हरिपाठ — संत तुकाराम

शेअर करा

नमिला गणपति माऊली सारजा । आतां गुरुराजा दंडवत ॥ १ ॥ गुरुरायाचरणीं मस्तक ठेविला । आल्या स्तुतीला द्यावी मती ॥ २ ॥ गुरुराया तुजाइसा नाहीं सखा । कृपा करुनी रंका धरीं हातीं ॥ ३ ॥ तुका म्हणे माता पिता गुरु बंधु । तूंचि कृपासिंधु पांडुरंगा ॥ ४ ॥

namilā gaṇapati māūlī sārajā | ātāṃ gururājā daṃḍavata || 1 || gururāyācaraṇīṃ mastaka ṭhevilā | ālyā stutīlā dyāvī matī || 2 || gururāyā tujāisā nāhīṃ sakhā | kṛpā karunī raṃkā dharīṃ hātīṃ || 3 || tukā mhaṇe mātā pitā guru baṃdhu | tūṃci kṛpāsiṃdhu pāṃḍuraṃgā || 4 ||

पहाटेच्या प्रहरीं म्हणा हरि हरी । तया सुखा सरी नाहीं दुजें ॥ १ ॥ केशव वामन नारायण विष्णु । कृष्ण संकर्षणु राम राम ॥ २ ॥ माधवा वामना श्रीधरा गोविंदा । अच्युत मुकुंदा पुरुषोत्तमा ॥ ३ ॥ नरहरी भार्गवा गोपाळा वासुदेवा । हृषीकेशा पावा स्मरणमात्रें ॥ ४ ॥ तुका म्हणे एका नामीं भाव । राहे होय साह्य पांडुरंग ॥ ५ ॥

pahāṭecyā praharīṃ mhaṇā hari harī | tayā sukhā sarī nāhīṃ dujeṃ || 1 || keśava vāmana nārāyaṇa viṣṇu | kṛṣṇa saṃkarṣaṇu rāma rāma || 2 || mādhavā vāmanā śrīdharā goviṃdā | acyuta mukuṃdā puruṣottamā || 3 || naraharī bhārgavā gopāḷā vāsudevā | hṛṣīkeśā pāvā smaraṇamātreṃ || 4 || tukā mhaṇe ekā nāmīṃ bhāva | rāhe hoya sāhya pāṃḍuraṃga || 5 ||

अयोध्या मथुरा काशी अवंतिका । कांची हे द्वारका माया सत्य ॥ १ ॥ मोक्ष पुऱ्या ऐशा नित्य वाचे स्मरे । प्राणी तो उद्धरे स्मरणमात्रें ॥ २ ॥ नित्य नित्य मनीं हरि आठवावा । तेणेंचि तरावा भवसिंधु ॥ ३ ॥ तुका म्हणे ऐसा नामाचा महिमा । राहील जो नेमा तोचि धन्य ॥ ४ ॥

ayodhyā mathurā kāśī avaṃtikā | kāṃcī he dvārakā māyā satya || 1 || mokṣa puऱyā aiśā nitya vāce smare | prāṇī to uddhare smaraṇamātreṃ || 2 || nitya nitya manīṃ hari āṭhavāvā | teṇeṃci tarāvā bhavasiṃdhu || 3 || tukā mhaṇe aisā nāmācā mahimā | rāhīla jo nemā toci dhanya || 4 ||

यमुना कावेरी गंगा भगीरथी । कृष्णा सरस्वती तुंगभद्रा ॥ १ ॥ नर्मदा आठवी वेळोवेळी वाचे । नाहीं भय साचें प्राणियासी ॥ २ ॥ जयाचे संगती प्राणी उद्धरती । दर्शनेंच होती मुक्ति प्राप्त ॥ ३ ॥ तुका म्हणे नामीं एकनिष्ठ भाव । तेथें वासुदेव सर्व काळ ॥ ४ ॥

yamunā kāverī gaṃgā bhagīrathī | kṛṣṇā sarasvatī tuṃgabhadrā || 1 || narmadā āṭhavī veḷoveḷī vāce | nāhīṃ bhaya sāceṃ prāṇiyāsī || 2 || jayāce saṃgatī prāṇī uddharatī | darśaneṃca hotī mukti prāpta || 3 || tukā mhaṇe nāmīṃ ekaniṣṭha bhāva | tetheṃ vāsudeva sarva kāḷa || 4 ||

प्रातःकाळीं नाम पवित्रचि घ्यावें । तेणें विसरावें जन्ममृत्यु ॥ १ ॥ नळ युधिष्ठिर जनक जनार्दन । स्मरणेंचि धन्य होती प्राणी ॥ २ ॥ न करा आळस नाम घेतां वाचे । नाहीं भय साचें प्राणियांसी ॥ ३ ॥ तुका म्हणे वाचें गाईल गोविंद । होईल परमानन्द नामें एका ॥ ४ ॥

prātaḥkāḷīṃ nāma pavitraci ghyāveṃ | teṇeṃ visarāveṃ janmamṛtyu || 1 || naḷa yudhiṣṭhira janaka janārdana | smaraṇeṃci dhanya hotī prāṇī || 2 || na karā āḷasa nāma ghetāṃ vāce | nāhīṃ bhaya sāceṃ prāṇiyāṃsī || 3 || tukā mhaṇe vāceṃ gāīla goviṃda | hoīla paramānanda nāmeṃ ekā || 4 ||

