ज्ञानेश्वरी — अध्याय सहावा

शेअर करा

मग रायातें म्हणे संजयो । तोचि अभिप्रावो अवधारिजो । कृष्ण सागंती जो । योगरुप ॥ १॥

maga rāyāteṃ mhaṇe saṃjayo | toci abhiprāvo avadhārijo | kṛṣṇa sāgaṃtī jo | yogarupa || 1||

सहजें ब्रह्मरसाचें पारणें । केलें अर्जुनालागीं नारायणें । की तेचि अवसरी पाहुणे । पातलों आम्ही ॥ २॥

sahajeṃ brahmarasāceṃ pāraṇeṃ | keleṃ arjunālāgīṃ nārāyaṇeṃ | kī teci avasarī pāhuṇe | pātaloṃ āmhī || 2||

कैसी दैवाची थोरी नेणिजे । जैसें तान्हेलिया तोय सेविजे । कीं तेंचि चवी करुनि पाहिजे । तंव अमृत आहे ॥ ३॥

kaisī daivācī thorī neṇije | jaiseṃ tānheliyā toya sevije | kīṃ teṃci cavī karuni pāhije | taṃva amṛta āhe || 3||

तैसे आम्हां तुम्हां जाहले । जें आडमुठी तत्व फावलें । तंव धृतराष्ट्रे म्हणितलें । हें न पुसों तूंते ॥ ४॥

taise āmhāṃ tumhāṃ jāhale | jeṃ āḍamuṭhī tatva phāvaleṃ | taṃva dhṛtarāṣṭre mhaṇitaleṃ | heṃ na pusoṃ tūṃte || 4||

तया संजया येणें बोलें । रायाचें हृदय चोजवलें । जें अवसरीं आहे घेतलें । कुमारांचिया ।। ५ ॥

tayā saṃjayā yeṇeṃ boleṃ | rāyāceṃ hṛdaya cojavaleṃ | jeṃ avasarīṃ āhe ghetaleṃ | kumārāṃciyā || 5 ||

हें जाणोनि मनीं हांसिला । म्हणे म्हातारा मोहें नाशिला । एऱ्हवीं बोलु तरी भला जाहला । अवसरीं ये ॥ ६ ॥

heṃ jāṇoni manīṃ hāṃsilā | mhaṇe mhātārā moheṃ nāśilā | eऱhavīṃ bolu tarī bhalā jāhalā | avasarīṃ ye || 6 ||

परि तैं तैसें कैसेनि होईल । जात्यंधा कैसें पाहेल । तेवींचि येरु से घेईल । म्हणौनि बिहे ॥ ७ ॥

pari taiṃ taiseṃ kaiseni hoīla | jātyaṃdhā kaiseṃ pāhela | tevīṃci yeru se gheīla | mhaṇauni bihe || 7 ||

परि आपण चित्तीं आपुलां । निकियापरि संतोषला । जे तो संवादु फावला । कृष्णार्जुनांचा ॥ ८ ॥

pari āpaṇa cittīṃ āpulāṃ | nikiyāpari saṃtoṣalā | je to saṃvādu phāvalā | kṛṣṇārjunāṃcā || 8 ||

तेणें आनंदाचेनि धालेपणें । साभिप्राय अंतःकरणें । आतां आदरेंसी बोलणें । घडेल तया ॥ ९॥

teṇeṃ ānaṃdāceni dhālepaṇeṃ | sābhiprāya aṃtaḥkaraṇeṃ | ātāṃ ādareṃsī bolaṇeṃ | ghaḍela tayā || 9||

तो गीतेमाजी षष्ठींचा । प्रसंगु असे आयणीचा । जैसा क्षीरार्णवीं अमृताचा । निवाडु जाहला ॥ १० ॥

to gītemājī ṣaṣṭhīṃcā | prasaṃgu ase āyaṇīcā | jaisā kṣīrārṇavīṃ amṛtācā | nivāḍu jāhalā || 10 ||

तैसें गीतार्थाचें सार । जे विवेकसिंधूचे पार । नाना योगविभवभांडार । उघडलें कां ॥ ११ ॥

taiseṃ gītārthāceṃ sāra | je vivekasiṃdhūce pāra | nānā yogavibhavabhāṃḍāra | ughaḍaleṃ kāṃ || 11 ||

जें आदिप्रकृतीचें विसवणें । जे शब्दब्रह्मासि न बोलणें । जेथूनि गीतावल्लीचें ठाणें । प्ररोहो पावे ॥ १२ ॥

jeṃ ādiprakṛtīceṃ visavaṇeṃ | je śabdabrahmāsi na bolaṇeṃ | jethūni gītāvallīceṃ ṭhāṇeṃ | praroho pāve || 12 ||

तो अध्याय हा सहावा । वरि साहित्याचिया बरवा । सांगिजैल म्हणौनि परिसावा । चित्त देउनी ॥ १३ ॥

to adhyāya hā sahāvā | vari sāhityāciyā baravā | sāṃgijaila mhaṇauni parisāvā | citta deunī || 13 ||

माझा मराठाचि बोलु कौतुकें । परि अमृतातेहीं पैजासीं जिंके । ऐसीं अक्षरें रसिकें । मेळवीन ॥ १४ ॥

mājhā marāṭhāci bolu kautukeṃ | pari amṛtātehīṃ paijāsīṃ jiṃke | aisīṃ akṣareṃ rasikeṃ | meḷavīna || 14 ||

जिये कोंवळिकेचेनि पाडें । दिसती नादींचे रंग थोडे । वेधें परिमळाचें बीक मोडे । जयाचेनि ॥ १५ ॥

jiye koṃvaḷikeceni pāḍeṃ | disatī nādīṃce raṃga thoḍe | vedheṃ parimaḷāceṃ bīka moḍe | jayāceni || 15 ||

ऐका रसाळपणाचिया लोभा । कीं श्रवणींचि होति जिभा । बोले इंद्रियां लागे कळंभा । एकमेकां ॥ १६ ॥

aikā rasāḷapaṇāciyā lobhā | kīṃ śravaṇīṃci hoti jibhā | bole iṃdriyāṃ lāge kaḷaṃbhā | ekamekāṃ || 16 ||

सहजें शब्दु तरि विषो श्रवणाचा । परि रसना म्हणे हा रसु आमुचा । घ्राणासि भावो जाय परिमळाचा । हा तोचि होईल ॥ १७ ॥

sahajeṃ śabdu tari viṣo śravaṇācā | pari rasanā mhaṇe hā rasu āmucā | ghrāṇāsi bhāvo jāya parimaḷācā | hā toci hoīla || 17 ||

नवल बोलतीये रेखेची वाहणी । देखतां डोळ्यांही पुरों लागे धणी । ते म्हणती उघडली खाणी । रुपाची हे ॥ १८ ॥

navala bolatīye rekhecī vāhaṇī | dekhatāṃ ḍoḷyāṃhī puroṃ lāge dhaṇī | te mhaṇatī ughaḍalī khāṇī | rupācī he || 18 ||

जेथ संपूर्ण पद उभारे । तेथ मनचि धांवे बाहिरें । बोलु भुजाहि आविष्करें । आलिंगावया ॥ १९ ॥

jetha saṃpūrṇa pada ubhāre | tetha manaci dhāṃve bāhireṃ | bolu bhujāhi āviṣkareṃ | āliṃgāvayā || 19 ||

ऐशी इंद्रिये आपुललिया भावीं । झोंबती परि तो सरिसेपणेंचि बुझावी । जैसा एकला जग चेववी । सहस्त्रकरु ॥ २० ॥

aiśī iṃdriye āpulaliyā bhāvīṃ | jhoṃbatī pari to sarisepaṇeṃci bujhāvī | jaisā ekalā jaga cevavī | sahastrakaru || 20 ||

तैसें शब्दाचें व्यापकपण । देखिजे असाधारण । पाहातयां भावज्ञां फावती गुण । चिंतामणीचे ॥ २१ ॥

taiseṃ śabdāceṃ vyāpakapaṇa | dekhije asādhāraṇa | pāhātayāṃ bhāvajñāṃ phāvatī guṇa | ciṃtāmaṇīce || 21 ||

हें असोतु या बोलाचीं ताटें भलीं । वरी कैवल्यरसें वोगरिलीं । ही प्रतिपत्ति मियां केली । निष्कामासी ॥ २२ ॥

heṃ asotu yā bolācīṃ tāṭeṃ bhalīṃ | varī kaivalyaraseṃ vogarilīṃ | hī pratipatti miyāṃ kelī | niṣkāmāsī || 22 ||

आता आत्मप्रभा नीच नवी । तेचि करुनी ठाणदिवी । जो इंद्रियांतें चोरुनि जेवी । तयासीचि फावे ॥ २३ ॥

ātā ātmaprabhā nīca navī | teci karunī ṭhāṇadivī | jo iṃdriyāṃteṃ coruni jevī | tayāsīci phāve || 23 ||

येथ श्रवणाचेनि पांगे- । वीण श्रोतयां होआवें लागे । हे मनाचेनि निजांगें । भोगिजे गा ॥ २४ ॥

yetha śravaṇāceni pāṃge- | vīṇa śrotayāṃ hoāveṃ lāge | he manāceni nijāṃgeṃ | bhogije gā || 24 ||

आहाच बोलाचि वालीफ फेडिजे । आणि ब्रह्माचियाचि आंगा घडिजे । मग सुखेंसी सुरवाडिजे । सुखाचिमाजीं ॥ २५ ॥

āhāca bolāci vālīpha pheḍije | āṇi brahmāciyāci āṃgā ghaḍije | maga sukheṃsī suravāḍije | sukhācimājīṃ || 25 ||

ऐसें हळुवारपण जरी येईल । तरीच हें उपेगा जाइल । एरव्हीं आघवी गोठी होईल । मुकिया बहिरयाची ॥ २६ ॥

aiseṃ haḷuvārapaṇa jarī yeīla | tarīca heṃ upegā jāila | eravhīṃ āghavī goṭhī hoīla | mukiyā bahirayācī || 26 ||

परी तें असो आतां आघवें । नलगे श्रोतयांते कडसावें । जे एथ अधिकारिये स्वभावें । निष्कामकामु ॥ २७ ॥

parī teṃ aso ātāṃ āghaveṃ | nalage śrotayāṃte kaḍasāveṃ | je etha adhikāriye svabhāveṃ | niṣkāmakāmu || 27 ||

जिहीं आत्मबोधाचिया आवडी । केली स्वर्गसंसाराचि कुरोंडी । ते वांचुनी एथींची गोडी । नेणती आणिक ॥ २८ ॥

jihīṃ ātmabodhāciyā āvaḍī | kelī svargasaṃsārāci kuroṃḍī | te vāṃcunī ethīṃcī goḍī | neṇatī āṇika || 28 ||

जैसा वायसीं चंद्र नोळखिजे । तैसा ग्रंथु हा प्राकृतीं नेणिजे । आणि तो हिमांशुचि जेवि खाजें । चकोराचें ॥ २९ ॥

jaisā vāyasīṃ caṃdra noḷakhije | taisā graṃthu hā prākṛtīṃ neṇije | āṇi to himāṃśuci jevi khājeṃ | cakorāceṃ || 29 ||

तैसा सज्ञानासी तरी हा ठावो । अज्ञानासी आन गांवो । म्हणौनि बोलावया विषय पहाहो । विशेषें नाहीं ॥ ३० ॥

taisā sajñānāsī tarī hā ṭhāvo | ajñānāsī āna gāṃvo | mhaṇauni bolāvayā viṣaya pahāho | viśeṣeṃ nāhīṃ || 30 ||

परी अनुवादलो मी प्रसंगे । तें सज्जनी उपसाहावें लागे । आतां सांगेन काय श्रीरंगे । निरोपिलें जें ॥ ३१ ॥

parī anuvādalo mī prasaṃge | teṃ sajjanī upasāhāveṃ lāge | ātāṃ sāṃgena kāya śrīraṃge | niropileṃ jeṃ || 31 ||

ते बुध्दीही आकळितां सांकडें । म्हणऊनि बोलीं विपायें सांपडे । परि निवृत्तिकृपादीपउजियेडें । देखेन मी ॥ ३२ ॥

te budhdīhī ākaḷitāṃ sāṃkaḍeṃ | mhaṇaūni bolīṃ vipāyeṃ sāṃpaḍe | pari nivṛttikṛpādīpaujiyeḍeṃ | dekhena mī || 32 ||

जें दिठीही न पविजे । तें दिठीविण देखिजे । जरी अतींद्रिय लाहिजे । ज्ञानबळ ॥ ३३ ॥

jeṃ diṭhīhī na pavije | teṃ diṭhīviṇa dekhije | jarī atīṃdriya lāhije | jñānabaḷa || 33 ||

ना तरी जें धातुवादाही न जोडे । तें लोहींचि पंधरें सापडे । जरी दैवयोगें चढे । परिसु हातां ॥ ३४ ॥

nā tarī jeṃ dhātuvādāhī na joḍe | teṃ lohīṃci paṃdhareṃ sāpaḍe | jarī daivayogeṃ caḍhe | parisu hātāṃ || 34 ||

तैसी सद्गुरुकृपा होये । तरी करितां काय आपु नोहे । म्हणौनि तें अपार मातें आहे । ज्ञानदेवो म्हणे ॥ ३५ ॥

taisī sadgurukṛpā hoye | tarī karitāṃ kāya āpu nohe | mhaṇauni teṃ apāra māteṃ āhe | jñānadevo mhaṇe || 35 ||

तेणें कारणें मी बोलेन । बोली अरुपाचे रुप दावीन । अतींद्रिय परि भोगवीन । इंद्रियांकरवीं ॥ ३६ ॥

teṇeṃ kāraṇeṃ mī bolena | bolī arupāce rupa dāvīna | atīṃdriya pari bhogavīna | iṃdriyāṃkaravīṃ || 36 ||

आइका यश श्री औदार्य । ज्ञान वैराग्य ऐश्वर्य । हे साही गुणवर्य । वसती जेथ ॥ ३७ ॥

āikā yaśa śrī audārya | jñāna vairāgya aiśvarya | he sāhī guṇavarya | vasatī jetha || 37 ||

म्हणोनि तो भगवंतु । जो निःसंगाचा सांगातु । तो म्हणे पार्था दत्तचित्तु । होई आतां ॥ ३८ ॥

mhaṇoni to bhagavaṃtu | jo niḥsaṃgācā sāṃgātu | to mhaṇe pārthā dattacittu | hoī ātāṃ || 38 ||

आइकें योगी आणि संन्यासी जनीं । हे एकचि सिनानें झणीं मानी । एऱ्हवी विचारिजती जंव दोन्ही । तंव एकचि ते ॥ ३९ ॥

āikeṃ yogī āṇi saṃnyāsī janīṃ | he ekaci sināneṃ jhaṇīṃ mānī | eऱhavī vicārijatī jaṃva donhī | taṃva ekaci te || 39 ||

सांडिजे दुजया नामाचा आभासु । तरी योगी तोचि संन्यासु । पहातां ब्रह्मीं नाही अवकाशु । दोहींमाजीं ॥ ४० ॥

sāṃḍije dujayā nāmācā ābhāsu | tarī yogī toci saṃnyāsu | pahātāṃ brahmīṃ nāhī avakāśu | dohīṃmājīṃ || 40 ||

जैसें नामाचेनि अनारिसपणें । एका पुरुषाते बोलावणें । कां दोहीं मार्गीं जाणें । एकचि ठाया ॥ ४१ ॥

jaiseṃ nāmāceni anārisapaṇeṃ | ekā puruṣāte bolāvaṇeṃ | kāṃ dohīṃ mārgīṃ jāṇeṃ | ekaci ṭhāyā || 41 ||

नातरी एकचि उदक सहजें । परी सिनानां घटीं भरिजें । तैसें भिन्नत्व जाणिजे । योगसंन्यासांचें ॥ ४२ ॥

nātarī ekaci udaka sahajeṃ | parī sinānāṃ ghaṭīṃ bharijeṃ | taiseṃ bhinnatva jāṇije | yogasaṃnyāsāṃceṃ || 42 ||

आइकें सकळ संमते जगीं । अर्जुना गा तोचि योगी । जो कर्में करुनि रागी । नोहेचि फळीं ॥ ४३ ॥

āikeṃ sakaḷa saṃmate jagīṃ | arjunā gā toci yogī | jo karmeṃ karuni rāgī | noheci phaḷīṃ || 43 ||

जैसी मही हे उद्भिजें । जनी अहंबुध्दीवीण सहजें । आणि तेथींची तियें बीजें । अपेक्षीना ॥ ४४ ॥

jaisī mahī he udbhijeṃ | janī ahaṃbudhdīvīṇa sahajeṃ | āṇi tethīṃcī tiyeṃ bījeṃ | apekṣīnā || 44 ||

तैसा अन्वयाचेनि आधारें । जातीचेनि अनुकारें । जें जेणें अवसरें । करणें पावे ॥ ४५ ॥

taisā anvayāceni ādhāreṃ | jātīceni anukāreṃ | jeṃ jeṇeṃ avasareṃ | karaṇeṃ pāve || 45 ||

तें तैसेंचि उचित करी । परी साटोपु नोहे शरीरीं । आणि बुध्दीही करोनि फळवेरीं । जायेचिना ॥ ४६ ॥

teṃ taiseṃci ucita karī | parī sāṭopu nohe śarīrīṃ | āṇi budhdīhī karoni phaḷaverīṃ | jāyecinā || 46 ||

ऐसा तोचि संन्यासी । पार्था गा परियेसीं । तोचि भरंवसेनिसीं । योगीश्वरु ॥ ४७ ॥

aisā toci saṃnyāsī | pārthā gā pariyesīṃ | toci bharaṃvasenisīṃ | yogīśvaru || 47 ||

वांचूनि उचित कर्म प्रासंगिक । तयातें म्हणे हे सांडीन बध्दक । तरी टांकोटांकी आणिक । मांडिचि तो ॥ ४८ ॥

vāṃcūni ucita karma prāsaṃgika | tayāteṃ mhaṇe he sāṃḍīna badhdaka | tarī ṭāṃkoṭāṃkī āṇika | māṃḍici to || 48 ||

जैसा क्षाळुनियां लेपु एकु । सवेंचि लाविजे आणिकु । तैसेनि आग्रहाचा पाइकु । विचंबे वायां ॥ ४९ ॥

jaisā kṣāḷuniyāṃ lepu eku | saveṃci lāvije āṇiku | taiseni āgrahācā pāiku | vicaṃbe vāyāṃ || 49 ||

गृहस्थाश्रमाचें वोझें । कपाळी आधींच आहे सहजें । की तेंचि संन्याससवा ठेविजे । सरिसें पुढती ॥ ५० ॥

gṛhasthāśramāceṃ vojheṃ | kapāḷī ādhīṃca āhe sahajeṃ | kī teṃci saṃnyāsasavā ṭhevije | sariseṃ puḍhatī || 50 ||

म्हणौनि अग्निसेवा न सांडितां । कर्माची रेखा नोलांडितां । आहे योगसुख स्वभावता । आपणापांचि ॥ ५१ ॥

mhaṇauni agnisevā na sāṃḍitāṃ | karmācī rekhā nolāṃḍitāṃ | āhe yogasukha svabhāvatā | āpaṇāpāṃci || 51 ||

ऐकें संन्यासी आणि योगी । ऐसी एक्यवाक्यतेची जगीं । गुढी उभविली अनेगीं । शास्त्रांतरी ॥ ५२ ॥

aikeṃ saṃnyāsī āṇi yogī | aisī ekyavākyatecī jagīṃ | guḍhī ubhavilī anegīṃ | śāstrāṃtarī || 52 ||

जेथ संन्यासिला संकल्पु तुटे । तेथचि योगाचें सार भेटे । ऐसें हें अनुभवाचेनि धटें । साचें जया ॥ ५३ ॥

jetha saṃnyāsilā saṃkalpu tuṭe | tethaci yogāceṃ sāra bheṭe | aiseṃ heṃ anubhavāceni dhaṭeṃ | sāceṃ jayā || 53 ||

आतां योगाचळाचा निमथा । जरी ठाकावा आथि पार्था । तरी सोपाना या कर्मपथा । चुका झणीं ॥ ५४ ॥

ātāṃ yogācaḷācā nimathā | jarī ṭhākāvā āthi pārthā | tarī sopānā yā karmapathā | cukā jhaṇīṃ || 54 ||

येणें यमनियमाचेनि तळवटें । रिगे असनाचिये पाउलवाटें । येई प्राणायामाचेनि आडकंठें । वरौता गा ॥ ५५ ॥

yeṇeṃ yamaniyamāceni taḷavaṭeṃ | rige asanāciye pāulavāṭeṃ | yeī prāṇāyāmāceni āḍakaṃṭheṃ | varautā gā || 55 ||

मग प्रत्याहाराचा आधाडा । बुध्दीचियाहि पाया निसरडा । जेथ हटिये सांडिती होडा । कडेलग ॥ ५६ ॥

maga pratyāhārācā ādhāḍā | budhdīciyāhi pāyā nisaraḍā | jetha haṭiye sāṃḍitī hoḍā | kaḍelaga || 56 ||

तरी अभ्यासाचेनि बळें । प्रत्याहारीं निराळें । नखी लागेल ढाळें ढाळें । वैराग्याची ॥ ५७ ॥

tarī abhyāsāceni baḷeṃ | pratyāhārīṃ nirāḷeṃ | nakhī lāgela ḍhāḷeṃ ḍhāḷeṃ | vairāgyācī || 57 ||

ऐसा पवनाचेनि पाठारें । येतां धारणेचेनि पैसारें । क्रमी ध्यानाचें चवरें । सांडे तंव ॥ ५८ ॥

aisā pavanāceni pāṭhāreṃ | yetāṃ dhāraṇeceni paisāreṃ | kramī dhyānāceṃ cavareṃ | sāṃḍe taṃva || 58 ||

मग तया मार्गाची धांव । पुरेल प्रवृत्तीचि हांव । जेथ साध्यसाधना खेंव । समरसें होय ॥ ५९ ॥

maga tayā mārgācī dhāṃva | purela pravṛttīci hāṃva | jetha sādhyasādhanā kheṃva | samaraseṃ hoya || 59 ||

जेथ पुढील पैस पारुखे । मागील स्मरावें तें ठाके । ऐसिया सरिसीये भूमिके । समाधी राहे ॥ ६० ॥

jetha puḍhīla paisa pārukhe | māgīla smarāveṃ teṃ ṭhāke | aisiyā sarisīye bhūmike | samādhī rāhe || 60 ||

येणें उपायें योगारूढु । जो निरवधि जाहला प्रौढु । तयाचिया चिन्हांचा निवाडु । सांगेन आइकें ॥ ६१ ॥

yeṇeṃ upāyeṃ yogārūḍhu | jo niravadhi jāhalā prauḍhu | tayāciyā cinhāṃcā nivāḍu | sāṃgena āikeṃ || 61 ||

तरी जयाचिया इंद्रियांचिया घरा । नाहीं विषयांचिया येरझारा । जो आत्मबोधाचिया वोवरां । पहुडला असे ॥ ६२ ॥

tarī jayāciyā iṃdriyāṃciyā gharā | nāhīṃ viṣayāṃciyā yerajhārā | jo ātmabodhāciyā vovarāṃ | pahuḍalā ase || 62 ||

जयाचें सुखदुःखाचेनि आंगे । झगटलें मानस चेवो नेघे । विषय पासींही आलियां से न रिगे । हे काय म्हणउनि ॥ ६३ ॥

jayāceṃ sukhaduḥkhāceni āṃge | jhagaṭaleṃ mānasa cevo neghe | viṣaya pāsīṃhī āliyāṃ se na rige | he kāya mhaṇauni || 63 ||

इंद्रियें कर्माच्या ठायी । वाढीनलीं परी कहीं । फळहेतूची चाड नाहीं । अंतःकरणीं ॥ ६४ ॥

iṃdriyeṃ karmācyā ṭhāyī | vāḍhīnalīṃ parī kahīṃ | phaḷahetūcī cāḍa nāhīṃ | aṃtaḥkaraṇīṃ || 64 ||

असतेनि देहें एतुला । जो चेतुचि दिसे निदेला । तोचि योगारूढु भला । वोळखें तूं ॥ ६५ ॥

asateni deheṃ etulā | jo cetuci dise nidelā | toci yogārūḍhu bhalā | voḷakheṃ tūṃ || 65 ||

तेथ अर्जुन म्हणे अनंता । हें मज विस्मो बहु आइकतां । सांगे तया ऐसी योग्यता । कवणें दीजे ॥ ६६ ॥

tetha arjuna mhaṇe anaṃtā | heṃ maja vismo bahu āikatāṃ | sāṃge tayā aisī yogyatā | kavaṇeṃ dīje || 66 ||

तंव हांसोनि श्रीकृष्ण म्हणे । तुझें नवल ना हें बोलणें । कवणासि काय दिजेल कवणें । अद्वैतीं इये ॥ ६७ ॥

taṃva hāṃsoni śrīkṛṣṇa mhaṇe | tujheṃ navala nā heṃ bolaṇeṃ | kavaṇāsi kāya dijela kavaṇeṃ | advaitīṃ iye || 67 ||

पै व्यामोहाचिये शेजे । बळिया अविद्या निद्रित होइजे । ते वेळी दुःस्वप्न हा भोगिजे । जन्ममृत्यूंचा ॥ ६८ ॥

pai vyāmohāciye śeje | baḷiyā avidyā nidrita hoije | te veḷī duḥsvapna hā bhogije | janmamṛtyūṃcā || 68 ||

पाठीं अवसांत ये चेवो । तैं तें अवघेंचि होय वावो । ऐसा उपजे नित्य सद्भावो । तोहि आपणपांचि ॥ ६९ ॥

pāṭhīṃ avasāṃta ye cevo | taiṃ teṃ avagheṃci hoya vāvo | aisā upaje nitya sadbhāvo | tohi āpaṇapāṃci || 69 ||

म्हणऊनि आपणचि आपणपेया । घातु कीजतु असे धनंजया । चित्त देऊनि नाथिलिया । देहाभिमाना ॥ ७० ॥

mhaṇaūni āpaṇaci āpaṇapeyā | ghātu kījatu ase dhanaṃjayā | citta deūni nāthiliyā | dehābhimānā || 70 ||

हा विचारुनि अहंकारु सांडिजे । मग असतीच वस्तु होइजे । तरी आपली स्वस्ति सहजें । आपण केली ॥ ७१ ॥

hā vicāruni ahaṃkāru sāṃḍije | maga asatīca vastu hoije | tarī āpalī svasti sahajeṃ | āpaṇa kelī || 71 ||

एऱ्हवीं कोशकीटकाचिया परी । तो आपणया आपण वैरी । जो आत्मबुध्दी शरीरीं । चारुस्थळी ॥ ७२ ॥

eऱhavīṃ kośakīṭakāciyā parī | to āpaṇayā āpaṇa vairī | jo ātmabudhdī śarīrīṃ | cārusthaḷī || 72 ||

कैसे प्राप्तीचिये वेळे । निदैवा अंधळेपणाचे डोहळे । कीं असते आपुले डोळे । आपण झांकी ॥ ७३ ॥

kaise prāptīciye veḷe | nidaivā aṃdhaḷepaṇāce ḍohaḷe | kīṃ asate āpule ḍoḷe | āpaṇa jhāṃkī || 73 ||

कां कवणु एकु भ्रमलेपणे । मी तो नव्हे गा चोरलों म्हणे । ऐसा नाथिला छंद अंतःकरणें । घेऊनि ठाके ॥ ७४ ॥

kāṃ kavaṇu eku bhramalepaṇe | mī to navhe gā coraloṃ mhaṇe | aisā nāthilā chaṃda aṃtaḥkaraṇeṃ | gheūni ṭhāke || 74 ||

एऱ्हवीं होय तें तोचि आहे । परि काई कीजे बुध्दी तैशी नोहे । देखा स्वप्नींचेनि घायें । की मरे साचें ॥ ७५ ॥

eऱhavīṃ hoya teṃ toci āhe | pari kāī kīje budhdī taiśī nohe | dekhā svapnīṃceni ghāyeṃ | kī mare sāceṃ || 75 ||

जैसी ते शुकाचेनि आंगभारें । नळिका भोविन्नली एरी मोहरें । तेणें उडावें परी न पुरे । मनशंका ॥ ७६ ॥

jaisī te śukāceni āṃgabhāreṃ | naḷikā bhovinnalī erī mohareṃ | teṇeṃ uḍāveṃ parī na pure | manaśaṃkā || 76 ||

वायांचि मान पिळी । अटुवें हियें आंवळी । टिटांतु नळी । धरुनि ठाके ॥ ७७ ॥

vāyāṃci māna piḷī | aṭuveṃ hiyeṃ āṃvaḷī | ṭiṭāṃtu naḷī | dharuni ṭhāke || 77 ||

म्हणे बांधला मी फुडा । ऐसिया भावनेचिया पडे खोडां । कीं मोकळिया पायांचा चवडा । गोंवी अधिकें ॥ ७८ ॥

mhaṇe bāṃdhalā mī phuḍā | aisiyā bhāvaneciyā paḍe khoḍāṃ | kīṃ mokaḷiyā pāyāṃcā cavaḍā | goṃvī adhikeṃ || 78 ||

ऐसा काजेंवीण आतुंडला । तो सांग पां काय आणिकें बांधला । मग नोसंडी जऱ्ही नेला । तोडुनि अर्धा ॥ ७९ ॥

aisā kājeṃvīṇa ātuṃḍalā | to sāṃga pāṃ kāya āṇikeṃ bāṃdhalā | maga nosaṃḍī jaऱhī nelā | toḍuni ardhā || 79 ||

म्हणऊनि आपणयां आपणचि रिपु । जेणें वाढविला हा संकल्पु । येर स्वंयबुध्दी म्हणे बापु । जो नाथिलें नेघे ॥ ८० ॥

mhaṇaūni āpaṇayāṃ āpaṇaci ripu | jeṇeṃ vāḍhavilā hā saṃkalpu | yera svaṃyabudhdī mhaṇe bāpu | jo nāthileṃ neghe || 80 ||

तया स्वांतःकरणजिता । सकळकामोपशांता । परमात्मा परौता । दुरी नाहीं ॥ ८१ ॥

tayā svāṃtaḥkaraṇajitā | sakaḷakāmopaśāṃtā | paramātmā parautā | durī nāhīṃ || 81 ||

जैसा किडाळाचा दोषु जाये । तरी पंधरे तेंचि होये । तैसें जीवा ब्रम्हत्व आहे । संकल्पलोपीं ॥ ८२ ॥

jaisā kiḍāḷācā doṣu jāye | tarī paṃdhare teṃci hoye | taiseṃ jīvā bramhatva āhe | saṃkalpalopīṃ || 82 ||

हा घटाकारु जैसा । निमालिया तया अवकाशा । नलगे मिळो जाणें आकाशा । आना ठाया ॥ ८३ ॥

hā ghaṭākāru jaisā | nimāliyā tayā avakāśā | nalage miḷo jāṇeṃ ākāśā | ānā ṭhāyā || 83 ||

तैसा देहाहंकारु नाथिला । हा समूळ जयाचा नाशिला । तोचि परमात्मा संचला । आधींचि आहे ॥ ८४ ॥

taisā dehāhaṃkāru nāthilā | hā samūḷa jayācā nāśilā | toci paramātmā saṃcalā | ādhīṃci āhe || 84 ||

आतां शीतोष्णाचिया वाहणी । तेथ सुखदुःखाची कडसणीं । इयें न समाती कांही बोलणीं । मानापमानांची ।। ८५ ॥

ātāṃ śītoṣṇāciyā vāhaṇī | tetha sukhaduḥkhācī kaḍasaṇīṃ | iyeṃ na samātī kāṃhī bolaṇīṃ | mānāpamānāṃcī || 85 ||

जे जिये वाटा सुर्यु जाये । तेउतें तेजाचें विश्व होये । तैसे तया पावे तें आहे । तोचि म्हणऊनि ॥ ८६ ॥

je jiye vāṭā suryu jāye | teuteṃ tejāceṃ viśva hoye | taise tayā pāve teṃ āhe | toci mhaṇaūni || 86 ||

देखैं मेघौनि सुटती धारा । तिया न रुपती जैसिया सागरा । तैशी शुभाशभें योगीश्वरा । नव्हती आनें ॥ ८७ ॥

dekhaiṃ meghauni suṭatī dhārā | tiyā na rupatī jaisiyā sāgarā | taiśī śubhāśabheṃ yogīśvarā | navhatī āneṃ || 87 ||

जो हा विज्ञानात्मकु भावो । तया विचारितां जाहला वावो । मग लागला जंव पाहों । तंव ज्ञान तें तोचि ॥ ८८ ॥

jo hā vijñānātmaku bhāvo | tayā vicāritāṃ jāhalā vāvo | maga lāgalā jaṃva pāhoṃ | taṃva jñāna teṃ toci || 88 ||

आतां व्यापकु कीं एकदेशी । हे ऊहापोही जे ऐसी । ते करावी ठेली आपैशी । दुजेनवीण ॥ ८९ ॥

ātāṃ vyāpaku kīṃ ekadeśī | he ūhāpohī je aisī | te karāvī ṭhelī āpaiśī | dujenavīṇa || 89 ||

ऐसा शरीरीचि परी कौतुकें । परब्रह्माचेनि पाडें तुके । जेणें जिंतलीं एके । इंद्रिये गा ॥ ९० ॥

aisā śarīrīci parī kautukeṃ | parabrahmāceni pāḍeṃ tuke | jeṇeṃ jiṃtalīṃ eke | iṃdriye gā || 90 ||

तो जितेंद्रियु सहजें । तोचि योगयुक्तु म्हणिजे । जेणें सानें थोर नेणिजे । कवणें काळीं ।। ९१ ॥

to jiteṃdriyu sahajeṃ | toci yogayuktu mhaṇije | jeṇeṃ sāneṃ thora neṇije | kavaṇeṃ kāḷīṃ || 91 ||

देखे सोनियाचें निखळ । मेरुयेसणें ढिसाळ । आणि मातियेचें डिखळ । सरिसेंचि मानी ॥ ९२ ॥

dekhe soniyāceṃ nikhaḷa | meruyesaṇeṃ ḍhisāḷa | āṇi mātiyeceṃ ḍikhaḷa | sariseṃci mānī || 92 ||

पाहता पृथ्वीचें मोल थोडें । ऐसें अनर्घ्य रत्न चोखडें । देखें दगडाचेनि पाडें । निचाडु ऐसा ॥ ९३ ॥

pāhatā pṛthvīceṃ mola thoḍeṃ | aiseṃ anarghya ratna cokhaḍeṃ | dekheṃ dagaḍāceni pāḍeṃ | nicāḍu aisā || 93 ||

तेथ सुहृद आणि शत्रु । कां उदासु आणि मित्रु । हा भावभेद विचित्रु । कल्पुं कैंचा ॥ ९४ ॥

tetha suhṛda āṇi śatru | kāṃ udāsu āṇi mitru | hā bhāvabheda vicitru | kalpuṃ kaiṃcā || 94 ||

तया बंधु कोण काह्याचा । द्वेषिया कवणु तयाचा । मीचि विश्व ऐसा जयाचा । बोधु जाहला ॥ ९५ ॥

tayā baṃdhu koṇa kāhyācā | dveṣiyā kavaṇu tayācā | mīci viśva aisā jayācā | bodhu jāhalā || 95 ||

मग तयाचिये दिठी । अधमोत्तम असे किरीटी । काय परिसाचिये कसवटी । वानिया कीजे ॥ ९६ ॥

maga tayāciye diṭhī | adhamottama ase kirīṭī | kāya parisāciye kasavaṭī | vāniyā kīje || 96 ||

ते जैशी निर्वाण वर्णुचि करी । तैशी जयाचि बुध्दी चराचरीं । होय साम्याची उजरी । निरंतर ॥ ९७॥

te jaiśī nirvāṇa varṇuci karī | taiśī jayāci budhdī carācarīṃ | hoya sāmyācī ujarī | niraṃtara || 97||

जे ते विश्वाळंकाराचें विसुरे । जरी आहाती आनानें आकारें । तरी घडले एकचि भांगारें । परब्रह्में ॥ ९८ ॥

je te viśvāḷaṃkārāceṃ visure | jarī āhātī ānāneṃ ākāreṃ | tarī ghaḍale ekaci bhāṃgāreṃ | parabrahmeṃ || 98 ||

ऐसें जाणणें जें बरवें । ते फावलें तया आघवें । म्हणौनि आहाचवाहाचें न झकवे । येणे आकारचित्रें ॥ ९९ ॥

aiseṃ jāṇaṇeṃ jeṃ baraveṃ | te phāvaleṃ tayā āghaveṃ | mhaṇauni āhācavāhāceṃ na jhakave | yeṇe ākāracitreṃ || 99 ||

घापे पटामाजी दृष्टी । दिसे तंतूंचि सैंघ सृष्टी । परी तो एकवांचुनि गोठी । दुजी नाहीं ॥ १०० ॥

ghāpe paṭāmājī dṛṣṭī | dise taṃtūṃci saiṃgha sṛṣṭī | parī to ekavāṃcuni goṭhī | dujī nāhīṃ || 100 ||

ऐसेनि प्रतीती हे गवसे । ऐसा अनुभव जयातें असे । तोचि समबुध्दी हें अनारिसें । नव्हे जाणें ॥ १०१ ॥

aiseni pratītī he gavase | aisā anubhava jayāteṃ ase | toci samabudhdī heṃ anāriseṃ | navhe jāṇeṃ || 101 ||

