गोवर्धन (अन्नकूट) कथा

गोवर्धन (अन्नकूट) पूजा कार्तिक शुक्ल प्रतिपदेच्या दिवशी केली जाते. खाली भगवान श्रीकृष्णाने गोवर्धन पर्वत उचलून ब्रजवासीयांचे रक्षण केल्याची कथा दिली आहे.

गोवर्धन कथा

कार्तिक शुक्ल प्रतिपदेच्या दिवशी गोवर्धन पूजेचे विधान सांगितले आहे. तिला अन्नकूट या नावानेही संबोधले जाते. त्या दिवशी सर्व देवमंदिरांत अन्नकूटाची सजावट केली जाते, ज्यात देवमूर्तीसमोर नाना प्रकारचे पक्वान्न बनवून नैवेद्य म्हणून अर्पण केले जातात. हा शृंगार पाहण्यासाठी मंदिरांत त्या दिवशी प्रचंड गर्दी लोटते.

पौराणिक मान्यतेनुसार त्या दिवशी ब्रजवासी नंदबाबांच्या नेतृत्वाखाली इंद्राची पूजा करत असत, तिला इंद्रयाग म्हटले जाते. एकदा भगवान श्रीकृष्णाने नंदबाबांना इंद्राची पूजा करण्यापासून रोखले. ते म्हणाले की सर्वांनी मिळून गोवर्धननाथाची पूजा केल्यास विशेष लाभ होईल. त्यांच्या सांगण्याप्रमाणे सर्व ब्रजवासीयांनी तसेच केले आणि छप्पन भोग अर्पून गोवर्धननाथाची पूजा केली. याचा परिणाम म्हणून इंद्रदेव कुपित झाला आणि त्याने आपल्या मेघांना आदेश दिला की, तुम्ही मुसळधार वृष्टी करून समस्त ब्रजमंडल वाहून न्या. मेघांनी सलग सात दिवस ब्रजावर घनघोर वर्षा केली.

असे दृश्य पाहून भगवान श्रीकृष्णाने गोवर्धन पर्वत आपल्या हाताच्या करंगळीवर धारण केला. त्या विशालकाय पर्वताखाली सर्व गोपांना सुरक्षित ठेवले. भगवंताची ही अद्भुत लीला पाहून आश्चर्यचकित होऊन इंद्र घाबरला. इंद्राला श्रीकृष्णातील ईश्वरत्वाचे भान झाले. त्याने श्रीकृष्णाची क्षमायाचना केली आणि त्यांचा दुग्धाभिषेक केला. ते अधिकचे दूध ज्या ठिकाणी वाहून एकत्र झाले, त्याला सुरभिकुंड या नावाने ओळखले जाते. अशा प्रकारे भगवान श्रीकृष्णाकडून इंद्राचे मानमर्दन झाल्यावर अन्नकूटाचा सण विजयपर्व म्हणून साजरा केला जातो.

समाप्त