कश्यप गौतम भारद्वाज अत्री । ऋषि विश्वामित्र नाम थोर ॥ १ ॥ जमदग्नि मुनि वसिष्ठ वर्णिला । तिन्हीं लोकीं झाला वंद्य एक ॥ २ ॥ नाम घेतां नुरे पाप ताप दैन्य । होय थोर पुण्य उच्चारितां ॥ ३ ॥ तुका म्हणे ऐसी उच्चारितां वाणी । तेथें अंतःकरणीं सुख होय ॥ ४ ॥

kaśyapa gautama bhāradvāja atrī | ṛṣi viśvāmitra nāma thora || 1 || jamadagni muni vasiṣṭha varṇilā | tinhīṃ lokīṃ jhālā vaṃdya eka || 2 || nāma ghetāṃ nure pāpa tāpa dainya | hoya thora puṇya uccāritāṃ || 3 || tukā mhaṇe aisī uccāritāṃ vāṇī | tetheṃ aṃtaḥkaraṇīṃ sukha hoya || 4 ||

अहिल्या द्रौपदी सीता तारा चारी । मुख्य मंदोदरी पतिव्रता ॥ १ ॥ नामें घेतां त्यांची वाणी हे पवित्र । होय कुळगोत्र उद्धरण ॥ २ ॥ संकल्प विकल्प सांडोनियां दुरी । वाचे हरि हरी उच्चारावे ।न् ॥ ३ ॥ नाहीं बद्धकता तया संसाराची । जाचणी यमाची मग कैंची ॥ ४ ॥

ahilyā draupadī sītā tārā cārī | mukhya maṃdodarī pativratā || 1 || nāmeṃ ghetāṃ tyāṃcī vāṇī he pavitra | hoya kuḷagotra uddharaṇa || 2 || saṃkalpa vikalpa sāṃḍoniyāṃ durī | vāce hari harī uccārāve |n || 3 || nāhīṃ baddhakatā tayā saṃsārācī | jācaṇī yamācī maga kaiṃcī || 4 ||

व्यास अंबरीष वसिष्ठ नारद । शौनक प्रल्हाद भागवत ॥ १ ॥ नित्य स्मरण करी यांचें जरी प्राणी । पुन्हां नाहीं खाणी चौंऱ्याशींची ॥ २ ॥ शुक पराशर मुनि पुंडलीक । अर्जुन वाल्मीक नाम गाती ॥ ३ ॥ बली बिभीषण भीष्म रुक्मांगद । बकदाल्भ्य शुद्ध महाऋषि ॥ ४ ॥ तुका म्हणे यांचीं नामें येतां वाणीं । प्रत्यक्ष तो प्राणी देवाऐसा ॥ ५ ॥

vyāsa aṃbarīṣa vasiṣṭha nārada | śaunaka pralhāda bhāgavata || 1 || nitya smaraṇa karī yāṃceṃ jarī prāṇī | punhāṃ nāhīṃ khāṇī cauṃऱyāśīṃcī || 2 || śuka parāśara muni puṃḍalīka | arjuna vālmīka nāma gātī || 3 || balī bibhīṣaṇa bhīṣma rukmāṃgada | bakadālbhya śuddha mahāṛṣi || 4 || tukā mhaṇe yāṃcīṃ nāmeṃ yetāṃ vāṇīṃ | pratyakṣa to prāṇī devāaisā || 5 ||

गीता भागवत वेद उच्चारितां । पापाची तों वार्ता कोठें राहे ॥ १ ॥ सकळ वासना नामीं जे रंगली । साधनें राहिली मग कैंची ॥ २ ॥ म्हणोनिया नेम ऐसा तारी जीवा । होय तोचि देवा आवडता ॥ ३ ॥ उगवला दिवस जाय तो क्षणांत । विचारूनि हित वेगीं करा ॥ ४ ॥ तुका म्हणे स्मरा वेगीं विठोबासी । न धरा मानसीं दुजें कांहीं ॥ ५ ॥

gītā bhāgavata veda uccāritāṃ | pāpācī toṃ vārtā koṭheṃ rāhe || 1 || sakaḷa vāsanā nāmīṃ je raṃgalī | sādhaneṃ rāhilī maga kaiṃcī || 2 || mhaṇoniyā nema aisā tārī jīvā | hoya toci devā āvaḍatā || 3 || ugavalā divasa jāya to kṣaṇāṃta | vicārūni hita vegīṃ karā || 4 || tukā mhaṇe smarā vegīṃ viṭhobāsī | na dharā mānasīṃ dujeṃ kāṃhīṃ || 5 ||