जयाचें नांव तीर्थरावो । दर्शनें प्रशस्तीसि ठावो । जयाचेनि संगें ब्रह्मभावो । भ्रांतासी ॥ १०२ ॥

jayāceṃ nāṃva tīrtharāvo | darśaneṃ praśastīsi ṭhāvo | jayāceni saṃgeṃ brahmabhāvo | bhrāṃtāsī || 102 ||

जयाचेनि बोलें धर्मु जिये । दिठी महासिध्दितें विये । देखें स्वर्गसुखादि इयें । खेळु जयाचा ॥ १०३ ॥

jayāceni boleṃ dharmu jiye | diṭhī mahāsidhditeṃ viye | dekheṃ svargasukhādi iyeṃ | kheḷu jayācā || 103 ||

विपायें जरी आठवला चित्ता । तरी दे आपुली योग्यता । हें असो तयातें प्रशंसितां । लाभु आथि ॥ १०४ ॥

vipāyeṃ jarī āṭhavalā cittā | tarī de āpulī yogyatā | heṃ aso tayāteṃ praśaṃsitāṃ | lābhu āthi || 104 ||

पुढती अस्तवेना ऐसें । जया पाहलें अद्वैतदिवसें । मग आपणपांचि आपण असे । अखंडित ॥ १०५ ॥

puḍhatī astavenā aiseṃ | jayā pāhaleṃ advaitadivaseṃ | maga āpaṇapāṃci āpaṇa ase | akhaṃḍita || 105 ||

ऐसिया दृष्टी जो विवेकी । पार्था तो एकाकी । सहजें अपरिग्रही जो तिहीं लोकी । तोचि म्हणऊनि ॥ १०६ ॥

aisiyā dṛṣṭī jo vivekī | pārthā to ekākī | sahajeṃ aparigrahī jo tihīṃ lokī | toci mhaṇaūni || 106 ||

ऐसियें असाधारणें । निष्पन्नाचीं लक्षणें । आपुलेनि बहुवसपणें । श्रीकृष्ण बोले ॥ १०७ ॥

aisiyeṃ asādhāraṇeṃ | niṣpannācīṃ lakṣaṇeṃ | āpuleni bahuvasapaṇeṃ | śrīkṛṣṇa bole || 107 ||

जो ज्ञानियांचा बापु । देखणेयांचे दिठीचा दीपु । जया दादुलयाचा संकल्पु । विश्व रची ॥ १०८ ॥

jo jñāniyāṃcā bāpu | dekhaṇeyāṃce diṭhīcā dīpu | jayā dādulayācā saṃkalpu | viśva racī || 108 ||

प्रणवाचिये पेठे । जाहलें शब्दब्रह्म माजिठें । तें जयाचिया यशा धाकुटें । वेढूं न पुरे ॥ १०९ ॥

praṇavāciye peṭhe | jāhaleṃ śabdabrahma mājiṭheṃ | teṃ jayāciyā yaśā dhākuṭeṃ | veḍhūṃ na pure || 109 ||

जयाचेनि आंगीकें तेजें । आवो रविशशीचिये वणिजे । म्हणौनि जग हें वेसजे- । वीण असे तया ॥ ११० ॥

jayāceni āṃgīkeṃ tejeṃ | āvo raviśaśīciye vaṇije | mhaṇauni jaga heṃ vesaje- | vīṇa ase tayā || 110 ||

हां गा नांवचि एक जयाचें । पाहतां गगनही दिसे टांचे । गुण एकेक काय तयाचे । आकळशील तूं ॥ १११ ॥

hāṃ gā nāṃvaci eka jayāceṃ | pāhatāṃ gaganahī dise ṭāṃce | guṇa ekeka kāya tayāce | ākaḷaśīla tūṃ || 111 ||

म्हणोनि असो हें वानणें । सांगों नेणों कवणांची लक्षणें । दावावीं मिषें येणें । कां बोलिलों तें ॥ ११२ ॥

mhaṇoni aso heṃ vānaṇeṃ | sāṃgoṃ neṇoṃ kavaṇāṃcī lakṣaṇeṃ | dāvāvīṃ miṣeṃ yeṇeṃ | kāṃ boliloṃ teṃ || 112 ||

ऐकें द्वैताचा ठावोचि फेडी । ते ब्रह्मविद्या कीजेल उघडी । तरी अर्जुना पढिये हे गोडी । नासेल हन ॥ ११३ ॥

aikeṃ dvaitācā ṭhāvoci pheḍī | te brahmavidyā kījela ughaḍī | tarī arjunā paḍhiye he goḍī | nāsela hana || 113 ||

म्हणोनि तें तैसे बोलणें । नव्हे सपातळ आड लावणें । केलें मनचि वेगळवाणें । भोगावया ॥ ११४ ॥

mhaṇoni teṃ taise bolaṇeṃ | navhe sapātaḷa āḍa lāvaṇeṃ | keleṃ manaci vegaḷavāṇeṃ | bhogāvayā || 114 ||

जया सोहंभाव अटकु । मोक्षसुखालागोनि रंकु । तयाचिये दिठीचा झणें कळंकु । लागेल तुझिया प्रेमा ॥ ११५ ॥

jayā sohaṃbhāva aṭaku | mokṣasukhālāgoni raṃku | tayāciye diṭhīcā jhaṇeṃ kaḷaṃku | lāgela tujhiyā premā || 115 ||

विपायें अंहभाव ययाचा जाईल । मी तेंचि हो जरी होईल । तरी मग काय कीजेल । एकलेया ॥ ११६ ॥

vipāyeṃ aṃhabhāva yayācā jāīla | mī teṃci ho jarī hoīla | tarī maga kāya kījela | ekaleyā || 116 ||

दिठीचि पाहतां निविजे । कां तोंड भरोनि बोलिजे । नातरी दाटुनि खेंव दीजे । ऐसें कोण आहे ॥ ११७ ॥

diṭhīci pāhatāṃ nivije | kāṃ toṃḍa bharoni bolije | nātarī dāṭuni kheṃva dīje | aiseṃ koṇa āhe || 117 ||

आपुलिया मना बरवी । असमाई गोठी जीवीं । ते कवणेंसि चावळावी । जरी ऐक्य जाहलें ॥ ११८ ॥

āpuliyā manā baravī | asamāī goṭhī jīvīṃ | te kavaṇeṃsi cāvaḷāvī | jarī aikya jāhaleṃ || 118 ||

इया काकुळती जनार्दनें । अन्योपदेशाचेनि हातासनें । बोलामाजि मन मनें । आलिंगुं सरले ॥ ११९ ॥

iyā kākuḷatī janārdaneṃ | anyopadeśāceni hātāsaneṃ | bolāmāji mana maneṃ | āliṃguṃ sarale || 119 ||

हें परिसतां जरी कानडें । तरी जाण पां पार्थ उघडें । कृष्णसुखाचेंचि रुपडें । वोतलें गा ॥ १२० ॥

heṃ parisatāṃ jarī kānaḍeṃ | tarī jāṇa pāṃ pārtha ughaḍeṃ | kṛṣṇasukhāceṃci rupaḍeṃ | votaleṃ gā || 120 ||

हें असो वयसेचिये शेवटीं । जैसें एकचि विये वांझोटी । मग ते मोहाची त्रिपुटी । नाचों लागे ॥ १२१ ॥

heṃ aso vayaseciye śevaṭīṃ | jaiseṃ ekaci viye vāṃjhoṭī | maga te mohācī tripuṭī | nācoṃ lāge || 121 ||

तैसें जाहले अनंता । ऐंसे तरी मी न म्हणतां । जरी तयाचा न देखतां । अतिशयो एथ ॥ १२२ ॥

taiseṃ jāhale anaṃtā | aiṃse tarī mī na mhaṇatāṃ | jarī tayācā na dekhatāṃ | atiśayo etha || 122 ||

पाहा पां नवल कैसें चोज । कें उपदेशु केउतें झुंज । परी पुढें वालभाचे भोज । नाचत असे ॥ १२३ ॥

pāhā pāṃ navala kaiseṃ coja | keṃ upadeśu keuteṃ jhuṃja | parī puḍheṃ vālabhāce bhoja | nācata ase || 123 ||

आवडी आणि लाजवी । व्यसन आणि शिणवी । पिसें आणि न भुलवी । तरी तेंचि काइ ॥ १२४ ॥

āvaḍī āṇi lājavī | vyasana āṇi śiṇavī | piseṃ āṇi na bhulavī | tarī teṃci kāi || 124 ||

म्हणउनि भावार्थु तो ऐसा । अर्जुन मैत्रियेचा कुवासा । कीं सुखे श्रृंगारलिया मानसा । दर्पणु तो ॥ १२५ ॥

mhaṇauni bhāvārthu to aisā | arjuna maitriyecā kuvāsā | kīṃ sukhe śrṛṃgāraliyā mānasā | darpaṇu to || 125 ||

यावरी बाप पुण्यपवित्र । जगीं भक्तिबीजासि सुक्षेत्र । तो कृष्णकृपे पात्र । याचिलागीं ॥ १२६ ॥

yāvarī bāpa puṇyapavitra | jagīṃ bhaktibījāsi sukṣetra | to kṛṣṇakṛpe pātra | yācilāgīṃ || 126 ||

हो का आत्मनिवेदनातळींची । जे पीठिका होय सख्याची । पार्थु अधिष्ठात्री तेथिंची । मातृका गा ॥ १२७ ॥

ho kā ātmanivedanātaḷīṃcī | je pīṭhikā hoya sakhyācī | pārthu adhiṣṭhātrī tethiṃcī | mātṛkā gā || 127 ||

पासींचि गोसावी न वर्णिजे । मग पाइकाचा गुण घेईजे । ऐसा अर्जुने तो सहजें । पढिये हरी ॥ १२८ ॥

pāsīṃci gosāvī na varṇije | maga pāikācā guṇa gheīje | aisā arjune to sahajeṃ | paḍhiye harī || 128 ||

पाहां पां अनुरागें भजे । जे प्रियोत्तमें मानिजे । ते पतीहून काय न वर्णिजे । पतिव्रता ॥ १२९ ॥

pāhāṃ pāṃ anurāgeṃ bhaje | je priyottameṃ mānije | te patīhūna kāya na varṇije | pativratā || 129 ||

तैसा अर्जुनचि विशेषें स्तवावा । ऐसें आवडलें मज जीवा । जे तो त्रिभुवनाचिया दैवां । एकायतनु जाहला ।। १३० ॥

taisā arjunaci viśeṣeṃ stavāvā | aiseṃ āvaḍaleṃ maja jīvā | je to tribhuvanāciyā daivāṃ | ekāyatanu jāhalā || 130 ||

जयाचिया आवडीचेनि पांगें । अमूर्तुही मूर्ति आवगे । पूर्णाहि परी लागे । अवस्था जयाची ॥ १३१॥

jayāciyā āvaḍīceni pāṃgeṃ | amūrtuhī mūrti āvage | pūrṇāhi parī lāge | avasthā jayācī || 131||

तंव श्रोते म्हणती दैव । कैसी बोलाची हवाव । काय नादातें हन बरव । जिणोनी आली ॥१३२॥

taṃva śrote mhaṇatī daiva | kaisī bolācī havāva | kāya nādāteṃ hana barava | jiṇonī ālī ||132||

हां हो नवल नोहे देशी । मऱ्हाटी बोलिजे तरी ऐसी । वाणें उमटताहे आकाशीं । साहित्यरंगाचें ॥१३३॥

hāṃ ho navala nohe deśī | maऱhāṭī bolije tarī aisī | vāṇeṃ umaṭatāhe ākāśīṃ | sāhityaraṃgāceṃ ||133||

कैसें उन्मेखचांदिणें तार । आणि भावार्था पडे गार । हेचि श्लोकार्थकुमुदी तरी फार । साविया होती ॥१३४॥

kaiseṃ unmekhacāṃdiṇeṃ tāra | āṇi bhāvārthā paḍe gāra | heci ślokārthakumudī tarī phāra | sāviyā hotī ||134||

चाडचि निचाडां करी । ऐसी मनोरथीं ये थोरी । तेणें विवळले अंतरी । तेथ डोलु आला ॥१३५॥

cāḍaci nicāḍāṃ karī | aisī manorathīṃ ye thorī | teṇeṃ vivaḷale aṃtarī | tetha ḍolu ālā ||135||

तें निवृत्तिदासें जाणितलें । मग अवधान द्या म्हणितलें ॥ नवल पांडवकुळीं पाहलें । कृष्णदिवसें ॥१३६॥

teṃ nivṛttidāseṃ jāṇitaleṃ | maga avadhāna dyā mhaṇitaleṃ || navala pāṃḍavakuḷīṃ pāhaleṃ | kṛṣṇadivaseṃ ||136||

देवकीया उदरीं वाहिला। यशोदा सायासें पाळिला ॥ कीं शेखीं उपेगा गेला । पांडवासी ॥१३७॥

devakīyā udarīṃ vāhilā| yaśodā sāyāseṃ pāḷilā || kīṃ śekhīṃ upegā gelā | pāṃḍavāsī ||137||

म्हणऊनि बहु दिवस वोगळावा । कां अवसरु पाहोनि विनवावा । हाही सोसु तया सदैवा । पडेचिना ॥१३८॥

mhaṇaūni bahu divasa vogaḷāvā | kāṃ avasaru pāhoni vinavāvā | hāhī sosu tayā sadaivā | paḍecinā ||138||

हें असो कथा सांगें वेगीं । मग अर्जुन म्हणे सलगी । देवा इयें संतचिन्हें हन आंगीं । न ठकती माझां ॥१३९॥

heṃ aso kathā sāṃgeṃ vegīṃ | maga arjuna mhaṇe salagī | devā iyeṃ saṃtacinheṃ hana āṃgīṃ | na ṭhakatī mājhāṃ ||139||

एऱ्हवीं या लक्षणांचिया निजसारा । मी अपाडें कीर अपुरा । परि तुमचेनि बोलें अवधारा । थोरावें जरी ॥१४०॥

eऱhavīṃ yā lakṣaṇāṃciyā nijasārā | mī apāḍeṃ kīra apurā | pari tumaceni boleṃ avadhārā | thorāveṃ jarī ||140||

जी तुम्ही चित्त देयाल । तरी ब्रह्म मियां होईजेल । काय जाहलें अभ्यासिजेल । सांगाल जे ॥ १४१ ॥

jī tumhī citta deyāla | tarī brahma miyāṃ hoījela | kāya jāhaleṃ abhyāsijela | sāṃgāla je || 141 ||

हां हो नेणों कवणाची काहाणी । आइकोनि श्लाघत असों अंतःकरणीं । ऐसी जाहलेपणाची शिरयाणी । कायसी देवा ॥ १४२ ॥

hāṃ ho neṇoṃ kavaṇācī kāhāṇī | āikoni ślāghata asoṃ aṃtaḥkaraṇīṃ | aisī jāhalepaṇācī śirayāṇī | kāyasī devā || 142 ||

हें आंगे म्या होइजो का । येतुलें गोसावी आपुलेपणें कीजो कां । तंव हांसोनि श्रीकृष्ण हो कां । करुं म्हणती ॥ १४३ ॥

heṃ āṃge myā hoijo kā | yetuleṃ gosāvī āpulepaṇeṃ kījo kāṃ | taṃva hāṃsoni śrīkṛṣṇa ho kāṃ | karuṃ mhaṇatī || 143 ||

देखा संतोषु एक न जोडे । तंवचि सुखाचें सैंघ सांकडें । मग जोडलिया कवणीकडे । अपुरें असे ।। १४४ ॥

dekhā saṃtoṣu eka na joḍe | taṃvaci sukhāceṃ saiṃgha sāṃkaḍeṃ | maga joḍaliyā kavaṇīkaḍe | apureṃ ase || 144 ||

तैसा सर्वेश्वरु बळिया सेवकें । म्हणोनि ब्रह्मही होय तो कौतुकें । परि कैंसा भारें आतला पिके । दैवाचेनि ॥ १४५ ॥

taisā sarveśvaru baḷiyā sevakeṃ | mhaṇoni brahmahī hoya to kautukeṃ | pari kaiṃsā bhāreṃ ātalā pike | daivāceni || 145 ||

जो जन्मसहस्रांचियासाठीं । इंद्रादिकांही महागु भेटी । तो आधीनु केतुला किरीटी । जे बोलुहि न साहे ॥ १४६ ॥

jo janmasahasrāṃciyāsāṭhīṃ | iṃdrādikāṃhī mahāgu bheṭī | to ādhīnu ketulā kirīṭī | je boluhi na sāhe || 146 ||

मग ऐका जें पांडवें । म्हणितले ब्रह्म म्यां होआवें । तें अशेषही देवें । अवधारिलें ॥ १४७ ॥

maga aikā jeṃ pāṃḍaveṃ | mhaṇitale brahma myāṃ hoāveṃ | teṃ aśeṣahī deveṃ | avadhārileṃ || 147 ||

तेथ ऐसेंचि एक विचारिलें । जे या ब्रह्मत्वाचे डोहळे जाहले । परि उदरा वैराग्य आहे आलें । बुध्दीचिया ॥ १४८ ॥

tetha aiseṃci eka vicārileṃ | je yā brahmatvāce ḍohaḷe jāhale | pari udarā vairāgya āhe āleṃ | budhdīciyā || 148 ||

एऱ्हवीं दिवस तरी अपुरे । परि वैराग्यवसंताचेनि भरें । जे सोंहभाव महुरें । मोडोनि आला ॥ १४९ ॥

eऱhavīṃ divasa tarī apure | pari vairāgyavasaṃtāceni bhareṃ | je soṃhabhāva mahureṃ | moḍoni ālā || 149 ||

म्हणोनि प्राप्तिफळीं फळतां । यासि वेळु न लागेल आतां । हो विरक्तु ऐसा अंनता । भरंवसा जाहला ॥ १५० ॥

mhaṇoni prāptiphaḷīṃ phaḷatāṃ | yāsi veḷu na lāgela ātāṃ | ho viraktu aisā aṃnatā | bharaṃvasā jāhalā || 150 ||

म्हणे जें जें हा अधिष्ठील। तें आरंभींच यया फळेल । म्हणौनि सांगितला न वचेल । अभ्यासु वायां ॥ १५१ ॥

mhaṇe jeṃ jeṃ hā adhiṣṭhīla| teṃ āraṃbhīṃca yayā phaḷela | mhaṇauni sāṃgitalā na vacela | abhyāsu vāyāṃ || 151 ||

ऐसें विवरोनियां श्रीहरी । म्हणितलें तिये अवसरीं । अर्जुना हा अवधारीं । पंथराजु ॥ १५२ ॥

aiseṃ vivaroniyāṃ śrīharī | mhaṇitaleṃ tiye avasarīṃ | arjunā hā avadhārīṃ | paṃtharāju || 152 ||

तेथ प्रवृत्तितरुच्या बुडीं । दिसती निवृत्तिफळाचिया कोडी । जिये मार्गीचा कापडी । महेशु आझुनि ॥ १५३ ॥

tetha pravṛttitarucyā buḍīṃ | disatī nivṛttiphaḷāciyā koḍī | jiye mārgīcā kāpaḍī | maheśu ājhuni || 153 ||

पैं योगवृंदे वहिलीं । आडवीं आकाशीं निघालीं । कीं तेथ अनुभवाच्या पाउलीं । धोरणु पडिला ॥ १५४ ॥

paiṃ yogavṛṃde vahilīṃ | āḍavīṃ ākāśīṃ nighālīṃ | kīṃ tetha anubhavācyā pāulīṃ | dhoraṇu paḍilā || 154 ||

तिहीं आत्मबोधाचेनि उजुकारें । धांव घेतली एकसरें । कीं येर सकळ मार्ग निदसुरे । सांडुनियां ॥ १५५ ॥

tihīṃ ātmabodhāceni ujukāreṃ | dhāṃva ghetalī ekasareṃ | kīṃ yera sakaḷa mārga nidasure | sāṃḍuniyāṃ || 155 ||

पाठीं महर्षी येणें आले । साधकांचे सिध्द जाहाले । आत्मविद थोरावले । येणेंचि पंथें ॥ १५६ ॥

pāṭhīṃ maharṣī yeṇeṃ āle | sādhakāṃce sidhda jāhāle | ātmavida thorāvale | yeṇeṃci paṃtheṃ || 156 ||

हा मार्गु जैं देखिजे । तैं तहान भूक विसरिजे । रात्रिदिवसु नेणिजे । वाटे इये ॥ १५७ ॥

hā mārgu jaiṃ dekhije | taiṃ tahāna bhūka visarije | rātridivasu neṇije | vāṭe iye || 157 ||

चालतां पाऊल जेथ पडे । तेथ अपवर्गाची खाणी उघडे । आव्हांटलिया तरी जोडे । स्वर्गसुख ॥ १५८ ॥

cālatāṃ pāūla jetha paḍe | tetha apavargācī khāṇī ughaḍe | āvhāṃṭaliyā tarī joḍe | svargasukha || 158 ||

निगिजे पूर्वींलिया मोहरा । कीं येइजे पश्चिमेचिया घरा । निश्चळपणें धनुर्धरा । चालणें येथिंचें ॥ १५९ ॥

nigije pūrvīṃliyā moharā | kīṃ yeije paścimeciyā gharā | niścaḷapaṇeṃ dhanurdharā | cālaṇeṃ yethiṃceṃ || 159 ||

येणें मार्गें जया ठाया जाइजे । तो गांवो आपणचि होइजे । हें सांगो काय सहजें । जाणसी तूं ॥ १६० ॥

yeṇeṃ mārgeṃ jayā ṭhāyā jāije | to gāṃvo āpaṇaci hoije | heṃ sāṃgo kāya sahajeṃ | jāṇasī tūṃ || 160 ||

तेथ म्हणितलें देवा । तरी तेंचि मग केव्हां । कां आर्तीसमुद्रौनि न काढावा । बुडतु जी मी ॥ १६१ ॥

tetha mhaṇitaleṃ devā | tarī teṃci maga kevhāṃ | kāṃ ārtīsamudrauni na kāḍhāvā | buḍatu jī mī || 161 ||

तवं श्रीकृष्ण म्हणती ऐसें । हें उत्संखळ बोलणें कायसें । आम्हीं सांगतसों आपैसें । वरि पुशिले तुवां ॥ १६२ ॥

tavaṃ śrīkṛṣṇa mhaṇatī aiseṃ | heṃ utsaṃkhaḷa bolaṇeṃ kāyaseṃ | āmhīṃ sāṃgatasoṃ āpaiseṃ | vari puśile tuvāṃ || 162 ||

तरी विशेषे आतांचि बोलिजेल । परि तें अनुभवें उपेगा जाईल । म्हणौनि तैसें एक लागेल । स्थान पहावें ॥ १६३ ॥

tarī viśeṣe ātāṃci bolijela | pari teṃ anubhaveṃ upegā jāīla | mhaṇauni taiseṃ eka lāgela | sthāna pahāveṃ || 163 ||

जेथ आराणुकेचेनि कोडें । बैसलिया उठों नावडे । वैराग्यासी दुणीव चढे । देखलिया जें ॥ १६४ ॥

jetha ārāṇukeceni koḍeṃ | baisaliyā uṭhoṃ nāvaḍe | vairāgyāsī duṇīva caḍhe | dekhaliyā jeṃ || 164 ||

जो संती वसविला ठावो । संतोषासि सावावो । मना होय उत्सावो । धैर्याचा ॥ १६५ ॥

jo saṃtī vasavilā ṭhāvo | saṃtoṣāsi sāvāvo | manā hoya utsāvo | dhairyācā || 165 ||

अभ्यासुचि आपणयातें करी । हृदयातें अनुभव वरि । ऐसी रम्यपणाची थोरी । अखंड जेथ ॥ १६६ ॥

abhyāsuci āpaṇayāteṃ karī | hṛdayāteṃ anubhava vari | aisī ramyapaṇācī thorī | akhaṃḍa jetha || 166 ||

जया आड जातां पार्था । तपश्चर्या मनोरथा । पाखांडियाही आस्था । समूळ होय ॥ १६७ ॥

jayā āḍa jātāṃ pārthā | tapaścaryā manorathā | pākhāṃḍiyāhī āsthā | samūḷa hoya || 167 ||

स्वभावें वाटे येतां । जरी वरपडा जाहला अवचितां । तरी सकामुही परि माघौता । निघों विसरे ॥ १६८ ॥

svabhāveṃ vāṭe yetāṃ | jarī varapaḍā jāhalā avacitāṃ | tarī sakāmuhī pari māghautā | nighoṃ visare || 168 ||

ऐसेनि न राहतयातें राहावी । भ्रमतयातें बैसवी । थापटुनि चेववी । विरक्तीतें ॥ १६९ ॥

aiseni na rāhatayāteṃ rāhāvī | bhramatayāteṃ baisavī | thāpaṭuni cevavī | viraktīteṃ || 169 ||

हें राज्य वर सांडिजे । मग निवांता एथेंचि असिजे । ऐसे शृंगारियांहि उपजे । देखतखेंवो ॥ १७० ॥

heṃ rājya vara sāṃḍije | maga nivāṃtā etheṃci asije | aise śṛṃgāriyāṃhi upaje | dekhatakheṃvo || 170 ||

जें येणें मानें बरवंट । आणि तैसेच अतिचोखट । जेथ अधिष्ठान प्रगट । डोळां दिसे ॥ १७१ ॥

jeṃ yeṇeṃ māneṃ baravaṃṭa | āṇi taiseca aticokhaṭa | jetha adhiṣṭhāna pragaṭa | ḍoḷāṃ dise || 171 ||

आणिकही एक पहावें । साधकीं वसतें होआवें । आणि जनाचेनि पायरवें । रुळेचिना ॥ १७२ ॥

āṇikahī eka pahāveṃ | sādhakīṃ vasateṃ hoāveṃ | āṇi janāceni pāyaraveṃ | ruḷecinā || 172 ||

जेथ अमृताचेनि पाडें । मुळेहीसकट गोडें । जोडती दाटें झाडें । सदा फळतीं ॥ १७३ ॥

jetha amṛtāceni pāḍeṃ | muḷehīsakaṭa goḍeṃ | joḍatī dāṭeṃ jhāḍeṃ | sadā phaḷatīṃ || 173 ||

पाउला पाउला उदकें । वर्षाकाळेंही अतिचोखें । निर्झरें का विशेखें । सुलभें जेथ ॥ १७४ ॥

pāulā pāulā udakeṃ | varṣākāḷeṃhī aticokheṃ | nirjhareṃ kā viśekheṃ | sulabheṃ jetha || 174 ||

हा आतपुही अळुमाळु । जाणिजे तरी शीतळु । पवन अति निश्चळु । मंद झुळके ॥ १७५ ॥

hā ātapuhī aḷumāḷu | jāṇije tarī śītaḷu | pavana ati niścaḷu | maṃda jhuḷake || 175 ||

बहुत करुनि निःशद्ब । दाट न रिगे श्वापद । शुक हन षट्पद । तेउतें नाहीं ॥ १७६ ॥

bahuta karuni niḥśadba | dāṭa na rige śvāpada | śuka hana ṣaṭpada | teuteṃ nāhīṃ || 176 ||

पाणिलगें हंसें । दोनी चारी सारसें । कवणें एके वेळे बैसे । तरी कोकिळही हो ॥ १७७ ॥

pāṇilageṃ haṃseṃ | donī cārī sāraseṃ | kavaṇeṃ eke veḷe baise | tarī kokiḷahī ho || 177 ||

निरंतर नाही । तरी आलीं गेलीं कांहीं । होतु कां मयुरेंही । आम्ही ना न म्हणों ॥ १७८ ॥

niraṃtara nāhī | tarī ālīṃ gelīṃ kāṃhīṃ | hotu kāṃ mayureṃhī | āmhī nā na mhaṇoṃ || 178 ||

परि आवश्यक पांडवा । ऐसा ठावो जोडावा । तेथ निगूढ मठ होआवा । कां शिवालय ॥ १७९ ॥

pari āvaśyaka pāṃḍavā | aisā ṭhāvo joḍāvā | tetha nigūḍha maṭha hoāvā | kāṃ śivālaya || 179 ||

दोहींमाजी आवडे तें । जें मानलें होय चित्तें । बहुतकरुनि एकांते । बैसिजे गा ॥ १८० ॥

dohīṃmājī āvaḍe teṃ | jeṃ mānaleṃ hoya citteṃ | bahutakaruni ekāṃte | baisije gā || 180 ||

म्हणोनि तैसें ते जाणावें । मन राहातें पाहावें । राहेल तेथ रचावें । आसन ऐसें ।। १८१ ॥

mhaṇoni taiseṃ te jāṇāveṃ | mana rāhāteṃ pāhāveṃ | rāhela tetha racāveṃ | āsana aiseṃ || 181 ||

वरि चोखट मृगसेवडी । माजी धूतवस्त्राची घडी । तळवटीं अमोडी । कुशांकुर ॥ १८२ ॥

vari cokhaṭa mṛgasevaḍī | mājī dhūtavastrācī ghaḍī | taḷavaṭīṃ amoḍī | kuśāṃkura || 182 ||

सकोमळ सरिसे । सुबध्द राहती आपैसे । एकें पाडें तैसें । वोजा घाली ॥ १८३ ॥

sakomaḷa sarise | subadhda rāhatī āpaise | ekeṃ pāḍeṃ taiseṃ | vojā ghālī || 183 ||

परि सावियाचि उंच होईल । तरी आंग हन डोलेल । नीच तरी पावेल । भूमिदोषु ॥ १८४ ॥

pari sāviyāci uṃca hoīla | tarī āṃga hana ḍolela | nīca tarī pāvela | bhūmidoṣu || 184 ||

म्हणौनि तैसें न करावें । समभावें धरावें । हें बहु असो होआवें । आसन ऐसें ॥ १८५ ॥

mhaṇauni taiseṃ na karāveṃ | samabhāveṃ dharāveṃ | heṃ bahu aso hoāveṃ | āsana aiseṃ || 185 ||

मग तेथ आपण । एकाग्र अंतःकरण । करुनि सद्गुरुस्मरण । अनुभविजे ॥ १८६ ॥

maga tetha āpaṇa | ekāgra aṃtaḥkaraṇa | karuni sadgurusmaraṇa | anubhavije || 186 ||

तैसें स्मरतेनि आदरें । सबाह्य सात्विकें भरे । जंव काठिणपण विरे । अहंभावाचे ॥ १८७ ॥

taiseṃ smarateni ādareṃ | sabāhya sātvikeṃ bhare | jaṃva kāṭhiṇapaṇa vire | ahaṃbhāvāce || 187 ||

विषयांचा विसरु पडे । इंद्रियांची कसमस मोडे । मनाची घडी घडे । हृदयामाजीं ॥ १८८ ॥

viṣayāṃcā visaru paḍe | iṃdriyāṃcī kasamasa moḍe | manācī ghaḍī ghaḍe | hṛdayāmājīṃ || 188 ||

ऐसें ऐक्य हें सहजें । फावें तंव राहिजे । मग तेणेंचि बोधें बैसिजे । आसनावरी ॥ १८९ ॥

aiseṃ aikya heṃ sahajeṃ | phāveṃ taṃva rāhije | maga teṇeṃci bodheṃ baisije | āsanāvarī || 189 ||

आतां आंगाते आंग करी । पवनातें पवनु धरी । ऐसी अनुभवाची उजरी । होंचि लागे ॥ १९० ॥

ātāṃ āṃgāte āṃga karī | pavanāteṃ pavanu dharī | aisī anubhavācī ujarī | hoṃci lāge || 190 ||

प्रवृत्ती माघौति मोहरे । समाधि ऐलाडि उतरे । आघवें अभ्यासु सरे । बैसतखेंवो ॥ १९१ ॥

pravṛttī māghauti mohare | samādhi ailāḍi utare | āghaveṃ abhyāsu sare | baisatakheṃvo || 191 ||

मुद्रेची प्रौढी ऐशी । तेचि सांगिजेल आतां परियेसीं । तरी उरु या जघनासी । जडोनि घालीं ॥ १९२ ॥

mudrecī prauḍhī aiśī | teci sāṃgijela ātāṃ pariyesīṃ | tarī uru yā jaghanāsī | jaḍoni ghālīṃ || 192 ||

चरणतळें देव्हडी । आधारद्रुमाचा बुडीं । सुघटितें गाढीं । संचरीं पां ॥ १९३ ॥

caraṇataḷeṃ devhaḍī | ādhāradrumācā buḍīṃ | sughaṭiteṃ gāḍhīṃ | saṃcarīṃ pāṃ || 193 ||

सव्य तो तळीं ठेविजे । तेणें सिवणीमध्यु पीडिजे । वरी बैसे तो सहजें । वामचरणु ॥ १९४ ॥

savya to taḷīṃ ṭhevije | teṇeṃ sivaṇīmadhyu pīḍije | varī baise to sahajeṃ | vāmacaraṇu || 194 ||

गुद मेंढ्राआंतौति । चारी अंगुळें निगुतीं । तेथ सार्ध सार्ध प्रांती । सांडुनियां ॥ १९५ ॥

guda meṃḍhrāāṃtauti | cārī aṃguḷeṃ nigutīṃ | tetha sārdha sārdha prāṃtī | sāṃḍuniyāṃ || 195 ||

माजि अंगुळ एक निगे । तेथ टांचेचेनि उत्तराभागें । नेहेटिजे वरि आंगें । पेललेनि ॥ १९६ ॥

māji aṃguḷa eka nige | tetha ṭāṃceceni uttarābhāgeṃ | neheṭije vari āṃgeṃ | pelaleni || 196 ||

उचलिले कां नेणिजे । तैसें पृष्ठांत उचलिजे । गुल्फद्वय धरिजे । तेणेंचि मानें ॥ १९७ ॥

ucalile kāṃ neṇije | taiseṃ pṛṣṭhāṃta ucalije | gulphadvaya dharije | teṇeṃci māneṃ || 197 ||

मग शरीर संचु पार्था । अशेषुही सर्वथा । पार्ष्णीचा माथा । स्वयंभु होय ॥ १९८ ॥

maga śarīra saṃcu pārthā | aśeṣuhī sarvathā | pārṣṇīcā māthā | svayaṃbhu hoya || 198 ||

अर्जुना हें जाण । मूळबंधाचें लक्षण । वज्रासन गौण । नाम यासी ॥ १९९ ॥

arjunā heṃ jāṇa | mūḷabaṃdhāceṃ lakṣaṇa | vajrāsana gauṇa | nāma yāsī || 199 ||

ऐसी आधारीं मुद्रा पडे । आणि आधींचा मार्गु मोडे । तेथ अपानु आंतलीकडे । वोहोंटो लागे ॥ २००॥

aisī ādhārīṃ mudrā paḍe | āṇi ādhīṃcā mārgu moḍe | tetha apānu āṃtalīkaḍe | vohoṃṭo lāge || 200||

तंव करसंपुट आपैसें । वाम चरणीं बैसे । तंव बाहुमुळीं दिसे । थोरवी आली ॥ २०१ ॥

taṃva karasaṃpuṭa āpaiseṃ | vāma caraṇīṃ baise | taṃva bāhumuḷīṃ dise | thoravī ālī || 201 ||

माजी उभारलेनि दंडें । शिरकमळ होय गाढें । नेत्रद्वारीची कवाडें । लागूं पहाती ॥ २०२ ॥

mājī ubhāraleni daṃḍeṃ | śirakamaḷa hoya gāḍheṃ | netradvārīcī kavāḍeṃ | lāgūṃ pahātī || 202 ||

वरचिलें पाती ढळती । तळींची तळीं पुंजाळती । तेथ अर्धोन्मीलित स्थिती । उपजे तया ॥ २०३ ॥

varacileṃ pātī ḍhaḷatī | taḷīṃcī taḷīṃ puṃjāḷatī | tetha ardhonmīlita sthitī | upaje tayā || 203 ||

दिठी राहोनि आंतुलीकडे । बाहेर पाऊल घाली कोडें । ते ठायीं ठावो पडे । नासाग्रपीठीं ॥ २०४ ॥

diṭhī rāhoni āṃtulīkaḍe | bāhera pāūla ghālī koḍeṃ | te ṭhāyīṃ ṭhāvo paḍe | nāsāgrapīṭhīṃ || 204 ||

ऐसें आंतुच्या आंतुचि रचे । बाहेरी मागुतें न वचे । म्हणौनि राहणें आधिये दिठीचें । तेथेंचि होय ॥ २०५ ॥

aiseṃ āṃtucyā āṃtuci race | bāherī māguteṃ na vace | mhaṇauni rāhaṇeṃ ādhiye diṭhīceṃ | tetheṃci hoya || 205 ||

आतां दिशांचि भेटी घ्यावी । कां रुपाची वाट पहावी । हे चाड सरे आघवी । आपैसया ॥ २०६ ॥

ātāṃ diśāṃci bheṭī ghyāvī | kāṃ rupācī vāṭa pahāvī | he cāḍa sare āghavī | āpaisayā || 206 ||

मग कंठनाळ आटे । हनुवटी हे हडौति दाटे । ते गाढी होऊनि नेहटे । वक्षःस्थळीं ॥ २०७ ॥

maga kaṃṭhanāḷa āṭe | hanuvaṭī he haḍauti dāṭe | te gāḍhī hoūni nehaṭe | vakṣaḥsthaḷīṃ || 207 ||

माजीं घंटिका लोपे । वरी बंधु जो आरोपे । तो जालंधरु म्हणिपे । पंडुकुमरा ॥ २०८ ॥

mājīṃ ghaṃṭikā lope | varī baṃdhu jo ārope | to jālaṃdharu mhaṇipe | paṃḍukumarā || 208 ||

