ज्ञानेश्वरी — अध्याय अठरावा

शेअर करा

॥ ॐ श्री परमात्मने नमः ॥ ॥ अथ श्रीमद्भगवद्गीता ॥ । अश्टादशोऽध्यायः - अध्याय अठरावा । । । मोक्षसंज्ञासयोगः ।

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | aśṭādaśo'dhyāyaḥ - adhyāya aṭharāvā | | | mokṣasaṃjñāsayogaḥ |

जयजय देव निर्मळ । निजजनाखिलमंगळ । जन्मजराजलदजाळ । प्रभंजन ॥ १ ॥

jayajaya deva nirmaḷa | nijajanākhilamaṃgaḷa | janmajarājaladajāḷa | prabhaṃjana || 1 ||

जयजय देव प्रबळ । विदळितामंगळकुळ । निगमागमद्रुमफळ । फलप्रद ॥ २ ॥

jayajaya deva prabaḷa | vidaḷitāmaṃgaḷakuḷa | nigamāgamadrumaphaḷa | phalaprada || 2 ||

जयजय देव सकल । विगतविषयवत्सल । कलितकाळकौतूहल । कलातीत ॥ ३ ॥

jayajaya deva sakala | vigataviṣayavatsala | kalitakāḷakautūhala | kalātīta || 3 ||

जयजय देव निश्चळ । चलितचित्तपानतुंदिल । जगदुन्मीलनाविरल । केलिप्रिय ॥ ४ ॥

jayajaya deva niścaḷa | calitacittapānatuṃdila | jagadunmīlanāvirala | kelipriya || 4 ||

जयजय देव निष्कळ । स्फुरदमंदानंदबहळ । नित्यनिरस्ताखिलमळ । मूळभूत ॥ ५ ॥

jayajaya deva niṣkaḷa | sphuradamaṃdānaṃdabahaḷa | nityanirastākhilamaḷa | mūḷabhūta || 5 ||

जयजय देव स्वप्रभ । जगदंबुदगर्भनभ । भुवनोद्भवारंभस्तंभ । भवध्वंस ॥ ६ ॥

jayajaya deva svaprabha | jagadaṃbudagarbhanabha | bhuvanodbhavāraṃbhastaṃbha | bhavadhvaṃsa || 6 ||

जयजय देव विशुद्ध । विदुदयोद्यानद्विरद । शमदम-मदनमदभेद । दयार्णव ॥ ७ ॥

jayajaya deva viśuddha | vidudayodyānadvirada | śamadama-madanamadabheda | dayārṇava || 7 ||

जयजय देवैकरूप । अतिकृतकंदर्पसर्पदर्प । भक्तभावभुवनदीप । तापापह ॥ ८ ॥

jayajaya devaikarūpa | atikṛtakaṃdarpasarpadarpa | bhaktabhāvabhuvanadīpa | tāpāpaha || 8 ||

जयजय देव अद्वितीय । परीणतोपरमैकप्रिय । निजजनजित भजनीय । मायागम्य ॥ ९ ॥

jayajaya deva advitīya | parīṇatoparamaikapriya | nijajanajita bhajanīya | māyāgamya || 9 ||

जयजय देव श्रीगुरो । अकल्पनाख्यकल्पतरो । स्वसंविद्रुमबीजप्ररो । हणावनी ॥ १० ॥

jayajaya deva śrīguro | akalpanākhyakalpataro | svasaṃvidrumabījapraro | haṇāvanī || 10 ||

हे काय एकैक ऐसैसें । नानापरीभाषावशें । स्तोत्र करूं तुजोद्देशें । निर्विशेषा ॥ ११ ॥

he kāya ekaika aisaiseṃ | nānāparībhāṣāvaśeṃ | stotra karūṃ tujoddeśeṃ | nirviśeṣā || 11 ||

जिहींं विशेषणीं विशेषिजे । तें दृश्य नव्हे रूप तुझें । हें जाणें मी म्हणौनि लाजें । वानणा इहीं ॥ १२ ॥

jihīṃṃ viśeṣaṇīṃ viśeṣije | teṃ dṛśya navhe rūpa tujheṃ | heṃ jāṇeṃ mī mhaṇauni lājeṃ | vānaṇā ihīṃ || 12 ||

परी मर्यादेचा सागरु । हा तंवचि तया डगरु । जंव न देखे सुधाकरु । उदया आला ॥ १३ ॥

parī maryādecā sāgaru | hā taṃvaci tayā ḍagaru | jaṃva na dekhe sudhākaru | udayā ālā || 13 ||

सोमकांतु निजनिर्झरींं । चंद्रा अर्घ्यादिक न करी । तें तोचि अवधारीं । करवी कीं जी ॥ १४ ॥

somakāṃtu nijanirjharīṃṃ | caṃdrā arghyādika na karī | teṃ toci avadhārīṃ | karavī kīṃ jī || 14 ||

नेणों कैसी वसंतसंगें । अवचितिया वृक्षाचीं अंगें । फुटती तैं हे तयांहि जोगें । धरणें नोहे ? ॥ १५ ॥

neṇoṃ kaisī vasaṃtasaṃgeṃ | avacitiyā vṛkṣācīṃ aṃgeṃ | phuṭatī taiṃ he tayāṃhi jogeṃ | dharaṇeṃ nohe ? || 15 ||

पद्मिनी रविकिरण । लाहे मग लाजें कवण ? । कां जळें शिवतलें लवण । आंग भुले ॥ १६ ॥

padminī ravikiraṇa | lāhe maga lājeṃ kavaṇa ? | kāṃ jaḷeṃ śivataleṃ lavaṇa | āṃga bhule || 16 ||

तैसा तूतें जेथ मी स्मरें । तेथ मीपण मी विसरें । मग जाकळिला ढेंकरें । तृप्तु जैसा ॥ १७ ॥

taisā tūteṃ jetha mī smareṃ | tetha mīpaṇa mī visareṃ | maga jākaḷilā ḍheṃkareṃ | tṛptu jaisā || 17 ||

मज तुवां जी केलें तैसें । माझें मीपण दवडूनि देशें । स्तुतिमिषेंच पां पिसें । बांधलें वाचे ॥ १८ ॥

maja tuvāṃ jī keleṃ taiseṃ | mājheṃ mīpaṇa davaḍūni deśeṃ | stutimiṣeṃca pāṃ piseṃ | bāṃdhaleṃ vāce || 18 ||

ना येऱ्हवींं तरी आठवीं । राहोनि स्तुति जैं करावी । तैं गुणागुणिया धरावी । सरोभरी कींंं ॥ १९ ॥

nā yeऱhavīṃṃ tarī āṭhavīṃ | rāhoni stuti jaiṃ karāvī | taiṃ guṇāguṇiyā dharāvī | sarobharī kīṃṃṃ || 19 ||

तरी तूं जी एकरसाचें लिंग । केवीं करूं गुणागुणीं विभाग । मोतीं फोडोनि सांधितां चांग । कीं तैसेंचि भलें ॥ २० ॥

tarī tūṃ jī ekarasāceṃ liṃga | kevīṃ karūṃ guṇāguṇīṃ vibhāga | motīṃ phoḍoni sāṃdhitāṃ cāṃga | kīṃ taiseṃci bhaleṃ || 20 ||

आणि बाप तूं माय । इहीं बोलीं ना स्तुति होय । डिंभोपाधिक आहे । विटाळु तेथें ॥ २१ ॥

āṇi bāpa tūṃ māya | ihīṃ bolīṃ nā stuti hoya | ḍiṃbhopādhika āhe | viṭāḷu tetheṃ || 21 ||

जी जालेनि पाइकें आलें । तें गोसावीपण केवीं बोलें ? । ऐसें उपाधी उशिटलें । काय वर्णूं ॥ २२ ॥

jī jāleni pāikeṃ āleṃ | teṃ gosāvīpaṇa kevīṃ boleṃ ? | aiseṃ upādhī uśiṭaleṃ | kāya varṇūṃ || 22 ||

जरी आत्मा तूं एकसरा । हेंही म्हणतां दातारा । तरी आंतुल तूं बाहेरा । घापतासी ॥ २३ ॥

jarī ātmā tūṃ ekasarā | heṃhī mhaṇatāṃ dātārā | tarī āṃtula tūṃ bāherā | ghāpatāsī || 23 ||

म्हणौनि सत्यचि तुजलागींं । स्तुति न देखों जी जगीं । मौनावांचूनि लेणें आंगीं । सुसीना मा ॥ २४ ॥

mhaṇauni satyaci tujalāgīṃṃ | stuti na dekhoṃ jī jagīṃ | maunāvāṃcūni leṇeṃ āṃgīṃ | susīnā mā || 24 ||

स्तुति कांहीं न बोलणें । पूजा कांहींं न करणें । सन्निधी कांहींंं न होणें । तुझ्या ठायीं॥ २५ ॥

stuti kāṃhīṃ na bolaṇeṃ | pūjā kāṃhīṃṃ na karaṇeṃ | sannidhī kāṃhīṃṃṃ na hoṇeṃ | tujhyā ṭhāyīṃ|| 25 ||

तरी जिंतलें जैसें भुली । पिसें आलापु घाली । तैसें वानूं तें माऊली । उपसाहावें तुवां ॥ २६ ॥

tarī jiṃtaleṃ jaiseṃ bhulī | piseṃ ālāpu ghālī | taiseṃ vānūṃ teṃ māūlī | upasāhāveṃ tuvāṃ || 26 ||

आतां गीतार्थाची मुक्तमुदी । लावीं माझिये वाग्वृद्धी । जे माने हे सभासदीं । सज्जनांच्या ॥ २७ ॥

ātāṃ gītārthācī muktamudī | lāvīṃ mājhiye vāgvṛddhī | je māne he sabhāsadīṃ | sajjanāṃcyā || 27 ||

तेथ म्हणितलें श्रीनिवृत्ती । नको हें पुढतपुढती । परीसीं लोहा घृष्टी किती । वेळवेळां कीजे गा । ॥ २८ ॥

tetha mhaṇitaleṃ śrīnivṛttī | nako heṃ puḍhatapuḍhatī | parīsīṃ lohā ghṛṣṭī kitī | veḷaveḷāṃ kīje gā | || 28 ||

तंव विनवी ज्ञानदेवो । म्हणे हो कां जी पसावो । तरी अवधान देतु देवो । ग्रंथा आतां ॥ २९ ॥

taṃva vinavī jñānadevo | mhaṇe ho kāṃ jī pasāvo | tarī avadhāna detu devo | graṃthā ātāṃ || 29 ||

जी गीतारत्नप्रासादाचा । कळसु अर्थचिंतामणीचा । सर्व गीतादर्शनाचा । पाढाऊं जो ॥ ३० ॥

jī gītāratnaprāsādācā | kaḷasu arthaciṃtāmaṇīcā | sarva gītādarśanācā | pāḍhāūṃ jo || 30 ||

लोकीं तरी आथी ऐसें । जे दुरूनि कळसु दिसे । आणी भेटीचि हातवसे । देवतेची तिये ॥ ३१ ॥

lokīṃ tarī āthī aiseṃ | je durūni kaḷasu dise | āṇī bheṭīci hātavase | devatecī tiye || 31 ||

तैसेंचि एथही आहे । जे एकेचि येणें अध्यायें । आघवाचि दृष्ट होये । गीतागमु हा ॥ ३२ ॥

taiseṃci ethahī āhe | je ekeci yeṇeṃ adhyāyeṃ | āghavāci dṛṣṭa hoye | gītāgamu hā || 32 ||

मी कळसु याचि कारणें । अठरावा अध्यायो म्हणें । उवाइला बादरायणें । गीताप्रासादा ॥ ३३ ॥

mī kaḷasu yāci kāraṇeṃ | aṭharāvā adhyāyo mhaṇeṃ | uvāilā bādarāyaṇeṃ | gītāprāsādā || 33 ||

नोहे कळसापरतें कांहीं । प्रासादीं काम नाहीं । तें सांगतसे गीता ही । संपलेपणें ॥ ३४ ॥

nohe kaḷasāparateṃ kāṃhīṃ | prāsādīṃ kāma nāhīṃ | teṃ sāṃgatase gītā hī | saṃpalepaṇeṃ || 34 ||

व्यासु सहजें सूत्री बळी । तेणें निगमरत्नाचळीं । उपनिषदार्थाची माळी- । माजीं खांडिली ॥ ३५ ॥

vyāsu sahajeṃ sūtrī baḷī | teṇeṃ nigamaratnācaḷīṃ | upaniṣadārthācī māḷī- | mājīṃ khāṃḍilī || 35 ||

तेथ त्रिवर्गाचा अणुआरु । आडऊ निघाला जो अपारु । तो महाभारतप्राकारु । भोंवता केला ॥ ३६ ॥

tetha trivargācā aṇuāru | āḍaū nighālā jo apāru | to mahābhārataprākāru | bhoṃvatā kelā || 36 ||

माजीं आत्मज्ञानाचें एकवट । दळवाडें झाडूनि चोखट । घडिलें पार्थवैकुंठ- । संवाद कुसरी ॥ ३७ ॥

mājīṃ ātmajñānāceṃ ekavaṭa | daḷavāḍeṃ jhāḍūni cokhaṭa | ghaḍileṃ pārthavaikuṃṭha- | saṃvāda kusarī || 37 ||

निवृत्तिसूत्र सोडवणिया । सर्व शास्त्रार्थ पुरवणिया । आवो साधिला मांडणिया । मोक्षरेखेचा ॥ ३८ ॥

nivṛttisūtra soḍavaṇiyā | sarva śāstrārtha puravaṇiyā | āvo sādhilā māṃḍaṇiyā | mokṣarekhecā || 38 ||

ऐसेनि करितां उभारा । पंधरा अध्यायांत पंधरा । भूमि निर्वाळलिया पुरा । प्रासादु जाहला ॥ ३९ ॥

aiseni karitāṃ ubhārā | paṃdharā adhyāyāṃta paṃdharā | bhūmi nirvāḷaliyā purā | prāsādu jāhalā || 39 ||

उपरी सोळावा अध्यायो । तो ग्रीवघंटेचा आवो । सप्तदशु तोचि ठावो । पडघाणिये ॥ ४० ॥

uparī soḷāvā adhyāyo | to grīvaghaṃṭecā āvo | saptadaśu toci ṭhāvo | paḍaghāṇiye || 40 ||

तयाहीवरी अष्टादशु । तो अपैसा मांडला कळसु । उपरि गीतादिकीं व्यासु । ध्वजें लागला ॥ ४१ ॥

tayāhīvarī aṣṭādaśu | to apaisā māṃḍalā kaḷasu | upari gītādikīṃ vyāsu | dhvajeṃ lāgalā || 41 ||

म्हणौनि मागील जे अध्याये । ते चढते भूमीचे आये । तयांचें पुरें दाविताहे । आपुल्या आंगीं ॥ ४२ ॥

mhaṇauni māgīla je adhyāye | te caḍhate bhūmīce āye | tayāṃceṃ pureṃ dāvitāhe | āpulyā āṃgīṃ || 42 ||

जालया कामा नाहीं चोरी । ते कळसें होय उजरी । तेवींं अष्टादशु विवरी । साद्यंत गीता ॥ ४३ ॥

jālayā kāmā nāhīṃ corī | te kaḷaseṃ hoya ujarī | tevīṃṃ aṣṭādaśu vivarī | sādyaṃta gītā || 43 ||

ऐसा व्यासें विंदाणियें । गीताप्रासादु सोडवणिये । आणूनि राखिले प्राणिये । नानापरी ॥ ४४ ॥

aisā vyāseṃ viṃdāṇiyeṃ | gītāprāsādu soḍavaṇiye | āṇūni rākhile prāṇiye | nānāparī || 44 ||

एक प्रदक्षिणा जपाचिया । बाहेरोनि करिती यया । एक ते श्रवणमिषें छाया । सेविती ययाची ॥ ४५ ॥

eka pradakṣiṇā japāciyā | bāheroni karitī yayā | eka te śravaṇamiṣeṃ chāyā | sevitī yayācī || 45 ||

एक ते अवधानाचा पुरा । विडापाऊड भीतरां । घेऊनि रिघती गाभारां । अर्थज्ञानाच्या ॥ ४६ ॥

eka te avadhānācā purā | viḍāpāūḍa bhītarāṃ | gheūni righatī gābhārāṃ | arthajñānācyā || 46 ||

ते निजबोधें उराउरी । भेटती आत्मया श्रीहरी । परी मोक्षप्रासादीं सरी । सर्वांही आथी ॥ ४७ ॥

te nijabodheṃ urāurī | bheṭatī ātmayā śrīharī | parī mokṣaprāsādīṃ sarī | sarvāṃhī āthī || 47 ||

समर्थाचिये पंक्तिभोजनें । तळिल्या वरील्या एकचि पक्वान्नें । तेवीं श्रवणें अर्थें पठणें । मोक्षुचि लाभे ॥ ४८ ॥

samarthāciye paṃktibhojaneṃ | taḷilyā varīlyā ekaci pakvānneṃ | tevīṃ śravaṇeṃ artheṃ paṭhaṇeṃ | mokṣuci lābhe || 48 ||

ऐसा गीता वैष्णवप्रासादु । अठरावा अध्याय कळसु विशदु । म्यां म्हणितला हा भेदु । जाणोनियां ॥ ४९ ॥

aisā gītā vaiṣṇavaprāsādu | aṭharāvā adhyāya kaḷasu viśadu | myāṃ mhaṇitalā hā bhedu | jāṇoniyāṃ || 49 ||

आतां सप्तदशापाठीं । अध्याय कैसेनि उठी । तो संबंधु सांगो दिठी । दिसे तैसा ॥ ५० ॥

ātāṃ saptadaśāpāṭhīṃ | adhyāya kaiseni uṭhī | to saṃbaṃdhu sāṃgo diṭhī | dise taisā || 50 ||

का गंगायमुना उदक । वोघबगें वेगळिक । दावी होऊनि एक । पाणीपणें ॥ ५१ ॥

kā gaṃgāyamunā udaka | voghabageṃ vegaḷika | dāvī hoūni eka | pāṇīpaṇeṃ || 51 ||

न मोडितां दोन्ही आकार । घडिलें एक शरीर । हें अर्धनारी नटेश्वर- । रूपीं दिसें ॥ ५२ ॥

na moḍitāṃ donhī ākāra | ghaḍileṃ eka śarīra | heṃ ardhanārī naṭeśvara- | rūpīṃ diseṃ || 52 ||

नाना वाढिली दिवसें । कळा बिंबीं पैसे । परी सिनानें लेवे जैसें । चंद्रीं नाहीं ॥ ५३ ॥

nānā vāḍhilī divaseṃ | kaḷā biṃbīṃ paise | parī sināneṃ leve jaiseṃ | caṃdrīṃ nāhīṃ || 53 ||

तैसींं सिनानीं चारीं पदें । श्लोक तो श्लोकावच्छेदें । अध्यावो अध्यायभेदें । गमे कीर ॥ ५४ ॥

taisīṃṃ sinānīṃ cārīṃ padeṃ | śloka to ślokāvacchedeṃ | adhyāvo adhyāyabhedeṃ | game kīra || 54 ||

परी प्रमेयाची उजरी । आनान रूप न धरी । नाना रत्नमणीं दोरी । एकचि जैसी ॥ ५५ ॥

parī prameyācī ujarī | ānāna rūpa na dharī | nānā ratnamaṇīṃ dorī | ekaci jaisī || 55 ||

मोतियें मिळोनि बहुवें । एकावळीचा पाडु आहे । परी शोभे रूप होये । एकचि तेथ ॥ ५६ ॥

motiyeṃ miḷoni bahuveṃ | ekāvaḷīcā pāḍu āhe | parī śobhe rūpa hoye | ekaci tetha || 56 ||

फुलांफुलसरां लेख चढे । द्रुतीं दुजी अंगुळी न पडे । श्लोक अध्याय तेणें पाडें । जाणावे हे ॥ ५७ ॥

phulāṃphulasarāṃ lekha caḍhe | drutīṃ dujī aṃguḷī na paḍe | śloka adhyāya teṇeṃ pāḍeṃ | jāṇāve he || 57 ||

सात शतें श्लोक । अध्यायां अठरांचे लेख । परी देवो बोलिले एक । जें दुजें नाहीं ॥ ५८ ॥

sāta śateṃ śloka | adhyāyāṃ aṭharāṃce lekha | parī devo bolile eka | jeṃ dujeṃ nāhīṃ || 58 ||

आणि म्यांही न सांडूनि ते सोये । ग्रंथ व्यक्ति केली आहे । प्रस्तुत तेणें निर्वाहे । निरूपण आइका ॥ ५९ ॥

āṇi myāṃhī na sāṃḍūni te soye | graṃtha vyakti kelī āhe | prastuta teṇeṃ nirvāhe | nirūpaṇa āikā || 59 ||

तरी सतरावा अध्यावो । पावतां पुरता ठावो । जें संपतां श्लोकीं देवो । बोलिले ऐसें ॥ ६० ॥

tarī satarāvā adhyāvo | pāvatāṃ puratā ṭhāvo | jeṃ saṃpatāṃ ślokīṃ devo | bolile aiseṃ || 60 ||

अर्जुना ब्रह्मनामाच्याविखीं। बुद्धि सांडूनि आस्तिकीं । कर्मे कीजती तितुकींंंं । असंतें होतीं ॥ ६१ ॥

arjunā brahmanāmācyāvikhīṃ| buddhi sāṃḍūni āstikīṃ | karme kījatī titukīṃṃṃṃ | asaṃteṃ hotīṃ || 61 ||

हा ऐकोनि देवाचा बोलु । अर्जुना आला डोलु । म्हणे कर्मनिष्ठां मळु । ठेविला देखों ॥ ६२ ॥

hā aikoni devācā bolu | arjunā ālā ḍolu | mhaṇe karmaniṣṭhāṃ maḷu | ṭhevilā dekhoṃ || 62 ||

तो अज्ञानांधु तंव बापुडा । ईश्वरुचि न देखे एवढा । तेथ नामचि एक पुढां । कां सुझे तया ॥ ६३ ॥

to ajñānāṃdhu taṃva bāpuḍā | īśvaruci na dekhe evaḍhā | tetha nāmaci eka puḍhāṃ | kāṃ sujhe tayā || 63 ||

आणि रजतमें दोन्हीं । गेलियावीण श्रद्धा सानी । ते कां लागे अभिधानीं । ब्रह्माचिये ? । ॥ ६४ ॥

āṇi rajatameṃ donhīṃ | geliyāvīṇa śraddhā sānī | te kāṃ lāge abhidhānīṃ | brahmāciye ? | || 64 ||

मग कोता खेंव देणें । वार्तेवरील धावणें । सांडी पडे खेळणें । नागिणीचें तें ॥ ६५ ॥

maga kotā kheṃva deṇeṃ | vārtevarīla dhāvaṇeṃ | sāṃḍī paḍe kheḷaṇeṃ | nāgiṇīceṃ teṃ || 65 ||

तैसीं कर्में दुवाडें । तयां जन्मांतराची कडे । दुर्मेळावे येवढे । कर्मामाजीं ॥ ६६ ॥

taisīṃ karmeṃ duvāḍeṃ | tayāṃ janmāṃtarācī kaḍe | durmeḷāve yevaḍhe | karmāmājīṃ || 66 ||

ना विपायें हें उजू होये । तरी ज्ञानाची योग्यता लाहे । येऱ्हवीं येणेंचि जाये । निरयालया ॥ ६७ ॥

nā vipāyeṃ heṃ ujū hoye | tarī jñānācī yogyatā lāhe | yeऱhavīṃ yeṇeṃci jāye | nirayālayā || 67 ||

कर्मीं हा ठायवरी । आहाती बहुवा अवसरी । आतां कर्मठां कैं वारी । मोक्षाची हे ॥ ६८ ॥

karmīṃ hā ṭhāyavarī | āhātī bahuvā avasarī | ātāṃ karmaṭhāṃ kaiṃ vārī | mokṣācī he || 68 ||

तरी फिटो कर्माचा पांगु । कीजो अवघाचि त्यागु । आदरिजो अव्यंगु । संन्यासु हा ॥ ६९ ॥

tarī phiṭo karmācā pāṃgu | kījo avaghāci tyāgu | ādarijo avyaṃgu | saṃnyāsu hā || 69 ||

कर्मबाधेची कहीं । जेथ भयाची गोठी नाहीं । तें आत्मज्ञान जिहीं । स्वाधीन होय ॥ ७० ॥

karmabādhecī kahīṃ | jetha bhayācī goṭhī nāhīṃ | teṃ ātmajñāna jihīṃ | svādhīna hoya || 70 ||

ज्ञानाचें आवाहनमंत्र । जें ज्ञान पिकतें सुक्षेत्र । ज्ञान आकर्षितें सूत्र । तंतु जे का ॥ ७१ ॥

jñānāceṃ āvāhanamaṃtra | jeṃ jñāna pikateṃ sukṣetra | jñāna ākarṣiteṃ sūtra | taṃtu je kā || 71 ||

ते दोनी संन्यास त्याग । अनुष्ठूनि सुटे जग । तरी हेंचि आतां चांग । व्यक्त पुसों ॥ ७२ ॥

te donī saṃnyāsa tyāga | anuṣṭhūni suṭe jaga | tarī heṃci ātāṃ cāṃga | vyakta pusoṃ || 72 ||

ऐसें म्हणौनि पार्थें । त्यागसंन्यासव्यवस्थे । रूप होआवया जेथें । प्रश्नु केला ॥ ७३ ॥

aiseṃ mhaṇauni pārtheṃ | tyāgasaṃnyāsavyavasthe | rūpa hoāvayā jetheṃ | praśnu kelā || 73 ||

तेथ प्रत्युत्तरें बोली । श्रीकृष्णें जे चावळिली । तया व्यक्ति जाली । अष्टादशा ॥ ७४ ॥

tetha pratyuttareṃ bolī | śrīkṛṣṇeṃ je cāvaḷilī | tayā vyakti jālī | aṣṭādaśā || 74 ||

एवं जन्यजनकभावें । अध्यावो अध्यायातें प्रसवे । आतां ऐका बरवें । पुसिलें जें ॥ ७५ ॥

evaṃ janyajanakabhāveṃ | adhyāvo adhyāyāteṃ prasave | ātāṃ aikā baraveṃ | pusileṃ jeṃ || 75 ||

तरी पंडुकुमरें तेणें । देवाचें सरतें बोलणें । जाणोनि अंतःकरणें । काणी घेतली ॥ ७६ ॥

tarī paṃḍukumareṃ teṇeṃ | devāceṃ sarateṃ bolaṇeṃ | jāṇoni aṃtaḥkaraṇeṃ | kāṇī ghetalī || 76 ||

येऱ्हवीं तत्वविषयीं भला । तो निश्चितु असे कीर जाहला । परी देवो राहे उगला । तें साहावेना ॥ ७७ ॥

yeऱhavīṃ tatvaviṣayīṃ bhalā | to niścitu ase kīra jāhalā | parī devo rāhe ugalā | teṃ sāhāvenā || 77 ||

वत्स धालयाही वरी । धेनू न वचावी दुरी । अनन्य प्रीतीची परी । ऐसी आहे ॥ ७८ ॥

vatsa dhālayāhī varī | dhenū na vacāvī durī | ananya prītīcī parī | aisī āhe || 78 ||

तेणें काजेवीणही बोलावें । तें देखीलें तरी पाहावें । भोगितां चाड दुणावे । पढियंतयाठायीं ॥ ७९ ॥

teṇeṃ kājevīṇahī bolāveṃ | teṃ dekhīleṃ tarī pāhāveṃ | bhogitāṃ cāḍa duṇāve | paḍhiyaṃtayāṭhāyīṃ || 79 ||

ऐसी प्रेमाची हे जाती । आणि पार्थ तंव तेचि मूर्ती । म्हणौनि करूं लाहे खंती । उगेपणाची ॥ ८० ॥

aisī premācī he jātī | āṇi pārtha taṃva teci mūrtī | mhaṇauni karūṃ lāhe khaṃtī | ugepaṇācī || 80 ||

आणि संवादाचेनि मिषें । जे अव्यवहारी वस्तु असे । ते भोगिजे कीं जैसें । आरिसां रूप ॥ ८१ ॥

āṇi saṃvādāceni miṣeṃ | je avyavahārī vastu ase | te bhogije kīṃ jaiseṃ | ārisāṃ rūpa || 81 ||

मग संवादु तोही पारुखे । तरी भोगितां भोगणें थोके । हें कां साहवेल सुखें । लांचावलेया ? ॥ ८२ ॥

maga saṃvādu tohī pārukhe | tarī bhogitāṃ bhogaṇeṃ thoke | heṃ kāṃ sāhavela sukheṃ | lāṃcāvaleyā ? || 82 ||

यालागीं त्याग संन्यास । पुसावयाचें घेऊनि मिस । मग उपलविलें दुस । गीतेंचें तें ॥ ८३ ॥

yālāgīṃ tyāga saṃnyāsa | pusāvayāceṃ gheūni misa | maga upalavileṃ dusa | gīteṃceṃ teṃ || 83 ||

अठरावा अध्यावो नोहे । हे एकाध्यायी गीताचि आहे । जैं वांसरुचि गाय दुहे । तैं वेळु कायसा ॥ ८४ ॥

aṭharāvā adhyāvo nohe | he ekādhyāyī gītāci āhe | jaiṃ vāṃsaruci gāya duhe | taiṃ veḷu kāyasā || 84 ||

तैसी संपतां अवसरीं । गीता आदरविली माघारीं । स्वामी भृत्याचा न करी । संवादु काई ? ॥ ८५ ॥

taisī saṃpatāṃ avasarīṃ | gītā ādaravilī māghārīṃ | svāmī bhṛtyācā na karī | saṃvādu kāī ? || 85 ||

परी हें असो ऐसें । अर्जुनें पुसिजत असे । म्हणे विनंती विश्वेशें । अवधारिजो ॥ ८६ ॥

parī heṃ aso aiseṃ | arjuneṃ pusijata ase | mhaṇe vinaṃtī viśveśeṃ | avadhārijo || 86 ||

हां जी संन्यासु आणि त्यागु । इयां दोहीं एक अर्थीं लागु । जैसा सांघातु आणि संघु । संघातेंचि बोलिजे ॥ ८७ ॥

hāṃ jī saṃnyāsu āṇi tyāgu | iyāṃ dohīṃ eka arthīṃ lāgu | jaisā sāṃghātu āṇi saṃghu | saṃghāteṃci bolije || 87 ||

तैसेंचि त्यागें आणि संन्यासें । त्यागुचि बोलिजतु असे । आमचेनि तंव मानसें । जाणिजे हेंचि ॥ ८८ ॥

taiseṃci tyāgeṃ āṇi saṃnyāseṃ | tyāguci bolijatu ase | āmaceni taṃva mānaseṃ | jāṇije heṃci || 88 ||

ना कांहीं आथी अर्थभेदु । तो देवो करोतु विशदु । तेथ म्हणती श्रीमुकुंदु । भिन्नचि पैं ॥ ८९ ॥

nā kāṃhīṃ āthī arthabhedu | to devo karotu viśadu | tetha mhaṇatī śrīmukuṃdu | bhinnaci paiṃ || 89 ||

तरी अर्जुना तुझ्या मनीं । त्याग संन्यास दोनी । एकार्थ गमलें हें मानीं । मीही साच ॥ ९० ॥

tarī arjunā tujhyā manīṃ | tyāga saṃnyāsa donī | ekārtha gamaleṃ heṃ mānīṃ | mīhī sāca || 90 ||

इहीं दोहीं कीर शब्दीं । त्यागुचि बोलिजे त्रिशुद्धी । परी कारण एथ भेदीं । येतुलेंचि ॥ ९१ ॥

ihīṃ dohīṃ kīra śabdīṃ | tyāguci bolije triśuddhī | parī kāraṇa etha bhedīṃ | yetuleṃci || 91 ||

जें निपटूनि कर्म सांडिजे । तें सांडणें संन्यासु म्हणिजे । आणि फलमात्र का त्यजिजे । तो त्यागु गा ॥ ९२ ॥

jeṃ nipaṭūni karma sāṃḍije | teṃ sāṃḍaṇeṃ saṃnyāsu mhaṇije | āṇi phalamātra kā tyajije | to tyāgu gā || 92 ||

तरी कोणा कर्माचें फळ । सांडिजे कोण कर्म केवळ । हेंही सांगों विवळ । चित्त दे पां ॥ ९३ ॥

tarī koṇā karmāceṃ phaḷa | sāṃḍije koṇa karma kevaḷa | heṃhī sāṃgoṃ vivaḷa | citta de pāṃ || 93 ||

तरी आपैसीं दांगें डोंगर । झाडें डाळती अपार । तैसें लांबे राजागर । नुठिती ते ॥ ९४ ॥

tarī āpaisīṃ dāṃgeṃ ḍoṃgara | jhāḍeṃ ḍāḷatī apāra | taiseṃ lāṃbe rājāgara | nuṭhitī te || 94 ||

न पेरितां सैंघ तृणें । उठती तैसें साळीचें होणें । नाहीं गा राबाउणें । जियापरी ॥ ९५ ॥

na peritāṃ saiṃgha tṛṇeṃ | uṭhatī taiseṃ sāḷīceṃ hoṇeṃ | nāhīṃ gā rābāuṇeṃ | jiyāparī || 95 ||

कां अंग जाहलें सहजें । परी लेणें उद्यमें कीजे । नदी आपैसी आपादिजे । विहिरी जेवीं ॥ ९६ ॥

kāṃ aṃga jāhaleṃ sahajeṃ | parī leṇeṃ udyameṃ kīje | nadī āpaisī āpādije | vihirī jevīṃ || 96 ||

तैसें नित्य नैमित्तिक । कर्म होय स्वाभाविक । परी न कामितां कामिक । न निफजे जें ॥ ९७ ॥

taiseṃ nitya naimittika | karma hoya svābhāvika | parī na kāmitāṃ kāmika | na niphaje jeṃ || 97 ||

कां कामनेचेनि दळवाडें । जें उभारावया घडे । अश्वमेधादिक फुडे । याग जेथ ॥ ९८ ॥

kāṃ kāmaneceni daḷavāḍeṃ | jeṃ ubhārāvayā ghaḍe | aśvamedhādika phuḍe | yāga jetha || 98 ||

वापी कूप आराम । अग्रहारें हन महाग्राम । आणीकही नाना संभ्रम । व्रतांचे ते ॥ ९९ ॥

vāpī kūpa ārāma | agrahāreṃ hana mahāgrāma | āṇīkahī nānā saṃbhrama | vratāṃce te || 99 ||

ऐसें इष्टापूर्त सकळ । जया कामना एक मूळ । जें केलें भोगवी फळ । बांधोनियां ॥ १०० ॥

aiseṃ iṣṭāpūrta sakaḷa | jayā kāmanā eka mūḷa | jeṃ keleṃ bhogavī phaḷa | bāṃdhoniyāṃ || 100 ||

देहाचिया गांवा अलिया । जन्ममृत्यूचिया सोहळिया । ना म्हणों नये धनंजया । जियापरी ॥ १०१ ॥

dehāciyā gāṃvā aliyā | janmamṛtyūciyā sohaḷiyā | nā mhaṇoṃ naye dhanaṃjayā | jiyāparī || 101 ||

का ललाटींचें लिहिलें । न मोडे गा कांहीं केलें । काळेगोरेपण धुतलें । फिटों नेणे ॥ १०२ ॥

kā lalāṭīṃceṃ lihileṃ | na moḍe gā kāṃhīṃ keleṃ | kāḷegorepaṇa dhutaleṃ | phiṭoṃ neṇe || 102 ||

केलें काम्य कर्म तैसें । फळ भोगावया धरणें बैसे । न फेडितां ऋण जैसें । वोसंडीना ॥ १०३ ॥

keleṃ kāmya karma taiseṃ | phaḷa bhogāvayā dharaṇeṃ baise | na pheḍitāṃ ṛṇa jaiseṃ | vosaṃḍīnā || 103 ||

कां कामनाही न करितां । अवसांत घडे पंडुसुता । तरी वायकांडें न झुंजतां । लागे जैसें ॥ १०४ ॥

kāṃ kāmanāhī na karitāṃ | avasāṃta ghaḍe paṃḍusutā | tarī vāyakāṃḍeṃ na jhuṃjatāṃ | lāge jaiseṃ || 104 ||

गूळ नेणतां तोंडीं । घातला देचि गोडी । आगी मानूनि राखोंडी । चेपिला पोळी ॥ १०५ ॥

gūḷa neṇatāṃ toṃḍīṃ | ghātalā deci goḍī | āgī mānūni rākhoṃḍī | cepilā poḷī || 105 ||

काम्यकर्मी हें एक । सामर्थ्य आथी स्वाभाविक । म्हणौनि नको कौतुक । मुमुक्षु एथ ॥ १०६ ॥

kāmyakarmī heṃ eka | sāmarthya āthī svābhāvika | mhaṇauni nako kautuka | mumukṣu etha || 106 ||

किंबहुना पार्था ऐसें । जें काम्य कर्म गा असे । तें त्यजिजे विष जैसें । वोकूनियां ॥ १०७ ॥

kiṃbahunā pārthā aiseṃ | jeṃ kāmya karma gā ase | teṃ tyajije viṣa jaiseṃ | vokūniyāṃ || 107 ||

मग तया त्यागातें जगीं । संन्यासु ऐसया भंगीं । बोलिजे अंतरंगीं । सर्वद्रष्टा ॥ १०८ ॥

maga tayā tyāgāteṃ jagīṃ | saṃnyāsu aisayā bhaṃgīṃ | bolije aṃtaraṃgīṃ | sarvadraṣṭā || 108 ||

हें काम्य कर्म सांडणें । तें कामनेतेंचि उपडणें । द्रव्यत्यागें दवडणें । भय जैसें ॥ १०९ ॥

heṃ kāmya karma sāṃḍaṇeṃ | teṃ kāmaneteṃci upaḍaṇeṃ | dravyatyāgeṃ davaḍaṇeṃ | bhaya jaiseṃ || 109 ||

आणि सोमसूर्यग्रहणें । येऊनि करविती पार्वणें । का मातापितरमरणें । अंकित जे दिवस ॥ ११० ॥

āṇi somasūryagrahaṇeṃ | yeūni karavitī pārvaṇeṃ | kā mātāpitaramaraṇeṃ | aṃkita je divasa || 110 ||

अथवा अतिथी हन पावे । हें ऐसैसें पडे जैं करावें । तैं तें कर्म जाणावें । नौमित्तिक गा ॥ १११ ॥

athavā atithī hana pāve | heṃ aisaiseṃ paḍe jaiṃ karāveṃ | taiṃ teṃ karma jāṇāveṃ | naumittika gā || 111 ||

वार्षिया क्षोमे गगन । वसंतें दुणावे वन । देहा श्रृंगारी यौवन- । दशा जैसी ॥ ११२ ॥

vārṣiyā kṣome gagana | vasaṃteṃ duṇāve vana | dehā śrṛṃgārī yauvana- | daśā jaisī || 112 ||

का सोमकांतु सोमें पघळें । सूर्यें फांकती कमळें । एथ असे तेंचि पाल्हाळे । आन नये ॥ ११३ ॥

kā somakāṃtu someṃ paghaḷeṃ | sūryeṃ phāṃkatī kamaḷeṃ | etha ase teṃci pālhāḷe | āna naye || 113 ||

तैसें नित्य जें का कर्म । तेंचि निमित्ताचे लाहे नियम । एथ उंचावे तेणें नाम । नैमित्तिक होय ॥ ११४ ॥

taiseṃ nitya jeṃ kā karma | teṃci nimittāce lāhe niyama | etha uṃcāve teṇeṃ nāma | naimittika hoya || 114 ||