तीर्थांचें जें मूळ व्रतांचें जें फळ । ब्रह्म तें केवळ पंढरीये ॥ १ ॥ तें आम्हीं देखिलें आपुले नयनीं । फिटलीं पारणीं लोचनांचीं ॥ २ ॥ जिवींचा जिव्हाळा सुखाचा शेजार । उभें कटीं कर ठेवूनियां ॥ ३ ॥ जगाचा जनिता कृपेचा सागर । दीनां लोभपर दुष्टां काळ ॥ ४ ॥ सुरवरां चिंतनीं मुनिवरां ध्यानीं । आकार निर्गुणीं तोचि असे ॥ ५ ॥ तुका म्हणे नाहीं श्रुती आतुडलें । आम्हां सांपडलें गीतीं गातां ॥ ६ ॥

tīrthāṃceṃ jeṃ mūḷa vratāṃceṃ jeṃ phaḷa | brahma teṃ kevaḷa paṃḍharīye || 1 || teṃ āmhīṃ dekhileṃ āpule nayanīṃ | phiṭalīṃ pāraṇīṃ locanāṃcīṃ || 2 || jivīṃcā jivhāḷā sukhācā śejāra | ubheṃ kaṭīṃ kara ṭhevūniyāṃ || 3 || jagācā janitā kṛpecā sāgara | dīnāṃ lobhapara duṣṭāṃ kāḷa || 4 || suravarāṃ ciṃtanīṃ munivarāṃ dhyānīṃ | ākāra nirguṇīṃ toci ase || 5 || tukā mhaṇe nāhīṃ śrutī ātuḍaleṃ | āmhāṃ sāṃpaḍaleṃ gītīṃ gātāṃ || 6 ||

राजस सुकुमार मदनाचा पुतळा । रविशशिकळा लोपलिया ॥ १ ॥ कस्तुरी मळकट चंदनाची उटी । रुळे माळ कंठीं वैजयंती ॥ २ ॥ मुकुट कुंडलें श्रीमुख शोभलें । सुखाचें ओतिलें सकळही ॥ ३ ॥ कांसे सोनसळा पांघरे पाटोळा । घननीळ सावळा बाइयांनो ॥ ४ ॥ सकळही तुम्ही व्हा गे एकीसवा । तुका म्हणे जीवा धीर नाहीं ॥ ५ ॥

rājasa sukumāra madanācā putaḷā | raviśaśikaḷā lopaliyā || 1 || kasturī maḷakaṭa caṃdanācī uṭī | ruḷe māḷa kaṃṭhīṃ vaijayaṃtī || 2 || mukuṭa kuṃḍaleṃ śrīmukha śobhaleṃ | sukhāceṃ otileṃ sakaḷahī || 3 || kāṃse sonasaḷā pāṃghare pāṭoḷā | ghananīḷa sāvaḷā bāiyāṃno || 4 || sakaḷahī tumhī vhā ge ekīsavā | tukā mhaṇe jīvā dhīra nāhīṃ || 5 ||

आवडे हें रूप गोजिरें सगुण । पाहतां लोचन सुखावले ॥ १ ॥ आतां दृष्टीपुढें ऐसाचि तूं राहे । जों मी तुज पाहें पांडुरंगा ॥ २ ॥ लांचावलें मन लागलीसे गोडी । ते जीवें न सोडी ऐसें झालें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे आम्हीं मागावें लडिवाळी । पुरवावी आळी मायबापें ॥ ४ ॥

āvaḍe heṃ rūpa gojireṃ saguṇa | pāhatāṃ locana sukhāvale || 1 || ātāṃ dṛṣṭīpuḍheṃ aisāci tūṃ rāhe | joṃ mī tuja pāheṃ pāṃḍuraṃgā || 2 || lāṃcāvaleṃ mana lāgalīse goḍī | te jīveṃ na soḍī aiseṃ jhāleṃ || 3 || tukā mhaṇe āmhīṃ māgāveṃ laḍivāḷī | puravāvī āḷī māyabāpeṃ || 4 ||

शंख चक्र गदा रुळे वैजयंती । कुंडलें तळपती दोन्हीं कानीं ॥ १ ॥ मस्तकीं मुकुट नवरत्नहार । वरी पीतांबर पांघुरला ॥ २ ॥ रत्नहिरेजडित कटीं कडदोरा । रम्य शोभे हिरा बेंबीपाशी ॥ ३ ॥ जडित कंकण कर्णी शोभे मुद्रिका । लाचावला तुका भेटीसाठीं ॥ ४ ॥

śaṃkha cakra gadā ruḷe vaijayaṃtī | kuṃḍaleṃ taḷapatī donhīṃ kānīṃ || 1 || mastakīṃ mukuṭa navaratnahāra | varī pītāṃbara pāṃghuralā || 2 || ratnahirejaḍita kaṭīṃ kaḍadorā | ramya śobhe hirā beṃbīpāśī || 3 || jaḍita kaṃkaṇa karṇī śobhe mudrikā | lācāvalā tukā bheṭīsāṭhīṃ || 4 ||