नाभीवरी पोखे । उदर हें थोके । अंतरीं फांके । हृदयकोशु ॥ २०९ ॥

nābhīvarī pokhe | udara heṃ thoke | aṃtarīṃ phāṃke | hṛdayakośu || 209 ||

स्वाधिष्ठानावरिचिले कांठीं । नाभीस्थानातळवटीं । बंधु पडे किरीटी । वोढियाणा तो ॥ २१० ॥

svādhiṣṭhānāvaricile kāṃṭhīṃ | nābhīsthānātaḷavaṭīṃ | baṃdhu paḍe kirīṭī | voḍhiyāṇā to || 210 ||

ऐसी शरीराबाहेरलीकडे । अभ्यासाची पांखर पडे । तंव आंतु त्राय मोडे । मनोधर्माची ॥ २११ ॥

aisī śarīrābāheralīkaḍe | abhyāsācī pāṃkhara paḍe | taṃva āṃtu trāya moḍe | manodharmācī || 211 ||

कल्पना निमे । प्रवृत्ती शमे । आंग मन विरमे । सावियाचि ॥ २१२॥

kalpanā nime | pravṛttī śame | āṃga mana virame | sāviyāci || 212||

क्षुधा काय जाहाली । निद्रा केउती गेली । हे आठवणही हारपली । न दिसे वेगां । २१३ ॥

kṣudhā kāya jāhālī | nidrā keutī gelī | he āṭhavaṇahī hārapalī | na dise vegāṃ | 213 ||

जो मुळबंधे कोंडला । अपानु माघौता मुरडला । तो सवेंचि वरी सांकडला । फुगु धरी ॥ २१४ ॥

jo muḷabaṃdhe koṃḍalā | apānu māghautā muraḍalā | to saveṃci varī sāṃkaḍalā | phugu dharī || 214 ||

क्षोभलेपणें माजे । उवाइला ठायी गाजे । मणिपुरेंसी झुंजे । राहोनियां ॥ २१५ ॥

kṣobhalepaṇeṃ māje | uvāilā ṭhāyī gāje | maṇipureṃsī jhuṃje | rāhoniyāṃ || 215 ||

मग थांवली ते वाहटुळी । सैंघ घेऊनि घर डहुळी । बाळपणींची कुहीटुळी । बाहेर घाली ॥ २१६ ॥

maga thāṃvalī te vāhaṭuḷī | saiṃgha gheūni ghara ḍahuḷī | bāḷapaṇīṃcī kuhīṭuḷī | bāhera ghālī || 216 ||

भीतरीं वळी न धरे । कोठ्यामाजीं संचरे । कफपित्ताचे थारे । उरों नेदी॥ २१७ ।।

bhītarīṃ vaḷī na dhare | koṭhyāmājīṃ saṃcare | kaphapittāce thāre | uroṃ nedī|| 217 ||

धांतुचे समुद्र उलंडी । मेदाचे पर्वत फोडी । आंतली मज्जा काढी । अस्थिगत ॥ २१८ ॥

dhāṃtuce samudra ulaṃḍī | medāce parvata phoḍī | āṃtalī majjā kāḍhī | asthigata || 218 ||

नाडीतें सोडवी । गात्रांतें विघडवी । साधकांते भेडसावी । परि बिहावें ना ॥ २१९ ॥

nāḍīteṃ soḍavī | gātrāṃteṃ vighaḍavī | sādhakāṃte bheḍasāvī | pari bihāveṃ nā || 219 ||

व्याधीतें दावी । सवेंचि हरवी । आप पृथ्वी कालवी । एकवाट ॥ २२० ॥

vyādhīteṃ dāvī | saveṃci haravī | āpa pṛthvī kālavī | ekavāṭa || 220 ||

तंव येरीकडे धनुर्धरा । आसनाचा उबारा । शक्ती करी उजगरा । कुंडलिनीते ॥ २२१ ॥

taṃva yerīkaḍe dhanurdharā | āsanācā ubārā | śaktī karī ujagarā | kuṃḍalinīte || 221 ||

नागाचें पिलें । कुंकुमें नाहलें । वळण घेऊनि आलें । सेजे जैसें ॥ २२२ ।।

nāgāceṃ pileṃ | kuṃkumeṃ nāhaleṃ | vaḷaṇa gheūni āleṃ | seje jaiseṃ || 222 ||

तैशी ते कुंडलिनी । मोटकी औट वळणी । अधोमुख सर्पिणी । निजैली असे ॥ २२३ ॥

taiśī te kuṃḍalinī | moṭakī auṭa vaḷaṇī | adhomukha sarpiṇī | nijailī ase || 223 ||

विद्युलतेची विडी । वन्हिज्वाळांची घडी । पंधरेयाची चोखडी । घोंटीव जैशी ॥ २२४ ॥

vidyulatecī viḍī | vanhijvāḷāṃcī ghaḍī | paṃdhareyācī cokhaḍī | ghoṃṭīva jaiśī || 224 ||

तैसी सुबध्द आटली । पुटीं होती दाटली । तें वज्रासनें चिमुटली । सावधु होय ॥ २२५ ॥

taisī subadhda āṭalī | puṭīṃ hotī dāṭalī | teṃ vajrāsaneṃ cimuṭalī | sāvadhu hoya || 225 ||

तेथ नक्षत्र जैसें उलंडलें । कीं सुर्याचें आसन मोडलें । तेजाचे बीज विरुढलें । अंकुरेशीं ॥ २२६ ॥

tetha nakṣatra jaiseṃ ulaṃḍaleṃ | kīṃ suryāceṃ āsana moḍaleṃ | tejāce bīja viruḍhaleṃ | aṃkureśīṃ || 226 ||

तैशी वेढियातें सोडती । कवतिकें आंग मोडिती । कंदावरी शक्ती । उठली दिसे ॥ २२७ ॥

taiśī veḍhiyāteṃ soḍatī | kavatikeṃ āṃga moḍitī | kaṃdāvarī śaktī | uṭhalī dise || 227 ||

सहजें बहुतां दिवसांची भूक । वरी चेवविलीं तें होय मिष । मग आवेशें पसरी मुख । ऊर्ध्वा उजू ॥ २२८ ॥

sahajeṃ bahutāṃ divasāṃcī bhūka | varī cevavilīṃ teṃ hoya miṣa | maga āveśeṃ pasarī mukha | ūrdhvā ujū || 228 ||

तेथ हृदयकोशातळवटीं । जो पवनु भरे किरीटी । तया सगळेयाचि मिठी । देऊनि घाली ॥ २२९ ॥

tetha hṛdayakośātaḷavaṭīṃ | jo pavanu bhare kirīṭī | tayā sagaḷeyāci miṭhī | deūni ghālī || 229 ||

मुखींच्या ज्वाळीं । तळीं वरी कवळी । मांसाची वडवाळी ।आरोगुं लागे ॥ २३० ॥

mukhīṃcyā jvāḷīṃ | taḷīṃ varī kavaḷī | māṃsācī vaḍavāḷī |āroguṃ lāge || 230 ||

जे जे ठाय समांस । तेथ आहाच जोडे घाउस । पाठी एकदोनी घांस । हियाही भरी ॥ २३१ ॥

je je ṭhāya samāṃsa | tetha āhāca joḍe ghāusa | pāṭhī ekadonī ghāṃsa | hiyāhī bharī || 231 ||

मग तळवे तळहात शोधी । उर्ध्वीचे खंड भेदी । झाडा घे संधी । प्रत्यंगाचा ॥ २३२ ॥

maga taḷave taḷahāta śodhī | urdhvīce khaṃḍa bhedī | jhāḍā ghe saṃdhī | pratyaṃgācā || 232 ||

आधार तरी न संडी । परि नखींचेंही सत्त्व काढी । त्वचा धुवूनि जडी । पांजरेशीं ॥ २३३ ॥

ādhāra tarī na saṃḍī | pari nakhīṃceṃhī sattva kāḍhī | tvacā dhuvūni jaḍī | pāṃjareśīṃ || 233 ||

अस्थींचे नळे निरपे । शिरांचे हीर वोरपे । तंव बाहेरी विरुढी करपे । रोमबीजांची ॥ २३४ ॥

asthīṃce naḷe nirape | śirāṃce hīra vorape | taṃva bāherī viruḍhī karape | romabījāṃcī || 234 ||

मग सप्तधांतूच्या सागरीं । ताहानेली घोंट भरी । आणि सवेंचि उन्हाळा करी । खडखडीत ॥ २३५ ॥

maga saptadhāṃtūcyā sāgarīṃ | tāhānelī ghoṃṭa bharī | āṇi saveṃci unhāḷā karī | khaḍakhaḍīta || 235 ||

नासापुटौनि वारा । जो जातसे अंगुळे बारा । तो गचिये धरुनि माघारा । आंतु घाली ॥ २३६ ॥

nāsāpuṭauni vārā | jo jātase aṃguḷe bārā | to gaciye dharuni māghārā | āṃtu ghālī || 236 ||

तेथ अध वरौतें आकुंचे । ऊर्ध्व तळौतें खांचे । तया खेंवामाजि चक्राचे । पदर उरती ॥ २३७ ॥

tetha adha varauteṃ ākuṃce | ūrdhva taḷauteṃ khāṃce | tayā kheṃvāmāji cakrāce | padara uratī || 237 ||

एऱ्हवीं तरी दोन्ही तेव्हांचि मिळती । परि कुंडलिनी नावेकु दुश्चित्त होती । ते तयांतें म्हणे परौती । तुम्हीचि कायसीं एथें ॥ २३८ ॥

eऱhavīṃ tarī donhī tevhāṃci miḷatī | pari kuṃḍalinī nāveku duścitta hotī | te tayāṃteṃ mhaṇe parautī | tumhīci kāyasīṃ etheṃ || 238 ||

आइकें पार्थिव धातु आघवी । आरोगितां काहीं नुरवी । आणि आपातें तंव ठेवी । पुसोनियां ॥ २३९ ॥

āikeṃ pārthiva dhātu āghavī | ārogitāṃ kāhīṃ nuravī | āṇi āpāteṃ taṃva ṭhevī | pusoniyāṃ || 239 ||

ऐसी दोनी भुतें खाये । ते वेळी संपूर्ण धाये । मग सौम्य होऊनि राहे । सुषुम्नेपाशीं ॥ २४० ॥

aisī donī bhuteṃ khāye | te veḷī saṃpūrṇa dhāye | maga saumya hoūni rāhe | suṣumnepāśīṃ || 240 ||

तेथ तृप्तीचेनि संतोषें । गरळ जें वमी मुखें । तेणें तियेचेनि पीयूषे । प्राणु जिये ॥ २४१ ॥

tetha tṛptīceni saṃtoṣeṃ | garaḷa jeṃ vamī mukheṃ | teṇeṃ tiyeceni pīyūṣe | prāṇu jiye || 241 ||

तो अग्नि आंतूनि निघे । परि सबाह्य निववूंचि लागे । ते वेळी कसु बांधिती आंगे । सांडिला पुढती ॥ २४२ ॥

to agni āṃtūni nighe | pari sabāhya nivavūṃci lāge | te veḷī kasu bāṃdhitī āṃge | sāṃḍilā puḍhatī || 242 ||

मार्ग मोडिती नाडीचे । नवविधपण वायुचें । जाय म्हणऊनि शरीराचे । धर्मु नाहीं ॥ २४३ ॥

mārga moḍitī nāḍīce | navavidhapaṇa vāyuceṃ | jāya mhaṇaūni śarīrāce | dharmu nāhīṃ || 243 ||

इडा पिंगळा एकवटती । गांठी तिन्ही सुटती । साही पदर फुटती । चक्रांचे हे ॥ २४४॥

iḍā piṃgaḷā ekavaṭatī | gāṃṭhī tinhī suṭatī | sāhī padara phuṭatī | cakrāṃce he || 244||

मग शशी आणि भानु । ऐसा कल्पिजे जो अनुमानु । तो वातीवरी पवनु । गिवसितां न दिसे ॥ २४५ ॥

maga śaśī āṇi bhānu | aisā kalpije jo anumānu | to vātīvarī pavanu | givasitāṃ na dise || 245 ||

बुध्दीची पुळिका विरे । परिमळु घ्राणी उरे । तोही शक्तिसवें संचरे । मध्यमेमाजी ॥ २४६ ॥

budhdīcī puḷikā vire | parimaḷu ghrāṇī ure | tohī śaktisaveṃ saṃcare | madhyamemājī || 246 ||

तंव वरिलेकडोनि ढाळें । चंद्रामृताचें तळें । कानवडोनि मिळे । शक्तिमुखीं ॥ २४७ ॥

taṃva varilekaḍoni ḍhāḷeṃ | caṃdrāmṛtāceṃ taḷeṃ | kānavaḍoni miḷe | śaktimukhīṃ || 247 ||

तेणें नातकें रस भरे । तो सर्वांगामाजीं संचरे । जेथिंचा तेथ मुरे । प्राणपवनु ॥ २४८ ॥

teṇeṃ nātakeṃ rasa bhare | to sarvāṃgāmājīṃ saṃcare | jethiṃcā tetha mure | prāṇapavanu || 248 ||

तातलिये मुसें । मेण निघोनि जाय जैसें । कोंदली राहे रसें । वोतलेनि ॥ २४९ ॥

tātaliye museṃ | meṇa nighoni jāya jaiseṃ | koṃdalī rāhe raseṃ | votaleni || 249 ||

तैसे पिंडाचेनि आकारें । ते कळाचि कां अवतरे । वरी त्वचेचेनि पदरें । पांगुरली असे ॥ २५० ॥

taise piṃḍāceni ākāreṃ | te kaḷāci kāṃ avatare | varī tvaceceni padareṃ | pāṃguralī ase || 250 ||

जैसी आभाळाची बुंथी । करुनि राहे गभस्ती । मग फिटलिया दीप्ति । धरूं नये ॥ २५१ ॥

jaisī ābhāḷācī buṃthī | karuni rāhe gabhastī | maga phiṭaliyā dīpti | dharūṃ naye || 251 ||

तैसा आहाचवरि कोरडा । त्वचेचा असे पातवडा । तो झडोनि जाय कोंडा । जैसा होय ॥ २५२ ॥

taisā āhācavari koraḍā | tvacecā ase pātavaḍā | to jhaḍoni jāya koṃḍā | jaisā hoya || 252 ||

मग काश्मीराचे स्वयंभ । कां रत्नबीजा निघाले कोंभ । अवयवकांतीचि भांब । तैसी दिसे ॥ २५३ ॥

maga kāśmīrāce svayaṃbha | kāṃ ratnabījā nighāle koṃbha | avayavakāṃtīci bhāṃba | taisī dise || 253 ||

नातरि संध्यारागींचे रंग । काढूनि वळिलें तें आंग । की अंतर्जोतीचें लिंग । निर्वाळिलें ॥ २५४ ॥

nātari saṃdhyārāgīṃce raṃga | kāḍhūni vaḷileṃ teṃ āṃga | kī aṃtarjotīceṃ liṃga | nirvāḷileṃ || 254 ||

कुंकुमाचे भरींव । सिध्दरसांचे वोतींव । मज पाहतां सावेव । शांतिचि ते ॥ २५५ ॥

kuṃkumāce bharīṃva | sidhdarasāṃce votīṃva | maja pāhatāṃ sāveva | śāṃtici te || 255 ||

तें आनंदचित्रींचें लेप । नातरी महासुखाचें रूप । कीं संतोषतरूचें रोप । थांवलें जैसें ॥ २५६ ॥

teṃ ānaṃdacitrīṃceṃ lepa | nātarī mahāsukhāceṃ rūpa | kīṃ saṃtoṣatarūceṃ ropa | thāṃvaleṃ jaiseṃ || 256 ||

तो कनकचंपकाचा कळा । कीं अमृताचा पुतळा । नाना सासिंनला मळा । कोंवळिकेचा ॥ २५७ ॥

to kanakacaṃpakācā kaḷā | kīṃ amṛtācā putaḷā | nānā sāsiṃnalā maḷā | koṃvaḷikecā || 257 ||

हो कां जे शारदियेचे वोलें । चंद्रबिंब पाल्हेलें । कां तेजचि मूर्त बैसलें । आसनावरी ॥ २५८ ॥

ho kāṃ je śāradiyece voleṃ | caṃdrabiṃba pālheleṃ | kāṃ tejaci mūrta baisaleṃ | āsanāvarī || 258 ||

तैसें शरीर होये । जे वेळीं कुंडलिनी चंद्र पिये । मग देहाकृति बिहे । कृतांतु गा ॥ २५९ ॥

taiseṃ śarīra hoye | je veḷīṃ kuṃḍalinī caṃdra piye | maga dehākṛti bihe | kṛtāṃtu gā || 259 ||

वृध्दाप्य तरी बहुडे । तारुण्याची गांठी विघडे । लोपली उघडे । बाळदशा ॥ २६० ॥

vṛdhdāpya tarī bahuḍe | tāruṇyācī gāṃṭhī vighaḍe | lopalī ughaḍe | bāḷadaśā || 260 ||

वयसा तरी येतुलेवरी । एऱ्हवी बळाचा बळार्थु करी । धैर्याची थोरी । निरुपम ॥ २६१ ॥

vayasā tarī yetulevarī | eऱhavī baḷācā baḷārthu karī | dhairyācī thorī | nirupama || 261 ||

कनकद्रुमाचां पालवीं । रत्नकळिका नित्य नवी । नखें तैसीं बरवीं । नवीं निघती ॥ २६२ ॥

kanakadrumācāṃ pālavīṃ | ratnakaḷikā nitya navī | nakheṃ taisīṃ baravīṃ | navīṃ nighatī || 262 ||

दांतही आन होती । परि अपाडें सानेजती । जैसी दुबाहीं बैसे पांती । हिरेयांची ॥ २६३ ॥

dāṃtahī āna hotī | pari apāḍeṃ sānejatī | jaisī dubāhīṃ baise pāṃtī | hireyāṃcī || 263 ||

माणिकुलियांचिया कणिया । सावियाची अणुमानिया । तैसिया सर्वांगीं उधवती अणिया । रोमांचियां ॥ २६४ ॥

māṇikuliyāṃciyā kaṇiyā | sāviyācī aṇumāniyā | taisiyā sarvāṃgīṃ udhavatī aṇiyā | romāṃciyāṃ || 264 ||

करचरणतळें । जैसीं कां रातोत्पळें । पाखाळीं होती डोळे । काय सांगो ॥ २६५ ॥

karacaraṇataḷeṃ | jaisīṃ kāṃ rātotpaḷeṃ | pākhāḷīṃ hotī ḍoḷe | kāya sāṃgo || 265 ||

निडाराचेनि कोंदाटें । मोतियें नावरती संपुटें । मग शिवणी जैशी उतटे । शुक्तिपल्लवांची ॥ २६६ ॥

niḍārāceni koṃdāṭeṃ | motiyeṃ nāvaratī saṃpuṭeṃ | maga śivaṇī jaiśī utaṭe | śuktipallavāṃcī || 266 ||

तैशीं पातिचिये कवळिये न समाये । दिठी जाकळोनि निघों पाहे । आधिलीची परि होये । गगना कळिती ॥ २६७ ॥

taiśīṃ pāticiye kavaḷiye na samāye | diṭhī jākaḷoni nighoṃ pāhe | ādhilīcī pari hoye | gaganā kaḷitī || 267 ||

आइके देह होय सोनियाचें । परि लाघव ये वायूचें । जे आपा आणि पृथ्वीचे । अंशु नाहीं ॥ २६८ ॥

āike deha hoya soniyāceṃ | pari lāghava ye vāyūceṃ | je āpā āṇi pṛthvīce | aṃśu nāhīṃ || 268 ||

मग समुद्रपैलाडी देखे । स्वर्गींचा आलोचु आइके । मनोगत ओळखे । मुंगियेचे ।। २६९ ॥

maga samudrapailāḍī dekhe | svargīṃcā ālocu āike | manogata oḷakhe | muṃgiyece || 269 ||

पवनाचा वारिका वळघे । चाले तरी उदकीं पाऊल न लागे । येणें येणें प्रसंगे । येती बहुता सिध्दी ॥ २७० ॥

pavanācā vārikā vaḷaghe | cāle tarī udakīṃ pāūla na lāge | yeṇeṃ yeṇeṃ prasaṃge | yetī bahutā sidhdī || 270 ||

आइकें प्राणाचा हातु धरुनि । गगनाची पाउटी करुनी । मध्यमेचेनि दादराहुनी । हृदया आली ॥ २७१ ॥

āikeṃ prāṇācā hātu dharuni | gaganācī pāuṭī karunī | madhyameceni dādarāhunī | hṛdayā ālī || 271 ||

ते कुंडलिनी जगदंबा । जे चैतन्यचक्रवर्तीची शोभा । जया विश्वबीजाचिया कोंभा । साउली केली ॥ २७२ ॥

te kuṃḍalinī jagadaṃbā | je caitanyacakravartīcī śobhā | jayā viśvabījāciyā koṃbhā | sāulī kelī || 272 ||

जे शून्यलिंगाची पिंडी । जे परमात्मया शिवाची कंरडी । जे प्राणाची उघडी । जन्मभूमी ॥ २७३ ॥

je śūnyaliṃgācī piṃḍī | je paramātmayā śivācī kaṃraḍī | je prāṇācī ughaḍī | janmabhūmī || 273 ||

हें असो ते कुंडलिनी बाळी । हृदयाआंतु आली । तंव अनाहताचां बोलीं । चावळे ते ॥ २७४ ॥

heṃ aso te kuṃḍalinī bāḷī | hṛdayāāṃtu ālī | taṃva anāhatācāṃ bolīṃ | cāvaḷe te || 274 ||

शक्तीचिया आंगा लागलें । बुद्धीचें चैतन्य होतें जाहलें । तें तेणें आइकिलें । अळुमाळु ॥ २७५ ॥

śaktīciyā āṃgā lāgaleṃ | buddhīceṃ caitanya hoteṃ jāhaleṃ | teṃ teṇeṃ āikileṃ | aḷumāḷu || 275 ||

घोषाच्या कुंडी । नादचित्रांची रुपडीं । प्रणवाचिया मोडी । रेखिलीं ऐसीं ॥ २७६ ॥

ghoṣācyā kuṃḍī | nādacitrāṃcī rupaḍīṃ | praṇavāciyā moḍī | rekhilīṃ aisīṃ || 276 ||

हेंचि कल्पावें तरी जाणिजे । परि कल्पितें कैचें आणिजे । तरी नेणों काय गाजे । तिये ठायीं ॥ २७७ ॥

heṃci kalpāveṃ tarī jāṇije | pari kalpiteṃ kaiceṃ āṇije | tarī neṇoṃ kāya gāje | tiye ṭhāyīṃ || 277 ||

विसरोनि गेलों अर्जुना । जंव नाशु नाही पवना । तंव वाचा आथी गगना । म्हणोनि घुमे ॥ २७८ ॥

visaroni geloṃ arjunā | jaṃva nāśu nāhī pavanā | taṃva vācā āthī gaganā | mhaṇoni ghume || 278 ||

तया अनाहताचेनि मेघें । आकाश दुमदुमों लागे । तंव ब्रह्मस्थानींचें बेगें । फिटलें सहजें ॥ २७९ ॥

tayā anāhatāceni megheṃ | ākāśa dumadumoṃ lāge | taṃva brahmasthānīṃceṃ begeṃ | phiṭaleṃ sahajeṃ || 279 ||

आइकें कमळगर्भाकारें । जें महदाकाश दुसरें । जेथ चैतन्य आधातुरें । करुनि असिजे ॥ २८० ॥

āikeṃ kamaḷagarbhākāreṃ | jeṃ mahadākāśa dusareṃ | jetha caitanya ādhātureṃ | karuni asije || 280 ||

तया हृदयाच्या परिवरीं । कुंडलिनियां परमेश्वरी । तेजाची शिदोरी । विनियोगिली ।। २८१ ॥

tayā hṛdayācyā parivarīṃ | kuṃḍaliniyāṃ parameśvarī | tejācī śidorī | viniyogilī || 281 ||

बुध्दीचेनि शाकें । हातबोनें निकें । द्वैत जेथ न देखे । तैसें केलें ॥ २८२ ॥

budhdīceni śākeṃ | hātaboneṃ nikeṃ | dvaita jetha na dekhe | taiseṃ keleṃ || 282 ||

ऐसी निजकांती हारविली । मग प्राणुचि केवळ जाहली । ते वेळी कैसी गमली । म्हणावी पां ॥ २८३ ॥

aisī nijakāṃtī hāravilī | maga prāṇuci kevaḷa jāhalī | te veḷī kaisī gamalī | mhaṇāvī pāṃ || 283 ||

हो कां जे पवनाची पुतळी । पांघुरली होती सोनेसळी । ते फेडुनियां वेगळी । ठेवली तिया ॥ २८४ ॥

ho kāṃ je pavanācī putaḷī | pāṃghuralī hotī sonesaḷī | te pheḍuniyāṃ vegaḷī | ṭhevalī tiyā || 284 ||

नातरी वारयाचेनि आंगें झगटली । दीपाची दिठी निमटली । कां लखलखोनि हारपली । वीजु गगनीं ॥ २८५ ॥

nātarī vārayāceni āṃgeṃ jhagaṭalī | dīpācī diṭhī nimaṭalī | kāṃ lakhalakhoni hārapalī | vīju gaganīṃ || 285 ||

तैशी हृदयकमळवेऱ्हीं । दिसे सोनियाची जैशी सरी । नातरी प्रकाशजळाची झरी । वाहत आली ॥ २८६ ॥

taiśī hṛdayakamaḷaveऱhīṃ | dise soniyācī jaiśī sarī | nātarī prakāśajaḷācī jharī | vāhata ālī || 286 ||

मग ते हृदयभूमी पोकळे । जिराली कां एके वेळे । तैसें शक्तीचे रुप मावळे । शक्तीचिमाजीं ।। २८७ ॥

maga te hṛdayabhūmī pokaḷe | jirālī kāṃ eke veḷe | taiseṃ śaktīce rupa māvaḷe | śaktīcimājīṃ || 287 ||

तेव्हां तरी शक्तीचि म्हणिजे । एऱ्हवी तो प्राणु केवळ जाणिजे । आतां नाद बिंदु नेणिजे । कला ज्योती ॥ २८८ ॥

tevhāṃ tarī śaktīci mhaṇije | eऱhavī to prāṇu kevaḷa jāṇije | ātāṃ nāda biṃdu neṇije | kalā jyotī || 288 ||

मनाचा हन मारु । कां पवनाचा धरु । ध्यानाचा आदरु । नाहीं परी ॥ २८९ ॥

manācā hana māru | kāṃ pavanācā dharu | dhyānācā ādaru | nāhīṃ parī || 289 ||

हे कल्पना घे सांडी । तें नाहीं इये परवडी । हे महाभूतांची फुडी । आटणी देखां ॥ २९० ॥

he kalpanā ghe sāṃḍī | teṃ nāhīṃ iye paravaḍī | he mahābhūtāṃcī phuḍī | āṭaṇī dekhāṃ || 290 ||

पिंडे पिंडाचा ग्रासु । तो हा नाथसंकेतीचा दंशु । परि दाऊनि गेला उद्देशु । महाविष्णु ॥ २९१ ॥

piṃḍe piṃḍācā grāsu | to hā nāthasaṃketīcā daṃśu | pari dāūni gelā uddeśu | mahāviṣṇu || 291 ||

तया ध्वनिताचें केणें सोडुनी । यथार्थाची घडी झाडुनी । उपलविली म्यां जाणुनि । ग्राहीक श्रोते ॥ २९२ ॥

tayā dhvanitāceṃ keṇeṃ soḍunī | yathārthācī ghaḍī jhāḍunī | upalavilī myāṃ jāṇuni | grāhīka śrote || 292 ||

ऐकें शक्तीचें तेज लोपे । तेथ देहींचे रुप हारपे । मग तो डोळ्यांमाजी लपे । जगाचिया ॥ २९३ ॥

aikeṃ śaktīceṃ teja lope | tetha dehīṃce rupa hārape | maga to ḍoḷyāṃmājī lape | jagāciyā || 293 ||

एऱ्हवीं आधिलाची ऐसें । सावयव तरी दिसे । परी वायूचें कां जैसें । वळिलें होय ॥ २९४ ॥

eऱhavīṃ ādhilācī aiseṃ | sāvayava tarī dise | parī vāyūceṃ kāṃ jaiseṃ | vaḷileṃ hoya || 294 ||

नातरी कर्दळीचा गाभा । बुंथी सांडोनि उभा । कां अवयवचि नभा । निवडला तो ॥ २९५ ॥

nātarī kardaḷīcā gābhā | buṃthī sāṃḍoni ubhā | kāṃ avayavaci nabhā | nivaḍalā to || 295 ||

तैसें होय शरीर । तैं तें म्हणिजे खेचर । हें पद होतां चमत्कार । पिंडजनी ॥ २९६ ॥

taiseṃ hoya śarīra | taiṃ teṃ mhaṇije khecara | heṃ pada hotāṃ camatkāra | piṃḍajanī || 296 ||

देखें साधकु निघोनि जाय । मागां पाउलांची वोळ राहे । तेथ ठायी ठायी होये । हे अणिमादिक ॥ २९७ ॥

dekheṃ sādhaku nighoni jāya | māgāṃ pāulāṃcī voḷa rāhe | tetha ṭhāyī ṭhāyī hoye | he aṇimādika || 297 ||

परि तेणें काय काज आपणयां । अवधारी ऐसा धनंजया । लोप आथी भूतत्रया । देहींचा देहीं ॥ २९८ ॥

pari teṇeṃ kāya kāja āpaṇayāṃ | avadhārī aisā dhanaṃjayā | lopa āthī bhūtatrayā | dehīṃcā dehīṃ || 298 ||

पृथ्वीतें आप विरवी । आपातें तेज जिरवी । तेजातें पवनु हरवी । हृदयामाजीं ।। २९९ ॥

pṛthvīteṃ āpa viravī | āpāteṃ teja jiravī | tejāteṃ pavanu haravī | hṛdayāmājīṃ || 299 ||

पाठीं आपण एकला उरे । परि शरीराचेनि अनुकारें । मग तोही निगे अंतरें । गगना मिळे ॥ ३०० ॥

pāṭhīṃ āpaṇa ekalā ure | pari śarīrāceni anukāreṃ | maga tohī nige aṃtareṃ | gaganā miḷe || 300 ||

ते वेळी कुंडलिनी हे भाष जाये । मारुत ऐसें नाम होये । परि शक्तीपण तें आहे । जंव न मिळे शिवीं ॥ ३०१ ॥

te veḷī kuṃḍalinī he bhāṣa jāye | māruta aiseṃ nāma hoye | pari śaktīpaṇa teṃ āhe | jaṃva na miḷe śivīṃ || 301 ||

मग जालंधर सांडी । ककारांत फोडी । गगनाचिये पाहाडीं । पैठी होय ॥ ३०२ ॥

maga jālaṃdhara sāṃḍī | kakārāṃta phoḍī | gaganāciye pāhāḍīṃ | paiṭhī hoya || 302 ||

ते ॐकाराचिये पाठी । पाय देत उठाउठी । पश्यंतीचिये पाउटी । मागां घाली ॥ ३०३ ॥

te oṃkārāciye pāṭhī | pāya deta uṭhāuṭhī | paśyaṃtīciye pāuṭī | māgāṃ ghālī || 303 ||

पुढां तन्मात्रा अर्धवेरी । आकाशाचां अंतरी । भरती गमे सागरीं । सरिता जेवीं ॥ ३०४ ॥

puḍhāṃ tanmātrā ardhaverī | ākāśācāṃ aṃtarī | bharatī game sāgarīṃ | saritā jevīṃ || 304 ||

मग ब्रह्मरंध्री स्थिरावोनी । सोहंभावाच्या बाह्या पसरुनी । परमात्मलिंगा धांवोनि । आंगा घडे ॥ ३०५ ॥

maga brahmaraṃdhrī sthirāvonī | sohaṃbhāvācyā bāhyā pasarunī | paramātmaliṃgā dhāṃvoni | āṃgā ghaḍe || 305 ||

तंव महाभूतांची जवनिका फिटे । मग दोहींसि होय झटें । तेथ गगनासकट आटे । समरसीं तिये ॥ ३०६ ॥

taṃva mahābhūtāṃcī javanikā phiṭe | maga dohīṃsi hoya jhaṭeṃ | tetha gaganāsakaṭa āṭe | samarasīṃ tiye || 306 ||

पैं मेघाचेनि मुखीं निवडिला । समुद्र कां वोघीं पडिला । तो मागुता जैसा आला । आपणपेयां ॥ ३०७ ॥

paiṃ meghāceni mukhīṃ nivaḍilā | samudra kāṃ voghīṃ paḍilā | to māgutā jaisā ālā | āpaṇapeyāṃ || 307 ||

तेवीं पिंडाचेनि मिषें । पदीं पद प्रवेशे । तें एकत्व होय तैसें । पंडुकुमरा ॥ ३०८ ॥

tevīṃ piṃḍāceni miṣeṃ | padīṃ pada praveśe | teṃ ekatva hoya taiseṃ | paṃḍukumarā || 308 ||

आतां दुजें हन होतें । कीं एकचि हें आइतें । ऐशिये विवंचनपुरतें । उरेचिना ।। ३०९ ॥

ātāṃ dujeṃ hana hoteṃ | kīṃ ekaci heṃ āiteṃ | aiśiye vivaṃcanapurateṃ | urecinā || 309 ||

गगनीं गगन लया जाये । ऐसें जे कांहीं आहे । तें अनुभवें जो होये । तो होऊनि ठाके ॥ ३१० ॥

gaganīṃ gagana layā jāye | aiseṃ je kāṃhīṃ āhe | teṃ anubhaveṃ jo hoye | to hoūni ṭhāke || 310 ||

म्हणोनि तेथिंची मातु । न चढेचि बोलाचा हातु । जेणें संवादाचिया गांवाआंतु । पैठी कीजे ॥ ३११ ॥

mhaṇoni tethiṃcī mātu | na caḍheci bolācā hātu | jeṇeṃ saṃvādāciyā gāṃvāāṃtu | paiṭhī kīje || 311 ||

अर्जुना एऱ्हवीं तरी । इया अभिप्रायाचा गर्वु धरी । ते पाहें पां वैखरी । दुरी ठेली ॥ ३१२ ॥

arjunā eऱhavīṃ tarī | iyā abhiprāyācā garvu dharī | te pāheṃ pāṃ vaikharī | durī ṭhelī || 312 ||

भ्रूलता मागिलीकडे । तेथ मकाराचेंचि आंग न मांडे । सडेया प्राणा सांकडें । गगना येतां ॥ ३१३ ॥

bhrūlatā māgilīkaḍe | tetha makārāceṃci āṃga na māṃḍe | saḍeyā prāṇā sāṃkaḍeṃ | gaganā yetāṃ || 313 ||

पाठीं तेथेंचि तो भासळला । तंव शब्दाचा दिवो मावळला । मग तयाहि वरी आटु भविन्नला । आकाशाचा ॥ ३१४ ॥

pāṭhīṃ tetheṃci to bhāsaḷalā | taṃva śabdācā divo māvaḷalā | maga tayāhi varī āṭu bhavinnalā | ākāśācā || 314 ||

आतां महाशून्याचिया डोहीं । जेथ गगनसीचि ठावो नाहीं । तेथ तागा लागेल काई । बोलाचा इया ॥ ३१५ ॥

ātāṃ mahāśūnyāciyā ḍohīṃ | jetha gaganasīci ṭhāvo nāhīṃ | tetha tāgā lāgela kāī | bolācā iyā || 315 ||

म्हणोनि आखरामाजीं सांपडे । कीं कानावरी जोडे । हे तैसें नव्हे फुडें । त्रिशुध्दी गा ॥ ३१६ ॥

mhaṇoni ākharāmājīṃ sāṃpaḍe | kīṃ kānāvarī joḍe | he taiseṃ navhe phuḍeṃ | triśudhdī gā || 316 ||

जैं कही दैवें । अनुभविलें फावे । तैं आपणचि हें ठाकावें । होऊनिया ॥ ३१७ ॥

jaiṃ kahī daiveṃ | anubhavileṃ phāve | taiṃ āpaṇaci heṃ ṭhākāveṃ | hoūniyā || 317 ||

पुढती जाणणें तें नाहींचि । म्हणोनि असो किती हेंचि । बोलावें आतां वायांचि । धनुर्धरा ॥ ३१८ ॥

puḍhatī jāṇaṇeṃ teṃ nāhīṃci | mhaṇoni aso kitī heṃci | bolāveṃ ātāṃ vāyāṃci | dhanurdharā || 318 ||

ऐसें शब्दजात माघौतें सरे । तेथ संकल्पाचें आयुष्य पुरे । वाराही जेथ न शिरे । विचाराचा ॥ ३१९ ॥

aiseṃ śabdajāta māghauteṃ sare | tetha saṃkalpāceṃ āyuṣya pure | vārāhī jetha na śire | vicārācā || 319 ||

जें उन्मनियेचें लावण्य । जें तुर्येचें तारुण्य । अनादि जें अगण्य । परमतत्व ॥ ३२० ॥

jeṃ unmaniyeceṃ lāvaṇya | jeṃ turyeceṃ tāruṇya | anādi jeṃ agaṇya | paramatatva || 320 ||

जें आकाराचा प्रांतु । जें मोक्षाचा एकांतु । जेथ आदि आणि अंतु । विरोनि गेले ॥ ३२१ ॥

jeṃ ākārācā prāṃtu | jeṃ mokṣācā ekāṃtu | jetha ādi āṇi aṃtu | vironi gele || 321 ||

