ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

शेअर करा

॥ ॐ श्री परमात्मने नमः ॥ ॥ अथ श्रीमद्भगवद्गीता ॥ । अथ द्वादशोऽध्यायः - अध्याय बारावा । । । भक्तियोगः ।

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | atha dvādaśo'dhyāyaḥ - adhyāya bārāvā | | | bhaktiyogaḥ |

जय जय वो शुद्धे । उदारे प्रसिद्धे । अनवरत आनंदे । वर्षतिये ॥ १ ॥

jaya jaya vo śuddhe | udāre prasiddhe | anavarata ānaṃde | varṣatiye || 1 ||

विषयव्याळें मिठी । दिधलिया नुठी ताठी । ते तुझिये गुरुकृपादृष्टी । निर्विष होय ॥ २ ॥

viṣayavyāḷeṃ miṭhī | didhaliyā nuṭhī tāṭhī | te tujhiye gurukṛpādṛṣṭī | nirviṣa hoya || 2 ||

तरी कवणातें तापु पोळी । कैसेनि वो शोकु जाळी । जरी प्रसादरसकल्लोळीं । पुरें येसि तूं ॥ ३ ॥

tarī kavaṇāteṃ tāpu poḷī | kaiseni vo śoku jāḷī | jarī prasādarasakalloḷīṃ | pureṃ yesi tūṃ || 3 ||

योगसुखाचे सोहळे । सेवकां तुझेनि स्नेहाळे । सोऽहंसिद्धीचे लळे । पाळिसी तूं ॥ ४ ॥

yogasukhāce sohaḷe | sevakāṃ tujheni snehāḷe | so'haṃsiddhīce laḷe | pāḷisī tūṃ || 4 ||

आधारशक्तीचिया अंकीं । वाढविसी कौतुकीं । हृदयाकाशपल्लकीं । परीये देसी निजे ॥ ५ ॥

ādhāraśaktīciyā aṃkīṃ | vāḍhavisī kautukīṃ | hṛdayākāśapallakīṃ | parīye desī nije || 5 ||

प्रत्यक्ज्योतीची वोवाळणी । करिसी मनपवनाचीं खेळणीं । आत्मसुखाची बाळलेणीं । लेवविसी ॥ ६ ॥

pratyakjyotīcī vovāḷaṇī | karisī manapavanācīṃ kheḷaṇīṃ | ātmasukhācī bāḷaleṇīṃ | levavisī || 6 ||

सतरावियेचें स्तन्य देसी । अनुहताचा हल्लरू गासी । समाधिबोधें निजविसी । बुझाऊनि ॥ ७ ॥

satarāviyeceṃ stanya desī | anuhatācā hallarū gāsī | samādhibodheṃ nijavisī | bujhāūni || 7 ||

म्हणौनि साधकां तूं माउली । पिके सारस्वत तुझिया पाउलीं । या कारणें मी साउली । न संडीं तुझी ॥ ८ ॥

mhaṇauni sādhakāṃ tūṃ māulī | pike sārasvata tujhiyā pāulīṃ | yā kāraṇeṃ mī sāulī | na saṃḍīṃ tujhī || 8 ||

अहो सद्गुरुचिये कृपादृष्टी । तुझें कारुण्य जयातें अधिष्ठी । तो सकलविद्यांचिये सृष्टीं । धात्रा होय ॥ ९ ॥

aho sadguruciye kṛpādṛṣṭī | tujheṃ kāruṇya jayāteṃ adhiṣṭhī | to sakalavidyāṃciye sṛṣṭīṃ | dhātrā hoya || 9 ||

म्हणौनि अंबे श्रीमंते । निजजनकल्पलते । आज्ञापीं मातें । ग्रंथनिरूपणीं ॥ १० ॥

mhaṇauni aṃbe śrīmaṃte | nijajanakalpalate | ājñāpīṃ māteṃ | graṃthanirūpaṇīṃ || 10 ||

नवरसीं भरवीं सागरु । करवीं उचित रत्‌नांचे आगरु । भावार्थाचे गिरिवरु । निफजवीं माये ॥ ११ ॥

navarasīṃ bharavīṃ sāgaru | karavīṃ ucita ratnāṃce āgaru | bhāvārthāce girivaru | niphajavīṃ māye || 11 ||

साहित्यसोनियाचिया खाणी । उघडवीं देशियेचिया क्षोणीं । विवेकवल्लीची लावणी । हों देई सैंघ ॥ १२ ॥

sāhityasoniyāciyā khāṇī | ughaḍavīṃ deśiyeciyā kṣoṇīṃ | vivekavallīcī lāvaṇī | hoṃ deī saiṃgha || 12 ||

संवादफळनिधानें । प्रमेयाचीं उद्यानें । लावीं म्हणे गहनें । निरंतर ॥ १३ ॥

saṃvādaphaḷanidhāneṃ | prameyācīṃ udyāneṃ | lāvīṃ mhaṇe gahaneṃ | niraṃtara || 13 ||

पाखांडाचे दरकुटे । मोडीं वाग्वाद अव्हांटे । कुतर्कांचीं दुष्टें । सावजें फेडीं ॥ १४ ॥

pākhāṃḍāce darakuṭe | moḍīṃ vāgvāda avhāṃṭe | kutarkāṃcīṃ duṣṭeṃ | sāvajeṃ pheḍīṃ || 14 ||

श्रीकृष्णगुणीं मातें । सर्वत्र करीं वो सरतें । राणिवे बैसवी श्रोते । श्रवणाचिये ॥ १५ ॥

śrīkṛṣṇaguṇīṃ māteṃ | sarvatra karīṃ vo sarateṃ | rāṇive baisavī śrote | śravaṇāciye || 15 ||

ये मराठीयेचिया नगरीं । ब्रह्मविद्येचा सुकाळु करी । घेणें देणें सुखचिवरी । हो देई या जगा ॥ १६ ॥

ye marāṭhīyeciyā nagarīṃ | brahmavidyecā sukāḷu karī | gheṇeṃ deṇeṃ sukhacivarī | ho deī yā jagā || 16 ||

तूं आपुलेनि स्नेहपल्लवें । मातें पांघुरविशील सदैवें । तरी आतांचि हें आघवें । निर्मीन माये ॥ १७ ॥

tūṃ āpuleni snehapallaveṃ | māteṃ pāṃghuraviśīla sadaiveṃ | tarī ātāṃci heṃ āghaveṃ | nirmīna māye || 17 ||

इये विनवणीयेसाठीं । अवलोकिलें गुरु कृपादृष्टी । म्हणे गीतार्थेंसी उठी । न बोलें बहु ॥ १८ ॥

iye vinavaṇīyesāṭhīṃ | avalokileṃ guru kṛpādṛṣṭī | mhaṇe gītārtheṃsī uṭhī | na boleṃ bahu || 18 ||

तेथ जी जी महाप्रसादु । म्हणौनि साविया जाहला आनन्दु । आतां निरोपीन प्रबंधु । अवधान दीजे ॥ १९ ॥

tetha jī jī mahāprasādu | mhaṇauni sāviyā jāhalā ānandu | ātāṃ niropīna prabaṃdhu | avadhāna dīje || 19 ||

तरी सकलवीराधिराजु । जो सोमवंशीं विजयध्वजु । तो बोलता जाहला आत्मजु । पंडुनृपाचा ॥ २० ॥

tarī sakalavīrādhirāju | jo somavaṃśīṃ vijayadhvaju | to bolatā jāhalā ātmaju | paṃḍunṛpācā || 20 ||

कृष्णातें म्हणे अवधारिलें । आपण विश्वरूप मज दाविलें । तें नवल म्हणौनि बिहालें । चित्त माझें ॥ २१ ॥

kṛṣṇāteṃ mhaṇe avadhārileṃ | āpaṇa viśvarūpa maja dāvileṃ | teṃ navala mhaṇauni bihāleṃ | citta mājheṃ || 21 ||

आणि इये कृष्णमूर्तीची सवे । यालागीं सोय धरिली जीवें । तंव नको म्हणोनि देवें । वारिलें मातें ॥ २२ ॥

āṇi iye kṛṣṇamūrtīcī save | yālāgīṃ soya dharilī jīveṃ | taṃva nako mhaṇoni deveṃ | vārileṃ māteṃ || 22 ||

तरी व्यक्त आणि अव्यक्त । हें तूंचि एक निभ्रांत । भक्ती पाविजे व्यक्त । अव्यक्त योगें ॥ २३ ॥

tarī vyakta āṇi avyakta | heṃ tūṃci eka nibhrāṃta | bhaktī pāvije vyakta | avyakta yogeṃ || 23 ||

या दोनी जी वाटा । तूंतें पावावया वैकुंठा । व्यक्ताव्यक्त दारवंठां । रिगिजे येथ ॥ २४ ॥

yā donī jī vāṭā | tūṃteṃ pāvāvayā vaikuṃṭhā | vyaktāvyakta dāravaṃṭhāṃ | rigije yetha || 24 ||

पैं जे वानी श्यातुका । तेचि वेगळिये वाला येका । म्हणौनि एकदेशिया व्यापका । सरिसा पाडू ॥ २५ ॥

paiṃ je vānī śyātukā | teci vegaḷiye vālā yekā | mhaṇauni ekadeśiyā vyāpakā | sarisā pāḍū || 25 ||

अमृताचिया सागरीं । जे लाभे सामर्थ्याची थोरी । तेचि दे अमृतलहरी । चुळीं घेतलेया ॥ २६ ॥

amṛtāciyā sāgarīṃ | je lābhe sāmarthyācī thorī | teci de amṛtalaharī | cuḷīṃ ghetaleyā || 26 ||

हे कीर माझ्या चित्तीं । प्रतीति आथि जी निरुती । परि पुसणें योगपती । तें याचिलागीं ॥ २७ ॥

he kīra mājhyā cittīṃ | pratīti āthi jī nirutī | pari pusaṇeṃ yogapatī | teṃ yācilāgīṃ || 27 ||

जें देवा तुम्हीं नावेक । अंगिकारिलें व्यापक । तें साच कीं कवतिक । हें जाणावया ॥ २८ ॥

jeṃ devā tumhīṃ nāveka | aṃgikārileṃ vyāpaka | teṃ sāca kīṃ kavatika | heṃ jāṇāvayā || 28 ||

तरी तुजलागीं कर्म । तूंचि जयांचें परम । भक्तीसी मनोधर्म । विकोनि घातला ॥ २९ ॥

tarī tujalāgīṃ karma | tūṃci jayāṃceṃ parama | bhaktīsī manodharma | vikoni ghātalā || 29 ||

इत्यादि सर्वीं परीं । जे भक्त तूंतें श्रीहरी । बांधोनियां जिव्हारीं । उपासिती ॥ ३० ॥

ityādi sarvīṃ parīṃ | je bhakta tūṃteṃ śrīharī | bāṃdhoniyāṃ jivhārīṃ | upāsitī || 30 ||

आणि जें प्रणवापैलीकडे । वैखरीयेसी जें कानडें । कायिसयाहि सांगडें । नव्हेचि जें वस्तु ॥ ३१ ॥

āṇi jeṃ praṇavāpailīkaḍe | vaikharīyesī jeṃ kānaḍeṃ | kāyisayāhi sāṃgaḍeṃ | navheci jeṃ vastu || 31 ||

तें अक्शर जी अव्यक्त । निर्देश देशरहित । सोऽहंभावें उपासित । ज्ञानिये जे ॥ ३२ ॥

teṃ akśara jī avyakta | nirdeśa deśarahita | so'haṃbhāveṃ upāsita | jñāniye je || 32 ||

तयां आणि जी भक्तां । येरयेरांमाजी अनंता । कवणें योगु तत्त्वतां । जाणितला सांगा ॥ ३३ ॥

tayāṃ āṇi jī bhaktāṃ | yerayerāṃmājī anaṃtā | kavaṇeṃ yogu tattvatāṃ | jāṇitalā sāṃgā || 33 ||

इया किरीटीचिया बोला । तो जगद्बंधु संतोषला । म्हणे हो प्रश्नु भला । जाणसी करूं ॥ ३४ ॥

iyā kirīṭīciyā bolā | to jagadbaṃdhu saṃtoṣalā | mhaṇe ho praśnu bhalā | jāṇasī karūṃ || 34 ||

तरी अस्तुगिरीचियां उपकंठीं । रिगालिया रविबिंबापाठीं । रश्मी जैसे किरीटी । संचरती ॥ ३५ ॥

tarī astugirīciyāṃ upakaṃṭhīṃ | rigāliyā ravibiṃbāpāṭhīṃ | raśmī jaise kirīṭī | saṃcaratī || 35 ||

कां वर्षाकाळीं सरिता । जैसी चढों लागें पांडुसुता । तैसी नीच नवी भजतां । श्रद्धा दिसे ॥ ३६ ॥

kāṃ varṣākāḷīṃ saritā | jaisī caḍhoṃ lāgeṃ pāṃḍusutā | taisī nīca navī bhajatāṃ | śraddhā dise || 36 ||

परी ठाकिलियाहि सागरु । जैसा मागीलही यावा अनिवारु । तिये गंगेचिये ऐसा पडिभरु । प्रेमभावा ॥ ३७ ॥

parī ṭhākiliyāhi sāgaru | jaisā māgīlahī yāvā anivāru | tiye gaṃgeciye aisā paḍibharu | premabhāvā || 37 ||

तैसें सर्वेंद्रियांसहित । मजमाजीं सूनि चित्त । जे रात्रिदिवस न म्हणत । उपासिती ॥ ३८ ॥

taiseṃ sarveṃdriyāṃsahita | majamājīṃ sūni citta | je rātridivasa na mhaṇata | upāsitī || 38 ||

इयापरी जे भक्त । आपणपें मज देत । तेचि मी योगयुक्त । परम मानीं ॥ ३९ ॥

iyāparī je bhakta | āpaṇapeṃ maja deta | teci mī yogayukta | parama mānīṃ || 39 ||

आणि येर तेही पांडवा । जे आरूढोनि सोऽहंभावा । झोंबती निरवयवा । अक्षरासी ॥ ४० ॥

āṇi yera tehī pāṃḍavā | je ārūḍhoni so'haṃbhāvā | jhoṃbatī niravayavā | akṣarāsī || 40 ||

मनाची नखी न लगे । जेथ बुद्धीची दृष्टी न रिगे । ते इंद्रियां कीर जोगें । कायि होईल ? ॥ ४१ ॥

manācī nakhī na lage | jetha buddhīcī dṛṣṭī na rige | te iṃdriyāṃ kīra jogeṃ | kāyi hoīla ? || 41 ||

परी ध्यानाही कुवाडें । म्हणौनि एके ठायीं न संपडे । व्यक्तीसि माजिवडें । कवणेही नोहे ॥ ४२ ॥

parī dhyānāhī kuvāḍeṃ | mhaṇauni eke ṭhāyīṃ na saṃpaḍe | vyaktīsi mājivaḍeṃ | kavaṇehī nohe || 42 ||

जया सर्वत्र सर्वपणें । सर्वांही काळीं असणें । जें पावूनि चिंतवणें । हिंपुटी जाहलें ॥ ४३ ॥

jayā sarvatra sarvapaṇeṃ | sarvāṃhī kāḷīṃ asaṇeṃ | jeṃ pāvūni ciṃtavaṇeṃ | hiṃpuṭī jāhaleṃ || 43 ||

जें होय ना नोहे । जें नाहीं ना आहे । ऐसें म्हणौनि उपाये । उपजतीचि ना ॥ ४४ ॥

jeṃ hoya nā nohe | jeṃ nāhīṃ nā āhe | aiseṃ mhaṇauni upāye | upajatīci nā || 44 ||

जें चळे ना ढळे । सरे ना मैळे । तें आपुलेनीचि बळें । आंगविलें जिहीं ॥ ४५ ॥

jeṃ caḷe nā ḍhaḷe | sare nā maiḷe | teṃ āpulenīci baḷeṃ | āṃgavileṃ jihīṃ || 45 ||

पैं वैराग्यमहापावकें । जाळूनि विषयांचीं कटकें । अधपलीं तवकें । इंद्रियें धरिलीं ॥ ४६ ॥

paiṃ vairāgyamahāpāvakeṃ | jāḷūni viṣayāṃcīṃ kaṭakeṃ | adhapalīṃ tavakeṃ | iṃdriyeṃ dharilīṃ || 46 ||

मग संयमाची धाटी । सूनि मुरडिलीं उफराटीं । इंद्रियें कोंडिलीं कपाटीं । हृदयाचिया ॥ ४७ ॥

maga saṃyamācī dhāṭī | sūni muraḍilīṃ upharāṭīṃ | iṃdriyeṃ koṃḍilīṃ kapāṭīṃ | hṛdayāciyā || 47 ||

अपानींचिया कवाडा । लावोनि आसनमुद्रा सुहाडा । मूळबंधाचा हुडा । पन्नासिला ॥ ४८ ॥

apānīṃciyā kavāḍā | lāvoni āsanamudrā suhāḍā | mūḷabaṃdhācā huḍā | pannāsilā || 48 ||

आशेचे लाग तोडिले । अधैर्याचे कडे झाडिले । निद्रेचें शोधिलें । काळवखें ॥ ४९ ॥

āśece lāga toḍile | adhairyāce kaḍe jhāḍile | nidreceṃ śodhileṃ | kāḷavakheṃ || 49 ||

वज्राग्नीचिया ज्वाळीं । करूनि सप्तधातूंची होळी । व्याधींच्या सिसाळीं । पूजिलीं यंत्रें ॥ ५० ॥

vajrāgnīciyā jvāḷīṃ | karūni saptadhātūṃcī hoḷī | vyādhīṃcyā sisāḷīṃ | pūjilīṃ yaṃtreṃ || 50 ||

मग कुंडलिनियेचा टेंभा । आधारीं केला उभा । तया चोजवलें प्रभा । निमथावरी ॥ ५१ ॥

maga kuṃḍaliniyecā ṭeṃbhā | ādhārīṃ kelā ubhā | tayā cojavaleṃ prabhā | nimathāvarī || 51 ||