नेणें जप तप योग युक्ति ध्यान । करितां चिंतन रात्रंदिवस ॥ १ ॥ नेणें कांहीं देवा झालों उतराई । मागें लागों पाहीं बाळ जैसा ॥ २ ॥ भाव-गंगोदकें आम्ही शुद्ध पाहें । प्रक्षाळिले पाय विटेसहित ॥ ३ ॥ जन्मली जान्हवी ज्या ठायीं उत्तम । हारावया श्रम भाविकांचे ॥ ४ ॥ तुका म्हणे आम्ही झालों पुण्यवंत । सेविलें अमृत रामतीर्थ ॥ ५ ॥

neṇeṃ japa tapa yoga yukti dhyāna | karitāṃ ciṃtana rātraṃdivasa || 1 || neṇeṃ kāṃhīṃ devā jhāloṃ utarāī | māgeṃ lāgoṃ pāhīṃ bāḷa jaisā || 2 || bhāva-gaṃgodakeṃ āmhī śuddha pāheṃ | prakṣāḷile pāya viṭesahita || 3 || janmalī jānhavī jyā ṭhāyīṃ uttama | hārāvayā śrama bhāvikāṃce || 4 || tukā mhaṇe āmhī jhāloṃ puṇyavaṃta | sevileṃ amṛta rāmatīrtha || 5 ||

परिमळमिश्रित करूनि उटणें । नारायण तेणें तोषविला ॥ १ ॥ पय घृत दहि मधु ते शर्करा । गोशृंगधारा अखंडित ॥ २ ॥ करोनि संयुक्त ओपियली ईशा । पंचामृतें तैशी पंचविधि ॥ ३ ॥ तुका म्हणे जेथें गंगे जन्म झाला । प्रसाद दिधला आम्हालागी ॥ ४ ॥

parimaḷamiśrita karūni uṭaṇeṃ | nārāyaṇa teṇeṃ toṣavilā || 1 || paya ghṛta dahi madhu te śarkarā | gośṛṃgadhārā akhaṃḍita || 2 || karoni saṃyukta opiyalī īśā | paṃcāmṛteṃ taiśī paṃcavidhi || 3 || tukā mhaṇe jetheṃ gaṃge janma jhālā | prasāda didhalā āmhālāgī || 4 ||

आपुलिया घरीं कष्ट तरी करीं । आणोनि घागरी गंगोदक ॥ १ ॥ करोनि विनंती विनवितो तुम्हां । स्नान पुरुषोत्तमा करा वेगीं ॥ २ ॥ उत्तम वस्त्रानें पुसावें तें अंग । करोनि अभ्यंग सर्वांगासी ॥ ३ ॥ परिधान वस्त्रें केलें पीतांबरें । तेणें हें साजिरें रूप दिसे ॥ ४ ॥ तुका म्हणे नेत्र पाहतां निवाले । ध्यान संचारलें हृदयामाजीं ॥ ५ ॥

āpuliyā gharīṃ kaṣṭa tarī karīṃ | āṇoni ghāgarī gaṃgodaka || 1 || karoni vinaṃtī vinavito tumhāṃ | snāna puruṣottamā karā vegīṃ || 2 || uttama vastrāneṃ pusāveṃ teṃ aṃga | karoni abhyaṃga sarvāṃgāsī || 3 || paridhāna vastreṃ keleṃ pītāṃbareṃ | teṇeṃ heṃ sājireṃ rūpa dise || 4 || tukā mhaṇe netra pāhatāṃ nivāle | dhyāna saṃcāraleṃ hṛdayāmājīṃ || 5 ||

मन हा मोगरा अर्पूनी ईश्वरा । पुनरपि संसारा येणें नाहीं ॥ १ ॥ मन हें सेवंती अर्पूनी भगवंतीं । पुनरपि संसृती येणें नाहीं ॥ २ ॥ मन हें तुळसी अर्पूनी हृषीकशी । पुनरपि जन्मासी येणे नाहीं ॥ ३ ॥ तुका म्हणे ऐसा जन्म दिला देवा । तया वास व्हावा वैकुंठासी ॥ ४ ॥

mana hā mogarā arpūnī īśvarā | punarapi saṃsārā yeṇeṃ nāhīṃ || 1 || mana heṃ sevaṃtī arpūnī bhagavaṃtīṃ | punarapi saṃsṛtī yeṇeṃ nāhīṃ || 2 || mana heṃ tuḷasī arpūnī hṛṣīkaśī | punarapi janmāsī yeṇe nāhīṃ || 3 || tukā mhaṇe aisā janma dilā devā | tayā vāsa vhāvā vaikuṃṭhāsī || 4 ||

नामपुष्प शुद्ध गळां घाला हार । विवेक सारासार तुरा लावूं ॥ १ ॥ बोध भाळीं बुका क्षमा तुलसीदळ । वाहतां गोपाळ संतोषतो ॥ २ ॥ गाइलीया गुण संतोषें तयानें । करितां कीर्तनें आल्हादे तो ॥ ३ ॥ आल्हादे हा देव कीर्ति वाखाणितां । पवाडे सांगतां याचे यास ॥ ४ ॥ याचे यास करूं सर्व निवेदन । वारील हा शीण संसारींचा ॥ ५ ॥ संसाराचा वारा लागों नेदी अंगा । भावे पांडुरंगा आळवितो ॥ ५ ॥ तुका म्हणे आतां उजळली आरती । भावें तो श्रीपती ओंवाळूंया ॥ ७ ॥

nāmapuṣpa śuddha gaḷāṃ ghālā hāra | viveka sārāsāra turā lāvūṃ || 1 || bodha bhāḷīṃ bukā kṣamā tulasīdaḷa | vāhatāṃ gopāḷa saṃtoṣato || 2 || gāilīyā guṇa saṃtoṣeṃ tayāneṃ | karitāṃ kīrtaneṃ ālhāde to || 3 || ālhāde hā deva kīrti vākhāṇitāṃ | pavāḍe sāṃgatāṃ yāce yāsa || 4 || yāce yāsa karūṃ sarva nivedana | vārīla hā śīṇa saṃsārīṃcā || 5 || saṃsārācā vārā lāgoṃ nedī aṃgā | bhāve pāṃḍuraṃgā āḷavito || 5 || tukā mhaṇe ātāṃ ujaḷalī āratī | bhāveṃ to śrīpatī oṃvāḷūṃyā || 7 ||

