣṇavāṃ lādhalī | yogiyāṃ sādhalī jīvanakaḷā || 4 || satvara uccāra pralhādī biṃbalā | uddhavā lādhalā kṛṣṇadātā || 5 || jñānadeva mhaṇe nāma heṃ sulabha | sarvatra durlabha viraḷā jāṇe || 6 ||

विष्णुविणें जप व्यर्थ त्याचें ज्ञान । रामकृष्णीं मन नाहीं ज्याचे ॥ १ ॥ उपजोनी करंटा नेणें अद्वय वाटा । रामकृष्णीं पैठा कैसा होय ॥ २ ॥ द्वैताची झाडणी गुरुविण ज्ञान । त्या कैंचें कीर्तन घडे नामीं ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव म्हणे सगुण हें ध्यान । नामपाठ मौन प्रपंचाचें ॥ ४ ॥

viṣṇuviṇeṃ japa vyartha tyāceṃ jñāna | rāmakṛṣṇīṃ mana nāhīṃ jyāce || 1 || upajonī karaṃṭā neṇeṃ advaya vāṭā | rāmakṛṣṇīṃ paiṭhā kaisā hoya || 2 || dvaitācī jhāḍaṇī guruviṇa jñāna | tyā kaiṃceṃ kīrtana ghaḍe nāmīṃ || 3 || jñānadeva mhaṇe saguṇa heṃ dhyāna | nāmapāṭha mauna prapaṃcāceṃ || 4 ||

त्रिवेणीसंगमीं नाना तीर्थें भ्रमीं । चित्त नाहीं नामीं तरी ते व्यर्थ ॥ १ ॥ नामासी विन्मुख तो नर पापिया । हरीविण धांवया न पावे कोणी ॥ २ ॥ पुराणप्रसिद्ध बोलिले वाल्मिक । नामें तिन्ही लोक उद्धरती ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव म्हणे नाम जपा हरिचें । परंपरा त्याचें कुळ शुद्ध ॥ ४ ॥

triveṇīsaṃgamīṃ nānā tīrtheṃ bhramīṃ | citta nāhīṃ nāmīṃ tarī te vyartha || 1 || nāmāsī vinmukha to nara pāpiyā | harīviṇa dhāṃvayā na pāve koṇī || 2 || purāṇaprasiddha bolile vālmika | nāmeṃ tinhī loka uddharatī || 3 || jñānadeva mhaṇe nāma japā hariceṃ | paraṃparā tyāceṃ kuḷa śuddha || 4 ||

हरिउच्चारणीं अनंत पापराशी । जातील लयासी क्षणमात्रें ॥ १ ॥ तृण अग्निमेळें समरस झालें । तैसें नामें केलें जपता हरी ॥ २ ॥ हरिउच्चारण मंत्र पैं अगाध । पळे भूतबाधा भय याचें ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव म्हणे हरि माझा समर्थ । न करवे अर्थ उपनिषदां ॥ ४ ॥

hariuccāraṇīṃ anaṃta pāparāśī | jātīla layāsī kṣaṇamātreṃ || 1 || tṛṇa agnimeḷeṃ samarasa jhāleṃ | taiseṃ nāmeṃ keleṃ japatā harī || 2 || hariuccāraṇa maṃtra paiṃ agādha | paḷe bhūtabādhā bhaya yāceṃ || 3 || jñānadeva mhaṇe hari mājhā samartha | na karave artha upaniṣadāṃ || 4 ||

तीर्थ व्रत नेम भावेवीण सिद्धी । वायांची उपाधी करिसी जनां ॥ १ ॥ भावबळें आकळे येरवी नाकळे । करतळीं आंवळे तैसा हरी ॥ २ ॥ पारियाचा रवा घेतां भूमीवरी । यत्न परोपरी साधन तैसें ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव म्हणे निवृत्ति निर्गुण । दिधलें संपूर्ण माझे हातीं ॥ ४ ॥

tīrtha vrata nema bhāvevīṇa siddhī | vāyāṃcī upādhī karisī janāṃ || 1 || bhāvabaḷeṃ ākaḷe yeravī nākaḷe | karataḷīṃ āṃvaḷe taisā harī || 2 || pāriyācā ravā ghetāṃ bhūmīvarī | yatna paroparī sādhana taiseṃ || 3 || jñānadeva mhaṇe nivṛtti nirguṇa | didhaleṃ saṃpūrṇa mājhe hātīṃ || 4 ||