नवद्वारांचिया चौचकीं । बाणूनि संयतीची आडवंकी । उघडिली खिडकी । ककारांतींची ॥ ५२ ॥

navadvārāṃciyā caucakīṃ | bāṇūni saṃyatīcī āḍavaṃkī | ughaḍilī khiḍakī | kakārāṃtīṃcī || 52 ||

प्राणशक्तिचामुंडे । प्रहारूनि संकल्पमेंढे । मनोमहिषाचेनि मुंडें । दिधलीं बळी ॥ ५३ ॥

prāṇaśakticāmuṃḍe | prahārūni saṃkalpameṃḍhe | manomahiṣāceni muṃḍeṃ | didhalīṃ baḷī || 53 ||

चंद्रसूर्यां बुझावणी । करूनि अनुहताची सुडावणी । सतरावियेचें पाणी । जिंतिलें वेगीं ॥ ५४ ॥

caṃdrasūryāṃ bujhāvaṇī | karūni anuhatācī suḍāvaṇī | satarāviyeceṃ pāṇī | jiṃtileṃ vegīṃ || 54 ||

मग मध्यमा मध्य विवरें । तेणें कोरिवें दादरें । ठाकिलें चवरें । ब्रह्मरंध्र ॥ ५५ ॥

maga madhyamā madhya vivareṃ | teṇeṃ koriveṃ dādareṃ | ṭhākileṃ cavareṃ | brahmaraṃdhra || 55 ||

वरी मकारांत सोपान । ते सांडोनिया गहन । काखे सूनियां गगन । भरले ब्रह्मीं ॥ ५६ ॥

varī makārāṃta sopāna | te sāṃḍoniyā gahana | kākhe sūniyāṃ gagana | bharale brahmīṃ || 56 ||

ऐसे जे समबुद्धी । गिळावया सोऽहंसिद्धी । आंगविताती निरवधी । योगदुर्गें ॥ ५७ ॥

aise je samabuddhī | giḷāvayā so'haṃsiddhī | āṃgavitātī niravadhī | yogadurgeṃ || 57 ||

आपुलिया साटोवाटी । शून्य घेती उठाउठीं । तेही मातेंचि किरीटी । पावती गा ॥ ५८ ॥

āpuliyā sāṭovāṭī | śūnya ghetī uṭhāuṭhīṃ | tehī māteṃci kirīṭī | pāvatī gā || 58 ||

वांचूनि योगचेनि बळें । अधिक कांहीं मिळे । ऐसें नाहीं आगळें । कष्टचि तया ॥ ५९ ॥

vāṃcūni yogaceni baḷeṃ | adhika kāṃhīṃ miḷe | aiseṃ nāhīṃ āgaḷeṃ | kaṣṭaci tayā || 59 ||

जिहीं सकळ भूतांचिया हितीं । निरालंबीं अव्यक्तीं । पसरलिया आसक्ती । भक्तीवीण ॥ ६० ॥

jihīṃ sakaḷa bhūtāṃciyā hitīṃ | nirālaṃbīṃ avyaktīṃ | pasaraliyā āsaktī | bhaktīvīṇa || 60 ||

तयां महेन्द्रादि पदें । करिताति वाटवधें । आणि ऋद्धिसिद्धींचीं द्वंद्वें । पाडोनि ठाती ॥ ६१ ॥

tayāṃ mahendrādi padeṃ | karitāti vāṭavadheṃ | āṇi ṛddhisiddhīṃcīṃ dvaṃdveṃ | pāḍoni ṭhātī || 61 ||

कामक्रोधांचे विलग । उठावती अनेग । आणि शून्येंसीं आंग । झुंजवावें कीं ॥ ६२ ॥

kāmakrodhāṃce vilaga | uṭhāvatī anega | āṇi śūnyeṃsīṃ āṃga | jhuṃjavāveṃ kīṃ || 62 ||

ताहानें ताहानचि पियावी । भुकेलिया भूकचि खावी । अहोरात्र वावीं । मवावा वारा ॥ ६३ ॥

tāhāneṃ tāhānaci piyāvī | bhukeliyā bhūkaci khāvī | ahorātra vāvīṃ | mavāvā vārā || 63 ||

उनी दिहाचें पहुडणें । निरोधाचें वेल्हावणें । झाडासि साजणें । चाळावें गा ॥ ६४ ॥

unī dihāceṃ pahuḍaṇeṃ | nirodhāceṃ velhāvaṇeṃ | jhāḍāsi sājaṇeṃ | cāḷāveṃ gā || 64 ||

शीत वेढावें । उष्ण पांघुरावें । वृष्टीचिया असावें । घरांआंतु ॥ ६५ ॥

śīta veḍhāveṃ | uṣṇa pāṃghurāveṃ | vṛṣṭīciyā asāveṃ | gharāṃāṃtu || 65 ||

किंबहुना पांडवा । हा अग्निप्रवेशु नीच नवा । भातारेंवीण करावा । तो हा योगु ॥ ६६ ॥

kiṃbahunā pāṃḍavā | hā agnipraveśu nīca navā | bhātāreṃvīṇa karāvā | to hā yogu || 66 ||

एथ स्वामीचें काज । ना वापिकें व्याज । परी मरणेंसीं झुंज । नीच नवें ॥ ६७ ॥

etha svāmīceṃ kāja | nā vāpikeṃ vyāja | parī maraṇeṃsīṃ jhuṃja | nīca naveṃ || 67 ||

ऐसें मृत्यूहूनि तीख । कां घोंटे कढत विख । डोंगर गिळितां मुख । न फाटे काई ? ॥ ६८ ॥

aiseṃ mṛtyūhūni tīkha | kāṃ ghoṃṭe kaḍhata vikha | ḍoṃgara giḷitāṃ mukha | na phāṭe kāī ? || 68 ||

म्हणौनि योगाचियां वाटा । जे निगाले गा सुभटा । तयां दुःखाचाचि शेलवांटा । भागा आला ॥ ६९ ॥

mhaṇauni yogāciyāṃ vāṭā | je nigāle gā subhaṭā | tayāṃ duḥkhācāci śelavāṃṭā | bhāgā ālā || 69 ||

पाहें पां लोहाचे चणे । जैं बोचरिया पडती खाणें । तैं पोट भरणें कीं प्राणें । शुद्धी म्हणों ॥ ७० ॥

pāheṃ pāṃ lohāce caṇe | jaiṃ bocariyā paḍatī khāṇeṃ | taiṃ poṭa bharaṇeṃ kīṃ prāṇeṃ | śuddhī mhaṇoṃ || 70 ||

म्हणौनि समुद्र बाहीं । तरणे आथि केंही । कां गगनामाजीं पाईं । खोलिजतु असें ? ॥ ७१ ॥

mhaṇauni samudra bāhīṃ | taraṇe āthi keṃhī | kāṃ gaganāmājīṃ pāīṃ | kholijatu aseṃ ? || 71 ||

वळघलिया रणाची थाटी । आंगीं न लागतां कांठी । सूर्याची पाउटी । कां होय गा ॥ ७२ ॥

vaḷaghaliyā raṇācī thāṭī | āṃgīṃ na lāgatāṃ kāṃṭhī | sūryācī pāuṭī | kāṃ hoya gā || 72 ||

यालागीं पांगुळा हेवा । नव्हे वायूसि पांडवा । तेवीं देहवंता जीवां । अव्यक्तीं गति ॥ ७३ ॥

yālāgīṃ pāṃguḷā hevā | navhe vāyūsi pāṃḍavā | tevīṃ dehavaṃtā jīvāṃ | avyaktīṃ gati || 73 ||

ऐसाही जरी धिंवसा । बांधोनियां आकाशा । झोंबती तरी क्लेशा । पात्र होती ॥ ७४ ॥

aisāhī jarī dhiṃvasā | bāṃdhoniyāṃ ākāśā | jhoṃbatī tarī kleśā | pātra hotī || 74 ||

म्हणौनि येर ते पार्था । नेणतीचि हे व्यथा । जे कां भक्तिपंथा । वोटंगले ॥ ७५ ॥

mhaṇauni yera te pārthā | neṇatīci he vyathā | je kāṃ bhaktipaṃthā | voṭaṃgale || 75 ||

कर्मेंद्रियें सुखें । करिती कर्में अशेखें । जियें कां वर्णविशेखें । भागा आलीं ॥ ७६ ॥

karmeṃdriyeṃ sukheṃ | karitī karmeṃ aśekheṃ | jiyeṃ kāṃ varṇaviśekheṃ | bhāgā ālīṃ || 76 ||

विधीतें पाळित । निषेधातें गाळित । मज देऊनि जाळित । कर्मफळें ॥ ७७ ॥

vidhīteṃ pāḷita | niṣedhāteṃ gāḷita | maja deūni jāḷita | karmaphaḷeṃ || 77 ||

ययापरी पाहीं । अर्जुना माझें ठाईं । संन्यासूनि नाहीं । करिती कर्में ॥ ७८ ॥

yayāparī pāhīṃ | arjunā mājheṃ ṭhāīṃ | saṃnyāsūni nāhīṃ | karitī karmeṃ || 78 ||

आणीकही जे जे सर्व । कायिक वाचिक मानसिक भाव । तयां मीवांचूनि धांव । आनौती नाहीं ॥ ७९ ॥

āṇīkahī je je sarva | kāyika vācika mānasika bhāva | tayāṃ mīvāṃcūni dhāṃva | ānautī nāhīṃ || 79 ||

ऐसे जे मत्पर । उपासिती निरंतर । ध्यानमिषें घर । माझें झालें ॥ ८० ॥

aise je matpara | upāsitī niraṃtara | dhyānamiṣeṃ ghara | mājheṃ jhāleṃ || 80 ||

जयांचिये आवडी । केली मजशीं कुळवाडी । भोग मोक्ष बापुडीं । त्यजिलीं कुळें ॥ ८१ ॥

jayāṃciye āvaḍī | kelī majaśīṃ kuḷavāḍī | bhoga mokṣa bāpuḍīṃ | tyajilīṃ kuḷeṃ || 81 ||

ऐसे अनन्ययोगें । विकले जीवें मनें आंगें । तयांचे कायि एक सांगें । जें सर्व मी करीं ॥ ८२ ॥

aise ananyayogeṃ | vikale jīveṃ maneṃ āṃgeṃ | tayāṃce kāyi eka sāṃgeṃ | jeṃ sarva mī karīṃ || 82 ||

किंबहुना धनुर्धरा । जो मातेचिया ये उदरा । तो मातेचा सोयरा । केतुला पां ॥ ८३ ॥

kiṃbahunā dhanurdharā | jo māteciyā ye udarā | to mātecā soyarā | ketulā pāṃ || 83 ||

तेवीं मी तयां । जैसे असती तैसियां । कळिकाळ नोकोनियां । घेतला पट्टा ॥ ८४ ॥

tevīṃ mī tayāṃ | jaise asatī taisiyāṃ | kaḷikāḷa nokoniyāṃ | ghetalā paṭṭā || 84 ||

एऱ्हवीं तरी माझियां भक्तां । आणि संसाराची चिंता । काय समर्थाची कांता । कोरान्न मागे ॥ ८५ ॥

eऱhavīṃ tarī mājhiyāṃ bhaktāṃ | āṇi saṃsārācī ciṃtā | kāya samarthācī kāṃtā | korānna māge || 85 ||

तैसे ते माझें । कलत्र हें जाणिजे । कायिसेनिही न लजें । तयांचेनि मी ॥ ८६ ॥

taise te mājheṃ | kalatra heṃ jāṇije | kāyisenihī na lajeṃ | tayāṃceni mī || 86 ||

जन्ममृत्यूचिया लाटीं । झळंबती इया सृष्टी । तें देखोनियां पोटीं । ऐसें जाहलें ॥ ८७ ॥

janmamṛtyūciyā lāṭīṃ | jhaḷaṃbatī iyā sṛṣṭī | teṃ dekhoniyāṃ poṭīṃ | aiseṃ jāhaleṃ || 87 ||

भवसिंधूचेनि माजें । कवणासि धाकु नुपजे । तेथ जरी कीं माझे । बिहिती हन ॥ ८८ ॥

bhavasiṃdhūceni mājeṃ | kavaṇāsi dhāku nupaje | tetha jarī kīṃ mājhe | bihitī hana || 88 ||

म्हणौनि गा पांडवा । मूर्तीचा मेळावा । करूनि त्यांचिया गांवा । धांवतु आलों ॥ ८९ ॥

mhaṇauni gā pāṃḍavā | mūrtīcā meḷāvā | karūni tyāṃciyā gāṃvā | dhāṃvatu āloṃ || 89 ||

नामाचिया सहस्रवरी । नावा इया अवधारीं । सजूनियां संसारीं । तारू जाहलों ॥ ९० ॥

nāmāciyā sahasravarī | nāvā iyā avadhārīṃ | sajūniyāṃ saṃsārīṃ | tārū jāhaloṃ || 90 ||

सडे जे देखिले । ते ध्यानकासे लाविले । परीग्रहीं घातले । तरियावरी ॥ ९१ ॥

saḍe je dekhile | te dhyānakāse lāvile | parīgrahīṃ ghātale | tariyāvarī || 91 ||

प्रेमाची पेटी । बांधली एकाचिया पोटीं । मग आणिले तटीं । सायुज्याचिया ॥ ९२ ॥

premācī peṭī | bāṃdhalī ekāciyā poṭīṃ | maga āṇile taṭīṃ | sāyujyāciyā || 92 ||

परी भक्तांचेनि नांवें । चतुष्पदादि आघवे । वैकुंठींचिये राणिवे । योग्य केले ॥ ९३ ॥

parī bhaktāṃceni nāṃveṃ | catuṣpadādi āghave | vaikuṃṭhīṃciye rāṇive | yogya kele || 93 ||

म्हणौनि गा भक्तां । नाहीं एकही चिंता । तयांतें समुद्धर्ता । आथि मी सदा ॥ ९४ ॥

mhaṇauni gā bhaktāṃ | nāhīṃ ekahī ciṃtā | tayāṃteṃ samuddhartā | āthi mī sadā || 94 ||

आणि जेव्हांचि कां भक्तीं । दीधली आपुली चित्तवृत्ती । तेव्हांचि मज सूति । त्यांचिये नाटीं ॥ ९५ ॥

āṇi jevhāṃci kāṃ bhaktīṃ | dīdhalī āpulī cittavṛttī | tevhāṃci maja sūti | tyāṃciye nāṭīṃ || 95 ||

याकारणें गा भक्तराया । हा मंत्र तुवां धनंजया । शिकिजे जे यया । मार्गा भजिजे ॥ ९६ ॥

yākāraṇeṃ gā bhaktarāyā | hā maṃtra tuvāṃ dhanaṃjayā | śikije je yayā | mārgā bhajije || 96 ||

अगा मानस हें एक । माझ्या स्वरूपीं वृत्तिक । करूनि घालीं निष्टंक । बुद्धि निश्चयेंसीं ॥ ९७ ॥

agā mānasa heṃ eka | mājhyā svarūpīṃ vṛttika | karūni ghālīṃ niṣṭaṃka | buddhi niścayeṃsīṃ || 97 ||

इयें दोनीं सरिसीं । मजमाजीं प्रेमेसीं । रिगालीं तरी पावसी । मातें तूं गा ॥ ९८ ॥

iyeṃ donīṃ sarisīṃ | majamājīṃ premesīṃ | rigālīṃ tarī pāvasī | māteṃ tūṃ gā || 98 ||

जे मन बुद्धि इहीं । घर केलें माझ्यां ठायीं । तरी सांगें मग काइ । मी तू ऐसें उरे ? ॥ ९९ ॥

je mana buddhi ihīṃ | ghara keleṃ mājhyāṃ ṭhāyīṃ | tarī sāṃgeṃ maga kāi | mī tū aiseṃ ure ? || 99 ||

म्हणौनि दीप पालवे । सवेंचि तेज मालवे । कां रविबिंबासवें । प्रकाशु जाय ॥ १०० ॥

mhaṇauni dīpa pālave | saveṃci teja mālave | kāṃ ravibiṃbāsaveṃ | prakāśu jāya || 100 ||

उचललेया प्राणासरिसीं । इंद्रियेंही निगती जैसीं । तैसा मनोबुद्धिपाशीं । अहंकारु ये ॥ १०१ ॥

ucalaleyā prāṇāsarisīṃ | iṃdriyeṃhī nigatī jaisīṃ | taisā manobuddhipāśīṃ | ahaṃkāru ye || 101 ||

म्हणौनि माझिया स्वरूपीं । मनबुद्धि इयें निक्षेपीं । येतुलेनि सर्वव्यापी । मीचि होसी ॥ १०२ ॥

mhaṇauni mājhiyā svarūpīṃ | manabuddhi iyeṃ nikṣepīṃ | yetuleni sarvavyāpī | mīci hosī || 102 ||

यया बोला कांहीं । अनारिसें नाहीं । आपली आण पाहीं । वाहतु असें गा ॥ १०३ ॥

yayā bolā kāṃhīṃ | anāriseṃ nāhīṃ | āpalī āṇa pāhīṃ | vāhatu aseṃ gā || 103 ||

अथवा हें चित्त । मनबुद्धिसहित । माझ्यां हातीं अचुंबित । न शकसी देवों ॥ १०४ ॥

athavā heṃ citta | manabuddhisahita | mājhyāṃ hātīṃ acuṃbita | na śakasī devoṃ || 104 ||

तरी गा ऐसें करीं । यया आठां पाहारांमाझारीं । मोटकें निमिषभरी । देतु जाय ॥ १०५ ॥

tarī gā aiseṃ karīṃ | yayā āṭhāṃ pāhārāṃmājhārīṃ | moṭakeṃ nimiṣabharī | detu jāya || 105 ||

मग जें जें कां निमिख । देखेल माझें सुख । तेतुलें अरोचक । विषयीं घेईल ॥ १०६ ॥

maga jeṃ jeṃ kāṃ nimikha | dekhela mājheṃ sukha | tetuleṃ arocaka | viṣayīṃ gheīla || 106 ||

जैसा शरत्कालु रिगे । आणि सरिता वोहटूं लागे । तैसें चित्त काढेल वेगें । प्रपंचौनि ॥ १०७ ॥

jaisā śaratkālu rige | āṇi saritā vohaṭūṃ lāge | taiseṃ citta kāḍhela vegeṃ | prapaṃcauni || 107 ||