शब्दाचिया भावें केला उपचार । तेणें सर्वेश्वर संतोषला ॥ १ ॥ शब्दाचिया करें करविलें भोजन । धाला नारायण तेणें सुखें ॥ २ ॥ शब्दाचिया करें करविले आचमन । तांबूल अर्पून फळें पुष्पें ॥ ३ ॥ तुका म्हणे अन्नाआधी धूपदीप । उपचार अल्प समर्पिले ॥ ४ ॥

śabdāciyā bhāveṃ kelā upacāra | teṇeṃ sarveśvara saṃtoṣalā || 1 || śabdāciyā kareṃ karavileṃ bhojana | dhālā nārāyaṇa teṇeṃ sukheṃ || 2 || śabdāciyā kareṃ karavile ācamana | tāṃbūla arpūna phaḷeṃ puṣpeṃ || 3 || tukā mhaṇe annāādhī dhūpadīpa | upacāra alpa samarpile || 4 ||

मजलागीं नाहीं ज्ञानाची ती चाड । वाचे घेत गोड नाम तुझें ॥ १ ॥ नेणतें लेकरुं आवडीचें नातें । बोले वचनातें आवडीनें ॥ २ ॥ भक्तिविण कांहीं वैराग्य तें नाहीं । घातला विठाई भार तुज ॥ ३ ॥ तुका म्हणे नाचूं निर्लज्ज होउनी । नाहीं मझे मनीं दुजा भाव ॥ ४ ॥

majalāgīṃ nāhīṃ jñānācī tī cāḍa | vāce gheta goḍa nāma tujheṃ || 1 || neṇateṃ lekaruṃ āvaḍīceṃ nāteṃ | bole vacanāteṃ āvaḍīneṃ || 2 || bhaktiviṇa kāṃhīṃ vairāgya teṃ nāhīṃ | ghātalā viṭhāī bhāra tuja || 3 || tukā mhaṇe nācūṃ nirlajja hounī | nāhīṃ majhe manīṃ dujā bhāva || 4 ||

पूजूं नारायण शब्दाचे सुमनें । मंत्रपुष्प तेणें वाहियेलें ॥ १ ॥ भावाचे पैं हातीं जोडुनी ओंजळ । समर्पिलें जळ शुद्ध भावें ॥ २ ॥ मुखशुद्धी तांबूल दिलें तुळसीदल । आनंद सकळ ओसंडला ॥ ३ ॥ तुका म्हणे आतां उरलें नाहीं । नामाविण कांहीं बोलावया ॥ ४ ॥

pūjūṃ nārāyaṇa śabdāce sumaneṃ | maṃtrapuṣpa teṇeṃ vāhiyeleṃ || 1 || bhāvāce paiṃ hātīṃ joḍunī oṃjaḷa | samarpileṃ jaḷa śuddha bhāveṃ || 2 || mukhaśuddhī tāṃbūla dileṃ tuḷasīdala | ānaṃda sakaḷa osaṃḍalā || 3 || tukā mhaṇe ātāṃ uraleṃ nāhīṃ | nāmāviṇa kāṃhīṃ bolāvayā || 4 ||

समाधान चित्ताचें चरणा आलिंगन । पायावरी मन स्थिरावलें ॥ १ ॥ जैसें केलें तैसें घालूं लोटांगणा । करूं प्रदक्षिणा नमस्कार ॥ २ ॥ प्रार्थितों मी तुज राहें माझें पोटीं । हृदयसंपुटीं देवराया ॥ ३ ॥ क्षेम आलिंगन दिली पयीं मिठी । घेतलीसे लुटी अमूप हो ॥ ४ ॥ तुका म्हणे आतां आनंदीआनंद । गाऊं परमानंद मनासंगें ॥ ५ ॥

samādhāna cittāceṃ caraṇā āliṃgana | pāyāvarī mana sthirāvaleṃ || 1 || jaiseṃ keleṃ taiseṃ ghālūṃ loṭāṃgaṇā | karūṃ pradakṣiṇā namaskāra || 2 || prārthitoṃ mī tuja rāheṃ mājheṃ poṭīṃ | hṛdayasaṃpuṭīṃ devarāyā || 3 || kṣema āliṃgana dilī payīṃ miṭhī | ghetalīse luṭī amūpa ho || 4 || tukā mhaṇe ātāṃ ānaṃdīānaṃda | gāūṃ paramānaṃda manāsaṃgeṃ || 5 ||