जें विश्वाचें मूळ । जें योगद्रुमाचें फळ । जें आनंदाचें केवळ । चैतन्य गा ॥ ३२२ ॥

jeṃ viśvāceṃ mūḷa | jeṃ yogadrumāceṃ phaḷa | jeṃ ānaṃdāceṃ kevaḷa | caitanya gā || 322 ||

जें महाभूतांचें बीज । जें महातेजाचें तेज । एवं पार्था जें निज । स्वरुप माझें ॥ ३२३ ॥

jeṃ mahābhūtāṃceṃ bīja | jeṃ mahātejāceṃ teja | evaṃ pārthā jeṃ nija | svarupa mājheṃ || 323 ||

ते हे चर्तुभुज कोंभेली । जयाची शोभा रुपा आली । देखोनि नास्तिकीं नोकिली । भक्तवृंदें ॥ ३२४ ॥

te he cartubhuja koṃbhelī | jayācī śobhā rupā ālī | dekhoni nāstikīṃ nokilī | bhaktavṛṃdeṃ || 324 ||

तें अनिर्वाच्य महासुख । पैं आपणचि जाहले जे पुरुष । जयांचे कां निष्कर्ष । प्राप्तीवेरीं ॥ ३२५ ॥

teṃ anirvācya mahāsukha | paiṃ āpaṇaci jāhale je puruṣa | jayāṃce kāṃ niṣkarṣa | prāptīverīṃ || 325 ||

आम्ही साधन हें जें सांगितलें । तेंचि शरीरीं जिहीं केलें । ते आमुचेनि पाडें आले । निर्वाळलेया ॥ ३२६ ॥

āmhī sādhana heṃ jeṃ sāṃgitaleṃ | teṃci śarīrīṃ jihīṃ keleṃ | te āmuceni pāḍeṃ āle | nirvāḷaleyā || 326 ||

परब्रह्माचेनि रसें । देहाकृतीचिये मुसें । वोतींव जाहले तैसे । दिसती आंगें ॥ ३२७ ॥

parabrahmāceni raseṃ | dehākṛtīciye museṃ | votīṃva jāhale taise | disatī āṃgeṃ || 327 ||

कां जें आपण आतां देवो । हा बोलिलो जो उपावो । तो प्राप्तीचा ठावो । म्हणोनि घडे ॥ ३२९ ॥

kāṃ jeṃ āpaṇa ātāṃ devo | hā bolilo jo upāvo | to prāptīcā ṭhāvo | mhaṇoni ghaḍe || 329 ||

इये अभ्यासीं जे दृढ होती । ते भरंवसेनि ब्रह्मत्वा येती । हें सांगतियाची रीती । कळलें मज ॥ ३३० ॥

iye abhyāsīṃ je dṛḍha hotī | te bharaṃvaseni brahmatvā yetī | heṃ sāṃgatiyācī rītī | kaḷaleṃ maja || 330 ||

देवा गोठीचि हे ऐकतां । बोधु उपजतसे चित्ता । मा अनुभवें तल्लीनता । नव्हेल केंवी ॥ ३३१ ॥

devā goṭhīci he aikatāṃ | bodhu upajatase cittā | mā anubhaveṃ tallīnatā | navhela keṃvī || 331 ||

म्हणऊनि एथ कांही । अनारिसें नाहीं । परि नावभरी चित्त देई । बोला एका ॥ ३३२ ॥

mhaṇaūni etha kāṃhī | anāriseṃ nāhīṃ | pari nāvabharī citta deī | bolā ekā || 332 ||

आतां कृष्णा तुवां सांगितला योगु । तो मना तरी आला चांगु । परि न शकें करुं पांगु । योग्यतेचा ॥ ३३३ ॥

ātāṃ kṛṣṇā tuvāṃ sāṃgitalā yogu | to manā tarī ālā cāṃgu | pari na śakeṃ karuṃ pāṃgu | yogyatecā || 333 ||

सहजें आंगिक जेतुली आहे । तेतुलियाची जरी सिध्दि जाये । तरी हाचि मार्ग सुखोपायें । अभ्यासीन ॥ ३३४ ॥

sahajeṃ āṃgika jetulī āhe | tetuliyācī jarī sidhdi jāye | tarī hāci mārga sukhopāyeṃ | abhyāsīna || 334 ||

नातरी देवो जैसें सांगतील । तैसें आपणपां जरी न ठकेल । तरी योग्यतेवीण होईल । तेचिं पुसों ॥ ३३५ ॥

nātarī devo jaiseṃ sāṃgatīla | taiseṃ āpaṇapāṃ jarī na ṭhakela | tarī yogyatevīṇa hoīla | teciṃ pusoṃ || 335 ||

जीवींचिये ऐसी धारण । म्हणोनि पुसावया जाहलें कारण । मग म्हणे तरी आपण । चित्त देइजो ॥ ३३६ ॥

jīvīṃciye aisī dhāraṇa | mhaṇoni pusāvayā jāhaleṃ kāraṇa | maga mhaṇe tarī āpaṇa | citta deijo || 336 ||

हां हो जी अवधारिलें । जें हें साधन तुम्हीं निरुपिलें । तें आवडतयाहि अभ्यासिलें । फावों शके ॥ ३३७ ॥

hāṃ ho jī avadhārileṃ | jeṃ heṃ sādhana tumhīṃ nirupileṃ | teṃ āvaḍatayāhi abhyāsileṃ | phāvoṃ śake || 337 ||

कीं योग्यतेवीण नाहीं । ऐसें हन आहे कांही । तेथ कृष्णा म्हणती तरी काई । धनुर्धरा ।। ३३८ ॥

kīṃ yogyatevīṇa nāhīṃ | aiseṃ hana āhe kāṃhī | tetha kṛṣṇā mhaṇatī tarī kāī | dhanurdharā || 338 ||

हें काज कीर निर्वाण । परि आणिकही जें कांही साधारण । तेंही अधिकाराचे वोडवेविण । काय सिध्दि जाय ॥ ३३९ ॥

heṃ kāja kīra nirvāṇa | pari āṇikahī jeṃ kāṃhī sādhāraṇa | teṃhī adhikārāce voḍaveviṇa | kāya sidhdi jāya || 339 ||

पैं योग्यता जे म्हणिजे । ते प्राप्तीची आधीन जाणिजे । कां जे योग्य होऊनि कीजे । तें आरंभी फळें ॥ ३४० ॥

paiṃ yogyatā je mhaṇije | te prāptīcī ādhīna jāṇije | kāṃ je yogya hoūni kīje | teṃ āraṃbhī phaḷeṃ || 340 ||

तरी तैसी एथ कांही । सावियाचि केणी नाहीं । आणि योग्यांची काई । खाणी असे ॥ ३४१ ॥

tarī taisī etha kāṃhī | sāviyāci keṇī nāhīṃ | āṇi yogyāṃcī kāī | khāṇī ase || 341 ||

नावेक विरक्तु । जाहला देहधर्मी नियतु । तरि तोचि नव्हे व्यवस्थितु । अधिकारिया ॥ ३४२ ॥

nāveka viraktu | jāhalā dehadharmī niyatu | tari toci navhe vyavasthitu | adhikāriyā || 342 ||

येतुलालिये आयणीमाजि येवढें । योग्यपण तूतेंही जोडे । ऐसें प्रसंगे सांकडें । फेडिलें तयाचें ॥ ३४३ ॥

yetulāliye āyaṇīmāji yevaḍheṃ | yogyapaṇa tūteṃhī joḍe | aiseṃ prasaṃge sāṃkaḍeṃ | pheḍileṃ tayāceṃ || 343 ||

मग म्हणे पार्था । ते हे ऐसी व्यवस्था । अनियतासि सर्वथा । योग्यता नाहीं ॥ ३४४ ॥

maga mhaṇe pārthā | te he aisī vyavasthā | aniyatāsi sarvathā | yogyatā nāhīṃ || 344 ||

जो रसनेद्रियाचा अंकिला । कां निद्रेसी जीवें विकला । तो नाहीं एथ म्हणितला । अधिकारिया ॥ ३४५ ॥

jo rasanedriyācā aṃkilā | kāṃ nidresī jīveṃ vikalā | to nāhīṃ etha mhaṇitalā | adhikāriyā || 345 ||

अथवा आग्रहाचिये बांदोडी । क्षुधा तृषा कोंडी । आहारातें तोडी । मारुनियां ॥ ३४६ ॥

athavā āgrahāciye bāṃdoḍī | kṣudhā tṛṣā koṃḍī | āhārāteṃ toḍī | māruniyāṃ || 346 ||

निद्रेचिया वाटा न वचे । ऐसा दृढिवेचेनि अवतरणें नाचे । तें शरीरचि नव्हे तयाचें । मा योगु कवणाचा ॥ ३४७ ॥

nidreciyā vāṭā na vace | aisā dṛḍhiveceni avataraṇeṃ nāce | teṃ śarīraci navhe tayāceṃ | mā yogu kavaṇācā || 347 ||

म्हणोनि अतिशयें विषयो सेवावा । तैसा विरोधु नव्हावा । कां सर्वथा निरोधु करावा । हेंही नको ॥ ३४८ ॥

mhaṇoni atiśayeṃ viṣayo sevāvā | taisā virodhu navhāvā | kāṃ sarvathā nirodhu karāvā | heṃhī nako || 348 ||

आहार तरी सेविजे । परि युक्तीचेनि मापें मविजे । क्रियाजात आचरिजे । तयाचि स्थिती ॥ ३४९ ॥

āhāra tarī sevije | pari yuktīceni māpeṃ mavije | kriyājāta ācarije | tayāci sthitī || 349 ||

मपितलां बोलिजे । मितलिया पाउलीं चालिजे । निद्रेही मानु दीजे । अवसरें एकें ॥ ३५० ॥

mapitalāṃ bolije | mitaliyā pāulīṃ cālije | nidrehī mānu dīje | avasareṃ ekeṃ || 350 ||

जागणें जरी जाहलें । तरी व्हावे तें मितलें । येतुलेनि धातुसाम्य संचले । असेल सुखें ॥ ३५१ ॥

jāgaṇeṃ jarī jāhaleṃ | tarī vhāve teṃ mitaleṃ | yetuleni dhātusāmya saṃcale | asela sukheṃ || 351 ||

ऐसें युक्तीचेनि हातें । जें इंद्रियां वोपिजे भातें । तै संतोषासी वाढतें । मनचि करी ॥ ३५२ ॥

aiseṃ yuktīceni hāteṃ | jeṃ iṃdriyāṃ vopije bhāteṃ | tai saṃtoṣāsī vāḍhateṃ | manaci karī || 352 ||

बाहेर युक्तीची मुद्रा पडे । तंव आंत सुख वाढे । तेथें सहजचि योगु घडे । नाभ्यासितां ॥ ३५३ ॥

bāhera yuktīcī mudrā paḍe | taṃva āṃta sukha vāḍhe | tetheṃ sahajaci yogu ghaḍe | nābhyāsitāṃ || 353 ||

जैसें भाग्याचिये भडसें । उद्यमाचेनि मिसें । मग समृध्दीजात आपैसें । घर रिघे ॥ ३५४ ॥

jaiseṃ bhāgyāciye bhaḍaseṃ | udyamāceni miseṃ | maga samṛdhdījāta āpaiseṃ | ghara righe || 354 ||

तैसा युक्तीमंतु कौतुकें । अभ्यासाचिया मोहरा ठाके । आणि आत्मसिद्धीची पिके । अनुभवु तयाचा ॥ ३५५ ॥

taisā yuktīmaṃtu kautukeṃ | abhyāsāciyā moharā ṭhāke | āṇi ātmasiddhīcī pike | anubhavu tayācā || 355 ||

म्हणोनि युक्ती हे पांडवा । घडे जया सदैवा । तो अपवर्गाचिये राणिवा । अळंकरिजे ॥ ३५६ ॥

mhaṇoni yuktī he pāṃḍavā | ghaḍe jayā sadaivā | to apavargāciye rāṇivā | aḷaṃkarije || 356 ||

युक्ती योगाचे आंग पावे । ऐसें प्रयाग जें होय बरवें । तेथ क्षेत्रसंन्यासें स्थिरावें । मानस जयाचें ॥ ३५७ ॥

yuktī yogāce āṃga pāve | aiseṃ prayāga jeṃ hoya baraveṃ | tetha kṣetrasaṃnyāseṃ sthirāveṃ | mānasa jayāceṃ || 357 ||

तयातें योगायुक्त म्हण । हेंही प्रसंगे जाण । तें दीपांचे उपलक्षण । निर्वातींचिया ॥ ३५८ ॥

tayāteṃ yogāyukta mhaṇa | heṃhī prasaṃge jāṇa | teṃ dīpāṃce upalakṣaṇa | nirvātīṃciyā || 358 ||

आतां तुझें मनोगत जाणोनि । कांही एक आम्ही म्हणोनि । तें निकें चित्त देउनी । परिसावें गा ॥ ३५९ ॥

ātāṃ tujheṃ manogata jāṇoni | kāṃhī eka āmhī mhaṇoni | teṃ nikeṃ citta deunī | parisāveṃ gā || 359 ||

तूं प्राप्तीची चाड वाहसी । परि अभ्यासीं दक्ष नव्हसी । तें सांग पा काय बिहसी । दुवाडपणा ॥ ३६० ॥

tūṃ prāptīcī cāḍa vāhasī | pari abhyāsīṃ dakṣa navhasī | teṃ sāṃga pā kāya bihasī | duvāḍapaṇā || 360 ||

तरी पार्था हें झणें । सायास घेशीं हो मनें । वायां बागूल इये दुर्जनें । इंद्रिये करिती ॥ ३६१ ॥

tarī pārthā heṃ jhaṇeṃ | sāyāsa gheśīṃ ho maneṃ | vāyāṃ bāgūla iye durjaneṃ | iṃdriye karitī || 361 ||

पाहें पां आयुष्याचा अढळ करी । जें सरतें जीवित वारी । तया औषधातें वैरी । काय जिव्हा न म्हणे ॥ ३६२ ॥

pāheṃ pāṃ āyuṣyācā aḍhaḷa karī | jeṃ sarateṃ jīvita vārī | tayā auṣadhāteṃ vairī | kāya jivhā na mhaṇe || 362 ||

ऐसें हितासि जें जें निकें । तें सदाचि या इद्रिंयां दुःखे । एऱ्हवी सोपें योगासारिखें । कांही आहे ॥ ३६३ ॥

aiseṃ hitāsi jeṃ jeṃ nikeṃ | teṃ sadāci yā idriṃyāṃ duḥkhe | eऱhavī sopeṃ yogāsārikheṃ | kāṃhī āhe || 363 ||

म्हणोनि आसनाचिया गाढीका । जो आम्ही अभ्यासु सांगितला निका । तेणे होईल तरी हो कां । निरोधु यया ॥ ३६४ ॥

mhaṇoni āsanāciyā gāḍhīkā | jo āmhī abhyāsu sāṃgitalā nikā | teṇe hoīla tarī ho kāṃ | nirodhu yayā || 364 ||

एऱ्हवी तरी येणें योगें । जै इद्रिंया विंदाण लागे । तै चित्त भेटों रिगे । आपणपेयां ॥ ३६५ ॥

eऱhavī tarī yeṇeṃ yogeṃ | jai idriṃyā viṃdāṇa lāge | tai citta bheṭoṃ rige | āpaṇapeyāṃ || 365 ||

परतोनि पाठिमोरें ठाके । आणि आपणियांते आपण देखे । देखतखेवों वोळखे । म्हणे तत्त्व हें मी ॥ ३६६ ॥

paratoni pāṭhimoreṃ ṭhāke | āṇi āpaṇiyāṃte āpaṇa dekhe | dekhatakhevoṃ voḷakhe | mhaṇe tattva heṃ mī || 366 ||

तिये ओळखीचिसरिसें । सुखाचिया साम्राज्यीं बैसे । मग चित्तपण समरसें । विरोनि जाय ॥ ३६७ ॥

tiye oḷakhīcisariseṃ | sukhāciyā sāmrājyīṃ baise | maga cittapaṇa samaraseṃ | vironi jāya || 367 ||

जयापरतें आणिक नाहीं । जयातें इद्रिंयें नेणती कहीं । तें आपणचि आपुलिया ठायीं । होऊनि ठाके ॥ ३६८ ॥

jayāparateṃ āṇika nāhīṃ | jayāteṃ idriṃyeṃ neṇatī kahīṃ | teṃ āpaṇaci āpuliyā ṭhāyīṃ | hoūni ṭhāke || 368 ||

मग मेरुपासूनि थोरें । देह दुःखाचेनि डोंगरे । दाटिजो पां परि भरें । चित्त न दटे ॥ ३६९ ॥

maga merupāsūni thoreṃ | deha duḥkhāceni ḍoṃgare | dāṭijo pāṃ pari bhareṃ | citta na daṭe || 369 ||

कां शस्त्रें वरी तोडिलिया । देह अग्निमाजीं पडलिया । चित्त महासुखीं पहुडलिया । चेवोचि नये ॥ ३७० ॥

kāṃ śastreṃ varī toḍiliyā | deha agnimājīṃ paḍaliyā | citta mahāsukhīṃ pahuḍaliyā | cevoci naye || 370 ||

ऐसें आपणपां रिगोनि ठाये । मग देहाची वास न पाहे । आणिकचि सुख होऊनि जाये । म्हणूनि विसरे ॥ ३७१ ॥

aiseṃ āpaṇapāṃ rigoni ṭhāye | maga dehācī vāsa na pāhe | āṇikaci sukha hoūni jāye | mhaṇūni visare || 371 ||

जया सुखाचिया गोडी । मग आर्तीची सेचि सोडी । संसाराचिया तोंडीं । गुंतलें जें ॥ ३७२ ॥

jayā sukhāciyā goḍī | maga ārtīcī seci soḍī | saṃsārāciyā toṃḍīṃ | guṃtaleṃ jeṃ || 372 ||

जे योगाची बरव । संतोषाची राणीव । ज्ञानाची जाणीव । जयालागीं ॥ ३७३ ॥

je yogācī barava | saṃtoṣācī rāṇīva | jñānācī jāṇīva | jayālāgīṃ || 373 ||

तें अभ्यासिलेनि योगें । सावयव देखावें लागें । देखिलें तरी आंगें । होईजेल गा ॥ ३७४ ॥

teṃ abhyāsileni yogeṃ | sāvayava dekhāveṃ lāgeṃ | dekhileṃ tarī āṃgeṃ | hoījela gā || 374 ||

तरि तोचि योगु बापा । एके परि आहे सोपा । जरी पुत्रशोकु संकल्पा । दाखविजे ॥ ३७५ ॥

tari toci yogu bāpā | eke pari āhe sopā | jarī putraśoku saṃkalpā | dākhavije || 375 ||

हा विषयातें निमालिया आइके । इंद्रियें नेमाचिया धारणीं देखे । तरी हियें घालूनि मुके । जीवितांसी ॥ ३७६ ॥

hā viṣayāteṃ nimāliyā āike | iṃdriyeṃ nemāciyā dhāraṇīṃ dekhe | tarī hiyeṃ ghālūni muke | jīvitāṃsī || 376 ||

ऐसें वैराग्य हें करी । तरी संकल्पाची सरे वारी । सुखें धृतीचिया धवळारीं । बुद्धी नांदे ॥ ३७७ ॥

aiseṃ vairāgya heṃ karī | tarī saṃkalpācī sare vārī | sukheṃ dhṛtīciyā dhavaḷārīṃ | buddhī nāṃde || 377 ||

बुद्धी धैया होय वसौटा । तरी मनातें अनुभवाचिया वाटा । हळु हळु करी प्रतिष्ठा । आत्मभुवनीं ॥ ३७८ ॥

buddhī dhaiyā hoya vasauṭā | tarī manāteṃ anubhavāciyā vāṭā | haḷu haḷu karī pratiṣṭhā | ātmabhuvanīṃ || 378 ||

याही एके परी । प्राप्ती आहे विचारीं । हें न ठके तरी सोपारी । आणिक ऐकें ॥ ३७९ ॥

yāhī eke parī | prāptī āhe vicārīṃ | heṃ na ṭhake tarī sopārī | āṇika aikeṃ || 379 ||

आतां नियमुचि हा एकला । जीवें करावा आपुला । जैसा कृतनिश्चयाचिया बोला । बाहेरा नोहे ॥ ३८० ॥

ātāṃ niyamuci hā ekalā | jīveṃ karāvā āpulā | jaisā kṛtaniścayāciyā bolā | bāherā nohe || 380 ||

जरी येतुलेनि चित्त स्थिरावें । तरी काजा आलें स्वभावें । नाही तरी घालावें । मोकलुनी ॥ ३८१ ॥

jarī yetuleni citta sthirāveṃ | tarī kājā āleṃ svabhāveṃ | nāhī tarī ghālāveṃ | mokalunī || 381 ||

मग मोकलिलें जेथ जाईल । तेथूनि नियमूचि घेऊनि येईल । ऐसेनि स्थैर्याची होईल । सवे ययां ॥ ३८२ ॥

maga mokalileṃ jetha jāīla | tethūni niyamūci gheūni yeīla | aiseni sthairyācī hoīla | save yayāṃ || 382 ||

पाठीं केतुलेनि एके वेळी । तया स्थैर्याचेनि मेळें । आत्मस्वरुपाजवळें । येईल सहजें ॥ ३८३ ॥

pāṭhīṃ ketuleni eke veḷī | tayā sthairyāceni meḷeṃ | ātmasvarupājavaḷeṃ | yeīla sahajeṃ || 383 ||

तयातें देखोनि आंगा घडेल । तेथ अद्वैतीं द्वैत बुडेल । आणि ऐक्यतेजें उघडेल । त्रैलोक्य हें ॥ ३८४ ॥

tayāteṃ dekhoni āṃgā ghaḍela | tetha advaitīṃ dvaita buḍela | āṇi aikyatejeṃ ughaḍela | trailokya heṃ || 384 ||

आकाशीं दिसे दुसरें । ते अभ्र जैं विरे । तै गगनचि कां भरे । विश्व जैसें ॥ ३८५ ॥

ākāśīṃ dise dusareṃ | te abhra jaiṃ vire | tai gaganaci kāṃ bhare | viśva jaiseṃ || 385 ||

तैसे चित्त लया जाये । आणि चैतन्यचि आघवें होये । ऐसी प्राप्ति सुखोपायें । आहे येणें ॥ ३८६ ॥

taise citta layā jāye | āṇi caitanyaci āghaveṃ hoye | aisī prāpti sukhopāyeṃ | āhe yeṇeṃ || 386 ||

या सोपिया योगस्थिती । उकलु देखिला गा बहुतीं । संकल्पाचिया संपत्ती । रुसोनियां ॥ ३८७ ॥

yā sopiyā yogasthitī | ukalu dekhilā gā bahutīṃ | saṃkalpāciyā saṃpattī | rusoniyāṃ || 387 ||

तें सुखाचेनि सांगातें । आलें परब्रह्मा आंतौतें । तेथ लवण जैसें जळातें । सांडु नेणे ॥ ३८८ ॥

teṃ sukhāceni sāṃgāteṃ | āleṃ parabrahmā āṃtauteṃ | tetha lavaṇa jaiseṃ jaḷāteṃ | sāṃḍu neṇe || 388 ||

तैसें होय तिये मेळीं । मग साम्यरसाचिया राऊळीं । महासुखाची दिवाळी । जगेंसि दिसे ॥ ३८९ ॥

taiseṃ hoya tiye meḷīṃ | maga sāmyarasāciyā rāūḷīṃ | mahāsukhācī divāḷī | jageṃsi dise || 389 ||

ऐसें आपुले पायवरी । चालिजे आपुले पाठीवरी । हें पार्था नागवे तरी । आन ऐकें ॥ ३९० ॥

aiseṃ āpule pāyavarī | cālije āpule pāṭhīvarī | heṃ pārthā nāgave tarī | āna aikeṃ || 390 ||

तरी मी तंव सकळ देहीं । असे एथ विचारु नाहीं । आणि तैसेंति माझ्या ठायीं । सकळ असे ॥ ३९१ ॥

tarī mī taṃva sakaḷa dehīṃ | ase etha vicāru nāhīṃ | āṇi taiseṃti mājhyā ṭhāyīṃ | sakaḷa ase || 391 ||

हें ऐसेंचि संचलें । परस्परें मिसळलें । बुद्धी घेपे एतुलें । होआवें गा ॥ ३९२ ॥

heṃ aiseṃci saṃcaleṃ | paraspareṃ misaḷaleṃ | buddhī ghepe etuleṃ | hoāveṃ gā || 392 ||

एऱ्हवीं तरी अर्जुना । जो एकवटलिया भावना । सर्वभूतीं अभिन्ना । मातें भजे ॥ ३९३ ॥

eऱhavīṃ tarī arjunā | jo ekavaṭaliyā bhāvanā | sarvabhūtīṃ abhinnā | māteṃ bhaje || 393 ||

भूतांचेनि अनेकपणें । अनेक नोहे अंतःकरणें । केवळ एकत्वचि माझें जाणें । सर्वत्र जो ॥ ३९४ ॥

bhūtāṃceni anekapaṇeṃ | aneka nohe aṃtaḥkaraṇeṃ | kevaḷa ekatvaci mājheṃ jāṇeṃ | sarvatra jo || 394 ||

मग तो एक हा मियां । बोलता दिसतसे वायां । एऱ्हवीं न बोलिजे तरी धनंजया । तो मीचि आहें ॥ ३९५ ॥

maga to eka hā miyāṃ | bolatā disatase vāyāṃ | eऱhavīṃ na bolije tarī dhanaṃjayā | to mīci āheṃ || 395 ||

दीपा आणि प्रकाशा । एकवंकीचा पाडु जैसा । तो माझ्या ठायी तैसा । मी तयामाजीं ॥ ३९६ ॥

dīpā āṇi prakāśā | ekavaṃkīcā pāḍu jaisā | to mājhyā ṭhāyī taisā | mī tayāmājīṃ || 396 ||

जैसा उदकाचेनि आयुष्यें रसु । कां गगनाचेनि माने अवकाशु । तैसा माझेनि रुपें रुपसु । पुरुष तो गा ॥ ३९७ ॥

jaisā udakāceni āyuṣyeṃ rasu | kāṃ gaganāceni māne avakāśu | taisā mājheni rupeṃ rupasu | puruṣa to gā || 397 ||

जेणें ऐक्याचिये दिठी । सर्वत्र मातेचि किरीटी । देखिला जैसा पटीं । तंतु एकु ॥ ३९८ ॥

jeṇeṃ aikyāciye diṭhī | sarvatra māteci kirīṭī | dekhilā jaisā paṭīṃ | taṃtu eku || 398 ||

कां स्वरुपें तरी बहुतें आहाती । परि तैसी सोनीं बहुवें न होती । ऐसी ऐक्याचळाची स्थिती । केली जेणें ॥ ३९९ ॥

kāṃ svarupeṃ tarī bahuteṃ āhātī | pari taisī sonīṃ bahuveṃ na hotī | aisī aikyācaḷācī sthitī | kelī jeṇeṃ || 399 ||

ना तरी वृक्षांचीं पानें जेतुलीं । तेतुलीं रोपे नाहीं लाविलीं । ऐसी अद्वैतदिवसें पाहली । रात्री जया ॥ ४०० ॥

nā tarī vṛkṣāṃcīṃ pāneṃ jetulīṃ | tetulīṃ rope nāhīṃ lāvilīṃ | aisī advaitadivaseṃ pāhalī | rātrī jayā || 400 ||

तो पंचात्मकीं सांपडे । तरी मग सांग पा कैसेनि अडे । जो प्रतीतीचेनि पाडें । मजसी तुके ॥ ४०१ ॥

to paṃcātmakīṃ sāṃpaḍe | tarī maga sāṃga pā kaiseni aḍe | jo pratītīceni pāḍeṃ | majasī tuke || 401 ||

माझें व्यापकपण आघवें । गवसलें तयाचेनि अनुभवें । तरी न म्हणतां स्वभावें । व्यापकु जाहला ॥ ४०२ ॥

mājheṃ vyāpakapaṇa āghaveṃ | gavasaleṃ tayāceni anubhaveṃ | tarī na mhaṇatāṃ svabhāveṃ | vyāpaku jāhalā || 402 ||

आतां शरीरीं तरी आहे । परि शरीराचा तो नोहे । ऐसें बोलवरी होये । तें करु ये काइ ॥ ४०३ ॥

ātāṃ śarīrīṃ tarī āhe | pari śarīrācā to nohe | aiseṃ bolavarī hoye | teṃ karu ye kāi || 403 ||

म्हणोनि असो तें विशेषें । आपणपेयांसारिखें । जो चराचर देखे । अखंडित ॥ ४०४ ॥

mhaṇoni aso teṃ viśeṣeṃ | āpaṇapeyāṃsārikheṃ | jo carācara dekhe | akhaṃḍita || 404 ||

सुखदुःखादि वर्मे । कां शुभाशुभे कर्में । दोनी ऐसी मनोधर्में । नेणेचि जो ॥ ४०५ ॥

sukhaduḥkhādi varme | kāṃ śubhāśubhe karmeṃ | donī aisī manodharmeṃ | neṇeci jo || 405 ||

जें समविषम भाव । आणिकही विचित्र जें सर्व । तें मानी जैसे अवयव । आपुले होती ॥ ४०६ ॥

jeṃ samaviṣama bhāva | āṇikahī vicitra jeṃ sarva | teṃ mānī jaise avayava | āpule hotī || 406 ||

हें एकैक काय सांगावें । जया त्रैलोक्यचि आघवें । मी ऐसें स्वभावें । बोधा आलें ॥ ४०७ ॥

heṃ ekaika kāya sāṃgāveṃ | jayā trailokyaci āghaveṃ | mī aiseṃ svabhāveṃ | bodhā āleṃ || 407 ||

तयाही देह एकु कीर आथी । लौकिकीं सुखदुःखी तयातें म्हणती । परि आम्हांतें ऐसीचि प्रतीती । परब्रह्मचि हा ॥ ४०८ ॥

tayāhī deha eku kīra āthī | laukikīṃ sukhaduḥkhī tayāteṃ mhaṇatī | pari āmhāṃteṃ aisīci pratītī | parabrahmaci hā || 408 ||

म्हणोनि आपणपां विश्व देखिजे । आणि आपण विश्व होईजे । ऐसे साम्यचि एक उपासिजे । पांडवा गा ॥ ४०९ ॥

mhaṇoni āpaṇapāṃ viśva dekhije | āṇi āpaṇa viśva hoīje | aise sāmyaci eka upāsije | pāṃḍavā gā || 409 ||

हें तूतें बहुतीं प्रसंगीं । आम्ही म्हणों याचिलागीं । जे साम्यापरौति जगीं प्राप्ति नाहीं ।। ४१० ।।

heṃ tūteṃ bahutīṃ prasaṃgīṃ | āmhī mhaṇoṃ yācilāgīṃ | je sāmyāparauti jagīṃ prāpti nāhīṃ || 410 ||

अर्जुन म्हणे देवा । तुम्ही सांगा कीर आमुचिया कणवा । परी न पुरों जी स्वभावा । मनाचिया ॥ ४११ ॥

arjuna mhaṇe devā | tumhī sāṃgā kīra āmuciyā kaṇavā | parī na puroṃ jī svabhāvā | manāciyā || 411 ||

हें मन कैसें केवढें । ऐसें पाहों म्हणों तरी न सांपडें । एऱ्हवी राहाटावया थोडें । त्रैलोक्य यया ॥ ४१२ ॥

heṃ mana kaiseṃ kevaḍheṃ | aiseṃ pāhoṃ mhaṇoṃ tarī na sāṃpaḍeṃ | eऱhavī rāhāṭāvayā thoḍeṃ | trailokya yayā || 412 ||

म्हणोनि ऐसें कैसें घडेल । जे मर्कट समाधी येईल । कां राहा म्हणितलिया राहेल । महावातु ॥ ४१३ ॥

mhaṇoni aiseṃ kaiseṃ ghaḍela | je markaṭa samādhī yeīla | kāṃ rāhā mhaṇitaliyā rāhela | mahāvātu || 413 ||

जें बुध्दीतें सळी । निश्चयाते टाळी । धैर्येसी हातफळी । मिळऊनि जाय ॥ ४१४ ॥

jeṃ budhdīteṃ saḷī | niścayāte ṭāḷī | dhairyesī hātaphaḷī | miḷaūni jāya || 414 ||

जें विवेकातें भुलवी । संतोषासी चाड लावी । बैसिजे तरी हिंडवी । दाही दिशा ॥ ४१५ ॥

jeṃ vivekāteṃ bhulavī | saṃtoṣāsī cāḍa lāvī | baisije tarī hiṃḍavī | dāhī diśā || 415 ||

जें निरोधलें घे उवावो । जया संयमुचि होय सावावो । तें मन आपुला स्वभावो । सांडील काई ॥ ४१६ ॥

jeṃ nirodhaleṃ ghe uvāvo | jayā saṃyamuci hoya sāvāvo | teṃ mana āpulā svabhāvo | sāṃḍīla kāī || 416 ||

म्हणोनि मन एक निश्चळ राहेल । मग आम्हांसी साम्य होईल । हें विशेषेंही न घडेल । तयालागीं ॥ ४१७ ॥

mhaṇoni mana eka niścaḷa rāhela | maga āmhāṃsī sāmya hoīla | heṃ viśeṣeṃhī na ghaḍela | tayālāgīṃ || 417 ||

तंव कृष्ण म्हणती साचचि । बोलत आहासि तें तैसेंचि । यया मनाचा कीर चपळचि । स्वभावो गा ॥ ४१८ ॥

taṃva kṛṣṇa mhaṇatī sācaci | bolata āhāsi teṃ taiseṃci | yayā manācā kīra capaḷaci | svabhāvo gā || 418 ||

परि वैराग्यचेनि आधारें । जरि लाविलें अभ्यासाचिये मोहरें । तरि केतुलेनि एके अवसरें । स्थिरावेल ॥ ४१९ ॥

pari vairāgyaceni ādhāreṃ | jari lāvileṃ abhyāsāciye mohareṃ | tari ketuleni eke avasareṃ | sthirāvela || 419 ||

कां जें यया मनाचें एक निकें । जें देखिले गोडीचिया ठाया सोके । म्हणोनि अनुभवसुखचि कवतिकें । दावीत जाइजे ॥ ४२० ॥

kāṃ jeṃ yayā manāceṃ eka nikeṃ | jeṃ dekhile goḍīciyā ṭhāyā soke | mhaṇoni anubhavasukhaci kavatikeṃ | dāvīta jāije || 420 ||

एऱ्हवीं विरक्ती जयांसि नाही । जे अभ्यासीं न रिघती कहीं । तयां नाकळे हें आम्हीही । न मनू कायी ॥ ४२१ ॥

eऱhavīṃ viraktī jayāṃsi nāhī | je abhyāsīṃ na righatī kahīṃ | tayāṃ nākaḷe heṃ āmhīhī | na manū kāyī || 421 ||

परी यमनियमांचिया वाटा न वचिजे । कहीं वैराग्याची से न करिजे । केवळ विषयजळीं ठाकिजे । बुडी देऊनी ॥ ४२२ ॥

parī yamaniyamāṃciyā vāṭā na vacije | kahīṃ vairāgyācī se na karije | kevaḷa viṣayajaḷīṃ ṭhākije | buḍī deūnī || 422 ||

या जालिया मानसा कहीं । युक्तीची कांबी लागली नाहीं । तरी निश्चळ होईल काई । कैसेनि सांगे ॥ ४२३ ॥

yā jāliyā mānasā kahīṃ | yuktīcī kāṃbī lāgalī nāhīṃ | tarī niścaḷa hoīla kāī | kaiseni sāṃge || 423 ||

म्हणोनि मनाचा निग्रह होये । ऐसा उपाय जो आहे । तो आरंभीं मग नोहे । कैसा पाहों ॥ ४२४ ॥

mhaṇoni manācā nigraha hoye | aisā upāya jo āhe | to āraṃbhīṃ maga nohe | kaisā pāhoṃ || 424 ||

तरी योगसाधन जितुकें । कें अवघेचि काय लटिकें । परि आपणयां अभ्यास न ठाके । हेंचि म्हण ॥ ४२५ ॥

tarī yogasādhana jitukeṃ | keṃ avagheci kāya laṭikeṃ | pari āpaṇayāṃ abhyāsa na ṭhāke | heṃci mhaṇa || 425 ||

आंगी योगाचें होय बळ । तरी मन केतुलें चपळ । काय महदादि हें सकळ । आपु नोहे ॥ ४२६ ॥

āṃgī yogāceṃ hoya baḷa | tarī mana ketuleṃ capaḷa | kāya mahadādi heṃ sakaḷa | āpu nohe || 426 ||

तेथ अर्जुन म्हणे निकें । देवो बोलती तें न चुके । साचचि योगबळेंसीं न तुके । मनोबळ ॥ ४२७ ॥

tetha arjuna mhaṇe nikeṃ | devo bolatī teṃ na cuke | sācaci yogabaḷeṃsīṃ na tuke | manobaḷa || 427 ||

तरी तोचि योगु कैसा केवीं जाणों । आम्ही येतुले दिया याची मातुही नेणों । म्हणोनि मनातें जी म्हणों । अनावर ॥ ४२८ ॥

tarī toci yogu kaisā kevīṃ jāṇoṃ | āmhī yetule diyā yācī mātuhī neṇoṃ | mhaṇoni manāteṃ jī mhaṇoṃ | anāvara || 428 ||

हा आतां आघवेया जन्मा । तुझेनि प्रसादें पुरुषोत्तमा । योगपरिचयो आम्हां । जाहला आजी ॥ ४२९ ॥

hā ātāṃ āghaveyā janmā | tujheni prasādeṃ puruṣottamā | yogaparicayo āmhāṃ | jāhalā ājī || 429 ||