मग पुनवेहूनि जैसें । शशिबिंब दिसेंदिसें । हारपत अंवसे । नाहींचि होय ॥ १०८ ॥

maga punavehūni jaiseṃ | śaśibiṃba diseṃdiseṃ | hārapata aṃvase | nāhīṃci hoya || 108 ||

तैसें भोगाआंतूनि निगतां । चित्त मजमाजीं रिगतां । हळूहळू पंडुसुता । मीचि होईल ॥ १०९ ॥

taiseṃ bhogāāṃtūni nigatāṃ | citta majamājīṃ rigatāṃ | haḷūhaḷū paṃḍusutā | mīci hoīla || 109 ||

अगा अभ्यासयोगु म्हणिजे । तो हा एकु जाणिजे । येणें कांहीं न निपजे । ऐसें नाहीं ॥ ११० ॥

agā abhyāsayogu mhaṇije | to hā eku jāṇije | yeṇeṃ kāṃhīṃ na nipaje | aiseṃ nāhīṃ || 110 ||

पैं अभ्यासाचेनि बळें । एकां गति अंतराळे । व्याघ्र सर्प प्रांजळे । केले एकीं ॥ १११ ॥

paiṃ abhyāsāceni baḷeṃ | ekāṃ gati aṃtarāḷe | vyāghra sarpa prāṃjaḷe | kele ekīṃ || 111 ||

विष कीं आहारीं पडे । समुद्रीं पायवाट जोडे । एकीं वाग्ब्रह्म थोकडें । अभ्यासें केलें ॥ ११२ ॥

viṣa kīṃ āhārīṃ paḍe | samudrīṃ pāyavāṭa joḍe | ekīṃ vāgbrahma thokaḍeṃ | abhyāseṃ keleṃ || 112 ||

म्हणौनि अभ्यासासी कांहीं । सर्वथा दुष्कर नाहीं । यालागी माझ्या ठायीं । अभ्यासें मीळ ॥ ११३ ॥

mhaṇauni abhyāsāsī kāṃhīṃ | sarvathā duṣkara nāhīṃ | yālāgī mājhyā ṭhāyīṃ | abhyāseṃ mīḷa || 113 ||

कां अभ्यासाही लागीं । कसु नाहीं तुझिया अंगीं । तरी आहासी जया भागीं । तैसाचि आस ॥ ११४ ॥

kāṃ abhyāsāhī lāgīṃ | kasu nāhīṃ tujhiyā aṃgīṃ | tarī āhāsī jayā bhāgīṃ | taisāci āsa || 114 ||

इंद्रियें न कोंडीं । भोगातें न तोडीं । अभिमानु न संडीं । स्वजातीचा ॥ ११५ ॥

iṃdriyeṃ na koṃḍīṃ | bhogāteṃ na toḍīṃ | abhimānu na saṃḍīṃ | svajātīcā || 115 ||

कुळधर्मु चाळीं । विधिनिषेध पाळीं । मग सुखें तुज सरळी । दिधली आहे ॥ ११६ ॥

kuḷadharmu cāḷīṃ | vidhiniṣedha pāḷīṃ | maga sukheṃ tuja saraḷī | didhalī āhe || 116 ||

परी मनें वाचा देहें । जैसा जो व्यापारु होये । तो मी करीतु आहें । ऐसें न म्हणें ॥ ११७ ॥

parī maneṃ vācā deheṃ | jaisā jo vyāpāru hoye | to mī karītu āheṃ | aiseṃ na mhaṇeṃ || 117 ||

करणें कां न करणें । हें आघवें तोचि जाणे । विश्व चळतसे जेणें । परमात्मेनि ॥ ११८ ॥

karaṇeṃ kāṃ na karaṇeṃ | heṃ āghaveṃ toci jāṇe | viśva caḷatase jeṇeṃ | paramātmeni || 118 ||

उणयापुरेयाचें कांहीं । उरों नेदी आपुलिया ठायीं । स्वजाती करूनि घेईं । जीवित्व हें ॥ ११९ ॥

uṇayāpureyāceṃ kāṃhīṃ | uroṃ nedī āpuliyā ṭhāyīṃ | svajātī karūni gheīṃ | jīvitva heṃ || 119 ||

माळियें जेउतें नेलें । तेउतें निवांतचि गेलें । तया पाणिया ऐसें केलें । होआवें गा ॥ १२० ॥

māḷiyeṃ jeuteṃ neleṃ | teuteṃ nivāṃtaci geleṃ | tayā pāṇiyā aiseṃ keleṃ | hoāveṃ gā || 120 ||

म्हणौनि प्रवृत्ति आणि निवृत्ती । इयें वोझीं नेघे मती । अखंड चित्तवृत्ती । माझ्या ठायीं ॥ १२१ ॥

mhaṇauni pravṛtti āṇi nivṛttī | iyeṃ vojhīṃ neghe matī | akhaṃḍa cittavṛttī | mājhyā ṭhāyīṃ || 121 ||

एऱ्हवीं तरी सुभटा । उजू कां अव्हाटां । रथु काई खटपटा । करितु असे ? ॥ १२२ ॥

eऱhavīṃ tarī subhaṭā | ujū kāṃ avhāṭāṃ | rathu kāī khaṭapaṭā | karitu ase ? || 122 ||

आणि जें जें कर्म निपजे । तें थोडें बहु न म्हणिजे । निवांतचि अर्पिजे । माझ्यां ठायीं ॥ १२३ ॥

āṇi jeṃ jeṃ karma nipaje | teṃ thoḍeṃ bahu na mhaṇije | nivāṃtaci arpije | mājhyāṃ ṭhāyīṃ || 123 ||

ऐसिया मद्भावना । तनुत्यागीं अर्जुना । तूं सायुज्य सदना । माझिया येसी ॥ १२४ ॥

aisiyā madbhāvanā | tanutyāgīṃ arjunā | tūṃ sāyujya sadanā | mājhiyā yesī || 124 ||

ना तरी हेंही तूज । नेदवे कर्म मज । तरी तूं गा बुझ । पंडुकुमरा ॥ १२५ ॥

nā tarī heṃhī tūja | nedave karma maja | tarī tūṃ gā bujha | paṃḍukumarā || 125 ||

बुद्धीचिये पाठीं पोटीं । कर्माआदि कां शेवटीं । मातें बांधणें किरीटी । दुवाड जरी ॥ १२६ ॥

buddhīciye pāṭhīṃ poṭīṃ | karmāādi kāṃ śevaṭīṃ | māteṃ bāṃdhaṇeṃ kirīṭī | duvāḍa jarī || 126 ||

तरी हेंही असो । सांडीं माझा अतिसो । परि संयतिसीं वसो । बुद्धि तुझी ॥ १२७ ॥

tarī heṃhī aso | sāṃḍīṃ mājhā atiso | pari saṃyatisīṃ vaso | buddhi tujhī || 127 ||

आणि जेणें जेणें वेळें । घडती कर्में सकळें । तयांचीं तियें फळें । त्यजितु जाय ॥ १२८ ॥

āṇi jeṇeṃ jeṇeṃ veḷeṃ | ghaḍatī karmeṃ sakaḷeṃ | tayāṃcīṃ tiyeṃ phaḷeṃ | tyajitu jāya || 128 ||

वृक्ष कां वेली । लोटती फळें आलीं । तैसीं सांडीं निपजलीं । कर्में सिद्धें ॥ १२९ ॥

vṛkṣa kāṃ velī | loṭatī phaḷeṃ ālīṃ | taisīṃ sāṃḍīṃ nipajalīṃ | karmeṃ siddheṃ || 129 ||

परि मातें मनीं धरावें । कां मजौद्देशें करावें । हें कांहीं नको आघवें । जाऊं दे शून्यीं ॥ १३० ॥

pari māteṃ manīṃ dharāveṃ | kāṃ majauddeśeṃ karāveṃ | heṃ kāṃhīṃ nako āghaveṃ | jāūṃ de śūnyīṃ || 130 ||

खडकीं जैसें वर्षलें । कां आगीमाजीं पेरिलें । कर्म मानी देखिलें । स्वप्न जैसें ॥ १३१ ॥

khaḍakīṃ jaiseṃ varṣaleṃ | kāṃ āgīmājīṃ perileṃ | karma mānī dekhileṃ | svapna jaiseṃ || 131 ||

अगा आत्मजेच्या विषीं । जीवु जैसा निरभिलाषी । तैसा कर्मीं अशेषीं । निष्कामु होईं ॥ १३२ ॥

agā ātmajecyā viṣīṃ | jīvu jaisā nirabhilāṣī | taisā karmīṃ aśeṣīṃ | niṣkāmu hoīṃ || 132 ||

वन्हीची ज्वाळा जैसी । वायां जाय आकाशीं । क्रिया जिरों दे तैसी । शून्यामाजी ॥ १३३ ॥

vanhīcī jvāḷā jaisī | vāyāṃ jāya ākāśīṃ | kriyā jiroṃ de taisī | śūnyāmājī || 133 ||

अर्जुना हा फलत्यागु । आवडे कीर असलगु । परी योगामाजीं योगु । धुरेचा हा ॥ १३४ ॥

arjunā hā phalatyāgu | āvaḍe kīra asalagu | parī yogāmājīṃ yogu | dhurecā hā || 134 ||

येणें फलत्यागें सांडे । तें तें कर्म न विरूढे । एकचि वेळे वेळुझाडें । वांझें जैसीं ॥ १३५ ॥

yeṇeṃ phalatyāgeṃ sāṃḍe | teṃ teṃ karma na virūḍhe | ekaci veḷe veḷujhāḍeṃ | vāṃjheṃ jaisīṃ || 135 ||

तैसें येणेंचि शरीरें । शरीरा येणें सरे । किंबहुना येरझारे । चिरा पडे ॥ १३६ ॥

taiseṃ yeṇeṃci śarīreṃ | śarīrā yeṇeṃ sare | kiṃbahunā yerajhāre | cirā paḍe || 136 ||

पैं अभ्यासाचिया पाउटीं । ठाकिजे ज्ञान किरीटी । ज्ञानें येइजे भेटी । ध्यानाचिये ॥ १३७ ॥

paiṃ abhyāsāciyā pāuṭīṃ | ṭhākije jñāna kirīṭī | jñāneṃ yeije bheṭī | dhyānāciye || 137 ||

मग ध्यानासि खेंव । देती आघवेचि भाव । तेव्हां कर्मजात सर्व । दूरी ठाके ॥ १३८ ॥

maga dhyānāsi kheṃva | detī āghaveci bhāva | tevhāṃ karmajāta sarva | dūrī ṭhāke || 138 ||

कर्म जेथ दुरावे । तेथ फलत्यागु संभवे । त्यागास्तव आंगवे । शांति सगळी ॥ १३९ ॥

karma jetha durāve | tetha phalatyāgu saṃbhave | tyāgāstava āṃgave | śāṃti sagaḷī || 139 ||

म्हणौनि यावया शांति । हाचि अनुक्रमु सुभद्रापती । म्हणौनि अभ्यासुचि प्रस्तुतीं । करणें एथ ॥ १४० ॥

mhaṇauni yāvayā śāṃti | hāci anukramu subhadrāpatī | mhaṇauni abhyāsuci prastutīṃ | karaṇeṃ etha || 140 ||

अभ्यासाहूनि गहन । पार्था मग ज्ञान । ज्ञानापासोनि ध्यान । विशेषिजे ॥ १४१ ॥

abhyāsāhūni gahana | pārthā maga jñāna | jñānāpāsoni dhyāna | viśeṣije || 141 ||

मग कर्मफलत्यागु । तो ध्यानापासोनि चांगु । त्यागाहूनि भोगु । शांतिसुखाचा ॥ १४२ ॥

maga karmaphalatyāgu | to dhyānāpāsoni cāṃgu | tyāgāhūni bhogu | śāṃtisukhācā || 142 ||

ऐसिया या वाटा । इहींचि पेणा सुभटा । शांतीचा माजिवटा । ठाकिला जेणें ॥ १४३ ॥

aisiyā yā vāṭā | ihīṃci peṇā subhaṭā | śāṃtīcā mājivaṭā | ṭhākilā jeṇeṃ || 143 ||

जो सर्व भूतांच्या ठायीं । द्वेषांतें नेणेंचि कहीं । आपपरु नाहीं । चैतन्या जैसा ॥ १४४ ॥

jo sarva bhūtāṃcyā ṭhāyīṃ | dveṣāṃteṃ neṇeṃci kahīṃ | āpaparu nāhīṃ | caitanyā jaisā || 144 ||

उत्तमातें धरिजे । अधमातें अव्हेरिजे । हें काहींचि नेणिजे । वसुधा जेवीं ॥ १४५ ॥

uttamāteṃ dharije | adhamāteṃ avherije | heṃ kāhīṃci neṇije | vasudhā jevīṃ || 145 ||

कां रायाचें देह चाळूं । रंकातें परौतें गाळूं । हें न म्ह्णेचि कृपाळू । प्राणु पैं गा ॥ १४६ ॥

kāṃ rāyāceṃ deha cāḷūṃ | raṃkāteṃ parauteṃ gāḷūṃ | heṃ na mhṇeci kṛpāḷū | prāṇu paiṃ gā || 146 ||

गाईची तृषा हरूं । कां व्याघ्रा विष होऊनि मारूं । ऐसें नेणेंचि गा करूं । तोय जैसें ॥ १४७ ॥

gāīcī tṛṣā harūṃ | kāṃ vyāghrā viṣa hoūni mārūṃ | aiseṃ neṇeṃci gā karūṃ | toya jaiseṃ || 147 ||

तैसी आघवियांचि भूतमात्रीं । एकपणें जया मैत्री । कृपेशीं धात्री । आपणचि जो ॥ १४८ ॥

taisī āghaviyāṃci bhūtamātrīṃ | ekapaṇeṃ jayā maitrī | kṛpeśīṃ dhātrī | āpaṇaci jo || 148 ||

आणि मी हे भाष नेणें । माझें काहींचि न म्हणे । सुख दुःख जाणणें । नाहीं जया ॥ १४९ ॥

āṇi mī he bhāṣa neṇeṃ | mājheṃ kāhīṃci na mhaṇe | sukha duḥkha jāṇaṇeṃ | nāhīṃ jayā || 149 ||

तेवींचि क्षमेलागीं । पृथ्वीसि पवाडु आंगीं । संतोषा उत्संगीं । दिधलें घर ॥ १५० ॥

tevīṃci kṣamelāgīṃ | pṛthvīsi pavāḍu āṃgīṃ | saṃtoṣā utsaṃgīṃ | didhaleṃ ghara || 150 ||

वार्षियेवीण सागरू । जैसा जळें नित्य निर्भरु । तैसा निरुपचारु । संतोषी जो ॥ १५१ ॥

vārṣiyevīṇa sāgarū | jaisā jaḷeṃ nitya nirbharu | taisā nirupacāru | saṃtoṣī jo || 151 ||

वाहूनि आपुली आण । धरी जो अंतःकरण । निश्चया साचपण । जयाचेनि ॥ १५२ ॥

vāhūni āpulī āṇa | dharī jo aṃtaḥkaraṇa | niścayā sācapaṇa | jayāceni || 152 ||

जीवु परमात्मा दोन्ही । बैसऊनि ऐक्यासनीं । जयाचिया हृदयभुवनीं । विराजती ॥ १५३ ॥

jīvu paramātmā donhī | baisaūni aikyāsanīṃ | jayāciyā hṛdayabhuvanīṃ | virājatī || 153 ||

ऐसा योगसमृद्धि । होऊनि जो निरवधि । अर्पी मनोबुद्धी । माझ्या ठायीं ॥ १५४ ॥

aisā yogasamṛddhi | hoūni jo niravadhi | arpī manobuddhī | mājhyā ṭhāyīṃ || 154 ||

आंतु बाहेरि योगु । निर्वाळलेयाहि चांगु । तरी माझा अनुरागु । सप्रेम जया ॥ १५५ ॥

āṃtu bāheri yogu | nirvāḷaleyāhi cāṃgu | tarī mājhā anurāgu | saprema jayā || 155 ||

अर्जुना गा तो भक्तु । तोचि योगी तोचि मुक्तु । तो वल्लभा मी कांतु । ऐसा पढिये ॥ १५६ ॥

arjunā gā to bhaktu | toci yogī toci muktu | to vallabhā mī kāṃtu | aisā paḍhiye || 156 ||

हें ना तो आवडे । मज जीवाचेनि पाडें । हेंही एथ थोकडें । रूप करणें ॥ १५७ ॥

heṃ nā to āvaḍe | maja jīvāceni pāḍeṃ | heṃhī etha thokaḍeṃ | rūpa karaṇeṃ || 157 ||

तरी पढियंतयाची काहाणी । हे भुलीची भारणी । इयें तंव न बोलणीं । परी बोलवी श्रद्धा ॥ १५८ ॥

tarī paḍhiyaṃtayācī kāhāṇī | he bhulīcī bhāraṇī | iyeṃ taṃva na bolaṇīṃ | parī bolavī śraddhā || 158 ||

म्हणौनि गा आम्हां । वेगां आली उपमा । एऱ्हवीं काय प्रेमा । अनुवादु असे ? ॥ १५९ ॥

mhaṇauni gā āmhāṃ | vegāṃ ālī upamā | eऱhavīṃ kāya premā | anuvādu ase ? || 159 ||

आतां असो हें किरीटी । पैं प्रियाचिया गोष्टी । दुणा थांव उठी । आवडी गा ॥ १६० ॥

ātāṃ aso heṃ kirīṭī | paiṃ priyāciyā goṣṭī | duṇā thāṃva uṭhī | āvaḍī gā || 160 ||

तयाही वरी विपायें । प्रेमळु संवादिया होये । तिये गोडीसी आहे । कांटाळें मग ? ॥ १६१ ॥

tayāhī varī vipāyeṃ | premaḷu saṃvādiyā hoye | tiye goḍīsī āhe | kāṃṭāḷeṃ maga ? || 161 ||