आणि सायंप्रातर्मध्यान्हीं । जें कां करणीय प्रतिदिनीं । परी दृष्टि जैसी लोचनीं । अधिक नोहे ॥ ११५ ॥

āṇi sāyaṃprātarmadhyānhīṃ | jeṃ kāṃ karaṇīya pratidinīṃ | parī dṛṣṭi jaisī locanīṃ | adhika nohe || 115 ||

कां नापादितां गती । चरणीं जैसी आथी । नातरी ते दीप्ती । दीपबिंबीं ॥ ११६ ॥

kāṃ nāpāditāṃ gatī | caraṇīṃ jaisī āthī | nātarī te dīptī | dīpabiṃbīṃ || 116 ||

वासु नेदितां जैसे । चंदनीं सौरभ्य असे । अधिकाराचे तैसें । रूपचि जें ॥ ११७ ॥

vāsu neditāṃ jaise | caṃdanīṃ saurabhya ase | adhikārāce taiseṃ | rūpaci jeṃ || 117 ||

नित्य कर्म ऐसें जनीं । पार्था बोलिजे तें मानीं । एवं नित्य नैमित्तिक दोन्हीं । दाविलीं तुज ॥ ११८ ॥

nitya karma aiseṃ janīṃ | pārthā bolije teṃ mānīṃ | evaṃ nitya naimittika donhīṃ | dāvilīṃ tuja || 118 ||

हेंचि नित्य नैमित्तिक । अनुष्ठेय आवश्यक । म्हणौनि म्हणोंं पाहती एक । वांझ ययातें ॥ ११९ ॥

heṃci nitya naimittika | anuṣṭheya āvaśyaka | mhaṇauni mhaṇoṃṃ pāhatī eka | vāṃjha yayāteṃ || 119 ||

परी भोजनीं जैसें होये । तृप्ति लाहे भूक जाये । तैसे नित्यनैमित्तिकीं आहे । सर्वांगीं फळ ॥ १२० ॥

parī bhojanīṃ jaiseṃ hoye | tṛpti lāhe bhūka jāye | taise nityanaimittikīṃ āhe | sarvāṃgīṃ phaḷa || 120 ||

कीड आगिठां पडे । तरी मळु तुटे वानी चढे । यया कर्मा तया सांगडें । फळ जाणावें ॥ १२१ ॥

kīḍa āgiṭhāṃ paḍe | tarī maḷu tuṭe vānī caḍhe | yayā karmā tayā sāṃgaḍeṃ | phaḷa jāṇāveṃ || 121 ||

जे प्रत्यवाय तंव गळे । स्वाधिकार बहुवें उजळे । तेथ हातोफळिया मिळे । सद्गतीसी ॥ १२२ ॥

je pratyavāya taṃva gaḷe | svādhikāra bahuveṃ ujaḷe | tetha hātophaḷiyā miḷe | sadgatīsī || 122 ||

येवढेवरी ढिसाळ । नित्यनैमित्तिकीं आहे फळ । परी तें त्यजिजे मूळ । नक्षत्रीं जैसें ॥ १२३ ॥

yevaḍhevarī ḍhisāḷa | nityanaimittikīṃ āhe phaḷa | parī teṃ tyajije mūḷa | nakṣatrīṃ jaiseṃ || 123 ||

लता पिके आघवी । तंव च्यूत बांधे पालवीं । मग हात न लावित माधवीं । सोडूनि घाली ॥ १२४ ॥

latā pike āghavī | taṃva cyūta bāṃdhe pālavīṃ | maga hāta na lāvita mādhavīṃ | soḍūni ghālī || 124 ||

तैसी नोलांडितां कर्मरेखा । चित्त दीजे नित्यनैमित्तिका । पाठीं फळा कीजे अशेखा । वांताचे वानी ॥ १२५ ॥

taisī nolāṃḍitāṃ karmarekhā | citta dīje nityanaimittikā | pāṭhīṃ phaḷā kīje aśekhā | vāṃtāce vānī || 125 ||

यया कर्म फळत्यागातें । त्यागु म्हणती पैं जाणते । एवं त्याग संन्यास तूतें । परीसविले ॥ १२६ ॥

yayā karma phaḷatyāgāteṃ | tyāgu mhaṇatī paiṃ jāṇate | evaṃ tyāga saṃnyāsa tūteṃ | parīsavile || 126 ||

हा संन्यासु जैं संभवे । तैं काम्य बाधूं न पावे । निषिद्ध तंव स्वभावें । निषेधें गेलें ॥ १२७ ॥

hā saṃnyāsu jaiṃ saṃbhave | taiṃ kāmya bādhūṃ na pāve | niṣiddha taṃva svabhāveṃ | niṣedheṃ geleṃ || 127 ||

आणि नित्यादिक जें असे । तें येणें फलत्यागें नसे । शिर लोटलिया जैसें । येर आंग ॥ १२८ ॥

āṇi nityādika jeṃ ase | teṃ yeṇeṃ phalatyāgeṃ nase | śira loṭaliyā jaiseṃ | yera āṃga || 128 ||

मग सस्य फळपाकांत । तैसें निमालिया कर्मजात । आत्मज्ञान गिंवसीत । अपैसें ये ॥ १२९ ॥

maga sasya phaḷapākāṃta | taiseṃ nimāliyā karmajāta | ātmajñāna giṃvasīta | apaiseṃ ye || 129 ||

ऐसिया निगुती दोनी । त्याग संन्यास अनुष्ठानीं । पडले गा आत्मज्ञानीं । बांधती पाटु ॥ १३० ॥

aisiyā nigutī donī | tyāga saṃnyāsa anuṣṭhānīṃ | paḍale gā ātmajñānīṃ | bāṃdhatī pāṭu || 130 ||

नातरी हे निगुती चुके । मग त्यागु कीजे हाततुकें । तैं कांहीं न त्यजे अधिकें । गोंवींचि पडे ॥ १३१ ॥

nātarī he nigutī cuke | maga tyāgu kīje hātatukeṃ | taiṃ kāṃhīṃ na tyaje adhikeṃ | goṃvīṃci paḍe || 131 ||

जें औषध व्याधी अनोळख । तें घेतलिया परतें विख । कां अन्न न मानितां भूक । मारी ना काय ? ॥ १३२ ॥

jeṃ auṣadha vyādhī anoḷakha | teṃ ghetaliyā parateṃ vikha | kāṃ anna na mānitāṃ bhūka | mārī nā kāya ? || 132 ||

म्हणौनि त्याज्य जें नोहे । तेथ त्यागातें न सुवावें । त्याज्यालागीं नोहावें । लोभापर ॥ १३३ ॥

mhaṇauni tyājya jeṃ nohe | tetha tyāgāteṃ na suvāveṃ | tyājyālāgīṃ nohāveṃ | lobhāpara || 133 ||

चुकलिया त्यागाचें वेझें । केला सर्वत्यागुही होय वोझें । न देखती सर्वत्र दुजें । वीतराग ते ॥ १३४ ॥

cukaliyā tyāgāceṃ vejheṃ | kelā sarvatyāguhī hoya vojheṃ | na dekhatī sarvatra dujeṃ | vītarāga te || 134 ||

एकां फळाभिलाष न ठके । ते कर्मांते म्हणती बंधकें । जैसें आपण नग्न भांडकें । जगातें म्हणे ॥ १३५ ॥

ekāṃ phaḷābhilāṣa na ṭhake | te karmāṃte mhaṇatī baṃdhakeṃ | jaiseṃ āpaṇa nagna bhāṃḍakeṃ | jagāteṃ mhaṇe || 135 ||

कां जिव्हालंपट रोगिया । अन्नें दूषी धनंजया । आंगा न रुसे कोढिया । मासियां कोपे ॥ १३६ ॥

kāṃ jivhālaṃpaṭa rogiyā | anneṃ dūṣī dhanaṃjayā | āṃgā na ruse koḍhiyā | māsiyāṃ kope || 136 ||

तैसे फळकाम दुर्बळ । म्हणती कर्मचि किडाळ । मग निर्णयो देती केवळ । त्यजावें ऐसा ॥ १३७ ॥

taise phaḷakāma durbaḷa | mhaṇatī karmaci kiḍāḷa | maga nirṇayo detī kevaḷa | tyajāveṃ aisā || 137 ||

एक म्हणती यागादिक । करावेंचि आवश्यक । जे यावांचूनि शोधक । आन नसे ॥ १३८ ॥

eka mhaṇatī yāgādika | karāveṃci āvaśyaka | je yāvāṃcūni śodhaka | āna nase || 138 ||

मनशुद्धीच्या मार्गीं । जैं विजयी व्हावें वेगीं । तैं कर्म सबळालागीं । आळसु न कीजे ॥ १३९ ॥

manaśuddhīcyā mārgīṃ | jaiṃ vijayī vhāveṃ vegīṃ | taiṃ karma sabaḷālāgīṃ | āḷasu na kīje || 139 ||

भांगार आथी शोधावें । तरी आगी जेवी नुबगावें । कां दर्पणालागीं सांचावें । अधिक रज ॥ १४० ॥

bhāṃgāra āthī śodhāveṃ | tarī āgī jevī nubagāveṃ | kāṃ darpaṇālāgīṃ sāṃcāveṃ | adhika raja || 140 ||

नाना वस्त्रें चोख होआवीं । ऐसें आथी जरी जीवीं । तरी संवदणी न मनावी । मलिन जैसी ॥ १४१ ॥

nānā vastreṃ cokha hoāvīṃ | aiseṃ āthī jarī jīvīṃ | tarī saṃvadaṇī na manāvī | malina jaisī || 141 ||

तैसीं कर्में क्लेशकारें । म्हणौनि न न्यावीं अव्हेरें । कां अन्नलाभें अरुवारें । रांधितिये उणें ॥ १४२ ॥

taisīṃ karmeṃ kleśakāreṃ | mhaṇauni na nyāvīṃ avhereṃ | kāṃ annalābheṃ aruvāreṃ | rāṃdhitiye uṇeṃ || 142 ||

इहीं इहीं गा शब्दीं । एक कर्मीं बांधिती बुद्धी । ऐसा त्यागु विसंवादीं । पडोनि ठेला ॥ १४३ ॥

ihīṃ ihīṃ gā śabdīṃ | eka karmīṃ bāṃdhitī buddhī | aisā tyāgu visaṃvādīṃ | paḍoni ṭhelā || 143 ||

तरी विसंवादु तो फिटे । त्यागाचा निश्चयो भेटे । तैसें बोलों गोमटें । अवधान देईं ॥ १४४ ॥

tarī visaṃvādu to phiṭe | tyāgācā niścayo bheṭe | taiseṃ boloṃ gomaṭeṃ | avadhāna deīṃ || 144 ||

तरी त्यागु एथें पांडवा । त्रिविधु पैं जाणावा । तया त्रिविधाही बरवा । विभाग करूं ॥ १४५ ॥

tarī tyāgu etheṃ pāṃḍavā | trividhu paiṃ jāṇāvā | tayā trividhāhī baravā | vibhāga karūṃ || 145 ||

त्यागाचे तीन्ही प्रकार । कीजती जरी गोचर । तरी तूं इत्यर्थाचें सार । इतुलें जाण ॥ १४६ ॥

tyāgāce tīnhī prakāra | kījatī jarī gocara | tarī tūṃ ityarthāceṃ sāra | ituleṃ jāṇa || 146 ||

मज सर्वज्ञाचिये बुद्धी । जें अलोट माने त्रिशुद्धी । निश्चयतत्व तें आधीं । अवधारीं पां ॥ १४७ ॥

maja sarvajñāciye buddhī | jeṃ aloṭa māne triśuddhī | niścayatatva teṃ ādhīṃ | avadhārīṃ pāṃ || 147 ||

तरी आपुलिये सोडवणें । जो मुमुक्षु जागों म्हणे । तया सर्वस्वें करणें । हेंचि एक ॥ १४८ ॥

tarī āpuliye soḍavaṇeṃ | jo mumukṣu jāgoṃ mhaṇe | tayā sarvasveṃ karaṇeṃ | heṃci eka || 148 ||

जियें यज्ञदानतपादिकें । इयें कर्में आवश्यकें । तियें न सांडावीं पांथिकें । पाउलें जैसीं ॥ १४९ ॥

jiyeṃ yajñadānatapādikeṃ | iyeṃ karmeṃ āvaśyakeṃ | tiyeṃ na sāṃḍāvīṃ pāṃthikeṃ | pāuleṃ jaisīṃ || 149 ||

हारपलें न देखिजे । तंव तयाचा मागु न सांडिजे । कां तृप्त न होतां न लोटिजे । भाणें जेवीं ॥ १५० ॥

hārapaleṃ na dekhije | taṃva tayācā māgu na sāṃḍije | kāṃ tṛpta na hotāṃ na loṭije | bhāṇeṃ jevīṃ || 150 ||

नाव थडी न पवतां । न खांडिजे केळी न फळतां । कां ठेविलें न दिसतां । दीपु जैसा ॥ १५१ ॥

nāva thaḍī na pavatāṃ | na khāṃḍije keḷī na phaḷatāṃ | kāṃ ṭhevileṃ na disatāṃ | dīpu jaisā || 151 ||

तैसी आत्मज्ञानविखीं । जंव निश्चिती नाहीं निकी । तंव नोहावें यागादिकीं । उदासीन ॥ १५२ ॥

taisī ātmajñānavikhīṃ | jaṃva niścitī nāhīṃ nikī | taṃva nohāveṃ yāgādikīṃ | udāsīna || 152 ||

तरी स्वाधिकारानुरुपें । तियें यज्ञदानें तपें । अनुष्ठावींचि साक्षेपें । अधिकेंवर ॥ १५३ ॥

tarī svādhikārānurupeṃ | tiyeṃ yajñadāneṃ tapeṃ | anuṣṭhāvīṃci sākṣepeṃ | adhikeṃvara || 153 ||

जें चालणें वेगावत जाये । तो वेगु बैसावयाचि होये । तैसा कर्मातिशयो आहे । नैष्कर्म्यालागीं ॥ १५४ ॥

jeṃ cālaṇeṃ vegāvata jāye | to vegu baisāvayāci hoye | taisā karmātiśayo āhe | naiṣkarmyālāgīṃ || 154 ||

अधिकें जंव जंव औषधी । सेवनेची मांडी बांधी । तंव तंव मुकिजे व्याधी । तयाचिये ॥ १५५ ॥

adhikeṃ jaṃva jaṃva auṣadhī | sevanecī māṃḍī bāṃdhī | taṃva taṃva mukije vyādhī | tayāciye || 155 ||

तैसीं कर्में हातोपातीं । जैं कीजती यथानिगुती । तैं रजतमें झडती । झाडा देऊनी ॥ १५६ ॥

taisīṃ karmeṃ hātopātīṃ | jaiṃ kījatī yathānigutī | taiṃ rajatameṃ jhaḍatī | jhāḍā deūnī || 156 ||

कां पाठोवाटीं पुटें । भांगारा खारु देणें घटे । तैं कीड झडकरी तुटे । निर्व्याजु होय ॥ १५७ ॥

kāṃ pāṭhovāṭīṃ puṭeṃ | bhāṃgārā khāru deṇeṃ ghaṭe | taiṃ kīḍa jhaḍakarī tuṭe | nirvyāju hoya || 157 ||

तैसें निष्ठा केलें कर्म । तें झाडी करूनि रजतम । सत्वशुद्धीचें धाम । डोळां दावी ॥ १५८ ॥

taiseṃ niṣṭhā keleṃ karma | teṃ jhāḍī karūni rajatama | satvaśuddhīceṃ dhāma | ḍoḷāṃ dāvī || 158 ||

म्हणौनियां धनंजया । सत्वशुद्धी गिंवसितया । तीर्थांचिया सावाया । आलीं कर्में ॥ १५९ ॥

mhaṇauniyāṃ dhanaṃjayā | satvaśuddhī giṃvasitayā | tīrthāṃciyā sāvāyā | ālīṃ karmeṃ || 159 ||

तीर्थें बाह्यमळु क्षाळे । कर्में अभ्यंतर उजळे । एवं तीर्थें जाण निर्मळें । सत्कर्मे.चि ॥ १६० ॥

tīrtheṃ bāhyamaḷu kṣāḷe | karmeṃ abhyaṃtara ujaḷe | evaṃ tīrtheṃ jāṇa nirmaḷeṃ | satkarme.ci || 160 ||

तृषार्ता मरुदेशीं । झळे अमृतें वोळलीं जैसींं । कीं अंधालागीं डोळ्यांसी । सूर्यु आला ॥ १६१ ॥

tṛṣārtā marudeśīṃ | jhaḷe amṛteṃ voḷalīṃ jaisīṃṃ | kīṃ aṃdhālāgīṃ ḍoḷyāṃsī | sūryu ālā || 161 ||

बुडतया नदीच धाविन्नली । पडतया पृथ्वीच कळवळिली । निमतया मृत्यूनें दिधली । आयुष्यवृद्धी ॥ १६२ ॥

buḍatayā nadīca dhāvinnalī | paḍatayā pṛthvīca kaḷavaḷilī | nimatayā mṛtyūneṃ didhalī | āyuṣyavṛddhī || 162 ||

तैसें कर्में कर्मबद्धता । मुमुक्षु सोडविले पंडुसुता । जैसा रसरीति मरतां । राखिला विषें ॥ १६३ ॥

taiseṃ karmeṃ karmabaddhatā | mumukṣu soḍavile paṃḍusutā | jaisā rasarīti maratāṃ | rākhilā viṣeṃ || 163 ||

तैसीं एके हातवटिया । कर्में कीजती धनंजया । बंधकेंचि सोडवावया । मुख्यें होती ॥ १६४ ॥

taisīṃ eke hātavaṭiyā | karmeṃ kījatī dhanaṃjayā | baṃdhakeṃci soḍavāvayā | mukhyeṃ hotī || 164 ||

आतां तेचि हातवटी । तुज सांगों गोमटी । जया कर्मातें किरीटी । कर्मचि रुसे ॥ १६५ ॥

ātāṃ teci hātavaṭī | tuja sāṃgoṃ gomaṭī | jayā karmāteṃ kirīṭī | karmaci ruse || 165 ||

तरी महायागप्रमुखें । कर्मे निफजतांही अचुकें । कर्तेपणाचें न ठाके । फुंजणें आंगीं ॥ १६६ ॥

tarī mahāyāgapramukheṃ | karme niphajatāṃhī acukeṃ | kartepaṇāceṃ na ṭhāke | phuṃjaṇeṃ āṃgīṃ || 166 ||

जो मोलें तीर्था जाये । तया मी यात्रा करितु आहे । ऐसिये श्लाघ्यतेचा नोहे । तोषु जेवीं ॥ १६७ ॥

jo moleṃ tīrthā jāye | tayā mī yātrā karitu āhe | aisiye ślāghyatecā nohe | toṣu jevīṃ || 167 ||

कां मुद्रा समर्थाचिया । जो एकवटु झोंबे राया । तो मी जिणता ऐसिया । न येचि गर्वा ॥ १६८ ॥

kāṃ mudrā samarthāciyā | jo ekavaṭu jhoṃbe rāyā | to mī jiṇatā aisiyā | na yeci garvā || 168 ||

जो कासें लागोनि तरे । तया पोहती ऊर्मी नुरे । पुरोहितु नाविष्करे । दातेपणें ॥ १६९ ॥

jo kāseṃ lāgoni tare | tayā pohatī ūrmī nure | purohitu nāviṣkare | dātepaṇeṃ || 169 ||

तैसें कर्तृत्व अहंकारें । नेघोनि यथा अवसरें । कृत्यजातांचें मोहरें । सारीजती ॥ १७० ॥

taiseṃ kartṛtva ahaṃkāreṃ | neghoni yathā avasareṃ | kṛtyajātāṃceṃ mohareṃ | sārījatī || 170 ||

केल्या कर्मा पांडवा । जो आथी फळाचा यावा । तया मोहरा हों नेदावा । मनोरथु ॥ १७१ ॥

kelyā karmā pāṃḍavā | jo āthī phaḷācā yāvā | tayā moharā hoṃ nedāvā | manorathu || 171 ||

आधींचि फळीं आस तुटिया । कर्मे आरंभावीं धनंजया । परावें बाळ धाया । पाहिजे जैसें ॥ १७२ ॥

ādhīṃci phaḷīṃ āsa tuṭiyā | karme āraṃbhāvīṃ dhanaṃjayā | parāveṃ bāḷa dhāyā | pāhije jaiseṃ || 172 ||

पिंपरुवांचिया आशा । न शिंपिजे पिंपळु जैसा । तैसिया फळनिराशा । कीजती कर्में ॥ १७३ ॥

piṃparuvāṃciyā āśā | na śiṃpije piṃpaḷu jaisā | taisiyā phaḷanirāśā | kījatī karmeṃ || 173 ||

सांडूनि दुधाची टकळी । गोंवारी गांवधेनु वेंटाळी । किंबहुना कर्मफळीं । तैसें कीजे ॥ १७४ ॥

sāṃḍūni dudhācī ṭakaḷī | goṃvārī gāṃvadhenu veṃṭāḷī | kiṃbahunā karmaphaḷīṃ | taiseṃ kīje || 174 ||

ऐसी हे हातवटी । घेऊनि जे क्रिया उठी । आपणा आपुलिया गांठी । लाहेची तो ॥ १७५ ॥

aisī he hātavaṭī | gheūni je kriyā uṭhī | āpaṇā āpuliyā gāṃṭhī | lāhecī to || 175 ||

म्हणौनि फळीं लागु । सांडोनि देहसंगु । कर्में करावीं हा चांगु । निरोपु माझा ॥ १७६ ॥

mhaṇauni phaḷīṃ lāgu | sāṃḍoni dehasaṃgu | karmeṃ karāvīṃ hā cāṃgu | niropu mājhā || 176 ||

जो जीवबंधीं शिणला । सुटके जाचे आपला । तेणें पुढतपुढतीं या बोला । आन न कीजे ॥ १७७ ॥

jo jīvabaṃdhīṃ śiṇalā | suṭake jāce āpalā | teṇeṃ puḍhatapuḍhatīṃ yā bolā | āna na kīje || 177 ||

नातरी आंधाराचेनि रोखें । जैसीं डोळां रोंविजती नखें । तैसा कर्मद्वेषें अशेखें । कर्मेंचि सांडी ॥ १७८ ॥

nātarī āṃdhārāceni rokheṃ | jaisīṃ ḍoḷāṃ roṃvijatī nakheṃ | taisā karmadveṣeṃ aśekheṃ | karmeṃci sāṃḍī || 178 ||

तयाचें जें कर्म सांडणें । तें तामस पैं मी म्हणें । शिसाराचे रागें लोटणें । शिरचि जैसें ॥ १७९ ॥

tayāceṃ jeṃ karma sāṃḍaṇeṃ | teṃ tāmasa paiṃ mī mhaṇeṃ | śisārāce rāgeṃ loṭaṇeṃ | śiraci jaiseṃ || 179 ||

हां गा मार्गु दुवाडु होये । तरी निस्तरितील पाये । कीं तेचि खांडणें आहे । मार्गापराधें ॥ १८० ॥

hāṃ gā mārgu duvāḍu hoye | tarī nistaritīla pāye | kīṃ teci khāṃḍaṇeṃ āhe | mārgāparādheṃ || 180 ||

भुकेलियापुढें अन्न । हो कां भलतैसें उन्ह । तरी बुद्धी न घेतां लंघन । भाणें पापरां हल्या ॥ १८१ ॥

bhukeliyāpuḍheṃ anna | ho kāṃ bhalataiseṃ unha | tarī buddhī na ghetāṃ laṃghana | bhāṇeṃ pāparāṃ halyā || 181 ||

तैसा कर्माचा बाधु कर्में । निस्तरीजे करितेनि वर्में । हे तामसु नेणें भ्रमें । माजविला ॥ १८२ ॥

taisā karmācā bādhu karmeṃ | nistarīje kariteni varmeṃ | he tāmasu neṇeṃ bhrameṃ | mājavilā || 182 ||

कीं स्वभावें आलें विभागा । तें कर्मचि वोसंडी पैं गा । तरी झणें आतळा त्यागा । तामसा तया ॥ १८३ ॥

kīṃ svabhāveṃ āleṃ vibhāgā | teṃ karmaci vosaṃḍī paiṃ gā | tarī jhaṇeṃ ātaḷā tyāgā | tāmasā tayā || 183 ||

अथवा स्वाधिकारु बुझे । आपले विहितही सुजे । परी करितया उमजे । निबरपणा ॥ १८४ ॥

athavā svādhikāru bujhe | āpale vihitahī suje | parī karitayā umaje | nibarapaṇā || 184 ||

जे कर्माची ऐलीकड । नावेक दिसे दुवाड । जे वाहतिये वेळे जड । शिदोरी जैसी ॥ १८५ ॥

je karmācī ailīkaḍa | nāveka dise duvāḍa | je vāhatiye veḷe jaḍa | śidorī jaisī || 185 ||

जैसा निंब जिभे कडवटु । हिरडा पहिलें तुरटु । तैसा कर्मा ऐल शेवटु । खणुवाळा होय ॥ १८६ ॥

jaisā niṃba jibhe kaḍavaṭu | hiraḍā pahileṃ turaṭu | taisā karmā aila śevaṭu | khaṇuvāḷā hoya || 186 ||

कां धेनु दुवाड शिंग । शेवंतीये अडव आंग । भोजनसुख महाग । पाकु करितां ॥ १८७ ॥

kāṃ dhenu duvāḍa śiṃga | śevaṃtīye aḍava āṃga | bhojanasukha mahāga | pāku karitāṃ || 187 ||

तैसें पुढतपुढती कर्म । आरंभींच अति विषम । म्हणौनि तो तें श्रम । करितां मानी ॥ १८८ ॥

taiseṃ puḍhatapuḍhatī karma | āraṃbhīṃca ati viṣama | mhaṇauni to teṃ śrama | karitāṃ mānī || 188 ||

येऱ्हवीं विहितत्वें मांडी । परी घालितां असुरवाडीं । तेथ पोळला ऐसा सांडी । आदरिलेंही ॥ १८९ ॥

yeऱhavīṃ vihitatveṃ māṃḍī | parī ghālitāṃ asuravāḍīṃ | tetha poḷalā aisā sāṃḍī | ādarileṃhī || 189 ||

म्हणे वस्तु देहासारिखी । आली बहुतीं भाग्यविशेखीं । मा जाचूं कां कर्मादिकीं । पापिया जैसा ? ॥ १९० ॥

mhaṇe vastu dehāsārikhī | ālī bahutīṃ bhāgyaviśekhīṃ | mā jācūṃ kāṃ karmādikīṃ | pāpiyā jaisā ? || 190 ||

केलें कर्मीं जे द्यावें । तें झणें मज होआवें । आजि भोगूं ना कां बरवे । हातींचे भोग ? ॥ १९१ ॥

keleṃ karmīṃ je dyāveṃ | teṃ jhaṇeṃ maja hoāveṃ | āji bhogūṃ nā kāṃ barave | hātīṃce bhoga ? || 191 ||

ऐसा शरीराचिया क्लेशा । भेणें कर्में वीरेशा । सांडी तो परीयेसा । राजसु त्यागु ॥ १९२ ॥

aisā śarīrāciyā kleśā | bheṇeṃ karmeṃ vīreśā | sāṃḍī to parīyesā | rājasu tyāgu || 192 ||

येऱ्हवीं तेथही कर्म सांडे । परी तया त्यागफळ न जोडे । जैसें उतलें आगीं पडे । तें नलगेचि होमा ॥ १९३ ॥

yeऱhavīṃ tethahī karma sāṃḍe | parī tayā tyāgaphaḷa na joḍe | jaiseṃ utaleṃ āgīṃ paḍe | teṃ nalageci homā || 193 ||

कां बुडोनि प्राण गेले । ते अर्धोदकीं निमाले । हें म्हणों नये जाहलें । दुर्मरणचि ॥ १९४ ॥

kāṃ buḍoni prāṇa gele | te ardhodakīṃ nimāle | heṃ mhaṇoṃ naye jāhaleṃ | durmaraṇaci || 194 ||

तैसें देहाचेनि लोभें । जेणें कर्मा पाणी सुभे । तेणें साच न लभे । त्यागाचें फळ ॥ १९५ ॥

taiseṃ dehāceni lobheṃ | jeṇeṃ karmā pāṇī subhe | teṇeṃ sāca na labhe | tyāgāceṃ phaḷa || 195 ||

किंबहुना आपुलें । जैं ज्ञान होय उदया आलें । तैं नक्षत्रातें पाहलें । गिळी जैसें ॥ १९६ ॥

kiṃbahunā āpuleṃ | jaiṃ jñāna hoya udayā āleṃ | taiṃ nakṣatrāteṃ pāhaleṃ | giḷī jaiseṃ || 196 ||

तैशा सकारण क्रिया । हारपती धनंजया । तो कर्मत्यागु ये जया । मोक्षफळासी ॥ १९७ ॥

taiśā sakāraṇa kriyā | hārapatī dhanaṃjayā | to karmatyāgu ye jayā | mokṣaphaḷāsī || 197 ||

तें मोक्षफळ अज्ञाना । त्यागिया नाहीं अर्जुना । म्हणौनि तो त्यागु न माना । राजसु जो ॥ १९८ ॥

teṃ mokṣaphaḷa ajñānā | tyāgiyā nāhīṃ arjunā | mhaṇauni to tyāgu na mānā | rājasu jo || 198 ||

तरी कोणे पां एथ त्यागें । तें मोक्षफळ घर रिघे । हेंही आइक प्रसंगे । बोलिजेल ॥ १९९ ॥

tarī koṇe pāṃ etha tyāgeṃ | teṃ mokṣaphaḷa ghara righe | heṃhī āika prasaṃge | bolijela || 199 ||

तरी स्वाधिकाराचेनि नांवें । जें वांटिया आलें स्वभावें । तें आचरे विधिगौरवें । शृंगारोनि ॥ २०० ॥

tarī svādhikārāceni nāṃveṃ | jeṃ vāṃṭiyā āleṃ svabhāveṃ | teṃ ācare vidhigauraveṃ | śṛṃgāroni || 200 ||

परी हें मी करितु असें । ऐसा आठवु त्यजी मानसें । तैसेचि पाणी दे आशे । फळाचिये ॥ २०१ ॥

parī heṃ mī karitu aseṃ | aisā āṭhavu tyajī mānaseṃ | taiseci pāṇī de āśe | phaḷāciye || 201 ||

पैं अवज्ञा आणि कामना । मातेच्या ठायीं अर्जुना । केलिया दोनी पतना । कारण होती ॥ २०२ ॥

paiṃ avajñā āṇi kāmanā | mātecyā ṭhāyīṃ arjunā | keliyā donī patanā | kāraṇa hotī || 202 ||

तरी दोनीं यें त्यजावीं । मग माताची ते भजावी । वांचूनि मुखालागीं वाळावी । गायचि सगळी ? ॥ २०३ ॥

tarī donīṃ yeṃ tyajāvīṃ | maga mātācī te bhajāvī | vāṃcūni mukhālāgīṃ vāḷāvī | gāyaci sagaḷī ? || 203 ||

आवडतियेही फळीं । असारें साली आंठोळीं । त्यासाठीं अवगळी । फळातें कोण्ही ? ॥ २०४ ॥

āvaḍatiyehī phaḷīṃ | asāreṃ sālī āṃṭhoḷīṃ | tyāsāṭhīṃ avagaḷī | phaḷāteṃ koṇhī ? || 204 ||

तैसा कर्तृत्वाचा मदु । आणि कर्मफळाचा आस्वादु । या दोहींचें नांव बंधु । कर्माचा कीं ॥ २०५ ॥

taisā kartṛtvācā madu | āṇi karmaphaḷācā āsvādu | yā dohīṃceṃ nāṃva baṃdhu | karmācā kīṃ || 205 ||

तरी या दोहींच्या विखीं । जैसा बापु नातळे लेंकीं । तैसा हों न शके दुःखी । विहिता क्रिया ॥ २०६ ॥

tarī yā dohīṃcyā vikhīṃ | jaisā bāpu nātaḷe leṃkīṃ | taisā hoṃ na śake duḥkhī | vihitā kriyā || 206 ||

हा तो त्याग तरुवरु । जो गा मोक्षफळें ये थोरु । सात्विक ऐसा डगरु । यासींच जगीं ॥ २०७ ॥

hā to tyāga taruvaru | jo gā mokṣaphaḷeṃ ye thoru | sātvika aisā ḍagaru | yāsīṃca jagīṃ || 207 ||

आतां जाळूनि बीज जैसें । झाडा कीजे निर्वंशें । फळ त्यागूनि कर्म तैसें । त्यजिलें जेणें ॥ २०८ ॥

ātāṃ jāḷūni bīja jaiseṃ | jhāḍā kīje nirvaṃśeṃ | phaḷa tyāgūni karma taiseṃ | tyajileṃ jeṇeṃ || 208 ||

लोह लागतखेंवो परीसीं । धातूची गंधिकाळिमा जैसी । जाती रजतमें तैसीं । तुटलीं दोन्ही ॥ २०९ ॥

loha lāgatakheṃvo parīsīṃ | dhātūcī gaṃdhikāḷimā jaisī | jātī rajatameṃ taisīṃ | tuṭalīṃ donhī || 209 ||

मग सत्वें चोखाळें । उघडती आत्मबोधाचे डोळे । तेथ मृगांबु सांजवेळे । होय जैसें ॥ २१० ॥

maga satveṃ cokhāḷeṃ | ughaḍatī ātmabodhāce ḍoḷe | tetha mṛgāṃbu sāṃjaveḷe | hoya jaiseṃ || 210 ||

तैसा बुद्ध्यादिकांपुढां । असतु विश्वाभासु हा येवढा । तो न देखे कवणीकडां । आकाश जैसें ॥ २११ ॥

taisā buddhyādikāṃpuḍhāṃ | asatu viśvābhāsu hā yevaḍhā | to na dekhe kavaṇīkaḍāṃ | ākāśa jaiseṃ || 211 ||

म्हणौनि प्राचिनाचेनि बळें । अलंकृतें कुशलाकुशलें । तियें व्योमाआंगीं आभाळें । जिरालीं जैसीं ॥ २१२ ॥

mhaṇauni prācināceni baḷeṃ | alaṃkṛteṃ kuśalākuśaleṃ | tiyeṃ vyomāāṃgīṃ ābhāḷeṃ | jirālīṃ jaisīṃ || 212 ||

तैसीं तयाचिये दिठी । कर्में चोखाळलीं किरीटी । म्हणौनि सुखदुःखीं उठी । पडेना तो ॥ २१३ ॥

taisīṃ tayāciye diṭhī | karmeṃ cokhāḷalīṃ kirīṭī | mhaṇauni sukhaduḥkhīṃ uṭhī | paḍenā to || 213 ||

तेणें शुभकर्म जाणावें । मग तें हर्षें करावें । कां अशुभालागीं होआवें । द्वेषिया ना ॥ २१४ ॥

teṇeṃ śubhakarma jāṇāveṃ | maga teṃ harṣeṃ karāveṃ | kāṃ aśubhālāgīṃ hoāveṃ | dveṣiyā nā || 214 ||

तरी इयाविषयींचा कांहीं । तया एकुही संदेहो नाहीं । जैसा स्वप्नाच्या ठायीं । जागिन्नलिया ॥ २१५ ॥

tarī iyāviṣayīṃcā kāṃhīṃ | tayā ekuhī saṃdeho nāhīṃ | jaisā svapnācyā ṭhāyīṃ | jāginnaliyā || 215 ||

म्हणौनि कर्म आणि कर्ता । या द्वैतभावाची वार्ता । नेणें तो पंडुसुता । सात्विक त्यागु ॥ २१६ ॥

mhaṇauni karma āṇi kartā | yā dvaitabhāvācī vārtā | neṇeṃ to paṃḍusutā | sātvika tyāgu || 216 ||

ऐसेनि कर्में पार्था । त्यजिलीं त्यजिती सर्वथा । अधिकें बांधिती अन्यथा । सांडिलीं तरी ॥ २१७ ॥

aiseni karmeṃ pārthā | tyajilīṃ tyajitī sarvathā | adhikeṃ bāṃdhitī anyathā | sāṃḍilīṃ tarī || 217 ||

आणि हां गा सव्यसाची । मूर्ति लाहोनि देहाची । खंती करिती कर्माची । ते गांवढे गा ॥ २१८ ॥

āṇi hāṃ gā savyasācī | mūrti lāhoni dehācī | khaṃtī karitī karmācī | te gāṃvaḍhe gā || 218 ||

मृत्तिकेचा वीटु । घेऊनि काय करील घटु ? । केउता ताथु पटु । सांडील तो ? ॥ २१९ ॥

mṛttikecā vīṭu | gheūni kāya karīla ghaṭu ? | keutā tāthu paṭu | sāṃḍīla to ? || 219 ||

तेवींचि वन्हित्व आंगीं । आणि उबे उबगणें आगी । कीं तो दीपु प्रभेलागीं । द्वेषु करील काई ? ॥ २२० ॥

tevīṃci vanhitva āṃgīṃ | āṇi ube ubagaṇeṃ āgī | kīṃ to dīpu prabhelāgīṃ | dveṣu karīla kāī ? || 220 ||

हिंगु त्रासिला घाणी । तरी कैचें सुगंधत्व आणी ? । द्रवपण सांडूनि पाणी । कें राहे तें ? ॥ २२१ ॥

hiṃgu trāsilā ghāṇī | tarī kaiceṃ sugaṃdhatva āṇī ? | dravapaṇa sāṃḍūni pāṇī | keṃ rāhe teṃ ? || 221 ||

तैसा शरीराचेनि आभासें । नांदतु जंव असे । तंव कर्मत्यागाचें पिसें । काइसें तरी ? ॥ २२२ ॥

taisā śarīrāceni ābhāseṃ | nāṃdatu jaṃva ase | taṃva karmatyāgāceṃ piseṃ | kāiseṃ tarī ? || 222 ||

आपण लाविजे टिळा । म्हणौनि पुसों ये वेळोवेळा । मा घाली फेडी निडळा । कां करूं ये गा ? ॥ २२३ ॥

āpaṇa lāvije ṭiḷā | mhaṇauni pusoṃ ye veḷoveḷā | mā ghālī pheḍī niḍaḷā | kāṃ karūṃ ye gā ? || 223 ||

तैसें विहित स्वयें आदरिलें । म्हणौनि त्यजूं ये त्यजिलें । परी कर्मचि देह आतलें । तें कां सांडील गा ? ॥ २२४ ॥

taiseṃ vihita svayeṃ ādarileṃ | mhaṇauni tyajūṃ ye tyajileṃ | parī karmaci deha ātaleṃ | teṃ kāṃ sāṃḍīla gā ? || 224 ||

जें श्वासोच्छ्वासवरी । होत निजेलियाहीवरी । कांहीं न करणेंयाचि परी । होती जयाची ॥ २२५ ॥

jeṃ śvāsocchvāsavarī | hota nijeliyāhīvarī | kāṃhīṃ na karaṇeṃyāci parī | hotī jayācī || 225 ||

या शरीराचेनि मिसकें । कर्मची लागलें असिकें । जितां मेलया न ठाके । इया रीती ॥ २२६ ॥

yā śarīrāceni misakeṃ | karmacī lāgaleṃ asikeṃ | jitāṃ melayā na ṭhāke | iyā rītī || 226 ||