परि आणिक एक गोसांविया । मज संशयो असे साविया । तो तूंवांचूनि फेडावया । समर्थु नाहीं ॥ ४३० ॥

pari āṇika eka gosāṃviyā | maja saṃśayo ase sāviyā | to tūṃvāṃcūni pheḍāvayā | samarthu nāhīṃ || 430 ||

म्हणोनि सांगे गोविंदा । कवण एकु मोक्षपदा । झोंबत होता श्रध्दा । उपायेंविण ॥ ४३१ ॥

mhaṇoni sāṃge goviṃdā | kavaṇa eku mokṣapadā | jhoṃbata hotā śradhdā | upāyeṃviṇa || 431 ||

इद्रिंयग्रामोनि निघाला । आस्थेचिया वाटा लागला । आत्मसिद्धीचिया पुढिला । नगरा यावया ॥ ४३२ ॥

idriṃyagrāmoni nighālā | āstheciyā vāṭā lāgalā | ātmasiddhīciyā puḍhilā | nagarā yāvayā || 432 ||

तंव आत्मसिद्धी न ठकेचि । आणि मागुतें न येववेचि । ऐसा अस्तु गेला माझारींचि । आयुष्यभानु ॥ ४३३ ॥

taṃva ātmasiddhī na ṭhakeci | āṇi māguteṃ na yevaveci | aisā astu gelā mājhārīṃci | āyuṣyabhānu || 433 ||

जैसें अकाळीं आभाळ । अळुमाळु सपातळ । विपायें आलें केवळ । वसे ना वर्से ॥ ४३४ ॥

jaiseṃ akāḷīṃ ābhāḷa | aḷumāḷu sapātaḷa | vipāyeṃ āleṃ kevaḷa | vase nā varse || 434 ||

तैसी दोन्ही दुरावलीं । जे प्राप्ती तंव अलग ठेली । आणि अप्राप्तीही सांडवली । श्रध्दा तया ॥ ४३५ ॥

taisī donhī durāvalīṃ | je prāptī taṃva alaga ṭhelī | āṇi aprāptīhī sāṃḍavalī | śradhdā tayā || 435 ||

ऐसा वोलांतरला काजीं । जो श्रध्देचांचि समाजीं । बुडाला तया हो जी । कवण गति ॥ ४३६ ॥

aisā volāṃtaralā kājīṃ | jo śradhdecāṃci samājīṃ | buḍālā tayā ho jī | kavaṇa gati || 436 ||

तंव कृष्ण म्हणती पार्था । जया मोक्षसुखीं आस्था । तया मोक्षावांचुनि अन्यथा । गती आहे गा ॥ ४३७ ॥

taṃva kṛṣṇa mhaṇatī pārthā | jayā mokṣasukhīṃ āsthā | tayā mokṣāvāṃcuni anyathā | gatī āhe gā || 437 ||

परि एतुलेंचि एक घडे । जें माझारी विसवावें पडे । तेंही परि ऐसेनि सुरवाडें । जो देवां नाहीं ॥ ४३८ ॥

pari etuleṃci eka ghaḍe | jeṃ mājhārī visavāveṃ paḍe | teṃhī pari aiseni suravāḍeṃ | jo devāṃ nāhīṃ || 438 ||

एऱ्हवी अभ्यासाचा उचलतां । पाउलीं जरी चालतां । तरी दिवसाआधीं ठाकिता । सोऽहंसिध्दीतें ॥ ४३९ ॥

eऱhavī abhyāsācā ucalatāṃ | pāulīṃ jarī cālatāṃ | tarī divasāādhīṃ ṭhākitā | so'haṃsidhdīteṃ || 439 ||

परि तेतुला वेगु नव्हेचि । म्हणऊनि विसांवा तरी निकाचि । पाठीं मोक्षु तंव तैसाचि । ठेविला असे ॥ ४४० ॥

pari tetulā vegu navheci | mhaṇaūni visāṃvā tarī nikāci | pāṭhīṃ mokṣu taṃva taisāci | ṭhevilā ase || 440 ||

ऐसें कवतिक हें कैसें । जें शतमखा लोक सायासें । ते तो पावे अनायासें । कैवल्यकामु ॥ ४४१ ॥

aiseṃ kavatika heṃ kaiseṃ | jeṃ śatamakhā loka sāyāseṃ | te to pāve anāyāseṃ | kaivalyakāmu || 441 ||

मग तेथिंचे जे अमोघ । अलौकिक भोग । भोगितांही सांग । कांटाळे मन ॥ ४४२ ॥

maga tethiṃce je amogha | alaukika bhoga | bhogitāṃhī sāṃga | kāṃṭāḷe mana || 442 ||

हा अंतरायो अवचितां । कां वोढवला भगवंता । ऐसा दिविभोग भोगितां । अनुतापी नित्य ॥ ४४३ ॥

hā aṃtarāyo avacitāṃ | kāṃ voḍhavalā bhagavaṃtā | aisā divibhoga bhogitāṃ | anutāpī nitya || 443 ||

पाठीं जन्मे संसारी । परि सकळ धर्माचिया माहेरीं । लांबा उगवे आगरीं । विभवश्रियेचा ॥ ४४४ ॥

pāṭhīṃ janme saṃsārī | pari sakaḷa dharmāciyā māherīṃ | lāṃbā ugave āgarīṃ | vibhavaśriyecā || 444 ||

जयातें नीतिपंथे चालिजे । सत्यधूत बोलिजे । देखावें तें देखिजे । शास्त्रदृष्टी ॥ ४४५ ॥

jayāteṃ nītipaṃthe cālije | satyadhūta bolije | dekhāveṃ teṃ dekhije | śāstradṛṣṭī || 445 ||

वेद तो जागेश्वरु । जया व्यवसाय निजाचारु । सारासारविचारु । मंत्री जयाते ॥ ४४६ ॥

veda to jāgeśvaru | jayā vyavasāya nijācāru | sārāsāravicāru | maṃtrī jayāte || 446 ||

जयाचा कुळीं चिंता । जाली ईश्वराची पतिव्रता । जयातें गृहदेवता । आदि ऋध्दि ॥ ४४७ ॥

jayācā kuḷīṃ ciṃtā | jālī īśvarācī pativratā | jayāteṃ gṛhadevatā | ādi ṛdhdi || 447 ||

ऐसी निजपुण्याची जोडी । वाढिन्नली सर्वसुखाची कुळवाडी । तिये जन्मे तो सुरवाडी । योगच्युतु ॥ ४४८ ॥

aisī nijapuṇyācī joḍī | vāḍhinnalī sarvasukhācī kuḷavāḍī | tiye janme to suravāḍī | yogacyutu || 448 ||

अथवा ज्ञानाग्निहोत्री । जे परब्रह्मण्य श्रोत्री । महासुखक्षेत्रीं । आदिवंत ॥ ४४९ ॥

athavā jñānāgnihotrī | je parabrahmaṇya śrotrī | mahāsukhakṣetrīṃ | ādivaṃta || 449 ||

जे सिद्धांताचिया सिंहासनीं । राज्य करिती त्रिभुवनीं । जे कूंजते कोकिल वनीं । संतोषाचां ॥ ४५० ॥

je siddhāṃtāciyā siṃhāsanīṃ | rājya karitī tribhuvanīṃ | je kūṃjate kokila vanīṃ | saṃtoṣācāṃ || 450 ||

जे विवेकग्रामींचां मुळीं । बैसले आहाति नित्य फळीं । तया योगियांचिया कुळीं । जन्म पावे ॥ ४५१ ॥

je vivekagrāmīṃcāṃ muḷīṃ | baisale āhāti nitya phaḷīṃ | tayā yogiyāṃciyā kuḷīṃ | janma pāve || 451 ||

मोटकी देहाकृती उमटे । आणि निजज्ञानाची पाहांट फुटे । सूर्यापुढें प्रगटे । प्रकाशु जैसा ॥ ४५२ ॥

moṭakī dehākṛtī umaṭe | āṇi nijajñānācī pāhāṃṭa phuṭe | sūryāpuḍheṃ pragaṭe | prakāśu jaisā || 452 ||

तैसी दशेची वाट न पहातां । वयसेचिया गांवा न येतां । बाळपणींच सर्वज्ञता । वरी तयातें ॥ ४५३ ॥

taisī daśecī vāṭa na pahātāṃ | vayaseciyā gāṃvā na yetāṃ | bāḷapaṇīṃca sarvajñatā | varī tayāteṃ || 453 ||

तिये सिद्धप्रज्ञेचेनि लाभें । मनचि सारस्वतें दुभे । मग सकळ शास्त्रे स्वयंभें । निघती मुखें ॥ ४५४ ॥

tiye siddhaprajñeceni lābheṃ | manaci sārasvateṃ dubhe | maga sakaḷa śāstre svayaṃbheṃ | nighatī mukheṃ || 454 ||

ऐसें जे जन्म । जयालागीं देव सकाम । स्वर्गीं ठेले जप होम । करिती सदा ॥ ४५५ ॥

aiseṃ je janma | jayālāgīṃ deva sakāma | svargīṃ ṭhele japa homa | karitī sadā || 455 ||

अमरीं भाट होईजे । मग मृत्युलोकातें वानिजे । ऐसें जन्म पार्था गा जे । तें तो पावे ॥ ४५६ ॥

amarīṃ bhāṭa hoīje | maga mṛtyulokāteṃ vānije | aiseṃ janma pārthā gā je | teṃ to pāve || 456 ||

आणि मागील जे सद्बुद्धि । जेथ जीवित्वा जाहाली होती अवधि । मग तेचि पुढती निरवधि । नवी लाहे ॥ ४५७ ॥

āṇi māgīla je sadbuddhi | jetha jīvitvā jāhālī hotī avadhi | maga teci puḍhatī niravadhi | navī lāhe || 457 ||

तेथ सदैवा आणि पायाळा । वरि दिव्यांजन होय डोळां । मग देखे जैसीं अवलीळा । पाताळधनें ॥ ४५८ ॥

tetha sadaivā āṇi pāyāḷā | vari divyāṃjana hoya ḍoḷāṃ | maga dekhe jaisīṃ avalīḷā | pātāḷadhaneṃ || 458 ||

तैसें दुर्भेद जे अभिप्राय । कां गुरुगम्य हन ठाय । तेथ सौरसेंवीण जाय । बुद्धी तयाची ॥ ४५९ ॥

taiseṃ durbheda je abhiprāya | kāṃ gurugamya hana ṭhāya | tetha sauraseṃvīṇa jāya | buddhī tayācī || 459 ||

बळियें इंद्रियें येती मना । मन एकवटे पवना । पवन सहजें गगना । मिळोंचि लागे ॥ ४६० ॥

baḷiyeṃ iṃdriyeṃ yetī manā | mana ekavaṭe pavanā | pavana sahajeṃ gaganā | miḷoṃci lāge || 460 ||

ऐसें नेणों काय आपैसें । तयातेंचि कीजे अभ्यासें । समाधी घर पुसे । मानसाचें ।। ४६१ ॥

aiseṃ neṇoṃ kāya āpaiseṃ | tayāteṃci kīje abhyāseṃ | samādhī ghara puse | mānasāceṃ || 461 ||

जाणिजे योगपीठीचा भैरवु । काय आरंभरंभेचा गौरवु । की वैराग्यसिद्धीचा अनुभवु । रुपा आला ॥ ४६२ ॥

jāṇije yogapīṭhīcā bhairavu | kāya āraṃbharaṃbhecā gauravu | kī vairāgyasiddhīcā anubhavu | rupā ālā || 462 ||

हा संसारु उमाणितें माप । का अष्टांगसामग्रीचें द्वीप । जैसे परिमळेंचि धरिजे रुप । चंदनाचें ॥ ४६३ ॥

hā saṃsāru umāṇiteṃ māpa | kā aṣṭāṃgasāmagrīceṃ dvīpa | jaise parimaḷeṃci dharije rupa | caṃdanāceṃ || 463 ||

तैसा संतोषाचा काय घडिला । कीं सिद्धिभांडारीहूनि काढिला । दिसे तेणें मानें रुढला । साधकदशे ॥ ४६४ ॥

taisā saṃtoṣācā kāya ghaḍilā | kīṃ siddhibhāṃḍārīhūni kāḍhilā | dise teṇeṃ māneṃ ruḍhalā | sādhakadaśe || 464 ||

जे वर्षशतांचिया कोडी । जन्मसहस्त्रांचिया आडी । लंघितां पातला थडी । आत्मसिद्धीची ॥ ४६५ ॥

je varṣaśatāṃciyā koḍī | janmasahastrāṃciyā āḍī | laṃghitāṃ pātalā thaḍī | ātmasiddhīcī || 465 ||

म्हणोनि साधनजात आघवें । अनुसरे तया स्वभावें । मग आयतिये बैसे राणिवे । विवेकाचिये ॥ ४६६ ॥

mhaṇoni sādhanajāta āghaveṃ | anusare tayā svabhāveṃ | maga āyatiye baise rāṇive | vivekāciye || 466 ||

पाठीं विचारितया वेगां । तो विवेकुही ठाके मागां । मग अविचारणीय तें आंगा । घडोनि जाय ॥ ४६७ ॥

pāṭhīṃ vicāritayā vegāṃ | to vivekuhī ṭhāke māgāṃ | maga avicāraṇīya teṃ āṃgā | ghaḍoni jāya || 467 ||

तेथ मनाचें मेहुडें विरे । पवनाचे पवनपण सरे । आपणपां आपण मुरे । आकाशही ॥ ४६८ ॥

tetha manāceṃ mehuḍeṃ vire | pavanāce pavanapaṇa sare | āpaṇapāṃ āpaṇa mure | ākāśahī || 468 ||

प्रणवाचा माथा बुडे । येतुलेनि अनिर्वाच्य सुख जोडे । म्हणोनि आधींचि बोलु बहुडे । तयालागीं ॥ ४६९ ॥

praṇavācā māthā buḍe | yetuleni anirvācya sukha joḍe | mhaṇoni ādhīṃci bolu bahuḍe | tayālāgīṃ || 469 ||

ऐसी ब्रह्माची स्थिती । जे सकळां गतींसी गती । तया अमूर्ताची मूर्ती । होऊनि ठाके ॥ ४७० ॥

aisī brahmācī sthitī | je sakaḷāṃ gatīṃsī gatī | tayā amūrtācī mūrtī | hoūni ṭhāke || 470 ||

तेणें बहुतीं जन्मीं मागिलीं । विक्षेपांची पाणिवळें झाडिलीं । म्हणोनि उपजतखेंवो बुडाली । लग्नघटिका ॥ ४७१ ॥

teṇeṃ bahutīṃ janmīṃ māgilīṃ | vikṣepāṃcī pāṇivaḷeṃ jhāḍilīṃ | mhaṇoni upajatakheṃvo buḍālī | lagnaghaṭikā || 471 ||

आणि तद्रूपतेसीं लग्न । लागोनि ठेलें अभिन्न । जैसे लोपलें अभ्र गगन । होऊनि ठाके ॥ ४७२ ॥

āṇi tadrūpatesīṃ lagna | lāgoni ṭheleṃ abhinna | jaise lopaleṃ abhra gagana | hoūni ṭhāke || 472 ||

तैसें विश्व जेथ होये । मागौतें जेथ लया जाये । तें विद्यमानेंचि देहें । जाहला तो गा ॥ ४७३ ॥

taiseṃ viśva jetha hoye | māgauteṃ jetha layā jāye | teṃ vidyamāneṃci deheṃ | jāhalā to gā || 473 ||

जया लाभाचिया आशा । करुनि धैर्यबाहूंचा भंरवसा । घालीत षट्कर्माचा धारसा । कर्मनिष्ठ ॥ ४७४ ॥

jayā lābhāciyā āśā | karuni dhairyabāhūṃcā bhaṃravasā | ghālīta ṣaṭkarmācā dhārasā | karmaniṣṭha || 474 ||

कां जिये एकी वस्तुलांगी । बाणोनि ज्ञानाची व्रजांगी । झुंजत प्रपंचेंशीं समरंगीं । ज्ञानिये गा ॥ ४७५ ॥

kāṃ jiye ekī vastulāṃgī | bāṇoni jñānācī vrajāṃgī | jhuṃjata prapaṃceṃśīṃ samaraṃgīṃ | jñāniye gā || 475 ||

अथवा निलागें निसरडा । तपोदुर्गाचा आडकडा । झोंबती तपिये चाडा । जयाचिया ॥ ४७६ ॥

athavā nilāgeṃ nisaraḍā | tapodurgācā āḍakaḍā | jhoṃbatī tapiye cāḍā | jayāciyā || 476 ||

जें भजतियांसी भज्य । याज्ञिकांचे याज्य । एवं जें पूज्य । सकळां सदा ॥ ४७७ ॥

jeṃ bhajatiyāṃsī bhajya | yājñikāṃce yājya | evaṃ jeṃ pūjya | sakaḷāṃ sadā || 477 ||

तेंचि तो आपण । स्वयं जाहला निर्वाण । जें साधकांचें कारण । सिद्ध तत्व ॥ ४७८ ॥

teṃci to āpaṇa | svayaṃ jāhalā nirvāṇa | jeṃ sādhakāṃceṃ kāraṇa | siddha tatva || 478 ||

म्हणोनि कर्मनिष्ठां वंद्यु । तो ज्ञानियांसि वेद्यु । तापसांचा आद्यु । तपोनाथु ॥ ४७९ ॥

mhaṇoni karmaniṣṭhāṃ vaṃdyu | to jñāniyāṃsi vedyu | tāpasāṃcā ādyu | taponāthu || 479 ||

पैं जीवपरमात्मसंगमा । जयाचें येणें जाहले मनोधर्मा । तो शरीरीचि परि महिमा । ऐसी पावे ॥ ४८० ॥

paiṃ jīvaparamātmasaṃgamā | jayāceṃ yeṇeṃ jāhale manodharmā | to śarīrīci pari mahimā | aisī pāve || 480 ||

म्हणोनि याकारणें । तूंतें मी सदा म्हणें । योगी होई अंतःकरणें । पंडुकुमरा ॥ ४८१ ॥

mhaṇoni yākāraṇeṃ | tūṃteṃ mī sadā mhaṇeṃ | yogī hoī aṃtaḥkaraṇeṃ | paṃḍukumarā || 481 ||

अगा योगी जो म्हणिजे । तो देवांचा देव जाणिजे । आणि सुखसर्वस्व माझें । चैतन्य तो ॥ ४८२ ॥

agā yogī jo mhaṇije | to devāṃcā deva jāṇije | āṇi sukhasarvasva mājheṃ | caitanya to || 482 ||

जया भजता भजन भजावें । हे भक्तिसाधन जें आघवें । ते मीचि जाहलों अनुभवें । अखंडीत ॥ ४८३ ॥

jayā bhajatā bhajana bhajāveṃ | he bhaktisādhana jeṃ āghaveṃ | te mīci jāhaloṃ anubhaveṃ | akhaṃḍīta || 483 ||

मग तया आम्हां प्रीतीचें । स्वरुप बोली निर्वचे । ऐसें नव्हे गा तो साचें । सुभद्रापती ॥ ४८४ ॥

maga tayā āmhāṃ prītīceṃ | svarupa bolī nirvace | aiseṃ navhe gā to sāceṃ | subhadrāpatī || 484 ||

तया एकवटलिया प्रेमा । जरी पाडें पाहिजे उपमा । तरी मी देह तो आत्मा । हेचि होय ॥ ४८५ ॥

tayā ekavaṭaliyā premā | jarī pāḍeṃ pāhije upamā | tarī mī deha to ātmā | heci hoya || 485 ||

ऐसे भक्तचकोरचंद्रें । त्रिभुवनैकनरेंद्रे । बोलिलें गुणसमुद्रें । संजयो म्हणे ॥ ४८६ ॥

aise bhaktacakoracaṃdreṃ | tribhuvanaikanareṃdre | bolileṃ guṇasamudreṃ | saṃjayo mhaṇe || 486 ||

तेथ आदिलापासोनि पार्था । ऐकिजे ऐसीचि आस्था । दुणावली हें यदुनाथा । पावों सरले ॥ ४८७ ॥

tetha ādilāpāsoni pārthā | aikije aisīci āsthā | duṇāvalī heṃ yadunāthā | pāvoṃ sarale || 487 ||

कीं सावियाचि मनीं तोषला । जे बोला आरिसा जोडला । तेणें हरिखें आतां उपलवला । निरुपील ॥ ४८८ ॥

kīṃ sāviyāci manīṃ toṣalā | je bolā ārisā joḍalā | teṇeṃ harikheṃ ātāṃ upalavalā | nirupīla || 488 ||

तो प्रसंगु आहे पुढां । जेथ शांतु दिसे उघडा । तो पालविजेल मुडा । प्रमेयबीजांचा ॥ ४८९ ॥

to prasaṃgu āhe puḍhāṃ | jetha śāṃtu dise ughaḍā | to pālavijela muḍā | prameyabījāṃcā || 489 ||

जें सात्विकाचेनि वडपें । गेलें आध्यात्मिक खरपें । सहजें निरोळले वाफे । चतुरचित्ताचे ॥ ४९० ॥

jeṃ sātvikāceni vaḍapeṃ | geleṃ ādhyātmika kharapeṃ | sahajeṃ niroḷale vāphe | caturacittāce || 490 ||

वरी अवधानाचा वाफसा । लाधला सोनयाऐसा । म्हणोनि पेरावया धिंवसा । निवृतीसी ॥ ४९१ ॥

varī avadhānācā vāphasā | lādhalā sonayāaisā | mhaṇoni perāvayā dhiṃvasā | nivṛtīsī || 491 ||

ज्ञानदेव म्हणे मी चाडें । सद्गुरुंनी केलें कोडें । माथां हात ठेविला तें फुडें । बीजचि वाइलें ॥ ४९२ ॥

jñānadeva mhaṇe mī cāḍeṃ | sadguruṃnī keleṃ koḍeṃ | māthāṃ hāta ṭhevilā teṃ phuḍeṃ | bījaci vāileṃ || 492 ||

म्हणऊनि येणे मुखें जें जें निगे । तें संतांच्या हृदयीं साचचि लागे । हें असो सांगों श्रीरंगे । बोलिले जें ॥ ४९३ ॥

mhaṇaūni yeṇe mukheṃ jeṃ jeṃ nige | teṃ saṃtāṃcyā hṛdayīṃ sācaci lāge | heṃ aso sāṃgoṃ śrīraṃge | bolile jeṃ || 493 ||

परी ते मनाचा कानी ऐकावें । बोल बुद्धीचां डोळां देखावें । हे सांटोवाटीं घ्यावें । चित्ताचिया ॥ ४९४ ॥

parī te manācā kānī aikāveṃ | bola buddhīcāṃ ḍoḷāṃ dekhāveṃ | he sāṃṭovāṭīṃ ghyāveṃ | cittāciyā || 494 ||

अवधानाचेनि हातें । नेयावें हृदयाआंतौते । हे रिझवितील आयणीतें । सज्जनांचिये ॥ ४९५ ॥

avadhānāceni hāteṃ | neyāveṃ hṛdayāāṃtaute | he rijhavitīla āyaṇīteṃ | sajjanāṃciye || 495 ||

हे स्वहितातें निवविती । परिणामातें जीवविती । सुखाची वाहविती । लाखोली जीवां ॥ ४९६ ॥

he svahitāteṃ nivavitī | pariṇāmāteṃ jīvavitī | sukhācī vāhavitī | lākholī jīvāṃ || 496 ||

आतां अर्जुनेंसीं श्रीमुकुंदे । नागर बोलिजेल विनोदें । तें वोंवियेचेनि प्रबंधें । सांगेन मी ॥ ४९७ ॥

ātāṃ arjuneṃsīṃ śrīmukuṃde | nāgara bolijela vinodeṃ | teṃ voṃviyeceni prabaṃdheṃ | sāṃgena mī || 497 ||

इति श्रीमद्भगवदगीतासुपनिषत्सु ब्रम्हविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुन संवादे आत्मसंयम योगो नाम षष्ठोऽध्यायः

iti śrīmadbhagavadagītāsupaniṣatsu bramhavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjuna saṃvāde ātmasaṃyama yogo nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

॥ ॐ श्रीसच्चिनन्दार्पणमस्तु ॥

|| oṃ śrīsaccinandārpaṇamastu ||

गीता श्लोक

श्रीभगवानुवाचः अनाश्रितः कर्मफलं कार्यं कर्म करोति यः । स संन्यासी च योगी च न निरग्निर्न चाक्रियः ॥ १ ॥

śrībhagavānuvācaḥ anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ | sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnirna cākriyaḥ || 1 ||

यं संन्यासमिति प्राहुर्योगं तं विध्दि पाण्डव । न ह्यसंन्यस्त्यसंकल्पो योगी भवनि कश्चन ॥ २ ॥

yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ vidhdi pāṇḍava | na hyasaṃnyastyasaṃkalpo yogī bhavani kaścana || 2 ||

आरुरुक्षोर्मुनेर्योगं कर्म कारणमुच्यते । योगारुढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते ॥ ३ ॥

ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate | yogāruḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate || 3 ||

यदा हि नेन्द्रियार्थेषु न कर्मस्वनुषज्जते । सर्वसंकल्पसंन्यासी योगारुढस्तदोच्यते ॥ ४ ॥

yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate | sarvasaṃkalpasaṃnyāsī yogāruḍhastadocyate || 4 ||

उध्दरेदात्मनाऽऽत्मानं नात्मानमवसादयेत । आत्मैव ह्यात्मनो बंधुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥ ५ ॥

udhdaredātmanā''tmānaṃ nātmānamavasādayeta | ātmaiva hyātmano baṃdhurātmaiva ripurātmanaḥ || 5 ||

बन्धुरात्मात्मनस्तस्य येनात्मैवात्मना जितः । अनात्मनस्तु शत्रुत्वे वर्तेतात्मैव शत्रुवत ॥ ६ ॥

bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ | anātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvata || 6 ||

जितात्मनः प्रशान्तस्य परमात्मा समाहितः । शीतोष्णसुखदुःखेषु तथा मानापमानयोः ॥ ७ ॥

jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ | śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ || 7 ||

ज्ञानविज्ञानतृप्तात्मा कूटस्थो विजितेद्रियः । युक्त इत्युच्यते योगी समलोष्टाश्मकाज्चनः ॥ ८ ॥

jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitedriyaḥ | yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakājcanaḥ || 8 ||

सुहृन्मित्रार्युदासीनमध्यस्थद्वेष्यबन्धुषु । साधुष्वपि च पापेषु समबुध्दिर्विशिष्यते ॥ ९ ॥

suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu | sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabudhdirviśiṣyate || 9 ||

योगी युञ्जीत सततमात्मानं रहसि स्थितः । एकाकी यतचित्तात्मा निराशीरपरिग्रहः ॥ १० ॥

yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ | ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ || 10 ||

शुचौ देशे प्रतिष्ठाप्य स्थिरमासनमात्मनः । नात्युच्छ्रितं नातिनीचं चैलाजिनकुशोत्तरम् ॥ ११ ॥

śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ | nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram || 11 ||

तत्रैकाग्नं मनः कृत्वा यतचित्तेद्रियक्रियः । उपविश्यासने युञ्ज्याद योगमात्मविशुध्दये ॥ १२ ॥

tatraikāgnaṃ manaḥ kṛtvā yatacittedriyakriyaḥ | upaviśyāsane yuñjyāda yogamātmaviśudhdaye || 12 ||

समं कायशिरोग्रीवं धारयन्नचलं स्थिरः । संप्रेक्ष्य नासिकाग्रं स्वं दिशश्चानवलोकयन् ॥ १३ ॥

samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ | saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan || 13 ||

प्रशान्तात्मा विगतभीर्ब्रह्मचारिव्रते स्थितः । मनः संयम्य मच्चित्तो युक्त आसीत मत्परः ॥ १४ ॥

praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ | manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ || 14 ||

युञ्जन्नेनं सदाऽत्मानं योगी नियतमानसः । शान्ति निर्वाणपरमां मत्संस्थामधिगच्छति ॥ १५ ॥

yuñjannenaṃ sadā'tmānaṃ yogī niyatamānasaḥ | śānti nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati || 15 ||

नात्यश्नतस्तु योगोऽस्ति न चैकान्तमनश्नतः । न चाति स्वप्नशीलस्य जाग्रतो नैव चार्जुन ॥ १६ ॥

nātyaśnatastu yogo'sti na caikāntamanaśnataḥ | na cāti svapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna || 16 ||

युक्ताहारविहारस्य युक्तचेष्टस्य कर्मसु । युक्तस्वप्नावबोधस्य योगो भवति दुःखहा ॥ १७ ॥

yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu | yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā || 17 ||

यदा विनियतं चित्तमात्मन्येवावतिष्ठते । निःस्पृहः सर्वकामेभ्यो युक्त इत्युच्यते तदा ॥ १८ ॥

yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate | niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā || 18 ||

यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता । योगिनो यतचित्तस्य युञ्जतो योगमात्मनः ॥ १९ ॥

yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā | yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ || 19 ||

यत्रोपरमते चित्तं निरुध्दं योगसेवया । यत्र चैवात्मनात्मानं पश्यन्नात्मनि तुष्यति ॥ २० ॥

yatroparamate cittaṃ nirudhdaṃ yogasevayā | yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati || 20 ||

सुखमात्यन्तिकं यत् तद् बुध्दीग्राह्यमतीद्रिंय । वेत्ति यत्र न चैवायं स्थितश्चलति तत्त्वतः ॥ २१ ॥

sukhamātyantikaṃ yat tad budhdīgrāhyamatīdriṃya | vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ || 21 ||

यं लब्धा चापरं लाभं मन्यते नाधिकं ततः । यस्मिन स्थितो न दुःखेन गुरुणापि विचाल्यते ॥ २२ ॥

yaṃ labdhā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ | yasmina sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate || 22 ||

तं विद्यात् दुःखसंयोगवियोगं योगसंज्ञितम् । स् निश्चयेन योक्तव्यो योगोऽनिर्विण्णचेतसा ॥ २३ ॥

taṃ vidyāt duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam | s niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā || 23 ||

संकल्पप्रभवान् कामांस्त्यक्त्वा सर्वानशेषतः । मनसैवेद्रियग्रामं विनियम्य समन्ततः ॥ २४ ॥

saṃkalpaprabhavān kāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ | manasaivedriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ || 24 ||

शनैः शनैरुपरमेत् बुध्या धृतिगृहीतया । आत्मसंस्थं मनः कृत्वा न किचिंदपि चिन्तयेत् ॥ २५ ॥

śanaiḥ śanairuparamet budhyā dhṛtigṛhītayā | ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiciṃdapi cintayet || 25 ||

यतो यतो निश्चरति मनश्चञ्चलमस्थिरम् । ततस्ततो नियम्यैतदात्मन्येव वशं नयेत् ॥ २६ ॥

yato yato niścarati manaścañcalamasthiram | tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet || 26 ||

प्रशान्तमनसं ह्येनं योगिनं सुखमुत्तमम् । उपैति शान्तरजसं ब्रह्मभूतकल्मषम् ॥ २७ ॥

praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam | upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtakalmaṣam || 27 ||

युञ्जन्नेवं सदात्मनं योगी विगतकल्मषः । सुखेन ब्रह्मसंस्पर्शमत्यन्तं सुखमश्नुते ॥ २८ ॥

yuñjannevaṃ sadātmanaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ | sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute || 28 ||

सर्वभूस्थमात्मानं सर्वभूतानि चात्मनि । इक्षते योगयुक्तात्मा सर्वत्र समदर्शनः ॥ २९ ॥

sarvabhūsthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani | ikṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ || 29 ||

यो मां पश्यति सर्वत्र सर्वं च मयि पश्यति । तस्याहं न प्रणश्यामि स च मे न प्रणश्यति ॥ ३० ॥

yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati | tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati || 30 ||

सर्वभूतस्थितं यो मां भजत्येकत्वमास्थितः । सर्वथा वर्तमानोऽपि स योगी मयि वर्तते ॥ ३१ ॥

sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ | sarvathā vartamāno'pi sa yogī mayi vartate || 31 ||

आत्मौपम्येन सर्वत्र समं पश्यति योऽर्जुन । सुखं वा यदि वा दुःखं स योगी परमो मतः ॥ ३२ ॥

ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo'rjuna | sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ sa yogī paramo mataḥ || 32 ||

अर्जुन उवाच - योऽयं योगस्त्वया प्रोक्तः साम्येन मधुसूदन । एतस्याहं न पश्यामि चञ्चलत्वात् स्थित्तिं स्थिराम् ॥ ३३ ॥

arjuna uvāca - yo'yaṃ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana | etasyāhaṃ na paśyāmi cañcalatvāt sthittiṃ sthirām || 33 ||

चञ्चलं हि मनः कृष्ण प्रमाथि बलवद् दृढम् । तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम् ॥ ३४ ॥

cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham | tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram || 34 ||

श्रीभगवानुवाच - असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् । अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥ ३५ ॥

śrībhagavānuvāca - asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam | abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate || 35 ||

असंयतात्मना योगो दुष्पाप इति मे मतिः । वश्यात्मना तु यतता शक्योऽवाप्तुमुपायतः ॥ ३६ ॥

asaṃyatātmanā yogo duṣpāpa iti me matiḥ | vaśyātmanā tu yatatā śakyo'vāptumupāyataḥ || 36 ||

अर्जन उवाच -अयतिः श्रध्दयोपेतो योगात् चलितमानसः । अप्राप्य योगसंसिध्दि कां गतिं कृष्ण गच्छति ॥ ३७ ॥

arjana uvāca -ayatiḥ śradhdayopeto yogāt calitamānasaḥ | aprāpya yogasaṃsidhdi kāṃ gatiṃ kṛṣṇa gacchati || 37 ||

कच्चित् नोभयविभ्रष्टश्छिन्नाभ्रमिव नश्यति । अप्रतिष्ठो महाबाहो विमूढो ब्राह्मणः पथि ॥ ३८ ॥

kaccit nobhayavibhraṣṭaśchinnābhramiva naśyati | apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brāhmaṇaḥ pathi || 38 ||

एतत् मे संशयं कृष्ण छेत्तुमर्हस्यशेषतः । त्वदन्यः संशयस्यास्य छेत्ता न ह्युपपद्दते ॥ ३९ ॥

etat me saṃśayaṃ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ | tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chettā na hyupapaddate || 39 ||

श्रीभगवानुवाच-पार्थ नैवेह नामुत्र विनाशस्तस्य विद्यते । न हि कल्याणकृत् कश्चित् दुर्गतिं तात गच्छति ॥ ४० ॥

śrībhagavānuvāca-pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate | na hi kalyāṇakṛt kaścit durgatiṃ tāta gacchati || 40 ||

प्राप्य पुण्यकृतां लोकानुषित्वा शाश्वतीः समाः । शुचीनां श्रीमतां गेहे योगभ्रष्टोऽभिजायते ॥ ४१ ॥

prāpya puṇyakṛtāṃ lokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ | śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe yogabhraṣṭo'bhijāyate || 41 ||

अथवा योगिनामेव कुले भवति धीमताम् । एतद्धि दुर्लभतरं लोके जन्म यदिदृश्यम् ।। ४२ ॥

athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatām | etaddhi durlabhataraṃ loke janma yadidṛśyam || 42 ||

तत्र तं बुद्धिसंयोगं लभते पौर्वदेहिकम् । यतते च ततो भूयः संसिद्धौ कुरुनन्दन ॥ ४३ ॥

tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam | yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana || 43 ||

पूर्वाभ्यासेन तेनैव ह्रियते ह्यवशोऽपि सः । जिज्ञासुरपि योगस्य शब्दब्रह्मातिवर्तते ॥ ४४ ॥

pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo'pi saḥ | jijñāsurapi yogasya śabdabrahmātivartate || 44 ||

प्रयत्नाद् यतमानस्तु योगी संशुद्धकिल्बिषः । अनेकजन्मसंसिद्धस्ततो याति परां गतिम् ॥ ४५ ॥

prayatnād yatamānastu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ | anekajanmasaṃsiddhastato yāti parāṃ gatim || 45 ||

तपस्विभ्योऽधिको योगी ज्ञानिभ्योऽपि मतोऽधिकः । कर्मिभ्यश्चाधिको योगी तस्मात् योगी भवार्जुन ॥ ४६ ॥

tapasvibhyo'dhiko yogī jñānibhyo'pi mato'dhikaḥ | karmibhyaścādhiko yogī tasmāt yogī bhavārjuna || 46 ||

योगिनामपि सर्वेषां मद्गतेनान्तरात्मना । श्रद्धावान् भजते यो मां स मे युक्ततमो मतः ॥ ४७ ॥

yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā | śraddhāvān bhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ || 47 ||

पद 1

maga rāyāteṃ mhaṇe saṃjayo | toci abhiprāvo avadhārijo | kṛṣṇa sāgaṃtī jo | yogarupa || 1||

पद 2

sahajeṃ brahmarasāceṃ pāraṇeṃ | keleṃ arjunālāgīṃ nārāyaṇeṃ | kī teci avasarī pāhuṇe | pātaloṃ āmhī || 2||

पद 3

kaisī daivācī thorī neṇije | jaiseṃ tānheliyā toya sevije | kīṃ teṃci cavī karuni pāhije | taṃva amṛta āhe || 3||

पद 4

taise āmhāṃ tumhāṃ jāhale | jeṃ āḍamuṭhī tatva phāvaleṃ | taṃva dhṛtarāṣṭre mhaṇitaleṃ | heṃ na pusoṃ tūṃte || 4||