म्हणौनि गा पंडुसुता । तूंचि प्रियु आणि तूंचि श्रोता । वरी प्रियाची वार्ता । प्रसंगें आली ॥ १६२ ॥

mhaṇauni gā paṃḍusutā | tūṃci priyu āṇi tūṃci śrotā | varī priyācī vārtā | prasaṃgeṃ ālī || 162 ||

तरी आतां बोलों । भलें या सुखा मीनलों । ऐसें म्हणतखेंवीं डोलों । लागला देवो ॥ १६३ ॥

tarī ātāṃ boloṃ | bhaleṃ yā sukhā mīnaloṃ | aiseṃ mhaṇatakheṃvīṃ ḍoloṃ | lāgalā devo || 163 ||

मग म्हणे जाण । तया भक्तांचे लक्षण । जया मी अंतःकरण । बैसों घालीं ॥ १६४ ॥

maga mhaṇe jāṇa | tayā bhaktāṃce lakṣaṇa | jayā mī aṃtaḥkaraṇa | baisoṃ ghālīṃ || 164 ||

तरी सिंधूचेनि माजें । जळचरां भय नुपजे । आणि जळचरीं नुबगिजे । समुद्रु जैसा ॥ १६५ ॥

tarī siṃdhūceni mājeṃ | jaḷacarāṃ bhaya nupaje | āṇi jaḷacarīṃ nubagije | samudru jaisā || 165 ||

तेवीं उन्मत्तें जगें । जयासि खंती न लगे । आणि जयाचेनि आंगें । न शिणे लोकु ॥ १६६ ॥

tevīṃ unmatteṃ jageṃ | jayāsi khaṃtī na lage | āṇi jayāceni āṃgeṃ | na śiṇe loku || 166 ||

किंबहुना पांडवा । शरीर जैसें अवयवां । तैसा नुबगे जीवां । जीवपणें जो ॥ १६७ ॥

kiṃbahunā pāṃḍavā | śarīra jaiseṃ avayavāṃ | taisā nubage jīvāṃ | jīvapaṇeṃ jo || 167 ||

जगचि देह जाहलें । म्हणौनि प्रियाप्रिय गेलें । हर्षामर्ष ठेले । दुजेनविण ॥ १६८ ॥

jagaci deha jāhaleṃ | mhaṇauni priyāpriya geleṃ | harṣāmarṣa ṭhele | dujenaviṇa || 168 ||

ऐसा द्वंद्वनिर्मुक्तु । भयोद्वेगरहितु । याहीवरी भक्तु । माझ्यां ठायीं ॥ १६९ ॥

aisā dvaṃdvanirmuktu | bhayodvegarahitu | yāhīvarī bhaktu | mājhyāṃ ṭhāyīṃ || 169 ||

तरी तयाचा गा मज मोहो । काय सांगों तो पढियावो । हें असे जीवें जीवो । माझेनि तो ॥ १७० ॥

tarī tayācā gā maja moho | kāya sāṃgoṃ to paḍhiyāvo | heṃ ase jīveṃ jīvo | mājheni to || 170 ||

जो निजानंदें धाला । परिणामु आयुष्या आला । पूर्णते जाहला । वल्लभु जो ॥ १७१ ॥

jo nijānaṃdeṃ dhālā | pariṇāmu āyuṣyā ālā | pūrṇate jāhalā | vallabhu jo || 171 ||

जयाचिया ठायीं पांडवा । अपेक्षे नाहीं रिगावा । सुखासि चढावा । जयाचें असणें ॥ १७२ ॥

jayāciyā ṭhāyīṃ pāṃḍavā | apekṣe nāhīṃ rigāvā | sukhāsi caḍhāvā | jayāceṃ asaṇeṃ || 172 ||

मोक्ष देऊनि उदार । काशी होय कीर । परी वेचावें लागें शरीर । तिये गांवीं ॥ १७३ ॥

mokṣa deūni udāra | kāśī hoya kīra | parī vecāveṃ lāgeṃ śarīra | tiye gāṃvīṃ || 173 ||

हिमवंतु दोष खाये । परी जीविताची हानि होये । तैसें शुचित्व नोहे । सज्जनाचें ॥ १७४ ॥

himavaṃtu doṣa khāye | parī jīvitācī hāni hoye | taiseṃ śucitva nohe | sajjanāceṃ || 174 ||

शुचित्वें शुचि गांग होये । आणि पापतापही जाये । परी तेथें आहे । बुडणें एक ॥ १७५ ॥

śucitveṃ śuci gāṃga hoye | āṇi pāpatāpahī jāye | parī tetheṃ āhe | buḍaṇeṃ eka || 175 ||

खोलिये पारु नेणिजे । तरी भक्तीं न बुडिजे । रोकडाचि लाहिजे । न मरतां मोक्षु ॥ १७६ ॥

kholiye pāru neṇije | tarī bhaktīṃ na buḍije | rokaḍāci lāhije | na maratāṃ mokṣu || 176 ||

संताचेनि अंगलगें । पापातें जिणणें गंगे । तेणें संतसंगें । शुचित्व कैसें ॥ १७७ ॥

saṃtāceni aṃgalageṃ | pāpāteṃ jiṇaṇeṃ gaṃge | teṇeṃ saṃtasaṃgeṃ | śucitva kaiseṃ || 177 ||

म्हणौनि असो जो ऐसा । शुचित्वें तीर्थां कुवासा । जेणें उल्लंघविलें दिशा । मनोमळ ॥ १७८ ॥

mhaṇauni aso jo aisā | śucitveṃ tīrthāṃ kuvāsā | jeṇeṃ ullaṃghavileṃ diśā | manomaḷa || 178 ||

आंतु बाहेरी चोखाळु । सूर्य जैसा निर्मळु । आणि तत्त्वार्थींचा पायाळु । देखणा जो ॥ १७९ ॥

āṃtu bāherī cokhāḷu | sūrya jaisā nirmaḷu | āṇi tattvārthīṃcā pāyāḷu | dekhaṇā jo || 179 ||

व्यापक आणि उदास । जैसें कां आकाश । तैसें जयाचें मानस । सर्वत्र गा ॥ १८० ॥

vyāpaka āṇi udāsa | jaiseṃ kāṃ ākāśa | taiseṃ jayāceṃ mānasa | sarvatra gā || 180 ||

संसारव्यथे फिटला । जो नैराश्यें विनटला । व्याधाहातोनि सुटला । विहंगु जैसा ॥ १८१ ॥

saṃsāravyathe phiṭalā | jo nairāśyeṃ vinaṭalā | vyādhāhātoni suṭalā | vihaṃgu jaisā || 181 ||

तैसा सतत जो सुखें । कोणीही टवंच न देखे । नेणिजे गतायुषें । लज्जा जेवीं ॥ १८२ ॥

taisā satata jo sukheṃ | koṇīhī ṭavaṃca na dekhe | neṇije gatāyuṣeṃ | lajjā jevīṃ || 182 ||

आणि कर्मारंभालागीं । जया अहंकृती नाही आंगीं । जैसें निरिंधन आगी । विझोनि जाय ॥ १८३ ॥

āṇi karmāraṃbhālāgīṃ | jayā ahaṃkṛtī nāhī āṃgīṃ | jaiseṃ niriṃdhana āgī | vijhoni jāya || 183 ||

तैसा उपशमुचि भागा । जयासि आला पैं गा । जो मोक्षाचिया आंगा । लिहिला असे ॥ १८४ ॥

taisā upaśamuci bhāgā | jayāsi ālā paiṃ gā | jo mokṣāciyā āṃgā | lihilā ase || 184 ||

अर्जुना हा ठावोवरी । जो सोऽहंभावो सरोभरीं । द्वैताच्या पैलतीरीं । निगों सरला ॥ १८५ ॥

arjunā hā ṭhāvovarī | jo so'haṃbhāvo sarobharīṃ | dvaitācyā pailatīrīṃ | nigoṃ saralā || 185 ||

कीं भक्तिसुखालागीं । आपणपेंचि दोही भागीं । वांटूनियां आंगीं । सेवकै बाणी ॥ १८६ ॥

kīṃ bhaktisukhālāgīṃ | āpaṇapeṃci dohī bhāgīṃ | vāṃṭūniyāṃ āṃgīṃ | sevakai bāṇī || 186 ||

येरा नाम मी ठेवी । मग भजती वोज बरवी । न भजतया दावी । योगिया जो ॥ १८७ ॥

yerā nāma mī ṭhevī | maga bhajatī voja baravī | na bhajatayā dāvī | yogiyā jo || 187 ||

तयाचे आम्हां व्यसन । आमुचें तो निजध्यान । किंबहुना समाधान । तो मिळे तैं ॥ १८८ ॥

tayāce āmhāṃ vyasana | āmuceṃ to nijadhyāna | kiṃbahunā samādhāna | to miḷe taiṃ || 188 ||

तयालागीं मज रूपा येणें । तयाचेनि मज येथें असणें । तया लोण कीजे जीवें प्राणें । ऐसा पढिये ॥ १८९ ॥

tayālāgīṃ maja rūpā yeṇeṃ | tayāceni maja yetheṃ asaṇeṃ | tayā loṇa kīje jīveṃ prāṇeṃ | aisā paḍhiye || 189 ||

जो आत्मलाभासारिखें । गोमटें कांहींचि न देखे । म्हणौनि भोगविशेखें । हरिखेजेना ॥ १९० ॥

jo ātmalābhāsārikheṃ | gomaṭeṃ kāṃhīṃci na dekhe | mhaṇauni bhogaviśekheṃ | harikhejenā || 190 ||

आपणचि विश्व जाहला । तरी भेदभावो सहजचि गेला । म्हणौनि द्वेषु ठेला । जया पुरुषा ॥ १९१ ॥

āpaṇaci viśva jāhalā | tarī bhedabhāvo sahajaci gelā | mhaṇauni dveṣu ṭhelā | jayā puruṣā || 191 ||

पैं आपुलें जें साचें । तें कल्पांतींहीं न वचे । हें जाणोनि गताचें । न शोची जो ॥ १९२ ॥

paiṃ āpuleṃ jeṃ sāceṃ | teṃ kalpāṃtīṃhīṃ na vace | heṃ jāṇoni gatāceṃ | na śocī jo || 192 ||

आणि जयापरौतें कांहीं नाहीं । तें आपणपेंचि आपुल्या ठायीं । जाहला यालागीं जो कांहीं । आकांक्षी ना ॥ १९३ ॥

āṇi jayāparauteṃ kāṃhīṃ nāhīṃ | teṃ āpaṇapeṃci āpulyā ṭhāyīṃ | jāhalā yālāgīṃ jo kāṃhīṃ | ākāṃkṣī nā || 193 ||

वोखटें कां गोमटें । हें काहींचि तया नुमटे । रात्रिदिवस न घटे । सूर्यासि जेवीं ॥ १९४ ॥

vokhaṭeṃ kāṃ gomaṭeṃ | heṃ kāhīṃci tayā numaṭe | rātridivasa na ghaṭe | sūryāsi jevīṃ || 194 ||

ऐसा बोधुचि केवळु । जो होवोनि असे निखळु । त्याहीवरी भजनशीळु । माझ्या ठायीं ॥ १९५ ॥

aisā bodhuci kevaḷu | jo hovoni ase nikhaḷu | tyāhīvarī bhajanaśīḷu | mājhyā ṭhāyīṃ || 195 ||

तरी तया ऐसें दुसरें । आम्हां पढियंतें सोयरें । नाहीं गा साचोकारें । तुझी आण ॥ १९६ ॥

tarī tayā aiseṃ dusareṃ | āmhāṃ paḍhiyaṃteṃ soyareṃ | nāhīṃ gā sācokāreṃ | tujhī āṇa || 196 ||

पार्था जयाचिया ठायीं । वैषम्याची वार्ता नाहीं । रिपुमित्रां दोहीं । सरिसा पाडु ॥ १९७ ॥

pārthā jayāciyā ṭhāyīṃ | vaiṣamyācī vārtā nāhīṃ | ripumitrāṃ dohīṃ | sarisā pāḍu || 197 ||

कां घरींचियां उजियेडु करावा । पारखियां आंधारु पाडावा । हें नेणेचि गा पांडवा । दीपु जैसा ॥ १९८ ॥

kāṃ gharīṃciyāṃ ujiyeḍu karāvā | pārakhiyāṃ āṃdhāru pāḍāvā | heṃ neṇeci gā pāṃḍavā | dīpu jaisā || 198 ||

जो खांडावया घावो घाली । कां लावणी जयानें केली । दोघां एकचि साउली । वृक्षु दे जैसा ॥ १९९ ॥

jo khāṃḍāvayā ghāvo ghālī | kāṃ lāvaṇī jayāneṃ kelī | doghāṃ ekaci sāulī | vṛkṣu de jaisā || 199 ||

नातरी इक्षुदंडु । पाळितया गोडु । गाळितया कडु । नोहेंचि जेवीं ॥ २०० ॥

nātarī ikṣudaṃḍu | pāḷitayā goḍu | gāḷitayā kaḍu | noheṃci jevīṃ || 200 ||

अरिमित्रीं तैसा । अर्जुना जया भावो ऐसा । मानापमानीं सरिसा । होतु जाये ॥ २०१ ॥

arimitrīṃ taisā | arjunā jayā bhāvo aisā | mānāpamānīṃ sarisā | hotu jāye || 201 ||

तिहीं ऋतूं समान । जैसें कां गगन । तैसा एकचि मान । शीतोष्णीं जया ॥ २०२ ॥

tihīṃ ṛtūṃ samāna | jaiseṃ kāṃ gagana | taisā ekaci māna | śītoṣṇīṃ jayā || 202 ||

दक्षिण उत्तर मारुता । मेरु जैसा पंडुसुता । तैसा सुखदुःखप्राप्तां । मध्यस्थु जो ॥ २०३ ॥

dakṣiṇa uttara mārutā | meru jaisā paṃḍusutā | taisā sukhaduḥkhaprāptāṃ | madhyasthu jo || 203 ||

माधुर्यें चंद्रिका । सरिसी राया रंका । तैसा जो सकळिकां । भूतां समु ॥ २०४ ॥

mādhuryeṃ caṃdrikā | sarisī rāyā raṃkā | taisā jo sakaḷikāṃ | bhūtāṃ samu || 204 ||

आघवियां जगा एक । सेव्य जैसें उदक । तैसें जयातें तिन्ही लोक । आकांक्षिती ॥ २०५ ॥

āghaviyāṃ jagā eka | sevya jaiseṃ udaka | taiseṃ jayāteṃ tinhī loka | ākāṃkṣitī || 205 ||

जो सबाह्यसंग । सांडोनिया लाग । एकाकीं असे आंग । आंगीं सूनी ॥ २०६ ॥

jo sabāhyasaṃga | sāṃḍoniyā lāga | ekākīṃ ase āṃga | āṃgīṃ sūnī || 206 ||

जो निंदेतें नेघे । स्तुति न श्लाघे । आकाशा न लगे । लेपु जैसा ॥ २०७ ॥

jo niṃdeteṃ neghe | stuti na ślāghe | ākāśā na lage | lepu jaisā || 207 ||

तैसें निंदे आणि स्तुति । मानु करूनि एके पांती । विचरे प्राणवृत्ती । जनीं वनीं ॥ २०८ ॥

taiseṃ niṃde āṇi stuti | mānu karūni eke pāṃtī | vicare prāṇavṛttī | janīṃ vanīṃ || 208 ||

साच लटिकें दोन्ही । बोलोनि न बोले जाहला मौनी । जो भोगितां उन्मनी । आरायेना ॥ २०९ ॥

sāca laṭikeṃ donhī | boloni na bole jāhalā maunī | jo bhogitāṃ unmanī | ārāyenā || 209 ||

जो यथालाभें न तोखे । अलाभें न पारुखे । पाउसेवीण न सुके । समुद्रु जैसा ॥ २१० ॥

jo yathālābheṃ na tokhe | alābheṃ na pārukhe | pāusevīṇa na suke | samudru jaisā || 210 ||

आणि वायूसि एके ठायीं । बिढार जैसें नाहीं । तैसा न धरीच कहीं । आश्रयो जो ॥ २११ ॥

āṇi vāyūsi eke ṭhāyīṃ | biḍhāra jaiseṃ nāhīṃ | taisā na dharīca kahīṃ | āśrayo jo || 211 ||

आघवाची आकाशस्थिति । जेवीं वायूसि नित्य वसती । तेवीं जगचि विश्रांती- । स्थान जया ॥ २१२ ॥

āghavācī ākāśasthiti | jevīṃ vāyūsi nitya vasatī | tevīṃ jagaci viśrāṃtī- | sthāna jayā || 212 ||

हें विश्वचि माझें घर । ऐसी मती जयाची स्थिर । किंबहुना चराचर । आपण जाहला ॥ २१३ ॥

heṃ viśvaci mājheṃ ghara | aisī matī jayācī sthira | kiṃbahunā carācara | āpaṇa jāhalā || 213 ||

मग याहीवरी पार्था । माझ्या भजनीं आस्था । तरी तयातें मी माथां । मुकुट करीं ॥ २१४ ॥

maga yāhīvarī pārthā | mājhyā bhajanīṃ āsthā | tarī tayāteṃ mī māthāṃ | mukuṭa karīṃ || 214 ||

उत्तमासि मस्तक । खालविजे हें काय कौतुक । परी मानु करिती तिन्ही लोक । पायवणियां ॥ २१५ ॥

uttamāsi mastaka | khālavije heṃ kāya kautuka | parī mānu karitī tinhī loka | pāyavaṇiyāṃ || 215 ||

तरी श्रद्धावस्तूसी आदरु । करितां जाणिजे प्रकारु । जरी होय श्रीगुरु । सदाशिवु ॥ २१६ ॥

tarī śraddhāvastūsī ādaru | karitāṃ jāṇije prakāru | jarī hoya śrīguru | sadāśivu || 216 ||