यया कर्मातें सांडिती परी । एकीचि ते अवधारीं । जे करितां न जाइजे हारीं । फळशेचिये ॥ २२७ ॥

yayā karmāteṃ sāṃḍitī parī | ekīci te avadhārīṃ | je karitāṃ na jāije hārīṃ | phaḷaśeciye || 227 ||

कर्मफळ ईश्वरीं अर्पे । तत्प्रसादें बोधु उद्दीपें । तेथ रज्जुज्ञानें लोपे । व्याळशंका ॥ २२८ ॥

karmaphaḷa īśvarīṃ arpe | tatprasādeṃ bodhu uddīpeṃ | tetha rajjujñāneṃ lope | vyāḷaśaṃkā || 228 ||

तेणें आत्मबोधें तैसें । अविद्येसीं कर्म नाशे । पार्था त्यजिजे जैं ऐसें । तैं त्यजिलें होय ॥ २२९ ॥

teṇeṃ ātmabodheṃ taiseṃ | avidyesīṃ karma nāśe | pārthā tyajije jaiṃ aiseṃ | taiṃ tyajileṃ hoya || 229 ||

म्हणौनि इयापरी जगीं । कर्में करितां मानूं त्यागी । येर मुर्छने नांव रोगी । विसांवा जैसा ॥ २३० ॥

mhaṇauni iyāparī jagīṃ | karmeṃ karitāṃ mānūṃ tyāgī | yera murchane nāṃva rogī | visāṃvā jaisā || 230 ||

तैसा कर्मीं शिणे एकीं । तो विसांवो पाहे आणिकीं । दांडेयाचे घाय बुकी । धाडणें जैसें ॥ २३१ ॥

taisā karmīṃ śiṇe ekīṃ | to visāṃvo pāhe āṇikīṃ | dāṃḍeyāce ghāya bukī | dhāḍaṇeṃ jaiseṃ || 231 ||

परी हें असो पुढती । तोचि त्यागी त्रिजगतीं । जेणें फळत्यागें निष्कृती । नेलें कर्म ॥ २३२ ॥

parī heṃ aso puḍhatī | toci tyāgī trijagatīṃ | jeṇeṃ phaḷatyāgeṃ niṣkṛtī | neleṃ karma || 232 ||

येऱ्हवीं तरी धनंजया । त्रिविधा कर्मफळा गा यया । समर्थ ते कीं भोगावया । जे न सांडितीचि आशा ॥ २३३ ॥

yeऱhavīṃ tarī dhanaṃjayā | trividhā karmaphaḷā gā yayā | samartha te kīṃ bhogāvayā | je na sāṃḍitīci āśā || 233 ||

आपणचि विऊनि दुहिता । कीं न मम म्हणे पिता । तो सुटे कीं प्रतिग्रहीता । जांवई शिरके ॥ २३४ ॥

āpaṇaci viūni duhitā | kīṃ na mama mhaṇe pitā | to suṭe kīṃ pratigrahītā | jāṃvaī śirake || 234 ||

विषाचे आगरही वाहती । तें विकितां सुखें लाभे जिती । येर निमालें जे घेती । वेंचोनि मोलें ॥ २३५ ॥

viṣāce āgarahī vāhatī | teṃ vikitāṃ sukheṃ lābhe jitī | yera nimāleṃ je ghetī | veṃconi moleṃ || 235 ||

तैसें कर्ता कर्म करू । अकर्ता फळाशा न धरू । एथ न शके आवरूं । दोहींतें कर्म ॥ २३६ ॥

taiseṃ kartā karma karū | akartā phaḷāśā na dharū | etha na śake āvarūṃ | dohīṃteṃ karma || 236 ||

वाटे पिकलिया रुखाचें । फळ अपेक्षी तयाचें । तेवीं साधारण कर्माचें । फळ घे तया ॥ २३७ ॥

vāṭe pikaliyā rukhāceṃ | phaḷa apekṣī tayāceṃ | tevīṃ sādhāraṇa karmāceṃ | phaḷa ghe tayā || 237 ||

परी करूनि फळ नेघे । तो जगाच्या कामीं न रिघे । जे त्रिविध जग अवघें । कर्मफळ हें ॥ २३८ ॥

parī karūni phaḷa neghe | to jagācyā kāmīṃ na righe | je trividha jaga avagheṃ | karmaphaḷa heṃ || 238 ||

देव मनुष्य स्थावर । यया नांव जगडंबर । आणि हे तंव तिन्ही प्रकार । कर्मफळांचे ॥ २३९ ॥

deva manuṣya sthāvara | yayā nāṃva jagaḍaṃbara | āṇi he taṃva tinhī prakāra | karmaphaḷāṃce || 239 ||

तेंचि एक गा अनिष्ट । एक तें केवळ इष्ट । आणि एक इष्टानिष्ट । त्रिविध ऐसें ॥ २४० ॥

teṃci eka gā aniṣṭa | eka teṃ kevaḷa iṣṭa | āṇi eka iṣṭāniṣṭa | trividha aiseṃ || 240 ||

परी विषयमंतीं बुद्धी । आंगीं सूनि अविधी । प्रवर्तती जे निषिद्धीं । कुव्यापारीं ॥ २४१ ॥

parī viṣayamaṃtīṃ buddhī | āṃgīṃ sūni avidhī | pravartatī je niṣiddhīṃ | kuvyāpārīṃ || 241 ||

तेथ कृमि कीट लोष्ट । हे देह लाहती निकृष्ट । तया नाम तें अनिष्ट । कर्मफळ ॥ २४२ ॥

tetha kṛmi kīṭa loṣṭa | he deha lāhatī nikṛṣṭa | tayā nāma teṃ aniṣṭa | karmaphaḷa || 242 ||

कां स्वधर्मा मानु देतां । स्वाधिकारु पुढां सूतां । सुकृत कीजे पुसतां । आम्नायातें ॥ २४३ ॥

kāṃ svadharmā mānu detāṃ | svādhikāru puḍhāṃ sūtāṃ | sukṛta kīje pusatāṃ | āmnāyāteṃ || 243 ||

तैं इंद्रादिक देवांचीं । देहें लाहिजती सव्यसाची । तया कर्मफळा इष्टाची । प्रसिद्धि गा ॥ २४४ ॥

taiṃ iṃdrādika devāṃcīṃ | deheṃ lāhijatī savyasācī | tayā karmaphaḷā iṣṭācī | prasiddhi gā || 244 ||

आणि गोड आंबट मिळे । तेथ रसांतर फरसाळें । उठी दोंही वेगळें । दोहीं जिणतें ॥ २४५ ॥

āṇi goḍa āṃbaṭa miḷe | tetha rasāṃtara pharasāḷeṃ | uṭhī doṃhī vegaḷeṃ | dohīṃ jiṇateṃ || 245 ||

रेचकुचि योगवशें । होय स्तंभावयादोषें । तेवीं सत्यासत्य समरसें । सत्यासत्यचि जिणिजे ॥ २४६ ॥

recakuci yogavaśeṃ | hoya staṃbhāvayādoṣeṃ | tevīṃ satyāsatya samaraseṃ | satyāsatyaci jiṇije || 246 ||

म्हणौनि समभागें शुभाशुभें । मिळोनि अनुष्ठानाचें उभें । तेणें मनुष्यत्व लाभे । तें मिश्र फळ ॥ २४७ ॥

mhaṇauni samabhāgeṃ śubhāśubheṃ | miḷoni anuṣṭhānāceṃ ubheṃ | teṇeṃ manuṣyatva lābhe | teṃ miśra phaḷa || 247 ||

ऐसें त्रिविध यया भागीं । कर्मफळ मांडलेसें जगीं । हें न सांडी तयां भोगीं । जें सूदले आशा ॥ २४८ ॥

aiseṃ trividha yayā bhāgīṃ | karmaphaḷa māṃḍaleseṃ jagīṃ | heṃ na sāṃḍī tayāṃ bhogīṃ | jeṃ sūdale āśā || 248 ||

जेथें जिव्हेचा हातु फांटे । तंव जेवितां वाटे गोमटें । मग परीणामीं शेवटें । अवश्य मरण ॥ २४९ ॥

jetheṃ jivhecā hātu phāṃṭe | taṃva jevitāṃ vāṭe gomaṭeṃ | maga parīṇāmīṃ śevaṭeṃ | avaśya maraṇa || 249 ||

संवचोरमैत्री चांग । जंव न पविजे तें दांग । सामान्या भली आंग । न शिवे तंव ॥ २५० ॥

saṃvacoramaitrī cāṃga | jaṃva na pavije teṃ dāṃga | sāmānyā bhalī āṃga | na śive taṃva || 250 ||

तैसीं कर्में करितां शरीरीं । लाहती महत्त्वाची फरारी । पाठीं निधनीं एकसरी । पावती फळें ॥ २५१ ॥

taisīṃ karmeṃ karitāṃ śarīrīṃ | lāhatī mahattvācī pharārī | pāṭhīṃ nidhanīṃ ekasarī | pāvatī phaḷeṃ || 251 ||

तैसा समर्थु आणि ऋणिया । मागों आला बाइणिया । न लोटे तैसा प्राणिया । पडे तो भोगु ॥ २५२ ॥

taisā samarthu āṇi ṛṇiyā | māgoṃ ālā bāiṇiyā | na loṭe taisā prāṇiyā | paḍe to bhogu || 252 ||

मग कणिसौनि कणु झडे । तो विरूढला कणिसा चढे । पुढती भूमी पडे । पुढती उठी ॥ २५३ ॥

maga kaṇisauni kaṇu jhaḍe | to virūḍhalā kaṇisā caḍhe | puḍhatī bhūmī paḍe | puḍhatī uṭhī || 253 ||

तैसें भोगीं जें फळ होय । तें फळांतरें वीत जाय । चालतां पावो पाय । जिणिजे जैसा ॥ २५४ ॥

taiseṃ bhogīṃ jeṃ phaḷa hoya | teṃ phaḷāṃtareṃ vīta jāya | cālatāṃ pāvo pāya | jiṇije jaisā || 254 ||

उताराचिये सांगडी । ठाके ते ऐलीच थडी । तेवीं न मुकीजती वोढी । भोग्याचिये ॥ २५५ ॥

utārāciye sāṃgaḍī | ṭhāke te ailīca thaḍī | tevīṃ na mukījatī voḍhī | bhogyāciye || 255 ||

पैं साध्यसाधनप्रकारें । फळभोगु तो पसरे । एवं गोंविले संसारें । अत्यागी ते ॥ २५६ ॥

paiṃ sādhyasādhanaprakāreṃ | phaḷabhogu to pasare | evaṃ goṃvile saṃsāreṃ | atyāgī te || 256 ||

येऱ्हवीं जाईचियां फुलां फांकणें । त्याचि नाम जैसें सुकणें । तैसें कर्ममिषें न करणें । केलें जिहीं ॥ २५७ ॥

yeऱhavīṃ jāīciyāṃ phulāṃ phāṃkaṇeṃ | tyāci nāma jaiseṃ sukaṇeṃ | taiseṃ karmamiṣeṃ na karaṇeṃ | keleṃ jihīṃ || 257 ||

बीजचि वरोसि वेंचे । तेथ वाढती कुळवाडी खांचे । तेवीं फळत्यागें कर्माचें । सारिलें काम ॥ २५८ ॥

bījaci varosi veṃce | tetha vāḍhatī kuḷavāḍī khāṃce | tevīṃ phaḷatyāgeṃ karmāceṃ | sārileṃ kāma || 258 ||

ते सत्वशुद्धि साहाकारें । गुरुकृपामृततुषारें । सासिन्नलेनि बोधें वोसरे । द्वैतदैन्य ॥ २५९ ॥

te satvaśuddhi sāhākāreṃ | gurukṛpāmṛtatuṣāreṃ | sāsinnaleni bodheṃ vosare | dvaitadainya || 259 ||

तेव्हां जगदाभासमिषें । स्फुरे तें त्रिविध फळ नाशे । एथ भोक्ता भोग्य आपैसें । निमालें हें ॥ २६० ॥

tevhāṃ jagadābhāsamiṣeṃ | sphure teṃ trividha phaḷa nāśe | etha bhoktā bhogya āpaiseṃ | nimāleṃ heṃ || 260 ||

घडे ज्ञानप्रधानु हा ऐसा । संन्यासु जयां वीरेशा । तेचि फलभोग सोसा । मुकले गा ॥ २६१ ॥

ghaḍe jñānapradhānu hā aisā | saṃnyāsu jayāṃ vīreśā | teci phalabhoga sosā | mukale gā || 261 ||

आणि येणें कीर संन्यासें । जैं आत्मरूपीं दिठी पैसे । तैं कर्म एक ऐसें । देखणें आहे ? ॥ २६२ ॥

āṇi yeṇeṃ kīra saṃnyāseṃ | jaiṃ ātmarūpīṃ diṭhī paise | taiṃ karma eka aiseṃ | dekhaṇeṃ āhe ? || 262 ||

पडोनि गेलिया भिंती । चित्रांची केवळ होय माती । कां पाहालेया राती । आंधारें उरे ? ॥ २६३ ॥

paḍoni geliyā bhiṃtī | citrāṃcī kevaḷa hoya mātī | kāṃ pāhāleyā rātī | āṃdhāreṃ ure ? || 263 ||

जैं रूपचि नाहीं उभें । तैं साउली काह्याची शोभे ? । दर्पणेवीण बिंबें । वदन कें पां ? ॥ २६४ ॥

jaiṃ rūpaci nāhīṃ ubheṃ | taiṃ sāulī kāhyācī śobhe ? | darpaṇevīṇa biṃbeṃ | vadana keṃ pāṃ ? || 264 ||

फिटलिया निद्रेचा ठावो । कैचा स्वप्नासि प्रस्तावो ? । मग साच का वावो । कोण म्हणे ? ॥ २६५ ॥

phiṭaliyā nidrecā ṭhāvo | kaicā svapnāsi prastāvo ? | maga sāca kā vāvo | koṇa mhaṇe ? || 265 ||

तैसें गा संन्यासें येणें । मूळ अविद्येसीचि नाहीं जिणें । मा तियेचें कार्य कोणें । घेपे दीजे ? ॥ २६६ ॥

taiseṃ gā saṃnyāseṃ yeṇeṃ | mūḷa avidyesīci nāhīṃ jiṇeṃ | mā tiyeceṃ kārya koṇeṃ | ghepe dīje ? || 266 ||

म्हणौनि संन्यासी ये पाहीं । कर्माची गोठी कीजेल खई । परी अविद्या आपुलाम् देहीं । आहे जै कां ॥ २६७ ॥

mhaṇauni saṃnyāsī ye pāhīṃ | karmācī goṭhī kījela khaī | parī avidyā āpulām dehīṃ | āhe jai kāṃ || 267 ||

जैं कर्तेपणाचेनि थांवें । आत्मा शुभाशुभीं धांवें । दृष्टि भेदाचिये राणिवे । रचलीसे जैं ॥ २६८ ॥

jaiṃ kartepaṇāceni thāṃveṃ | ātmā śubhāśubhīṃ dhāṃveṃ | dṛṣṭi bhedāciye rāṇive | racalīse jaiṃ || 268 ||

तैं तरी गा सुवर्मा । बिजावळी आत्मया कर्मा । अपाडें जैसी पश्चिमा । पूर्वेसि कां ॥ २६९ ॥

taiṃ tarī gā suvarmā | bijāvaḷī ātmayā karmā | apāḍeṃ jaisī paścimā | pūrvesi kāṃ || 269 ||

नातरी आकाशा का आभाळा । सूर्या आणि मृगजळा । बिजावळी भूतळा । वायूसि जैसी ॥ २७० ॥

nātarī ākāśā kā ābhāḷā | sūryā āṇi mṛgajaḷā | bijāvaḷī bhūtaḷā | vāyūsi jaisī || 270 ||

पांघरौनि नईचें उदक । असे नईचिमाजीं खडक । परी जाणिजे का वेगळिक । कोडीची ते ॥ २७१ ॥

pāṃgharauni naīceṃ udaka | ase naīcimājīṃ khaḍaka | parī jāṇije kā vegaḷika | koḍīcī te || 271 ||

हो कां उदकाजवळी । परी सिनानीचि ते बाबुळी । काय संगास्तव काजळी । दीपु म्हणों ये ? ॥ २७२ ॥

ho kāṃ udakājavaḷī | parī sinānīci te bābuḷī | kāya saṃgāstava kājaḷī | dīpu mhaṇoṃ ye ? || 272 ||

जरी चंद्रीं जाला कलंकु । तरी चंद्रेसीं नव्हे एकु । आहे दृष्टी डोळ्यां विवेकु । अपाडु जेतुला ॥ २७३ ॥

jarī caṃdrīṃ jālā kalaṃku | tarī caṃdresīṃ navhe eku | āhe dṛṣṭī ḍoḷyāṃ viveku | apāḍu jetulā || 273 ||

नाना वाटा वाटे जातया । वोघा वोघीं वाहातया । आरसा आरसां पाहातया । अपाडु जेतुला ॥ २७४ ॥

nānā vāṭā vāṭe jātayā | voghā voghīṃ vāhātayā | ārasā ārasāṃ pāhātayā | apāḍu jetulā || 274 ||

पार्था गा तेतुलेनि मानें । आत्मेंनिसीं कर्म सिनें । परी घेवविजे अज्ञानें । तें कीर ऐसें ॥ २७५ ॥

pārthā gā tetuleni māneṃ | ātmeṃnisīṃ karma sineṃ | parī ghevavije ajñāneṃ | teṃ kīra aiseṃ || 275 ||

विकाशें रवीतें उपजवी । द्रुती अलीकरवी भोगवी । ते सरोवरीं कां बरवी । अब्जिनी जैसी ॥ २७६ ॥

vikāśeṃ ravīteṃ upajavī | drutī alīkaravī bhogavī | te sarovarīṃ kāṃ baravī | abjinī jaisī || 276 ||

पुढतपुढती आत्मक्रिया । अन्यकारणकाचि तैशिया । करूं पांचांही तयां । कारणां रूप ॥ २७७ ॥

puḍhatapuḍhatī ātmakriyā | anyakāraṇakāci taiśiyā | karūṃ pāṃcāṃhī tayāṃ | kāraṇāṃ rūpa || 277 ||

आणि पांचही कारणें तियें । तूंही जाणसील विपायें । जें शास्त्रें उभऊनी बाहे । बोलती तयांते ॥ २७८ ॥

āṇi pāṃcahī kāraṇeṃ tiyeṃ | tūṃhī jāṇasīla vipāyeṃ | jeṃ śāstreṃ ubhaūnī bāhe | bolatī tayāṃte || 278 ||

वेदरायाचिया राजधानीं । सांख्यवेदांताच्या भुवनीं । निरूपणाच्या निशाणध्वनीं । गर्जती जियें ॥ २७९ ॥

vedarāyāciyā rājadhānīṃ | sāṃkhyavedāṃtācyā bhuvanīṃ | nirūpaṇācyā niśāṇadhvanīṃ | garjatī jiyeṃ || 279 ||

जें सर्वकर्मसिद्धीलागीं । इयेंचि मुद्दलें हो जगीं । तेथ न सुवावा अभंगीं । आत्मराजु ॥ २८० ॥

jeṃ sarvakarmasiddhīlāgīṃ | iyeṃci muddaleṃ ho jagīṃ | tetha na suvāvā abhaṃgīṃ | ātmarāju || 280 ||

ह्या बोलाचि डांगुरटी । तियें प्रसिद्धीचि आली किरीटी । म्हणौनि तुझ्या हन कर्णपुटीं । वसों हें काज ॥ २८१ ॥

hyā bolāci ḍāṃguraṭī | tiyeṃ prasiddhīci ālī kirīṭī | mhaṇauni tujhyā hana karṇapuṭīṃ | vasoṃ heṃ kāja || 281 ||

आणि मुखांतरीं आइकिजे । तैसें कायसें हें ओझें । मी चिद्रत्न तुझें । असतां हातीं ॥ २८२ ॥

āṇi mukhāṃtarīṃ āikije | taiseṃ kāyaseṃ heṃ ojheṃ | mī cidratna tujheṃ | asatāṃ hātīṃ || 282 ||

दर्पणु पुढां मांडलेया । कां लोकांचियां डोळयां । मानु द्यावा पहावया । आपुलें निकें ॥ २८३ ॥

darpaṇu puḍhāṃ māṃḍaleyā | kāṃ lokāṃciyāṃ ḍoḷayāṃ | mānu dyāvā pahāvayā | āpuleṃ nikeṃ || 283 ||

भक्त जैसेनि जेथ पाहे । तेथ तें तेंचि होत जाये । तो मी तुझें जाहालों आहें । खेळणें आजी ॥ २८४ ॥

bhakta jaiseni jetha pāhe | tetha teṃ teṃci hota jāye | to mī tujheṃ jāhāloṃ āheṃ | kheḷaṇeṃ ājī || 284 ||

ऐसें हें प्रीतीचेनि वेगें । देवो बोलतां से नेघे । तंव आनंदामाजीं आंगें । विरतसे येरु ॥ २८५ ॥

aiseṃ heṃ prītīceni vegeṃ | devo bolatāṃ se neghe | taṃva ānaṃdāmājīṃ āṃgeṃ | viratase yeru || 285 ||

चांदिणियाचा पडिभरु । होतां सोमकांताचा डोंगरु । विघरोनि सरोवरु । हों पाहे जैसा ॥ २८६ ॥

cāṃdiṇiyācā paḍibharu | hotāṃ somakāṃtācā ḍoṃgaru | vigharoni sarovaru | hoṃ pāhe jaisā || 286 ||

तैसें सुख आणि अनुभूती । या भावांची मोडूनि भिंती । आतलें अर्जुनाकृति । सुखचि जेथ ॥ २८७ ॥

taiseṃ sukha āṇi anubhūtī | yā bhāvāṃcī moḍūni bhiṃtī | ātaleṃ arjunākṛti | sukhaci jetha || 287 ||

तेथ समर्थु म्हणौनि देवा । अवकाशु जाहला आठवा । मग बुडतयाचा धांवा । जीवें केला ॥ २८८ ॥

tetha samarthu mhaṇauni devā | avakāśu jāhalā āṭhavā | maga buḍatayācā dhāṃvā | jīveṃ kelā || 288 ||

अर्जुना येसणें धेंडें । प्रज्ञा पसरेंसीं बुडे । आलें भरतें एवढें । तें काढूनि पुढती ॥ २८९ ॥

arjunā yesaṇeṃ dheṃḍeṃ | prajñā pasareṃsīṃ buḍe | āleṃ bharateṃ evaḍheṃ | teṃ kāḍhūni puḍhatī || 289 ||

देवो म्हणे हां गा पार्था । तूं आपणपें देख सर्वथा । तंव श्वासूनि येरें माथा । तुकियेला ॥ २९० ॥

devo mhaṇe hāṃ gā pārthā | tūṃ āpaṇapeṃ dekha sarvathā | taṃva śvāsūni yereṃ māthā | tukiyelā || 290 ||

म्हणे जाणसी दातारा । मी तुजशीं व्यक्तिशेजारा । उबगला आजी एकाहारा । येवों पाहें ॥ २९१ ॥

mhaṇe jāṇasī dātārā | mī tujaśīṃ vyaktiśejārā | ubagalā ājī ekāhārā | yevoṃ pāheṃ || 291 ||

तयाही हा ऐसा । लोभें देतसां जरी लालसा । तरी कां जी घालीतसां । आड आड जीवा ? ॥ २९२ ॥

tayāhī hā aisā | lobheṃ detasāṃ jarī lālasā | tarī kāṃ jī ghālītasāṃ | āḍa āḍa jīvā ? || 292 ||

तेथ श्रीकृष्ण म्हणती निकें । अद्यापि नाहीं मा ठाऊकें । वेडया चंद्रा आणि चंद्रिके । न मिळणें आहे ?॥ २९३ ॥

tetha śrīkṛṣṇa mhaṇatī nikeṃ | adyāpi nāhīṃ mā ṭhāūkeṃ | veḍayā caṃdrā āṇi caṃdrike | na miḷaṇeṃ āhe ?|| 293 ||

आणि हाही बोलोनि भावो । तुज दाऊं आम्ही भिवों । जे रुसतां बांधे थांवो । तें प्रेम गा हें ॥ २९४ ॥

āṇi hāhī boloni bhāvo | tuja dāūṃ āmhī bhivoṃ | je rusatāṃ bāṃdhe thāṃvo | teṃ prema gā heṃ || 294 ||

एथ एकमेकांचिये खुणें । विसंवादु तंवचि जिणें । म्हणौनि असो हें बोलणें । इयेविषयींचें ॥ २९५ ॥

etha ekamekāṃciye khuṇeṃ | visaṃvādu taṃvaci jiṇeṃ | mhaṇauni aso heṃ bolaṇeṃ | iyeviṣayīṃceṃ || 295 ||

मग कैशी कैशी ते आतां । बोलत होतों पंडुसुता । सर्व कर्मा भिन्नता । आत्मेनिसीं ॥ २९६ ॥

maga kaiśī kaiśī te ātāṃ | bolata hotoṃ paṃḍusutā | sarva karmā bhinnatā | ātmenisīṃ || 296 ||

तंव अर्जुन म्हणे देवें । माझिये मनींचेंचि स्वभावें । प्रस्ताविलें बरवें । प्रमेय तें जी ॥ २९७ ॥

taṃva arjuna mhaṇe deveṃ | mājhiye manīṃceṃci svabhāveṃ | prastāvileṃ baraveṃ | prameya teṃ jī || 297 ||

जें सकळ कर्माचें बीज । कारणपंचक तुज । सांगेन ऐसी पैज । घेतली कां ॥ २९८ ॥

jeṃ sakaḷa karmāceṃ bīja | kāraṇapaṃcaka tuja | sāṃgena aisī paija | ghetalī kāṃ || 298 ||

आणि आत्मया एथ कांहीं । सर्वथा लागु नाहीं । हें पुढारलासि ते देईं । लाहाणें माझें ॥ २९९ ॥

āṇi ātmayā etha kāṃhīṃ | sarvathā lāgu nāhīṃ | heṃ puḍhāralāsi te deīṃ | lāhāṇeṃ mājheṃ || 299 ||

यया बोला विश्वेशें । म्हणितलें तोषें बहुवसे । इयेविषयीं धरणें बैसे। ऐसें कें जोडे ? ॥ ३०० ॥

yayā bolā viśveśeṃ | mhaṇitaleṃ toṣeṃ bahuvase | iyeviṣayīṃ dharaṇeṃ baise| aiseṃ keṃ joḍe ? || 300 ||

तरी अर्जुना निरूपिजेल । तें कीर भाषेआंतुल । परी मेचु ये होईजेल । ऋणिया तुज ॥ ३०१ ॥

tarī arjunā nirūpijela | teṃ kīra bhāṣeāṃtula | parī mecu ye hoījela | ṛṇiyā tuja || 301 ||

तंव अर्जुन म्हणे देवो । काई विसरले मागील भावो ? । इये गोंठीस कीं राखत आहों । मीतूंपण जी ? ॥ ३०२ ॥

taṃva arjuna mhaṇe devo | kāī visarale māgīla bhāvo ? | iye goṃṭhīsa kīṃ rākhata āhoṃ | mītūṃpaṇa jī ? || 302 ||

एथ श्रीकृष्ण म्हणती हो कां । आतां अवधानाचा पसरु निका । करूनियां आइका । पुढारलों तें ॥ ३०३ ॥

etha śrīkṛṣṇa mhaṇatī ho kāṃ | ātāṃ avadhānācā pasaru nikā | karūniyāṃ āikā | puḍhāraloṃ teṃ || 303 ||

तरी सत्यचि गा धनुर्धरा । सर्वकर्मांचा उभारा । होतसे बहिरबाहिरा । करणीं पांचें ॥ ३०४ ॥

tarī satyaci gā dhanurdharā | sarvakarmāṃcā ubhārā | hotase bahirabāhirā | karaṇīṃ pāṃceṃ || 304 ||

आणि पांच कारण दळवाडें । जिहीं कर्माकारु मांडे । ते हेतुस्तव घडे । पांच आथी ॥ ३०५ ॥

āṇi pāṃca kāraṇa daḷavāḍeṃ | jihīṃ karmākāru māṃḍe | te hetustava ghaḍe | pāṃca āthī || 305 ||

येर आत्मतत्त्व उदासीन । तें ना हेतु ना उपादान । ना ते अंगें करी संवाहन । कर्मसिद्धीचें ॥ ३०६ ॥

yera ātmatattva udāsīna | teṃ nā hetu nā upādāna | nā te aṃgeṃ karī saṃvāhana | karmasiddhīceṃ || 306 ||

तेथ शुभाशुभीं अंशीं । निफजती कर्में ऐसीं । राती दिवो आकाशीं । जियापरी ॥ ३०७ ॥

tetha śubhāśubhīṃ aṃśīṃ | niphajatī karmeṃ aisīṃ | rātī divo ākāśīṃ | jiyāparī || 307 ||

तोय तेज धूमु । ययां वायूसीं संगमु । जालिया होय अभ्रागमु । व्योम तें नेणें ॥ ३०८ ॥

toya teja dhūmu | yayāṃ vāyūsīṃ saṃgamu | jāliyā hoya abhrāgamu | vyoma teṃ neṇeṃ || 308 ||

नाना काष्ठीं नाव मिळे । ते नावाडेनि चळे । चालविजे अनिळें । उदक तें साक्षी ॥ ३०९ ॥

nānā kāṣṭhīṃ nāva miḷe | te nāvāḍeni caḷe | cālavije aniḷeṃ | udaka teṃ sākṣī || 309 ||

कां कवणे एकें पिंडे । वेंचितां अवतरे भांडें । मग भवंडीजे दंडें । भ्रमे चक्र ॥ ३१० ॥

kāṃ kavaṇe ekeṃ piṃḍe | veṃcitāṃ avatare bhāṃḍeṃ | maga bhavaṃḍīje daṃḍeṃ | bhrame cakra || 310 ||

आणि कर्तृत्व कुलालाचें । तेथ काय तें पृथ्वीयेचें । आधारावांचूनि वेंचे । विचारीं पां । ॥ ३११ ॥

āṇi kartṛtva kulālāceṃ | tetha kāya teṃ pṛthvīyeceṃ | ādhārāvāṃcūni veṃce | vicārīṃ pāṃ | || 311 ||

हेंहि असो लोकांचिया । राहाटी होतां आघविया । कोण काम सवितया । आंगा आलें ? ॥ ३१२ ॥

heṃhi aso lokāṃciyā | rāhāṭī hotāṃ āghaviyā | koṇa kāma savitayā | āṃgā āleṃ ? || 312 ||

तैसें पांचहेतुमिळणीं । पांचेंचि इहीं कारणीं । कीजे कर्मलतांची लावणी । आत्मा सिना ॥ ३१३ ॥

taiseṃ pāṃcahetumiḷaṇīṃ | pāṃceṃci ihīṃ kāraṇīṃ | kīje karmalatāṃcī lāvaṇī | ātmā sinā || 313 ||

आतां तेंचि वेगळालीं । पांचही विवंचूं गा भलीं । तुकोनि घेतलीं । मोतियें जैसीं ॥ ३१४ ॥

ātāṃ teṃci vegaḷālīṃ | pāṃcahī vivaṃcūṃ gā bhalīṃ | tukoni ghetalīṃ | motiyeṃ jaisīṃ || 314 ||

तैसीं यथा लक्षणें । आइकें कर्म-कारणें । तरी देह हें मी म्हणें । पहिलें एथ ॥ ३१५ ॥

taisīṃ yathā lakṣaṇeṃ | āikeṃ karma-kāraṇeṃ | tarī deha heṃ mī mhaṇeṃ | pahileṃ etha || 315 ||

ययातें अधिष्ठान ऐसें । म्हणिजे तें याचि उद्देशें । जे स्वभोग्येंसीं वसे । भोक्ता येथ ॥ ३१६ ॥

yayāteṃ adhiṣṭhāna aiseṃ | mhaṇije teṃ yāci uddeśeṃ | je svabhogyeṃsīṃ vase | bhoktā yetha || 316 ||

इंद्रियांच्या दाहें हातीं । जाचोनियां दिवोराती । सुखदुःखें प्रकृती । जोडीजती जियें ॥ ३१७ ॥

iṃdriyāṃcyā dāheṃ hātīṃ | jāconiyāṃ divorātī | sukhaduḥkheṃ prakṛtī | joḍījatī jiyeṃ || 317 ||

तियें भोगावया पुरुखा । आन ठावोचि नाहीं देखा । म्हणौनि अधिष्ठानभाखा । बोलिजे देह ॥ ३१८ ॥

tiyeṃ bhogāvayā purukhā | āna ṭhāvoci nāhīṃ dekhā | mhaṇauni adhiṣṭhānabhākhā | bolije deha || 318 ||

हें चोविसांही तत्वांचें । कुटुंबघर वस्तीचें । तुटे बंधमोक्षाचें । गुंथाडे एथ ॥ ३१९ ॥

heṃ covisāṃhī tatvāṃceṃ | kuṭuṃbaghara vastīceṃ | tuṭe baṃdhamokṣāceṃ | guṃthāḍe etha || 319 ||

किंबहुना अवस्थात्रया । हें अधिष्ठान धनंजया । म्हणौनि देहा यया । हेंचि नाम ॥ ३२० ॥

kiṃbahunā avasthātrayā | heṃ adhiṣṭhāna dhanaṃjayā | mhaṇauni dehā yayā | heṃci nāma || 320 ||

आणि कर्ता हें दुजें । कर्माचें कारण जाणिजे । प्रतिबिंब म्हणिजे । चैतन्याचें जें ॥ ३२१ ॥

āṇi kartā heṃ dujeṃ | karmāceṃ kāraṇa jāṇije | pratibiṃba mhaṇije | caitanyāceṃ jeṃ || 321 ||

आकाशचि वर्षे नीर । तें तळवटीं बांधे नाडर । मग बिंबोनि तदाकार । होय जेवीं ॥ ३२२ ॥

ākāśaci varṣe nīra | teṃ taḷavaṭīṃ bāṃdhe nāḍara | maga biṃboni tadākāra | hoya jevīṃ || 322 ||

कां निद्राभरें बहुवें । राया आपणपें ठाउवें नव्हे । मग स्वप्नींचिये सामावे । रंकपणीं ॥ ३२३ ॥

kāṃ nidrābhareṃ bahuveṃ | rāyā āpaṇapeṃ ṭhāuveṃ navhe | maga svapnīṃciye sāmāve | raṃkapaṇīṃ || 323 ||

तैसें आपुलेनि विसरें । चैतन्यचि देहाकारें । आभासोनि आविष्करें । देहपणें जें ॥ ३२४ ॥

taiseṃ āpuleni visareṃ | caitanyaci dehākāreṃ | ābhāsoni āviṣkareṃ | dehapaṇeṃ jeṃ || 324 ||

जया विसराच्या देशीं । प्रसिद्धि गा जीवु ऐसी । जेणें भाष केली देहेंसी । आघवाविषयीं ॥ ३२५ ॥

jayā visarācyā deśīṃ | prasiddhi gā jīvu aisī | jeṇeṃ bhāṣa kelī deheṃsī | āghavāviṣayīṃ || 325 ||

प्रकृति करी कर्में । तीं म्यां केलीं म्हणे भ्रमें । येथ कर्ता येणें नामें । बोलिजे जीवु ॥ ३२६ ॥

prakṛti karī karmeṃ | tīṃ myāṃ kelīṃ mhaṇe bhrameṃ | yetha kartā yeṇeṃ nāmeṃ | bolije jīvu || 326 ||

मग पातेयांच्या केशीं । एकीच उठी दिठी जैसी । मोकळी चवरी ऐसी । चिरीव गमे ॥ ३२७ ॥

maga pāteyāṃcyā keśīṃ | ekīca uṭhī diṭhī jaisī | mokaḷī cavarī aisī | cirīva game || 327 ||

कां घराआंतुल एकु । दीपाचा तो अवलोकु । गवाक्षभेदें अनेकु । आवडे जेवीं ॥ ३२८ ॥

kāṃ gharāāṃtula eku | dīpācā to avaloku | gavākṣabhedeṃ aneku | āvaḍe jevīṃ || 328 ||

कां एकुचि पुरुषु जैसा । अनुसरत नवां रसां । नवविधु ऐसा । आवडों लागे ॥ ३२९ ॥

kāṃ ekuci puruṣu jaisā | anusarata navāṃ rasāṃ | navavidhu aisā | āvaḍoṃ lāge || 329 ||

तेवीं बुद्धीचें एक जाणणें । श्रोत्रादिभेदें येणें । बाहेरी इंद्रियपणें । फांके जें कां ॥ ३३० ॥

tevīṃ buddhīceṃ eka jāṇaṇeṃ | śrotrādibhedeṃ yeṇeṃ | bāherī iṃdriyapaṇeṃ | phāṃke jeṃ kāṃ || 330 ||

तें पृथग्विध करण । कर्माचें इया कारण । तिसरें गा जाण । नृपनंदना ॥ ३३१ ॥

teṃ pṛthagvidha karaṇa | karmāceṃ iyā kāraṇa | tisareṃ gā jāṇa | nṛpanaṃdanā || 331 ||

आणि पूर्वपश्चिमवाहणीं । निघालिया वोघाचिया मिळणी । होय नदी नद पाणी । एकचि जेवीं ॥ ३३२ ॥

āṇi pūrvapaścimavāhaṇīṃ | nighāliyā voghāciyā miḷaṇī | hoya nadī nada pāṇī | ekaci jevīṃ || 332 ||

तैसी क्रियाशक्ति पवनीं । असे जे अनपायिनी । ते पडिली नानास्थानीं । नाना होय ॥ ३३३ ॥

taisī kriyāśakti pavanīṃ | ase je anapāyinī | te paḍilī nānāsthānīṃ | nānā hoya || 333 ||

जैं वाचे करी येणें । तैं तेंचि होय बोलणें । हाता आली तरी घेणें । देणें होय ॥ ३३४ ॥

jaiṃ vāce karī yeṇeṃ | taiṃ teṃci hoya bolaṇeṃ | hātā ālī tarī gheṇeṃ | deṇeṃ hoya || 334 ||

अगा चरणाच्या ठायीं । तरी गति तेचि पाहीं । अधोद्वारीं दोहीं । क्षरणें तेचि ॥ ३३५ ॥

agā caraṇācyā ṭhāyīṃ | tarī gati teci pāhīṃ | adhodvārīṃ dohīṃ | kṣaraṇeṃ teci || 335 ||

कंदौनि हृदयवरी । प्रणवाची उजरी । करितां तेचि शरीरीं । प्राणु म्हणिजे ॥ ३३६ ॥

kaṃdauni hṛdayavarī | praṇavācī ujarī | karitāṃ teci śarīrīṃ | prāṇu mhaṇije || 336 ||

मग उर्ध्वींचिया रिगानिगा । पुढती तेचि शक्ति पैं गा । उदानु ऐसिया लिंगा । पात्र जाहली ॥ ३३७ ॥

maga urdhvīṃciyā rigānigā | puḍhatī teci śakti paiṃ gā | udānu aisiyā liṃgā | pātra jāhalī || 337 ||

अधोरंध्राचेनि वाहें । अपानु हें नाम लाहे । व्यापकपणें होये । व्यानु तेचि ॥ ३३८ ॥

adhoraṃdhrāceni vāheṃ | apānu heṃ nāma lāhe | vyāpakapaṇeṃ hoye | vyānu teci || 338 ||

आरोगिलेनि रसें । शरीर भरी सरिसें । आणि न सांडितां असे । सर्वसंधीं ॥ ३३९ ॥

ārogileni raseṃ | śarīra bharī sariseṃ | āṇi na sāṃḍitāṃ ase | sarvasaṃdhīṃ || 339 ||