पद 5

tayā saṃjayā yeṇeṃ boleṃ | rāyāceṃ hṛdaya cojavaleṃ | jeṃ avasarīṃ āhe ghetaleṃ | kumārāṃciyā || 5 ||

पद 6

heṃ jāṇoni manīṃ hāṃsilā | mhaṇe mhātārā moheṃ nāśilā | eऱhavīṃ bolu tarī bhalā jāhalā | avasarīṃ ye || 6 ||

पद 7

pari taiṃ taiseṃ kaiseni hoīla | jātyaṃdhā kaiseṃ pāhela | tevīṃci yeru se gheīla | mhaṇauni bihe || 7 ||

पद 8

pari āpaṇa cittīṃ āpulāṃ | nikiyāpari saṃtoṣalā | je to saṃvādu phāvalā | kṛṣṇārjunāṃcā || 8 ||

पद 9

teṇeṃ ānaṃdāceni dhālepaṇeṃ | sābhiprāya aṃtaḥkaraṇeṃ | ātāṃ ādareṃsī bolaṇeṃ | ghaḍela tayā || 9||

पद 10

to gītemājī ṣaṣṭhīṃcā | prasaṃgu ase āyaṇīcā | jaisā kṣīrārṇavīṃ amṛtācā | nivāḍu jāhalā || 10 ||

पद 11

taiseṃ gītārthāceṃ sāra | je vivekasiṃdhūce pāra | nānā yogavibhavabhāṃḍāra | ughaḍaleṃ kāṃ || 11 ||

पद 12

jeṃ ādiprakṛtīceṃ visavaṇeṃ | je śabdabrahmāsi na bolaṇeṃ | jethūni gītāvallīceṃ ṭhāṇeṃ | praroho pāve || 12 ||

पद 13

to adhyāya hā sahāvā | vari sāhityāciyā baravā | sāṃgijaila mhaṇauni parisāvā | citta deunī || 13 ||

पद 14

mājhā marāṭhāci bolu kautukeṃ | pari amṛtātehīṃ paijāsīṃ jiṃke | aisīṃ akṣareṃ rasikeṃ | meḷavīna || 14 ||

पद 15

jiye koṃvaḷikeceni pāḍeṃ | disatī nādīṃce raṃga thoḍe | vedheṃ parimaḷāceṃ bīka moḍe | jayāceni || 15 ||

पद 16

aikā rasāḷapaṇāciyā lobhā | kīṃ śravaṇīṃci hoti jibhā | bole iṃdriyāṃ lāge kaḷaṃbhā | ekamekāṃ || 16 ||

पद 17

sahajeṃ śabdu tari viṣo śravaṇācā | pari rasanā mhaṇe hā rasu āmucā | ghrāṇāsi bhāvo jāya parimaḷācā | hā toci hoīla || 17 ||

पद 18

navala bolatīye rekhecī vāhaṇī | dekhatāṃ ḍoḷyāṃhī puroṃ lāge dhaṇī | te mhaṇatī ughaḍalī khāṇī | rupācī he || 18 ||

पद 19

jetha saṃpūrṇa pada ubhāre | tetha manaci dhāṃve bāhireṃ | bolu bhujāhi āviṣkareṃ | āliṃgāvayā || 19 ||

पद 20

aiśī iṃdriye āpulaliyā bhāvīṃ | jhoṃbatī pari to sarisepaṇeṃci bujhāvī | jaisā ekalā jaga cevavī | sahastrakaru || 20 ||

पद 21

taiseṃ śabdāceṃ vyāpakapaṇa | dekhije asādhāraṇa | pāhātayāṃ bhāvajñāṃ phāvatī guṇa | ciṃtāmaṇīce || 21 ||

पद 22

heṃ asotu yā bolācīṃ tāṭeṃ bhalīṃ | varī kaivalyaraseṃ vogarilīṃ | hī pratipatti miyāṃ kelī | niṣkāmāsī || 22 ||

पद 23

ātā ātmaprabhā nīca navī | teci karunī ṭhāṇadivī | jo iṃdriyāṃteṃ coruni jevī | tayāsīci phāve || 23 ||

पद 24

yetha śravaṇāceni pāṃge- | vīṇa śrotayāṃ hoāveṃ lāge | he manāceni nijāṃgeṃ | bhogije gā || 24 ||

पद 25

āhāca bolāci vālīpha pheḍije | āṇi brahmāciyāci āṃgā ghaḍije | maga sukheṃsī suravāḍije | sukhācimājīṃ || 25 ||

पद 26

aiseṃ haḷuvārapaṇa jarī yeīla | tarīca heṃ upegā jāila | eravhīṃ āghavī goṭhī hoīla | mukiyā bahirayācī || 26 ||

पद 27

parī teṃ aso ātāṃ āghaveṃ | nalage śrotayāṃte kaḍasāveṃ | je etha adhikāriye svabhāveṃ | niṣkāmakāmu || 27 ||

पद 28

jihīṃ ātmabodhāciyā āvaḍī | kelī svargasaṃsārāci kuroṃḍī | te vāṃcunī ethīṃcī goḍī | neṇatī āṇika || 28 ||

पद 29

jaisā vāyasīṃ caṃdra noḷakhije | taisā graṃthu hā prākṛtīṃ neṇije | āṇi to himāṃśuci jevi khājeṃ | cakorāceṃ || 29 ||

पद 30

taisā sajñānāsī tarī hā ṭhāvo | ajñānāsī āna gāṃvo | mhaṇauni bolāvayā viṣaya pahāho | viśeṣeṃ nāhīṃ || 30 ||

पद 31

parī anuvādalo mī prasaṃge | teṃ sajjanī upasāhāveṃ lāge | ātāṃ sāṃgena kāya śrīraṃge | niropileṃ jeṃ || 31 ||

पद 32

te budhdīhī ākaḷitāṃ sāṃkaḍeṃ | mhaṇaūni bolīṃ vipāyeṃ sāṃpaḍe | pari nivṛttikṛpādīpaujiyeḍeṃ | dekhena mī || 32 ||

पद 33

jeṃ diṭhīhī na pavije | teṃ diṭhīviṇa dekhije | jarī atīṃdriya lāhije | jñānabaḷa || 33 ||

पद 34

nā tarī jeṃ dhātuvādāhī na joḍe | teṃ lohīṃci paṃdhareṃ sāpaḍe | jarī daivayogeṃ caḍhe | parisu hātāṃ || 34 ||

पद 35

taisī sadgurukṛpā hoye | tarī karitāṃ kāya āpu nohe | mhaṇauni teṃ apāra māteṃ āhe | jñānadevo mhaṇe || 35 ||

पद 36

teṇeṃ kāraṇeṃ mī bolena | bolī arupāce rupa dāvīna | atīṃdriya pari bhogavīna | iṃdriyāṃkaravīṃ || 36 ||

पद 37

āikā yaśa śrī audārya | jñāna vairāgya aiśvarya | he sāhī guṇavarya | vasatī jetha || 37 ||

पद 38

mhaṇoni to bhagavaṃtu | jo niḥsaṃgācā sāṃgātu | to mhaṇe pārthā dattacittu | hoī ātāṃ || 38 ||

पद 39

āikeṃ yogī āṇi saṃnyāsī janīṃ | he ekaci sināneṃ jhaṇīṃ mānī | eऱhavī vicārijatī jaṃva donhī | taṃva ekaci te || 39 ||

पद 40

sāṃḍije dujayā nāmācā ābhāsu | tarī yogī toci saṃnyāsu | pahātāṃ brahmīṃ nāhī avakāśu | dohīṃmājīṃ || 40 ||

पद 41

jaiseṃ nāmāceni anārisapaṇeṃ | ekā puruṣāte bolāvaṇeṃ | kāṃ dohīṃ mārgīṃ jāṇeṃ | ekaci ṭhāyā || 41 ||

पद 42

nātarī ekaci udaka sahajeṃ | parī sinānāṃ ghaṭīṃ bharijeṃ | taiseṃ bhinnatva jāṇije | yogasaṃnyāsāṃceṃ || 42 ||

पद 43

āikeṃ sakaḷa saṃmate jagīṃ | arjunā gā toci yogī | jo karmeṃ karuni rāgī | noheci phaḷīṃ || 43 ||

पद 44

jaisī mahī he udbhijeṃ | janī ahaṃbudhdīvīṇa sahajeṃ | āṇi tethīṃcī tiyeṃ bījeṃ | apekṣīnā || 44 ||

पद 45

taisā anvayāceni ādhāreṃ | jātīceni anukāreṃ | jeṃ jeṇeṃ avasareṃ | karaṇeṃ pāve || 45 ||

पद 46

teṃ taiseṃci ucita karī | parī sāṭopu nohe śarīrīṃ | āṇi budhdīhī karoni phaḷaverīṃ | jāyecinā || 46 ||

पद 47

aisā toci saṃnyāsī | pārthā gā pariyesīṃ | toci bharaṃvasenisīṃ | yogīśvaru || 47 ||

पद 48

vāṃcūni ucita karma prāsaṃgika | tayāteṃ mhaṇe he sāṃḍīna badhdaka | tarī ṭāṃkoṭāṃkī āṇika | māṃḍici to || 48 ||

पद 49

jaisā kṣāḷuniyāṃ lepu eku | saveṃci lāvije āṇiku | taiseni āgrahācā pāiku | vicaṃbe vāyāṃ || 49 ||

पद 50

gṛhasthāśramāceṃ vojheṃ | kapāḷī ādhīṃca āhe sahajeṃ | kī teṃci saṃnyāsasavā ṭhevije | sariseṃ puḍhatī || 50 ||

पद 51

mhaṇauni agnisevā na sāṃḍitāṃ | karmācī rekhā nolāṃḍitāṃ | āhe yogasukha svabhāvatā | āpaṇāpāṃci || 51 ||

पद 52

aikeṃ saṃnyāsī āṇi yogī | aisī ekyavākyatecī jagīṃ | guḍhī ubhavilī anegīṃ | śāstrāṃtarī || 52 ||

पद 53

jetha saṃnyāsilā saṃkalpu tuṭe | tethaci yogāceṃ sāra bheṭe | aiseṃ heṃ anubhavāceni dhaṭeṃ | sāceṃ jayā || 53 ||

पद 54

ātāṃ yogācaḷācā nimathā | jarī ṭhākāvā āthi pārthā | tarī sopānā yā karmapathā | cukā jhaṇīṃ || 54 ||

पद 55

yeṇeṃ yamaniyamāceni taḷavaṭeṃ | rige asanāciye pāulavāṭeṃ | yeī prāṇāyāmāceni āḍakaṃṭheṃ | varautā gā || 55 ||

पद 56

maga pratyāhārācā ādhāḍā | budhdīciyāhi pāyā nisaraḍā | jetha haṭiye sāṃḍitī hoḍā | kaḍelaga || 56 ||

पद 57

tarī abhyāsāceni baḷeṃ | pratyāhārīṃ nirāḷeṃ | nakhī lāgela ḍhāḷeṃ ḍhāḷeṃ | vairāgyācī || 57 ||

पद 58

aisā pavanāceni pāṭhāreṃ | yetāṃ dhāraṇeceni paisāreṃ | kramī dhyānāceṃ cavareṃ | sāṃḍe taṃva || 58 ||

पद 59

maga tayā mārgācī dhāṃva | purela pravṛttīci hāṃva | jetha sādhyasādhanā kheṃva | samaraseṃ hoya || 59 ||

पद 60

jetha puḍhīla paisa pārukhe | māgīla smarāveṃ teṃ ṭhāke | aisiyā sarisīye bhūmike | samādhī rāhe || 60 ||

पद 61

yeṇeṃ upāyeṃ yogārūḍhu | jo niravadhi jāhalā prauḍhu | tayāciyā cinhāṃcā nivāḍu | sāṃgena āikeṃ || 61 ||

पद 62

tarī jayāciyā iṃdriyāṃciyā gharā | nāhīṃ viṣayāṃciyā yerajhārā | jo ātmabodhāciyā vovarāṃ | pahuḍalā ase || 62 ||

पद 63

jayāceṃ sukhaduḥkhāceni āṃge | jhagaṭaleṃ mānasa cevo neghe | viṣaya pāsīṃhī āliyāṃ se na rige | he kāya mhaṇauni || 63 ||

पद 64

iṃdriyeṃ karmācyā ṭhāyī | vāḍhīnalīṃ parī kahīṃ | phaḷahetūcī cāḍa nāhīṃ | aṃtaḥkaraṇīṃ || 64 ||

पद 65

asateni deheṃ etulā | jo cetuci dise nidelā | toci yogārūḍhu bhalā | voḷakheṃ tūṃ || 65 ||

पद 66

tetha arjuna mhaṇe anaṃtā | heṃ maja vismo bahu āikatāṃ | sāṃge tayā aisī yogyatā | kavaṇeṃ dīje || 66 ||

पद 67

taṃva hāṃsoni śrīkṛṣṇa mhaṇe | tujheṃ navala nā heṃ bolaṇeṃ | kavaṇāsi kāya dijela kavaṇeṃ | advaitīṃ iye || 67 ||

पद 68

pai vyāmohāciye śeje | baḷiyā avidyā nidrita hoije | te veḷī duḥsvapna hā bhogije | janmamṛtyūṃcā || 68 ||

पद 69

pāṭhīṃ avasāṃta ye cevo | taiṃ teṃ avagheṃci hoya vāvo | aisā upaje nitya sadbhāvo | tohi āpaṇapāṃci || 69 ||

पद 70

mhaṇaūni āpaṇaci āpaṇapeyā | ghātu kījatu ase dhanaṃjayā | citta deūni nāthiliyā | dehābhimānā || 70 ||

पद 71

hā vicāruni ahaṃkāru sāṃḍije | maga asatīca vastu hoije | tarī āpalī svasti sahajeṃ | āpaṇa kelī || 71 ||

पद 72

eऱhavīṃ kośakīṭakāciyā parī | to āpaṇayā āpaṇa vairī | jo ātmabudhdī śarīrīṃ | cārusthaḷī || 72 ||

पद 73

kaise prāptīciye veḷe | nidaivā aṃdhaḷepaṇāce ḍohaḷe | kīṃ asate āpule ḍoḷe | āpaṇa jhāṃkī || 73 ||

पद 74

kāṃ kavaṇu eku bhramalepaṇe | mī to navhe gā coraloṃ mhaṇe | aisā nāthilā chaṃda aṃtaḥkaraṇeṃ | gheūni ṭhāke || 74 ||

पद 75

eऱhavīṃ hoya teṃ toci āhe | pari kāī kīje budhdī taiśī nohe | dekhā svapnīṃceni ghāyeṃ | kī mare sāceṃ || 75 ||

पद 76

jaisī te śukāceni āṃgabhāreṃ | naḷikā bhovinnalī erī mohareṃ | teṇeṃ uḍāveṃ parī na pure | manaśaṃkā || 76 ||

पद 77

वायांचि मान पिळी । अटुवें हियें आंवळी । टिटांतु नळी । धरुनि ठाके ॥ ७७ ॥

vāyāṃci māna piḷī | aṭuveṃ hiyeṃ āṃvaḷī | ṭiṭāṃtu naḷī | dharuni ṭhāke || 77 ||

पद 78

mhaṇe bāṃdhalā mī phuḍā | aisiyā bhāvaneciyā paḍe khoḍāṃ | kīṃ mokaḷiyā pāyāṃcā cavaḍā | goṃvī adhikeṃ || 78 ||

पद 79

aisā kājeṃvīṇa ātuṃḍalā | to sāṃga pāṃ kāya āṇikeṃ bāṃdhalā | maga nosaṃḍī jaऱhī nelā | toḍuni ardhā || 79 ||

पद 80

mhaṇaūni āpaṇayāṃ āpaṇaci ripu | jeṇeṃ vāḍhavilā hā saṃkalpu | yera svaṃyabudhdī mhaṇe bāpu | jo nāthileṃ neghe || 80 ||

पद 81

तया स्वांतःकरणजिता । सकळकामोपशांता । परमात्मा परौता । दुरी नाहीं ॥ ८१ ॥

tayā svāṃtaḥkaraṇajitā | sakaḷakāmopaśāṃtā | paramātmā parautā | durī nāhīṃ || 81 ||

पद 82

jaisā kiḍāḷācā doṣu jāye | tarī paṃdhare teṃci hoye | taiseṃ jīvā bramhatva āhe | saṃkalpalopīṃ || 82 ||

पद 83

hā ghaṭākāru jaisā | nimāliyā tayā avakāśā | nalage miḷo jāṇeṃ ākāśā | ānā ṭhāyā || 83 ||

पद 84

taisā dehāhaṃkāru nāthilā | hā samūḷa jayācā nāśilā | toci paramātmā saṃcalā | ādhīṃci āhe || 84 ||

पद 85

ātāṃ śītoṣṇāciyā vāhaṇī | tetha sukhaduḥkhācī kaḍasaṇīṃ | iyeṃ na samātī kāṃhī bolaṇīṃ | mānāpamānāṃcī || 85 ||

पद 86

je jiye vāṭā suryu jāye | teuteṃ tejāceṃ viśva hoye | taise tayā pāve teṃ āhe | toci mhaṇaūni || 86 ||

पद 87

dekhaiṃ meghauni suṭatī dhārā | tiyā na rupatī jaisiyā sāgarā | taiśī śubhāśabheṃ yogīśvarā | navhatī āneṃ || 87 ||

पद 88

jo hā vijñānātmaku bhāvo | tayā vicāritāṃ jāhalā vāvo | maga lāgalā jaṃva pāhoṃ | taṃva jñāna teṃ toci || 88 ||

पद 89

ātāṃ vyāpaku kīṃ ekadeśī | he ūhāpohī je aisī | te karāvī ṭhelī āpaiśī | dujenavīṇa || 89 ||

पद 90

aisā śarīrīci parī kautukeṃ | parabrahmāceni pāḍeṃ tuke | jeṇeṃ jiṃtalīṃ eke | iṃdriye gā || 90 ||

पद 91

to jiteṃdriyu sahajeṃ | toci yogayuktu mhaṇije | jeṇeṃ sāneṃ thora neṇije | kavaṇeṃ kāḷīṃ || 91 ||

पद 92

dekhe soniyāceṃ nikhaḷa | meruyesaṇeṃ ḍhisāḷa | āṇi mātiyeceṃ ḍikhaḷa | sariseṃci mānī || 92 ||

पद 93

pāhatā pṛthvīceṃ mola thoḍeṃ | aiseṃ anarghya ratna cokhaḍeṃ | dekheṃ dagaḍāceni pāḍeṃ | nicāḍu aisā || 93 ||

पद 94

tetha suhṛda āṇi śatru | kāṃ udāsu āṇi mitru | hā bhāvabheda vicitru | kalpuṃ kaiṃcā || 94 ||

पद 95

tayā baṃdhu koṇa kāhyācā | dveṣiyā kavaṇu tayācā | mīci viśva aisā jayācā | bodhu jāhalā || 95 ||

पद 96

maga tayāciye diṭhī | adhamottama ase kirīṭī | kāya parisāciye kasavaṭī | vāniyā kīje || 96 ||

पद 97

te jaiśī nirvāṇa varṇuci karī | taiśī jayāci budhdī carācarīṃ | hoya sāmyācī ujarī | niraṃtara || 97||

पद 98

je te viśvāḷaṃkārāceṃ visure | jarī āhātī ānāneṃ ākāreṃ | tarī ghaḍale ekaci bhāṃgāreṃ | parabrahmeṃ || 98 ||

पद 99

aiseṃ jāṇaṇeṃ jeṃ baraveṃ | te phāvaleṃ tayā āghaveṃ | mhaṇauni āhācavāhāceṃ na jhakave | yeṇe ākāracitreṃ || 99 ||

पद 100

ghāpe paṭāmājī dṛṣṭī | dise taṃtūṃci saiṃgha sṛṣṭī | parī to ekavāṃcuni goṭhī | dujī nāhīṃ || 100 ||

पद 101

aiseni pratītī he gavase | aisā anubhava jayāteṃ ase | toci samabudhdī heṃ anāriseṃ | navhe jāṇeṃ || 101 ||

पद 102

jayāceṃ nāṃva tīrtharāvo | darśaneṃ praśastīsi ṭhāvo | jayāceni saṃgeṃ brahmabhāvo | bhrāṃtāsī || 102 ||

पद 103

jayāceni boleṃ dharmu jiye | diṭhī mahāsidhditeṃ viye | dekheṃ svargasukhādi iyeṃ | kheḷu jayācā || 103 ||

पद 104

vipāyeṃ jarī āṭhavalā cittā | tarī de āpulī yogyatā | heṃ aso tayāteṃ praśaṃsitāṃ | lābhu āthi || 104 ||

पद 105

puḍhatī astavenā aiseṃ | jayā pāhaleṃ advaitadivaseṃ | maga āpaṇapāṃci āpaṇa ase | akhaṃḍita || 105 ||

पद 106

aisiyā dṛṣṭī jo vivekī | pārthā to ekākī | sahajeṃ aparigrahī jo tihīṃ lokī | toci mhaṇaūni || 106 ||

पद 107

aisiyeṃ asādhāraṇeṃ | niṣpannācīṃ lakṣaṇeṃ | āpuleni bahuvasapaṇeṃ | śrīkṛṣṇa bole || 107 ||

पद 108

jo jñāniyāṃcā bāpu | dekhaṇeyāṃce diṭhīcā dīpu | jayā dādulayācā saṃkalpu | viśva racī || 108 ||

पद 109

praṇavāciye peṭhe | jāhaleṃ śabdabrahma mājiṭheṃ | teṃ jayāciyā yaśā dhākuṭeṃ | veḍhūṃ na pure || 109 ||

पद 110

jayāceni āṃgīkeṃ tejeṃ | āvo raviśaśīciye vaṇije | mhaṇauni jaga heṃ vesaje- | vīṇa ase tayā || 110 ||

पद 111

hāṃ gā nāṃvaci eka jayāceṃ | pāhatāṃ gaganahī dise ṭāṃce | guṇa ekeka kāya tayāce | ākaḷaśīla tūṃ || 111 ||

पद 112

mhaṇoni aso heṃ vānaṇeṃ | sāṃgoṃ neṇoṃ kavaṇāṃcī lakṣaṇeṃ | dāvāvīṃ miṣeṃ yeṇeṃ | kāṃ boliloṃ teṃ || 112 ||

पद 113

aikeṃ dvaitācā ṭhāvoci pheḍī | te brahmavidyā kījela ughaḍī | tarī arjunā paḍhiye he goḍī | nāsela hana || 113 ||

पद 114

mhaṇoni teṃ taise bolaṇeṃ | navhe sapātaḷa āḍa lāvaṇeṃ | keleṃ manaci vegaḷavāṇeṃ | bhogāvayā || 114 ||

पद 115

jayā sohaṃbhāva aṭaku | mokṣasukhālāgoni raṃku | tayāciye diṭhīcā jhaṇeṃ kaḷaṃku | lāgela tujhiyā premā || 115 ||

पद 116

vipāyeṃ aṃhabhāva yayācā jāīla | mī teṃci ho jarī hoīla | tarī maga kāya kījela | ekaleyā || 116 ||

पद 117

diṭhīci pāhatāṃ nivije | kāṃ toṃḍa bharoni bolije | nātarī dāṭuni kheṃva dīje | aiseṃ koṇa āhe || 117 ||

पद 118

āpuliyā manā baravī | asamāī goṭhī jīvīṃ | te kavaṇeṃsi cāvaḷāvī | jarī aikya jāhaleṃ || 118 ||

पद 119

iyā kākuḷatī janārdaneṃ | anyopadeśāceni hātāsaneṃ | bolāmāji mana maneṃ | āliṃguṃ sarale || 119 ||

पद 120

heṃ parisatāṃ jarī kānaḍeṃ | tarī jāṇa pāṃ pārtha ughaḍeṃ | kṛṣṇasukhāceṃci rupaḍeṃ | votaleṃ gā || 120 ||

पद 121

heṃ aso vayaseciye śevaṭīṃ | jaiseṃ ekaci viye vāṃjhoṭī | maga te mohācī tripuṭī | nācoṃ lāge || 121 ||

पद 122

taiseṃ jāhale anaṃtā | aiṃse tarī mī na mhaṇatāṃ | jarī tayācā na dekhatāṃ | atiśayo etha || 122 ||

पद 123

pāhā pāṃ navala kaiseṃ coja | keṃ upadeśu keuteṃ jhuṃja | parī puḍheṃ vālabhāce bhoja | nācata ase || 123 ||

पद 124

आवडी आणि लाजवी । व्यसन आणि शिणवी । पिसें आणि न भुलवी । तरी तेंचि काइ ॥ १२४ ॥

āvaḍī āṇi lājavī | vyasana āṇi śiṇavī | piseṃ āṇi na bhulavī | tarī teṃci kāi || 124 ||

पद 125

mhaṇauni bhāvārthu to aisā | arjuna maitriyecā kuvāsā | kīṃ sukhe śrṛṃgāraliyā mānasā | darpaṇu to || 125 ||

पद 126

yāvarī bāpa puṇyapavitra | jagīṃ bhaktibījāsi sukṣetra | to kṛṣṇakṛpe pātra | yācilāgīṃ || 126 ||

पद 127

ho kā ātmanivedanātaḷīṃcī | je pīṭhikā hoya sakhyācī | pārthu adhiṣṭhātrī tethiṃcī | mātṛkā gā || 127 ||

पद 128

pāsīṃci gosāvī na varṇije | maga pāikācā guṇa gheīje | aisā arjune to sahajeṃ | paḍhiye harī || 128 ||

पद 129

pāhāṃ pāṃ anurāgeṃ bhaje | je priyottameṃ mānije | te patīhūna kāya na varṇije | pativratā || 129 ||

पद 130

taisā arjunaci viśeṣeṃ stavāvā | aiseṃ āvaḍaleṃ maja jīvā | je to tribhuvanāciyā daivāṃ | ekāyatanu jāhalā || 130 ||

पद 131

jayāciyā āvaḍīceni pāṃgeṃ | amūrtuhī mūrti āvage | pūrṇāhi parī lāge | avasthā jayācī || 131||

पद 132

taṃva śrote mhaṇatī daiva | kaisī bolācī havāva | kāya nādāteṃ hana barava | jiṇonī ālī ||132||

पद 133

hāṃ ho navala nohe deśī | maऱhāṭī bolije tarī aisī | vāṇeṃ umaṭatāhe ākāśīṃ | sāhityaraṃgāceṃ ||133||

पद 134

kaiseṃ unmekhacāṃdiṇeṃ tāra | āṇi bhāvārthā paḍe gāra | heci ślokārthakumudī tarī phāra | sāviyā hotī ||134||

पद 135

cāḍaci nicāḍāṃ karī | aisī manorathīṃ ye thorī | teṇeṃ vivaḷale aṃtarī | tetha ḍolu ālā ||135||

पद 136

teṃ nivṛttidāseṃ jāṇitaleṃ | maga avadhāna dyā mhaṇitaleṃ || navala pāṃḍavakuḷīṃ pāhaleṃ | kṛṣṇadivaseṃ ||136||

पद 137

devakīyā udarīṃ vāhilā| yaśodā sāyāseṃ pāḷilā || kīṃ śekhīṃ upegā gelā | pāṃḍavāsī ||137||

पद 138

mhaṇaūni bahu divasa vogaḷāvā | kāṃ avasaru pāhoni vinavāvā | hāhī sosu tayā sadaivā | paḍecinā ||138||

पद 139

heṃ aso kathā sāṃgeṃ vegīṃ | maga arjuna mhaṇe salagī | devā iyeṃ saṃtacinheṃ hana āṃgīṃ | na ṭhakatī mājhāṃ ||139||

पद 140

eऱhavīṃ yā lakṣaṇāṃciyā nijasārā | mī apāḍeṃ kīra apurā | pari tumaceni boleṃ avadhārā | thorāveṃ jarī ||140||

पद 141

jī tumhī citta deyāla | tarī brahma miyāṃ hoījela | kāya jāhaleṃ abhyāsijela | sāṃgāla je || 141 ||

पद 142

hāṃ ho neṇoṃ kavaṇācī kāhāṇī | āikoni ślāghata asoṃ aṃtaḥkaraṇīṃ | aisī jāhalepaṇācī śirayāṇī | kāyasī devā || 142 ||

पद 143

heṃ āṃge myā hoijo kā | yetuleṃ gosāvī āpulepaṇeṃ kījo kāṃ | taṃva hāṃsoni śrīkṛṣṇa ho kāṃ | karuṃ mhaṇatī || 143 ||

पद 144

dekhā saṃtoṣu eka na joḍe | taṃvaci sukhāceṃ saiṃgha sāṃkaḍeṃ | maga joḍaliyā kavaṇīkaḍe | apureṃ ase || 144 ||

पद 145

taisā sarveśvaru baḷiyā sevakeṃ | mhaṇoni brahmahī hoya to kautukeṃ | pari kaiṃsā bhāreṃ ātalā pike | daivāceni || 145 ||

पद 146

jo janmasahasrāṃciyāsāṭhīṃ | iṃdrādikāṃhī mahāgu bheṭī | to ādhīnu ketulā kirīṭī | je boluhi na sāhe || 146 ||

पद 147

maga aikā jeṃ pāṃḍaveṃ | mhaṇitale brahma myāṃ hoāveṃ | teṃ aśeṣahī deveṃ | avadhārileṃ || 147 ||

पद 148

tetha aiseṃci eka vicārileṃ | je yā brahmatvāce ḍohaḷe jāhale | pari udarā vairāgya āhe āleṃ | budhdīciyā || 148 ||

पद 149

eऱhavīṃ divasa tarī apure | pari vairāgyavasaṃtāceni bhareṃ | je soṃhabhāva mahureṃ | moḍoni ālā || 149 ||

पद 150

mhaṇoni prāptiphaḷīṃ phaḷatāṃ | yāsi veḷu na lāgela ātāṃ | ho viraktu aisā aṃnatā | bharaṃvasā jāhalā || 150 ||

पद 151

mhaṇe jeṃ jeṃ hā adhiṣṭhīla| teṃ āraṃbhīṃca yayā phaḷela | mhaṇauni sāṃgitalā na vacela | abhyāsu vāyāṃ || 151 ||

पद 152

aiseṃ vivaroniyāṃ śrīharī | mhaṇitaleṃ tiye avasarīṃ | arjunā hā avadhārīṃ | paṃtharāju || 152 ||

पद 153

tetha pravṛttitarucyā buḍīṃ | disatī nivṛttiphaḷāciyā koḍī | jiye mārgīcā kāpaḍī | maheśu ājhuni || 153 ||

पद 154

paiṃ yogavṛṃde vahilīṃ | āḍavīṃ ākāśīṃ nighālīṃ | kīṃ tetha anubhavācyā pāulīṃ | dhoraṇu paḍilā || 154 ||

पद 155

tihīṃ ātmabodhāceni ujukāreṃ | dhāṃva ghetalī ekasareṃ | kīṃ yera sakaḷa mārga nidasure | sāṃḍuniyāṃ || 155 ||

पद 156

pāṭhīṃ maharṣī yeṇeṃ āle | sādhakāṃce sidhda jāhāle | ātmavida thorāvale | yeṇeṃci paṃtheṃ || 156 ||

पद 157

hā mārgu jaiṃ dekhije | taiṃ tahāna bhūka visarije | rātridivasu neṇije | vāṭe iye || 157 ||

पद 158

cālatāṃ pāūla jetha paḍe | tetha apavargācī khāṇī ughaḍe | āvhāṃṭaliyā tarī joḍe | svargasukha || 158 ||

पद 159

nigije pūrvīṃliyā moharā | kīṃ yeije paścimeciyā gharā | niścaḷapaṇeṃ dhanurdharā | cālaṇeṃ yethiṃceṃ || 159 ||

पद 160

yeṇeṃ mārgeṃ jayā ṭhāyā jāije | to gāṃvo āpaṇaci hoije | heṃ sāṃgo kāya sahajeṃ | jāṇasī tūṃ || 160 ||

पद 161

tetha mhaṇitaleṃ devā | tarī teṃci maga kevhāṃ | kāṃ ārtīsamudrauni na kāḍhāvā | buḍatu jī mī || 161 ||

पद 162

tavaṃ śrīkṛṣṇa mhaṇatī aiseṃ | heṃ utsaṃkhaḷa bolaṇeṃ kāyaseṃ | āmhīṃ sāṃgatasoṃ āpaiseṃ | vari puśile tuvāṃ || 162 ||

पद 163

tarī viśeṣe ātāṃci bolijela | pari teṃ anubhaveṃ upegā jāīla | mhaṇauni taiseṃ eka lāgela | sthāna pahāveṃ || 163 ||

पद 164

jetha ārāṇukeceni koḍeṃ | baisaliyā uṭhoṃ nāvaḍe | vairāgyāsī duṇīva caḍhe | dekhaliyā jeṃ || 164 ||

पद 165

जो संती वसविला ठावो । संतोषासि सावावो । मना होय उत्सावो । धैर्याचा ॥ १६५ ॥

jo saṃtī vasavilā ṭhāvo | saṃtoṣāsi sāvāvo | manā hoya utsāvo | dhairyācā || 165 ||

पद 166

abhyāsuci āpaṇayāteṃ karī | hṛdayāteṃ anubhava vari | aisī ramyapaṇācī thorī | akhaṃḍa jetha || 166 ||

पद 167

jayā āḍa jātāṃ pārthā | tapaścaryā manorathā | pākhāṃḍiyāhī āsthā | samūḷa hoya || 167 ||

पद 168

svabhāveṃ vāṭe yetāṃ | jarī varapaḍā jāhalā avacitāṃ | tarī sakāmuhī pari māghautā | nighoṃ visare || 168 ||

पद 169

aiseni na rāhatayāteṃ rāhāvī | bhramatayāteṃ baisavī | thāpaṭuni cevavī | viraktīteṃ || 169 ||

पद 170

heṃ rājya vara sāṃḍije | maga nivāṃtā etheṃci asije | aise śṛṃgāriyāṃhi upaje | dekhatakheṃvo || 170 ||

पद 171

jeṃ yeṇeṃ māneṃ baravaṃṭa | āṇi taiseca aticokhaṭa | jetha adhiṣṭhāna pragaṭa | ḍoḷāṃ dise || 171 ||

पद 172

āṇikahī eka pahāveṃ | sādhakīṃ vasateṃ hoāveṃ | āṇi janāceni pāyaraveṃ | ruḷecinā || 172 ||

पद 173

jetha amṛtāceni pāḍeṃ | muḷehīsakaṭa goḍeṃ | joḍatī dāṭeṃ jhāḍeṃ | sadā phaḷatīṃ || 173 ||

पद 174

pāulā pāulā udakeṃ | varṣākāḷeṃhī aticokheṃ | nirjhareṃ kā viśekheṃ | sulabheṃ jetha || 174 ||

पद 175

हा आतपुही अळुमाळु । जाणिजे तरी शीतळु । पवन अति निश्चळु । मंद झुळके ॥ १७५ ॥

hā ātapuhī aḷumāḷu | jāṇije tarī śītaḷu | pavana ati niścaḷu | maṃda jhuḷake || 175 ||

पद 176

बहुत करुनि निःशद्ब । दाट न रिगे श्वापद । शुक हन षट्पद । तेउतें नाहीं ॥ १७६ ॥

bahuta karuni niḥśadba | dāṭa na rige śvāpada | śuka hana ṣaṭpada | teuteṃ nāhīṃ || 176 ||

पद 177

pāṇilageṃ haṃseṃ | donī cārī sāraseṃ | kavaṇeṃ eke veḷe baise | tarī kokiḷahī ho || 177 ||

पद 178

niraṃtara nāhī | tarī ālīṃ gelīṃ kāṃhīṃ | hotu kāṃ mayureṃhī | āmhī nā na mhaṇoṃ || 178 ||

पद 179

परि आवश्यक पांडवा । ऐसा ठावो जोडावा । तेथ निगूढ मठ होआवा । कां शिवालय ॥ १७९ ॥

pari āvaśyaka pāṃḍavā | aisā ṭhāvo joḍāvā | tetha nigūḍha maṭha hoāvā | kāṃ śivālaya || 179 ||

पद 180

dohīṃmājī āvaḍe teṃ | jeṃ mānaleṃ hoya citteṃ | bahutakaruni ekāṃte | baisije gā || 180 ||

पद 181

mhaṇoni taiseṃ te jāṇāveṃ | mana rāhāteṃ pāhāveṃ | rāhela tetha racāveṃ | āsana aiseṃ || 181 ||

पद 182

वरि चोखट मृगसेवडी । माजी धूतवस्त्राची घडी । तळवटीं अमोडी । कुशांकुर ॥ १८२ ॥

vari cokhaṭa mṛgasevaḍī | mājī dhūtavastrācī ghaḍī | taḷavaṭīṃ amoḍī | kuśāṃkura || 182 ||

पद 183

सकोमळ सरिसे । सुबध्द राहती आपैसे । एकें पाडें तैसें । वोजा घाली ॥ १८३ ॥

sakomaḷa sarise | subadhda rāhatī āpaise | ekeṃ pāḍeṃ taiseṃ | vojā ghālī || 183 ||

पद 184

परि सावियाचि उंच होईल । तरी आंग हन डोलेल । नीच तरी पावेल । भूमिदोषु ॥ १८४ ॥

pari sāviyāci uṃca hoīla | tarī āṃga hana ḍolela | nīca tarī pāvela | bhūmidoṣu || 184 ||

पद 185

mhaṇauni taiseṃ na karāveṃ | samabhāveṃ dharāveṃ | heṃ bahu aso hoāveṃ | āsana aiseṃ || 185 ||