परी हे असो आतां । महेशातें वानितां । आत्मस्तुति होतां । संचारु असे ॥ २१७ ॥

parī he aso ātāṃ | maheśāteṃ vānitāṃ | ātmastuti hotāṃ | saṃcāru ase || 217 ||

ययालागीं हें नोहे । म्हणितलें रमानाहें । अर्जुना मी वाहें । शिरीं तयातें ॥ २१८ ॥

yayālāgīṃ heṃ nohe | mhaṇitaleṃ ramānāheṃ | arjunā mī vāheṃ | śirīṃ tayāteṃ || 218 ||

जे पुरुषार्थसिद्धि चौथी । घेऊनि आपुलिया हातीं । रिगाला भक्तिपंथीं । जगा देतु ॥ २१९ ॥

je puruṣārthasiddhi cauthī | gheūni āpuliyā hātīṃ | rigālā bhaktipaṃthīṃ | jagā detu || 219 ||

कैवल्याचा अधिकारी । मोक्षाची सोडी बांधी करी । कीं जळाचिये परी । तळवटु घे ॥ २२० ॥

kaivalyācā adhikārī | mokṣācī soḍī bāṃdhī karī | kīṃ jaḷāciye parī | taḷavaṭu ghe || 220 ||

म्हणौनि गा नमस्कारूं । तयातें आम्ही माथां मुगुट करूं । तयाची टांच धरूं । हृदयीं आम्हीं ॥ २२१ ॥

mhaṇauni gā namaskārūṃ | tayāteṃ āmhī māthāṃ muguṭa karūṃ | tayācī ṭāṃca dharūṃ | hṛdayīṃ āmhīṃ || 221 ||

तयाचिया गुणांचीं लेणीं । लेववूं अपुलिये वाणी । तयाची कीर्ति श्रवणीं । आम्हीं लेवूं ॥ २२२ ॥

tayāciyā guṇāṃcīṃ leṇīṃ | levavūṃ apuliye vāṇī | tayācī kīrti śravaṇīṃ | āmhīṃ levūṃ || 222 ||

तो पहावा हे डोहळे । म्हणौनि अचक्षूसी मज डोळे । हातींचेनि लीलाकमळें । पुजूं तयातें ॥ २२३ ॥

to pahāvā he ḍohaḷe | mhaṇauni acakṣūsī maja ḍoḷe | hātīṃceni līlākamaḷeṃ | pujūṃ tayāteṃ || 223 ||

दोंवरी दोनी । भुजा आलों घेउनि । आलिंगावयालागुनी । तयाचें आंग ॥ २२४ ॥

doṃvarī donī | bhujā āloṃ gheuni | āliṃgāvayālāgunī | tayāceṃ āṃga || 224 ||

तया संगाचेनि सुरवाडें । मज विदेहा देह धरणें घडे । किंबहुना आवडे । निरुपमु ॥ २२५ ॥

tayā saṃgāceni suravāḍeṃ | maja videhā deha dharaṇeṃ ghaḍe | kiṃbahunā āvaḍe | nirupamu || 225 ||

तेणेंसीं आम्हां मैत्र । एथ कायसें विचित्र ? । परी तयाचें चरित्र । ऐकती जे ॥ २२६ ॥

teṇeṃsīṃ āmhāṃ maitra | etha kāyaseṃ vicitra ? | parī tayāceṃ caritra | aikatī je || 226 ||

तेही प्राणापरौते । आवडती हें निरुतें । जे भक्तचरित्रातें । प्रशंसिती ॥ २२७ ॥

tehī prāṇāparaute | āvaḍatī heṃ niruteṃ | je bhaktacaritrāteṃ | praśaṃsitī || 227 ||

जो हा अर्जुना साद्यंत । सांगितला प्रस्तुत । भक्तियोगु समस्त- । योगरूप ॥ २२८ ॥

jo hā arjunā sādyaṃta | sāṃgitalā prastuta | bhaktiyogu samasta- | yogarūpa || 228 ||

तया मी प्रीति करी । कां मनीं शिरसा धरीं । येवढी थोरी । जया स्थितीये ॥ २२९ ॥

tayā mī prīti karī | kāṃ manīṃ śirasā dharīṃ | yevaḍhī thorī | jayā sthitīye || 229 ||

ते हे गोष्टी रम्य । अमृतधारा धर्म्य । करिती प्रतीतिगम्य । आइकोनि जे ॥ २३० ॥

te he goṣṭī ramya | amṛtadhārā dharmya | karitī pratītigamya | āikoni je || 230 ||

तेसीचि श्रद्धेचेनि आदरें । जयांचे ठायीं विस्तरे । जीवीं जयां थारे । जे अनुष्ठिती ॥२३१ ॥

tesīci śraddheceni ādareṃ | jayāṃce ṭhāyīṃ vistare | jīvīṃ jayāṃ thāre | je anuṣṭhitī ||231 ||

परी निरूपली जैसी । तैसीच स्थिति मानसीं । मग सुक्षेत्रीं जैसी । पेरणी केली ॥ २३२ ॥

parī nirūpalī jaisī | taisīca sthiti mānasīṃ | maga sukṣetrīṃ jaisī | peraṇī kelī || 232 ||

परी मातें परम करूनि । इयें अर्थीं प्रेम धरूनि । हेंचि सर्वस्व मानूनि । घेती जे पैं ॥ २३३ ॥

parī māteṃ parama karūni | iyeṃ arthīṃ prema dharūni | heṃci sarvasva mānūni | ghetī je paiṃ || 233 ||

पार्था गा जगीं । तेचि भक्त तेचि योगी । उत्कंठा तयांलागीं । अखंड मज ॥ २३४ ॥

pārthā gā jagīṃ | teci bhakta teci yogī | utkaṃṭhā tayāṃlāgīṃ | akhaṃḍa maja || 234 ||

तें तीर्थ तें क्षेत्र । जगीं तेंचि पवित्र । भक्ति कथेसि मैत्र । जयां पुरुषां ॥ २३५ ॥

teṃ tīrtha teṃ kṣetra | jagīṃ teṃci pavitra | bhakti kathesi maitra | jayāṃ puruṣāṃ || 235 ||

आम्हीं तयांचें करूं ध्यान । ते आमुचें देवतार्चन । ते वांचूनि आन । गोमटें नाहीं ॥ २३६ ॥

āmhīṃ tayāṃceṃ karūṃ dhyāna | te āmuceṃ devatārcana | te vāṃcūni āna | gomaṭeṃ nāhīṃ || 236 ||

तयांचें आम्हां व्यसन । ते आमुचें निधिनिधान । किंबहुना समाधान । ते मिळती तैं ॥ २३७ ॥

tayāṃceṃ āmhāṃ vyasana | te āmuceṃ nidhinidhāna | kiṃbahunā samādhāna | te miḷatī taiṃ || 237 ||

पैं प्रेमळाची वार्ता । जे अनुवादती पंडुसुता । ते मानूं परमदेवता । आपुली आम्ही ॥ २३८ ॥

paiṃ premaḷācī vārtā | je anuvādatī paṃḍusutā | te mānūṃ paramadevatā | āpulī āmhī || 238 ||

ऐसे निजजनानंदें । तेणें जगदादिकंदें । बोलिलें मुकुंदें । संजयो म्हणे ॥ २३९ ॥

aise nijajanānaṃdeṃ | teṇeṃ jagadādikaṃdeṃ | bolileṃ mukuṃdeṃ | saṃjayo mhaṇe || 239 ||

राया जो निर्मळु । निष्कलंक लोककृपाळु । शरणागतां प्रतिपाळु । शरण्यु जो ॥ २४० ॥

rāyā jo nirmaḷu | niṣkalaṃka lokakṛpāḷu | śaraṇāgatāṃ pratipāḷu | śaraṇyu jo || 240 ||

पैं सुरसहायशीळु । लोकलालनलीळु । प्रणतप्रतिपाळु । हा खेळु जयाचा ॥ २४१ ॥

paiṃ surasahāyaśīḷu | lokalālanalīḷu | praṇatapratipāḷu | hā kheḷu jayācā || 241 ||

जो धर्मकीर्तिधवलु । आगाध दातृत्वें सरळु । अतुळबळें प्रबळु । बळिबंधनु ॥ २४२ ॥

jo dharmakīrtidhavalu | āgādha dātṛtveṃ saraḷu | atuḷabaḷeṃ prabaḷu | baḷibaṃdhanu || 242 ||

जो भक्तजनवत्सळु । प्रेमळजन प्रांजळु । सत्यसेतु सकळु । कलानिधी ॥ २४३ ॥

jo bhaktajanavatsaḷu | premaḷajana prāṃjaḷu | satyasetu sakaḷu | kalānidhī || 243 ||

तो श्रीकृष्ण वैकुंठींचा । चक्रवर्ती निजांचा । सांगे येरु दैवाचा । आइकतु असे ॥ २४४ ॥

to śrīkṛṣṇa vaikuṃṭhīṃcā | cakravartī nijāṃcā | sāṃge yeru daivācā | āikatu ase || 244 ||

आतां ययावरी । निरूपिती परी । संजयो म्हणे अवधारीं । धृतराष्ट्रातें ॥ २४५ ॥

ātāṃ yayāvarī | nirūpitī parī | saṃjayo mhaṇe avadhārīṃ | dhṛtarāṣṭrāteṃ || 245 ||

तेचि रसाळ कथा । मऱ्हाठिया प्रतिपथा । आणिजेल आतां । आवधारिजो ॥ २४६ ॥

teci rasāḷa kathā | maऱhāṭhiyā pratipathā | āṇijela ātāṃ | āvadhārijo || 246 ||

ज्ञानदेव म्हणे तुम्ही । संत वोळगावेति आम्ही । हें पढविलों जी स्वामी । निवृत्तिदेवीं ॥ २४७ ॥

jñānadeva mhaṇe tumhī | saṃta voḷagāveti āmhī | heṃ paḍhaviloṃ jī svāmī | nivṛttidevīṃ || 247 ||

इति श्रीज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां द्वादशोऽध्यायः ॥

iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ dvādaśo'dhyāyaḥ ||

गीता श्लोक

अर्जुन उवाच । एवं सतत युक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते । ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥ १॥

arjuna uvāca | evaṃ satata yuktā ye bhaktāstvāṃ paryupāsate | ye cāpyakṣaramavyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ || 1||

श्री भगवानुवाच । मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते । श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥ २॥

śrī bhagavānuvāca | mayyāveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate | śraddhayā parayopetāste me yuktatamā matāḥ || 2||

ये त्वक्षर्मनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते । सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवं ॥ ३॥

ye tvakṣarmanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate | sarvatragamacintyaṃ ca kūṭasthamacalaṃ dhruvaṃ || 3||

सन्नियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः । ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ॥ ४॥

sanniyamyendriyagrāmaṃ sarvatra samabuddhayaḥ | te prāpnuvanti māmeva sarvabhūtahite ratāḥ || 4||

क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् । अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥ ५॥

kleśo'dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasām | avyaktā hi gatirduḥkhaṃ dehavadbhiravāpyate || 5||

ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः । अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥ ६॥

ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṃnyasya matparāḥ | ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate || 6||

तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् । भवामि न चिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥ ७॥

teṣāmahaṃ samuddhartā mṛtyusaṃsārasāgarāt | bhavāmi na cirātpārtha mayyāveśitacetasām || 7||

मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय । निवसिष्यसि मय्येव अत उर्ध्वं न संशयः ॥ ८॥

mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayyeva ata urdhvaṃ na saṃśayaḥ || 8||

अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् । अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनन्जय ॥ ९॥

atha cittaṃ samādhātuṃ na śaknoṣi mayi sthiram | abhyāsayogena tato māmicchāptuṃ dhananjaya || 9||

अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव । मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन् सिद्धिमवाप्स्यसि ॥ १०॥

abhyāse'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava | madarthamapi karmāṇi kurvan siddhimavāpsyasi || 10||

अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः । सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ॥ ११॥

athaitadapyaśakto'si kartuṃ madyogamāśritaḥ | sarvakarmaphalatyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān || 11||

श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासाज्ञानाद् ध्यानं विशिष्यते । ध्यानात् कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिनिरन्तरम् ॥ १२॥

śreyo hi jñānamabhyāsājñānād dhyānaṃ viśiṣyate | dhyānāt karmaphalatyāgastyāgācchāntinirantaram || 12||

अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च । निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी ॥ १३॥

adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca | nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī || 13||

सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः । मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १४॥

santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ | mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 14||

यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः । हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ॥ १५॥

yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ | harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me priyaḥ || 15||

अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः । सर्वारंभपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १६॥

anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ | sarvāraṃbhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 16||

यो न हृष्यति न द्वेष्टि न शोचति न काङ्क्षति । शुभाशुभपरित्यागी भक्तिमान्यः स मे प्रियः ॥ १७॥

yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati | śubhāśubhaparityāgī bhaktimānyaḥ sa me priyaḥ || 17||

समः शत्रौ च मित्रे च तथामानापमानयोः । शीतोष्णसुखदुःखेषु समः सङ्गविवर्जितः ॥ १८॥

samaḥ śatrau ca mitre ca tathāmānāpamānayoḥ | śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ || 18||

तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् । अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ १९॥

tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacit | aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ || 19||

ये तु धर्म्यामृतमिदं यथोक्तं पर्युपासते । श्रद्दधाना मत्परमा भक्तास्तेऽतीव प्रियाः ॥ २०॥

ye tu dharmyāmṛtamidaṃ yathoktaṃ paryupāsate | śraddadhānā matparamā bhaktāste'tīva priyāḥ || 20||

इति श्रीमद्भग्वद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे भक्तियोगोनाम द्वादशोऽध्यायः ॥ १२ ॥

iti śrīmadbhagvadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde bhaktiyogonāma dvādaśo'dhyāyaḥ || 12 ||

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | atha dvādaśo'dhyāyaḥ - adhyāya bārāvā | | | bhaktiyogaḥ |

पद 1

जय जय वो शुद्धे । उदारे प्रसिद्धे । अनवरत आनंदे । वर्षतिये ॥ १ ॥

jaya jaya vo śuddhe | udāre prasiddhe | anavarata ānaṃde | varṣatiye || 1 ||

पद 2

viṣayavyāḷeṃ miṭhī | didhaliyā nuṭhī tāṭhī | te tujhiye gurukṛpādṛṣṭī | nirviṣa hoya || 2 ||

पद 3

tarī kavaṇāteṃ tāpu poḷī | kaiseni vo śoku jāḷī | jarī prasādarasakalloḷīṃ | pureṃ yesi tūṃ || 3 ||

पद 4

yogasukhāce sohaḷe | sevakāṃ tujheni snehāḷe | so'haṃsiddhīce laḷe | pāḷisī tūṃ || 4 ||

पद 5

ādhāraśaktīciyā aṃkīṃ | vāḍhavisī kautukīṃ | hṛdayākāśapallakīṃ | parīye desī nije || 5 ||

पद 6

pratyakjyotīcī vovāḷaṇī | karisī manapavanācīṃ kheḷaṇīṃ | ātmasukhācī bāḷaleṇīṃ | levavisī || 6 ||

पद 7

satarāviyeceṃ stanya desī | anuhatācā hallarū gāsī | samādhibodheṃ nijavisī | bujhāūni || 7 ||

पद 8

mhaṇauni sādhakāṃ tūṃ māulī | pike sārasvata tujhiyā pāulīṃ | yā kāraṇeṃ mī sāulī | na saṃḍīṃ tujhī || 8 ||

पद 9

aho sadguruciye kṛpādṛṣṭī | tujheṃ kāruṇya jayāteṃ adhiṣṭhī | to sakalavidyāṃciye sṛṣṭīṃ | dhātrā hoya || 9 ||

पद 10

mhaṇauni aṃbe śrīmaṃte | nijajanakalpalate | ājñāpīṃ māteṃ | graṃthanirūpaṇīṃ || 10 ||

पद 11

navarasīṃ bharavīṃ sāgaru | karavīṃ ucita ratnāṃce āgaru | bhāvārthāce girivaru | niphajavīṃ māye || 11 ||

पद 12

sāhityasoniyāciyā khāṇī | ughaḍavīṃ deśiyeciyā kṣoṇīṃ | vivekavallīcī lāvaṇī | hoṃ deī saiṃgha || 12 ||

पद 13

संवादफळनिधानें । प्रमेयाचीं उद्यानें । लावीं म्हणे गहनें । निरंतर ॥ १३ ॥

saṃvādaphaḷanidhāneṃ | prameyācīṃ udyāneṃ | lāvīṃ mhaṇe gahaneṃ | niraṃtara || 13 ||

पद 14

pākhāṃḍāce darakuṭe | moḍīṃ vāgvāda avhāṃṭe | kutarkāṃcīṃ duṣṭeṃ | sāvajeṃ pheḍīṃ || 14 ||

पद 15

śrīkṛṣṇaguṇīṃ māteṃ | sarvatra karīṃ vo sarateṃ | rāṇive baisavī śrote | śravaṇāciye || 15 ||

पद 16

ye marāṭhīyeciyā nagarīṃ | brahmavidyecā sukāḷu karī | gheṇeṃ deṇeṃ sukhacivarī | ho deī yā jagā || 16 ||

पद 17

tūṃ āpuleni snehapallaveṃ | māteṃ pāṃghuraviśīla sadaiveṃ | tarī ātāṃci heṃ āghaveṃ | nirmīna māye || 17 ||

पद 18

iye vinavaṇīyesāṭhīṃ | avalokileṃ guru kṛpādṛṣṭī | mhaṇe gītārtheṃsī uṭhī | na boleṃ bahu || 18 ||

पद 19

tetha jī jī mahāprasādu | mhaṇauni sāviyā jāhalā ānandu | ātāṃ niropīna prabaṃdhu | avadhāna dīje || 19 ||

पद 20

tarī sakalavīrādhirāju | jo somavaṃśīṃ vijayadhvaju | to bolatā jāhalā ātmaju | paṃḍunṛpācā || 20 ||

पद 21

kṛṣṇāteṃ mhaṇe avadhārileṃ | āpaṇa viśvarūpa maja dāvileṃ | teṃ navala mhaṇauni bihāleṃ | citta mājheṃ || 21 ||

पद 22

āṇi iye kṛṣṇamūrtīcī save | yālāgīṃ soya dharilī jīveṃ | taṃva nako mhaṇoni deveṃ | vārileṃ māteṃ || 22 ||