समाधि हरीची सम सुखेंवीण । न साधेल जाण द्वैतबुद्धि ॥ १ ॥ बुद्धीचें वैभव अन्य नाहीं दुजें । एका केशवराजे सकळ सिद्धि ॥ २ ॥ ऋद्धि सिद्धि अन्य निधि अवघीच उपाधी । जंव त्या परमानंदी मन नाहीं ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवीं रम्य रमलें समाधान । हरीचें चिंतन सर्वकाळ ॥ ४ ॥

samādhi harīcī sama sukheṃvīṇa | na sādhela jāṇa dvaitabuddhi || 1 || buddhīceṃ vaibhava anya nāhīṃ dujeṃ | ekā keśavarāje sakaḷa siddhi || 2 || ṛddhi siddhi anya nidhi avaghīca upādhī | jaṃva tyā paramānaṃdī mana nāhīṃ || 3 || jñānadevīṃ ramya ramaleṃ samādhāna | harīceṃ ciṃtana sarvakāḷa || 4 ||

नित्य सत्य मित हरिपाठ ज्यासी । कळिकाळ त्यासी न पाहे दृष्टी ॥ १ ॥ रामकृष्णीं वाचा अनंतराशी तप । पापाचे कळप पळती पुढें ॥ २ ॥ हरि हरि हरि मंत्र हा शिवाचा । म्हणती जे वाचा तया मोक्ष ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा पाठ नारायण नाम । पाविजे उत्तम निज स्थान ॥ ४ ॥

nitya satya mita haripāṭha jyāsī | kaḷikāḷa tyāsī na pāhe dṛṣṭī || 1 || rāmakṛṣṇīṃ vācā anaṃtarāśī tapa | pāpāce kaḷapa paḷatī puḍheṃ || 2 || hari hari hari maṃtra hā śivācā | mhaṇatī je vācā tayā mokṣa || 3 || jñānadevā pāṭha nārāyaṇa nāma | pāvije uttama nija sthāna || 4 ||

एक नाम हरि द्वैतनाम दूरी । अद्वैत कुसरी विरळा जाणे ॥ १ ॥ समबुद्धि घेतां समान श्रीहरी । शमदमां वरी हरि झाला ॥ २ ॥ सर्वांघटी राम देहादेहीं एक । सूर्य प्रकाशक सहस्ररश्मी ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा चित्तीं हरिपाठ नेमा । मागिलिया जन्मा मुक्त झालों ॥ ४ ॥

eka nāma hari dvaitanāma dūrī | advaita kusarī viraḷā jāṇe || 1 || samabuddhi ghetāṃ samāna śrīharī | śamadamāṃ varī hari jhālā || 2 || sarvāṃghaṭī rāma dehādehīṃ eka | sūrya prakāśaka sahasraraśmī || 3 || jñānadevā cittīṃ haripāṭha nemā | māgiliyā janmā mukta jhāloṃ || 4 ||

हरिनाम जपे तो नर दुर्लभ । वाचेसी सुलभ राम कृष्ण ॥ १ ॥ राम कृष्ण नामीं उन्मनी साधली । तयासी लाधली सकळ सिद्धि ॥ २ ॥ सिद्धि बुद्धि धर्म हरिपाठीं आले । प्रपंची निमाले साधुसंगे ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवीं नाम रामकृष्ण ठसा । तेणें दशदिशा आत्माराम ॥ ४ ॥

harināma jape to nara durlabha | vācesī sulabha rāma kṛṣṇa || 1 || rāma kṛṣṇa nāmīṃ unmanī sādhalī | tayāsī lādhalī sakaḷa siddhi || 2 || siddhi buddhi dharma haripāṭhīṃ āle | prapaṃcī nimāle sādhusaṃge || 3 || jñānadevīṃ nāma rāmakṛṣṇa ṭhasā | teṇeṃ daśadiśā ātmārāma || 4 ||