ऐसिया इया राहटीं । मग तेचि क्रिया पाठीं । समान ऐसी किरीटी । बोलिजे गा ॥ ३४० ॥

aisiyā iyā rāhaṭīṃ | maga teci kriyā pāṭhīṃ | samāna aisī kirīṭī | bolije gā || 340 ||

आणि जांभई शिंक ढेंकर । ऐसैसा होतसे व्यापार । नाग कूर्म कृकर । इत्यादि होय ॥ ३४१ ॥

āṇi jāṃbhaī śiṃka ḍheṃkara | aisaisā hotase vyāpāra | nāga kūrma kṛkara | ityādi hoya || 341 ||

एवं वायूची हे चेष्टा । एकीचि परी सुभटा । वर्तनास्तव पालटा । येतसे जे ॥ ३४२ ॥

evaṃ vāyūcī he ceṣṭā | ekīci parī subhaṭā | vartanāstava pālaṭā | yetase je || 342 ||

तें भेदली वृत्तिपंथें । वायुशक्ति गा एथें । कर्मकारण चौथें । ऐसें जाण ॥ ३४३ ॥

teṃ bhedalī vṛttipaṃtheṃ | vāyuśakti gā etheṃ | karmakāraṇa cautheṃ | aiseṃ jāṇa || 343 ||

आणि ऋतु बरवा शारदु । शारदीं पुढती चांदु । चंद्री जैसा संबंधु । पूर्णिमेचा ॥ ३४४ ॥

āṇi ṛtu baravā śāradu | śāradīṃ puḍhatī cāṃdu | caṃdrī jaisā saṃbaṃdhu | pūrṇimecā || 344 ||

कां वसंतीं बरवा आरामु । आरामींही प्रियसंगमु । संगमीं आगमु । उपचारांचा ॥ ३४५ ॥

kāṃ vasaṃtīṃ baravā ārāmu | ārāmīṃhī priyasaṃgamu | saṃgamīṃ āgamu | upacārāṃcā || 345 ||

नाना कमळीं पांडवा । विकासु जैसा बरवा । विकासींही यावा । परागाचा ॥ ३४६ ॥

nānā kamaḷīṃ pāṃḍavā | vikāsu jaisā baravā | vikāsīṃhī yāvā | parāgācā || 346 ||

वाचे बरवें कवित्व । कवित्वीं बरवें रसिकत्व । रसिकत्वीं परतत्व । स्पर्शु जैसा ॥ ३४७ ॥

vāce baraveṃ kavitva | kavitvīṃ baraveṃ rasikatva | rasikatvīṃ paratatva | sparśu jaisā || 347 ||

तैसी सर्ववृत्तिवैभवीं । बुद्धिचि एकली बरवी । बुद्धिही बरव नवी । इंद्रियप्रौढी ॥ ३४८ ॥

taisī sarvavṛttivaibhavīṃ | buddhici ekalī baravī | buddhihī barava navī | iṃdriyaprauḍhī || 348 ||

इंद्रियप्रौढीमंडळा । शृंगारु एकुचि निर्मळा । जैं अधिष्ठात्रियां कां मेळा । देवतांचा जो ॥ ३४९ ॥

iṃdriyaprauḍhīmaṃḍaḷā | śṛṃgāru ekuci nirmaḷā | jaiṃ adhiṣṭhātriyāṃ kāṃ meḷā | devatāṃcā jo || 349 ||

म्हणौनि चक्षुरादिकीं दाहें । इंद्रियां पाठीं स्वानुग्रहें । सूर्यादिकां कां आहे । सुरांचें वृंद ॥ ३५० ॥

mhaṇauni cakṣurādikīṃ dāheṃ | iṃdriyāṃ pāṭhīṃ svānugraheṃ | sūryādikāṃ kāṃ āhe | surāṃceṃ vṛṃda || 350 ||

तें देववृंद बरवें । कर्मकारण पांचवें । अर्जुना एथ जाणावें । देवो म्हणे ॥ ३५१ ॥

teṃ devavṛṃda baraveṃ | karmakāraṇa pāṃcaveṃ | arjunā etha jāṇāveṃ | devo mhaṇe || 351 ||

एवं माने तुझिये आयणी । तैसी कर्मजातांची हे खाणी । पंचविध आकर्णीं । निरूपिली ॥ ३५२ ॥

evaṃ māne tujhiye āyaṇī | taisī karmajātāṃcī he khāṇī | paṃcavidha ākarṇīṃ | nirūpilī || 352 ||

आतां हेचि खाणी वाढे । मग कर्माची सृष्टि घडे । जिहीं ते हेतुही उघडे । दाऊं पांचै ॥ ३५३ ॥

ātāṃ heci khāṇī vāḍhe | maga karmācī sṛṣṭi ghaḍe | jihīṃ te hetuhī ughaḍe | dāūṃ pāṃcai || 353 ||

तरी अवसांत आली माधवी । ते हेतु होय नवपल्लवीं । पल्लव पुष्पपुंज दावी । पुष्प फळातें ॥ ३५४ ॥

tarī avasāṃta ālī mādhavī | te hetu hoya navapallavīṃ | pallava puṣpapuṃja dāvī | puṣpa phaḷāteṃ || 354 ||

कां वार्षिये आणिजे मेघु । मेघें वृष्टिप्रसंगु । वृष्टीस्तव भोगु । सस्यसुखाचा ॥ ३५५ ॥

kāṃ vārṣiye āṇije meghu | megheṃ vṛṣṭiprasaṃgu | vṛṣṭīstava bhogu | sasyasukhācā || 355 ||

नातरी प्राची अरुणातें विये । अरुणें सूर्योदयो होये । सूर्यें सगळा पाहे । दिवो जैसा ॥ ३५६ ॥

nātarī prācī aruṇāteṃ viye | aruṇeṃ sūryodayo hoye | sūryeṃ sagaḷā pāhe | divo jaisā || 356 ||

तैसें मन हेतु पांडवा । होय कर्मसंकल्पभावा । तो संकल्पु लावी दिवा । वाचेचा गा ॥ ३५७ ॥

taiseṃ mana hetu pāṃḍavā | hoya karmasaṃkalpabhāvā | to saṃkalpu lāvī divā | vācecā gā || 357 ||

मग वाचेचा तो दिवटा । दावी कृत्यजातांचिया वाटा । तेव्हां कर्ता रिगे कामठां । कर्तृत्वाच्या ॥ ३५८ ॥

maga vācecā to divaṭā | dāvī kṛtyajātāṃciyā vāṭā | tevhāṃ kartā rige kāmaṭhāṃ | kartṛtvācyā || 358 ||

तेथ शरीरादिक दळवाडें । शरीरादिकां हेतुचि घडे । लोहकाम लोखंडें । निर्वाळिजे जैसें ॥ ३५९ ॥

tetha śarīrādika daḷavāḍeṃ | śarīrādikāṃ hetuci ghaḍe | lohakāma lokhaṃḍeṃ | nirvāḷije jaiseṃ || 359 ||

कां तांथुवाचा ताणा । तांथु घालितां वैरणा । तो तंतुचि विचक्षणा । होय पटु ॥ ३६० ॥

kāṃ tāṃthuvācā tāṇā | tāṃthu ghālitāṃ vairaṇā | to taṃtuci vicakṣaṇā | hoya paṭu || 360 ||

तैसें मनवाचादेहाचें । कर्म मनादि हेतुचि रचे । रत्नीं घडे रत्नाचें । दळवाडें जेवीं ॥ ३६१ ॥

taiseṃ manavācādehāceṃ | karma manādi hetuci race | ratnīṃ ghaḍe ratnāceṃ | daḷavāḍeṃ jevīṃ || 361 ||

एथ शरीरादिकें कारणें । तेंचि हेतु केवीं हें कोणें । अपेक्षिजे तरी तेणें । अवधारिजो ॥ ३६२ ॥

etha śarīrādikeṃ kāraṇeṃ | teṃci hetu kevīṃ heṃ koṇeṃ | apekṣije tarī teṇeṃ | avadhārijo || 362 ||

आइका सूर्याचिया प्रकाशा । हेतु कारण सूर्युचि जैसा । कां ऊंसाचें कांडें ऊंसा । वाढी हेतु ॥ ३६३ ॥

āikā sūryāciyā prakāśā | hetu kāraṇa sūryuci jaisā | kāṃ ūṃsāceṃ kāṃḍeṃ ūṃsā | vāḍhī hetu || 363 ||

नाना वाग्देवता वानावी । तैं वाचाचि लागे कामवावी । कां वेदां वेदेंचि बोलावी । प्रतिष्ठा जेवीं ॥ ३६४ ॥

nānā vāgdevatā vānāvī | taiṃ vācāci lāge kāmavāvī | kāṃ vedāṃ vedeṃci bolāvī | pratiṣṭhā jevīṃ || 364 ||

तैसें कर्मा शरीरादिकें । कारण हें कीर ठाउकें । परी हेंचि हेतु न चुके । हेंही एथ ॥ ३६५ ॥

taiseṃ karmā śarīrādikeṃ | kāraṇa heṃ kīra ṭhāukeṃ | parī heṃci hetu na cuke | heṃhī etha || 365 ||

आणि देहादिकीं कारणीं । देहादि हेतु मिळणीं । होय जया उभारणी । कर्मजातां ॥ ३६६ ॥

āṇi dehādikīṃ kāraṇīṃ | dehādi hetu miḷaṇīṃ | hoya jayā ubhāraṇī | karmajātāṃ || 366 ||

तें शास्त्रार्थेंं मानिलेया । मार्गा अनुसरे धनंजया । तरी न्याय तो न्याया । हेतु होय ॥ ३६७ ॥

teṃ śāstrārtheṃṃ mānileyā | mārgā anusare dhanaṃjayā | tarī nyāya to nyāyā | hetu hoya || 367 ||

जैसा पर्जन्योदकाचा लोटु । विपायें धरी साळीचा पाटु । तो जिरे परी अचाटु । उपयोगु आथी ॥ ३६८ ॥

jaisā parjanyodakācā loṭu | vipāyeṃ dharī sāḷīcā pāṭu | to jire parī acāṭu | upayogu āthī || 368 ||

कां रोषें निघालें अवचटें । पडिलें द्वारकेचिया वाटे । तें शिणे परी सुनाटें । न वचिती पदें ॥ ३६९ ॥

kāṃ roṣeṃ nighāleṃ avacaṭeṃ | paḍileṃ dvārakeciyā vāṭe | teṃ śiṇe parī sunāṭeṃ | na vacitī padeṃ || 369 ||

तैसें हेतुकारण मेळें । उठी कर्म जें आंधळें । तें शास्त्राचें लाहे डोळे । तैं न्याय म्हणिपे ॥ ३७० ॥

taiseṃ hetukāraṇa meḷeṃ | uṭhī karma jeṃ āṃdhaḷeṃ | teṃ śāstrāceṃ lāhe ḍoḷe | taiṃ nyāya mhaṇipe || 370 ||

ना दूध वाढिता ठावो पावे । तंव उतोनि जाय स्वभावें । तोही वेंचु परी नव्हे । वेंचिलें तें ॥ ३७१ ॥

nā dūdha vāḍhitā ṭhāvo pāve | taṃva utoni jāya svabhāveṃ | tohī veṃcu parī navhe | veṃcileṃ teṃ || 371 ||

तैसें शास्त्रसाह्येंवीण । केलें नोहे जरी अकारण । तरी लागो कां नागवण । दानलेखीं ॥ ३७२ ॥

taiseṃ śāstrasāhyeṃvīṇa | keleṃ nohe jarī akāraṇa | tarī lāgo kāṃ nāgavaṇa | dānalekhīṃ || 372 ||

अगा बावन्ना वर्णांपरता । कोण मंत्रु आहे पंडुसुता । कां बावन्नही नुच्चारितां । जीवु आथी ? ॥ ३७३ ॥

agā bāvannā varṇāṃparatā | koṇa maṃtru āhe paṃḍusutā | kāṃ bāvannahī nuccāritāṃ | jīvu āthī ? || 373 ||

परी मंत्राची कडसणी । जंव नेणिजे कोदंडपाणी । तंव उच्चारफळ वाणी । न पवे जेवीं ॥ ३७४ ॥

parī maṃtrācī kaḍasaṇī | jaṃva neṇije kodaṃḍapāṇī | taṃva uccāraphaḷa vāṇī | na pave jevīṃ || 374 ||

तेवीं कारणहेतुयोगें । जें बिसाट कर्म निगे । तें शास्त्राचिये न लगे । कांसे जंव ॥ ३७५ ॥

tevīṃ kāraṇahetuyogeṃ | jeṃ bisāṭa karma nige | teṃ śāstrāciye na lage | kāṃse jaṃva || 375 ||

कर्म होतचि असे तेव्हांही । परी तें होणें नव्हे पाहीं । तो अन्यायो गा अन्यायीं । हेतु होय ॥ ३७६ ॥

karma hotaci ase tevhāṃhī | parī teṃ hoṇeṃ navhe pāhīṃ | to anyāyo gā anyāyīṃ | hetu hoya || 376 ||

एवं पंचकारणा कर्मा । पांचही हेतु हे सुमहिमा । आतां एथें पाहें पां आत्मा । सांपडला असे ? ॥ ३७७ ॥

evaṃ paṃcakāraṇā karmā | pāṃcahī hetu he sumahimā | ātāṃ etheṃ pāheṃ pāṃ ātmā | sāṃpaḍalā ase ? || 377 ||

भानु न होनि रूपें जैसीं । चक्षुरूपातें प्रकाशी । आत्मा न होनि कर्में तैसीं । प्रकटित असे गा ॥ ३७८ ॥

bhānu na honi rūpeṃ jaisīṃ | cakṣurūpāteṃ prakāśī | ātmā na honi karmeṃ taisīṃ | prakaṭita ase gā || 378 ||

पैं प्रतिबिंब आरिसा । दोन्ही न होनि वीरेशा । दोहींतें प्रकाशी जैसा । न्याहाळिता तो ॥ ३७९ ॥

paiṃ pratibiṃba ārisā | donhī na honi vīreśā | dohīṃteṃ prakāśī jaisā | nyāhāḷitā to || 379 ||

कां अहोरात्र सविता । न होनि करी पंडुसुता । तैसा आत्मा कर्मकर्ता । न होनि दावी ॥ ३८० ॥

kāṃ ahorātra savitā | na honi karī paṃḍusutā | taisā ātmā karmakartā | na honi dāvī || 380 ||

परी देहाहंमान भुली । जयाची बुद्धि देहींचि आतली । तया आत्मविषयीं जाली । मध्यरात्री गा ॥ ३८१ ॥

parī dehāhaṃmāna bhulī | jayācī buddhi dehīṃci ātalī | tayā ātmaviṣayīṃ jālī | madhyarātrī gā || 381 ||

जेणें चैतन्या ईश्वरा ब्रह्मा । देहचि केलें परमसीमा । तया आत्मा कर्ता हे प्रमा । अलोट उपजे ॥ ३८२ ॥

jeṇeṃ caitanyā īśvarā brahmā | dehaci keleṃ paramasīmā | tayā ātmā kartā he pramā | aloṭa upaje || 382 ||

आत्माचि कर्मकर्ता । हाही निश्चयो नाहीं तत्वतां । देहोचि मी कर्मकर्ता । मानितो साचे ॥ ३८३ ॥

ātmāci karmakartā | hāhī niścayo nāhīṃ tatvatāṃ | dehoci mī karmakartā | mānito sāce || 383 ||

जे आत्मा मी कर्मातीतु । सर्वकर्मसाक्षिभूतु । हे आपुली कहीं मातु । नायकेचि कानीं ॥ ३८४ ॥

je ātmā mī karmātītu | sarvakarmasākṣibhūtu | he āpulī kahīṃ mātu | nāyakeci kānīṃ || 384 ||

म्हणौनि उमपा आत्मयातें । देहचिवरी मविजे एथें । विचित्र काई रात्रि दिवसातें । डुडुळ न करी ? ॥ ३८५ ॥

mhaṇauni umapā ātmayāteṃ | dehacivarī mavije etheṃ | vicitra kāī rātri divasāteṃ | ḍuḍuḷa na karī ? || 385 ||

पैं जेणें आकाशींचा कहीं । सत्य सूर्यु देखिला नाहीं । तो थिल्लरींचें बिंब काई । मानू न लाहे ? ॥ ३८६ ॥

paiṃ jeṇeṃ ākāśīṃcā kahīṃ | satya sūryu dekhilā nāhīṃ | to thillarīṃceṃ biṃba kāī | mānū na lāhe ? || 386 ||

थिल्लराचेनि जालेपणें । सूर्यासि आणी होणें । त्याच्या नाशीं नाशणें । कंपें कंपू ॥ ३८७ ॥

thillarāceni jālepaṇeṃ | sūryāsi āṇī hoṇeṃ | tyācyā nāśīṃ nāśaṇeṃ | kaṃpeṃ kaṃpū || 387 ||

आणि निद्रिस्ता चेवो नये । तंव स्वप्न साच हों लाहे । रज्जु नेणतां सापा बिहे । विस्मो कवण ? ॥ ३८८ ॥

āṇi nidristā cevo naye | taṃva svapna sāca hoṃ lāhe | rajju neṇatāṃ sāpā bihe | vismo kavaṇa ? || 388 ||

जंव कवळ आथि डोळां । तंव चंद्रु देखावा कींं पिंवळा । काय मृगींहीं मृगजळा । भाळावें नाहीं ? ॥ ३८९ ॥

jaṃva kavaḷa āthi ḍoḷāṃ | taṃva caṃdru dekhāvā kīṃṃ piṃvaḷā | kāya mṛgīṃhīṃ mṛgajaḷā | bhāḷāveṃ nāhīṃ ? || 389 ||

तैसा शास्त्रगुरूचेनि नांवे । जो वाराही टेंकों नेदी सिवें । केवळ मौढ्याचेनिचि जीवें । जियाला जो ॥ ३९० ॥

taisā śāstragurūceni nāṃve | jo vārāhī ṭeṃkoṃ nedī siveṃ | kevaḷa mauḍhyācenici jīveṃ | jiyālā jo || 390 ||

तेणें देहात्मदृष्टीमुळें । आत्मया घापे देहाचें जाळें । जैसा अभ्राचा वेगु कोल्हें । चंद्रीं मानीं ॥ ३९१ ॥

teṇeṃ dehātmadṛṣṭīmuḷeṃ | ātmayā ghāpe dehāceṃ jāḷeṃ | jaisā abhrācā vegu kolheṃ | caṃdrīṃ mānīṃ || 391 ||

मग तया मानणयासाठीं । देहबंदीशाळे किरीटी । कर्माच्या वज्रगांठी । कळासे तो ॥ ३९२ ॥

maga tayā mānaṇayāsāṭhīṃ | dehabaṃdīśāḷe kirīṭī | karmācyā vajragāṃṭhī | kaḷāse to || 392 ||

पाहे पां बद्ध भावना दृढा । नळियेवरी तो बापुडा । काय मोकळेयाही पायाचा चवडा । न ठकेचि पुंसा । ॥ ३९३ ॥

pāhe pāṃ baddha bhāvanā dṛḍhā | naḷiyevarī to bāpuḍā | kāya mokaḷeyāhī pāyācā cavaḍā | na ṭhakeci puṃsā | || 393 ||

म्हणौनि निर्मळा आत्मस्वरूपीं । तो प्रकृतीचें केलें आरोपी । तो कल्पकोडीच्या मापीं । मवीचि कर्में ॥ ३९४ ॥

mhaṇauni nirmaḷā ātmasvarūpīṃ | to prakṛtīceṃ keleṃ āropī | to kalpakoḍīcyā māpīṃ | mavīci karmeṃ || 394 ||

आता कर्मामाजीं असे । परी तयातें कर्म न स्पर्शे । वडवानळातें जैसें । समुद्रोदक ॥ ३९५ ॥

ātā karmāmājīṃ ase | parī tayāteṃ karma na sparśe | vaḍavānaḷāteṃ jaiseṃ | samudrodaka || 395 ||

तैसेंनि वेगळेपणें । जयाचें कर्मीं असणें । तो कीर वोळखावा कवणें । तरी सांगो ॥ ३९६ ॥

taiseṃni vegaḷepaṇeṃ | jayāceṃ karmīṃ asaṇeṃ | to kīra voḷakhāvā kavaṇeṃ | tarī sāṃgo || 396 ||

जे मुक्तातें निर्धारितां । लाभे आपलीच मुक्तता । जैसी दीपें दिसें पाहतां । आपली वस्तु ॥ ३९७ ॥

je muktāteṃ nirdhāritāṃ | lābhe āpalīca muktatā | jaisī dīpeṃ diseṃ pāhatāṃ | āpalī vastu || 397 ||

नातरी दर्पणु जंव उटिजे । तंव आपणपयां आपण भेटिजे । कां तोय पावतां तोय होईजे । लवणें जेंवीं ॥ ३९८ ॥

nātarī darpaṇu jaṃva uṭije | taṃva āpaṇapayāṃ āpaṇa bheṭije | kāṃ toya pāvatāṃ toya hoīje | lavaṇeṃ jeṃvīṃ || 398 ||

हें असो परतोनि मागुतें । प्रतिबिंब पाहे बिंबातें । तंव पाहणें जाउनी आयितें । बिंबचि होय ॥ ३९९ ॥

heṃ aso paratoni māguteṃ | pratibiṃba pāhe biṃbāteṃ | taṃva pāhaṇeṃ jāunī āyiteṃ | biṃbaci hoya || 399 ||

तैसें हारपलें आपणपें पावे । तैं संतांतें पाहतां गिंवसावें । म्हणौनि वानावे ऐकावे । तेचि सदा ॥ ४०० ॥

taiseṃ hārapaleṃ āpaṇapeṃ pāve | taiṃ saṃtāṃteṃ pāhatāṃ giṃvasāveṃ | mhaṇauni vānāve aikāve | teci sadā || 400 ||

परी कर्मीं असोनि कर्में । जो नावरे समेंविषमें । चर्मचक्षूंचेनि चामें । दृष्टि जैसी ॥ ४०१ ॥

parī karmīṃ asoni karmeṃ | jo nāvare sameṃviṣameṃ | carmacakṣūṃceni cāmeṃ | dṛṣṭi jaisī || 401 ||

तैसा सोडवला जो आहे । तयाचें रूप आतां पाहें । उपपत्तीची बाहे । उभऊनि सांगों ॥ ४०२ ॥

taisā soḍavalā jo āhe | tayāceṃ rūpa ātāṃ pāheṃ | upapattīcī bāhe | ubhaūni sāṃgoṃ || 402 ||

तरी अविद्येचिया निदा । विश्वस्वप्नाचा हा धांदा । भोगीत होता प्रबुद्धा । अनादि जो ॥ ४०३ ॥

tarī avidyeciyā nidā | viśvasvapnācā hā dhāṃdā | bhogīta hotā prabuddhā | anādi jo || 403 ||

तो महावाक्याचेनि नांवें । गुरुकृपेचेनि थांवें । माथां हातु ठेविला नव्हे । थापटिला जैसा ॥ ४०४ ॥

to mahāvākyāceni nāṃveṃ | gurukṛpeceni thāṃveṃ | māthāṃ hātu ṭhevilā navhe | thāpaṭilā jaisā || 404 ||

तैसा विश्वस्वप्नेंसीं माया । नीद सांडूनि धनंजया । सहसा चेइला अद्वया- । नंदपणें जो ॥ ४०५ ॥

taisā viśvasvapneṃsīṃ māyā | nīda sāṃḍūni dhanaṃjayā | sahasā ceilā advayā- | naṃdapaṇeṃ jo || 405 ||

तेव्हां मृगजळाचे पूर । दिसते एक निरंतर । हारपती कां चंद्रकर । फांकतां जैसे ॥ ४०६ ॥

tevhāṃ mṛgajaḷāce pūra | disate eka niraṃtara | hārapatī kāṃ caṃdrakara | phāṃkatāṃ jaise || 406 ||

कां बाळत्व निघोनि जाय । तैं बागुला नाहीं त्राय । पैं जळालिया इंधन न होय । इंधन जेवीं ॥ ४०७ ॥

kāṃ bāḷatva nighoni jāya | taiṃ bāgulā nāhīṃ trāya | paiṃ jaḷāliyā iṃdhana na hoya | iṃdhana jevīṃ || 407 ||

नाना चेवो आलिया पाठीं । तैं स्वप्न न दिसे दिठी । तैसी अहं ममता किरीटी । नुरेचि तया ॥ ४०८ ॥

nānā cevo āliyā pāṭhīṃ | taiṃ svapna na dise diṭhī | taisī ahaṃ mamatā kirīṭī | nureci tayā || 408 ||

मग सूर्यु आंधारालागीं । रिघो कां भलते सुरंगीं । परी तो तयाच्या भागीं । नाहींचि जैसा ॥ ४०९ ॥

maga sūryu āṃdhārālāgīṃ | righo kāṃ bhalate suraṃgīṃ | parī to tayācyā bhāgīṃ | nāhīṃci jaisā || 409 ||

तैसा आत्मत्वें वेष्टिला होये । तो जया जया दृश्यातें पाहें । तें दृष्य द्रष्टेपणेंसीं होत जाये । तयाचेंचि रूप ॥ ४१० ॥

taisā ātmatveṃ veṣṭilā hoye | to jayā jayā dṛśyāteṃ pāheṃ | teṃ dṛṣya draṣṭepaṇeṃsīṃ hota jāye | tayāceṃci rūpa || 410 ||

जैसा वन्हि जया लागे । तें वन्हिचि जालिया आंगें । दाह्यदाहकविभागें । सांडिजे तें ॥ ४११ ॥

jaisā vanhi jayā lāge | teṃ vanhici jāliyā āṃgeṃ | dāhyadāhakavibhāgeṃ | sāṃḍije teṃ || 411 ||

तैसा कर्माकारा दुजेया । तो कर्तेपणाचा आत्मया । आळु आला तो गेलिया । कांहीं बाहीं जें उरे ॥ ४१२ ॥

taisā karmākārā dujeyā | to kartepaṇācā ātmayā | āḷu ālā to geliyā | kāṃhīṃ bāhīṃ jeṃ ure || 412 ||

तिये आत्मस्थितीचा जो रावो । मग तो देहीं इये जाणेल ठावो ? । काय प्रलयांबूचा उन्नाहो । वोघु मानी ? ॥ ४१३ ॥

tiye ātmasthitīcā jo rāvo | maga to dehīṃ iye jāṇela ṭhāvo ? | kāya pralayāṃbūcā unnāho | voghu mānī ? || 413 ||

तैसी ते पूर्ण अहंता । काई देहपणें पंडुसुता । आवरे काई सविता । बिंबें धरिला ? ॥ ४१४ ॥

taisī te pūrṇa ahaṃtā | kāī dehapaṇeṃ paṃḍusutā | āvare kāī savitā | biṃbeṃ dharilā ? || 414 ||

पैं मथूनि लोणी घेपे । तें मागुती ताकीं घापे । तरी तें अलिप्तपणें सिंपे । तेणेंसी काई ? ॥ ४१५ ॥

paiṃ mathūni loṇī ghepe | teṃ māgutī tākīṃ ghāpe | tarī teṃ aliptapaṇeṃ siṃpe | teṇeṃsī kāī ? || 415 ||

नाना काष्ठौनि वीरेशा । वेगळा केलिया हुताशा । राहे काष्ठाचिया मांदुसा । कोंडलेपणें ? ॥ ४१६ ॥

nānā kāṣṭhauni vīreśā | vegaḷā keliyā hutāśā | rāhe kāṣṭhāciyā māṃdusā | koṃḍalepaṇeṃ ? || 416 ||

कां रात्रीचिया उदराआंतु । निघाला जो हा भास्वतु । तो रात्री ऐसी मातु । ऐके कायी ? ॥ ४१७ ॥

kāṃ rātrīciyā udarāāṃtu | nighālā jo hā bhāsvatu | to rātrī aisī mātu | aike kāyī ? || 417 ||

तैसें वेद्य वेदकपणेंसी । पडिलें कां जयाचे ग्रासीं । तया देह मी ऐसी । अहंता कैंची ? ॥ ४१८ ॥

taiseṃ vedya vedakapaṇeṃsī | paḍileṃ kāṃ jayāce grāsīṃ | tayā deha mī aisī | ahaṃtā kaiṃcī ? || 418 ||

आणि आकाशें जेथें जेथुनी । जाइजे तेथ असे भरोनी । म्हणौनि ठेलें कोंदोनी । आपेंआप ॥ ४१९ ॥

āṇi ākāśeṃ jetheṃ jethunī | jāije tetha ase bharonī | mhaṇauni ṭheleṃ koṃdonī | āpeṃāpa || 419 ||

तैसें जें तेणें करावें । तो तेंचि आहे स्वभावें । मा कोणें कर्मीं वेष्टावें । कर्तेपणें ? ॥ ४२० ॥

taiseṃ jeṃ teṇeṃ karāveṃ | to teṃci āhe svabhāveṃ | mā koṇeṃ karmīṃ veṣṭāveṃ | kartepaṇeṃ ? || 420 ||

नुरेचि गगनावीण ठावो । नोहेचि समुद्रा प्रवाहो । नुठीचि ध्रुवा जावों । तैसें जाहालें ॥ ४२१ ॥

nureci gaganāvīṇa ṭhāvo | noheci samudrā pravāho | nuṭhīci dhruvā jāvoṃ | taiseṃ jāhāleṃ || 421 ||

ऐसेनि अहंकृतिभावो । जयाचा बोधीं जाहला वावो । तऱ्ही देहा जंव निर्वाहो । तंव आथी कर्में ॥ ४२२ ॥

aiseni ahaṃkṛtibhāvo | jayācā bodhīṃ jāhalā vāvo | taऱhī dehā jaṃva nirvāho | taṃva āthī karmeṃ || 422 ||

वारा जरी वाजोनि वोसरे । तरी तो डोल रुखीं उरे । कां सेंदें द्रुति राहे कापुरें । वेंचलेनी ॥ ४२३ ॥

vārā jarī vājoni vosare | tarī to ḍola rukhīṃ ure | kāṃ seṃdeṃ druti rāhe kāpureṃ | veṃcalenī || 423 ||

कां सरलेया गीताचा समारंभु । न वचे राहवलेपणाचा क्षोभु । भूमी लोळोनि गेलिया अंबु । वोल थारे ॥ ४२४ ॥

kāṃ saraleyā gītācā samāraṃbhu | na vace rāhavalepaṇācā kṣobhu | bhūmī loḷoni geliyā aṃbu | vola thāre || 424 ||

अगा मावळलेनि अर्कें । संध्येचिये भूमिके । ज्योतिदीप्ति कौतुकें । दिसे जैसी ॥ ४२५ ॥

agā māvaḷaleni arkeṃ | saṃdhyeciye bhūmike | jyotidīpti kautukeṃ | dise jaisī || 425 ||

पैं लक्ष भेदिलियाहीवरी । बाण धांवेचि तंववरी । जंव भरली आथी उरी । बळाची ते ॥ ४२६ ॥

paiṃ lakṣa bhediliyāhīvarī | bāṇa dhāṃveci taṃvavarī | jaṃva bharalī āthī urī | baḷācī te || 426 ||

नाना चक्रीं भांडें जालें । तें कुलालें परतें नेलें । परी भ्रमेंचि तें मागिले । भोवंडिलेपणें ॥ ४२७ ॥

nānā cakrīṃ bhāṃḍeṃ jāleṃ | teṃ kulāleṃ parateṃ neleṃ | parī bhrameṃci teṃ māgile | bhovaṃḍilepaṇeṃ || 427 ||

तैसा देहाभिमानु गेलिया । देह जेणें स्वभावें धनंजया । जालें तें अपैसया । चेष्टवीच तें ॥ ४२८ ॥

taisā dehābhimānu geliyā | deha jeṇeṃ svabhāveṃ dhanaṃjayā | jāleṃ teṃ apaisayā | ceṣṭavīca teṃ || 428 ||

संकल्पेंवीण स्वप्न । न लावितां दांगीचें बन । न रचितां गंधर्वभुवन । उठी जैसें ॥ ४२९ ॥

saṃkalpeṃvīṇa svapna | na lāvitāṃ dāṃgīceṃ bana | na racitāṃ gaṃdharvabhuvana | uṭhī jaiseṃ || 429 ||

आत्मयाचेनि उद्यमेंवीण । तैसें देहादिपंचकारण । होय आपणयां आपण । क्रियाजात ॥ ४३० ॥

ātmayāceni udyameṃvīṇa | taiseṃ dehādipaṃcakāraṇa | hoya āpaṇayāṃ āpaṇa | kriyājāta || 430 ||

पैं प्राचीनसंस्कारवशें । पांचही कारणें सहेतुकें । कामवीजती गा अनेकें । कर्माकारें ॥ ४३१ ॥

paiṃ prācīnasaṃskāravaśeṃ | pāṃcahī kāraṇeṃ sahetukeṃ | kāmavījatī gā anekeṃ | karmākāreṃ || 431 ||

तया कर्मामाजीं मग । संहरो आघवें जग । अथवा नवें चांग । अनुकरो ॥ ४३२ ॥

tayā karmāmājīṃ maga | saṃharo āghaveṃ jaga | athavā naveṃ cāṃga | anukaro || 432 ||

परी कुमुद कैसेनि सुके । कैसें तें कमळ फांके । हीं दोन्ही रवी न देखे । जयापरी ॥ ४३३ ॥

parī kumuda kaiseni suke | kaiseṃ teṃ kamaḷa phāṃke | hīṃ donhī ravī na dekhe | jayāparī || 433 ||

कां वीजु वर्षोनि आभाळ । ठिकरिया आतो भूतळ । अथवा करूं शाड्वळ । प्रसन्नावृष्टी ॥ ४३४ ॥

kāṃ vīju varṣoni ābhāḷa | ṭhikariyā āto bhūtaḷa | athavā karūṃ śāḍvaḷa | prasannāvṛṣṭī || 434 ||

तरी तया दोहींतें जैसें । नेणिजेचि कां आकाशें । तैसा देहींच जो असे । विदेहदृष्टी ॥ ४३५ ॥

tarī tayā dohīṃteṃ jaiseṃ | neṇijeci kāṃ ākāśeṃ | taisā dehīṃca jo ase | videhadṛṣṭī || 435 ||

तो देहादिकीं चेष्टीं । घडतां मोडतां हे सृष्टी । न देखे स्वप्न दृष्टी । चेइला जैसा ॥ ४३६ ॥

to dehādikīṃ ceṣṭīṃ | ghaḍatāṃ moḍatāṃ he sṛṣṭī | na dekhe svapna dṛṣṭī | ceilā jaisā || 436 ||

येऱ्हवीं चामाचे डोळेवरी । जे देखती देहचिवरी । ते कीर तो व्यापारी । ऐसेंचि मानिती ॥ ४३७ ॥

yeऱhavīṃ cāmāce ḍoḷevarī | je dekhatī dehacivarī | te kīra to vyāpārī | aiseṃci mānitī || 437 ||

कां तृणाचा बाहुला । जो आगरामेरें ठेविला । तो साचचि राखता कोल्हा । मानिजे ना ? ॥ ४३८ ॥

kāṃ tṛṇācā bāhulā | jo āgarāmereṃ ṭhevilā | to sācaci rākhatā kolhā | mānije nā ? || 438 ||

पिसेंं नेसलें कां नागवें । हें लोकीं येऊनि जाणावें । ठाणोरियांचें मवावें । आणिकीं घाय ॥ ४३९ ॥

piseṃṃ nesaleṃ kāṃ nāgaveṃ | heṃ lokīṃ yeūni jāṇāveṃ | ṭhāṇoriyāṃceṃ mavāveṃ | āṇikīṃ ghāya || 439 ||

कां महासतीचे भोग । देखे कीर सकळ जग । परी ते आगी ना आंग । ना लोकु देखे ॥ ४४० ॥

kāṃ mahāsatīce bhoga | dekhe kīra sakaḷa jaga | parī te āgī nā āṃga | nā loku dekhe || 440 ||

तैसा स्वस्वरूपें उठिला । जो दृश्येंसी द्रष्टा आटला । तो नेणें काय राहटला । इंद्रियग्रामु ॥ ४४१ ॥

taisā svasvarūpeṃ uṭhilā | jo dṛśyeṃsī draṣṭā āṭalā | to neṇeṃ kāya rāhaṭalā | iṃdriyagrāmu || 441 ||

अगा थोरीं कल्लोळीं कल्लोळ साने । लोपतां तिरींचेनि जनें । एकीं एक गिळिलें हें मनें । मानिजे जऱ्ही ॥ ४४२ ॥

agā thorīṃ kalloḷīṃ kalloḷa sāne | lopatāṃ tirīṃceni janeṃ | ekīṃ eka giḷileṃ heṃ maneṃ | mānije jaऱhī || 442 ||

तऱ्ही उदकाप्रति पाहीं । कोण ग्रसितसे काई । तैसें पूर्णा दुजें नाहीं । जें तो मारी ॥ ४४३ ॥

taऱhī udakāprati pāhīṃ | koṇa grasitase kāī | taiseṃ pūrṇā dujeṃ nāhīṃ | jeṃ to mārī || 443 ||

सुवर्णाचिया चंडिका । सुवर्णशूळेंचि देखा । सुवर्णाचिया महिखा । नाशु केला ॥ ४४४ ॥

suvarṇāciyā caṃḍikā | suvarṇaśūḷeṃci dekhā | suvarṇāciyā mahikhā | nāśu kelā || 444 ||

तो देवलवसिया कडा । व्यवहारु गमला फुडा । वांचूनि शूळ महिष चामुंडा । सुवर्णचि तें ॥ ४४५ ॥

to devalavasiyā kaḍā | vyavahāru gamalā phuḍā | vāṃcūni śūḷa mahiṣa cāmuṃḍā | suvarṇaci teṃ || 445 ||

पैं चित्रींचें जळ हुतांशु । तो दृष्टीचाचि आभासु । पटीं आगी वोलांशु । दोन्ही नाहीं ॥ ४४६ ॥

paiṃ citrīṃceṃ jaḷa hutāṃśu | to dṛṣṭīcāci ābhāsu | paṭīṃ āgī volāṃśu | donhī nāhīṃ || 446 ||

मुक्ताचें देह तैसें । हालत संस्कारवशें । तें देखोनि लोक पिसे । कर्ता म्हणती ॥ ४४७ ॥

muktāceṃ deha taiseṃ | hālata saṃskāravaśeṃ | teṃ dekhoni loka pise | kartā mhaṇatī || 447 ||

आणि तयां करणेया आंतु । घडो तिहीं लोकां घातु । परी तेणें केला हे मातु । बोलों नये ॥ ४४८ ॥

āṇi tayāṃ karaṇeyā āṃtu | ghaḍo tihīṃ lokāṃ ghātu | parī teṇeṃ kelā he mātu | boloṃ naye || 448 ||

अगा अंधारुचि देखावा तेजें । मग तो फेडी हें बोलिजे । तैसें ज्ञानिया नाहीं दुजें । जें तो मारी । ॥ ४४९ ॥

agā aṃdhāruci dekhāvā tejeṃ | maga to pheḍī heṃ bolije | taiseṃ jñāniyā nāhīṃ dujeṃ | jeṃ to mārī | || 449 ||

म्हणौनि तयाचि बुद्धी । नेणे पापपुण्याची गंधी । गंगा मीनलिया नदी । विटाळु जैसा ॥ ४५० ॥

mhaṇauni tayāci buddhī | neṇe pāpapuṇyācī gaṃdhī | gaṃgā mīnaliyā nadī | viṭāḷu jaisā || 450 ||