पद 23

tarī vyakta āṇi avyakta | heṃ tūṃci eka nibhrāṃta | bhaktī pāvije vyakta | avyakta yogeṃ || 23 ||

पद 24

yā donī jī vāṭā | tūṃteṃ pāvāvayā vaikuṃṭhā | vyaktāvyakta dāravaṃṭhāṃ | rigije yetha || 24 ||

पद 25

paiṃ je vānī śyātukā | teci vegaḷiye vālā yekā | mhaṇauni ekadeśiyā vyāpakā | sarisā pāḍū || 25 ||

पद 26

amṛtāciyā sāgarīṃ | je lābhe sāmarthyācī thorī | teci de amṛtalaharī | cuḷīṃ ghetaleyā || 26 ||

पद 27

he kīra mājhyā cittīṃ | pratīti āthi jī nirutī | pari pusaṇeṃ yogapatī | teṃ yācilāgīṃ || 27 ||

पद 28

jeṃ devā tumhīṃ nāveka | aṃgikārileṃ vyāpaka | teṃ sāca kīṃ kavatika | heṃ jāṇāvayā || 28 ||

पद 29

tarī tujalāgīṃ karma | tūṃci jayāṃceṃ parama | bhaktīsī manodharma | vikoni ghātalā || 29 ||

पद 30

ityādi sarvīṃ parīṃ | je bhakta tūṃteṃ śrīharī | bāṃdhoniyāṃ jivhārīṃ | upāsitī || 30 ||

पद 31

āṇi jeṃ praṇavāpailīkaḍe | vaikharīyesī jeṃ kānaḍeṃ | kāyisayāhi sāṃgaḍeṃ | navheci jeṃ vastu || 31 ||

पद 32

teṃ akśara jī avyakta | nirdeśa deśarahita | so'haṃbhāveṃ upāsita | jñāniye je || 32 ||

पद 33

tayāṃ āṇi jī bhaktāṃ | yerayerāṃmājī anaṃtā | kavaṇeṃ yogu tattvatāṃ | jāṇitalā sāṃgā || 33 ||

पद 34

iyā kirīṭīciyā bolā | to jagadbaṃdhu saṃtoṣalā | mhaṇe ho praśnu bhalā | jāṇasī karūṃ || 34 ||

पद 35

tarī astugirīciyāṃ upakaṃṭhīṃ | rigāliyā ravibiṃbāpāṭhīṃ | raśmī jaise kirīṭī | saṃcaratī || 35 ||

पद 36

kāṃ varṣākāḷīṃ saritā | jaisī caḍhoṃ lāgeṃ pāṃḍusutā | taisī nīca navī bhajatāṃ | śraddhā dise || 36 ||

पद 37

parī ṭhākiliyāhi sāgaru | jaisā māgīlahī yāvā anivāru | tiye gaṃgeciye aisā paḍibharu | premabhāvā || 37 ||

पद 38

taiseṃ sarveṃdriyāṃsahita | majamājīṃ sūni citta | je rātridivasa na mhaṇata | upāsitī || 38 ||

पद 39

इयापरी जे भक्त । आपणपें मज देत । तेचि मी योगयुक्त । परम मानीं ॥ ३९ ॥

iyāparī je bhakta | āpaṇapeṃ maja deta | teci mī yogayukta | parama mānīṃ || 39 ||

पद 40

āṇi yera tehī pāṃḍavā | je ārūḍhoni so'haṃbhāvā | jhoṃbatī niravayavā | akṣarāsī || 40 ||

पद 41

manācī nakhī na lage | jetha buddhīcī dṛṣṭī na rige | te iṃdriyāṃ kīra jogeṃ | kāyi hoīla ? || 41 ||

पद 42

parī dhyānāhī kuvāḍeṃ | mhaṇauni eke ṭhāyīṃ na saṃpaḍe | vyaktīsi mājivaḍeṃ | kavaṇehī nohe || 42 ||

पद 43

jayā sarvatra sarvapaṇeṃ | sarvāṃhī kāḷīṃ asaṇeṃ | jeṃ pāvūni ciṃtavaṇeṃ | hiṃpuṭī jāhaleṃ || 43 ||

पद 44

जें होय ना नोहे । जें नाहीं ना आहे । ऐसें म्हणौनि उपाये । उपजतीचि ना ॥ ४४ ॥

jeṃ hoya nā nohe | jeṃ nāhīṃ nā āhe | aiseṃ mhaṇauni upāye | upajatīci nā || 44 ||

पद 45

जें चळे ना ढळे । सरे ना मैळे । तें आपुलेनीचि बळें । आंगविलें जिहीं ॥ ४५ ॥

jeṃ caḷe nā ḍhaḷe | sare nā maiḷe | teṃ āpulenīci baḷeṃ | āṃgavileṃ jihīṃ || 45 ||

पद 46

paiṃ vairāgyamahāpāvakeṃ | jāḷūni viṣayāṃcīṃ kaṭakeṃ | adhapalīṃ tavakeṃ | iṃdriyeṃ dharilīṃ || 46 ||

पद 47

maga saṃyamācī dhāṭī | sūni muraḍilīṃ upharāṭīṃ | iṃdriyeṃ koṃḍilīṃ kapāṭīṃ | hṛdayāciyā || 47 ||

पद 48

apānīṃciyā kavāḍā | lāvoni āsanamudrā suhāḍā | mūḷabaṃdhācā huḍā | pannāsilā || 48 ||

पद 49

āśece lāga toḍile | adhairyāce kaḍe jhāḍile | nidreceṃ śodhileṃ | kāḷavakheṃ || 49 ||

पद 50

vajrāgnīciyā jvāḷīṃ | karūni saptadhātūṃcī hoḷī | vyādhīṃcyā sisāḷīṃ | pūjilīṃ yaṃtreṃ || 50 ||

पद 51

maga kuṃḍaliniyecā ṭeṃbhā | ādhārīṃ kelā ubhā | tayā cojavaleṃ prabhā | nimathāvarī || 51 ||

पद 52

navadvārāṃciyā caucakīṃ | bāṇūni saṃyatīcī āḍavaṃkī | ughaḍilī khiḍakī | kakārāṃtīṃcī || 52 ||

पद 53

prāṇaśakticāmuṃḍe | prahārūni saṃkalpameṃḍhe | manomahiṣāceni muṃḍeṃ | didhalīṃ baḷī || 53 ||

पद 54

caṃdrasūryāṃ bujhāvaṇī | karūni anuhatācī suḍāvaṇī | satarāviyeceṃ pāṇī | jiṃtileṃ vegīṃ || 54 ||

पद 55

maga madhyamā madhya vivareṃ | teṇeṃ koriveṃ dādareṃ | ṭhākileṃ cavareṃ | brahmaraṃdhra || 55 ||

पद 56

varī makārāṃta sopāna | te sāṃḍoniyā gahana | kākhe sūniyāṃ gagana | bharale brahmīṃ || 56 ||

पद 57

aise je samabuddhī | giḷāvayā so'haṃsiddhī | āṃgavitātī niravadhī | yogadurgeṃ || 57 ||

पद 58

āpuliyā sāṭovāṭī | śūnya ghetī uṭhāuṭhīṃ | tehī māteṃci kirīṭī | pāvatī gā || 58 ||

पद 59

vāṃcūni yogaceni baḷeṃ | adhika kāṃhīṃ miḷe | aiseṃ nāhīṃ āgaḷeṃ | kaṣṭaci tayā || 59 ||

पद 60

jihīṃ sakaḷa bhūtāṃciyā hitīṃ | nirālaṃbīṃ avyaktīṃ | pasaraliyā āsaktī | bhaktīvīṇa || 60 ||

पद 61

tayāṃ mahendrādi padeṃ | karitāti vāṭavadheṃ | āṇi ṛddhisiddhīṃcīṃ dvaṃdveṃ | pāḍoni ṭhātī || 61 ||

पद 62

कामक्रोधांचे विलग । उठावती अनेग । आणि शून्येंसीं आंग । झुंजवावें कीं ॥ ६२ ॥

kāmakrodhāṃce vilaga | uṭhāvatī anega | āṇi śūnyeṃsīṃ āṃga | jhuṃjavāveṃ kīṃ || 62 ||

पद 63

tāhāneṃ tāhānaci piyāvī | bhukeliyā bhūkaci khāvī | ahorātra vāvīṃ | mavāvā vārā || 63 ||

पद 64

unī dihāceṃ pahuḍaṇeṃ | nirodhāceṃ velhāvaṇeṃ | jhāḍāsi sājaṇeṃ | cāḷāveṃ gā || 64 ||

पद 65

शीत वेढावें । उष्ण पांघुरावें । वृष्टीचिया असावें । घरांआंतु ॥ ६५ ॥

śīta veḍhāveṃ | uṣṇa pāṃghurāveṃ | vṛṣṭīciyā asāveṃ | gharāṃāṃtu || 65 ||

पद 66

kiṃbahunā pāṃḍavā | hā agnipraveśu nīca navā | bhātāreṃvīṇa karāvā | to hā yogu || 66 ||

पद 67

एथ स्वामीचें काज । ना वापिकें व्याज । परी मरणेंसीं झुंज । नीच नवें ॥ ६७ ॥

etha svāmīceṃ kāja | nā vāpikeṃ vyāja | parī maraṇeṃsīṃ jhuṃja | nīca naveṃ || 67 ||

पद 68

aiseṃ mṛtyūhūni tīkha | kāṃ ghoṃṭe kaḍhata vikha | ḍoṃgara giḷitāṃ mukha | na phāṭe kāī ? || 68 ||

पद 69

mhaṇauni yogāciyāṃ vāṭā | je nigāle gā subhaṭā | tayāṃ duḥkhācāci śelavāṃṭā | bhāgā ālā || 69 ||

पद 70

pāheṃ pāṃ lohāce caṇe | jaiṃ bocariyā paḍatī khāṇeṃ | taiṃ poṭa bharaṇeṃ kīṃ prāṇeṃ | śuddhī mhaṇoṃ || 70 ||

पद 71

mhaṇauni samudra bāhīṃ | taraṇe āthi keṃhī | kāṃ gaganāmājīṃ pāīṃ | kholijatu aseṃ ? || 71 ||

पद 72

वळघलिया रणाची थाटी । आंगीं न लागतां कांठी । सूर्याची पाउटी । कां होय गा ॥ ७२ ॥

vaḷaghaliyā raṇācī thāṭī | āṃgīṃ na lāgatāṃ kāṃṭhī | sūryācī pāuṭī | kāṃ hoya gā || 72 ||

पद 73

yālāgīṃ pāṃguḷā hevā | navhe vāyūsi pāṃḍavā | tevīṃ dehavaṃtā jīvāṃ | avyaktīṃ gati || 73 ||

पद 74

ऐसाही जरी धिंवसा । बांधोनियां आकाशा । झोंबती तरी क्लेशा । पात्र होती ॥ ७४ ॥

aisāhī jarī dhiṃvasā | bāṃdhoniyāṃ ākāśā | jhoṃbatī tarī kleśā | pātra hotī || 74 ||

पद 75

म्हणौनि येर ते पार्था । नेणतीचि हे व्यथा । जे कां भक्तिपंथा । वोटंगले ॥ ७५ ॥

mhaṇauni yera te pārthā | neṇatīci he vyathā | je kāṃ bhaktipaṃthā | voṭaṃgale || 75 ||

पद 76

karmeṃdriyeṃ sukheṃ | karitī karmeṃ aśekheṃ | jiyeṃ kāṃ varṇaviśekheṃ | bhāgā ālīṃ || 76 ||

पद 77

विधीतें पाळित । निषेधातें गाळित । मज देऊनि जाळित । कर्मफळें ॥ ७७ ॥

vidhīteṃ pāḷita | niṣedhāteṃ gāḷita | maja deūni jāḷita | karmaphaḷeṃ || 77 ||

पद 78

ययापरी पाहीं । अर्जुना माझें ठाईं । संन्यासूनि नाहीं । करिती कर्में ॥ ७८ ॥

yayāparī pāhīṃ | arjunā mājheṃ ṭhāīṃ | saṃnyāsūni nāhīṃ | karitī karmeṃ || 78 ||

पद 79

āṇīkahī je je sarva | kāyika vācika mānasika bhāva | tayāṃ mīvāṃcūni dhāṃva | ānautī nāhīṃ || 79 ||

पद 80

ऐसे जे मत्पर । उपासिती निरंतर । ध्यानमिषें घर । माझें झालें ॥ ८० ॥

aise je matpara | upāsitī niraṃtara | dhyānamiṣeṃ ghara | mājheṃ jhāleṃ || 80 ||

पद 81

jayāṃciye āvaḍī | kelī majaśīṃ kuḷavāḍī | bhoga mokṣa bāpuḍīṃ | tyajilīṃ kuḷeṃ || 81 ||

पद 82

aise ananyayogeṃ | vikale jīveṃ maneṃ āṃgeṃ | tayāṃce kāyi eka sāṃgeṃ | jeṃ sarva mī karīṃ || 82 ||

पद 83

किंबहुना धनुर्धरा । जो मातेचिया ये उदरा । तो मातेचा सोयरा । केतुला पां ॥ ८३ ॥

kiṃbahunā dhanurdharā | jo māteciyā ye udarā | to mātecā soyarā | ketulā pāṃ || 83 ||

पद 84

तेवीं मी तयां । जैसे असती तैसियां । कळिकाळ नोकोनियां । घेतला पट्टा ॥ ८४ ॥

tevīṃ mī tayāṃ | jaise asatī taisiyāṃ | kaḷikāḷa nokoniyāṃ | ghetalā paṭṭā || 84 ||

पद 85

eऱhavīṃ tarī mājhiyāṃ bhaktāṃ | āṇi saṃsārācī ciṃtā | kāya samarthācī kāṃtā | korānna māge || 85 ||

पद 86

तैसे ते माझें । कलत्र हें जाणिजे । कायिसेनिही न लजें । तयांचेनि मी ॥ ८६ ॥

taise te mājheṃ | kalatra heṃ jāṇije | kāyisenihī na lajeṃ | tayāṃceni mī || 86 ||

पद 87

janmamṛtyūciyā lāṭīṃ | jhaḷaṃbatī iyā sṛṣṭī | teṃ dekhoniyāṃ poṭīṃ | aiseṃ jāhaleṃ || 87 ||

पद 88

भवसिंधूचेनि माजें । कवणासि धाकु नुपजे । तेथ जरी कीं माझे । बिहिती हन ॥ ८८ ॥

bhavasiṃdhūceni mājeṃ | kavaṇāsi dhāku nupaje | tetha jarī kīṃ mājhe | bihitī hana || 88 ||

पद 89

mhaṇauni gā pāṃḍavā | mūrtīcā meḷāvā | karūni tyāṃciyā gāṃvā | dhāṃvatu āloṃ || 89 ||

पद 90

nāmāciyā sahasravarī | nāvā iyā avadhārīṃ | sajūniyāṃ saṃsārīṃ | tārū jāhaloṃ || 90 ||

पद 91

सडे जे देखिले । ते ध्यानकासे लाविले । परीग्रहीं घातले । तरियावरी ॥ ९१ ॥

saḍe je dekhile | te dhyānakāse lāvile | parīgrahīṃ ghātale | tariyāvarī || 91 ||

पद 92

प्रेमाची पेटी । बांधली एकाचिया पोटीं । मग आणिले तटीं । सायुज्याचिया ॥ ९२ ॥

premācī peṭī | bāṃdhalī ekāciyā poṭīṃ | maga āṇile taṭīṃ | sāyujyāciyā || 92 ||

पद 93

parī bhaktāṃceni nāṃveṃ | catuṣpadādi āghave | vaikuṃṭhīṃciye rāṇive | yogya kele || 93 ||

पद 94

म्हणौनि गा भक्तां । नाहीं एकही चिंता । तयांतें समुद्धर्ता । आथि मी सदा ॥ ९४ ॥

mhaṇauni gā bhaktāṃ | nāhīṃ ekahī ciṃtā | tayāṃteṃ samuddhartā | āthi mī sadā || 94 ||

पद 95

āṇi jevhāṃci kāṃ bhaktīṃ | dīdhalī āpulī cittavṛttī | tevhāṃci maja sūti | tyāṃciye nāṭīṃ || 95 ||

पद 96

yākāraṇeṃ gā bhaktarāyā | hā maṃtra tuvāṃ dhanaṃjayā | śikije je yayā | mārgā bhajije || 96 ||

पद 97

agā mānasa heṃ eka | mājhyā svarūpīṃ vṛttika | karūni ghālīṃ niṣṭaṃka | buddhi niścayeṃsīṃ || 97 ||

पद 98

iyeṃ donīṃ sarisīṃ | majamājīṃ premesīṃ | rigālīṃ tarī pāvasī | māteṃ tūṃ gā || 98 ||

पद 99

je mana buddhi ihīṃ | ghara keleṃ mājhyāṃ ṭhāyīṃ | tarī sāṃgeṃ maga kāi | mī tū aiseṃ ure ? || 99 ||

पद 100

mhaṇauni dīpa pālave | saveṃci teja mālave | kāṃ ravibiṃbāsaveṃ | prakāśu jāya || 100 ||

पद 101

ucalaleyā prāṇāsarisīṃ | iṃdriyeṃhī nigatī jaisīṃ | taisā manobuddhipāśīṃ | ahaṃkāru ye || 101 ||

पद 102

mhaṇauni mājhiyā svarūpīṃ | manabuddhi iyeṃ nikṣepīṃ | yetuleni sarvavyāpī | mīci hosī || 102 ||

पद 103

यया बोला कांहीं । अनारिसें नाहीं । आपली आण पाहीं । वाहतु असें गा ॥ १०३ ॥

yayā bolā kāṃhīṃ | anāriseṃ nāhīṃ | āpalī āṇa pāhīṃ | vāhatu aseṃ gā || 103 ||

पद 104

अथवा हें चित्त । मनबुद्धिसहित । माझ्यां हातीं अचुंबित । न शकसी देवों ॥ १०४ ॥

athavā heṃ citta | manabuddhisahita | mājhyāṃ hātīṃ acuṃbita | na śakasī devoṃ || 104 ||