हरिपाठकीर्ति मुखें जरी गाय । पवित्रचि होय देह त्याचा ॥ १ ॥ तपाचे सामर्थ्ये तपिन्नला अमूप । चिरंजीव कल्प वैकुंठीं नांदे ॥ २ ॥ मतृपितृभ्रात सगोत्र अपार । चतुर्भुज नर होऊनि ठेले ॥ ३ ॥ ज्ञान गूढगम्य ज्ञानदेवा लाधलें । निवृत्तीनें दिधलें माझें हातीं ॥ ४ ॥

haripāṭhakīrti mukheṃ jarī gāya | pavitraci hoya deha tyācā || 1 || tapāce sāmarthye tapinnalā amūpa | ciraṃjīva kalpa vaikuṃṭhīṃ nāṃde || 2 || matṛpitṛbhrāta sagotra apāra | caturbhuja nara hoūni ṭhele || 3 || jñāna gūḍhagamya jñānadevā lādhaleṃ | nivṛttīneṃ didhaleṃ mājheṃ hātīṃ || 4 ||

हरिवंशपुराण हरिनाम संकीर्तन । हरिविण सौजन्य नेणे कोणी ॥ १ ॥ त्या नरा लाधलें वैकुंठ जोडलें । सकळही घडलें तीर्थाटण ॥ २ ॥ मनोमार्गें गेला तो तेथें मुकला । हरिपाठीं स्थिरावला तोचि धन्य ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा गोडी हरिनामाची जोडी । रामकृष्णी आवडी सर्वकाळ ॥ ४ ॥

harivaṃśapurāṇa harināma saṃkīrtana | hariviṇa saujanya neṇe koṇī || 1 || tyā narā lādhaleṃ vaikuṃṭha joḍaleṃ | sakaḷahī ghaḍaleṃ tīrthāṭaṇa || 2 || manomārgeṃ gelā to tetheṃ mukalā | haripāṭhīṃ sthirāvalā toci dhanya || 3 || jñānadevā goḍī harināmācī joḍī | rāmakṛṣṇī āvaḍī sarvakāḷa || 4 ||

नामसंकीर्तन वैष्णवांची जोडी । पापें अनंत कोटी गेलीं त्यांची ॥ १ ॥ अनंत जन्मांचें तप एक नाम । सर्व मार्ग सुगम हरिपाठी ॥ २ ॥ योग याग क्रिया धर्माधर्म माया । गेले ते विलया हरिपाठी ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवी यज्ञयाग क्रिया धर्म । हरीविण नेम नाहीं दुजा ॥ ४ ॥

nāmasaṃkīrtana vaiṣṇavāṃcī joḍī | pāpeṃ anaṃta koṭī gelīṃ tyāṃcī || 1 || anaṃta janmāṃceṃ tapa eka nāma | sarva mārga sugama haripāṭhī || 2 || yoga yāga kriyā dharmādharma māyā | gele te vilayā haripāṭhī || 3 || jñānadevī yajñayāga kriyā dharma | harīviṇa nema nāhīṃ dujā || 4 ||

वेदशास्त्रपुराण श्रुतीचें वचन । एक नारायण सारा जप ॥ १ ॥ जप तप कर्म हरीविण धर्म । वाउगाचि श्रम व्यर्थ जाय ॥ २ ॥ हरीपाठी गेले ते निवांताचि ठेले । भ्रमर गुंतले सुमनकळिके ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवीं मंत्र हरिनामाचें शस्त्र । यमें कुळगोत्र वर्जियेलें ॥ ४ ॥

vedaśāstrapurāṇa śrutīceṃ vacana | eka nārāyaṇa sārā japa || 1 || japa tapa karma harīviṇa dharma | vāugāci śrama vyartha jāya || 2 || harīpāṭhī gele te nivāṃtāci ṭhele | bhramara guṃtale sumanakaḷike || 3 || jñānadevīṃ maṃtra harināmāceṃ śastra | yameṃ kuḷagotra varjiyeleṃ || 4 ||