काय उपचार करूं पांडुरंगा । हेंचि मज सांगा विचारूनी ॥ १ ॥ कोणता पदार्थ उणा तुजपासी । बोलाया वाचेशीं मौन पडे ॥ २ ॥ शंकर-शेषादि करिती स्मरण । तेथें माझें मन गाऊं शके ॥ ३ ॥ इंद्र सुरवर वाहती सुमनें । तेथें म्यां वाहणे ।न् काय एक ॥ ४ ॥ परीं आवडीनें जोडूनी ओंजळ । बुका वाहूं माळ तुळसीची ॥ ५ ॥ उणें पुरें तुम्ही करूनियां सांगा । जिवालागीं मग सुख तेव्हां ॥ ६ ॥ तुका म्हणे माझी ऐकावी प्रार्थना । तुम्ही नारायणा सेवकाची ॥ ७ ॥

kāya upacāra karūṃ pāṃḍuraṃgā | heṃci maja sāṃgā vicārūnī || 1 || koṇatā padārtha uṇā tujapāsī | bolāyā vāceśīṃ mauna paḍe || 2 || śaṃkara-śeṣādi karitī smaraṇa | tetheṃ mājheṃ mana gāūṃ śake || 3 || iṃdra suravara vāhatī sumaneṃ | tetheṃ myāṃ vāhaṇe |n kāya eka || 4 || parīṃ āvaḍīneṃ joḍūnī oṃjaḷa | bukā vāhūṃ māḷa tuḷasīcī || 5 || uṇeṃ pureṃ tumhī karūniyāṃ sāṃgā | jivālāgīṃ maga sukha tevhāṃ || 6 || tukā mhaṇe mājhī aikāvī prārthanā | tumhī nārāyaṇā sevakācī || 7 ||

कैसें करूं ध्यान कैसा पाहूं तुज । वर्म दावी मज याचकासी ॥ १ ॥ कैसी भक्ति करूं सांग तुझी सेवा । कोण्या भावें देवा आतुडसी ॥ २ ॥ कैसी कीर्ति वाणूं कैसा लक्षीं जाणूं । जाणुं हा कवणूं कैसा तुज ॥ ३ ॥ कैसा गाऊं गीतीं कैसा ध्याऊं चित्तीं । कैसी स्थिति मति न कळे मज ॥ ४ ॥ तुका म्हणे जैसें दास केलें देवा । तैसें हें अनुभवा आणीं मज ॥ ५ ॥

kaiseṃ karūṃ dhyāna kaisā pāhūṃ tuja | varma dāvī maja yācakāsī || 1 || kaisī bhakti karūṃ sāṃga tujhī sevā | koṇyā bhāveṃ devā ātuḍasī || 2 || kaisī kīrti vāṇūṃ kaisā lakṣīṃ jāṇūṃ | jāṇuṃ hā kavaṇūṃ kaisā tuja || 3 || kaisā gāūṃ gītīṃ kaisā dhyāūṃ cittīṃ | kaisī sthiti mati na kaḷe maja || 4 || tukā mhaṇe jaiseṃ dāsa keleṃ devā | taiseṃ heṃ anubhavā āṇīṃ maja || 5 ||

काय तुज कैसें जाणावें गा देवा । आणावे अनुभवा कैशापरी ॥ १ ॥ सगुण निर्गुण स्थूल कीं लहान । न कळे अनुमान मज तुझें ॥ २ ॥ कोणता निर्धार करूं हा विचार । भवसिंधु पार तारावया ॥ ३ ॥ तुका म्हणे कैसें पाय आतुडती । न पडे श्रीपती वर्म ठावें ॥ ४ ॥

kāya tuja kaiseṃ jāṇāveṃ gā devā | āṇāve anubhavā kaiśāparī || 1 || saguṇa nirguṇa sthūla kīṃ lahāna | na kaḷe anumāna maja tujheṃ || 2 || koṇatā nirdhāra karūṃ hā vicāra | bhavasiṃdhu pāra tārāvayā || 3 || tukā mhaṇe kaiseṃ pāya ātuḍatī | na paḍe śrīpatī varma ṭhāveṃ || 4 ||

स्तुती करूं तरी कोण माझी मती । वेदां पडे भ्रांति हें आश्चर्य ॥ १ ॥ परी हा जिव्हाग्रीं रामकृष्णहरी । बैसवीं लौकरी यातीगुण ॥ २ ॥ रूप गुण कीर्ति कृपाळू उदार । वर्णावया पार ब्रह्मा नेणे ।न् ॥ ३ ॥ रूपीं नामीं शिव होऊनिया वेडा । वर्णिला पवाडा रामनामीं ॥ ४ ॥ तुका म्हणे मज नेणवेचि शिव । नाहीं राहिला वाव बोलावया ॥ ५ ॥

stutī karūṃ tarī koṇa mājhī matī | vedāṃ paḍe bhrāṃti heṃ āścarya || 1 || parī hā jivhāgrīṃ rāmakṛṣṇaharī | baisavīṃ laukarī yātīguṇa || 2 || rūpa guṇa kīrti kṛpāḷū udāra | varṇāvayā pāra brahmā neṇe |n || 3 || rūpīṃ nāmīṃ śiva hoūniyā veḍā | varṇilā pavāḍā rāmanāmīṃ || 4 || tukā mhaṇe maja neṇaveci śiva | nāhīṃ rāhilā vāva bolāvayā || 5 ||