पद 105

tarī gā aiseṃ karīṃ | yayā āṭhāṃ pāhārāṃmājhārīṃ | moṭakeṃ nimiṣabharī | detu jāya || 105 ||

पद 106

मग जें जें कां निमिख । देखेल माझें सुख । तेतुलें अरोचक । विषयीं घेईल ॥ १०६ ॥

maga jeṃ jeṃ kāṃ nimikha | dekhela mājheṃ sukha | tetuleṃ arocaka | viṣayīṃ gheīla || 106 ||

पद 107

jaisā śaratkālu rige | āṇi saritā vohaṭūṃ lāge | taiseṃ citta kāḍhela vegeṃ | prapaṃcauni || 107 ||

पद 108

मग पुनवेहूनि जैसें । शशिबिंब दिसेंदिसें । हारपत अंवसे । नाहींचि होय ॥ १०८ ॥

maga punavehūni jaiseṃ | śaśibiṃba diseṃdiseṃ | hārapata aṃvase | nāhīṃci hoya || 108 ||

पद 109

taiseṃ bhogāāṃtūni nigatāṃ | citta majamājīṃ rigatāṃ | haḷūhaḷū paṃḍusutā | mīci hoīla || 109 ||

पद 110

agā abhyāsayogu mhaṇije | to hā eku jāṇije | yeṇeṃ kāṃhīṃ na nipaje | aiseṃ nāhīṃ || 110 ||

पद 111

paiṃ abhyāsāceni baḷeṃ | ekāṃ gati aṃtarāḷe | vyāghra sarpa prāṃjaḷe | kele ekīṃ || 111 ||

पद 112

viṣa kīṃ āhārīṃ paḍe | samudrīṃ pāyavāṭa joḍe | ekīṃ vāgbrahma thokaḍeṃ | abhyāseṃ keleṃ || 112 ||

पद 113

mhaṇauni abhyāsāsī kāṃhīṃ | sarvathā duṣkara nāhīṃ | yālāgī mājhyā ṭhāyīṃ | abhyāseṃ mīḷa || 113 ||

पद 114

kāṃ abhyāsāhī lāgīṃ | kasu nāhīṃ tujhiyā aṃgīṃ | tarī āhāsī jayā bhāgīṃ | taisāci āsa || 114 ||

पद 115

इंद्रियें न कोंडीं । भोगातें न तोडीं । अभिमानु न संडीं । स्वजातीचा ॥ ११५ ॥

iṃdriyeṃ na koṃḍīṃ | bhogāteṃ na toḍīṃ | abhimānu na saṃḍīṃ | svajātīcā || 115 ||

पद 116

कुळधर्मु चाळीं । विधिनिषेध पाळीं । मग सुखें तुज सरळी । दिधली आहे ॥ ११६ ॥

kuḷadharmu cāḷīṃ | vidhiniṣedha pāḷīṃ | maga sukheṃ tuja saraḷī | didhalī āhe || 116 ||

पद 117

parī maneṃ vācā deheṃ | jaisā jo vyāpāru hoye | to mī karītu āheṃ | aiseṃ na mhaṇeṃ || 117 ||

पद 118

karaṇeṃ kāṃ na karaṇeṃ | heṃ āghaveṃ toci jāṇe | viśva caḷatase jeṇeṃ | paramātmeni || 118 ||

पद 119

uṇayāpureyāceṃ kāṃhīṃ | uroṃ nedī āpuliyā ṭhāyīṃ | svajātī karūni gheīṃ | jīvitva heṃ || 119 ||

पद 120

māḷiyeṃ jeuteṃ neleṃ | teuteṃ nivāṃtaci geleṃ | tayā pāṇiyā aiseṃ keleṃ | hoāveṃ gā || 120 ||

पद 121

mhaṇauni pravṛtti āṇi nivṛttī | iyeṃ vojhīṃ neghe matī | akhaṃḍa cittavṛttī | mājhyā ṭhāyīṃ || 121 ||

पद 122

एऱ्हवीं तरी सुभटा । उजू कां अव्हाटां । रथु काई खटपटा । करितु असे ? ॥ १२२ ॥

eऱhavīṃ tarī subhaṭā | ujū kāṃ avhāṭāṃ | rathu kāī khaṭapaṭā | karitu ase ? || 122 ||

पद 123

āṇi jeṃ jeṃ karma nipaje | teṃ thoḍeṃ bahu na mhaṇije | nivāṃtaci arpije | mājhyāṃ ṭhāyīṃ || 123 ||

पद 124

aisiyā madbhāvanā | tanutyāgīṃ arjunā | tūṃ sāyujya sadanā | mājhiyā yesī || 124 ||

पद 125

ना तरी हेंही तूज । नेदवे कर्म मज । तरी तूं गा बुझ । पंडुकुमरा ॥ १२५ ॥

nā tarī heṃhī tūja | nedave karma maja | tarī tūṃ gā bujha | paṃḍukumarā || 125 ||

पद 126

buddhīciye pāṭhīṃ poṭīṃ | karmāādi kāṃ śevaṭīṃ | māteṃ bāṃdhaṇeṃ kirīṭī | duvāḍa jarī || 126 ||

पद 127

तरी हेंही असो । सांडीं माझा अतिसो । परि संयतिसीं वसो । बुद्धि तुझी ॥ १२७ ॥

tarī heṃhī aso | sāṃḍīṃ mājhā atiso | pari saṃyatisīṃ vaso | buddhi tujhī || 127 ||

पद 128

āṇi jeṇeṃ jeṇeṃ veḷeṃ | ghaḍatī karmeṃ sakaḷeṃ | tayāṃcīṃ tiyeṃ phaḷeṃ | tyajitu jāya || 128 ||

पद 129

vṛkṣa kāṃ velī | loṭatī phaḷeṃ ālīṃ | taisīṃ sāṃḍīṃ nipajalīṃ | karmeṃ siddheṃ || 129 ||

पद 130

pari māteṃ manīṃ dharāveṃ | kāṃ majauddeśeṃ karāveṃ | heṃ kāṃhīṃ nako āghaveṃ | jāūṃ de śūnyīṃ || 130 ||

पद 131

khaḍakīṃ jaiseṃ varṣaleṃ | kāṃ āgīmājīṃ perileṃ | karma mānī dekhileṃ | svapna jaiseṃ || 131 ||

पद 132

agā ātmajecyā viṣīṃ | jīvu jaisā nirabhilāṣī | taisā karmīṃ aśeṣīṃ | niṣkāmu hoīṃ || 132 ||

पद 133

vanhīcī jvāḷā jaisī | vāyāṃ jāya ākāśīṃ | kriyā jiroṃ de taisī | śūnyāmājī || 133 ||

पद 134

अर्जुना हा फलत्यागु । आवडे कीर असलगु । परी योगामाजीं योगु । धुरेचा हा ॥ १३४ ॥

arjunā hā phalatyāgu | āvaḍe kīra asalagu | parī yogāmājīṃ yogu | dhurecā hā || 134 ||

पद 135

yeṇeṃ phalatyāgeṃ sāṃḍe | teṃ teṃ karma na virūḍhe | ekaci veḷe veḷujhāḍeṃ | vāṃjheṃ jaisīṃ || 135 ||

पद 136

तैसें येणेंचि शरीरें । शरीरा येणें सरे । किंबहुना येरझारे । चिरा पडे ॥ १३६ ॥

taiseṃ yeṇeṃci śarīreṃ | śarīrā yeṇeṃ sare | kiṃbahunā yerajhāre | cirā paḍe || 136 ||

पद 137

paiṃ abhyāsāciyā pāuṭīṃ | ṭhākije jñāna kirīṭī | jñāneṃ yeije bheṭī | dhyānāciye || 137 ||

पद 138

मग ध्यानासि खेंव । देती आघवेचि भाव । तेव्हां कर्मजात सर्व । दूरी ठाके ॥ १३८ ॥

maga dhyānāsi kheṃva | detī āghaveci bhāva | tevhāṃ karmajāta sarva | dūrī ṭhāke || 138 ||

पद 139

कर्म जेथ दुरावे । तेथ फलत्यागु संभवे । त्यागास्तव आंगवे । शांति सगळी ॥ १३९ ॥

karma jetha durāve | tetha phalatyāgu saṃbhave | tyāgāstava āṃgave | śāṃti sagaḷī || 139 ||

पद 140

mhaṇauni yāvayā śāṃti | hāci anukramu subhadrāpatī | mhaṇauni abhyāsuci prastutīṃ | karaṇeṃ etha || 140 ||

पद 141

अभ्यासाहूनि गहन । पार्था मग ज्ञान । ज्ञानापासोनि ध्यान । विशेषिजे ॥ १४१ ॥

abhyāsāhūni gahana | pārthā maga jñāna | jñānāpāsoni dhyāna | viśeṣije || 141 ||

पद 142

maga karmaphalatyāgu | to dhyānāpāsoni cāṃgu | tyāgāhūni bhogu | śāṃtisukhācā || 142 ||

पद 143

ऐसिया या वाटा । इहींचि पेणा सुभटा । शांतीचा माजिवटा । ठाकिला जेणें ॥ १४३ ॥

aisiyā yā vāṭā | ihīṃci peṇā subhaṭā | śāṃtīcā mājivaṭā | ṭhākilā jeṇeṃ || 143 ||

पद 144

jo sarva bhūtāṃcyā ṭhāyīṃ | dveṣāṃteṃ neṇeṃci kahīṃ | āpaparu nāhīṃ | caitanyā jaisā || 144 ||

पद 145

uttamāteṃ dharije | adhamāteṃ avherije | heṃ kāhīṃci neṇije | vasudhā jevīṃ || 145 ||

पद 146

kāṃ rāyāceṃ deha cāḷūṃ | raṃkāteṃ parauteṃ gāḷūṃ | heṃ na mhṇeci kṛpāḷū | prāṇu paiṃ gā || 146 ||

पद 147

gāīcī tṛṣā harūṃ | kāṃ vyāghrā viṣa hoūni mārūṃ | aiseṃ neṇeṃci gā karūṃ | toya jaiseṃ || 147 ||

पद 148

taisī āghaviyāṃci bhūtamātrīṃ | ekapaṇeṃ jayā maitrī | kṛpeśīṃ dhātrī | āpaṇaci jo || 148 ||

पद 149

āṇi mī he bhāṣa neṇeṃ | mājheṃ kāhīṃci na mhaṇe | sukha duḥkha jāṇaṇeṃ | nāhīṃ jayā || 149 ||

पद 150

tevīṃci kṣamelāgīṃ | pṛthvīsi pavāḍu āṃgīṃ | saṃtoṣā utsaṃgīṃ | didhaleṃ ghara || 150 ||

पद 151

vārṣiyevīṇa sāgarū | jaisā jaḷeṃ nitya nirbharu | taisā nirupacāru | saṃtoṣī jo || 151 ||

पद 152

वाहूनि आपुली आण । धरी जो अंतःकरण । निश्चया साचपण । जयाचेनि ॥ १५२ ॥

vāhūni āpulī āṇa | dharī jo aṃtaḥkaraṇa | niścayā sācapaṇa | jayāceni || 152 ||

पद 153

jīvu paramātmā donhī | baisaūni aikyāsanīṃ | jayāciyā hṛdayabhuvanīṃ | virājatī || 153 ||

पद 154

ऐसा योगसमृद्धि । होऊनि जो निरवधि । अर्पी मनोबुद्धी । माझ्या ठायीं ॥ १५४ ॥

aisā yogasamṛddhi | hoūni jo niravadhi | arpī manobuddhī | mājhyā ṭhāyīṃ || 154 ||

पद 155

āṃtu bāheri yogu | nirvāḷaleyāhi cāṃgu | tarī mājhā anurāgu | saprema jayā || 155 ||

पद 156

arjunā gā to bhaktu | toci yogī toci muktu | to vallabhā mī kāṃtu | aisā paḍhiye || 156 ||

पद 157

हें ना तो आवडे । मज जीवाचेनि पाडें । हेंही एथ थोकडें । रूप करणें ॥ १५७ ॥

heṃ nā to āvaḍe | maja jīvāceni pāḍeṃ | heṃhī etha thokaḍeṃ | rūpa karaṇeṃ || 157 ||

पद 158

tarī paḍhiyaṃtayācī kāhāṇī | he bhulīcī bhāraṇī | iyeṃ taṃva na bolaṇīṃ | parī bolavī śraddhā || 158 ||

पद 159

mhaṇauni gā āmhāṃ | vegāṃ ālī upamā | eऱhavīṃ kāya premā | anuvādu ase ? || 159 ||

पद 160

आतां असो हें किरीटी । पैं प्रियाचिया गोष्टी । दुणा थांव उठी । आवडी गा ॥ १६० ॥

ātāṃ aso heṃ kirīṭī | paiṃ priyāciyā goṣṭī | duṇā thāṃva uṭhī | āvaḍī gā || 160 ||

पद 161

tayāhī varī vipāyeṃ | premaḷu saṃvādiyā hoye | tiye goḍīsī āhe | kāṃṭāḷeṃ maga ? || 161 ||

पद 162

mhaṇauni gā paṃḍusutā | tūṃci priyu āṇi tūṃci śrotā | varī priyācī vārtā | prasaṃgeṃ ālī || 162 ||

पद 163

tarī ātāṃ boloṃ | bhaleṃ yā sukhā mīnaloṃ | aiseṃ mhaṇatakheṃvīṃ ḍoloṃ | lāgalā devo || 163 ||

पद 164

मग म्हणे जाण । तया भक्तांचे लक्षण । जया मी अंतःकरण । बैसों घालीं ॥ १६४ ॥

maga mhaṇe jāṇa | tayā bhaktāṃce lakṣaṇa | jayā mī aṃtaḥkaraṇa | baisoṃ ghālīṃ || 164 ||

पद 165

tarī siṃdhūceni mājeṃ | jaḷacarāṃ bhaya nupaje | āṇi jaḷacarīṃ nubagije | samudru jaisā || 165 ||

पद 166

tevīṃ unmatteṃ jageṃ | jayāsi khaṃtī na lage | āṇi jayāceni āṃgeṃ | na śiṇe loku || 166 ||

पद 167

किंबहुना पांडवा । शरीर जैसें अवयवां । तैसा नुबगे जीवां । जीवपणें जो ॥ १६७ ॥

kiṃbahunā pāṃḍavā | śarīra jaiseṃ avayavāṃ | taisā nubage jīvāṃ | jīvapaṇeṃ jo || 167 ||

पद 168

jagaci deha jāhaleṃ | mhaṇauni priyāpriya geleṃ | harṣāmarṣa ṭhele | dujenaviṇa || 168 ||

पद 169

aisā dvaṃdvanirmuktu | bhayodvegarahitu | yāhīvarī bhaktu | mājhyāṃ ṭhāyīṃ || 169 ||

पद 170

tarī tayācā gā maja moho | kāya sāṃgoṃ to paḍhiyāvo | heṃ ase jīveṃ jīvo | mājheni to || 170 ||

पद 171

जो निजानंदें धाला । परिणामु आयुष्या आला । पूर्णते जाहला । वल्लभु जो ॥ १७१ ॥

jo nijānaṃdeṃ dhālā | pariṇāmu āyuṣyā ālā | pūrṇate jāhalā | vallabhu jo || 171 ||

पद 172

jayāciyā ṭhāyīṃ pāṃḍavā | apekṣe nāhīṃ rigāvā | sukhāsi caḍhāvā | jayāceṃ asaṇeṃ || 172 ||

पद 173

mokṣa deūni udāra | kāśī hoya kīra | parī vecāveṃ lāgeṃ śarīra | tiye gāṃvīṃ || 173 ||

पद 174

himavaṃtu doṣa khāye | parī jīvitācī hāni hoye | taiseṃ śucitva nohe | sajjanāceṃ || 174 ||

पद 175

śucitveṃ śuci gāṃga hoye | āṇi pāpatāpahī jāye | parī tetheṃ āhe | buḍaṇeṃ eka || 175 ||

पद 176

kholiye pāru neṇije | tarī bhaktīṃ na buḍije | rokaḍāci lāhije | na maratāṃ mokṣu || 176 ||

पद 177

saṃtāceni aṃgalageṃ | pāpāteṃ jiṇaṇeṃ gaṃge | teṇeṃ saṃtasaṃgeṃ | śucitva kaiseṃ || 177 ||

पद 178

mhaṇauni aso jo aisā | śucitveṃ tīrthāṃ kuvāsā | jeṇeṃ ullaṃghavileṃ diśā | manomaḷa || 178 ||

पद 179

āṃtu bāherī cokhāḷu | sūrya jaisā nirmaḷu | āṇi tattvārthīṃcā pāyāḷu | dekhaṇā jo || 179 ||

पद 180

व्यापक आणि उदास । जैसें कां आकाश । तैसें जयाचें मानस । सर्वत्र गा ॥ १८० ॥

vyāpaka āṇi udāsa | jaiseṃ kāṃ ākāśa | taiseṃ jayāceṃ mānasa | sarvatra gā || 180 ||

पद 181

saṃsāravyathe phiṭalā | jo nairāśyeṃ vinaṭalā | vyādhāhātoni suṭalā | vihaṃgu jaisā || 181 ||

पद 182

taisā satata jo sukheṃ | koṇīhī ṭavaṃca na dekhe | neṇije gatāyuṣeṃ | lajjā jevīṃ || 182 ||

पद 183

āṇi karmāraṃbhālāgīṃ | jayā ahaṃkṛtī nāhī āṃgīṃ | jaiseṃ niriṃdhana āgī | vijhoni jāya || 183 ||

पद 184

taisā upaśamuci bhāgā | jayāsi ālā paiṃ gā | jo mokṣāciyā āṃgā | lihilā ase || 184 ||

पद 185

arjunā hā ṭhāvovarī | jo so'haṃbhāvo sarobharīṃ | dvaitācyā pailatīrīṃ | nigoṃ saralā || 185 ||

पद 186

kīṃ bhaktisukhālāgīṃ | āpaṇapeṃci dohī bhāgīṃ | vāṃṭūniyāṃ āṃgīṃ | sevakai bāṇī || 186 ||