काळ वेळ नाम उच्चारितां नाहीं । दोन्ही पक्ष पाहीं उद्धरती ॥ १ ॥ रामकृष्ण नाम सर्व दोषां हरण । जडजीवां तारण हरि एक ॥ २ ॥ हरिनाम सार जिव्हा या नामाची । उपमा त्या देवाची कोण वानी ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा सांग झाला हरिपाठ । पूर्वजां वैकुंठ मार्ग सोपा ॥ ४ ॥

kāḷa veḷa nāma uccāritāṃ nāhīṃ | donhī pakṣa pāhīṃ uddharatī || 1 || rāmakṛṣṇa nāma sarva doṣāṃ haraṇa | jaḍajīvāṃ tāraṇa hari eka || 2 || harināma sāra jivhā yā nāmācī | upamā tyā devācī koṇa vānī || 3 || jñānadevā sāṃga jhālā haripāṭha | pūrvajāṃ vaikuṃṭha mārga sopā || 4 ||

नित्यनेम नामीं ते प्राणी दुर्लभ । लक्षुमीवल्लभ तयां जवळी ॥ १ ॥ नारायण हरी नारायण हरी । भुक्ति मुक्ति चारी घरीं त्यांच्या ॥ २ ॥ हरिविण जन्म नर्कचि पैं जाणा । यमाचा पाहुणा प्राणी होय ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव पुसे निवृत्तिसी चाड । गगनाहूनि वाड नाम आहे ॥ ४ ॥

nityanema nāmīṃ te prāṇī durlabha | lakṣumīvallabha tayāṃ javaḷī || 1 || nārāyaṇa harī nārāyaṇa harī | bhukti mukti cārī gharīṃ tyāṃcyā || 2 || hariviṇa janma narkaci paiṃ jāṇā | yamācā pāhuṇā prāṇī hoya || 3 || jñānadeva puse nivṛttisī cāḍa | gaganāhūni vāḍa nāma āhe || 4 ||

सात पांच तीन दशकांचा मेळा । एक तत्त्वी कळा दावी हरी ॥ १ ॥ तैसें नव्हे नाम सर्वत्र वरिष्ठ । तेथें कांहीं कष्ट न लागती ॥ २ ॥ अजपा जपणें उलट प्राणाचा । येथेंही मनाचा निर्धार असे ॥ ३ ॥ ज्ञानदेवा जिणें नामेंविण व्यर्थ । रामकृष्णीं पंथ क्रमियेला ॥ ४ ॥

sāta pāṃca tīna daśakāṃcā meḷā | eka tattvī kaḷā dāvī harī || 1 || taiseṃ navhe nāma sarvatra variṣṭha | tetheṃ kāṃhīṃ kaṣṭa na lāgatī || 2 || ajapā japaṇeṃ ulaṭa prāṇācā | yetheṃhī manācā nirdhāra ase || 3 || jñānadevā jiṇeṃ nāmeṃviṇa vyartha | rāmakṛṣṇīṃ paṃtha kramiyelā || 4 ||

जप तप कर्म क्रिया नेम धर्म । सर्वांघटीं राम भाव शुद्ध ॥ १ ॥ न सोडी हा भावो टाकी रे संदेहो । रामकृष्ण टाहो नित्य फोडी ॥ २ ॥ जाति वित्त गोत्र कुळ शीळ मात । भजकां त्वरित भावनायुक्त ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव ध्यानीं रामकृष्ण मनीं । वैकुंठभुवनीं घर केलें ॥ ४ ॥

japa tapa karma kriyā nema dharma | sarvāṃghaṭīṃ rāma bhāva śuddha || 1 || na soḍī hā bhāvo ṭākī re saṃdeho | rāmakṛṣṇa ṭāho nitya phoḍī || 2 || jāti vitta gotra kuḷa śīḷa māta | bhajakāṃ tvarita bhāvanāyukta || 3 || jñānadeva dhyānīṃ rāmakṛṣṇa manīṃ | vaikuṃṭhabhuvanīṃ ghara keleṃ || 4 ||