नामाचा प्रताप न वर्णवेचि मज । सांग गरुडध्वज राहे तेथें ॥ १ ॥ मम वाचा किती परतल्या श्रुती । वेद मुखें श्रुती मौन ठेले ॥ २ ॥ वर्णूं नेणें शेष नामाचा पवडा । चिरलिया रांडा जिव्हा त्याच्या ॥ ३ ॥ अनुसरली रमा वर्णावया श्रीहरी । पायांची किंकरी होऊनि ठेली ॥ ४ ॥ तुका म्हणे आम्ही मानव किंकर । वर्णावया पार न कळे तुझा ॥ ५ ॥

nāmācā pratāpa na varṇaveci maja | sāṃga garuḍadhvaja rāhe tetheṃ || 1 || mama vācā kitī paratalyā śrutī | veda mukheṃ śrutī mauna ṭhele || 2 || varṇūṃ neṇeṃ śeṣa nāmācā pavaḍā | ciraliyā rāṃḍā jivhā tyācyā || 3 || anusaralī ramā varṇāvayā śrīharī | pāyāṃcī kiṃkarī hoūni ṭhelī || 4 || tukā mhaṇe āmhī mānava kiṃkara | varṇāvayā pāra na kaḷe tujhā || 5 ||

आम्हीं मानवानी वर्णावें तें काय । सुरवर पाय वंदिताती ॥ १ ॥ गणेश शारदा करिती गायन । आदिदेव गण श्रेष्ठ श्रेष्ठ ॥ २ ॥ जयाच्या गायना तिष्ठतो शंकर । तयासी पैं पार न कळे तुझा ॥ ३ ॥ तुका म्हणे आम्ही किंकर ते किती । इंद्राची ती मती नागविली ॥ ४ ॥

āmhīṃ mānavānī varṇāveṃ teṃ kāya | suravara pāya vaṃditātī || 1 || gaṇeśa śāradā karitī gāyana | ādideva gaṇa śreṣṭha śreṣṭha || 2 || jayācyā gāyanā tiṣṭhato śaṃkara | tayāsī paiṃ pāra na kaḷe tujhā || 3 || tukā mhaṇe āmhī kiṃkara te kitī | iṃdrācī tī matī nāgavilī || 4 ||

अगा महाविष्णु अनंत भुजांच्या । आम्हां अनाथांच्या सोयरीया ॥ १ ॥ न कळे महिमा वेद मौनावती । तेथें माझी मति कोणीकडे ॥ २ ॥ काय म्यां वर्णावें तुझ्या थोरपणा । सहस्रवदना शक्ति नव्हे ॥ ३ ॥ रविशशी जेथें तेजें सामावती । तेथें माझी मती कोणीकडे ॥ ४ ॥ तुका म्हणे आम्ही बाळ तूं माऊली । करावी साउली करुणेची ॥ ५ ॥

agā mahāviṣṇu anaṃta bhujāṃcyā | āmhāṃ anāthāṃcyā soyarīyā || 1 || na kaḷe mahimā veda maunāvatī | tetheṃ mājhī mati koṇīkaḍe || 2 || kāya myāṃ varṇāveṃ tujhyā thorapaṇā | sahasravadanā śakti navhe || 3 || raviśaśī jetheṃ tejeṃ sāmāvatī | tetheṃ mājhī matī koṇīkaḍe || 4 || tukā mhaṇe āmhī bāḷa tūṃ māūlī | karāvī sāulī karuṇecī || 5 ||

नमो विश्वरूपा अगा मायबाप । अपारा अमूपा पांडुरंगा ॥ १ ॥ विनवितो रंक दास मी सेवक । वचन तें एक आइकावे ॥ २ ॥ तुझी स्तुती वेद करितां भागला । निवांतचि ठेला नेति नेति ॥ ३ ॥ ऋशि मुनि बहु सिद्ध कविजन । वर्णितां तुझे गुण न सरती ॥ ४ ॥ तुका म्हणे तेथें काय माझी वाणी । जे तुझी वाखाणी कीर्ति देवा ॥ ५ ॥

namo viśvarūpā agā māyabāpa | apārā amūpā pāṃḍuraṃgā || 1 || vinavito raṃka dāsa mī sevaka | vacana teṃ eka āikāve || 2 || tujhī stutī veda karitāṃ bhāgalā | nivāṃtaci ṭhelā neti neti || 3 || ṛśi muni bahu siddha kavijana | varṇitāṃ tujhe guṇa na saratī || 4 || tukā mhaṇe tetheṃ kāya mājhī vāṇī | je tujhī vākhāṇī kīrti devā || 5 ||