आगीसी आगी झगटलिया । काय पोळे धनंजया । कीं शस्त्र रुपे आपणया । आपणचि ॥ ४५१ ॥

āgīsī āgī jhagaṭaliyā | kāya poḷe dhanaṃjayā | kīṃ śastra rupe āpaṇayā | āpaṇaci || 451 ||

तैसें आपणपयापरतें । जो नेणें क्रियाजातातें । तेथ काय लिंपवी बुद्धीतें । तयाचिये ॥ ४५२ ॥

taiseṃ āpaṇapayāparateṃ | jo neṇeṃ kriyājātāteṃ | tetha kāya liṃpavī buddhīteṃ | tayāciye || 452 ||

म्हणौनि कार्य कर्ता क्रिया । हें स्वरूपचि जाहलें जया । नाहीं शरीरादिकीं तया । कर्मी बंधु ॥ ४५३ ॥

mhaṇauni kārya kartā kriyā | heṃ svarūpaci jāhaleṃ jayā | nāhīṃ śarīrādikīṃ tayā | karmī baṃdhu || 453 ||

जे कर्ता जीव विंदाणीं । काढूनि पांचही खाणी । घडित आहे करणीं । आउतीं दाहें ॥ ४५४ ॥

je kartā jīva viṃdāṇīṃ | kāḍhūni pāṃcahī khāṇī | ghaḍita āhe karaṇīṃ | āutīṃ dāheṃ || 454 ||

तेथ न्यावो आणि अन्यावो । हा द्विविधु साधूनि आवो । उभविता न लवी खेंवो । कर्मभुवनें ॥ ४५५ ॥

tetha nyāvo āṇi anyāvo | hā dvividhu sādhūni āvo | ubhavitā na lavī kheṃvo | karmabhuvaneṃ || 455 ||

या थोराडा कीर कामा । विरजा नोहे आत्मा । परी म्हणसी हन उपक्रमा । हातु लावी ॥ ४५६ ॥

yā thorāḍā kīra kāmā | virajā nohe ātmā | parī mhaṇasī hana upakramā | hātu lāvī || 456 ||

तो साक्षी चिद्रूपु । कर्मप्रवृत्तीचा संकल्पु । उठी तो कां निरोपु । आपणचि दे ? ॥ ४५७ ॥

to sākṣī cidrūpu | karmapravṛttīcā saṃkalpu | uṭhī to kāṃ niropu | āpaṇaci de ? || 457 ||

तरी कर्मप्रवृत्तीहीलागीं । तया आयासु नाहीं आंगीं । जे प्रवृत्तीचेही उळिगीं । लोकुचि आथी ॥ ४५८ ॥

tarī karmapravṛttīhīlāgīṃ | tayā āyāsu nāhīṃ āṃgīṃ | je pravṛttīcehī uḷigīṃ | lokuci āthī || 458 ||

म्हणौनि आत्मयाचें केवळ । जो रूपचि जाहला निखिळ । तया नाहीं बंदिशाळ । कर्माचि हे ॥ ४५९ ॥

mhaṇauni ātmayāceṃ kevaḷa | jo rūpaci jāhalā nikhiḷa | tayā nāhīṃ baṃdiśāḷa | karmāci he || 459 ||

परी अज्ञानाच्या पटीं । अन्यथा ज्ञानाचें चित्र उठी । तेथ चितारणी हे त्रिपुटी । प्रसिद्ध जे कां ॥ ४६० ॥

parī ajñānācyā paṭīṃ | anyathā jñānāceṃ citra uṭhī | tetha citāraṇī he tripuṭī | prasiddha je kāṃ || 460 ||

जें ज्ञान ज्ञाता ज्ञेय । हें जगाचें बीज त्रय । ते कर्माची निःसंदेह । प्रवृत्ति जाण ॥ ४६१ ॥

jeṃ jñāna jñātā jñeya | heṃ jagāceṃ bīja traya | te karmācī niḥsaṃdeha | pravṛtti jāṇa || 461 ||

आतां ययाचि गा त्रया । व्यक्ति वेगळालिया । आइकें धनंजया । करूं रूप ॥ ४६२ ॥

ātāṃ yayāci gā trayā | vyakti vegaḷāliyā | āikeṃ dhanaṃjayā | karūṃ rūpa || 462 ||

तरी जीवसूर्यबिंबाचे । रश्मी श्रोत्रादिकें पांचें । धांवोनि विषयपद्माचे । फोडिती मढ ॥ ४६३ ॥

tarī jīvasūryabiṃbāce | raśmī śrotrādikeṃ pāṃceṃ | dhāṃvoni viṣayapadmāce | phoḍitī maḍha || 463 ||

कीं जीवनृपाचे वारु उपलाणें । घेऊनि इंद्रियांचीं केकाणें । विषयदेशींचें नागवणें । आणीत जे ॥ ४६४ ॥

kīṃ jīvanṛpāce vāru upalāṇeṃ | gheūni iṃdriyāṃcīṃ kekāṇeṃ | viṣayadeśīṃceṃ nāgavaṇeṃ | āṇīta je || 464 ||

हें असो इहीं इंद्रियीं राहाटे । जें सुखदुःखेंसीं जीवा भेटे । तें सुषुप्तिकालीं वोहटे । जेथ ज्ञान ॥ ४६५ ॥

heṃ aso ihīṃ iṃdriyīṃ rāhāṭe | jeṃ sukhaduḥkheṃsīṃ jīvā bheṭe | teṃ suṣuptikālīṃ vohaṭe | jetha jñāna || 465 ||

तया जीवा नांव ज्ञाता । आणि जें हें सांगितलें आतां । तेंचि एथ पंडुसुता । ज्ञान जाण ॥ ४६६ ॥

tayā jīvā nāṃva jñātā | āṇi jeṃ heṃ sāṃgitaleṃ ātāṃ | teṃci etha paṃḍusutā | jñāna jāṇa || 466 ||

जें अविद्येचिये पोटीं । उपजतखेंवो किरीटी । आपणयातें वांटी । तिहीं ठायीं ॥ ४६७ ॥

jeṃ avidyeciye poṭīṃ | upajatakheṃvo kirīṭī | āpaṇayāteṃ vāṃṭī | tihīṃ ṭhāyīṃ || 467 ||

आपुलिये धांवे पुढां । घालूनि ज्ञेयाचा गुंडा । उभारी मागिलीकडां । ज्ञातृत्वातें ॥ ४६८ ॥

āpuliye dhāṃve puḍhāṃ | ghālūni jñeyācā guṃḍā | ubhārī māgilīkaḍāṃ | jñātṛtvāteṃ || 468 ||

मग ज्ञातया ज्ञेया दोघां । तो नांदणुकेचा बगा । माजीं जालेनि पैं गा । वाहे जेणें ॥ ४६९ ॥

maga jñātayā jñeyā doghāṃ | to nāṃdaṇukecā bagā | mājīṃ jāleni paiṃ gā | vāhe jeṇeṃ || 469 ||

ठाकूनि ज्ञेयाची शिंव । पुरे जयाची धांव । सकळ पदार्थां नांव । सूतसे जें ॥ ४७० ॥

ṭhākūni jñeyācī śiṃva | pure jayācī dhāṃva | sakaḷa padārthāṃ nāṃva | sūtase jeṃ || 470 ||

तें गा सामान्य ज्ञान । या बोअला नाहीं आन । ज्ञेयाचेंही चिन्ह । आइक आतां ॥ ४७१ ॥

teṃ gā sāmānya jñāna | yā boalā nāhīṃ āna | jñeyāceṃhī cinha | āika ātāṃ || 471 ||

तरी शब्दु स्पर्शु । रूप गंध रसु । हा पंचविध आभासु । ज्ञेयाचा तो ॥ ४७२ ॥

tarī śabdu sparśu | rūpa gaṃdha rasu | hā paṃcavidha ābhāsu | jñeyācā to || 472 ||

जैसें एकेचि चूतफळें । इंद्रियां वेगवेगळे । रसें वर्णें परीमळें । भेटिजे स्पर्शें ॥ ४७३ ॥

jaiseṃ ekeci cūtaphaḷeṃ | iṃdriyāṃ vegavegaḷe | raseṃ varṇeṃ parīmaḷeṃ | bheṭije sparśeṃ || 473 ||

तैसें ज्ञेय तरी एकसरें । परी ज्ञान इंद्रियद्वारें । घे म्हणौनि प्रकारें । पांचें जालें ॥ ४७४ ॥

taiseṃ jñeya tarī ekasareṃ | parī jñāna iṃdriyadvāreṃ | ghe mhaṇauni prakāreṃ | pāṃceṃ jāleṃ || 474 ||

आणि समुद्रीं वोघाचें जाणें । सरे लाणीपासीं धावणें । कां फळीं सरे वाढणें । सस्याचें जेवीं ॥ ४७५ ॥

āṇi samudrīṃ voghāceṃ jāṇeṃ | sare lāṇīpāsīṃ dhāvaṇeṃ | kāṃ phaḷīṃ sare vāḍhaṇeṃ | sasyāceṃ jevīṃ || 475 ||

तैसें इंद्रियांच्या वाहवटीं । धांवतया ज्ञाना जेथ ठी । होय तें गा किरीटी । विषय ज्ञेय ॥ ४७६ ॥

taiseṃ iṃdriyāṃcyā vāhavaṭīṃ | dhāṃvatayā jñānā jetha ṭhī | hoya teṃ gā kirīṭī | viṣaya jñeya || 476 ||

एवं ज्ञातया ज्ञाना ज्ञेया । तिहीं रूप केलें धनंजया । हे त्रिविध सर्व क्रिया- । प्रवृत्ति जाण ॥ ४७७ ॥

evaṃ jñātayā jñānā jñeyā | tihīṃ rūpa keleṃ dhanaṃjayā | he trividha sarva kriyā- | pravṛtti jāṇa || 477 ||

जे शब्दादि विषय । हें पंचविध जें ज्ञेय । तेंचि प्रिय कां अप्रिय । एकेपरीचें ॥ ४७८ ॥

je śabdādi viṣaya | heṃ paṃcavidha jeṃ jñeya | teṃci priya kāṃ apriya | ekeparīceṃ || 478 ||

ज्ञान मोटकें ज्ञातया । दावी ना जंव धनंजया । तंव स्वीकारा कीं त्यजावया । प्रवर्तेचि तो ॥ ४७९ ॥

jñāna moṭakeṃ jñātayā | dāvī nā jaṃva dhanaṃjayā | taṃva svīkārā kīṃ tyajāvayā | pravarteci to || 479 ||

परी मीनातें देखोनि बकु । जैसा निधानातें रंकु । कां स्त्री देखोनि कामुकु । प्रवृत्ति धरी ॥ ४८० ॥

parī mīnāteṃ dekhoni baku | jaisā nidhānāteṃ raṃku | kāṃ strī dekhoni kāmuku | pravṛtti dharī || 480 ||

जैसें खालारां धांवे पाणी । भ्रमर पुष्पाचिये घाणीं । नाना सुटला सांजवणीं । वत्सुचि पां ॥ ४८१ ॥

jaiseṃ khālārāṃ dhāṃve pāṇī | bhramara puṣpāciye ghāṇīṃ | nānā suṭalā sāṃjavaṇīṃ | vatsuci pāṃ || 481 ||

अगा स्वर्गींची उर्वशी । ऐकोनि जेंवी माणुसीं । वराता लावीजती आकाशीं । यागांचिया ॥ ४८२ ॥

agā svargīṃcī urvaśī | aikoni jeṃvī māṇusīṃ | varātā lāvījatī ākāśīṃ | yāgāṃciyā || 482 ||

पैं पारिवा जैसा किरीटी । चढला नभाचिये पोटीं । पारवी देखोनि लोटी । आंगचि सगळें ॥ ४८३ ॥

paiṃ pārivā jaisā kirīṭī | caḍhalā nabhāciye poṭīṃ | pāravī dekhoni loṭī | āṃgaci sagaḷeṃ || 483 ||

हें ना घनगर्जनासरिसा । मयूर वोवांडे आकाशा । ज्ञाता ज्ञेय देखोनि तैसा । धांवचि घे ॥ ४८४ ॥

heṃ nā ghanagarjanāsarisā | mayūra vovāṃḍe ākāśā | jñātā jñeya dekhoni taisā | dhāṃvaci ghe || 484 ||

म्हणौनि ज्ञान ज्ञेय ज्ञाता । हे त्रिविध गा पंडुसुता । होयचि कर्मा समस्तां । प्रवृत्ति येथ ॥ ४८५ ॥

mhaṇauni jñāna jñeya jñātā | he trividha gā paṃḍusutā | hoyaci karmā samastāṃ | pravṛtti yetha || 485 ||

परी तेंचि ज्ञेय विपायें । जरी ज्ञातयातें प्रिय होये । तरी भोगावया न साहे । क्षणही विलंबु ॥ ४८६ ॥

parī teṃci jñeya vipāyeṃ | jarī jñātayāteṃ priya hoye | tarī bhogāvayā na sāhe | kṣaṇahī vilaṃbu || 486 ||

नातरी अवचटें । तेंचि विरुद्ध होऊनि भेटे । तरी युगांत वाटे । सांडावया ॥ ४८७ ॥

nātarī avacaṭeṃ | teṃci viruddha hoūni bheṭe | tarī yugāṃta vāṭe | sāṃḍāvayā || 487 ||

व्याळा कां हारा । वरपडा जालेया नरा । हरिखु आणि दरारा । सरिसाचि उठी ॥ ४८८ ॥

vyāḷā kāṃ hārā | varapaḍā jāleyā narā | harikhu āṇi darārā | sarisāci uṭhī || 488 ||

तैसें ज्ञेय प्रियाप्रियें । देखिलेनि ज्ञातया होये । मग त्याग स्वीकारीं वाहे । व्यापारातें ॥ ४८९ ॥

taiseṃ jñeya priyāpriyeṃ | dekhileni jñātayā hoye | maga tyāga svīkārīṃ vāhe | vyāpārāteṃ || 489 ||

तेथ रागी प्रतिमल्लाचा । गोसांवी सर्वदळाचा । रथु सांडूनि पायांचा । होय जैसा ॥ ४९० ॥

tetha rāgī pratimallācā | gosāṃvī sarvadaḷācā | rathu sāṃḍūni pāyāṃcā | hoya jaisā || 490 ||

तैसें ज्ञातेपणें जें असे । तें ये कर्ता ऐसिये दशे । जेवितें बैसलें जैसें । रंधन करूं ॥ ४९१ ॥

taiseṃ jñātepaṇeṃ jeṃ ase | teṃ ye kartā aisiye daśe | jeviteṃ baisaleṃ jaiseṃ | raṃdhana karūṃ || 491 ||

कां भंवरेंचि केला मळा । वरकलुचि जाला अंकसाळा । नाना देवो रिगाला देऊळा- । चिया कामा ॥ ४९२ ॥

kāṃ bhaṃvareṃci kelā maḷā | varakaluci jālā aṃkasāḷā | nānā devo rigālā deūḷā- | ciyā kāmā || 492 ||

तैसा ज्ञेयाचिया हांवा । ज्ञाता इंद्रियांचा मेळावा । राहाटवी तेथ पांडवा । कर्ता होय ॥ ४९३ ॥

taisā jñeyāciyā hāṃvā | jñātā iṃdriyāṃcā meḷāvā | rāhāṭavī tetha pāṃḍavā | kartā hoya || 493 ||

आणि आपण हौनी कर्ता । ज्ञाना आणी करणता । तेथें ज्ञेयचि स्वभावतां । कार्य होय ॥ ४९४ ॥

āṇi āpaṇa haunī kartā | jñānā āṇī karaṇatā | tetheṃ jñeyaci svabhāvatāṃ | kārya hoya || 494 ||

ऐसा ज्ञानाचिये निजगति । पालटु पडे गा सुमति । डोळ्याची शोभा रातीं । पालटे जैसी ॥ ४९५ ॥

aisā jñānāciye nijagati | pālaṭu paḍe gā sumati | ḍoḷyācī śobhā rātīṃ | pālaṭe jaisī || 495 ||

कां अदृष्ट जालिया उदासु । पालटे श्रीमंताचा विलासु । पुनिवेपाठीं शीतांशु । पालटे जैसा ॥ ४९६ ॥

kāṃ adṛṣṭa jāliyā udāsu | pālaṭe śrīmaṃtācā vilāsu | punivepāṭhīṃ śītāṃśu | pālaṭe jaisā || 496 ||

तैसा चाळितां करणें । ज्ञाता वेष्टिजे कर्तेपणें । तेथींचीं तियें लक्षणें । ऐक आतां ॥ ४९७ ॥

taisā cāḷitāṃ karaṇeṃ | jñātā veṣṭije kartepaṇeṃ | tethīṃcīṃ tiyeṃ lakṣaṇeṃ | aika ātāṃ || 497 ||

तरी बुद्धि आणि मन । चित्त अहंकार हन । हें चतुर्विध चिन्ह । अंतःकरणाचें ॥ ४९८ ॥

tarī buddhi āṇi mana | citta ahaṃkāra hana | heṃ caturvidha cinha | aṃtaḥkaraṇāceṃ || 498 ||

बाह्य त्वचा श्रवण । चक्षु रसना घ्राण । हें पंचविध जाण । इंद्रियें गा ॥ ४९९ ॥

bāhya tvacā śravaṇa | cakṣu rasanā ghrāṇa | heṃ paṃcavidha jāṇa | iṃdriyeṃ gā || 499 ||

तेथ आंतुले तंव करणें । कर्ता कर्तव्या घे उमाणें । मग तैं जरी जाणें । सुखा येतें ॥ ५०० ॥

tetha āṃtule taṃva karaṇeṃ | kartā kartavyā ghe umāṇeṃ | maga taiṃ jarī jāṇeṃ | sukhā yeteṃ || 500 ||

तरी बाहेरीलें तियेंही । चक्षुरादिकें दाहाही । उठौनि लवलाहीं । व्यापारा सूये ॥ ५०१ ॥

tarī bāherīleṃ tiyeṃhī | cakṣurādikeṃ dāhāhī | uṭhauni lavalāhīṃ | vyāpārā sūye || 501 ||

मग तो इंद्रियकदंंबु । करविजे तंव राबु । जंव कर्तव्याचा लाभु । हातासि ये ॥ ५०२ ॥

maga to iṃdriyakadaṃṃbu | karavije taṃva rābu | jaṃva kartavyācā lābhu | hātāsi ye || 502 ||

ना तें कर्तव्य जरी दुःखें । फळेल ऐसें देखे । तो लावी त्यागमुखें । तियें दाहाही ॥ ५०३ ॥

nā teṃ kartavya jarī duḥkheṃ | phaḷela aiseṃ dekhe | to lāvī tyāgamukheṃ | tiyeṃ dāhāhī || 503 ||

मग फिटे दुःखाचा ठावो । तंव राहाटवी रात्रिदिवो । विकणवातें कां रावो । जयापरी ॥ ५०४ ॥

maga phiṭe duḥkhācā ṭhāvo | taṃva rāhāṭavī rātridivo | vikaṇavāteṃ kāṃ rāvo | jayāparī || 504 ||

तैसेनि त्याग स्वीकारीं । वाहातां इंद्रियांची धुरी । ज्ञातयातें अवधारीं । कर्ता म्हणिपे ॥ ५०५ ॥

taiseni tyāga svīkārīṃ | vāhātāṃ iṃdriyāṃcī dhurī | jñātayāteṃ avadhārīṃ | kartā mhaṇipe || 505 ||

आणि कर्तयाच्या सर्व कर्मीं । आउतांचिया परी क्षमी । म्हणौनि इंद्रियांतें आम्ही । करणें म्हणों ॥ ५०६ ॥

āṇi kartayācyā sarva karmīṃ | āutāṃciyā parī kṣamī | mhaṇauni iṃdriyāṃteṃ āmhī | karaṇeṃ mhaṇoṃ || 506 ||

आणि हेचि करणेंवरी । कर्ता क्रिया ज्या उभारी । तिया व्यापे तें अवधारीं । कर्म एथ ॥ ५०७ ॥

āṇi heci karaṇeṃvarī | kartā kriyā jyā ubhārī | tiyā vyāpe teṃ avadhārīṃ | karma etha || 507 ||

सोनाराचिया बुद्धि लेणें । व्यापे चंद्रकरीं चांदणें । कां व्यापे वेल्हाळपणें । वेली जैसी ॥ ५०८ ॥

sonārāciyā buddhi leṇeṃ | vyāpe caṃdrakarīṃ cāṃdaṇeṃ | kāṃ vyāpe velhāḷapaṇeṃ | velī jaisī || 508 ||

नाना प्रभा व्यापे प्रकाशु । गोडिया इक्षुरसु । हें असो अवकाशु । आकाशीं जैसा ॥ ५०९ ॥

nānā prabhā vyāpe prakāśu | goḍiyā ikṣurasu | heṃ aso avakāśu | ākāśīṃ jaisā || 509 ||

तैसें कर्तयाचिया क्रिया । व्यापलें जें धनंजया । तें कर्म गा बोलावया । आन नाहीं ॥ ५१० ॥

taiseṃ kartayāciyā kriyā | vyāpaleṃ jeṃ dhanaṃjayā | teṃ karma gā bolāvayā | āna nāhīṃ || 510 ||

एवं कर्म कर्ता करण । या तिहींचेंही लक्षण । सांगितलें तुज विचक्षण- । शिरोमणी ॥ ५११ ॥

evaṃ karma kartā karaṇa | yā tihīṃceṃhī lakṣaṇa | sāṃgitaleṃ tuja vicakṣaṇa- | śiromaṇī || 511 ||

एथ ज्ञाता ज्ञान ज्ञेय । हें कर्माचें प्रवृत्तित्रय । तैसेंचि कर्ता करण कार्य । हा कर्मसंचयो ॥ ५१२ ॥

etha jñātā jñāna jñeya | heṃ karmāceṃ pravṛttitraya | taiseṃci kartā karaṇa kārya | hā karmasaṃcayo || 512 ||

वन्हीं ठेविला असे धूमु । आथी बीजीं जेवीं द्रुमु । कां मनीं जोडे कामु । सदा जैसा ॥ ५१३ ॥

vanhīṃ ṭhevilā ase dhūmu | āthī bījīṃ jevīṃ drumu | kāṃ manīṃ joḍe kāmu | sadā jaisā || 513 ||

तैसा कर्ता क्रिया करणीं । कर्माचें आहे जिंतवणीं । सोनें जैसें खाणी । सुवर्णाचिये ॥ ५१४ ॥

taisā kartā kriyā karaṇīṃ | karmāceṃ āhe jiṃtavaṇīṃ | soneṃ jaiseṃ khāṇī | suvarṇāciye || 514 ||

म्हणौनि हें कार्य मी कर्ता । ऐसें आथि जेथ पंडुसुता । तेथ आत्मा दूरी समस्ता । क्रियांपासीं ॥ ५१५ ॥

mhaṇauni heṃ kārya mī kartā | aiseṃ āthi jetha paṃḍusutā | tetha ātmā dūrī samastā | kriyāṃpāsīṃ || 515 ||

यालागीं पुढतपुढती । आत्मा वेगळाचि सुमती । आतां असो हे किती । जाणतासि तूं ॥ ५१६ ॥

yālāgīṃ puḍhatapuḍhatī | ātmā vegaḷāci sumatī | ātāṃ aso he kitī | jāṇatāsi tūṃ || 516 ||

परी सांगितलें जें ज्ञान । कर्म कर्ता हन । ते तिन्ही तिहीं ठायीं भिन्न । गुणीं आहाती ॥ ५१७ ॥

parī sāṃgitaleṃ jeṃ jñāna | karma kartā hana | te tinhī tihīṃ ṭhāyīṃ bhinna | guṇīṃ āhātī || 517 ||

म्हणौनि ज्ञाना कर्मा कर्तया । पातेजों नये धनंजया । जे दोनी बांधती सोडावया । एकचि प्रौढ ॥ ५१८ ॥

mhaṇauni jñānā karmā kartayā | pātejoṃ naye dhanaṃjayā | je donī bāṃdhatī soḍāvayā | ekaci prauḍha || 518 ||

तें सात्विक ठाऊवें होये । तो गुणभेदु सांगों पाहे । जो सांख्यशास्त्रीं आहे । उवाइला ॥ ५१९ ॥

teṃ sātvika ṭhāūveṃ hoye | to guṇabhedu sāṃgoṃ pāhe | jo sāṃkhyaśāstrīṃ āhe | uvāilā || 519 ||

जें विचारक्षीरसमुद्र । स्वबोधकुमुदिनीचंद्र । ज्ञानडोळसां नरेंद्र । शास्त्रांचा जें ॥ ५२० ॥

jeṃ vicārakṣīrasamudra | svabodhakumudinīcaṃdra | jñānaḍoḷasāṃ nareṃdra | śāstrāṃcā jeṃ || 520 ||

कीं प्रकृतिपुरुष दोनी । मिसळलीं दिवोरजनीं । तियें निवडितां त्रिभुवनीं । मार्तंडु जें ॥ ५२१ ॥

kīṃ prakṛtipuruṣa donī | misaḷalīṃ divorajanīṃ | tiyeṃ nivaḍitāṃ tribhuvanīṃ | mārtaṃḍu jeṃ || 521 ||

जेथ अपारा मोहराशी । तत्वाच्या मापीं चोविसीं । उगाणा घेऊनि परेशीं । सुरवाडिजे ॥ ५२२ ॥

jetha apārā moharāśī | tatvācyā māpīṃ covisīṃ | ugāṇā gheūni pareśīṃ | suravāḍije || 522 ||

अर्जुना तें सांख्यशास्त्र । पढे जयाचें स्तोत्र । तें गुणभेदचरित्र । ऐसें आहे ॥ ५२३ ॥

arjunā teṃ sāṃkhyaśāstra | paḍhe jayāceṃ stotra | teṃ guṇabhedacaritra | aiseṃ āhe || 523 ||

जे आपुलेनि आंगिकें । त्रिविधपणाचेनि अंकें । दृश्यजात तितुकें । अंकित केलें ॥ ५२४ ॥

je āpuleni āṃgikeṃ | trividhapaṇāceni aṃkeṃ | dṛśyajāta titukeṃ | aṃkita keleṃ || 524 ||

एवं सत्वरजतमा । तिहींची एवढी असे महिमा । जें त्रैविध्य आदी ब्रह्मा । अंतीं कृमी ॥ ५२५ ॥

evaṃ satvarajatamā | tihīṃcī evaḍhī ase mahimā | jeṃ traividhya ādī brahmā | aṃtīṃ kṛmī || 525 ||

परी विश्वींची आघवी मांदी । जेणें भेदलेनि गुणभेदीं । पडिली तें तंव आदी । ज्ञान सांगो ॥ ५२६ ॥

parī viśvīṃcī āghavī māṃdī | jeṇeṃ bhedaleni guṇabhedīṃ | paḍilī teṃ taṃva ādī | jñāna sāṃgo || 526 ||

जे दिठी जरी चोख कीजे । तरी भलतेंही चोख सुजे । तैसें ज्ञानें शुद्धें लाहिजे । सर्वही शुद्ध ॥ ५२७ ॥

je diṭhī jarī cokha kīje | tarī bhalateṃhī cokha suje | taiseṃ jñāneṃ śuddheṃ lāhije | sarvahī śuddha || 527 ||

म्हणौनि तें सात्विक ज्ञान । आतां सांगों दे अवधान । कैवल्यगुणनिधान । श्रीकृष्ण म्हणे ॥ ५२८ ॥

mhaṇauni teṃ sātvika jñāna | ātāṃ sāṃgoṃ de avadhāna | kaivalyaguṇanidhāna | śrīkṛṣṇa mhaṇe || 528 ||

तरी अर्जुना गा तें फुडें । सात्विक ज्ञान चोखडें । जयाच्या उदयीं ज्ञेय बुडे । ज्ञातेनिसीं ॥ ५२९ ॥

tarī arjunā gā teṃ phuḍeṃ | sātvika jñāna cokhaḍeṃ | jayācyā udayīṃ jñeya buḍe | jñātenisīṃ || 529 ||

जैसा सूर्य न देखे अंधारें । सरिता नेणिजती सागरें । कां कवळिलिया न धरे । आत्मछाया ॥ ५३० ॥

jaisā sūrya na dekhe aṃdhāreṃ | saritā neṇijatī sāgareṃ | kāṃ kavaḷiliyā na dhare | ātmachāyā || 530 ||

तयापरी जया ज्ञाना । शिवादि तृणावसाना । इया भूतव्यक्ति भिन्ना । नाडळती ॥ ५३१ ॥

tayāparī jayā jñānā | śivādi tṛṇāvasānā | iyā bhūtavyakti bhinnā | nāḍaḷatī || 531 ||

जैसें हातें चित्र पाहातां । होय पाणियें मीठ धुतां । कां चेवोनि स्वप्ना येतां । जैसें होय ॥ ५३२ ॥

jaiseṃ hāteṃ citra pāhātāṃ | hoya pāṇiyeṃ mīṭha dhutāṃ | kāṃ cevoni svapnā yetāṃ | jaiseṃ hoya || 532 ||

तैसें ज्ञानें जेणें । करितां ज्ञातव्यातें पाहाणें । जाणता ना जाणणें । जाणावें उरे ॥ ५३३ ॥

taiseṃ jñāneṃ jeṇeṃ | karitāṃ jñātavyāteṃ pāhāṇeṃ | jāṇatā nā jāṇaṇeṃ | jāṇāveṃ ure || 533 ||

पैं सोनें आटूनि लेणीं । न काढिती आपुलिया आयणी । कां तरंग न घेपती पाणी । गाळूनि जैसें ॥ ५३४ ॥

paiṃ soneṃ āṭūni leṇīṃ | na kāḍhitī āpuliyā āyaṇī | kāṃ taraṃga na ghepatī pāṇī | gāḷūni jaiseṃ || 534 ||

तैसी जया ज्ञानाचिया हाता । न लगेचि दृश्यपथा । तें ज्ञान जाण सर्वथा । सात्विक गा ॥ ५३५ ॥

taisī jayā jñānāciyā hātā | na lageci dṛśyapathā | teṃ jñāna jāṇa sarvathā | sātvika gā || 535 ||

आरिसा पाहों जातां कोडें । जैसें पाहातेंचि कां रिगे पुढें । तैसें ज्ञेय लोटोनि पडे । ज्ञाताचि जें ॥ ५३६ ॥

ārisā pāhoṃ jātāṃ koḍeṃ | jaiseṃ pāhāteṃci kāṃ rige puḍheṃ | taiseṃ jñeya loṭoni paḍe | jñātāci jeṃ || 536 ||

पुढती तेंचि सात्विक ज्ञान । जें मोक्षलक्ष्मीचें भुवन । हें असो ऐक चिन्ह । राजसाचें ॥ ५३७ ॥

puḍhatī teṃci sātvika jñāna | jeṃ mokṣalakṣmīceṃ bhuvana | heṃ aso aika cinha | rājasāceṃ || 537 ||

तरी पार्था परीयेस । तें ज्ञान गा राजस । जें भेदाची कांस । धरूनि चाले ॥ ५३८ ॥

tarī pārthā parīyesa | teṃ jñāna gā rājasa | jeṃ bhedācī kāṃsa | dharūni cāle || 538 ||

विचित्रता भूतांचिया । आपण आंतोनि ठिकरिया । बहु चकै ज्ञातया । आणिली जेणें ॥ ५३९ ॥

vicitratā bhūtāṃciyā | āpaṇa āṃtoni ṭhikariyā | bahu cakai jñātayā | āṇilī jeṇeṃ || 539 ||

जैसें साचा रूपाआड । घालूनि विसराचें कवाड । मग स्वप्नाचें काबाड । ओपी निद्रा ॥ ५४० ॥

jaiseṃ sācā rūpāāḍa | ghālūni visarāceṃ kavāḍa | maga svapnāceṃ kābāḍa | opī nidrā || 540 ||

तैसें स्वज्ञानाचिये पौळी । बाहेरि मिथ्या महीं खळीं । तिहीं अवस्थांचिया वह्याळी । दावी जें जीवा ॥ ५४१ ॥

taiseṃ svajñānāciye pauḷī | bāheri mithyā mahīṃ khaḷīṃ | tihīṃ avasthāṃciyā vahyāḷī | dāvī jeṃ jīvā || 541 ||

अलंकारपणें झांकलें । बाळा सोनें कां वायां गेलें । तैसें नामीं रूपीं दुरावलें । अद्वैत जया ॥ ५४२ ॥

alaṃkārapaṇeṃ jhāṃkaleṃ | bāḷā soneṃ kāṃ vāyāṃ geleṃ | taiseṃ nāmīṃ rūpīṃ durāvaleṃ | advaita jayā || 542 ||

अवतरली गाडग्यां घडां । पृथ्वी अनोळख जाली मूढां । वन्हि जाला कानडा । दीपत्वासाठीं ॥ ५४३ ॥

avataralī gāḍagyāṃ ghaḍāṃ | pṛthvī anoḷakha jālī mūḍhāṃ | vanhi jālā kānaḍā | dīpatvāsāṭhīṃ || 543 ||

कां वस्त्रपणाचेनि आरोपें । मूर्खाप्रति तंतु हारपे । नाना मुग्धा पटु लोपे । दाऊनि चित्र ॥ ५४४ ॥

kāṃ vastrapaṇāceni āropeṃ | mūrkhāprati taṃtu hārape | nānā mugdhā paṭu lope | dāūni citra || 544 ||

तैशी जया ज्ञाना । जाणोनि भूतव्यक्ती भिन्ना । ऐक्यबोधाची भावना । निमोनि गेली ॥ ५४५ ॥

taiśī jayā jñānā | jāṇoni bhūtavyaktī bhinnā | aikyabodhācī bhāvanā | nimoni gelī || 545 ||

मग इंधनीं भेदला अनळु । फुलांवरी परीमळु । कां जळभेदें शकलु । चंद्रु जैसा ॥ ५४६ ॥

maga iṃdhanīṃ bhedalā anaḷu | phulāṃvarī parīmaḷu | kāṃ jaḷabhedeṃ śakalu | caṃdru jaisā || 546 ||

तैसें पदार्थभेद बहुवस । जाणोनि लहानथोर वेष । आंतलें तें राजस । ज्ञान येथ ॥ ५४७ ॥

taiseṃ padārthabheda bahuvasa | jāṇoni lahānathora veṣa | āṃtaleṃ teṃ rājasa | jñāna yetha || 547 ||

आतां तामसाचेंही लिंग । सांगेन तें वोळख चांग । डावलावया मातंग- । सदन जैसें ॥ ५४८ ॥

ātāṃ tāmasāceṃhī liṃga | sāṃgena teṃ voḷakha cāṃga | ḍāvalāvayā mātaṃga- | sadana jaiseṃ || 548 ||

तरी किरीटी जें ज्ञान । हिंडे विधीचेनि वस्त्रेंहीन । श्रुति पाठमोरी नग्न । म्हणौनि तया ॥ ५४९ ॥

tarī kirīṭī jeṃ jñāna | hiṃḍe vidhīceni vastreṃhīna | śruti pāṭhamorī nagna | mhaṇauni tayā || 549 ||

येरींही शास्त्र बटिकरीं । जें निंदेचे विटाळवरी । बोळविलेंसे डोंगरीं । म्लेंच्छधर्माच्या ॥ ५५० ॥

yerīṃhī śāstra baṭikarīṃ | jeṃ niṃdece viṭāḷavarī | boḷavileṃse ḍoṃgarīṃ | mleṃcchadharmācyā || 550 ||

जें गा ज्ञान ऐसें । गुणग्रहें तामसें । घेतलें भवें पिसें । होऊनियां ॥ ५५१ ॥

jeṃ gā jñāna aiseṃ | guṇagraheṃ tāmaseṃ | ghetaleṃ bhaveṃ piseṃ | hoūniyāṃ || 551 ||

जें सोयरिकें बाधु नेणें । पदार्थीं निषेधु न म्हणे । निरोविलें जैसें सुणें । शून्यग्रामीं ॥ ५५२ ॥

jeṃ soyarikeṃ bādhu neṇeṃ | padārthīṃ niṣedhu na mhaṇe | nirovileṃ jaiseṃ suṇeṃ | śūnyagrāmīṃ || 552 ||

तया तोंडीं जें नाडळे । कां खातां जेणें पोळे । तेंचि येक वाळे । येर घेणेचि ॥ ५५३ ॥

tayā toṃḍīṃ jeṃ nāḍaḷe | kāṃ khātāṃ jeṇeṃ poḷe | teṃci yeka vāḷe | yera gheṇeci || 553 ||

पैं सोनें चोरितां उंदिरु । न म्हणे थरुविथरु । नेणे मांसखाइरु । काळें गोरें ॥ ५५४ ॥

paiṃ soneṃ coritāṃ uṃdiru | na mhaṇe tharuvitharu | neṇe māṃsakhāiru | kāḷeṃ goreṃ || 554 ||

नाना वनामाजीं बोहरी । कडसणी जेवीं न करी । कां जीत मेलें न विचारी । बैसतां माशी ॥ ५५५ ॥

nānā vanāmājīṃ boharī | kaḍasaṇī jevīṃ na karī | kāṃ jīta meleṃ na vicārī | baisatāṃ māśī || 555 ||

अगा वांता कां वाढिलेया । साजुक कां सडलिया । विवेकु कावळिया । नाहीं जैसा ॥ ५५६ ॥

agā vāṃtā kāṃ vāḍhileyā | sājuka kāṃ saḍaliyā | viveku kāvaḷiyā | nāhīṃ jaisā || 556 ||

तैसें निषिद्ध सांडूनि द्यावें । कां विहित आदरें घ्यावें । हें विषयांचेनि नांवें । नेणेंचि जें ॥ ५५७ ॥

taiseṃ niṣiddha sāṃḍūni dyāveṃ | kāṃ vihita ādareṃ ghyāveṃ | heṃ viṣayāṃceni nāṃveṃ | neṇeṃci jeṃ || 557 ||

जेतुलें आड पडे दिठी । तेतुलें घेचि विषयासाठीं । मग तें स्त्री-द्रव्य वाटी । शिश्नोदरां ॥ ५५८ ॥

jetuleṃ āḍa paḍe diṭhī | tetuleṃ gheci viṣayāsāṭhīṃ | maga teṃ strī-dravya vāṭī | śiśnodarāṃ || 558 ||

तीर्थातीर्थ हे भाख । उदकीं नाहीं सनोळख । तृषा वोळे तेंचि सुख । वांचूनियां ॥ ५५९ ॥

tīrthātīrtha he bhākha | udakīṃ nāhīṃ sanoḷakha | tṛṣā voḷe teṃci sukha | vāṃcūniyāṃ || 559 ||

तयाचिपरी खाद्याखाद्य । न म्हणे निंद्यानिंद्य । तोंडा आवडे तें मेध्य । ऐसाचि बोधु ॥ ५६० ॥

tayāciparī khādyākhādya | na mhaṇe niṃdyāniṃdya | toṃḍā āvaḍe teṃ medhya | aisāci bodhu || 560 ||

आणि स्त्रीजात तितुकें । त्वचेंद्रियेंचि वोळखे । तियेविषयीं सोयरिकें । एकचि बोधु ॥ ५६१ ॥

āṇi strījāta titukeṃ | tvaceṃdriyeṃci voḷakhe | tiyeviṣayīṃ soyarikeṃ | ekaci bodhu || 561 ||

पैं स्वार्थीं जें उपकरे । तयाचि नाम सोयिरें । देहसंबंधु न सरे । जिये ज्ञानीं ॥ ५६२ ॥

paiṃ svārthīṃ jeṃ upakare | tayāci nāma soyireṃ | dehasaṃbaṃdhu na sare | jiye jñānīṃ || 562 ||