जाणीव नेणीव भगवंतीं नाही ।न् । हरिउच्चारणी पाही मोक्ष सदा ॥ १ ॥ नारायण हरी उच्चार नामाचा । तेथें कळिकाळाचा रीघ नाहीं ॥ २ ॥ तेथील प्रमाण नेणवे वेदांसी । तें जीवजंतूंसीं केवीं कळे ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव फळ नारायण पाठ । सर्वत्र वैकुंठ केलें असे ॥ ४ ॥

jāṇīva neṇīva bhagavaṃtīṃ nāhī |n | hariuccāraṇī pāhī mokṣa sadā || 1 || nārāyaṇa harī uccāra nāmācā | tetheṃ kaḷikāḷācā rīgha nāhīṃ || 2 || tethīla pramāṇa neṇave vedāṃsī | teṃ jīvajaṃtūṃsīṃ kevīṃ kaḷe || 3 || jñānadeva phaḷa nārāyaṇa pāṭha | sarvatra vaikuṃṭha keleṃ ase || 4 ||

एक तत्त्व नाम दृढ धरीं मना । हरीसी करुणा येईल तुझी ॥ १ ॥ तें नाम सोपें रे रामकृष्ण गोविंद । वाचेसी सद्गद जपे आधीं ॥ २ ॥ नामापरतें तत्त्व नाहीं रे अन्यथा । वायां आणि पंथा जाशी झणी ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव नाम जपमाळ अंतरी । धरोनी श्रीहरी जपे सदा ॥ ४ ॥

eka tattva nāma dṛḍha dharīṃ manā | harīsī karuṇā yeīla tujhī || 1 || teṃ nāma sopeṃ re rāmakṛṣṇa goviṃda | vācesī sadgada jape ādhīṃ || 2 || nāmāparateṃ tattva nāhīṃ re anyathā | vāyāṃ āṇi paṃthā jāśī jhaṇī || 3 || jñānadeva nāma japamāḷa aṃtarī | dharonī śrīharī jape sadā || 4 ||

सर्व सुख गोडी साही शास्त्रें निवडी । रिकामा अर्धघडी राहूं नको ॥ १ ॥ लटिका व्यवहार सर्व हा संसार । वायां येरझार हरीविण ॥ २ ॥ नाममंत्र जप कोटी जाईल पाप । रामकृष्णीं संकल्प धरूनी राहे ॥ ३ ॥ निजवृत्ति हे काढी माया तोडी । इंद्रियांसवडी लपूं नको ॥ ४ ॥ तीर्थीं व्रतीं भाव धरीं रे करुणा । शांति दया पाहुणा हरि करीं ॥ ५ ॥ ज्ञानदेवा प्रमाण निवृत्तिदेवीं ज्ञान । समाधि संजीवन हरिपाठ ॥ ६ ॥

sarva sukha goḍī sāhī śāstreṃ nivaḍī | rikāmā ardhaghaḍī rāhūṃ nako || 1 || laṭikā vyavahāra sarva hā saṃsāra | vāyāṃ yerajhāra harīviṇa || 2 || nāmamaṃtra japa koṭī jāīla pāpa | rāmakṛṣṇīṃ saṃkalpa dharūnī rāhe || 3 || nijavṛtti he kāḍhī māyā toḍī | iṃdriyāṃsavaḍī lapūṃ nako || 4 || tīrthīṃ vratīṃ bhāva dharīṃ re karuṇā | śāṃti dayā pāhuṇā hari karīṃ || 5 || jñānadevā pramāṇa nivṛttidevīṃ jñāna | samādhi saṃjīvana haripāṭha || 6 ||