विनविजे ऐसे भाग्य नाहीं देवा । पायांशीं केशवा सलगी केली ॥ १ ॥ धीटपणे पत्र लिहिलें आवडी । पार नेणें थोडी मति माझी ॥ २ ॥ जेथें वेदां तुझा न कळेचि पार । तेथें मी अपार काय वानूं ॥ ३ ॥ जैसे तैसे माझे बोल अंगिकारी । बोबड्या उत्तरी गौरवितो ॥ ४ ॥ तुका म्हणे विटेवरी जीं पाऊलें । तेथें म्यां ठेविलें मस्तक हें ॥ ५ ॥

vinavije aise bhāgya nāhīṃ devā | pāyāṃśīṃ keśavā salagī kelī || 1 || dhīṭapaṇe patra lihileṃ āvaḍī | pāra neṇeṃ thoḍī mati mājhī || 2 || jetheṃ vedāṃ tujhā na kaḷeci pāra | tetheṃ mī apāra kāya vānūṃ || 3 || jaise taise mājhe bola aṃgikārī | bobaḍyā uttarī gauravito || 4 || tukā mhaṇe viṭevarī jīṃ pāūleṃ | tetheṃ myāṃ ṭhevileṃ mastaka heṃ || 5 ||

त्रिगुण आटीव वाचेचा पसारा । पडेल विचार सर्व रस ॥ १ ॥ आदि मध्य अंतीं नाहीं अवसान । जीवनीं जीवन मिळुनी गेलें ॥ २ ॥ रामकृष्ण नाम माळ ही साजिरी । ओंविली गोजिरी कर्णीं मनी ॥ ३ ॥ तुका म्हणे तनु झाली हे शीतल । आवडी सकळ ब्रह्मानंदें ॥ ४ ॥

triguṇa āṭīva vācecā pasārā | paḍela vicāra sarva rasa || 1 || ādi madhya aṃtīṃ nāhīṃ avasāna | jīvanīṃ jīvana miḷunī geleṃ || 2 || rāmakṛṣṇa nāma māḷa hī sājirī | oṃvilī gojirī karṇīṃ manī || 3 || tukā mhaṇe tanu jhālī he śītala | āvaḍī sakaḷa brahmānaṃdeṃ || 4 ||

इतुकें करीं देवा ऐकें वचन । समूळ अभिमान जाळीं माझा ॥ १ ॥ इतुकें करीं देवा आइकें हे गोष्टी । सर्व समदृष्टी तुज देखें ॥ २ ॥ इतुकें करीं देवा विनवितों तुज । संतचरण रज वंदी माथां ॥ ३ ॥ इतुकें करी देवा आइकें हे मात । हृदयीं पंढरीनाथ दिवसरात्रीं ॥ ४ ॥ भलतियां भावें तारी पंढरीनाथा । तुका म्हणे आतां शरण आलों ॥ ५ ॥ ॥ इति श्रीतुकाराम हरिपाठ समाप्त ॥

itukeṃ karīṃ devā aikeṃ vacana | samūḷa abhimāna jāḷīṃ mājhā || 1 || itukeṃ karīṃ devā āikeṃ he goṣṭī | sarva samadṛṣṭī tuja dekheṃ || 2 || itukeṃ karīṃ devā vinavitoṃ tuja | saṃtacaraṇa raja vaṃdī māthāṃ || 3 || itukeṃ karī devā āikeṃ he māta | hṛdayīṃ paṃḍharīnātha divasarātrīṃ || 4 || bhalatiyāṃ bhāveṃ tārī paṃḍharīnāthā | tukā mhaṇe ātāṃ śaraṇa āloṃ || 5 || || iti śrītukārāma haripāṭha samāpta ||

पद 1

पद 2

पद 3

पद 4

पद 5

पद 6

पद 7

पद 8

पद 9

पद 10

पद 11

पद 12

पद 13

पद 14

पद 15

पद 16

पद 17

पद 18

पद 19

पद 20

पद 21

पद 22

पद 23

पद 24

पद 25

पद 26

पद 27

पद 28

पद 29

पद 30

पद 31

पद 32

पद 33

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम यांचे हरिपाठाचे अभंग हे श्री पंचरत्न हरिपाठातील एक भाग आहेत. हरिनामाचा महिमा, संतसंगती आणि भक्तिमार्ग हा या अभंगांचा मुख्य विषय आहे. वारकरी संप्रदायात हरिपाठाचे नित्य पठण केले जाते.

संदर्भ 1

Haripatha by five Marathi Saints (श्री पंचरत्न हरिपाठ) — sanskritdocuments.org
परवाना: Verified against sanskritdocuments.org

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

हरिपाठ — संत तुकाराम

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत ज्ञानेश्वर

हरिपाठ — संत नामदेव

हरिपाठ — संत एकनाथ

हरिपाठ — संत निवृत्तिनाथ

आणखी पाहा 23

आरती

घालीन लोटांगण

येई हो विठ्ठले

युगे अठ्ठावीस विटेवरी उभा

आरती ज्ञानराजा

मंत्र

ॐ नमो भगवते वासुदेवाय मंत्र

स्तोत्रे

विष्णु सहस्रनाम

कवच

श्रीनारायणकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

विष्णु अष्टोत्तर शतनामावली

व्रतकथा

आवळा (अक्षय) नवमी व्रत कथा

भीष्म पंचक व्रत कथा

एकादशी व्रत कथा

होली (होलिका) व्रत कथा

देवी-देवता

विष्णू

सण

होळी