पद 187

येरा नाम मी ठेवी । मग भजती वोज बरवी । न भजतया दावी । योगिया जो ॥ १८७ ॥

yerā nāma mī ṭhevī | maga bhajatī voja baravī | na bhajatayā dāvī | yogiyā jo || 187 ||

पद 188

tayāce āmhāṃ vyasana | āmuceṃ to nijadhyāna | kiṃbahunā samādhāna | to miḷe taiṃ || 188 ||

पद 189

tayālāgīṃ maja rūpā yeṇeṃ | tayāceni maja yetheṃ asaṇeṃ | tayā loṇa kīje jīveṃ prāṇeṃ | aisā paḍhiye || 189 ||

पद 190

jo ātmalābhāsārikheṃ | gomaṭeṃ kāṃhīṃci na dekhe | mhaṇauni bhogaviśekheṃ | harikhejenā || 190 ||

पद 191

āpaṇaci viśva jāhalā | tarī bhedabhāvo sahajaci gelā | mhaṇauni dveṣu ṭhelā | jayā puruṣā || 191 ||

पद 192

paiṃ āpuleṃ jeṃ sāceṃ | teṃ kalpāṃtīṃhīṃ na vace | heṃ jāṇoni gatāceṃ | na śocī jo || 192 ||

पद 193

āṇi jayāparauteṃ kāṃhīṃ nāhīṃ | teṃ āpaṇapeṃci āpulyā ṭhāyīṃ | jāhalā yālāgīṃ jo kāṃhīṃ | ākāṃkṣī nā || 193 ||

पद 194

vokhaṭeṃ kāṃ gomaṭeṃ | heṃ kāhīṃci tayā numaṭe | rātridivasa na ghaṭe | sūryāsi jevīṃ || 194 ||

पद 195

aisā bodhuci kevaḷu | jo hovoni ase nikhaḷu | tyāhīvarī bhajanaśīḷu | mājhyā ṭhāyīṃ || 195 ||

पद 196

tarī tayā aiseṃ dusareṃ | āmhāṃ paḍhiyaṃteṃ soyareṃ | nāhīṃ gā sācokāreṃ | tujhī āṇa || 196 ||

पद 197

pārthā jayāciyā ṭhāyīṃ | vaiṣamyācī vārtā nāhīṃ | ripumitrāṃ dohīṃ | sarisā pāḍu || 197 ||

पद 198

kāṃ gharīṃciyāṃ ujiyeḍu karāvā | pārakhiyāṃ āṃdhāru pāḍāvā | heṃ neṇeci gā pāṃḍavā | dīpu jaisā || 198 ||

पद 199

jo khāṃḍāvayā ghāvo ghālī | kāṃ lāvaṇī jayāneṃ kelī | doghāṃ ekaci sāulī | vṛkṣu de jaisā || 199 ||

पद 200

नातरी इक्षुदंडु । पाळितया गोडु । गाळितया कडु । नोहेंचि जेवीं ॥ २०० ॥

nātarī ikṣudaṃḍu | pāḷitayā goḍu | gāḷitayā kaḍu | noheṃci jevīṃ || 200 ||

पद 201

arimitrīṃ taisā | arjunā jayā bhāvo aisā | mānāpamānīṃ sarisā | hotu jāye || 201 ||

पद 202

तिहीं ऋतूं समान । जैसें कां गगन । तैसा एकचि मान । शीतोष्णीं जया ॥ २०२ ॥

tihīṃ ṛtūṃ samāna | jaiseṃ kāṃ gagana | taisā ekaci māna | śītoṣṇīṃ jayā || 202 ||

पद 203

dakṣiṇa uttara mārutā | meru jaisā paṃḍusutā | taisā sukhaduḥkhaprāptāṃ | madhyasthu jo || 203 ||

पद 204

माधुर्यें चंद्रिका । सरिसी राया रंका । तैसा जो सकळिकां । भूतां समु ॥ २०४ ॥

mādhuryeṃ caṃdrikā | sarisī rāyā raṃkā | taisā jo sakaḷikāṃ | bhūtāṃ samu || 204 ||

पद 205

āghaviyāṃ jagā eka | sevya jaiseṃ udaka | taiseṃ jayāteṃ tinhī loka | ākāṃkṣitī || 205 ||

पद 206

जो सबाह्यसंग । सांडोनिया लाग । एकाकीं असे आंग । आंगीं सूनी ॥ २०६ ॥

jo sabāhyasaṃga | sāṃḍoniyā lāga | ekākīṃ ase āṃga | āṃgīṃ sūnī || 206 ||

पद 207

जो निंदेतें नेघे । स्तुति न श्लाघे । आकाशा न लगे । लेपु जैसा ॥ २०७ ॥

jo niṃdeteṃ neghe | stuti na ślāghe | ākāśā na lage | lepu jaisā || 207 ||

पद 208

taiseṃ niṃde āṇi stuti | mānu karūni eke pāṃtī | vicare prāṇavṛttī | janīṃ vanīṃ || 208 ||

पद 209

sāca laṭikeṃ donhī | boloni na bole jāhalā maunī | jo bhogitāṃ unmanī | ārāyenā || 209 ||

पद 210

जो यथालाभें न तोखे । अलाभें न पारुखे । पाउसेवीण न सुके । समुद्रु जैसा ॥ २१० ॥

jo yathālābheṃ na tokhe | alābheṃ na pārukhe | pāusevīṇa na suke | samudru jaisā || 210 ||

पद 211

āṇi vāyūsi eke ṭhāyīṃ | biḍhāra jaiseṃ nāhīṃ | taisā na dharīca kahīṃ | āśrayo jo || 211 ||

पद 212

āghavācī ākāśasthiti | jevīṃ vāyūsi nitya vasatī | tevīṃ jagaci viśrāṃtī- | sthāna jayā || 212 ||

पद 213

heṃ viśvaci mājheṃ ghara | aisī matī jayācī sthira | kiṃbahunā carācara | āpaṇa jāhalā || 213 ||

पद 214

maga yāhīvarī pārthā | mājhyā bhajanīṃ āsthā | tarī tayāteṃ mī māthāṃ | mukuṭa karīṃ || 214 ||

पद 215

uttamāsi mastaka | khālavije heṃ kāya kautuka | parī mānu karitī tinhī loka | pāyavaṇiyāṃ || 215 ||

पद 216

tarī śraddhāvastūsī ādaru | karitāṃ jāṇije prakāru | jarī hoya śrīguru | sadāśivu || 216 ||

पद 217

परी हे असो आतां । महेशातें वानितां । आत्मस्तुति होतां । संचारु असे ॥ २१७ ॥

parī he aso ātāṃ | maheśāteṃ vānitāṃ | ātmastuti hotāṃ | saṃcāru ase || 217 ||

पद 218

yayālāgīṃ heṃ nohe | mhaṇitaleṃ ramānāheṃ | arjunā mī vāheṃ | śirīṃ tayāteṃ || 218 ||

पद 219

je puruṣārthasiddhi cauthī | gheūni āpuliyā hātīṃ | rigālā bhaktipaṃthīṃ | jagā detu || 219 ||

पद 220

kaivalyācā adhikārī | mokṣācī soḍī bāṃdhī karī | kīṃ jaḷāciye parī | taḷavaṭu ghe || 220 ||

पद 221

mhaṇauni gā namaskārūṃ | tayāteṃ āmhī māthāṃ muguṭa karūṃ | tayācī ṭāṃca dharūṃ | hṛdayīṃ āmhīṃ || 221 ||

पद 222

tayāciyā guṇāṃcīṃ leṇīṃ | levavūṃ apuliye vāṇī | tayācī kīrti śravaṇīṃ | āmhīṃ levūṃ || 222 ||

पद 223

to pahāvā he ḍohaḷe | mhaṇauni acakṣūsī maja ḍoḷe | hātīṃceni līlākamaḷeṃ | pujūṃ tayāteṃ || 223 ||

पद 224

दोंवरी दोनी । भुजा आलों घेउनि । आलिंगावयालागुनी । तयाचें आंग ॥ २२४ ॥

doṃvarī donī | bhujā āloṃ gheuni | āliṃgāvayālāgunī | tayāceṃ āṃga || 224 ||

पद 225

tayā saṃgāceni suravāḍeṃ | maja videhā deha dharaṇeṃ ghaḍe | kiṃbahunā āvaḍe | nirupamu || 225 ||

पद 226

teṇeṃsīṃ āmhāṃ maitra | etha kāyaseṃ vicitra ? | parī tayāceṃ caritra | aikatī je || 226 ||

पद 227

tehī prāṇāparaute | āvaḍatī heṃ niruteṃ | je bhaktacaritrāteṃ | praśaṃsitī || 227 ||

पद 228

jo hā arjunā sādyaṃta | sāṃgitalā prastuta | bhaktiyogu samasta- | yogarūpa || 228 ||

पद 229

तया मी प्रीति करी । कां मनीं शिरसा धरीं । येवढी थोरी । जया स्थितीये ॥ २२९ ॥

tayā mī prīti karī | kāṃ manīṃ śirasā dharīṃ | yevaḍhī thorī | jayā sthitīye || 229 ||

पद 230

ते हे गोष्टी रम्य । अमृतधारा धर्म्य । करिती प्रतीतिगम्य । आइकोनि जे ॥ २३० ॥

te he goṣṭī ramya | amṛtadhārā dharmya | karitī pratītigamya | āikoni je || 230 ||

पद 231

tesīci śraddheceni ādareṃ | jayāṃce ṭhāyīṃ vistare | jīvīṃ jayāṃ thāre | je anuṣṭhitī ||231 ||

पद 232

parī nirūpalī jaisī | taisīca sthiti mānasīṃ | maga sukṣetrīṃ jaisī | peraṇī kelī || 232 ||

पद 233

parī māteṃ parama karūni | iyeṃ arthīṃ prema dharūni | heṃci sarvasva mānūni | ghetī je paiṃ || 233 ||

पद 234

पार्था गा जगीं । तेचि भक्त तेचि योगी । उत्कंठा तयांलागीं । अखंड मज ॥ २३४ ॥

pārthā gā jagīṃ | teci bhakta teci yogī | utkaṃṭhā tayāṃlāgīṃ | akhaṃḍa maja || 234 ||

पद 235

teṃ tīrtha teṃ kṣetra | jagīṃ teṃci pavitra | bhakti kathesi maitra | jayāṃ puruṣāṃ || 235 ||

पद 236

āmhīṃ tayāṃceṃ karūṃ dhyāna | te āmuceṃ devatārcana | te vāṃcūni āna | gomaṭeṃ nāhīṃ || 236 ||

पद 237

tayāṃceṃ āmhāṃ vyasana | te āmuceṃ nidhinidhāna | kiṃbahunā samādhāna | te miḷatī taiṃ || 237 ||

पद 238

paiṃ premaḷācī vārtā | je anuvādatī paṃḍusutā | te mānūṃ paramadevatā | āpulī āmhī || 238 ||

पद 239

aise nijajanānaṃdeṃ | teṇeṃ jagadādikaṃdeṃ | bolileṃ mukuṃdeṃ | saṃjayo mhaṇe || 239 ||

पद 240

rāyā jo nirmaḷu | niṣkalaṃka lokakṛpāḷu | śaraṇāgatāṃ pratipāḷu | śaraṇyu jo || 240 ||

पद 241

पैं सुरसहायशीळु । लोकलालनलीळु । प्रणतप्रतिपाळु । हा खेळु जयाचा ॥ २४१ ॥

paiṃ surasahāyaśīḷu | lokalālanalīḷu | praṇatapratipāḷu | hā kheḷu jayācā || 241 ||

पद 242

jo dharmakīrtidhavalu | āgādha dātṛtveṃ saraḷu | atuḷabaḷeṃ prabaḷu | baḷibaṃdhanu || 242 ||

पद 243

जो भक्तजनवत्सळु । प्रेमळजन प्रांजळु । सत्यसेतु सकळु । कलानिधी ॥ २४३ ॥

jo bhaktajanavatsaḷu | premaḷajana prāṃjaḷu | satyasetu sakaḷu | kalānidhī || 243 ||

पद 244

to śrīkṛṣṇa vaikuṃṭhīṃcā | cakravartī nijāṃcā | sāṃge yeru daivācā | āikatu ase || 244 ||

पद 245

आतां ययावरी । निरूपिती परी । संजयो म्हणे अवधारीं । धृतराष्ट्रातें ॥ २४५ ॥

ātāṃ yayāvarī | nirūpitī parī | saṃjayo mhaṇe avadhārīṃ | dhṛtarāṣṭrāteṃ || 245 ||

पद 246

तेचि रसाळ कथा । मऱ्हाठिया प्रतिपथा । आणिजेल आतां । आवधारिजो ॥ २४६ ॥

teci rasāḷa kathā | maऱhāṭhiyā pratipathā | āṇijela ātāṃ | āvadhārijo || 246 ||

पद 247

jñānadeva mhaṇe tumhī | saṃta voḷagāveti āmhī | heṃ paḍhaviloṃ jī svāmī | nivṛttidevīṃ || 247 ||

इति श्रीज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां द्वादशोऽध्यायः ॥

iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ dvādaśo'dhyāyaḥ ||

गीता श्लोक

गीता श्लोक पद 1

arjuna uvāca | evaṃ satata yuktā ye bhaktāstvāṃ paryupāsate | ye cāpyakṣaramavyaktaṃ teṣāṃ ke yogavittamāḥ || 1||

गीता श्लोक पद 2

śrī bhagavānuvāca | mayyāveśya mano ye māṃ nityayuktā upāsate | śraddhayā parayopetāste me yuktatamā matāḥ || 2||

गीता श्लोक पद 3

ye tvakṣarmanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate | sarvatragamacintyaṃ ca kūṭasthamacalaṃ dhruvaṃ || 3||

गीता श्लोक पद 4

sanniyamyendriyagrāmaṃ sarvatra samabuddhayaḥ | te prāpnuvanti māmeva sarvabhūtahite ratāḥ || 4||

गीता श्लोक पद 5

kleśo'dhikatarasteṣāmavyaktāsaktacetasām | avyaktā hi gatirduḥkhaṃ dehavadbhiravāpyate || 5||

गीता श्लोक पद 6

ye tu sarvāṇi karmāṇi mayi saṃnyasya matparāḥ | ananyenaiva yogena māṃ dhyāyanta upāsate || 6||

गीता श्लोक पद 7

teṣāmahaṃ samuddhartā mṛtyusaṃsārasāgarāt | bhavāmi na cirātpārtha mayyāveśitacetasām || 7||

गीता श्लोक पद 8

mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayyeva ata urdhvaṃ na saṃśayaḥ || 8||

गीता श्लोक पद 9

atha cittaṃ samādhātuṃ na śaknoṣi mayi sthiram | abhyāsayogena tato māmicchāptuṃ dhananjaya || 9||

गीता श्लोक पद 10

abhyāse'pyasamartho'si matkarmaparamo bhava | madarthamapi karmāṇi kurvan siddhimavāpsyasi || 10||

गीता श्लोक पद 11

athaitadapyaśakto'si kartuṃ madyogamāśritaḥ | sarvakarmaphalatyāgaṃ tataḥ kuru yatātmavān || 11||

गीता श्लोक पद 12

śreyo hi jñānamabhyāsājñānād dhyānaṃ viśiṣyate | dhyānāt karmaphalatyāgastyāgācchāntinirantaram || 12||

गीता श्लोक पद 13

adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca | nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī || 13||

गीता श्लोक पद 14

santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ | mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 14||

गीता श्लोक पद 15

yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ | harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me priyaḥ || 15||

गीता श्लोक पद 16

anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ | sarvāraṃbhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 16||

गीता श्लोक पद 17

yo na hṛṣyati na dveṣṭi na śocati na kāṅkṣati | śubhāśubhaparityāgī bhaktimānyaḥ sa me priyaḥ || 17||

गीता श्लोक पद 18

samaḥ śatrau ca mitre ca tathāmānāpamānayoḥ | śītoṣṇasukhaduḥkheṣu samaḥ saṅgavivarjitaḥ || 18||

गीता श्लोक पद 19

tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacit | aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ || 19||

गीता श्लोक पद 20

ye tu dharmyāmṛtamidaṃ yathoktaṃ paryupāsate | śraddadhānā matparamā bhaktāste'tīva priyāḥ || 20||

गीता श्लोक पद 12

iti śrīmadbhagvadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde bhaktiyogonāma dvādaśo'dhyāyaḥ || 12 ||

या पाठाविषयी

परिचय

ज्ञानेश्वरीचा अध्याय बारावा — भगवद्गीतेच्या भक्तियोग या अध्यायावरील संत ज्ञानेश्वरांचे ओवीबद्ध भाष्य. या अध्यायात 249 ओव्या आहेत. मूळ गीतेचे श्लोक ज्या क्रमाने ज्ञानेश्वरीत येतात, त्याच क्रमाने येथे दिले आहेत.

॥ ज्ञानेश्वर माउली ज्ञानराज माउली तुकाराम ॥

संदर्भ 1

ज्ञानेश्वरी/अध्याय बारावा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती (revid 210784); ओवीक्रम पडताळून घेतला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

ज्ञानेश्वरी — अध्याय पहिला

ज्ञानेश्वरी — अध्याय दहावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय अकरावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय तेरावा

आणखी पाहा 22

आरती

श्री कृष्ण आरती — आरती कुंजबिहारी की

चालीसा

कृष्ण चालीसा

भजन

छुप छुप आये श्याम ले के ग्वाल बाल

दर्शन दो घनश्याम नाथ मेरी अखियाँ प्यासी

गोकुल में बजत बधाई

हरि सुन्दर नन्द मुकुन्द

कवच

श्रीगोपालकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

कृष्ण अष्टोत्तर शतनामावली

व्रतकथा

गोवर्धन (अन्नकूट) कथा

गोवत्स द्वादशी (बछ बारस) व्रत कथा

श्री कृष्ण जन्माष्टमी व्रत कथा

राधाष्टमी व्रत कथा

देवी-देवता

कृष्ण

सण

होळी

जन्माष्टमी