अभंग हरिपाठ असती अठ्ठावीस । रचिले विश्वासें ज्ञानदेवें ॥ १ ॥ नित्य पाठ करी इंद्रायणीतीरीं । होय अधिकारी सर्वथा तो ॥ २ ॥ असावें एकाग्रीं स्वस्थ चित्त मन । उल्हासें करून स्मरण जीवी ॥ ३ ॥ अंतकाळीं तैसा संकटाचें वेळीं । हरि तया सांभाळी अंतर्बाह्य ॥ ४ ॥ संतसज्जनानीं घेतली प्रचीती । आळशी मंदमती केवीं तरें ॥ ५ ॥ श्रीगुरु निवृत्ति वचन प्रेमळ । तोषला तात्काळ ज्ञानदेव ॥ ६ ॥

abhaṃga haripāṭha asatī aṭhṭhāvīsa | racile viśvāseṃ jñānadeveṃ || 1 || nitya pāṭha karī iṃdrāyaṇītīrīṃ | hoya adhikārī sarvathā to || 2 || asāveṃ ekāgrīṃ svastha citta mana | ulhāseṃ karūna smaraṇa jīvī || 3 || aṃtakāḷīṃ taisā saṃkaṭāceṃ veḷīṃ | hari tayā sāṃbhāḷī aṃtarbāhya || 4 || saṃtasajjanānīṃ ghetalī pracītī | āḷaśī maṃdamatī kevīṃ tareṃ || 5 || śrīguru nivṛtti vacana premaḷa | toṣalā tātkāḷa jñānadeva || 6 ||

कोणाचें हें घर हा देह कोणाचा । आत्माराम त्याचा तोचि जाणे ॥ १ ॥ मी तूं हा विचार विवेक शोधावा । गोविंदा माधवा याच देहीं ॥ २ ॥ देहीं ध्याता ध्यान त्रिपुटीवेगळा । सहस्र दळीं उगवला सूर्य जैसा ॥ ३ ॥ ज्ञानदेव म्हणे नयनाची ज्योती । या नावें रूपें तुम्ही जाणा ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीज्ञानदेव हरिपाठ समाप्त ॥

koṇāceṃ heṃ ghara hā deha koṇācā | ātmārāma tyācā toci jāṇe || 1 || mī tūṃ hā vicāra viveka śodhāvā | goviṃdā mādhavā yāca dehīṃ || 2 || dehīṃ dhyātā dhyāna tripuṭīvegaḷā | sahasra daḷīṃ ugavalā sūrya jaisā || 3 || jñānadeva mhaṇe nayanācī jyotī | yā nāveṃ rūpeṃ tumhī jāṇā || 4 || || iti śrījñānadeva haripāṭha samāpta ||

पद 1

पद 2

पद 3

पद 4

पद 5

पद 6

पद 7

पद 8

पद 9

पद 10

पद 11

पद 12

पद 13

पद 14

पद 15

पद 16

पद 17

पद 18

पद 19

पद 20

पद 21

पद 22

पद 23

पद 24

पद 25

पद 26

पद 27

पद 28

पद 29

या पाठाविषयी

परिचय

संत ज्ञानेश्वर यांचे हरिपाठाचे अभंग हे श्री पंचरत्न हरिपाठातील एक भाग आहेत. हरिनामाचा महिमा, संतसंगती आणि भक्तिमार्ग हा या अभंगांचा मुख्य विषय आहे. वारकरी संप्रदायात हरिपाठाचे नित्य पठण केले जाते.

संदर्भ 1

Haripatha by five Marathi Saints (श्री पंचरत्न हरिपाठ) — sanskritdocuments.org
पाठभेद — अभंग 2: वायां दुर्गमी न घालीं मन

परवाना: Verified against sanskritdocuments.org

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

हरिपाठ — संत ज्ञानेश्वर

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत नामदेव

हरिपाठ — संत एकनाथ

हरिपाठ — संत तुकाराम

हरिपाठ — संत निवृत्तिनाथ

आणखी पाहा 23

आरती

घालीन लोटांगण

येई हो विठ्ठले

युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा

आरती ज्ञानराजा

मंत्र

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय मंत्र

स्तोत्रे

विष्णु सहस्रनाम

कवच

श्रीनारायणकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

विष्णु अष्टोत्तर शतनामावली

व्रतकथा

आवळा (अक्षय) नवमी व्रत कथा

भीष्म पंचक व्रत कथा

एकादशी व्रत कथा

होली (होलिका) व्रत कथा

देवी-देवता

विष्णू

सण

होळी