पद 186

मग तेथ आपण । एकाग्र अंतःकरण । करुनि सद्गुरुस्मरण । अनुभविजे ॥ १८६ ॥

maga tetha āpaṇa | ekāgra aṃtaḥkaraṇa | karuni sadgurusmaraṇa | anubhavije || 186 ||

पद 187

taiseṃ smarateni ādareṃ | sabāhya sātvikeṃ bhare | jaṃva kāṭhiṇapaṇa vire | ahaṃbhāvāce || 187 ||

पद 188

viṣayāṃcā visaru paḍe | iṃdriyāṃcī kasamasa moḍe | manācī ghaḍī ghaḍe | hṛdayāmājīṃ || 188 ||

पद 189

aiseṃ aikya heṃ sahajeṃ | phāveṃ taṃva rāhije | maga teṇeṃci bodheṃ baisije | āsanāvarī || 189 ||

पद 190

ātāṃ āṃgāte āṃga karī | pavanāteṃ pavanu dharī | aisī anubhavācī ujarī | hoṃci lāge || 190 ||

पद 191

pravṛttī māghauti mohare | samādhi ailāḍi utare | āghaveṃ abhyāsu sare | baisatakheṃvo || 191 ||

पद 192

mudrecī prauḍhī aiśī | teci sāṃgijela ātāṃ pariyesīṃ | tarī uru yā jaghanāsī | jaḍoni ghālīṃ || 192 ||

पद 193

चरणतळें देव्हडी । आधारद्रुमाचा बुडीं । सुघटितें गाढीं । संचरीं पां ॥ १९३ ॥

caraṇataḷeṃ devhaḍī | ādhāradrumācā buḍīṃ | sughaṭiteṃ gāḍhīṃ | saṃcarīṃ pāṃ || 193 ||

पद 194

savya to taḷīṃ ṭhevije | teṇeṃ sivaṇīmadhyu pīḍije | varī baise to sahajeṃ | vāmacaraṇu || 194 ||

पद 195

guda meṃḍhrāāṃtauti | cārī aṃguḷeṃ nigutīṃ | tetha sārdha sārdha prāṃtī | sāṃḍuniyāṃ || 195 ||

पद 196

māji aṃguḷa eka nige | tetha ṭāṃceceni uttarābhāgeṃ | neheṭije vari āṃgeṃ | pelaleni || 196 ||

पद 197

ucalile kāṃ neṇije | taiseṃ pṛṣṭhāṃta ucalije | gulphadvaya dharije | teṇeṃci māneṃ || 197 ||

पद 198

मग शरीर संचु पार्था । अशेषुही सर्वथा । पार्ष्णीचा माथा । स्वयंभु होय ॥ १९८ ॥

maga śarīra saṃcu pārthā | aśeṣuhī sarvathā | pārṣṇīcā māthā | svayaṃbhu hoya || 198 ||

पद 199

अर्जुना हें जाण । मूळबंधाचें लक्षण । वज्रासन गौण । नाम यासी ॥ १९९ ॥

arjunā heṃ jāṇa | mūḷabaṃdhāceṃ lakṣaṇa | vajrāsana gauṇa | nāma yāsī || 199 ||

पद 200

aisī ādhārīṃ mudrā paḍe | āṇi ādhīṃcā mārgu moḍe | tetha apānu āṃtalīkaḍe | vohoṃṭo lāge || 200||

पद 201

तंव करसंपुट आपैसें । वाम चरणीं बैसे । तंव बाहुमुळीं दिसे । थोरवी आली ॥ २०१ ॥

taṃva karasaṃpuṭa āpaiseṃ | vāma caraṇīṃ baise | taṃva bāhumuḷīṃ dise | thoravī ālī || 201 ||

पद 202

mājī ubhāraleni daṃḍeṃ | śirakamaḷa hoya gāḍheṃ | netradvārīcī kavāḍeṃ | lāgūṃ pahātī || 202 ||

पद 203

varacileṃ pātī ḍhaḷatī | taḷīṃcī taḷīṃ puṃjāḷatī | tetha ardhonmīlita sthitī | upaje tayā || 203 ||

पद 204

diṭhī rāhoni āṃtulīkaḍe | bāhera pāūla ghālī koḍeṃ | te ṭhāyīṃ ṭhāvo paḍe | nāsāgrapīṭhīṃ || 204 ||

पद 205

aiseṃ āṃtucyā āṃtuci race | bāherī māguteṃ na vace | mhaṇauni rāhaṇeṃ ādhiye diṭhīceṃ | tetheṃci hoya || 205 ||

पद 206

ātāṃ diśāṃci bheṭī ghyāvī | kāṃ rupācī vāṭa pahāvī | he cāḍa sare āghavī | āpaisayā || 206 ||

पद 207

maga kaṃṭhanāḷa āṭe | hanuvaṭī he haḍauti dāṭe | te gāḍhī hoūni nehaṭe | vakṣaḥsthaḷīṃ || 207 ||

पद 208

mājīṃ ghaṃṭikā lope | varī baṃdhu jo ārope | to jālaṃdharu mhaṇipe | paṃḍukumarā || 208 ||

पद 209

नाभीवरी पोखे । उदर हें थोके । अंतरीं फांके । हृदयकोशु ॥ २०९ ॥

nābhīvarī pokhe | udara heṃ thoke | aṃtarīṃ phāṃke | hṛdayakośu || 209 ||

पद 210

svādhiṣṭhānāvaricile kāṃṭhīṃ | nābhīsthānātaḷavaṭīṃ | baṃdhu paḍe kirīṭī | voḍhiyāṇā to || 210 ||

पद 211

aisī śarīrābāheralīkaḍe | abhyāsācī pāṃkhara paḍe | taṃva āṃtu trāya moḍe | manodharmācī || 211 ||

पद 212

कल्पना निमे । प्रवृत्ती शमे । आंग मन विरमे । सावियाचि ॥ २१२॥

kalpanā nime | pravṛttī śame | āṃga mana virame | sāviyāci || 212||

पद 213

kṣudhā kāya jāhālī | nidrā keutī gelī | he āṭhavaṇahī hārapalī | na dise vegāṃ | 213 ||

पद 214

jo muḷabaṃdhe koṃḍalā | apānu māghautā muraḍalā | to saveṃci varī sāṃkaḍalā | phugu dharī || 214 ||

पद 215

क्षोभलेपणें माजे । उवाइला ठायी गाजे । मणिपुरेंसी झुंजे । राहोनियां ॥ २१५ ॥

kṣobhalepaṇeṃ māje | uvāilā ṭhāyī gāje | maṇipureṃsī jhuṃje | rāhoniyāṃ || 215 ||

पद 216

maga thāṃvalī te vāhaṭuḷī | saiṃgha gheūni ghara ḍahuḷī | bāḷapaṇīṃcī kuhīṭuḷī | bāhera ghālī || 216 ||

पद 217

भीतरीं वळी न धरे । कोठ्यामाजीं संचरे । कफपित्ताचे थारे । उरों नेदी॥ २१७ ।।

bhītarīṃ vaḷī na dhare | koṭhyāmājīṃ saṃcare | kaphapittāce thāre | uroṃ nedī|| 217 ||

पद 218

dhāṃtuce samudra ulaṃḍī | medāce parvata phoḍī | āṃtalī majjā kāḍhī | asthigata || 218 ||

पद 219

nāḍīteṃ soḍavī | gātrāṃteṃ vighaḍavī | sādhakāṃte bheḍasāvī | pari bihāveṃ nā || 219 ||

पद 220

व्याधीतें दावी । सवेंचि हरवी । आप पृथ्वी कालवी । एकवाट ॥ २२० ॥

vyādhīteṃ dāvī | saveṃci haravī | āpa pṛthvī kālavī | ekavāṭa || 220 ||

पद 221

तंव येरीकडे धनुर्धरा । आसनाचा उबारा । शक्ती करी उजगरा । कुंडलिनीते ॥ २२१ ॥

taṃva yerīkaḍe dhanurdharā | āsanācā ubārā | śaktī karī ujagarā | kuṃḍalinīte || 221 ||

पद 222

नागाचें पिलें । कुंकुमें नाहलें । वळण घेऊनि आलें । सेजे जैसें ॥ २२२ ।।

nāgāceṃ pileṃ | kuṃkumeṃ nāhaleṃ | vaḷaṇa gheūni āleṃ | seje jaiseṃ || 222 ||

पद 223

तैशी ते कुंडलिनी । मोटकी औट वळणी । अधोमुख सर्पिणी । निजैली असे ॥ २२३ ॥

taiśī te kuṃḍalinī | moṭakī auṭa vaḷaṇī | adhomukha sarpiṇī | nijailī ase || 223 ||

पद 224

vidyulatecī viḍī | vanhijvāḷāṃcī ghaḍī | paṃdhareyācī cokhaḍī | ghoṃṭīva jaiśī || 224 ||

पद 225

taisī subadhda āṭalī | puṭīṃ hotī dāṭalī | teṃ vajrāsaneṃ cimuṭalī | sāvadhu hoya || 225 ||

पद 226

tetha nakṣatra jaiseṃ ulaṃḍaleṃ | kīṃ suryāceṃ āsana moḍaleṃ | tejāce bīja viruḍhaleṃ | aṃkureśīṃ || 226 ||

पद 227

taiśī veḍhiyāteṃ soḍatī | kavatikeṃ āṃga moḍitī | kaṃdāvarī śaktī | uṭhalī dise || 227 ||

पद 228

sahajeṃ bahutāṃ divasāṃcī bhūka | varī cevavilīṃ teṃ hoya miṣa | maga āveśeṃ pasarī mukha | ūrdhvā ujū || 228 ||

पद 229

tetha hṛdayakośātaḷavaṭīṃ | jo pavanu bhare kirīṭī | tayā sagaḷeyāci miṭhī | deūni ghālī || 229 ||

पद 230

मुखींच्या ज्वाळीं । तळीं वरी कवळी । मांसाची वडवाळी ।आरोगुं लागे ॥ २३० ॥

mukhīṃcyā jvāḷīṃ | taḷīṃ varī kavaḷī | māṃsācī vaḍavāḷī |āroguṃ lāge || 230 ||

पद 231

जे जे ठाय समांस । तेथ आहाच जोडे घाउस । पाठी एकदोनी घांस । हियाही भरी ॥ २३१ ॥

je je ṭhāya samāṃsa | tetha āhāca joḍe ghāusa | pāṭhī ekadonī ghāṃsa | hiyāhī bharī || 231 ||

पद 232

मग तळवे तळहात शोधी । उर्ध्वीचे खंड भेदी । झाडा घे संधी । प्रत्यंगाचा ॥ २३२ ॥

maga taḷave taḷahāta śodhī | urdhvīce khaṃḍa bhedī | jhāḍā ghe saṃdhī | pratyaṃgācā || 232 ||

पद 233

ādhāra tarī na saṃḍī | pari nakhīṃceṃhī sattva kāḍhī | tvacā dhuvūni jaḍī | pāṃjareśīṃ || 233 ||

पद 234

asthīṃce naḷe nirape | śirāṃce hīra vorape | taṃva bāherī viruḍhī karape | romabījāṃcī || 234 ||

पद 235

maga saptadhāṃtūcyā sāgarīṃ | tāhānelī ghoṃṭa bharī | āṇi saveṃci unhāḷā karī | khaḍakhaḍīta || 235 ||

पद 236

nāsāpuṭauni vārā | jo jātase aṃguḷe bārā | to gaciye dharuni māghārā | āṃtu ghālī || 236 ||

पद 237

tetha adha varauteṃ ākuṃce | ūrdhva taḷauteṃ khāṃce | tayā kheṃvāmāji cakrāce | padara uratī || 237 ||

पद 238

eऱhavīṃ tarī donhī tevhāṃci miḷatī | pari kuṃḍalinī nāveku duścitta hotī | te tayāṃteṃ mhaṇe parautī | tumhīci kāyasīṃ etheṃ || 238 ||

पद 239

āikeṃ pārthiva dhātu āghavī | ārogitāṃ kāhīṃ nuravī | āṇi āpāteṃ taṃva ṭhevī | pusoniyāṃ || 239 ||

पद 240

aisī donī bhuteṃ khāye | te veḷī saṃpūrṇa dhāye | maga saumya hoūni rāhe | suṣumnepāśīṃ || 240 ||

पद 241

tetha tṛptīceni saṃtoṣeṃ | garaḷa jeṃ vamī mukheṃ | teṇeṃ tiyeceni pīyūṣe | prāṇu jiye || 241 ||

पद 242

to agni āṃtūni nighe | pari sabāhya nivavūṃci lāge | te veḷī kasu bāṃdhitī āṃge | sāṃḍilā puḍhatī || 242 ||

पद 243

mārga moḍitī nāḍīce | navavidhapaṇa vāyuceṃ | jāya mhaṇaūni śarīrāce | dharmu nāhīṃ || 243 ||

पद 244

इडा पिंगळा एकवटती । गांठी तिन्ही सुटती । साही पदर फुटती । चक्रांचे हे ॥ २४४॥

iḍā piṃgaḷā ekavaṭatī | gāṃṭhī tinhī suṭatī | sāhī padara phuṭatī | cakrāṃce he || 244||

पद 245

maga śaśī āṇi bhānu | aisā kalpije jo anumānu | to vātīvarī pavanu | givasitāṃ na dise || 245 ||

पद 246

budhdīcī puḷikā vire | parimaḷu ghrāṇī ure | tohī śaktisaveṃ saṃcare | madhyamemājī || 246 ||

पद 247

taṃva varilekaḍoni ḍhāḷeṃ | caṃdrāmṛtāceṃ taḷeṃ | kānavaḍoni miḷe | śaktimukhīṃ || 247 ||

पद 248

teṇeṃ nātakeṃ rasa bhare | to sarvāṃgāmājīṃ saṃcare | jethiṃcā tetha mure | prāṇapavanu || 248 ||

पद 249

तातलिये मुसें । मेण निघोनि जाय जैसें । कोंदली राहे रसें । वोतलेनि ॥ २४९ ॥

tātaliye museṃ | meṇa nighoni jāya jaiseṃ | koṃdalī rāhe raseṃ | votaleni || 249 ||

पद 250

taise piṃḍāceni ākāreṃ | te kaḷāci kāṃ avatare | varī tvaceceni padareṃ | pāṃguralī ase || 250 ||

पद 251

जैसी आभाळाची बुंथी । करुनि राहे गभस्ती । मग फिटलिया दीप्ति । धरूं नये ॥ २५१ ॥

jaisī ābhāḷācī buṃthī | karuni rāhe gabhastī | maga phiṭaliyā dīpti | dharūṃ naye || 251 ||

पद 252

taisā āhācavari koraḍā | tvacecā ase pātavaḍā | to jhaḍoni jāya koṃḍā | jaisā hoya || 252 ||

पद 253

maga kāśmīrāce svayaṃbha | kāṃ ratnabījā nighāle koṃbha | avayavakāṃtīci bhāṃba | taisī dise || 253 ||

पद 254

nātari saṃdhyārāgīṃce raṃga | kāḍhūni vaḷileṃ teṃ āṃga | kī aṃtarjotīceṃ liṃga | nirvāḷileṃ || 254 ||

पद 255

कुंकुमाचे भरींव । सिध्दरसांचे वोतींव । मज पाहतां सावेव । शांतिचि ते ॥ २५५ ॥

kuṃkumāce bharīṃva | sidhdarasāṃce votīṃva | maja pāhatāṃ sāveva | śāṃtici te || 255 ||

पद 256

teṃ ānaṃdacitrīṃceṃ lepa | nātarī mahāsukhāceṃ rūpa | kīṃ saṃtoṣatarūceṃ ropa | thāṃvaleṃ jaiseṃ || 256 ||

पद 257

to kanakacaṃpakācā kaḷā | kīṃ amṛtācā putaḷā | nānā sāsiṃnalā maḷā | koṃvaḷikecā || 257 ||

पद 258

ho kāṃ je śāradiyece voleṃ | caṃdrabiṃba pālheleṃ | kāṃ tejaci mūrta baisaleṃ | āsanāvarī || 258 ||

पद 259

taiseṃ śarīra hoye | je veḷīṃ kuṃḍalinī caṃdra piye | maga dehākṛti bihe | kṛtāṃtu gā || 259 ||

पद 260

वृध्दाप्य तरी बहुडे । तारुण्याची गांठी विघडे । लोपली उघडे । बाळदशा ॥ २६० ॥

vṛdhdāpya tarī bahuḍe | tāruṇyācī gāṃṭhī vighaḍe | lopalī ughaḍe | bāḷadaśā || 260 ||

पद 261

vayasā tarī yetulevarī | eऱhavī baḷācā baḷārthu karī | dhairyācī thorī | nirupama || 261 ||

पद 262

kanakadrumācāṃ pālavīṃ | ratnakaḷikā nitya navī | nakheṃ taisīṃ baravīṃ | navīṃ nighatī || 262 ||

पद 263

dāṃtahī āna hotī | pari apāḍeṃ sānejatī | jaisī dubāhīṃ baise pāṃtī | hireyāṃcī || 263 ||

पद 264

māṇikuliyāṃciyā kaṇiyā | sāviyācī aṇumāniyā | taisiyā sarvāṃgīṃ udhavatī aṇiyā | romāṃciyāṃ || 264 ||

पद 265

करचरणतळें । जैसीं कां रातोत्पळें । पाखाळीं होती डोळे । काय सांगो ॥ २६५ ॥

karacaraṇataḷeṃ | jaisīṃ kāṃ rātotpaḷeṃ | pākhāḷīṃ hotī ḍoḷe | kāya sāṃgo || 265 ||

पद 266

niḍārāceni koṃdāṭeṃ | motiyeṃ nāvaratī saṃpuṭeṃ | maga śivaṇī jaiśī utaṭe | śuktipallavāṃcī || 266 ||

पद 267

taiśīṃ pāticiye kavaḷiye na samāye | diṭhī jākaḷoni nighoṃ pāhe | ādhilīcī pari hoye | gaganā kaḷitī || 267 ||

पद 268

āike deha hoya soniyāceṃ | pari lāghava ye vāyūceṃ | je āpā āṇi pṛthvīce | aṃśu nāhīṃ || 268 ||

पद 269

maga samudrapailāḍī dekhe | svargīṃcā ālocu āike | manogata oḷakhe | muṃgiyece || 269 ||

पद 270

pavanācā vārikā vaḷaghe | cāle tarī udakīṃ pāūla na lāge | yeṇeṃ yeṇeṃ prasaṃge | yetī bahutā sidhdī || 270 ||

पद 271

āikeṃ prāṇācā hātu dharuni | gaganācī pāuṭī karunī | madhyameceni dādarāhunī | hṛdayā ālī || 271 ||

पद 272

te kuṃḍalinī jagadaṃbā | je caitanyacakravartīcī śobhā | jayā viśvabījāciyā koṃbhā | sāulī kelī || 272 ||

पद 273

je śūnyaliṃgācī piṃḍī | je paramātmayā śivācī kaṃraḍī | je prāṇācī ughaḍī | janmabhūmī || 273 ||

पद 274

heṃ aso te kuṃḍalinī bāḷī | hṛdayāāṃtu ālī | taṃva anāhatācāṃ bolīṃ | cāvaḷe te || 274 ||

पद 275

śaktīciyā āṃgā lāgaleṃ | buddhīceṃ caitanya hoteṃ jāhaleṃ | teṃ teṇeṃ āikileṃ | aḷumāḷu || 275 ||

पद 276

ghoṣācyā kuṃḍī | nādacitrāṃcī rupaḍīṃ | praṇavāciyā moḍī | rekhilīṃ aisīṃ || 276 ||

पद 277

heṃci kalpāveṃ tarī jāṇije | pari kalpiteṃ kaiceṃ āṇije | tarī neṇoṃ kāya gāje | tiye ṭhāyīṃ || 277 ||

पद 278

visaroni geloṃ arjunā | jaṃva nāśu nāhī pavanā | taṃva vācā āthī gaganā | mhaṇoni ghume || 278 ||

पद 279

tayā anāhatāceni megheṃ | ākāśa dumadumoṃ lāge | taṃva brahmasthānīṃceṃ begeṃ | phiṭaleṃ sahajeṃ || 279 ||

पद 280

āikeṃ kamaḷagarbhākāreṃ | jeṃ mahadākāśa dusareṃ | jetha caitanya ādhātureṃ | karuni asije || 280 ||

पद 281

tayā hṛdayācyā parivarīṃ | kuṃḍaliniyāṃ parameśvarī | tejācī śidorī | viniyogilī || 281 ||

पद 282

बुध्दीचेनि शाकें । हातबोनें निकें । द्वैत जेथ न देखे । तैसें केलें ॥ २८२ ॥

budhdīceni śākeṃ | hātaboneṃ nikeṃ | dvaita jetha na dekhe | taiseṃ keleṃ || 282 ||

पद 283

aisī nijakāṃtī hāravilī | maga prāṇuci kevaḷa jāhalī | te veḷī kaisī gamalī | mhaṇāvī pāṃ || 283 ||

पद 284

ho kāṃ je pavanācī putaḷī | pāṃghuralī hotī sonesaḷī | te pheḍuniyāṃ vegaḷī | ṭhevalī tiyā || 284 ||

पद 285

nātarī vārayāceni āṃgeṃ jhagaṭalī | dīpācī diṭhī nimaṭalī | kāṃ lakhalakhoni hārapalī | vīju gaganīṃ || 285 ||

पद 286

taiśī hṛdayakamaḷaveऱhīṃ | dise soniyācī jaiśī sarī | nātarī prakāśajaḷācī jharī | vāhata ālī || 286 ||

पद 287

maga te hṛdayabhūmī pokaḷe | jirālī kāṃ eke veḷe | taiseṃ śaktīce rupa māvaḷe | śaktīcimājīṃ || 287 ||

पद 288

tevhāṃ tarī śaktīci mhaṇije | eऱhavī to prāṇu kevaḷa jāṇije | ātāṃ nāda biṃdu neṇije | kalā jyotī || 288 ||

पद 289

मनाचा हन मारु । कां पवनाचा धरु । ध्यानाचा आदरु । नाहीं परी ॥ २८९ ॥

manācā hana māru | kāṃ pavanācā dharu | dhyānācā ādaru | nāhīṃ parī || 289 ||

पद 290

he kalpanā ghe sāṃḍī | teṃ nāhīṃ iye paravaḍī | he mahābhūtāṃcī phuḍī | āṭaṇī dekhāṃ || 290 ||

पद 291

piṃḍe piṃḍācā grāsu | to hā nāthasaṃketīcā daṃśu | pari dāūni gelā uddeśu | mahāviṣṇu || 291 ||

पद 292

tayā dhvanitāceṃ keṇeṃ soḍunī | yathārthācī ghaḍī jhāḍunī | upalavilī myāṃ jāṇuni | grāhīka śrote || 292 ||

पद 293

aikeṃ śaktīceṃ teja lope | tetha dehīṃce rupa hārape | maga to ḍoḷyāṃmājī lape | jagāciyā || 293 ||

पद 294

eऱhavīṃ ādhilācī aiseṃ | sāvayava tarī dise | parī vāyūceṃ kāṃ jaiseṃ | vaḷileṃ hoya || 294 ||

पद 295

नातरी कर्दळीचा गाभा । बुंथी सांडोनि उभा । कां अवयवचि नभा । निवडला तो ॥ २९५ ॥

nātarī kardaḷīcā gābhā | buṃthī sāṃḍoni ubhā | kāṃ avayavaci nabhā | nivaḍalā to || 295 ||

पद 296

taiseṃ hoya śarīra | taiṃ teṃ mhaṇije khecara | heṃ pada hotāṃ camatkāra | piṃḍajanī || 296 ||

पद 297

dekheṃ sādhaku nighoni jāya | māgāṃ pāulāṃcī voḷa rāhe | tetha ṭhāyī ṭhāyī hoye | he aṇimādika || 297 ||

पद 298

pari teṇeṃ kāya kāja āpaṇayāṃ | avadhārī aisā dhanaṃjayā | lopa āthī bhūtatrayā | dehīṃcā dehīṃ || 298 ||

पद 299

pṛthvīteṃ āpa viravī | āpāteṃ teja jiravī | tejāteṃ pavanu haravī | hṛdayāmājīṃ || 299 ||

पद 300

pāṭhīṃ āpaṇa ekalā ure | pari śarīrāceni anukāreṃ | maga tohī nige aṃtareṃ | gaganā miḷe || 300 ||

पद 301

te veḷī kuṃḍalinī he bhāṣa jāye | māruta aiseṃ nāma hoye | pari śaktīpaṇa teṃ āhe | jaṃva na miḷe śivīṃ || 301 ||

पद 302

मग जालंधर सांडी । ककारांत फोडी । गगनाचिये पाहाडीं । पैठी होय ॥ ३०२ ॥

maga jālaṃdhara sāṃḍī | kakārāṃta phoḍī | gaganāciye pāhāḍīṃ | paiṭhī hoya || 302 ||

पद 303

ते ॐकाराचिये पाठी । पाय देत उठाउठी । पश्यंतीचिये पाउटी । मागां घाली ॥ ३०३ ॥

te oṃkārāciye pāṭhī | pāya deta uṭhāuṭhī | paśyaṃtīciye pāuṭī | māgāṃ ghālī || 303 ||

पद 304

puḍhāṃ tanmātrā ardhaverī | ākāśācāṃ aṃtarī | bharatī game sāgarīṃ | saritā jevīṃ || 304 ||

पद 305

maga brahmaraṃdhrī sthirāvonī | sohaṃbhāvācyā bāhyā pasarunī | paramātmaliṃgā dhāṃvoni | āṃgā ghaḍe || 305 ||

पद 306

taṃva mahābhūtāṃcī javanikā phiṭe | maga dohīṃsi hoya jhaṭeṃ | tetha gaganāsakaṭa āṭe | samarasīṃ tiye || 306 ||

पद 307

paiṃ meghāceni mukhīṃ nivaḍilā | samudra kāṃ voghīṃ paḍilā | to māgutā jaisā ālā | āpaṇapeyāṃ || 307 ||

पद 308

tevīṃ piṃḍāceni miṣeṃ | padīṃ pada praveśe | teṃ ekatva hoya taiseṃ | paṃḍukumarā || 308 ||

पद 309

ātāṃ dujeṃ hana hoteṃ | kīṃ ekaci heṃ āiteṃ | aiśiye vivaṃcanapurateṃ | urecinā || 309 ||

पद 310

gaganīṃ gagana layā jāye | aiseṃ je kāṃhīṃ āhe | teṃ anubhaveṃ jo hoye | to hoūni ṭhāke || 310 ||

पद 311

mhaṇoni tethiṃcī mātu | na caḍheci bolācā hātu | jeṇeṃ saṃvādāciyā gāṃvāāṃtu | paiṭhī kīje || 311 ||

पद 312

arjunā eऱhavīṃ tarī | iyā abhiprāyācā garvu dharī | te pāheṃ pāṃ vaikharī | durī ṭhelī || 312 ||

पद 313

bhrūlatā māgilīkaḍe | tetha makārāceṃci āṃga na māṃḍe | saḍeyā prāṇā sāṃkaḍeṃ | gaganā yetāṃ || 313 ||

पद 314

pāṭhīṃ tetheṃci to bhāsaḷalā | taṃva śabdācā divo māvaḷalā | maga tayāhi varī āṭu bhavinnalā | ākāśācā || 314 ||

पद 315

ātāṃ mahāśūnyāciyā ḍohīṃ | jetha gaganasīci ṭhāvo nāhīṃ | tetha tāgā lāgela kāī | bolācā iyā || 315 ||

पद 316

mhaṇoni ākharāmājīṃ sāṃpaḍe | kīṃ kānāvarī joḍe | he taiseṃ navhe phuḍeṃ | triśudhdī gā || 316 ||

पद 317

जैं कही दैवें । अनुभविलें फावे । तैं आपणचि हें ठाकावें । होऊनिया ॥ ३१७ ॥

jaiṃ kahī daiveṃ | anubhavileṃ phāve | taiṃ āpaṇaci heṃ ṭhākāveṃ | hoūniyā || 317 ||

पद 318

puḍhatī jāṇaṇeṃ teṃ nāhīṃci | mhaṇoni aso kitī heṃci | bolāveṃ ātāṃ vāyāṃci | dhanurdharā || 318 ||

पद 319

aiseṃ śabdajāta māghauteṃ sare | tetha saṃkalpāceṃ āyuṣya pure | vārāhī jetha na śire | vicārācā || 319 ||

पद 320

jeṃ unmaniyeceṃ lāvaṇya | jeṃ turyeceṃ tāruṇya | anādi jeṃ agaṇya | paramatatva || 320 ||

पद 321

jeṃ ākārācā prāṃtu | jeṃ mokṣācā ekāṃtu | jetha ādi āṇi aṃtu | vironi gele || 321 ||

पद 322

jeṃ viśvāceṃ mūḷa | jeṃ yogadrumāceṃ phaḷa | jeṃ ānaṃdāceṃ kevaḷa | caitanya gā || 322 ||

पद 323

jeṃ mahābhūtāṃceṃ bīja | jeṃ mahātejāceṃ teja | evaṃ pārthā jeṃ nija | svarupa mājheṃ || 323 ||

पद 324

te he cartubhuja koṃbhelī | jayācī śobhā rupā ālī | dekhoni nāstikīṃ nokilī | bhaktavṛṃdeṃ || 324 ||

पद 325

teṃ anirvācya mahāsukha | paiṃ āpaṇaci jāhale je puruṣa | jayāṃce kāṃ niṣkarṣa | prāptīverīṃ || 325 ||

पद 326

āmhī sādhana heṃ jeṃ sāṃgitaleṃ | teṃci śarīrīṃ jihīṃ keleṃ | te āmuceni pāḍeṃ āle | nirvāḷaleyā || 326 ||

पद 327

parabrahmāceni raseṃ | dehākṛtīciye museṃ | votīṃva jāhale taise | disatī āṃgeṃ || 327 ||

पद 329

kāṃ jeṃ āpaṇa ātāṃ devo | hā bolilo jo upāvo | to prāptīcā ṭhāvo | mhaṇoni ghaḍe || 329 ||

पद 330

iye abhyāsīṃ je dṛḍha hotī | te bharaṃvaseni brahmatvā yetī | heṃ sāṃgatiyācī rītī | kaḷaleṃ maja || 330 ||

पद 331

devā goṭhīci he aikatāṃ | bodhu upajatase cittā | mā anubhaveṃ tallīnatā | navhela keṃvī || 331 ||

पद 332

म्हणऊनि एथ कांही । अनारिसें नाहीं । परि नावभरी चित्त देई । बोला एका ॥ ३३२ ॥

mhaṇaūni etha kāṃhī | anāriseṃ nāhīṃ | pari nāvabharī citta deī | bolā ekā || 332 ||

पद 333

ātāṃ kṛṣṇā tuvāṃ sāṃgitalā yogu | to manā tarī ālā cāṃgu | pari na śakeṃ karuṃ pāṃgu | yogyatecā || 333 ||

पद 334

sahajeṃ āṃgika jetulī āhe | tetuliyācī jarī sidhdi jāye | tarī hāci mārga sukhopāyeṃ | abhyāsīna || 334 ||

पद 335

nātarī devo jaiseṃ sāṃgatīla | taiseṃ āpaṇapāṃ jarī na ṭhakela | tarī yogyatevīṇa hoīla | teciṃ pusoṃ || 335 ||

पद 336

jīvīṃciye aisī dhāraṇa | mhaṇoni pusāvayā jāhaleṃ kāraṇa | maga mhaṇe tarī āpaṇa | citta deijo || 336 ||

पद 337

hāṃ ho jī avadhārileṃ | jeṃ heṃ sādhana tumhīṃ nirupileṃ | teṃ āvaḍatayāhi abhyāsileṃ | phāvoṃ śake || 337 ||

पद 338

kīṃ yogyatevīṇa nāhīṃ | aiseṃ hana āhe kāṃhī | tetha kṛṣṇā mhaṇatī tarī kāī | dhanurdharā || 338 ||

पद 339

heṃ kāja kīra nirvāṇa | pari āṇikahī jeṃ kāṃhī sādhāraṇa | teṃhī adhikārāce voḍaveviṇa | kāya sidhdi jāya || 339 ||

पद 340

paiṃ yogyatā je mhaṇije | te prāptīcī ādhīna jāṇije | kāṃ je yogya hoūni kīje | teṃ āraṃbhī phaḷeṃ || 340 ||

पद 341

तरी तैसी एथ कांही । सावियाचि केणी नाहीं । आणि योग्यांची काई । खाणी असे ॥ ३४१ ॥

tarī taisī etha kāṃhī | sāviyāci keṇī nāhīṃ | āṇi yogyāṃcī kāī | khāṇī ase || 341 ||

पद 342

nāveka viraktu | jāhalā dehadharmī niyatu | tari toci navhe vyavasthitu | adhikāriyā || 342 ||

पद 343

yetulāliye āyaṇīmāji yevaḍheṃ | yogyapaṇa tūteṃhī joḍe | aiseṃ prasaṃge sāṃkaḍeṃ | pheḍileṃ tayāceṃ || 343 ||

पद 344

maga mhaṇe pārthā | te he aisī vyavasthā | aniyatāsi sarvathā | yogyatā nāhīṃ || 344 ||

पद 345

jo rasanedriyācā aṃkilā | kāṃ nidresī jīveṃ vikalā | to nāhīṃ etha mhaṇitalā | adhikāriyā || 345 ||

पद 346

athavā āgrahāciye bāṃdoḍī | kṣudhā tṛṣā koṃḍī | āhārāteṃ toḍī | māruniyāṃ || 346 ||

पद 347

nidreciyā vāṭā na vace | aisā dṛḍhiveceni avataraṇeṃ nāce | teṃ śarīraci navhe tayāceṃ | mā yogu kavaṇācā || 347 ||

पद 348

mhaṇoni atiśayeṃ viṣayo sevāvā | taisā virodhu navhāvā | kāṃ sarvathā nirodhu karāvā | heṃhī nako || 348 ||

पद 349

āhāra tarī sevije | pari yuktīceni māpeṃ mavije | kriyājāta ācarije | tayāci sthitī || 349 ||

पद 350

mapitalāṃ bolije | mitaliyā pāulīṃ cālije | nidrehī mānu dīje | avasareṃ ekeṃ || 350 ||

पद 351

jāgaṇeṃ jarī jāhaleṃ | tarī vhāve teṃ mitaleṃ | yetuleni dhātusāmya saṃcale | asela sukheṃ || 351 ||

पद 352

aiseṃ yuktīceni hāteṃ | jeṃ iṃdriyāṃ vopije bhāteṃ | tai saṃtoṣāsī vāḍhateṃ | manaci karī || 352 ||

पद 353

bāhera yuktīcī mudrā paḍe | taṃva āṃta sukha vāḍhe | tetheṃ sahajaci yogu ghaḍe | nābhyāsitāṃ || 353 ||

पद 354

jaiseṃ bhāgyāciye bhaḍaseṃ | udyamāceni miseṃ | maga samṛdhdījāta āpaiseṃ | ghara righe || 354 ||

पद 355

taisā yuktīmaṃtu kautukeṃ | abhyāsāciyā moharā ṭhāke | āṇi ātmasiddhīcī pike | anubhavu tayācā || 355 ||

पद 356

mhaṇoni yuktī he pāṃḍavā | ghaḍe jayā sadaivā | to apavargāciye rāṇivā | aḷaṃkarije || 356 ||

पद 357

yuktī yogāce āṃga pāve | aiseṃ prayāga jeṃ hoya baraveṃ | tetha kṣetrasaṃnyāseṃ sthirāveṃ | mānasa jayāceṃ || 357 ||

पद 358

tayāteṃ yogāyukta mhaṇa | heṃhī prasaṃge jāṇa | teṃ dīpāṃce upalakṣaṇa | nirvātīṃciyā || 358 ||

पद 359

ātāṃ tujheṃ manogata jāṇoni | kāṃhī eka āmhī mhaṇoni | teṃ nikeṃ citta deunī | parisāveṃ gā || 359 ||

पद 360

tūṃ prāptīcī cāḍa vāhasī | pari abhyāsīṃ dakṣa navhasī | teṃ sāṃga pā kāya bihasī | duvāḍapaṇā || 360 ||

पद 361

tarī pārthā heṃ jhaṇeṃ | sāyāsa gheśīṃ ho maneṃ | vāyāṃ bāgūla iye durjaneṃ | iṃdriye karitī || 361 ||

पद 362

pāheṃ pāṃ āyuṣyācā aḍhaḷa karī | jeṃ sarateṃ jīvita vārī | tayā auṣadhāteṃ vairī | kāya jivhā na mhaṇe || 362 ||

पद 363

aiseṃ hitāsi jeṃ jeṃ nikeṃ | teṃ sadāci yā idriṃyāṃ duḥkhe | eऱhavī sopeṃ yogāsārikheṃ | kāṃhī āhe || 363 ||

पद 364

mhaṇoni āsanāciyā gāḍhīkā | jo āmhī abhyāsu sāṃgitalā nikā | teṇe hoīla tarī ho kāṃ | nirodhu yayā || 364 ||

पद 365

eऱhavī tarī yeṇeṃ yogeṃ | jai idriṃyā viṃdāṇa lāge | tai citta bheṭoṃ rige | āpaṇapeyāṃ || 365 ||

पद 366

paratoni pāṭhimoreṃ ṭhāke | āṇi āpaṇiyāṃte āpaṇa dekhe | dekhatakhevoṃ voḷakhe | mhaṇe tattva heṃ mī || 366 ||