मृत्यूचें आघवेंचि अन्न । आघवेंचि आगी इंधन । तैसें जगचि आपलें धन । तामसज्ञाना ॥ ५६३ ॥

mṛtyūceṃ āghaveṃci anna | āghaveṃci āgī iṃdhana | taiseṃ jagaci āpaleṃ dhana | tāmasajñānā || 563 ||

ऐसेनि विश्व सकळ । जेणें विषयोचि मानिलें केवळ । तया एक जाण फळ । देहभरण ॥ ५६४ ॥

aiseni viśva sakaḷa | jeṇeṃ viṣayoci mānileṃ kevaḷa | tayā eka jāṇa phaḷa | dehabharaṇa || 564 ||

आकाशपतिता नीरा । जैसा सिंधुचि येक थारा । तैसें कृत्यजात उदरा- । लागिंचि बुझे ॥ ५६५ ॥

ākāśapatitā nīrā | jaisā siṃdhuci yeka thārā | taiseṃ kṛtyajāta udarā- | lāgiṃci bujhe || 565 ||

वांचूनि स्वर्गु नरकु आथी । तया हेतु प्रवृत्ति निवृत्ती । इये आघवियेचि राती । जाणिवेची जें ॥ ५६६ ॥

vāṃcūni svargu naraku āthī | tayā hetu pravṛtti nivṛttī | iye āghaviyeci rātī | jāṇivecī jeṃ || 566 ||

जें देहखंडा नाम आत्मा । ईश्वर पाषाणप्रतिमा । ययापरौती प्रमा । ढळों नेणें ॥ ५६७ ॥

jeṃ dehakhaṃḍā nāma ātmā | īśvara pāṣāṇapratimā | yayāparautī pramā | ḍhaḷoṃ neṇeṃ || 567 ||

म्हणे पडिलेनि शरीरें । केलेनिसीं आत्मा सरे । मा भोगावया उरे । कोण वेषें । ॥ ५६८ ॥

mhaṇe paḍileni śarīreṃ | kelenisīṃ ātmā sare | mā bhogāvayā ure | koṇa veṣeṃ | || 568 ||

ना ईश्वरु पाहातां आहे । तो भोगवी हें जरी होये । तरी देवचि खाये । विकूनियां ॥ ५६९ ॥

nā īśvaru pāhātāṃ āhe | to bhogavī heṃ jarī hoye | tarī devaci khāye | vikūniyāṃ || 569 ||

गांवींचें देवळेश्वर । नियामकचि होती साचार । तरी देशींचे डोंगर । उगे कां असती ? ॥ ५७० ॥

gāṃvīṃceṃ devaḷeśvara | niyāmakaci hotī sācāra | tarī deśīṃce ḍoṃgara | uge kāṃ asatī ? || 570 ||

ऐसा विपायें देवो मानिजे । तरी पाषाणमात्रचि जाणिजे । आणि आत्मा तंव म्हणिजे । देहातेंचि ॥ ५७१ ॥

aisā vipāyeṃ devo mānije | tarī pāṣāṇamātraci jāṇije | āṇi ātmā taṃva mhaṇije | dehāteṃci || 571 ||

येरें पापपुण्यादिकें । तें आघवेंचि करोनि लटिकें । हित मानी अग्निमुखे । चरणें जें कां ॥ ५७२ ॥

yereṃ pāpapuṇyādikeṃ | teṃ āghaveṃci karoni laṭikeṃ | hita mānī agnimukhe | caraṇeṃ jeṃ kāṃ || 572 ||

जें चामाचे डोळे दाविती । जें इंद्रियें गोडी लाविती । तेंचि साच हे प्रतीती । फुडी जया ॥ ५७३ ॥

jeṃ cāmāce ḍoḷe dāvitī | jeṃ iṃdriyeṃ goḍī lāvitī | teṃci sāca he pratītī | phuḍī jayā || 573 ||

किंबहुना ऐसी प्रथा । वाढती देखसी पार्था । धूमाची वेली वृथा । आकाशीं जैसी ॥ ५७४ ॥

kiṃbahunā aisī prathā | vāḍhatī dekhasī pārthā | dhūmācī velī vṛthā | ākāśīṃ jaisī || 574 ||

कोरडा ना वोला । उपेगा आथी गेला । तो वाढोनि मोडला । भेंडु जैसा ॥ ५७५ ॥

koraḍā nā volā | upegā āthī gelā | to vāḍhoni moḍalā | bheṃḍu jaisā || 575 ||

नाना उंसांचीं कणसें । कां नपुंसकें माणुसें । वन लागलें जैसें । साबरीचें ॥ ५७६ ॥

nānā uṃsāṃcīṃ kaṇaseṃ | kāṃ napuṃsakeṃ māṇuseṃ | vana lāgaleṃ jaiseṃ | sābarīceṃ || 576 ||

नातरी बाळकाचें मन । कां चोराघरींचें धन । अथवा गळास्तन । शेळियेचे ॥ ५७७ ॥

nātarī bāḷakāceṃ mana | kāṃ corāgharīṃceṃ dhana | athavā gaḷāstana | śeḷiyece || 577 ||

तैसें जें वायाणें । वोसाळ दिसे जाणणें । तयातें मी म्हणें । तामस ज्ञान ॥ ५७८ ॥

taiseṃ jeṃ vāyāṇeṃ | vosāḷa dise jāṇaṇeṃ | tayāteṃ mī mhaṇeṃ | tāmasa jñāna || 578 ||

तेंही ज्ञान इया भाषा । बोलिजे तो भावो ऐसा । जात्यंधाचा कां जैसा । डोळा वाडु ॥ ५७९ ॥

teṃhī jñāna iyā bhāṣā | bolije to bhāvo aisā | jātyaṃdhācā kāṃ jaisā | ḍoḷā vāḍu || 579 ||

कां बधिराचे नीट कान । अपेया नाम पान । तैसें आडनांव ज्ञान । तामसा तया ॥ ५८० ॥

kāṃ badhirāce nīṭa kāna | apeyā nāma pāna | taiseṃ āḍanāṃva jñāna | tāmasā tayā || 580 ||

हें असो किती बोलावें । तरी ऐसें जें देखावें । तें ज्ञान नोहे जाणावें । डोळस तम ॥ ५८१ ॥

heṃ aso kitī bolāveṃ | tarī aiseṃ jeṃ dekhāveṃ | teṃ jñāna nohe jāṇāveṃ | ḍoḷasa tama || 581 ||

एवं तिहीं गुणीं । भेदलें यथालक्षणीं । ज्ञान श्रोतेशिरोमणी । दाविलें तुज ॥ ५८२ ॥

evaṃ tihīṃ guṇīṃ | bhedaleṃ yathālakṣaṇīṃ | jñāna śroteśiromaṇī | dāvileṃ tuja || 582 ||

आतां याचि त्रिप्रकारा । ज्ञानाचेनि धनुर्धरा । प्रकाशें होती गोचरा । कर्तयांच्या क्रिया ॥ ५८३ ॥

ātāṃ yāci triprakārā | jñānāceni dhanurdharā | prakāśeṃ hotī gocarā | kartayāṃcyā kriyā || 583 ||

म्हणौनि कर्म पैं गा । अनुसरे तिहीं भागां । मोहरे जालिया वोघा । तोय जैसे ॥ ५८४ ॥

mhaṇauni karma paiṃ gā | anusare tihīṃ bhāgāṃ | mohare jāliyā voghā | toya jaise || 584 ||

तेंचि ज्ञानत्रयवशें । त्रिविध कर्म जें असे । तेथ सात्विक तंव ऐसें । परीसे आधीं ॥ ५८५ ॥

teṃci jñānatrayavaśeṃ | trividha karma jeṃ ase | tetha sātvika taṃva aiseṃ | parīse ādhīṃ || 585 ||

तरी स्वाधिकाराचेनि मार्गेंं । आलें जें मानिलें आंगें । पतिव्रतेचेनि परीष्वंगें । प्रियातें जैसें ॥ ५८६ ॥

tarī svādhikārāceni mārgeṃṃ | āleṃ jeṃ mānileṃ āṃgeṃ | pativrateceni parīṣvaṃgeṃ | priyāteṃ jaiseṃ || 586 ||

सांवळ्या आंगा चंदन । प्रमदालोचनीं अंजन । तैसें अधिकारासी मंडण । नित्यपणें जें ॥ ५८७ ॥

sāṃvaḷyā āṃgā caṃdana | pramadālocanīṃ aṃjana | taiseṃ adhikārāsī maṃḍaṇa | nityapaṇeṃ jeṃ || 587 ||

तें नित्य कर्म भलें । होय नैमित्तिकीं सावाइलें । सोनयासि जोडलें । सौरभ्य जैसें ॥ ५८८ ॥

teṃ nitya karma bhaleṃ | hoya naimittikīṃ sāvāileṃ | sonayāsi joḍaleṃ | saurabhya jaiseṃ || 588 ||

आणि आंगा जीवाची संपत्ती । वेंचूनि बाळाची करी पाळती । परी जीवें उबगणें हें स्थिती । न पाहे माय ॥ ५८९ ॥

āṇi āṃgā jīvācī saṃpattī | veṃcūni bāḷācī karī pāḷatī | parī jīveṃ ubagaṇeṃ heṃ sthitī | na pāhe māya || 589 ||

तैसें सर्वस्वें कर्म अनुष्ठी । परी फळ न सूये दिठी । उखिती क्रिया पैठी । ब्रह्मींचि करी ॥ ५९० ॥

taiseṃ sarvasveṃ karma anuṣṭhī | parī phaḷa na sūye diṭhī | ukhitī kriyā paiṭhī | brahmīṃci karī || 590 ||

आणि प्रिय आलिया स्वभावें । शंबळ उरे वेंचे ठाउवें । नव्हे तैसें सत्प्रसंगें करावें । पारुषे जरी ॥ ५९१ ॥

āṇi priya āliyā svabhāveṃ | śaṃbaḷa ure veṃce ṭhāuveṃ | navhe taiseṃ satprasaṃgeṃ karāveṃ | pāruṣe jarī || 591 ||

तरी अकरणाचेनि खेदें । द्वेषातें जीवीं न बांधे । जालियाचेनि आनंदें । फुंजों नेणें ॥ ५९२ ॥

tarī akaraṇāceni khedeṃ | dveṣāteṃ jīvīṃ na bāṃdhe | jāliyāceni ānaṃdeṃ | phuṃjoṃ neṇeṃ || 592 ||

ऐसऐसिया हातवटिया । कर्म निफजे जें धनंजया । जाण सात्विक हें तया । गुणनाम गा ॥ ५९३ ॥

aisaaisiyā hātavaṭiyā | karma niphaje jeṃ dhanaṃjayā | jāṇa sātvika heṃ tayā | guṇanāma gā || 593 ||

ययावरी राजसाचें । लक्षण सांगिजेल साचें । न करीं अवधानाचें । वाणेंपण ॥ ५९४ ॥

yayāvarī rājasāceṃ | lakṣaṇa sāṃgijela sāceṃ | na karīṃ avadhānāceṃ | vāṇeṃpaṇa || 594 ||

तरी घरीं मातापितरां । धड बोली नाहीं संसारा । येर विश्व भरी आदरा । मूर्खु जैसा ॥ ५९५ ॥

tarī gharīṃ mātāpitarāṃ | dhaḍa bolī nāhīṃ saṃsārā | yera viśva bharī ādarā | mūrkhu jaisā || 595 ||

का तुळशीचिया झाडा । दुरूनि न घापें सिंतोडा । द्राक्षीचिया तरी बुडा । दूधचि लाविजे ॥ ५९६ ॥

kā tuḷaśīciyā jhāḍā | durūni na ghāpeṃ siṃtoḍā | drākṣīciyā tarī buḍā | dūdhaci lāvije || 596 ||

तैसी नित्यनैमित्तिकें । कर्में जियें आवश्यकें । तयांचेविषयीं न शके । बैसला उठूं ॥ ५९७ ॥

taisī nityanaimittikeṃ | karmeṃ jiyeṃ āvaśyakeṃ | tayāṃceviṣayīṃ na śake | baisalā uṭhūṃ || 597 ||

येरां काम्याचेनि तरी नांवें । देह सर्वस्व आघवें । वेचितांही न मनवे । बहु ऐसें ॥ ५९८ ॥

yerāṃ kāmyāceni tarī nāṃveṃ | deha sarvasva āghaveṃ | vecitāṃhī na manave | bahu aiseṃ || 598 ||

अगा देवढी वाढी लाहिजे । तेथ मोल देतां न धाइजे । पेरितां पुरें न म्हणिजे । बीज जेवीं ॥ ५९९ ॥

agā devaḍhī vāḍhī lāhije | tetha mola detāṃ na dhāije | peritāṃ pureṃ na mhaṇije | bīja jevīṃ || 599 ||

कां परीसु आलिया हातीं । लोहालागीं सर्वसंपत्ती । वेचितां ये उन्नती । साधकु जैसा ॥ ६०० ॥

kāṃ parīsu āliyā hātīṃ | lohālāgīṃ sarvasaṃpattī | vecitāṃ ye unnatī | sādhaku jaisā || 600 ||

तैसीं फळें देखोनि पुढें । काम्यकर्में दुवाडें । करी परी तें थोकडें । केलेंही मानी ॥ ६०१ ॥

taisīṃ phaḷeṃ dekhoni puḍheṃ | kāmyakarmeṃ duvāḍeṃ | karī parī teṃ thokaḍeṃ | keleṃhī mānī || 601 ||

तेणें फळकामुकें । यथाविधी नेटकें । काम्य कीजे तितुकें । क्रियाजात ॥ ६०२ ॥

teṇeṃ phaḷakāmukeṃ | yathāvidhī neṭakeṃ | kāmya kīje titukeṃ | kriyājāta || 602 ||

आणि तयाही केलियाचें । तोंडीं लावी दौंडीचें । कर्मी या नांवपाटाचें । वाणें सारी ॥ ६०३ ॥

āṇi tayāhī keliyāceṃ | toṃḍīṃ lāvī dauṃḍīceṃ | karmī yā nāṃvapāṭāceṃ | vāṇeṃ sārī || 603 ||

तैसा भरे कर्माहंकारु । मग पिता अथवा गुरु । ते न मनी काळज्वरु । औषध जैसें ॥ ६०४ ॥

taisā bhare karmāhaṃkāru | maga pitā athavā guru | te na manī kāḷajvaru | auṣadha jaiseṃ || 604 ||

तैसेनि साहंकारें । फळाभिलाषियें नरें । कीजे गा आदरें । जें जें कांहीं ॥ ६०५ ॥

taiseni sāhaṃkāreṃ | phaḷābhilāṣiyeṃ nareṃ | kīje gā ādareṃ | jeṃ jeṃ kāṃhīṃ || 605 ||

परी तेंही करणें बहुवसा । वळघोनि करी सायासा । जीवनोपावो कां जैसा । कोल्हाटियांचा ॥ ६०६ ॥

parī teṃhī karaṇeṃ bahuvasā | vaḷaghoni karī sāyāsā | jīvanopāvo kāṃ jaisā | kolhāṭiyāṃcā || 606 ||

एका कणालागीं.ण् उंदिरु । आसका उपसे डोंगरु । कां शेवाळोद्देशें दर्दुरु । समुद्रु डहुळी ॥ ६०७ ॥

ekā kaṇālāgīṃ.ṇ uṃdiru | āsakā upase ḍoṃgaru | kāṃ śevāḷoddeśeṃ darduru | samudru ḍahuḷī || 607 ||

पैं भिकेपरतें न लाहे । तऱ्ही गारुडी सापु वाहे । काय कीजे शीणुचि होये । गोडु येकां ॥ ६०८ ॥

paiṃ bhikeparateṃ na lāhe | taऱhī gāruḍī sāpu vāhe | kāya kīje śīṇuci hoye | goḍu yekāṃ || 608 ||

हे असो परमाणूचेनि लाभें । पाताळ लंघिती वोळंबे । तैसें स्वर्गसुखलोभें । विचंबणें जें ॥ ६०९ ॥

he aso paramāṇūceni lābheṃ | pātāḷa laṃghitī voḷaṃbe | taiseṃ svargasukhalobheṃ | vicaṃbaṇeṃ jeṃ || 609 ||

तें काम्य कर्म सक्लेश । जाणावें येथ राजस । आतां चिन्ह परिस । तामसाचें ॥ ६१० ॥

teṃ kāmya karma sakleśa | jāṇāveṃ yetha rājasa | ātāṃ cinha parisa | tāmasāceṃ || 610 ||

तरी तें गा तामस कर्म । जें निंदेचें काळें धाम । निषेधाचें जन्म । सांच जेणें ॥ ६११ ॥

tarī teṃ gā tāmasa karma | jeṃ niṃdeceṃ kāḷeṃ dhāma | niṣedhāceṃ janma | sāṃca jeṇeṃ || 611 ||

जें निपजविल्यापाठींं । कांहींच न दिसे दिठी । रेघ काढलिया पोटीं । तोयाचे जेवीं ॥ ६१२ ॥

jeṃ nipajavilyāpāṭhīṃṃ | kāṃhīṃca na dise diṭhī | regha kāḍhaliyā poṭīṃ | toyāce jevīṃ || 612 ||

कां कांजी घुसळलिया । कां राखोंडी फुंकलिया । कांहीं न दिसे गाळिलिया । वाळुघाणा ॥ ६१३ ॥

kāṃ kāṃjī ghusaḷaliyā | kāṃ rākhoṃḍī phuṃkaliyā | kāṃhīṃ na dise gāḷiliyā | vāḷughāṇā || 613 ||

नाना उपणिलिया भूंस । कां विंधिलिया आकाश । नाना मांडिलिया पाश । वारयासी ॥ ६१४ ॥

nānā upaṇiliyā bhūṃsa | kāṃ viṃdhiliyā ākāśa | nānā māṃḍiliyā pāśa | vārayāsī || 614 ||

हें आवघेंचि जैसें । वांझें होऊनि नासे । जें केलिया पाठीं तैसें । वायांचि जाय ॥ ६१५ ॥

heṃ āvagheṃci jaiseṃ | vāṃjheṃ hoūni nāse | jeṃ keliyā pāṭhīṃ taiseṃ | vāyāṃci jāya || 615 ||

येऱ्हवीं नरदेहाही येवढें । धन आटणीये पडे । जें कर्म निफजवितां मोडे । जगाचें सुख ॥ ६१६ ॥

yeऱhavīṃ naradehāhī yevaḍheṃ | dhana āṭaṇīye paḍe | jeṃ karma niphajavitāṃ moḍe | jagāceṃ sukha || 616 ||

जैसा कमळवनीं फांसु । काढिलिया कांटसु । आपण झिजे नाशु । कमळां करी ॥ ६१७ ॥

jaisā kamaḷavanīṃ phāṃsu | kāḍhiliyā kāṃṭasu | āpaṇa jhije nāśu | kamaḷāṃ karī || 617 ||

कां आपण आंगें जळे । आणि नागवी जगाचे डोळे । पतंगु जैसा सळें । दीपाचेनि ॥ ६१८ ॥

kāṃ āpaṇa āṃgeṃ jaḷe | āṇi nāgavī jagāce ḍoḷe | pataṃgu jaisā saḷeṃ | dīpāceni || 618 ||

तैसें सर्वस्व वायां जावो । वरी देहाही होय घावो । परी पुढिलां अपावो । निफजविजे जेणें ॥ ६१९ ॥

taiseṃ sarvasva vāyāṃ jāvo | varī dehāhī hoya ghāvo | parī puḍhilāṃ apāvo | niphajavije jeṇeṃ || 619 ||

माशी आपणयातें गिळवी । परी पुढीला वांती शिणवी । तें कश्मळ आठवी । आचरण जें ॥ ६२० ॥

māśī āpaṇayāteṃ giḷavī | parī puḍhīlā vāṃtī śiṇavī | teṃ kaśmaḷa āṭhavī | ācaraṇa jeṃ || 620 ||

तेंही करावयो दोषें । मज सामर्थ्य असे कीं नसे । हेंहीं पुढील तैसें । न पाहतां करी ॥ ६२१ ॥

teṃhī karāvayo doṣeṃ | maja sāmarthya ase kīṃ nase | heṃhīṃ puḍhīla taiseṃ | na pāhatāṃ karī || 621 ||

केवढा माझा उपावो । करितां कोण प्रस्तावो । केलियाही आवो । काय येथ ॥ ६२२ ॥

kevaḍhā mājhā upāvo | karitāṃ koṇa prastāvo | keliyāhī āvo | kāya yetha || 622 ||

इये जाणिवेची सोये । अविवेकाचेनि पायें । पुसोनियां होये । साटोप कर्मीं ॥ ६२३ ॥

iye jāṇivecī soye | avivekāceni pāyeṃ | pusoniyāṃ hoye | sāṭopa karmīṃ || 623 ||

आपला वसौटा जाळुनी । बिसाटे जैसा वन्ही । कां स्वमर्यादा गिळोनि । सिंधु उठी ॥ ६२४ ॥

āpalā vasauṭā jāḷunī | bisāṭe jaisā vanhī | kāṃ svamaryādā giḷoni | siṃdhu uṭhī || 624 ||

मग नेणें बहु थोडें । न पाहे मागें पुढें । मार्गामार्ग येकवढें । करीत चाले ॥ ६२५ ॥

maga neṇeṃ bahu thoḍeṃ | na pāhe māgeṃ puḍheṃ | mārgāmārga yekavaḍheṃ | karīta cāle || 625 ||

तैसें कृत्याकृत्य सरकटित । आपपर नुरवित । कर्म होय तें निश्चित । तामस जाण ॥ ६२६ ॥

taiseṃ kṛtyākṛtya sarakaṭita | āpapara nuravita | karma hoya teṃ niścita | tāmasa jāṇa || 626 ||

ऐसी गुणत्रयभिन्ना । कर्माची गा अर्जुना । हे केली विवंचना । उपपत्तींसीं ॥ ६२७ ॥

aisī guṇatrayabhinnā | karmācī gā arjunā | he kelī vivaṃcanā | upapattīṃsīṃ || 627 ||

आतां ययाचि कर्मा भजतां । कर्माभिमानिया कर्ता । तो जीवुही त्रिविधता । पातला असे ॥ ६२८ ॥

ātāṃ yayāci karmā bhajatāṃ | karmābhimāniyā kartā | to jīvuhī trividhatā | pātalā ase || 628 ||

चतुराश्रमवशें । एकु पुरुषु चतुर्धा दिसे । कर्तया त्रैविध्य तैसें । कर्मभेदें ॥ ६२९ ॥

caturāśramavaśeṃ | eku puruṣu caturdhā dise | kartayā traividhya taiseṃ | karmabhedeṃ || 629 ||

तरी तयां तिहीं आंतु । सात्विक तंव प्रस्तुतु । सांगेन दत्तचित्तु । आकर्णीं तूं ॥ ६३० ॥

tarī tayāṃ tihīṃ āṃtu | sātvika taṃva prastutu | sāṃgena dattacittu | ākarṇīṃ tūṃ || 630 ||

तरी फळोद्देशें सांडिलिया । वाढती जेवीं सरळिया । शाखा कां चंदनाचिया । बावन्नया ॥ ६३१ ॥

tarī phaḷoddeśeṃ sāṃḍiliyā | vāḍhatī jevīṃ saraḷiyā | śākhā kāṃ caṃdanāciyā | bāvannayā || 631 ||

कां न फळतांही सार्थका । जैसिया नागलतिका । तैसिया करी नित्यादिकां । क्रिया जो कां ॥ ६३२ ॥

kāṃ na phaḷatāṃhī sārthakā | jaisiyā nāgalatikā | taisiyā karī nityādikāṃ | kriyā jo kāṃ || 632 ||

परी फळशून्यता । नाहीं तया विफळता । पैं फळासीचि पंडुसुता । फळें कायिसी । ॥ ६३३ ॥

parī phaḷaśūnyatā | nāhīṃ tayā viphaḷatā | paiṃ phaḷāsīci paṃḍusutā | phaḷeṃ kāyisī | || 633 ||

आणि आदरें करी बहुवसें । परी कर्ता मी हें नुमसे । वर्षाकाळींचें जैसें । मेघवृंद ॥ ६३४ ॥

āṇi ādareṃ karī bahuvaseṃ | parī kartā mī heṃ numase | varṣākāḷīṃceṃ jaiseṃ | meghavṛṃda || 634 ||

तेवींचि परमात्मलिंगा । समर्पावयाजोगा । कर्मकलापु पैं गा । निपजावया ॥ ६३५ ॥

tevīṃci paramātmaliṃgā | samarpāvayājogā | karmakalāpu paiṃ gā | nipajāvayā || 635 ||

तया काळातें नुलंघणें । देशशुद्धिही साधणें । कां शास्त्रांच्या वातीं पाहणें । क्रियानिर्णयो ॥ ६३६ ॥

tayā kāḷāteṃ nulaṃghaṇeṃ | deśaśuddhihī sādhaṇeṃ | kāṃ śāstrāṃcyā vātīṃ pāhaṇeṃ | kriyānirṇayo || 636 ||

वृत्ति करणें येकवळा । चित्त जावों न देणें फळा । नियमांचिया सांखळा । वाहणें सदा ॥ ६३७ ॥

vṛtti karaṇeṃ yekavaḷā | citta jāvoṃ na deṇeṃ phaḷā | niyamāṃciyā sāṃkhaḷā | vāhaṇeṃ sadā || 637 ||

हा निरोधु साहावयालागीं । धैर्याचिया चांगचांगीं । चिंतवणी जिती आंगीं । वाहे जो कां ॥ ६३८ ॥

hā nirodhu sāhāvayālāgīṃ | dhairyāciyā cāṃgacāṃgīṃ | ciṃtavaṇī jitī āṃgīṃ | vāhe jo kāṃ || 638 ||

आणि आत्मयाचिये आवडी । कर्में करितां वरपडीं । देहसुखाचिये परवडीं । येवों न लाहे ॥ ६३९ ॥

āṇi ātmayāciye āvaḍī | karmeṃ karitāṃ varapaḍīṃ | dehasukhāciye paravaḍīṃ | yevoṃ na lāhe || 639 ||

आळसा निद्रा दुऱ्हावे । क्षुधा न बाणवे । सुरवाडु न पावे । आंगाचा ठावो ॥ ६४० ॥

āḷasā nidrā duऱhāve | kṣudhā na bāṇave | suravāḍu na pāve | āṃgācā ṭhāvo || 640 ||

तंव अधिकाधिक । उत्साहो धरी आगळीक । सोनें जैसें पुटीं तुक । तुटलिया कसीं ॥ ६४१ ॥

taṃva adhikādhika | utsāho dharī āgaḷīka | soneṃ jaiseṃ puṭīṃ tuka | tuṭaliyā kasīṃ || 641 ||

जरी आवडी आथी साच । तरी जीवितही सलंच । आगीं घालितां रोमांच । देखिजती सतिये । ॥ ६४२ ॥

jarī āvaḍī āthī sāca | tarī jīvitahī salaṃca | āgīṃ ghālitāṃ romāṃca | dekhijatī satiye | || 642 ||

मा आत्मया येवढीया प्रिया । वालभेला जो धनंजया । देहही सिदतां तया । काय खेदु होईल ? ॥ ६४३ ॥

mā ātmayā yevaḍhīyā priyā | vālabhelā jo dhanaṃjayā | dehahī sidatāṃ tayā | kāya khedu hoīla ? || 643 ||

म्हणौनि विषयसुरवाडु तुटे । जंव जंव देहबुद्धि आटे । तंव तंव आनंदु दुणवटे । कर्मीं जया ॥ ६४४ ॥

mhaṇauni viṣayasuravāḍu tuṭe | jaṃva jaṃva dehabuddhi āṭe | taṃva taṃva ānaṃdu duṇavaṭe | karmīṃ jayā || 644 ||

ऐसेनि जो कर्म करी । आणि कोणे एके अवसरीं । तें ठाके ऐसी परी । वाहे जरी ॥ ६४५ ॥

aiseni jo karma karī | āṇi koṇe eke avasarīṃ | teṃ ṭhāke aisī parī | vāhe jarī || 645 ||

तरी कडाडीं लोटला गाडा । तो आपणपें न मनी अवघडा । तैसा ठाकलेनिही थोडा । नोहे जो कां ॥ ६४६ ॥

tarī kaḍāḍīṃ loṭalā gāḍā | to āpaṇapeṃ na manī avaghaḍā | taisā ṭhākalenihī thoḍā | nohe jo kāṃ || 646 ||

नातरी आदरिलें । अव्यंग सिद्धी गेलें । तरी तेंही जिंतिलें । मिरवूं नेणें ॥ ६४७ ॥

nātarī ādarileṃ | avyaṃga siddhī geleṃ | tarī teṃhī jiṃtileṃ | miravūṃ neṇeṃ || 647 ||

इया खुणा कर्म करितां । देखिजे जो पंडुसुता । तयातें म्हणिपे तत्त्वतां । सात्विकु कर्ता ॥ ६४८ ॥

iyā khuṇā karma karitāṃ | dekhije jo paṃḍusutā | tayāteṃ mhaṇipe tattvatāṃ | sātviku kartā || 648 ||

आतां राजसा कर्तेया । वोळखणें हें धनंजया । जे अभिलाषा जगाचिया । वसौटा तो ॥ ६४९ ॥

ātāṃ rājasā karteyā | voḷakhaṇeṃ heṃ dhanaṃjayā | je abhilāṣā jagāciyā | vasauṭā to || 649 ||

जैसा गावींचिया कश्मळा । उकरडा होय येकवळा । कां स्मशानीं अमंगळा । आघवयांची ॥ ६५० ॥

jaisā gāvīṃciyā kaśmaḷā | ukaraḍā hoya yekavaḷā | kāṃ smaśānīṃ amaṃgaḷā | āghavayāṃcī || 650 ||

तया परी जो अशेषा । विश्वाचिया अभिलाषा । पायपाखाळणिया दोषां । घरटा जाला ॥ ६५१ ॥

tayā parī jo aśeṣā | viśvāciyā abhilāṣā | pāyapākhāḷaṇiyā doṣāṃ | gharaṭā jālā || 651 ||

म्हणौनि फळाचा लागु । देखे जिये असलगु । तिये कर्मीं चांगु । रोहो मांडी ॥ ६५२ ॥

mhaṇauni phaḷācā lāgu | dekhe jiye asalagu | tiye karmīṃ cāṃgu | roho māṃḍī || 652 ||

आणि आपण जालिये जोडी । उपखों नेदी कवडी । क्षणक्षणा कुरोंडी । जीवाची करी ॥ ६५३ ॥

āṇi āpaṇa jāliye joḍī | upakhoṃ nedī kavaḍī | kṣaṇakṣaṇā kuroṃḍī | jīvācī karī || 653 ||

कृपणु चित्तीं ठेवा आपुला । तैसा दक्षु पराविया माला । बकु जैसा खुतला । मासेयासी ॥ ६५४ ॥

kṛpaṇu cittīṃ ṭhevā āpulā | taisā dakṣu parāviyā mālā | baku jaisā khutalā | māseyāsī || 654 ||

आणि गोंवी गेलिया जवळी । झगटलिया अंग फाळी । फळें तरी आंतु पोळी । बोरांटी जैसी ॥ ६५५ ॥

āṇi goṃvī geliyā javaḷī | jhagaṭaliyā aṃga phāḷī | phaḷeṃ tarī āṃtu poḷī | borāṃṭī jaisī || 655 ||

तैसें मनें वाचा कायें । भलतया दुःख देतु जाये । स्वार्थु साधितां न पाहे । पराचें हित ॥ ६५६ ॥

taiseṃ maneṃ vācā kāyeṃ | bhalatayā duḥkha detu jāye | svārthu sādhitāṃ na pāhe | parāceṃ hita || 656 ||

तेवींचि आंगें कर्मीं । आचरणें नोहे क्षमी । न निघे मनोधर्मीं । अरोचकु ॥ ६५७ ॥

tevīṃci āṃgeṃ karmīṃ | ācaraṇeṃ nohe kṣamī | na nighe manodharmīṃ | arocaku || 657 ||

कनकाचिया फळा । आंतु माज बाहेरी मौळा । तैसा सबाह्य दुबळा । शुचित्वें जो ॥ ६५८ ॥

kanakāciyā phaḷā | āṃtu māja bāherī mauḷā | taisā sabāhya dubaḷā | śucitveṃ jo || 658 ||

आणि कर्मजात केलिया । फळ लाहे जरी धनंजया । तरी हरिखें जगा यया । वांकुलिया वाये ॥ ६५९ ॥

āṇi karmajāta keliyā | phaḷa lāhe jarī dhanaṃjayā | tarī harikheṃ jagā yayā | vāṃkuliyā vāye || 659 ||

अथवा जें आदरिलें । हीनफळ होय केलें । तरीं शोकें तेणें जिंतिलें । धिक्कारों लागे ॥ ६६० ॥

athavā jeṃ ādarileṃ | hīnaphaḷa hoya keleṃ | tarīṃ śokeṃ teṇeṃ jiṃtileṃ | dhikkāroṃ lāge || 660 ||

कर्मीं राहाटी ऐसी । जयातें होती देखसी । तोचि जाण त्रिशुद्धीसी । राजस कर्ता ॥ ६६१ ॥

karmīṃ rāhāṭī aisī | jayāteṃ hotī dekhasī | toci jāṇa triśuddhīsī | rājasa kartā || 661 ||

आतां यया पाठीं येरु । जो कुकर्माचा आगरु । तोही करूं गोचरु । तामस कर्ता ॥ ६६२ ॥

ātāṃ yayā pāṭhīṃ yeru | jo kukarmācā āgaru | tohī karūṃ gocaru | tāmasa kartā || 662 ||

तरी मियां लागलिया कैसें । पुढील जळत असे । हें नेणिजे हुताशें । जियापरी ॥ ६६३ ॥

tarī miyāṃ lāgaliyā kaiseṃ | puḍhīla jaḷata ase | heṃ neṇije hutāśeṃ | jiyāparī || 663 ||

पैं शस्त्रें मियां तिखटें । नेणिजे कैसेनि निवटे । कां नेणिजे काळकूटें । आपुलें केलें ॥ ६६४ ॥

paiṃ śastreṃ miyāṃ tikhaṭeṃ | neṇije kaiseni nivaṭe | kāṃ neṇije kāḷakūṭeṃ | āpuleṃ keleṃ || 664 ||

तैसा पुढीलया आपुलया । घातु करीत धनंजया । आदरी वोखटिया । क्रिया जो कां ॥ ६६५ ॥

taisā puḍhīlayā āpulayā | ghātu karīta dhanaṃjayā | ādarī vokhaṭiyā | kriyā jo kāṃ || 665 ||

तिया करितांही वेळीं । काय जालें हें न सांभाळी । चळला वायु वाहटुळी । चेष्टे तैसा ॥ ६६६ ॥

tiyā karitāṃhī veḷīṃ | kāya jāleṃ heṃ na sāṃbhāḷī | caḷalā vāyu vāhaṭuḷī | ceṣṭe taisā || 666 ||

पैं करणिया आणि जया । मेळु नाहीं धनंजया । तो पाहुनी पिसेया । कैंचीं त्राय ? ॥ ६६७ ॥

paiṃ karaṇiyā āṇi jayā | meḷu nāhīṃ dhanaṃjayā | to pāhunī piseyā | kaiṃcīṃ trāya ? || 667 ||

आणि इंद्रियांचें वोगरिलें । चरोनि राखे जो जियालें । बैलातळीं लागलें । गोचिड जैसें ॥ ६६८ ॥

āṇi iṃdriyāṃceṃ vogarileṃ | caroni rākhe jo jiyāleṃ | bailātaḷīṃ lāgaleṃ | gociḍa jaiseṃ || 668 ||

हांसया रुदना वेळु । नेणतां आदरी बाळु । राहाटे उच्छृंखळु । तयापरी ॥ ६६९ ॥

hāṃsayā rudanā veḷu | neṇatāṃ ādarī bāḷu | rāhāṭe ucchṛṃkhaḷu | tayāparī || 669 ||

जो प्रकृती आंतलेपणें । कृत्याकृत्यस्वादु नेणे । फुगे केरें धालेपणें । उकरडा जैसा ॥ ६७० ॥

jo prakṛtī āṃtalepaṇeṃ | kṛtyākṛtyasvādu neṇe | phuge kereṃ dhālepaṇeṃ | ukaraḍā jaisā || 670 ||

म्हणौनि मान्याचेनि नांवें । ईश्वराही परी न खालवे । स्तब्धपणें न मनवे । डोंगरासी ॥ ६७१ ॥

mhaṇauni mānyāceni nāṃveṃ | īśvarāhī parī na khālave | stabdhapaṇeṃ na manave | ḍoṃgarāsī || 671 ||

आणि मन जयाचें विषकल्लोळीं । राहाटी फुडी चोरिली । दिठी कीर ते वोली । पण्यांगनेची ॥ ६७२ ॥

āṇi mana jayāceṃ viṣakalloḷīṃ | rāhāṭī phuḍī corilī | diṭhī kīra te volī | paṇyāṃganecī || 672 ||

किंबहुना कपटाचें । देहचि वळिलें तयाचें । तें जिणें कीं जुंवाराचें । टिटेघर ॥ ६७३ ॥

kiṃbahunā kapaṭāceṃ | dehaci vaḷileṃ tayāceṃ | teṃ jiṇeṃ kīṃ juṃvārāceṃ | ṭiṭeghara || 673 ||

नोहे तयाचा प्रादुर्भावो । तो साभिलाष भिल्लांचा गांवो । म्हणौनि नये येवों जावों । तया वाटा ॥ ६७४ ॥

nohe tayācā prādurbhāvo | to sābhilāṣa bhillāṃcā gāṃvo | mhaṇauni naye yevoṃ jāvoṃ | tayā vāṭā || 674 ||

आणि आणिकांचें निकें केलें । विरु होय जया आलें । जैसें अपेय पया मिनलें । लवण करी ॥ ६७५ ॥

āṇi āṇikāṃceṃ nikeṃ keleṃ | viru hoya jayā āleṃ | jaiseṃ apeya payā minaleṃ | lavaṇa karī || 675 ||

कां हींव ऐसा पदार्थु । घातलिया आगीआंतु । तेचि क्षणीं धडाडितु । अग्नि होय ॥ ६७६ ॥

kāṃ hīṃva aisā padārthu | ghātaliyā āgīāṃtu | teci kṣaṇīṃ dhaḍāḍitu | agni hoya || 676 ||

नाना सुद्रव्यें गोमटीं । जालिया शरीरीं पैठीं । होऊनि ठाती किरीटी । मळुचि जेवीं ॥ ६७७ ॥

nānā sudravyeṃ gomaṭīṃ | jāliyā śarīrīṃ paiṭhīṃ | hoūni ṭhātī kirīṭī | maḷuci jevīṃ || 677 ||

तैसें पुढिलाचें बरवें । जयाच्या भीतरीं पावे । आणि विरुद्धचि आघवें । होऊनि निगे ॥ ६७८ ॥

taiseṃ puḍhilāceṃ baraveṃ | jayācyā bhītarīṃ pāve | āṇi viruddhaci āghaveṃ | hoūni nige || 678 ||

जो गुण घे दे दोख । अमृताचें करी विख । दूध पाजलिया देख । व्याळु जैसा ॥ ६७९ ॥

jo guṇa ghe de dokha | amṛtāceṃ karī vikha | dūdha pājaliyā dekha | vyāḷu jaisā || 679 ||