पद 367

tiye oḷakhīcisariseṃ | sukhāciyā sāmrājyīṃ baise | maga cittapaṇa samaraseṃ | vironi jāya || 367 ||

पद 368

jayāparateṃ āṇika nāhīṃ | jayāteṃ idriṃyeṃ neṇatī kahīṃ | teṃ āpaṇaci āpuliyā ṭhāyīṃ | hoūni ṭhāke || 368 ||

पद 369

maga merupāsūni thoreṃ | deha duḥkhāceni ḍoṃgare | dāṭijo pāṃ pari bhareṃ | citta na daṭe || 369 ||

पद 370

kāṃ śastreṃ varī toḍiliyā | deha agnimājīṃ paḍaliyā | citta mahāsukhīṃ pahuḍaliyā | cevoci naye || 370 ||

पद 371

aiseṃ āpaṇapāṃ rigoni ṭhāye | maga dehācī vāsa na pāhe | āṇikaci sukha hoūni jāye | mhaṇūni visare || 371 ||

पद 372

jayā sukhāciyā goḍī | maga ārtīcī seci soḍī | saṃsārāciyā toṃḍīṃ | guṃtaleṃ jeṃ || 372 ||

पद 373

जे योगाची बरव । संतोषाची राणीव । ज्ञानाची जाणीव । जयालागीं ॥ ३७३ ॥

je yogācī barava | saṃtoṣācī rāṇīva | jñānācī jāṇīva | jayālāgīṃ || 373 ||

पद 374

teṃ abhyāsileni yogeṃ | sāvayava dekhāveṃ lāgeṃ | dekhileṃ tarī āṃgeṃ | hoījela gā || 374 ||

पद 375

tari toci yogu bāpā | eke pari āhe sopā | jarī putraśoku saṃkalpā | dākhavije || 375 ||

पद 376

hā viṣayāteṃ nimāliyā āike | iṃdriyeṃ nemāciyā dhāraṇīṃ dekhe | tarī hiyeṃ ghālūni muke | jīvitāṃsī || 376 ||

पद 377

aiseṃ vairāgya heṃ karī | tarī saṃkalpācī sare vārī | sukheṃ dhṛtīciyā dhavaḷārīṃ | buddhī nāṃde || 377 ||

पद 378

buddhī dhaiyā hoya vasauṭā | tarī manāteṃ anubhavāciyā vāṭā | haḷu haḷu karī pratiṣṭhā | ātmabhuvanīṃ || 378 ||

पद 379

याही एके परी । प्राप्ती आहे विचारीं । हें न ठके तरी सोपारी । आणिक ऐकें ॥ ३७९ ॥

yāhī eke parī | prāptī āhe vicārīṃ | heṃ na ṭhake tarī sopārī | āṇika aikeṃ || 379 ||

पद 380

ātāṃ niyamuci hā ekalā | jīveṃ karāvā āpulā | jaisā kṛtaniścayāciyā bolā | bāherā nohe || 380 ||

पद 381

jarī yetuleni citta sthirāveṃ | tarī kājā āleṃ svabhāveṃ | nāhī tarī ghālāveṃ | mokalunī || 381 ||

पद 382

maga mokalileṃ jetha jāīla | tethūni niyamūci gheūni yeīla | aiseni sthairyācī hoīla | save yayāṃ || 382 ||

पद 383

pāṭhīṃ ketuleni eke veḷī | tayā sthairyāceni meḷeṃ | ātmasvarupājavaḷeṃ | yeīla sahajeṃ || 383 ||

पद 384

tayāteṃ dekhoni āṃgā ghaḍela | tetha advaitīṃ dvaita buḍela | āṇi aikyatejeṃ ughaḍela | trailokya heṃ || 384 ||

पद 385

आकाशीं दिसे दुसरें । ते अभ्र जैं विरे । तै गगनचि कां भरे । विश्व जैसें ॥ ३८५ ॥

ākāśīṃ dise dusareṃ | te abhra jaiṃ vire | tai gaganaci kāṃ bhare | viśva jaiseṃ || 385 ||

पद 386

taise citta layā jāye | āṇi caitanyaci āghaveṃ hoye | aisī prāpti sukhopāyeṃ | āhe yeṇeṃ || 386 ||

पद 387

yā sopiyā yogasthitī | ukalu dekhilā gā bahutīṃ | saṃkalpāciyā saṃpattī | rusoniyāṃ || 387 ||

पद 388

teṃ sukhāceni sāṃgāteṃ | āleṃ parabrahmā āṃtauteṃ | tetha lavaṇa jaiseṃ jaḷāteṃ | sāṃḍu neṇe || 388 ||

पद 389

taiseṃ hoya tiye meḷīṃ | maga sāmyarasāciyā rāūḷīṃ | mahāsukhācī divāḷī | jageṃsi dise || 389 ||

पद 390

aiseṃ āpule pāyavarī | cālije āpule pāṭhīvarī | heṃ pārthā nāgave tarī | āna aikeṃ || 390 ||

पद 391

tarī mī taṃva sakaḷa dehīṃ | ase etha vicāru nāhīṃ | āṇi taiseṃti mājhyā ṭhāyīṃ | sakaḷa ase || 391 ||

पद 392

heṃ aiseṃci saṃcaleṃ | paraspareṃ misaḷaleṃ | buddhī ghepe etuleṃ | hoāveṃ gā || 392 ||

पद 393

eऱhavīṃ tarī arjunā | jo ekavaṭaliyā bhāvanā | sarvabhūtīṃ abhinnā | māteṃ bhaje || 393 ||

पद 394

bhūtāṃceni anekapaṇeṃ | aneka nohe aṃtaḥkaraṇeṃ | kevaḷa ekatvaci mājheṃ jāṇeṃ | sarvatra jo || 394 ||

पद 395

maga to eka hā miyāṃ | bolatā disatase vāyāṃ | eऱhavīṃ na bolije tarī dhanaṃjayā | to mīci āheṃ || 395 ||

पद 396

dīpā āṇi prakāśā | ekavaṃkīcā pāḍu jaisā | to mājhyā ṭhāyī taisā | mī tayāmājīṃ || 396 ||

पद 397

jaisā udakāceni āyuṣyeṃ rasu | kāṃ gaganāceni māne avakāśu | taisā mājheni rupeṃ rupasu | puruṣa to gā || 397 ||

पद 398

jeṇeṃ aikyāciye diṭhī | sarvatra māteci kirīṭī | dekhilā jaisā paṭīṃ | taṃtu eku || 398 ||

पद 399

kāṃ svarupeṃ tarī bahuteṃ āhātī | pari taisī sonīṃ bahuveṃ na hotī | aisī aikyācaḷācī sthitī | kelī jeṇeṃ || 399 ||

पद 400

nā tarī vṛkṣāṃcīṃ pāneṃ jetulīṃ | tetulīṃ rope nāhīṃ lāvilīṃ | aisī advaitadivaseṃ pāhalī | rātrī jayā || 400 ||

पद 401

to paṃcātmakīṃ sāṃpaḍe | tarī maga sāṃga pā kaiseni aḍe | jo pratītīceni pāḍeṃ | majasī tuke || 401 ||

पद 402

mājheṃ vyāpakapaṇa āghaveṃ | gavasaleṃ tayāceni anubhaveṃ | tarī na mhaṇatāṃ svabhāveṃ | vyāpaku jāhalā || 402 ||

पद 403

ātāṃ śarīrīṃ tarī āhe | pari śarīrācā to nohe | aiseṃ bolavarī hoye | teṃ karu ye kāi || 403 ||

पद 404

म्हणोनि असो तें विशेषें । आपणपेयांसारिखें । जो चराचर देखे । अखंडित ॥ ४०४ ॥

mhaṇoni aso teṃ viśeṣeṃ | āpaṇapeyāṃsārikheṃ | jo carācara dekhe | akhaṃḍita || 404 ||

पद 405

sukhaduḥkhādi varme | kāṃ śubhāśubhe karmeṃ | donī aisī manodharmeṃ | neṇeci jo || 405 ||

पद 406

jeṃ samaviṣama bhāva | āṇikahī vicitra jeṃ sarva | teṃ mānī jaise avayava | āpule hotī || 406 ||

पद 407

heṃ ekaika kāya sāṃgāveṃ | jayā trailokyaci āghaveṃ | mī aiseṃ svabhāveṃ | bodhā āleṃ || 407 ||

पद 408

tayāhī deha eku kīra āthī | laukikīṃ sukhaduḥkhī tayāteṃ mhaṇatī | pari āmhāṃteṃ aisīci pratītī | parabrahmaci hā || 408 ||

पद 409

mhaṇoni āpaṇapāṃ viśva dekhije | āṇi āpaṇa viśva hoīje | aise sāmyaci eka upāsije | pāṃḍavā gā || 409 ||

पद 410

heṃ tūteṃ bahutīṃ prasaṃgīṃ | āmhī mhaṇoṃ yācilāgīṃ | je sāmyāparauti jagīṃ prāpti nāhīṃ || 410 ||

पद 411

arjuna mhaṇe devā | tumhī sāṃgā kīra āmuciyā kaṇavā | parī na puroṃ jī svabhāvā | manāciyā || 411 ||

पद 412

heṃ mana kaiseṃ kevaḍheṃ | aiseṃ pāhoṃ mhaṇoṃ tarī na sāṃpaḍeṃ | eऱhavī rāhāṭāvayā thoḍeṃ | trailokya yayā || 412 ||

पद 413

mhaṇoni aiseṃ kaiseṃ ghaḍela | je markaṭa samādhī yeīla | kāṃ rāhā mhaṇitaliyā rāhela | mahāvātu || 413 ||

पद 414

जें बुध्दीतें सळी । निश्चयाते टाळी । धैर्येसी हातफळी । मिळऊनि जाय ॥ ४१४ ॥

jeṃ budhdīteṃ saḷī | niścayāte ṭāḷī | dhairyesī hātaphaḷī | miḷaūni jāya || 414 ||

पद 415

jeṃ vivekāteṃ bhulavī | saṃtoṣāsī cāḍa lāvī | baisije tarī hiṃḍavī | dāhī diśā || 415 ||

पद 416

jeṃ nirodhaleṃ ghe uvāvo | jayā saṃyamuci hoya sāvāvo | teṃ mana āpulā svabhāvo | sāṃḍīla kāī || 416 ||

पद 417

mhaṇoni mana eka niścaḷa rāhela | maga āmhāṃsī sāmya hoīla | heṃ viśeṣeṃhī na ghaḍela | tayālāgīṃ || 417 ||

पद 418

taṃva kṛṣṇa mhaṇatī sācaci | bolata āhāsi teṃ taiseṃci | yayā manācā kīra capaḷaci | svabhāvo gā || 418 ||

पद 419

pari vairāgyaceni ādhāreṃ | jari lāvileṃ abhyāsāciye mohareṃ | tari ketuleni eke avasareṃ | sthirāvela || 419 ||

पद 420

kāṃ jeṃ yayā manāceṃ eka nikeṃ | jeṃ dekhile goḍīciyā ṭhāyā soke | mhaṇoni anubhavasukhaci kavatikeṃ | dāvīta jāije || 420 ||

पद 421

eऱhavīṃ viraktī jayāṃsi nāhī | je abhyāsīṃ na righatī kahīṃ | tayāṃ nākaḷe heṃ āmhīhī | na manū kāyī || 421 ||

पद 422

parī yamaniyamāṃciyā vāṭā na vacije | kahīṃ vairāgyācī se na karije | kevaḷa viṣayajaḷīṃ ṭhākije | buḍī deūnī || 422 ||

पद 423

yā jāliyā mānasā kahīṃ | yuktīcī kāṃbī lāgalī nāhīṃ | tarī niścaḷa hoīla kāī | kaiseni sāṃge || 423 ||

पद 424

mhaṇoni manācā nigraha hoye | aisā upāya jo āhe | to āraṃbhīṃ maga nohe | kaisā pāhoṃ || 424 ||

पद 425

tarī yogasādhana jitukeṃ | keṃ avagheci kāya laṭikeṃ | pari āpaṇayāṃ abhyāsa na ṭhāke | heṃci mhaṇa || 425 ||

पद 426

āṃgī yogāceṃ hoya baḷa | tarī mana ketuleṃ capaḷa | kāya mahadādi heṃ sakaḷa | āpu nohe || 426 ||

पद 427

tetha arjuna mhaṇe nikeṃ | devo bolatī teṃ na cuke | sācaci yogabaḷeṃsīṃ na tuke | manobaḷa || 427 ||

पद 428

tarī toci yogu kaisā kevīṃ jāṇoṃ | āmhī yetule diyā yācī mātuhī neṇoṃ | mhaṇoni manāteṃ jī mhaṇoṃ | anāvara || 428 ||

पद 429

hā ātāṃ āghaveyā janmā | tujheni prasādeṃ puruṣottamā | yogaparicayo āmhāṃ | jāhalā ājī || 429 ||

पद 430

pari āṇika eka gosāṃviyā | maja saṃśayo ase sāviyā | to tūṃvāṃcūni pheḍāvayā | samarthu nāhīṃ || 430 ||

पद 431

mhaṇoni sāṃge goviṃdā | kavaṇa eku mokṣapadā | jhoṃbata hotā śradhdā | upāyeṃviṇa || 431 ||

पद 432

idriṃyagrāmoni nighālā | āstheciyā vāṭā lāgalā | ātmasiddhīciyā puḍhilā | nagarā yāvayā || 432 ||

पद 433

taṃva ātmasiddhī na ṭhakeci | āṇi māguteṃ na yevaveci | aisā astu gelā mājhārīṃci | āyuṣyabhānu || 433 ||

पद 434

जैसें अकाळीं आभाळ । अळुमाळु सपातळ । विपायें आलें केवळ । वसे ना वर्से ॥ ४३४ ॥

jaiseṃ akāḷīṃ ābhāḷa | aḷumāḷu sapātaḷa | vipāyeṃ āleṃ kevaḷa | vase nā varse || 434 ||

पद 435

taisī donhī durāvalīṃ | je prāptī taṃva alaga ṭhelī | āṇi aprāptīhī sāṃḍavalī | śradhdā tayā || 435 ||

पद 436

aisā volāṃtaralā kājīṃ | jo śradhdecāṃci samājīṃ | buḍālā tayā ho jī | kavaṇa gati || 436 ||

पद 437

taṃva kṛṣṇa mhaṇatī pārthā | jayā mokṣasukhīṃ āsthā | tayā mokṣāvāṃcuni anyathā | gatī āhe gā || 437 ||

पद 438

pari etuleṃci eka ghaḍe | jeṃ mājhārī visavāveṃ paḍe | teṃhī pari aiseni suravāḍeṃ | jo devāṃ nāhīṃ || 438 ||

पद 439

eऱhavī abhyāsācā ucalatāṃ | pāulīṃ jarī cālatāṃ | tarī divasāādhīṃ ṭhākitā | so'haṃsidhdīteṃ || 439 ||

पद 440

pari tetulā vegu navheci | mhaṇaūni visāṃvā tarī nikāci | pāṭhīṃ mokṣu taṃva taisāci | ṭhevilā ase || 440 ||

पद 441

aiseṃ kavatika heṃ kaiseṃ | jeṃ śatamakhā loka sāyāseṃ | te to pāve anāyāseṃ | kaivalyakāmu || 441 ||

पद 442

मग तेथिंचे जे अमोघ । अलौकिक भोग । भोगितांही सांग । कांटाळे मन ॥ ४४२ ॥

maga tethiṃce je amogha | alaukika bhoga | bhogitāṃhī sāṃga | kāṃṭāḷe mana || 442 ||

पद 443

hā aṃtarāyo avacitāṃ | kāṃ voḍhavalā bhagavaṃtā | aisā divibhoga bhogitāṃ | anutāpī nitya || 443 ||

पद 444

pāṭhīṃ janme saṃsārī | pari sakaḷa dharmāciyā māherīṃ | lāṃbā ugave āgarīṃ | vibhavaśriyecā || 444 ||

पद 445

jayāteṃ nītipaṃthe cālije | satyadhūta bolije | dekhāveṃ teṃ dekhije | śāstradṛṣṭī || 445 ||

पद 446

veda to jāgeśvaru | jayā vyavasāya nijācāru | sārāsāravicāru | maṃtrī jayāte || 446 ||

पद 447

jayācā kuḷīṃ ciṃtā | jālī īśvarācī pativratā | jayāteṃ gṛhadevatā | ādi ṛdhdi || 447 ||

पद 448

aisī nijapuṇyācī joḍī | vāḍhinnalī sarvasukhācī kuḷavāḍī | tiye janme to suravāḍī | yogacyutu || 448 ||

पद 449

athavā jñānāgnihotrī | je parabrahmaṇya śrotrī | mahāsukhakṣetrīṃ | ādivaṃta || 449 ||

पद 450

je siddhāṃtāciyā siṃhāsanīṃ | rājya karitī tribhuvanīṃ | je kūṃjate kokila vanīṃ | saṃtoṣācāṃ || 450 ||

पद 451

je vivekagrāmīṃcāṃ muḷīṃ | baisale āhāti nitya phaḷīṃ | tayā yogiyāṃciyā kuḷīṃ | janma pāve || 451 ||

पद 452

moṭakī dehākṛtī umaṭe | āṇi nijajñānācī pāhāṃṭa phuṭe | sūryāpuḍheṃ pragaṭe | prakāśu jaisā || 452 ||

पद 453

taisī daśecī vāṭa na pahātāṃ | vayaseciyā gāṃvā na yetāṃ | bāḷapaṇīṃca sarvajñatā | varī tayāteṃ || 453 ||

पद 454

tiye siddhaprajñeceni lābheṃ | manaci sārasvateṃ dubhe | maga sakaḷa śāstre svayaṃbheṃ | nighatī mukheṃ || 454 ||

पद 455

ऐसें जे जन्म । जयालागीं देव सकाम । स्वर्गीं ठेले जप होम । करिती सदा ॥ ४५५ ॥

aiseṃ je janma | jayālāgīṃ deva sakāma | svargīṃ ṭhele japa homa | karitī sadā || 455 ||

पद 456

amarīṃ bhāṭa hoīje | maga mṛtyulokāteṃ vānije | aiseṃ janma pārthā gā je | teṃ to pāve || 456 ||

पद 457

āṇi māgīla je sadbuddhi | jetha jīvitvā jāhālī hotī avadhi | maga teci puḍhatī niravadhi | navī lāhe || 457 ||

पद 458

tetha sadaivā āṇi pāyāḷā | vari divyāṃjana hoya ḍoḷāṃ | maga dekhe jaisīṃ avalīḷā | pātāḷadhaneṃ || 458 ||

पद 459

taiseṃ durbheda je abhiprāya | kāṃ gurugamya hana ṭhāya | tetha sauraseṃvīṇa jāya | buddhī tayācī || 459 ||

पद 460

baḷiyeṃ iṃdriyeṃ yetī manā | mana ekavaṭe pavanā | pavana sahajeṃ gaganā | miḷoṃci lāge || 460 ||

पद 461

aiseṃ neṇoṃ kāya āpaiseṃ | tayāteṃci kīje abhyāseṃ | samādhī ghara puse | mānasāceṃ || 461 ||

पद 462

jāṇije yogapīṭhīcā bhairavu | kāya āraṃbharaṃbhecā gauravu | kī vairāgyasiddhīcā anubhavu | rupā ālā || 462 ||

पद 463

hā saṃsāru umāṇiteṃ māpa | kā aṣṭāṃgasāmagrīceṃ dvīpa | jaise parimaḷeṃci dharije rupa | caṃdanāceṃ || 463 ||

पद 464

taisā saṃtoṣācā kāya ghaḍilā | kīṃ siddhibhāṃḍārīhūni kāḍhilā | dise teṇeṃ māneṃ ruḍhalā | sādhakadaśe || 464 ||

पद 465

je varṣaśatāṃciyā koḍī | janmasahastrāṃciyā āḍī | laṃghitāṃ pātalā thaḍī | ātmasiddhīcī || 465 ||

पद 466

mhaṇoni sādhanajāta āghaveṃ | anusare tayā svabhāveṃ | maga āyatiye baise rāṇive | vivekāciye || 466 ||

पद 467

pāṭhīṃ vicāritayā vegāṃ | to vivekuhī ṭhāke māgāṃ | maga avicāraṇīya teṃ āṃgā | ghaḍoni jāya || 467 ||

पद 468

तेथ मनाचें मेहुडें विरे । पवनाचे पवनपण सरे । आपणपां आपण मुरे । आकाशही ॥ ४६८ ॥

tetha manāceṃ mehuḍeṃ vire | pavanāce pavanapaṇa sare | āpaṇapāṃ āpaṇa mure | ākāśahī || 468 ||

पद 469

praṇavācā māthā buḍe | yetuleni anirvācya sukha joḍe | mhaṇoni ādhīṃci bolu bahuḍe | tayālāgīṃ || 469 ||

पद 470

aisī brahmācī sthitī | je sakaḷāṃ gatīṃsī gatī | tayā amūrtācī mūrtī | hoūni ṭhāke || 470 ||

पद 471

teṇeṃ bahutīṃ janmīṃ māgilīṃ | vikṣepāṃcī pāṇivaḷeṃ jhāḍilīṃ | mhaṇoni upajatakheṃvo buḍālī | lagnaghaṭikā || 471 ||

पद 472

āṇi tadrūpatesīṃ lagna | lāgoni ṭheleṃ abhinna | jaise lopaleṃ abhra gagana | hoūni ṭhāke || 472 ||

पद 473

taiseṃ viśva jetha hoye | māgauteṃ jetha layā jāye | teṃ vidyamāneṃci deheṃ | jāhalā to gā || 473 ||

पद 474

jayā lābhāciyā āśā | karuni dhairyabāhūṃcā bhaṃravasā | ghālīta ṣaṭkarmācā dhārasā | karmaniṣṭha || 474 ||

पद 475

kāṃ jiye ekī vastulāṃgī | bāṇoni jñānācī vrajāṃgī | jhuṃjata prapaṃceṃśīṃ samaraṃgīṃ | jñāniye gā || 475 ||

पद 476

athavā nilāgeṃ nisaraḍā | tapodurgācā āḍakaḍā | jhoṃbatī tapiye cāḍā | jayāciyā || 476 ||

पद 477

जें भजतियांसी भज्य । याज्ञिकांचे याज्य । एवं जें पूज्य । सकळां सदा ॥ ४७७ ॥

jeṃ bhajatiyāṃsī bhajya | yājñikāṃce yājya | evaṃ jeṃ pūjya | sakaḷāṃ sadā || 477 ||

पद 478

तेंचि तो आपण । स्वयं जाहला निर्वाण । जें साधकांचें कारण । सिद्ध तत्व ॥ ४७८ ॥

teṃci to āpaṇa | svayaṃ jāhalā nirvāṇa | jeṃ sādhakāṃceṃ kāraṇa | siddha tatva || 478 ||

पद 479

mhaṇoni karmaniṣṭhāṃ vaṃdyu | to jñāniyāṃsi vedyu | tāpasāṃcā ādyu | taponāthu || 479 ||

पद 480

paiṃ jīvaparamātmasaṃgamā | jayāceṃ yeṇeṃ jāhale manodharmā | to śarīrīci pari mahimā | aisī pāve || 480 ||

पद 481

mhaṇoni yākāraṇeṃ | tūṃteṃ mī sadā mhaṇeṃ | yogī hoī aṃtaḥkaraṇeṃ | paṃḍukumarā || 481 ||

पद 482

agā yogī jo mhaṇije | to devāṃcā deva jāṇije | āṇi sukhasarvasva mājheṃ | caitanya to || 482 ||

पद 483

jayā bhajatā bhajana bhajāveṃ | he bhaktisādhana jeṃ āghaveṃ | te mīci jāhaloṃ anubhaveṃ | akhaṃḍīta || 483 ||

पद 484

maga tayā āmhāṃ prītīceṃ | svarupa bolī nirvace | aiseṃ navhe gā to sāceṃ | subhadrāpatī || 484 ||

पद 485

tayā ekavaṭaliyā premā | jarī pāḍeṃ pāhije upamā | tarī mī deha to ātmā | heci hoya || 485 ||

पद 486

aise bhaktacakoracaṃdreṃ | tribhuvanaikanareṃdre | bolileṃ guṇasamudreṃ | saṃjayo mhaṇe || 486 ||

पद 487

tetha ādilāpāsoni pārthā | aikije aisīci āsthā | duṇāvalī heṃ yadunāthā | pāvoṃ sarale || 487 ||

पद 488

kīṃ sāviyāci manīṃ toṣalā | je bolā ārisā joḍalā | teṇeṃ harikheṃ ātāṃ upalavalā | nirupīla || 488 ||

पद 489

to prasaṃgu āhe puḍhāṃ | jetha śāṃtu dise ughaḍā | to pālavijela muḍā | prameyabījāṃcā || 489 ||

पद 490

jeṃ sātvikāceni vaḍapeṃ | geleṃ ādhyātmika kharapeṃ | sahajeṃ niroḷale vāphe | caturacittāce || 490 ||

पद 491

varī avadhānācā vāphasā | lādhalā sonayāaisā | mhaṇoni perāvayā dhiṃvasā | nivṛtīsī || 491 ||

पद 492

jñānadeva mhaṇe mī cāḍeṃ | sadguruṃnī keleṃ koḍeṃ | māthāṃ hāta ṭhevilā teṃ phuḍeṃ | bījaci vāileṃ || 492 ||

पद 493

mhaṇaūni yeṇe mukheṃ jeṃ jeṃ nige | teṃ saṃtāṃcyā hṛdayīṃ sācaci lāge | heṃ aso sāṃgoṃ śrīraṃge | bolile jeṃ || 493 ||

पद 494

parī te manācā kānī aikāveṃ | bola buddhīcāṃ ḍoḷāṃ dekhāveṃ | he sāṃṭovāṭīṃ ghyāveṃ | cittāciyā || 494 ||

पद 495

avadhānāceni hāteṃ | neyāveṃ hṛdayāāṃtaute | he rijhavitīla āyaṇīteṃ | sajjanāṃciye || 495 ||

पद 496

he svahitāteṃ nivavitī | pariṇāmāteṃ jīvavitī | sukhācī vāhavitī | lākholī jīvāṃ || 496 ||

पद 497

ātāṃ arjuneṃsīṃ śrīmukuṃde | nāgara bolijela vinodeṃ | teṃ voṃviyeceni prabaṃdheṃ | sāṃgena mī || 497 ||

iti śrīmadbhagavadagītāsupaniṣatsu bramhavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjuna saṃvāde ātmasaṃyama yogo nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ

॥ ॐ श्रीसच्चिनन्दार्पणमस्तु ॥

|| oṃ śrīsaccinandārpaṇamastu ||

गीता श्लोक

गीता श्लोक पद 1

śrībhagavānuvācaḥ anāśritaḥ karmaphalaṃ kāryaṃ karma karoti yaḥ | sa saṃnyāsī ca yogī ca na niragnirna cākriyaḥ || 1 ||

गीता श्लोक पद 2

yaṃ saṃnyāsamiti prāhuryogaṃ taṃ vidhdi pāṇḍava | na hyasaṃnyastyasaṃkalpo yogī bhavani kaścana || 2 ||

गीता श्लोक पद 3

ārurukṣormuneryogaṃ karma kāraṇamucyate | yogāruḍhasya tasyaiva śamaḥ kāraṇamucyate || 3 ||

गीता श्लोक पद 4

yadā hi nendriyārtheṣu na karmasvanuṣajjate | sarvasaṃkalpasaṃnyāsī yogāruḍhastadocyate || 4 ||

गीता श्लोक पद 5

udhdaredātmanā''tmānaṃ nātmānamavasādayeta | ātmaiva hyātmano baṃdhurātmaiva ripurātmanaḥ || 5 ||

गीता श्लोक पद 6

bandhurātmātmanastasya yenātmaivātmanā jitaḥ | anātmanastu śatrutve vartetātmaiva śatruvata || 6 ||

गीता श्लोक पद 7

jitātmanaḥ praśāntasya paramātmā samāhitaḥ | śītoṣṇasukhaduḥkheṣu tathā mānāpamānayoḥ || 7 ||

गीता श्लोक पद 8

jñānavijñānatṛptātmā kūṭastho vijitedriyaḥ | yukta ityucyate yogī samaloṣṭāśmakājcanaḥ || 8 ||

गीता श्लोक पद 9

suhṛnmitrāryudāsīnamadhyasthadveṣyabandhuṣu | sādhuṣvapi ca pāpeṣu samabudhdirviśiṣyate || 9 ||

गीता श्लोक पद 10

yogī yuñjīta satatamātmānaṃ rahasi sthitaḥ | ekākī yatacittātmā nirāśīraparigrahaḥ || 10 ||

गीता श्लोक पद 11

śucau deśe pratiṣṭhāpya sthiramāsanamātmanaḥ | nātyucchritaṃ nātinīcaṃ cailājinakuśottaram || 11 ||

गीता श्लोक पद 12

tatraikāgnaṃ manaḥ kṛtvā yatacittedriyakriyaḥ | upaviśyāsane yuñjyāda yogamātmaviśudhdaye || 12 ||

गीता श्लोक पद 13

samaṃ kāyaśirogrīvaṃ dhārayannacalaṃ sthiraḥ | saṃprekṣya nāsikāgraṃ svaṃ diśaścānavalokayan || 13 ||

गीता श्लोक पद 14

praśāntātmā vigatabhīrbrahmacārivrate sthitaḥ | manaḥ saṃyamya maccitto yukta āsīta matparaḥ || 14 ||

गीता श्लोक पद 15

yuñjannenaṃ sadā'tmānaṃ yogī niyatamānasaḥ | śānti nirvāṇaparamāṃ matsaṃsthāmadhigacchati || 15 ||

गीता श्लोक पद 16

nātyaśnatastu yogo'sti na caikāntamanaśnataḥ | na cāti svapnaśīlasya jāgrato naiva cārjuna || 16 ||

गीता श्लोक पद 17

yuktāhāravihārasya yuktaceṣṭasya karmasu | yuktasvapnāvabodhasya yogo bhavati duḥkhahā || 17 ||

गीता श्लोक पद 18

yadā viniyataṃ cittamātmanyevāvatiṣṭhate | niḥspṛhaḥ sarvakāmebhyo yukta ityucyate tadā || 18 ||

गीता श्लोक पद 19

yathā dīpo nivātastho neṅgate sopamā smṛtā | yogino yatacittasya yuñjato yogamātmanaḥ || 19 ||

गीता श्लोक पद 20

yatroparamate cittaṃ nirudhdaṃ yogasevayā | yatra caivātmanātmānaṃ paśyannātmani tuṣyati || 20 ||

गीता श्लोक पद 21

sukhamātyantikaṃ yat tad budhdīgrāhyamatīdriṃya | vetti yatra na caivāyaṃ sthitaścalati tattvataḥ || 21 ||

गीता श्लोक पद 22

yaṃ labdhā cāparaṃ lābhaṃ manyate nādhikaṃ tataḥ | yasmina sthito na duḥkhena guruṇāpi vicālyate || 22 ||

गीता श्लोक पद 23

taṃ vidyāt duḥkhasaṃyogaviyogaṃ yogasaṃjñitam | s niścayena yoktavyo yogo'nirviṇṇacetasā || 23 ||

गीता श्लोक पद 24

saṃkalpaprabhavān kāmāṃstyaktvā sarvānaśeṣataḥ | manasaivedriyagrāmaṃ viniyamya samantataḥ || 24 ||

गीता श्लोक पद 25

śanaiḥ śanairuparamet budhyā dhṛtigṛhītayā | ātmasaṃsthaṃ manaḥ kṛtvā na kiciṃdapi cintayet || 25 ||

गीता श्लोक पद 26

yato yato niścarati manaścañcalamasthiram | tatastato niyamyaitadātmanyeva vaśaṃ nayet || 26 ||

गीता श्लोक पद 27

praśāntamanasaṃ hyenaṃ yoginaṃ sukhamuttamam | upaiti śāntarajasaṃ brahmabhūtakalmaṣam || 27 ||

गीता श्लोक पद 28

yuñjannevaṃ sadātmanaṃ yogī vigatakalmaṣaḥ | sukhena brahmasaṃsparśamatyantaṃ sukhamaśnute || 28 ||

गीता श्लोक पद 29

sarvabhūsthamātmānaṃ sarvabhūtāni cātmani | ikṣate yogayuktātmā sarvatra samadarśanaḥ || 29 ||

गीता श्लोक पद 30

yo māṃ paśyati sarvatra sarvaṃ ca mayi paśyati | tasyāhaṃ na praṇaśyāmi sa ca me na praṇaśyati || 30 ||

गीता श्लोक पद 31

sarvabhūtasthitaṃ yo māṃ bhajatyekatvamāsthitaḥ | sarvathā vartamāno'pi sa yogī mayi vartate || 31 ||

गीता श्लोक पद 32

ātmaupamyena sarvatra samaṃ paśyati yo'rjuna | sukhaṃ vā yadi vā duḥkhaṃ sa yogī paramo mataḥ || 32 ||

गीता श्लोक पद 33

arjuna uvāca - yo'yaṃ yogastvayā proktaḥ sāmyena madhusūdana | etasyāhaṃ na paśyāmi cañcalatvāt sthittiṃ sthirām || 33 ||

गीता श्लोक पद 34

cañcalaṃ hi manaḥ kṛṣṇa pramāthi balavad dṛḍham | tasyāhaṃ nigrahaṃ manye vāyoriva suduṣkaram || 34 ||

गीता श्लोक पद 35

śrībhagavānuvāca - asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam | abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate || 35 ||

गीता श्लोक पद 36

asaṃyatātmanā yogo duṣpāpa iti me matiḥ | vaśyātmanā tu yatatā śakyo'vāptumupāyataḥ || 36 ||

गीता श्लोक पद 37

arjana uvāca -ayatiḥ śradhdayopeto yogāt calitamānasaḥ | aprāpya yogasaṃsidhdi kāṃ gatiṃ kṛṣṇa gacchati || 37 ||

गीता श्लोक पद 38

kaccit nobhayavibhraṣṭaśchinnābhramiva naśyati | apratiṣṭho mahābāho vimūḍho brāhmaṇaḥ pathi || 38 ||

गीता श्लोक पद 39

etat me saṃśayaṃ kṛṣṇa chettumarhasyaśeṣataḥ | tvadanyaḥ saṃśayasyāsya chettā na hyupapaddate || 39 ||

गीता श्लोक पद 40

śrībhagavānuvāca-pārtha naiveha nāmutra vināśastasya vidyate | na hi kalyāṇakṛt kaścit durgatiṃ tāta gacchati || 40 ||

गीता श्लोक पद 41

prāpya puṇyakṛtāṃ lokānuṣitvā śāśvatīḥ samāḥ | śucīnāṃ śrīmatāṃ gehe yogabhraṣṭo'bhijāyate || 41 ||

गीता श्लोक पद 42

athavā yogināmeva kule bhavati dhīmatām | etaddhi durlabhataraṃ loke janma yadidṛśyam || 42 ||

गीता श्लोक पद 43

tatra taṃ buddhisaṃyogaṃ labhate paurvadehikam | yatate ca tato bhūyaḥ saṃsiddhau kurunandana || 43 ||

गीता श्लोक पद 44

pūrvābhyāsena tenaiva hriyate hyavaśo'pi saḥ | jijñāsurapi yogasya śabdabrahmātivartate || 44 ||

गीता श्लोक पद 45

prayatnād yatamānastu yogī saṃśuddhakilbiṣaḥ | anekajanmasaṃsiddhastato yāti parāṃ gatim || 45 ||

गीता श्लोक पद 46

tapasvibhyo'dhiko yogī jñānibhyo'pi mato'dhikaḥ | karmibhyaścādhiko yogī tasmāt yogī bhavārjuna || 46 ||

गीता श्लोक पद 47

yogināmapi sarveṣāṃ madgatenāntarātmanā | śraddhāvān bhajate yo māṃ sa me yuktatamo mataḥ || 47 ||

या पाठाविषयी

परिचय

ज्ञानेश्वरीचा अध्याय सहावा — भगवद्गीतेच्या आत्मसंयमयोग या अध्यायावरील संत ज्ञानेश्वरांचे ओवीबद्ध भाष्य. या अध्यायात 498 ओव्या आहेत. मूळ गीतेचे श्लोक ज्या क्रमाने ज्ञानेश्वरीत येतात, त्याच क्रमाने येथे दिले आहेत.

॥ ज्ञानेश्वर माउली ज्ञानराज माउली तुकाराम ॥

संदर्भ 1

ज्ञानेश्वरी/अध्याय सहावा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती (revid 210786); ओवीक्रम पडताळून घेतला आहे. क्रमांक न आढळलेल्या ओव्या: 1.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

ज्ञानेश्वरी — अध्याय सहावा

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

ज्ञानेश्वरी — अध्याय पहिला

ज्ञानेश्वरी — अध्याय दहावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय अकरावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

आणखी पाहा 22

आरती

श्री कृष्ण आरती — आरती कुंजबिहारी की

चालीसा

कृष्ण चालीसा

भजन

छुप छुप आये श्याम ले के ग्वाल बाल

दर्शन दो घनश्याम नाथ मेरी अखियाँ प्यासी

गोकुल में बजत बधाई

हरि सुन्दर नन्द मुकुन्द

कवच

श्रीगोपालकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

कृष्ण अष्टोत्तर शतनामावली

व्रतकथा

गोवर्धन (अन्नकूट) कथा

गोवत्स द्वादशी (बछ बारस) व्रत कथा

श्री कृष्ण जन्माष्टमी व्रत कथा

राधाष्टमी व्रत कथा

देवी-देवता

कृष्ण

सण

होळी

जन्माष्टमी