आणि ऐहिकीं जियावें । जेणें परत्रा साच यावें । तें उचित कृत्य पावे । अवसरीं जिये ॥ ६८० ॥

āṇi aihikīṃ jiyāveṃ | jeṇeṃ paratrā sāca yāveṃ | teṃ ucita kṛtya pāve | avasarīṃ jiye || 680 ||

तेव्हां जया आपैसी । निद्रा ये ठेविली ऐसी । दुर्व्यवहारीं जैसी । विटाळें लोटे ॥ ६८१ ॥

tevhāṃ jayā āpaisī | nidrā ye ṭhevilī aisī | durvyavahārīṃ jaisī | viṭāḷeṃ loṭe || 681 ||

पैं द्राक्षरसा आम्ररसा । वेळे तोंड सडे वायसा । कां डोळे फुटती दिवसा । डुडुळाचे ॥ ६८२ ॥

paiṃ drākṣarasā āmrarasā | veḷe toṃḍa saḍe vāyasā | kāṃ ḍoḷe phuṭatī divasā | ḍuḍuḷāce || 682 ||

तैसा कल्याणकाळु पाहे । तैं तयातें आळसु खाये । ना प्रमादीं तरी होये । तो म्हणे तैसें ॥ ६८३ ॥

taisā kalyāṇakāḷu pāhe | taiṃ tayāteṃ āḷasu khāye | nā pramādīṃ tarī hoye | to mhaṇe taiseṃ || 683 ||

जेवींचि सागराच्या पोटीं । जळे अखंड आगिठी । तैसा विषादु वाहे गांठीं । जिवाचिये जो ॥ ६८४ ॥

jevīṃci sāgarācyā poṭīṃ | jaḷe akhaṃḍa āgiṭhī | taisā viṣādu vāhe gāṃṭhīṃ | jivāciye jo || 684 ||

लेंडोराआगीं धूमावधि । कां अपाना आंगीं दुर्गंधि । तैसा जो जीवितावधि । विषादें केला ॥ ६८५ ॥

leṃḍorāāgīṃ dhūmāvadhi | kāṃ apānā āṃgīṃ durgaṃdhi | taisā jo jīvitāvadhi | viṣādeṃ kelā || 685 ||

आणि कल्पांताचिया पारा । वेगळेंही जो वीरा । सूत्र धरी व्यापारा । साभिलाषा ॥ ६८६ ॥

āṇi kalpāṃtāciyā pārā | vegaḷeṃhī jo vīrā | sūtra dharī vyāpārā | sābhilāṣā || 686 ||

अगा जगाही परौती । शुचा वाहे पैं चित्तीं । करितां विषीं हातीं । तृणही न लगे ॥ ६८७ ॥

agā jagāhī parautī | śucā vāhe paiṃ cittīṃ | karitāṃ viṣīṃ hātīṃ | tṛṇahī na lage || 687 ||

ऐसा जो लोकाआंतु । पापपुंजु मूर्तु । देखसी तो अव्याहतु । तामसु कर्ता ॥ ६८८ ॥

aisā jo lokāāṃtu | pāpapuṃju mūrtu | dekhasī to avyāhatu | tāmasu kartā || 688 ||

एवं कर्म कर्ता ज्ञान । या तिहींचें त्रिधा चिन्ह । दाविलें तुज सुजन । चक्रवर्ती ॥ ६८९ ॥

evaṃ karma kartā jñāna | yā tihīṃceṃ tridhā cinha | dāvileṃ tuja sujana | cakravartī || 689 ||

आतां अविद्येचिया गांवीं । मोहाची वेढूनि मदवी । संदेहाचीं आघवीं । लेऊनि लेणीं ॥ ६९० ॥

ātāṃ avidyeciyā gāṃvīṃ | mohācī veḍhūni madavī | saṃdehācīṃ āghavīṃ | leūni leṇīṃ || 690 ||

आत्मनिश्चयाची बरव । जया आरिसां पाहे सावयव । तिये बुद्धीचीही धांव । त्रिधा असे ॥ ६९१ ॥

ātmaniścayācī barava | jayā ārisāṃ pāhe sāvayava | tiye buddhīcīhī dhāṃva | tridhā ase || 691 ||

अगा सत्वादि गुणीं इहीं । कायी एक तिहीं ठायीं । न कीजेचि येथ पाहीं । जगामाजीं ॥ ६९२ ॥

agā satvādi guṇīṃ ihīṃ | kāyī eka tihīṃ ṭhāyīṃ | na kījeci yetha pāhīṃ | jagāmājīṃ || 692 ||

आगी न वसतां पोटीं । कवण काष्ठ असे सृष्टीं । तैसें तें कैंचें दृश्यकोटीं । त्रिविध जें नोहे ॥ ६९३ ॥

āgī na vasatāṃ poṭīṃ | kavaṇa kāṣṭha ase sṛṣṭīṃ | taiseṃ teṃ kaiṃceṃ dṛśyakoṭīṃ | trividha jeṃ nohe || 693 ||

म्हणौनि तिहीं गुणीं । बुद्धी केली त्रिगुणी । धृतीसिही वांटणी । तैसीचि असे ॥ ६९४ ॥

mhaṇauni tihīṃ guṇīṃ | buddhī kelī triguṇī | dhṛtīsihī vāṃṭaṇī | taisīci ase || 694 ||

तेंचि येक वेगळालें । यथा चिन्हीं अळंकारलें । सांगिजैल उपाइलें । भेदलेपणें ॥ ६९५ ॥

teṃci yeka vegaḷāleṃ | yathā cinhīṃ aḷaṃkāraleṃ | sāṃgijaila upāileṃ | bhedalepaṇeṃ || 695 ||

परी बुद्धि धृति इयां । दोहीं भागामाजीं धनंंजया । आधीं रूप बुद्धीचिया । भेदासि करूं ॥ ६९६ ॥

parī buddhi dhṛti iyāṃ | dohīṃ bhāgāmājīṃ dhanaṃṃjayā | ādhīṃ rūpa buddhīciyā | bhedāsi karūṃ || 696 ||

तरी उत्तमा मध्यमा निकृष्टा । संसारासि गा सुभटा । प्राणियां येतिया वाटा । तिनी आथी ॥ ६९७ ॥

tarī uttamā madhyamā nikṛṣṭā | saṃsārāsi gā subhaṭā | prāṇiyāṃ yetiyā vāṭā | tinī āthī || 697 ||

जे अकरणीय काम्य निषिद्ध । ते हे मार्ग तिन्ही प्रसिद्ध । संसारभयें सबाध । जीवां ययां ॥ ६९८ ॥

je akaraṇīya kāmya niṣiddha | te he mārga tinhī prasiddha | saṃsārabhayeṃ sabādha | jīvāṃ yayāṃ || 698 ||

म्हणौनि अधिकारें मानिलें । जें विधीचेनि वोघें आलें । तें एकचि येथ भलें । नित्य कर्म ॥ ६९९ ॥

mhaṇauni adhikāreṃ mānileṃ | jeṃ vidhīceni vogheṃ āleṃ | teṃ ekaci yetha bhaleṃ | nitya karma || 699 ||

तेंचि आत्मप्राप्ति फळ । दिठी सूनि केवळ । कीजे जैसें कां जळ । सेविजे ताहनें ॥ ७०० ॥

teṃci ātmaprāpti phaḷa | diṭhī sūni kevaḷa | kīje jaiseṃ kāṃ jaḷa | sevije tāhaneṃ || 700 ||

येतुलेनि तें कर्म । सांडी जन्मभय विषम । करूनि दे उगम । मोक्षसिद्धि ॥ ७०१ ॥

yetuleni teṃ karma | sāṃḍī janmabhaya viṣama | karūni de ugama | mokṣasiddhi || 701 ||

ऐसें करी तो भला । संसारभयें सांडिला । करणीयत्वें आला । मुमुक्षुभागा ॥ ७०२ ॥

aiseṃ karī to bhalā | saṃsārabhayeṃ sāṃḍilā | karaṇīyatveṃ ālā | mumukṣubhāgā || 702 ||

तेथ जे बुद्धि ऐसा । बळिया बांधे भरंवसा । मोक्षु ठेविला ऐसा । जोडेल येथ ॥ ७०३ ॥

tetha je buddhi aisā | baḷiyā bāṃdhe bharaṃvasā | mokṣu ṭhevilā aisā | joḍela yetha || 703 ||

म्हणौनि निवृत्तीची मांडिली । सूनि प्रवृत्तितळीं । इये कर्मीं बुडकुळी । द्यावीं कीं ना ? ॥ ७०४ ॥

mhaṇauni nivṛttīcī māṃḍilī | sūni pravṛttitaḷīṃ | iye karmīṃ buḍakuḷī | dyāvīṃ kīṃ nā ? || 704 ||

तृषार्ता उदकें जिणें । कां पुरीं पडलिया पोहणें । अंधकूपीं गति किरणें । सूर्याचेनि ॥ ७०५ ॥

tṛṣārtā udakeṃ jiṇeṃ | kāṃ purīṃ paḍaliyā pohaṇeṃ | aṃdhakūpīṃ gati kiraṇeṃ | sūryāceni || 705 ||

नाना पथ्येंसीं औषध लाहे । तरी रोगें दाटलाही जिये । का मीना जिव्हाळा होये । जळाचा जरी ॥ ७०६ ॥

nānā pathyeṃsīṃ auṣadha lāhe | tarī rogeṃ dāṭalāhī jiye | kā mīnā jivhāḷā hoye | jaḷācā jarī || 706 ||

तरी तयाच्या जीविता । नाहीं जेवीं अन्यथा । तैसें कर्मीं इये वर्ततां । जोडेचि मोक्षु ॥ ७०७ ॥

tarī tayācyā jīvitā | nāhīṃ jevīṃ anyathā | taiseṃ karmīṃ iye vartatāṃ | joḍeci mokṣu || 707 ||

हें करणीयाचिया कडे । जें ज्ञान आथी चोखडें । आणि अकरणीय हें फुडें । ऐसें जाण ॥ ७०८ ॥

heṃ karaṇīyāciyā kaḍe | jeṃ jñāna āthī cokhaḍeṃ | āṇi akaraṇīya heṃ phuḍeṃ | aiseṃ jāṇa || 708 ||

जीं तिथें काम्यादिकें । संसारभयदायकें । अकृत्यपणाचें आंबुखें । पडिलें जयां ॥ ७०९ ॥

jīṃ titheṃ kāmyādikeṃ | saṃsārabhayadāyakeṃ | akṛtyapaṇāceṃ āṃbukheṃ | paḍileṃ jayāṃ || 709 ||

तिये कर्मीं अकार्यीं । जन्ममरणसमयीं । प्रवृत्ति पळवी पायीं । मागिलींचि ॥ ७१० ॥

tiye karmīṃ akāryīṃ | janmamaraṇasamayīṃ | pravṛtti paḷavī pāyīṃ | māgilīṃci || 710 ||

पैं आगीमाजीं न रिघवे । अथावीं न घालवे । धगधगीत नागवे । शूळ जेवीं ॥ ७११ ॥

paiṃ āgīmājīṃ na righave | athāvīṃ na ghālave | dhagadhagīta nāgave | śūḷa jevīṃ || 711 ||

कां काळियानाग धुंधुवातु । देखोनि न घालवे हातु । न वचवे खोपेआंतु । वाघाचिये ॥ ७१२ ॥

kāṃ kāḷiyānāga dhuṃdhuvātu | dekhoni na ghālave hātu | na vacave khopeāṃtu | vāghāciye || 712 ||

तैसें कर्म अकरणीय । देखोनि महाभय । उपजे निःसंदेह । बुद्धी जिये ॥ ७१३ ॥

taiseṃ karma akaraṇīya | dekhoni mahābhaya | upaje niḥsaṃdeha | buddhī jiye || 713 ||

वाढिलें रांधूनि विखें । तेथें जाणिजे मृत्यु न चुके । तेवीं निषेधीं कां देखे । बंधातें जे ॥ ७१४ ॥

vāḍhileṃ rāṃdhūni vikheṃ | tetheṃ jāṇije mṛtyu na cuke | tevīṃ niṣedhīṃ kāṃ dekhe | baṃdhāteṃ je || 714 ||

मग बंधभयभरितीं । तियें निषिद्धीं प्राप्ती । विनियोगु जाणे निवृत्ती । कर्माचिये ॥ ७१५ ॥

maga baṃdhabhayabharitīṃ | tiyeṃ niṣiddhīṃ prāptī | viniyogu jāṇe nivṛttī | karmāciye || 715 ||

ऐसेनि कार्याकार्यविवेकी । जे प्रवृत्ति निवृत्ति मापकी । खरा कुडा पारखी । जियापरी ॥ ७१६ ॥

aiseni kāryākāryavivekī | je pravṛtti nivṛtti māpakī | kharā kuḍā pārakhī | jiyāparī || 716 ||

तैसी कृत्याकृत्यशुद्धी । बुझे जे निरवधी । सात्विक म्हणिपे बुद्धी । तेचि तूं जाण ॥ ७१७ ॥

taisī kṛtyākṛtyaśuddhī | bujhe je niravadhī | sātvika mhaṇipe buddhī | teci tūṃ jāṇa || 717 ||

आणि बकाच्या गांवीं । घेपे क्षीरनीर सकलवी । कां अहोरात्रींची गोंवी । आंधळें नेणे ॥ ७१८ ॥

āṇi bakācyā gāṃvīṃ | ghepe kṣīranīra sakalavī | kāṃ ahorātrīṃcī goṃvī | āṃdhaḷeṃ neṇe || 718 ||

जया फुलाचा मकरंदु फावे । तो काष्ठें कोरूं धांवे । परी भ्रमरपणा नव्हे । अव्हांटा जेवीं ॥ ७१९ ॥

jayā phulācā makaraṃdu phāve | to kāṣṭheṃ korūṃ dhāṃve | parī bhramarapaṇā navhe | avhāṃṭā jevīṃ || 719 ||

तैसीं इयें कार्याकार्यें । धर्माधर्मरूपें जियें । तियें न चोजवितां जाये । जाणती जे कां ॥ ७२० ॥

taisīṃ iyeṃ kāryākāryeṃ | dharmādharmarūpeṃ jiyeṃ | tiyeṃ na cojavitāṃ jāye | jāṇatī je kāṃ || 720 ||

अगा डोळांवीण मोतियें । घेतां पाडु मिळे विपायें । न मिळणें तें आहे । ठेविलें तेथें ॥ ७२१ ॥

agā ḍoḷāṃvīṇa motiyeṃ | ghetāṃ pāḍu miḷe vipāyeṃ | na miḷaṇeṃ teṃ āhe | ṭhevileṃ tetheṃ || 721 ||

तैसें अकरणीय अवचटें । नोडवे तरीच लोटे । येऱ्हवीं जाणें एकवटें । दोन्ही जे कां ॥ ७२२ ॥

taiseṃ akaraṇīya avacaṭeṃ | noḍave tarīca loṭe | yeऱhavīṃ jāṇeṃ ekavaṭeṃ | donhī je kāṃ || 722 ||

ते गा बुद्धि चोखविषीं । जाण येथ राजसी । अक्षत टाकिली जैसी । मांदियेवरी ॥ ७२३ ॥

te gā buddhi cokhaviṣīṃ | jāṇa yetha rājasī | akṣata ṭākilī jaisī | māṃdiyevarī || 723 ||

आणि राजा जिया वाटा जाये । ते चोरांसि आडव होये । कां राक्षसां दिवो पाहे । राती होऊनि ॥ ७२४ ॥

āṇi rājā jiyā vāṭā jāye | te corāṃsi āḍava hoye | kāṃ rākṣasāṃ divo pāhe | rātī hoūni || 724 ||

नाना निधानचि निदैवा । होये कोळसयाचा उडवा । पैं असतें आपणपें जीवा । नाहीं जालें ॥ ७२५ ॥

nānā nidhānaci nidaivā | hoye koḷasayācā uḍavā | paiṃ asateṃ āpaṇapeṃ jīvā | nāhīṃ jāleṃ || 725 ||

तैसें धर्मजात तितुकें । जिये बुद्धीसी पातकें । साच तें लटिकें । ऐसेंचि बुझे ॥ ७२६ ॥

taiseṃ dharmajāta titukeṃ | jiye buddhīsī pātakeṃ | sāca teṃ laṭikeṃ | aiseṃci bujhe || 726 ||

ते आघवेचि अर्थ । करूनि घाली अनर्थ । गुण ते ते व्यवस्थित । दोषचि मानी ॥ ७२७ ॥

te āghaveci artha | karūni ghālī anartha | guṇa te te vyavasthita | doṣaci mānī || 727 ||

किंबहुना श्रुतिजातें । अधिष्ठूनि केलें सरतें । तेतुलेंही उपरतें । जाणे जे बुद्धी ॥ ७२८ ॥

kiṃbahunā śrutijāteṃ | adhiṣṭhūni keleṃ sarateṃ | tetuleṃhī uparateṃ | jāṇe je buddhī || 728 ||

ते कोणातेंही न पुसतां । तामसी जाणावी पंडुसुता । रात्री काय धर्मार्था । साच करावी । ॥ ७२९ ॥

te koṇāteṃhī na pusatāṃ | tāmasī jāṇāvī paṃḍusutā | rātrī kāya dharmārthā | sāca karāvī | || 729 ||

एवं बुद्धीचे भेद । तिन्ही तुज विशद । सांगितले स्वबोध- । कुमुदचंद्रा ॥ ७३० ॥

evaṃ buddhīce bheda | tinhī tuja viśada | sāṃgitale svabodha- | kumudacaṃdrā || 730 ||

आतां ययाचि बुद्धिवृत्ती । निष्टंकिला कर्मजातीं । खांदु मांडिजे धृती । त्रिविधा तया ॥ ७३१ ॥

ātāṃ yayāci buddhivṛttī | niṣṭaṃkilā karmajātīṃ | khāṃdu māṃḍije dhṛtī | trividhā tayā || 731 ||

तिये धृतीचेही विभाग । तिन्ही यथालिंग । सांगिजती चांग । अवधान देईं ॥ ७३२ ॥

tiye dhṛtīcehī vibhāga | tinhī yathāliṃga | sāṃgijatī cāṃga | avadhāna deīṃ || 732 ||

तरी उदेलिया दिनकरु । चोरीसिं थोके अंधारु । कां राजाज्ञा अव्यवहारु । कुंठवी जेवीं ॥ ७३३ ॥

tarī udeliyā dinakaru | corīsiṃ thoke aṃdhāru | kāṃ rājājñā avyavahāru | kuṃṭhavī jevīṃ || 733 ||

नाना पवनाचा साटु । वाजीनलिया नीटु । आंगेंसीं बोभाटु । सांडिती मेघ ॥ ७३४ ॥

nānā pavanācā sāṭu | vājīnaliyā nīṭu | āṃgeṃsīṃ bobhāṭu | sāṃḍitī megha || 734 ||

कां अगस्तीचेनि दर्शनें । सिंधु घेऊनि ठाती मौनें । चंद्रोदयीं कमळवनें । मिठी देती ॥ ७३५ ॥

kāṃ agastīceni darśaneṃ | siṃdhu gheūni ṭhātī mauneṃ | caṃdrodayīṃ kamaḷavaneṃ | miṭhī detī || 735 ||

हें असो पावो उचलिला । मदमुख न ठेविती खालां । गर्जोनि पुढां जाला । सिंहु जरी ॥ ७३६ ॥

heṃ aso pāvo ucalilā | madamukha na ṭhevitī khālāṃ | garjoni puḍhāṃ jālā | siṃhu jarī || 736 ||

तैसा जो धीरु । उठलिया अंतरु । मनादिकें व्यापारु । सांडिती उभीं ॥ ७३७ ॥

taisā jo dhīru | uṭhaliyā aṃtaru | manādikeṃ vyāpāru | sāṃḍitī ubhīṃ || 737 ||

इंद्रियां विषयांचिया गांठी । अपैसया सुटती किरीटी । मन मायेच्या पोटीं । रिगती दाही ॥ ७३८ ॥

iṃdriyāṃ viṣayāṃciyā gāṃṭhī | apaisayā suṭatī kirīṭī | mana māyecyā poṭīṃ | rigatī dāhī || 738 ||

अधोर्ध्व गूढें काढी । प्राण नवांची पेंडी । बांधोनि घाली उडी । मध्यमेमाजीं ॥ ७३९ ॥

adhordhva gūḍheṃ kāḍhī | prāṇa navāṃcī peṃḍī | bāṃdhoni ghālī uḍī | madhyamemājīṃ || 739 ||

संकल्पविकल्पांचें लुगडे । सांडूनि मन उघडें । बुद्धि मागिलेकडे । उगीचि बैसे ॥ ७४० ॥

saṃkalpavikalpāṃceṃ lugaḍe | sāṃḍūni mana ughaḍeṃ | buddhi māgilekaḍe | ugīci baise || 740 ||

ऐसी धैर्यराजें जेणें । मन प्राण करणें । स्वचेष्टांचीं संभाषणें । सांडविजती ॥ ७४१ ॥

aisī dhairyarājeṃ jeṇeṃ | mana prāṇa karaṇeṃ | svaceṣṭāṃcīṃ saṃbhāṣaṇeṃ | sāṃḍavijatī || 741 ||

मग आघवींचि सडीं । ध्यानाच्या आंतुल्या मढीं । कोंडिजती निरवडी । योगाचिये ॥ ७४२ ॥

maga āghavīṃci saḍīṃ | dhyānācyā āṃtulyā maḍhīṃ | koṃḍijatī niravaḍī | yogāciye || 742 ||

परी परमात्मया चक्रवर्ती । उगाणिती जंव हातीं । तंव लांचु न घेतां धृती । धरिजती जिया ॥ ७४३ ॥

parī paramātmayā cakravartī | ugāṇitī jaṃva hātīṃ | taṃva lāṃcu na ghetāṃ dhṛtī | dharijatī jiyā || 743 ||

ते गा धृती येथें । सात्विक हें निरुतें । आईक अर्जुनातें । श्रीकांतु म्हणे ॥ ७४४ ॥

te gā dhṛtī yetheṃ | sātvika heṃ niruteṃ | āīka arjunāteṃ | śrīkāṃtu mhaṇe || 744 ||

आणि होऊनियां शरीरी । स्वर्गसंसाराच्या दोहीं घरीं । नांदे जो पोटभरी । त्रिवर्गोपायें ॥ ७४५ ॥

āṇi hoūniyāṃ śarīrī | svargasaṃsārācyā dohīṃ gharīṃ | nāṃde jo poṭabharī | trivargopāyeṃ || 745 ||

तो मनोरथांच्या सागरीं । धर्मार्थकामांच्या तारुवावरी । जेणें धैर्यबळें करी । क्रिया-वणिज ॥ ७४६ ॥

to manorathāṃcyā sāgarīṃ | dharmārthakāmāṃcyā tāruvāvarī | jeṇeṃ dhairyabaḷeṃ karī | kriyā-vaṇija || 746 ||

जें कर्म भांडवला सूये । तयाची चौगुणी येती पाहे । येवढें सायास साहे । जया धृती ॥ ७४७ ॥

jeṃ karma bhāṃḍavalā sūye | tayācī cauguṇī yetī pāhe | yevaḍheṃ sāyāsa sāhe | jayā dhṛtī || 747 ||

ते गा धृती राजस । पार्था येथ परीयेस । आतां आइक तामस । तिसरी जे कां ॥ ७४८ ॥

te gā dhṛtī rājasa | pārthā yetha parīyesa | ātāṃ āika tāmasa | tisarī je kāṃ || 748 ||

तरी सर्वाधमें गुणें । जयाचें कां रूपा येणें । कोळसा काळेपणें । घडला जैसा ॥ ७४९ ॥

tarī sarvādhameṃ guṇeṃ | jayāceṃ kāṃ rūpā yeṇeṃ | koḷasā kāḷepaṇeṃ | ghaḍalā jaisā || 749 ||

अहो प्राकृत आणि हीनु । तयाही कीं गुणत्वाचा मानु । तरी न म्हणिजे पुण्यजनु । राक्षसु काई ?॥ ७५० ॥

aho prākṛta āṇi hīnu | tayāhī kīṃ guṇatvācā mānu | tarī na mhaṇije puṇyajanu | rākṣasu kāī ?|| 750 ||

पैं ग्रहांमाजीं इंगळु । तयातें म्हणिजे मंगळु । तैसा तमीं धसाळु । गुणशब्दु हा ॥ ७५१ ॥

paiṃ grahāṃmājīṃ iṃgaḷu | tayāteṃ mhaṇije maṃgaḷu | taisā tamīṃ dhasāḷu | guṇaśabdu hā || 751 ||

जे सर्वदोषांचा वसौटा । तमचि कामऊनि सुभटा । उभारिला आंगवठा । जया नराचा ॥ ७५२ ॥

je sarvadoṣāṃcā vasauṭā | tamaci kāmaūni subhaṭā | ubhārilā āṃgavaṭhā | jayā narācā || 752 ||

तो आळसु सूनि असे कांखे । म्हणौनि निद्रे कहीं न मुके । पापें पोषितां दुःखें । न सांडिजे जेवीं ॥ ७५३ ॥

to āḷasu sūni ase kāṃkhe | mhaṇauni nidre kahīṃ na muke | pāpeṃ poṣitāṃ duḥkheṃ | na sāṃḍije jevīṃ || 753 ||

आणि देहधनाचिया आवडी । सदा भय तयातें न सांडी । विसंबूं न सके धोंडीं । काठिण्य जैसें ॥ ७५४ ॥

āṇi dehadhanāciyā āvaḍī | sadā bhaya tayāteṃ na sāṃḍī | visaṃbūṃ na sake dhoṃḍīṃ | kāṭhiṇya jaiseṃ || 754 ||

आणि पदार्थजातीं स्नेहो । बांधे म्हणौनि तो शोकें ठावो । केला न शके पाप जावों । कृतघ्नौनि जैसें ॥ ७५५ ॥

āṇi padārthajātīṃ sneho | bāṃdhe mhaṇauni to śokeṃ ṭhāvo | kelā na śake pāpa jāvoṃ | kṛtaghnauni jaiseṃ || 755 ||

आणि असंतोष जीवेंसीं । धरूनि ठेला अहर्निशीं । म्हणौनि मैत्री तेणेंसीं । विषादें केली ॥ ७५६ ॥

āṇi asaṃtoṣa jīveṃsīṃ | dharūni ṭhelā aharniśīṃ | mhaṇauni maitrī teṇeṃsīṃ | viṣādeṃ kelī || 756 ||

लसणातें न सांडी गंधी । कां अपथ्यशीळातें व्याधी । तैसी केली मरणावधी । विषादें तया ॥ ७५७ ॥

lasaṇāteṃ na sāṃḍī gaṃdhī | kāṃ apathyaśīḷāteṃ vyādhī | taisī kelī maraṇāvadhī | viṣādeṃ tayā || 757 ||

आणि वयसा वित्तकामु । ययांचा वाढवी संभ्रमु । म्हणौनि मदें आश्रमु । तोचि केला ॥ ७५८ ॥

āṇi vayasā vittakāmu | yayāṃcā vāḍhavī saṃbhramu | mhaṇauni madeṃ āśramu | toci kelā || 758 ||

आगीतें न सांडी तापु । सळातें जातीचा सापु । कां जगाचा वैरी वासिपु । अखंडु जैसा ॥ ७५९ ॥

āgīteṃ na sāṃḍī tāpu | saḷāteṃ jātīcā sāpu | kāṃ jagācā vairī vāsipu | akhaṃḍu jaisā || 759 ||

नातरी शरीरातें काळु । न विसंबे कवणे वेळु । तैसा आथी अढळु । तामसीं मदु ॥ ७६० ॥

nātarī śarīrāteṃ kāḷu | na visaṃbe kavaṇe veḷu | taisā āthī aḍhaḷu | tāmasīṃ madu || 760 ||

एवं पांचही हे निद्रादिक । तामसाच्या ठाईं दोख । जिया धृती देख । धरिलें आहाती ॥ ७६१ ॥

evaṃ pāṃcahī he nidrādika | tāmasācyā ṭhāīṃ dokha | jiyā dhṛtī dekha | dharileṃ āhātī || 761 ||

तिये गा धृती नांवें । तामसी येथ हें जाणावें । म्हणितलें तेणें देवें । जगाचेनी ॥ ७६२ ॥

tiye gā dhṛtī nāṃveṃ | tāmasī yetha heṃ jāṇāveṃ | mhaṇitaleṃ teṇeṃ deveṃ | jagācenī || 762 ||

एवं त्रिविध जे बुद्धि । कीजे कर्मनिश्चयो आधि । तो धृती या सिद्धि । नेइजो येथ ॥ ७६३ ॥

evaṃ trividha je buddhi | kīje karmaniścayo ādhi | to dhṛtī yā siddhi | neijo yetha || 763 ||

सूर्यें मार्गु गोचरु होये । आणि तो चालती कीर पाये । परी चालणें तें आहे । धैर्यें जेवीं ॥ ७६४ ॥

sūryeṃ mārgu gocaru hoye | āṇi to cālatī kīra pāye | parī cālaṇeṃ teṃ āhe | dhairyeṃ jevīṃ || 764 ||

तैसी बुद्धि कर्मातें दावी । ते करणसामग्री निफजवी । परी निफजावया होआवी । धीरता जे ॥ ७६५ ॥

taisī buddhi karmāteṃ dāvī | te karaṇasāmagrī niphajavī | parī niphajāvayā hoāvī | dhīratā je || 765 ||

ते हे गा तुजप्रती । सांगीतली त्रिविध धृती । यया कर्मत्रया निष्पत्ती । जालिया मग ॥ ७६६ ॥

te he gā tujapratī | sāṃgītalī trividha dhṛtī | yayā karmatrayā niṣpattī | jāliyā maga || 766 ||

येथ फळ जें एक निफजे । सुख जयातें म्हणिजे । तेंही त्रिविध जाणिजे । कर्मवशें ॥ ७६७ ॥

yetha phaḷa jeṃ eka niphaje | sukha jayāteṃ mhaṇije | teṃhī trividha jāṇije | karmavaśeṃ || 767 ||

तरी फळरूप तें सुख । त्रिगुणीं भेदलें देख । विवंचूं आतां चोख । चोखीं बोलीं ॥ ७६८ ॥

tarī phaḷarūpa teṃ sukha | triguṇīṃ bhedaleṃ dekha | vivaṃcūṃ ātāṃ cokha | cokhīṃ bolīṃ || 768 ||

परी चोखी ते कैसी सांगे । पैं घेवों जातां बोलबगें । कानींचियेही लागे । हातींचा मळु ॥ ७६९ ॥

parī cokhī te kaisī sāṃge | paiṃ ghevoṃ jātāṃ bolabageṃ | kānīṃciyehī lāge | hātīṃcā maḷu || 769 ||

म्हणौनि जयाचेनि अव्हेरें । अवधानही होय बाहिरें । तेणें आइक हो आंतरें । जीवाचेनि जीवें ॥ ७७० ॥

mhaṇauni jayāceni avhereṃ | avadhānahī hoya bāhireṃ | teṇeṃ āika ho āṃtareṃ | jīvāceni jīveṃ || 770 ||

ऐसें म्हणौनि देवो । त्रिविधा सुखाचा प्रस्तावो । मांडला तो निर्वाहो । निरूपित असें ॥ ७७१ ॥

aiseṃ mhaṇauni devo | trividhā sukhācā prastāvo | māṃḍalā to nirvāho | nirūpita aseṃ || 771 ||

म्हणे सुखत्रयसंज्ञा । सांगों म्हणौनि प्रतिज्ञा । बोलिलों तें प्राज्ञा । ऐक आतां ॥ ७७२ ॥

mhaṇe sukhatrayasaṃjñā | sāṃgoṃ mhaṇauni pratijñā | boliloṃ teṃ prājñā | aika ātāṃ || 772 ||

तरी सुख तें गा किरीटी । दाविजेल तुज दिठी । जें आत्मयाचिये भेटी । जीवासि होय ॥ ७७३ ॥

tarī sukha teṃ gā kirīṭī | dāvijela tuja diṭhī | jeṃ ātmayāciye bheṭī | jīvāsi hoya || 773 ||

परी मात्रेचेनि मापें । दिव्यौषध जैसें घेपें । कां कथिलाचें कीजे रुपें । रसभावनीं ॥ ७७४ ॥

parī mātreceni māpeṃ | divyauṣadha jaiseṃ ghepeṃ | kāṃ kathilāceṃ kīje rupeṃ | rasabhāvanīṃ || 774 ||

नाना लवणाचें जळु । होआवया दोनि चार वेळु । देऊनि सांडिजती ढाळु । तोयाचें जेवीं ॥ ७७५ ॥

nānā lavaṇāceṃ jaḷu | hoāvayā doni cāra veḷu | deūni sāṃḍijatī ḍhāḷu | toyāceṃ jevīṃ || 775 ||

तेवीं जालेनि सुखलेशें । जीवु भाविलिया अभ्यासें । जीवपणाचें नासे । दुःख जेथें ॥ ७७६ ॥

tevīṃ jāleni sukhaleśeṃ | jīvu bhāviliyā abhyāseṃ | jīvapaṇāceṃ nāse | duḥkha jetheṃ || 776 ||

तें येथ आत्मसुख । जालें असे त्रिगुणात्मक । तेंही सांगों एकैक । रूप आतां ॥ ७७७ ॥

teṃ yetha ātmasukha | jāleṃ ase triguṇātmaka | teṃhī sāṃgoṃ ekaika | rūpa ātāṃ || 777 ||

आतां चंदनाचें बूड । सर्पी जैसें दुवाड । कां निधानाचें तोंड । विवसिया जेवीं ॥ ७७८ ॥

ātāṃ caṃdanāceṃ būḍa | sarpī jaiseṃ duvāḍa | kāṃ nidhānāceṃ toṃḍa | vivasiyā jevīṃ || 778 ||

अगा स्वर्गींचें गोमटें । आडव यागसंकटें । कां बाळपण दासटें । त्रासकाळें ॥ ७७९ ॥

agā svargīṃceṃ gomaṭeṃ | āḍava yāgasaṃkaṭeṃ | kāṃ bāḷapaṇa dāsaṭeṃ | trāsakāḷeṃ || 779 ||

हें असो दीपाचिये सिद्धी । अवघड धू आधीं । नातरी तो औषधीं । जिभेचा ठावो ॥ ७८० ॥

heṃ aso dīpāciye siddhī | avaghaḍa dhū ādhīṃ | nātarī to auṣadhīṃ | jibhecā ṭhāvo || 780 ||

तयापरी पांडवा । जया सुखाचा रिगावा । विषम तेथ मेळावा । यमदमांचा ॥ ७८१ ॥

tayāparī pāṃḍavā | jayā sukhācā rigāvā | viṣama tetha meḷāvā | yamadamāṃcā || 781 ||

देत सर्वस्नेहा मिठी । आगीं ऐसें वैराग्य उठी । स्वर्ग संसारा कांटी । काढितचि ॥ ७८२ ॥

deta sarvasnehā miṭhī | āgīṃ aiseṃ vairāgya uṭhī | svarga saṃsārā kāṃṭī | kāḍhitaci || 782 ||

विवेकश्रवणें खरपुसें । जेथ व्रताचरणें कर्कशें । करितां जाती भोकसे । बुद्ध्यादिकांचे ॥ ७८३ ॥

vivekaśravaṇeṃ kharapuseṃ | jetha vratācaraṇeṃ karkaśeṃ | karitāṃ jātī bhokase | buddhyādikāṃce || 783 ||

सुषुम्नेचेनि तोंडें । गिळिजे प्राणापानाचे लोंढे । बोहणियेसीचि येवढें । भारी जेथ ॥ ७८४ ॥

suṣumneceni toṃḍeṃ | giḷije prāṇāpānāce loṃḍhe | bohaṇiyesīci yevaḍheṃ | bhārī jetha || 784 ||

जें सारसांही विघडतां । होय वोहाहूनि वस्त काढितां । ना भणंगु दवडितां । भाणयावरुनी ॥ ७८५ ॥

jeṃ sārasāṃhī vighaḍatāṃ | hoya vohāhūni vasta kāḍhitāṃ | nā bhaṇaṃgu davaḍitāṃ | bhāṇayāvarunī || 785 ||

पैं मायेपुढौनि बाळक । काळें नेतां एकुलतें एक । होय कां उदक । तुटतां मीना ॥ ७८६ ॥

paiṃ māyepuḍhauni bāḷaka | kāḷeṃ netāṃ ekulateṃ eka | hoya kāṃ udaka | tuṭatāṃ mīnā || 786 ||

तैसें विषयांचें घर । इंद्रियां सांडितां थोर । युगांतु होय तें वीर । विराग साहाती ॥ ७८७ ॥

taiseṃ viṣayāṃceṃ ghara | iṃdriyāṃ sāṃḍitāṃ thora | yugāṃtu hoya teṃ vīra | virāga sāhātī || 787 ||

ऐसा जया सुखाचा आरंभु । दावी काठिण्याचा क्षोभु । मग क्षीराब्धी लाभु । अमृताचा जैसा ॥ ७८८ ॥

aisā jayā sukhācā āraṃbhu | dāvī kāṭhiṇyācā kṣobhu | maga kṣīrābdhī lābhu | amṛtācā jaisā || 788 ||

पहिलया वैराग्यगरळा । धैर्यशंभु वोडवी गळा । तरी ज्ञानामृतें सोहळा । पाहे जेथें ॥ ७८९ ॥

pahilayā vairāgyagaraḷā | dhairyaśaṃbhu voḍavī gaḷā | tarī jñānāmṛteṃ sohaḷā | pāhe jetheṃ || 789 ||

पैं कोलिताही कोपे ऐसें । द्राक्षांचें हिरवेपण असे । तें परीपाकीं कां जैसें । माधुर्य आते ॥ ७९० ॥

paiṃ kolitāhī kope aiseṃ | drākṣāṃceṃ hiravepaṇa ase | teṃ parīpākīṃ kāṃ jaiseṃ | mādhurya āte || 790 ||

तें वैराग्यादिक तैसें । पिकलिया आत्मप्रकाशें । मग वैराग्येंसींही नाशे । अविद्याजात ॥ ७९१ ॥

teṃ vairāgyādika taiseṃ | pikaliyā ātmaprakāśeṃ | maga vairāgyeṃsīṃhī nāśe | avidyājāta || 791 ||

तेव्हां सागरीं गंगा जैसी । आत्मीं मीनल्या बुद्धि तैसी । अद्वयानंदाची आपैसी । खाणी उघडे ॥ ७९२ ॥

tevhāṃ sāgarīṃ gaṃgā jaisī | ātmīṃ mīnalyā buddhi taisī | advayānaṃdācī āpaisī | khāṇī ughaḍe || 792 ||

ऐसें स्वानुभवविश्रामें । वैराग्यमूळ जें परिणमे । तें सात्विक येणें नामें । बोलिजे सुख ॥ ७९३ ॥

aiseṃ svānubhavaviśrāmeṃ | vairāgyamūḷa jeṃ pariṇame | teṃ sātvika yeṇeṃ nāmeṃ | bolije sukha || 793 ||

आणि विषयेंद्रियां । मेळु होतां धनंजया । जें सुख जाय थडिया । सांडूनि दोन्ही ॥ ७९४ ॥

āṇi viṣayeṃdriyāṃ | meḷu hotāṃ dhanaṃjayā | jeṃ sukha jāya thaḍiyā | sāṃḍūni donhī || 794 ||

अधिकारिया रिगतां गांवो । होय जैसा उत्साहो । कां रिणावरी विवाहो । विस्तारिला ॥ ७९५ ॥

adhikāriyā rigatāṃ gāṃvo | hoya jaisā utsāho | kāṃ riṇāvarī vivāho | vistārilā || 795 ||

नाना रोगिया जिभेपासीं । केळें गोड साखरेसीं । कां बचनागाची जैसी । मधुरता पहिली ॥ ७९६ ॥

nānā rogiyā jibhepāsīṃ | keḷeṃ goḍa sākharesīṃ | kāṃ bacanāgācī jaisī | madhuratā pahilī || 796 ||

पहिलें संवचोराचें मैत्र । हाटभेटीचें कलत्र । कां लाघवियाचे विचित्र । विनोद ते ॥ ७९७ ॥

pahileṃ saṃvacorāceṃ maitra | hāṭabheṭīceṃ kalatra | kāṃ lāghaviyāce vicitra | vinoda te || 797 ||

तैसें विषयेंद्रियदोखीं । जें सुख जीवातें पोखी । मग उपडिला खडकीं । हंसु जैसा ॥ ७९८ ॥

taiseṃ viṣayeṃdriyadokhīṃ | jeṃ sukha jīvāteṃ pokhī | maga upaḍilā khaḍakīṃ | haṃsu jaisā || 798 ||

तैसी जोडी आघवी आटे । जीविताचा ठाय फिटे । सुकृताचियाही सुटे । धनाची गांठी ॥ ७९९ ॥

taisī joḍī āghavī āṭe | jīvitācā ṭhāya phiṭe | sukṛtāciyāhī suṭe | dhanācī gāṃṭhī || 799 ||

आणिक भोगिलें जें कांहीं । तें स्वप्न तैसें होय नाहीं । मग हानीच्याचि घाईं । लोळावें उरे ॥ ८०० ॥

āṇika bhogileṃ jeṃ kāṃhīṃ | teṃ svapna taiseṃ hoya nāhīṃ | maga hānīcyāci ghāīṃ | loḷāveṃ ure || 800 ||

ऐसें आपत्ती जें सुख । ऐहिकीं परिणमे देख । परत्रीं कीर विख । होऊनि परते ॥ ८०१ ॥

aiseṃ āpattī jeṃ sukha | aihikīṃ pariṇame dekha | paratrīṃ kīra vikha | hoūni parate || 801 ||

जे इंद्रियजाता लळा । दिधलिया धर्माचा मळा । जाळूनि भोगिजे सोहळा । विषयांचा जेथ ॥ ८०२ ॥

je iṃdriyajātā laḷā | didhaliyā dharmācā maḷā | jāḷūni bhogije sohaḷā | viṣayāṃcā jetha || 802 ||

तेथ पातकें बांधिती थावो । तियें नरकीं देती ठावो । जेणें सुखें हा अपावो । परत्रीं ऐसा ॥ ८०३ ॥

tetha pātakeṃ bāṃdhitī thāvo | tiyeṃ narakīṃ detī ṭhāvo | jeṇeṃ sukheṃ hā apāvo | paratrīṃ aisā || 803 ||

पैं नामें विष महुरें । परी मारूनि अंतीं खरें । तैसें आदि जें गोडिरें । अंतीं कडू ॥ ८०४ ॥

paiṃ nāmeṃ viṣa mahureṃ | parī mārūni aṃtīṃ khareṃ | taiseṃ ādi jeṃ goḍireṃ | aṃtīṃ kaḍū || 804 ||

पार्था तें सुख साचें । वळिलें आहे रजाचें । म्हणौनि न शिवें तयाचें । आंग कहीं ॥ ८०५ ॥

pārthā teṃ sukha sāceṃ | vaḷileṃ āhe rajāceṃ | mhaṇauni na śiveṃ tayāceṃ | āṃga kahīṃ || 805 ||

आणि अपेयाचेनि पानें । अखाद्याचेनि भोजनें । स्वैरस्त्रीसंनिधानें । होय जें सुख ॥ ८०६ ॥

āṇi apeyāceni pāneṃ | akhādyāceni bhojaneṃ | svairastrīsaṃnidhāneṃ | hoya jeṃ sukha || 806 ||

का पुढिलांचेनि मारें । नातरी परस्वापहारें । जें सुख अवतरे । भाटाच्या बोलीं ॥ ८०७ ॥

kā puḍhilāṃceni māreṃ | nātarī parasvāpahāreṃ | jeṃ sukha avatare | bhāṭācyā bolīṃ || 807 ||

जें आलस्यावरी पोखिजे । निद्रेमाजीं जें देखिजे । जयाच्या आद्यंतीं भुलिजे । आपुली वाट ॥ ८०८ ॥

jeṃ ālasyāvarī pokhije | nidremājīṃ jeṃ dekhije | jayācyā ādyaṃtīṃ bhulije | āpulī vāṭa || 808 ||

तें गा सुख पार्था । तामस जाण सर्वथा । हें बहु न सांगोंचि जें कथा । असंभाव्य हे ॥ ८०९ ॥

teṃ gā sukha pārthā | tāmasa jāṇa sarvathā | heṃ bahu na sāṃgoṃci jeṃ kathā | asaṃbhāvya he || 809 ||

ऐसें कर्मभेदें मुदलें । फळसुखही त्रिधा जालें । तें हें यथागमें केलें । गोचर तुज ॥ ८१० ॥

aiseṃ karmabhedeṃ mudaleṃ | phaḷasukhahī tridhā jāleṃ | teṃ heṃ yathāgameṃ keleṃ | gocara tuja || 810 ||

ते कर्ता कर्म कर्मफळ । ये त्रिपुटी येकी केवळ । वांचूनि कांहींचि नसे स्थूल । सूक्ष्मीं इये ॥ ८११ ॥

te kartā karma karmaphaḷa | ye tripuṭī yekī kevaḷa | vāṃcūni kāṃhīṃci nase sthūla | sūkṣmīṃ iye || 811 ||

आणि हे तंव त्रिपुटी । तिहीं गुणीं इहीं किरीटी । गुंफिली असे पटीं । तांतुवीं जैसी ॥ ८१२ ॥

āṇi he taṃva tripuṭī | tihīṃ guṇīṃ ihīṃ kirīṭī | guṃphilī ase paṭīṃ | tāṃtuvīṃ jaisī || 812 ||

म्हणौनि प्रकृतीच्या आवलोकीं । न बंधिजे इहीं सत्वादिकीं । तैसी स्वर्गीं ना मृत्युलोकीं । आथी वस्तु ॥ ८१३ ॥

mhaṇauni prakṛtīcyā āvalokīṃ | na baṃdhije ihīṃ satvādikīṃ | taisī svargīṃ nā mṛtyulokīṃ | āthī vastu || 813 ||

कैंचा लोंवेवीण कांबळा । मातियेवीण मोदळा । का जळेंवीण कल्लोळा । होणें आहे ? ॥ ८१४ ॥

kaiṃcā loṃvevīṇa kāṃbaḷā | mātiyevīṇa modaḷā | kā jaḷeṃvīṇa kalloḷā | hoṇeṃ āhe ? || 814 ||

तैसें न होनि गुणाचें । सृष्टीची रचना रचे । ऐसें नाहींचि गा साचें । प्राणिजात ॥ ८१५ ॥

taiseṃ na honi guṇāceṃ | sṛṣṭīcī racanā race | aiseṃ nāhīṃci gā sāceṃ | prāṇijāta || 815 ||

यालागीं हें सकळ । तिहीं गुणांचेंचि केवळ । घडलें आहे निखिळ । ऐसें जाण ॥ ८१६ ॥

yālāgīṃ heṃ sakaḷa | tihīṃ guṇāṃceṃci kevaḷa | ghaḍaleṃ āhe nikhiḷa | aiseṃ jāṇa || 816 ||

गुणीं देवां त्रयी लाविली । गुणीं लोकीं त्रिपुटी पाडिली । चतुर्वर्णा घातली । सिनानीं उळिगें ॥ ८१७ ॥

guṇīṃ devāṃ trayī lāvilī | guṇīṃ lokīṃ tripuṭī pāḍilī | caturvarṇā ghātalī | sinānīṃ uḷigeṃ || 817 ||

तेचि चारी वर्ण । पुससी जरी कोण कोण । तरी जयां मुख्य ब्राह्मण । धुरेचे कां ॥ ८१८ ॥

teci cārī varṇa | pusasī jarī koṇa koṇa | tarī jayāṃ mukhya brāhmaṇa | dhurece kāṃ || 818 ||

येर क्षत्रिय वैश्य दोन्ही । तेही ब्राह्मणाच्याचि मानिजे मानी । जे ते वैदिकविधानीं । योग्य म्हणौनि ॥ ८१९ ॥

yera kṣatriya vaiśya donhī | tehī brāhmaṇācyāci mānije mānī | je te vaidikavidhānīṃ | yogya mhaṇauni || 819 ||

चौथा शूद्रु जो धनंजया । वेदीं लागु नाहीं तया । तऱ्हीं वृत्ति वर्णत्रया । आधीन तयाची ॥ ८२० ॥

cauthā śūdru jo dhanaṃjayā | vedīṃ lāgu nāhīṃ tayā | taऱhīṃ vṛtti varṇatrayā | ādhīna tayācī || 820 ||

तिये वृत्तिचिया जवळिका । वर्णा ब्राह्मणादिकां । शूद्रही कीं देखा । चौथा जाला ॥ ८२१ ॥

tiye vṛtticiyā javaḷikā | varṇā brāhmaṇādikāṃ | śūdrahī kīṃ dekhā | cauthā jālā || 821 ||

जैसा फुलाचेनि सांगातें । तांतुं तुरंबिजे श्रीमंतें । तैसें द्विजसंगें शूद्रातें । स्वीकारी श्रुती ॥ ८२२ ॥

jaisā phulāceni sāṃgāteṃ | tāṃtuṃ turaṃbije śrīmaṃteṃ | taiseṃ dvijasaṃgeṃ śūdrāteṃ | svīkārī śrutī || 822 ||

ऐसैसी गा पार्था । हे चतुर्वर्णव्यवस्था । करूं आतां कर्मपथा । यांचिया रूपा ॥ ८२३ ॥

aisaisī gā pārthā | he caturvarṇavyavasthā | karūṃ ātāṃ karmapathā | yāṃciyā rūpā || 823 ||

जिहीं गुणीं ते वर्ण चारी । जन्ममृत्यूंचिये कातरी । चुकोनियां ईश्वरीं । पैठे होती ॥ ८२४ ॥

jihīṃ guṇīṃ te varṇa cārī | janmamṛtyūṃciye kātarī | cukoniyāṃ īśvarīṃ | paiṭhe hotī || 824 ||

जिये आत्मप्रकृतीचे इहीं । गुणीं सत्त्वादिकीं तिहीं । कर्में चौघां चहूं ठाईं । वांटिलीं वर्णा ॥ ८२५ ॥

jiye ātmaprakṛtīce ihīṃ | guṇīṃ sattvādikīṃ tihīṃ | karmeṃ caughāṃ cahūṃ ṭhāīṃ | vāṃṭilīṃ varṇā || 825 ||

जैसें बापें जोडिलें लेंका । वांटिलें सूर्यें मार्ग पांथिका । नाना व्यापार सेवकां । स्वामी जैसें ॥ ८२६ ॥

jaiseṃ bāpeṃ joḍileṃ leṃkā | vāṃṭileṃ sūryeṃ mārga pāṃthikā | nānā vyāpāra sevakāṃ | svāmī jaiseṃ || 826 ||

तैसी प्रकृतीच्या गुणीं । जया कर्माची वेल्हावणी । केली आहे वर्णीं । चहूं इहीं ॥ ८२७ ॥

taisī prakṛtīcyā guṇīṃ | jayā karmācī velhāvaṇī | kelī āhe varṇīṃ | cahūṃ ihīṃ || 827 ||

तेथ सत्त्वें आपल्या आंगीं । समीन-निमीन भागीं । दोघे केले नियोगी । ब्राह्मण क्षत्रिय ॥ ८२८ ॥

tetha sattveṃ āpalyā āṃgīṃ | samīna-nimīna bhāgīṃ | doghe kele niyogī | brāhmaṇa kṣatriya || 828 ||

आणि रज परी सात्त्विक । तेथ ठेविलें वैश्य लोक । रजचि तमभेसक । तेथ शूद्र ते गा ॥ ८२९ ॥

āṇi raja parī sāttvika | tetha ṭhevileṃ vaiśya loka | rajaci tamabhesaka | tetha śūdra te gā || 829 ||

ऐसा येकाचि प्राणिवृंदा । भेदु चतुर्वर्णधा । गुणींचि प्रबुद्धा । केला जाण ॥ ८३० ॥

aisā yekāci prāṇivṛṃdā | bhedu caturvarṇadhā | guṇīṃci prabuddhā | kelā jāṇa || 830 ||

मग आपुलें ठेविलें जैसें । आइतेंचि दीपें दिसे । गुणभिन्न कर्म तैसें । शास्त्र दावी ॥ ८३१ ॥

maga āpuleṃ ṭhevileṃ jaiseṃ | āiteṃci dīpeṃ dise | guṇabhinna karma taiseṃ | śāstra dāvī || 831 ||

तेंचि आतां कोण कोण । वर्णविहिताचें लक्षण । हें सांगों ऐक श्रवण- । सौभाग्यनिधी ॥ ८३२ ॥

teṃci ātāṃ koṇa koṇa | varṇavihitāceṃ lakṣaṇa | heṃ sāṃgoṃ aika śravaṇa- | saubhāgyanidhī || 832 ||

तरी सर्वेंद्रियांचिया वृत्ती । घेऊनि आपुल्या हातीं । बुद्धि आत्मया मिळे येकांतीं । प्रिया जैसी ॥ ८३३ ॥

tarī sarveṃdriyāṃciyā vṛttī | gheūni āpulyā hātīṃ | buddhi ātmayā miḷe yekāṃtīṃ | priyā jaisī || 833 ||

ऐसा बुद्धीचा उपरमु । तया नाम म्हणिपे शमु । तो गुण गा उपक्रमु । जया कर्माचा ॥ ८३४ ॥

aisā buddhīcā uparamu | tayā nāma mhaṇipe śamu | to guṇa gā upakramu | jayā karmācā || 834 ||

आणि बाह्येंद्रियांचें धेंडें । पिटूनि विधीचेनि दंडें । नेदिजे अधर्माकडे । कहींचि जावों ॥ ८३५ ॥

āṇi bāhyeṃdriyāṃceṃ dheṃḍeṃ | piṭūni vidhīceni daṃḍeṃ | nedije adharmākaḍe | kahīṃci jāvoṃ || 835 ||

तो पैं गा शमा विरजा । दमु गुण जेथ दुजा । आणि स्वधर्माचिया वोजा । जिणें जें कां ॥ ८३६ ॥

to paiṃ gā śamā virajā | damu guṇa jetha dujā | āṇi svadharmāciyā vojā | jiṇeṃ jeṃ kāṃ || 836 ||

सटवीचिये रातीं । न विसंबिजे जेवीं वाती । तैसा ईश्वरनिर्णयो चित्तीं । वाहणें सदा ॥ ८३७ ॥

saṭavīciye rātīṃ | na visaṃbije jevīṃ vātī | taisā īśvaranirṇayo cittīṃ | vāhaṇeṃ sadā || 837 ||

तया नाम तप । ते तिजया गुणाचें रूप । आणि शौचही निष्पाप । द्विविध जेथ ॥ ८३८ ॥

tayā nāma tapa | te tijayā guṇāceṃ rūpa | āṇi śaucahī niṣpāpa | dvividha jetha || 838 ||

मन भावशुद्धी भरलें । आंग क्रिया अळंकारिलें । ऐसें सबाह्य जियालें । साजिरें जें कां ॥ ८३९ ॥

mana bhāvaśuddhī bharaleṃ | āṃga kriyā aḷaṃkārileṃ | aiseṃ sabāhya jiyāleṃ | sājireṃ jeṃ kāṃ || 839 ||

तया नाम शौच पार्था । तो कर्मीं गुण जये चौथा । आणि पृथ्वीचिया परी सर्वथा । सर्व जें साहाणें ॥ ८४० ॥

tayā nāma śauca pārthā | to karmīṃ guṇa jaye cauthā | āṇi pṛthvīciyā parī sarvathā | sarva jeṃ sāhāṇeṃ || 840 ||

ते गा क्षमा पांडवा । गुण जेथ पांचवा । स्वरांमाजीं सुहावा । पंचमु जैसा ॥ ८४१ ॥

te gā kṣamā pāṃḍavā | guṇa jetha pāṃcavā | svarāṃmājīṃ suhāvā | paṃcamu jaisā || 841 ||

आणि वांकडेनी वोघेंसीं । गंगा वाहे उजूचि जैसी । कां पुटीं वळला ऊसीं । गोडी जैसी ॥ ८४२ ॥

āṇi vāṃkaḍenī vogheṃsīṃ | gaṃgā vāhe ujūci jaisī | kāṃ puṭīṃ vaḷalā ūsīṃ | goḍī jaisī || 842 ||

तैसा विषमांही जीवां- । लागीं उजुकारु बरवा । तें आर्जव गा साहावा । जेथींचा गुण ॥ ८४३ ॥

taisā viṣamāṃhī jīvāṃ- | lāgīṃ ujukāru baravā | teṃ ārjava gā sāhāvā | jethīṃcā guṇa || 843 ||

आणि पाणियें प्रयत्नें माळी । अखंड जचे झाडामुळीं । परी तें आघवेंचि फळीं । जाणे जेवीं ॥ ८४४ ॥

āṇi pāṇiyeṃ prayatneṃ māḷī | akhaṃḍa jace jhāḍāmuḷīṃ | parī teṃ āghaveṃci phaḷīṃ | jāṇe jevīṃ || 844 ||

तैसें शास्त्राचारें तेणें । ईश्वरुचि येकु पावणें । हें फुडें जें कां जाणणें । तें येथ ज्ञान ॥ ८४५ ॥

taiseṃ śāstrācāreṃ teṇeṃ | īśvaruci yeku pāvaṇeṃ | heṃ phuḍeṃ jeṃ kāṃ jāṇaṇeṃ | teṃ yetha jñāna || 845 ||

तें गा कर्मीं जिये । सातवा गुण होये । आणि विज्ञान हें पाहें । एवंरूप ॥ ८४६ ॥

teṃ gā karmīṃ jiye | sātavā guṇa hoye | āṇi vijñāna heṃ pāheṃ | evaṃrūpa || 846 ||

तरी सत्वशुद्धीचिये वेळे । शास्त्रें कां ध्यानबळें । ईश्वरतत्त्वींचि मिळे । निष्टंकबुद्धी ॥ ८४७ ॥

tarī satvaśuddhīciye veḷe | śāstreṃ kāṃ dhyānabaḷeṃ | īśvaratattvīṃci miḷe | niṣṭaṃkabuddhī || 847 ||

हें विज्ञान बरवें । गुणरत्न जेथ आठवें । आणि आस्तिक्य जाणावें । नववा गुण ॥ ८४८ ॥

heṃ vijñāna baraveṃ | guṇaratna jetha āṭhaveṃ | āṇi āstikya jāṇāveṃ | navavā guṇa || 848 ||

पैं राजमुद्रा आथिलिया । प्रजा भजे भलतया । तेवीं शास्त्रें स्वीकारिलिया । मार्गमात्रातें ॥ ८४९ ॥

paiṃ rājamudrā āthiliyā | prajā bhaje bhalatayā | tevīṃ śāstreṃ svīkāriliyā | mārgamātrāteṃ || 849 ||

आदरें जें कां मानणें । तें आस्तिक्य मी म्हणें । तो नववा गुण जेणें । कर्म तें साच ॥ ८५० ॥

ādareṃ jeṃ kāṃ mānaṇeṃ | teṃ āstikya mī mhaṇeṃ | to navavā guṇa jeṇeṃ | karma teṃ sāca || 850 ||

एवं नवही शमादिक । गुण जेथ निर्दोख । तें कर्म जाण स्वाभाविक । ब्राह्मणाचें ॥ ८५१ ॥

evaṃ navahī śamādika | guṇa jetha nirdokha | teṃ karma jāṇa svābhāvika | brāhmaṇāceṃ || 851 ||

तो नवगुणरत्नाकरु । यया नवरत्नांचा हारु । न फेडीत ले दिनकरु । प्रकाशु जैसा ॥ ८५२ ॥

to navaguṇaratnākaru | yayā navaratnāṃcā hāru | na pheḍīta le dinakaru | prakāśu jaisā || 852 ||

नाना चांपा चांपौळी पूजिला । चंद्रु चंद्रिका धवळला । कां चंदनु निजें चर्चिला । सौरभ्यें जेवीं ॥ ८५३ ॥

nānā cāṃpā cāṃpauḷī pūjilā | caṃdru caṃdrikā dhavaḷalā | kāṃ caṃdanu nijeṃ carcilā | saurabhyeṃ jevīṃ || 853 ||

तेवीं नवगुणटिकलग । लेणें ब्राह्मणाचें अव्यंग । कहींचि न संडी आंग । ब्राह्मणाचें ॥ ८५४ ॥

tevīṃ navaguṇaṭikalaga | leṇeṃ brāhmaṇāceṃ avyaṃga | kahīṃci na saṃḍī āṃga | brāhmaṇāceṃ || 854 ||

आतां उचित जें क्षत्रिया । तेंहीं कर्म धनंजया । सांगों ऐक प्रज्ञेचिया । भरोवरी ॥ ८५५ ॥

ātāṃ ucita jeṃ kṣatriyā | teṃhīṃ karma dhanaṃjayā | sāṃgoṃ aika prajñeciyā | bharovarī || 855 ||

तरी भानु हा तेजें । नापेक्षी जेवीं विरजे । कां सिंहें न पाहिजे । जावळिया ॥ ८५६ ॥

tarī bhānu hā tejeṃ | nāpekṣī jevīṃ viraje | kāṃ siṃheṃ na pāhije | jāvaḷiyā || 856 ||

ऐसा स्वयंभ जो जीवें लाठु । सावायेंवीण उद्भटु । ते शौर्य गा जेथ श्रेष्ठु । पहिला गुण ॥ ८५७ ॥

aisā svayaṃbha jo jīveṃ lāṭhu | sāvāyeṃvīṇa udbhaṭu | te śaurya gā jetha śreṣṭhu | pahilā guṇa || 857 ||

आणि सूर्याचेनि प्रतापें । कोडिही नक्षत्र हारपे । ना तो तरी न लोपे । सचंद्रीं तिहीं ॥ ८५८ ॥

āṇi sūryāceni pratāpeṃ | koḍihī nakṣatra hārape | nā to tarī na lope | sacaṃdrīṃ tihīṃ || 858 ||

तैसेनि आपुले प्रौढीगुणें । जगा या विस्मयो देणें । आपण तरी न क्षोभणें । कायसेनही ॥ ८५९ ॥

taiseni āpule prauḍhīguṇeṃ | jagā yā vismayo deṇeṃ | āpaṇa tarī na kṣobhaṇeṃ | kāyasenahī || 859 ||

तें प्रागल्भ्यरूप तेजा । जिये कर्मीं गुण दुजा । आणि धीरु तो तिजा । जेथींचा गुण ॥ ८६० ॥

teṃ prāgalbhyarūpa tejā | jiye karmīṃ guṇa dujā | āṇi dhīru to tijā | jethīṃcā guṇa || 860 ||

वरिपडलिया आकाश । बुद्धीचे डोळे मानस । झांकी ना ते परीयेस । धैर्य जेथें ॥ ८६१ ॥

varipaḍaliyā ākāśa | buddhīce ḍoḷe mānasa | jhāṃkī nā te parīyesa | dhairya jetheṃ || 861 ||

आणि पाणी हो कां भलतेतुकें । परी तें जिणौनि पद्म फांके । कां आकाश उंचिया जिंके । आवडे तयातें ॥ ८६२ ॥

āṇi pāṇī ho kāṃ bhalatetukeṃ | parī teṃ jiṇauni padma phāṃke | kāṃ ākāśa uṃciyā jiṃke | āvaḍe tayāteṃ || 862 ||

तेवीं विविध अवस्था । पातलिया जिणौनि पार्था । प्रज्ञाफळ तया अर्था । वेझ देणें जें ॥ ८६३ ॥

tevīṃ vividha avasthā | pātaliyā jiṇauni pārthā | prajñāphaḷa tayā arthā | vejha deṇeṃ jeṃ || 863 ||

तें दक्षत्व गा चोख । जेथ चौथा गुण देख । आणि झुंज अलौकिक । तो पांचवा गुण ॥ ८६४ ॥

teṃ dakṣatva gā cokha | jetha cauthā guṇa dekha | āṇi jhuṃja alaukika | to pāṃcavā guṇa || 864 ||

आदित्याचीं झाडें । सदा सन्मुख सूर्याकडे । तेवीं समोर शत्रूपुढें । होणें जें कां ॥ ८६५ ॥

ādityācīṃ jhāḍeṃ | sadā sanmukha sūryākaḍe | tevīṃ samora śatrūpuḍheṃ | hoṇeṃ jeṃ kāṃ || 865 ||

माहेवणी प्रयत्नेंसी । चुकविजे सेजे जैसी । रिपू पाठी नेदिजे तैसी । समरांगणीं ॥ ८६६ ॥

māhevaṇī prayatneṃsī | cukavije seje jaisī | ripū pāṭhī nedije taisī | samarāṃgaṇīṃ || 866 ||

हा क्षत्रियाचेया आचारीं । पांचवा गुणेंद्रु अवधारीं । चहूं पुरुषार्थां शिरीं । भक्ति जैसी ॥ ८६७ ॥

hā kṣatriyāceyā ācārīṃ | pāṃcavā guṇeṃdru avadhārīṃ | cahūṃ puruṣārthāṃ śirīṃ | bhakti jaisī || 867 ||

आणि जालेनि फुलें फळें । शाखिया जैसीं मोकळे । कां उदार परीमळें । पद्माकरु ॥ ८६८ ॥

āṇi jāleni phuleṃ phaḷeṃ | śākhiyā jaisīṃ mokaḷe | kāṃ udāra parīmaḷeṃ | padmākaru || 868 ||

नाना आवडीचेनि मापें । चांदिणें भलतेणें घेपे । पुढिलांचेनि संकल्पें । तैसें जें देणें ॥ ८६९ ॥

nānā āvaḍīceni māpeṃ | cāṃdiṇeṃ bhalateṇeṃ ghepe | puḍhilāṃceni saṃkalpeṃ | taiseṃ jeṃ deṇeṃ || 869 ||

तें उमप गा दान । जेथ सहावें गुणरत्न । आणि आज्ञे एकायतन । होणें जें कां ॥ ८७० ॥

teṃ umapa gā dāna | jetha sahāveṃ guṇaratna | āṇi ājñe ekāyatana | hoṇeṃ jeṃ kāṃ || 870 ||

पोषूनि अवयव आपुले । करविजतीं मानविले । तेवीं पालणें लोभविलें । जग जें भोगणें ॥ ८७१ ॥

poṣūni avayava āpule | karavijatīṃ mānavile | tevīṃ pālaṇeṃ lobhavileṃ | jaga jeṃ bhogaṇeṃ || 871 ||

तया नाम ईश्वरभावो । जो सर्वसामर्थ्याचा ठावो । तो गुणांमाजीं रावो । सातवा जेथ ॥ ८७२ ॥

tayā nāma īśvarabhāvo | jo sarvasāmarthyācā ṭhāvo | to guṇāṃmājīṃ rāvo | sātavā jetha || 872 ||

ऐसें जें शौर्यादिकीं । इहीं सात गुणविशेखीं । अळंकृत सप्तऋखीं । आकाश जैसें ॥ ८७३ ॥

aiseṃ jeṃ śauryādikīṃ | ihīṃ sāta guṇaviśekhīṃ | aḷaṃkṛta saptaṛkhīṃ | ākāśa jaiseṃ || 873 ||

तैसें सप्तगुणीं विचित्र । कर्म जें जगीं पवित्र । तें सहज जाण क्षात्र । क्षत्रियाचें ॥ ८७४ ॥

taiseṃ saptaguṇīṃ vicitra | karma jeṃ jagīṃ pavitra | teṃ sahaja jāṇa kṣātra | kṣatriyāceṃ || 874 ||

नाना क्षत्रिय नव्हे नरु । तो सत्त्वसोनयाचा मेरु । म्हणौनि गुणस्वर्गां आधारु । सातां इयां ॥ ८७५ ॥

nānā kṣatriya navhe naru | to sattvasonayācā meru | mhaṇauni guṇasvargāṃ ādhāru | sātāṃ iyāṃ || 875 ||

नातरी सप्तगुणार्णवीं । परीवारली बरवी । हे क्रिया नव्हे पृथ्वी । भोगीतसे तो ॥ ८७६ ॥

nātarī saptaguṇārṇavīṃ | parīvāralī baravī | he kriyā navhe pṛthvī | bhogītase to || 876 ||

कां गुणांचे सातांही ओघीं । हे क्रिया ते गंगा जगीं । तया महोदधीचिया आंगीं । विलसे जैसी ॥ ८७७ ॥

kāṃ guṇāṃce sātāṃhī oghīṃ | he kriyā te gaṃgā jagīṃ | tayā mahodadhīciyā āṃgīṃ | vilase jaisī || 877 ||

परी हें बहु असो देख । शौर्यादि गुणात्मक । कर्म गा नैसर्गिक । क्षात्रजातीसी ॥ ८७८ ॥

parī heṃ bahu aso dekha | śauryādi guṇātmaka | karma gā naisargika | kṣātrajātīsī || 878 ||

आतां वैश्याचिये जाती । उचित जे महामती । ते ऐकें गा निरुती । क्रिया सांगों ॥ ८७९ ॥

ātāṃ vaiśyāciye jātī | ucita je mahāmatī | te aikeṃ gā nirutī | kriyā sāṃgoṃ || 879 ||

तरी भूमि बीज नांगरु । यया भांडवलाचा आधारु । घेऊनि लाभु अपारु । मेळवणें जें ॥ ८८० ॥

tarī bhūmi bīja nāṃgaru | yayā bhāṃḍavalācā ādhāru | gheūni lābhu apāru | meḷavaṇeṃ jeṃ || 880 ||

किंबहुना कृषी जिणें । गोधनें राखोनि वर्तणें । कां समर्घीची विकणें । महर्घीवस्तु ॥ ८८१ ॥

kiṃbahunā kṛṣī jiṇeṃ | godhaneṃ rākhoni vartaṇeṃ | kāṃ samarghīcī vikaṇeṃ | maharghīvastu || 881 ||

येतुलाचि पांडवा । वैश्यातें कर्माचा मेळावा । हा वैश्यजातीस्वभावा । आंतुला जाण ॥ ८८२ ॥

yetulāci pāṃḍavā | vaiśyāteṃ karmācā meḷāvā | hā vaiśyajātīsvabhāvā | āṃtulā jāṇa || 882 ||

आणि वैश्य क्षत्रिय ब्राह्मण । हे द्विजन्में तिन्ही वर्ण । ययांचें जें शुश्रूषण । तें शूद्रकर्म ॥ ८८३ ॥

āṇi vaiśya kṣatriya brāhmaṇa | he dvijanmeṃ tinhī varṇa | yayāṃceṃ jeṃ śuśrūṣaṇa | teṃ śūdrakarma || 883 ||

पैं द्विजसेवेपरौतें । धांवणें नाहीं शूद्रातें । एवं चतुर्वर्णोचितें । दाविलीं कर्में ॥ ८८४ ॥

paiṃ dvijaseveparauteṃ | dhāṃvaṇeṃ nāhīṃ śūdrāteṃ | evaṃ caturvarṇociteṃ | dāvilīṃ karmeṃ || 884 ||

आतां इयेचि विचक्षणा । वेगळालिया वर्णा । उचित जैसें करणां । शब्दादिक ॥ ८८५ ॥

ātāṃ iyeci vicakṣaṇā | vegaḷāliyā varṇā | ucita jaiseṃ karaṇāṃ | śabdādika || 885 ||

नातरी जळदच्युता । पाणिया उचित सरिता । सरितेसी पंडुसुता । सिंधु उचितु ॥ ८८६ ॥

nātarī jaḷadacyutā | pāṇiyā ucita saritā | saritesī paṃḍusutā | siṃdhu ucitu || 886 ||

तैसें वर्णाश्रमवशें । जें करणीय आलें असे । गोरेया आंगा जैसें । गोरेपण ॥ ८८७ ॥

taiseṃ varṇāśramavaśeṃ | jeṃ karaṇīya āleṃ ase | goreyā āṃgā jaiseṃ | gorepaṇa || 887 ||

तया स्वभावविहिता कर्मा । शास्त्राचेनि मुखें वीरोत्तमा । प्रवर्तावयालागीं प्रमा । अढळ कीजे ॥ ८८८ ॥

tayā svabhāvavihitā karmā | śāstrāceni mukheṃ vīrottamā | pravartāvayālāgīṃ pramā | aḍhaḷa kīje || 888 ||

पैं आपुलेंचि रत्न थितें । घेपे पारखियाचेनि हातें । तैसें स्वकर्म आपैतें । शास्त्रें करावीं ॥ ८८९ ॥

paiṃ āpuleṃci ratna thiteṃ | ghepe pārakhiyāceni hāteṃ | taiseṃ svakarma āpaiteṃ | śāstreṃ karāvīṃ || 889 ||

जैसी दिठी असे आपुलिया ठायीं । परी दीपेंवीण भोग नाहीं । मार्गु न लाहतां काई । पाय असतां होय ? ॥ ८९० ॥

jaisī diṭhī ase āpuliyā ṭhāyīṃ | parī dīpeṃvīṇa bhoga nāhīṃ | mārgu na lāhatāṃ kāī | pāya asatāṃ hoya ? || 890 ||

म्हणौनि ज्ञातिवशें साचारु । सहज असे जो अधिकारु । तो आपुलिया शास्त्रें गोचरु । आपण कीजे ॥ ८९१ ॥

mhaṇauni jñātivaśeṃ sācāru | sahaja ase jo adhikāru | to āpuliyā śāstreṃ gocaru | āpaṇa kīje || 891 ||

मग घरींचाचि ठेवा । जेवीं डोळ्यां दावी दिवा । तरी घेतां काय पांडवा । आडळु असे ? ॥ ८९२ ॥

maga gharīṃcāci ṭhevā | jevīṃ ḍoḷyāṃ dāvī divā | tarī ghetāṃ kāya pāṃḍavā | āḍaḷu ase ? || 892 ||

तैसें स्वभावें भागा आलें । वरी शास्त्रें खरें केलें । तें विहित जो आपुलें । आचरे गा ॥ ८९३ ॥

taiseṃ svabhāveṃ bhāgā āleṃ | varī śāstreṃ khareṃ keleṃ | teṃ vihita jo āpuleṃ | ācare gā || 893 ||

परी आळसु सांडुनी । फळकाम दवडुनी । आंगें जीवें मांडुनी । तेथेंचि भरु ॥ ८९४ ॥

parī āḷasu sāṃḍunī | phaḷakāma davaḍunī | āṃgeṃ jīveṃ māṃḍunī | tetheṃci bharu || 894 ||

वोघीं पडिलें पाणी । नेणें आनानी वाहणी । तैसा जाय आचरणीं । व्यवस्थौनी ॥ ८९५ ॥

voghīṃ paḍileṃ pāṇī | neṇeṃ ānānī vāhaṇī | taisā jāya ācaraṇīṃ | vyavasthaunī || 895 ||

अर्जुना जो यापरी । तें विहित कर्म स्वयें करी । तो मोक्षाच्या ऐलद्वारीं । पैठा होय ॥ ८९६ ॥

arjunā jo yāparī | teṃ vihita karma svayeṃ karī | to mokṣācyā ailadvārīṃ | paiṭhā hoya || 896 ||

जे अकरणा आणि निषिद्धा । न वचेचि कांहीं संबंधा । म्हणौनि भवा विरुद्धा । मुकला तो ॥ ८९७ ॥

je akaraṇā āṇi niṣiddhā | na vaceci kāṃhīṃ saṃbaṃdhā | mhaṇauni bhavā viruddhā | mukalā to || 897 ||

आणि काम्यकर्मांकडे । न परतेचि जेथ कोडें । तेथ चंदनाचेही खोडे । न लेचि तो ॥ ८९८ ॥

āṇi kāmyakarmāṃkaḍe | na parateci jetha koḍeṃ | tetha caṃdanācehī khoḍe | na leci to || 898 ||

येर नित्य कर्म तंव । फळत्यागें वेंचिलें सर्व । म्हणौनि मोक्षाची शींव । ठाकूं लाहे ॥ ८९९ ॥

yera nitya karma taṃva | phaḷatyāgeṃ veṃcileṃ sarva | mhaṇauni mokṣācī śīṃva | ṭhākūṃ lāhe || 899 ||

ऐसेनि शुभाशुभीं संसारीं । सांडिला तो अवधारीं । वौराग्यमोक्षद्वारीं । उभा ठाके ॥ ९०० ॥

aiseni śubhāśubhīṃ saṃsārīṃ | sāṃḍilā to avadhārīṃ | vaurāgyamokṣadvārīṃ | ubhā ṭhāke || 900 ||

जें सकळ भाग्याची सीमा । मोक्षलाभाची जें प्रमा । नाना कर्ममार्गश्रमा । शेवटु जेथ ॥ ९०१ ॥

jeṃ sakaḷa bhāgyācī sīmā | mokṣalābhācī jeṃ pramā | nānā karmamārgaśramā | śevaṭu jetha || 901 ||

मोक्षफळें दिधली वोल । जें सुकृततरूचें फूल । तयें वैराग्यीं ठेवी पाऊल । भंवरु जैसा ॥ ९०२ ॥

mokṣaphaḷeṃ didhalī vola | jeṃ sukṛtatarūceṃ phūla | tayeṃ vairāgyīṃ ṭhevī pāūla | bhaṃvaru jaisā || 902 ||

पाहीं आत्मज्ञानसुदिनाचा । वाधावा सांगतया अरुणाचा । उदयो त्या वैराग्याचा । ठावो पावे ॥ ९०३ ॥

pāhīṃ ātmajñānasudinācā | vādhāvā sāṃgatayā aruṇācā | udayo tyā vairāgyācā | ṭhāvo pāve || 903 ||

किंबहुना आत्मज्ञान । जेणें हाता ये निधान । तें वैराग्य दिव्यांजन । जीवें ले तो ॥ ९०४ ॥

kiṃbahunā ātmajñāna | jeṇeṃ hātā ye nidhāna | teṃ vairāgya divyāṃjana | jīveṃ le to || 904 ||

ऐसी मोक्षाची योग्यता । सिद्धी जाय तया पंडुसुता । अनुसरोनि विहिता । कर्मा यया ॥ ९०५ ॥

aisī mokṣācī yogyatā | siddhī jāya tayā paṃḍusutā | anusaroni vihitā | karmā yayā || 905 ||

हें विहित कर्म पांडवा । आपुला अनन्य वोलावा । आणि हेचि परम सेवा । मज सर्वात्मकाची ॥ ९०६ ॥

heṃ vihita karma pāṃḍavā | āpulā ananya volāvā | āṇi heci parama sevā | maja sarvātmakācī || 906 ||

पैं आघवाचि भोगेंसीं । पतिव्रता क्रीडे प्रियेंसीं । कीं तयाचीं नामें जैसीं । तपें तियां केलीं ॥ ९०७ ॥

paiṃ āghavāci bhogeṃsīṃ | pativratā krīḍe priyeṃsīṃ | kīṃ tayācīṃ nāmeṃ jaisīṃ | tapeṃ tiyāṃ kelīṃ || 907 ||

कां बाळका एकी माये । वांचोनि जिणें काय आहे । म्हणौनि सेविजे कीं तो होये । पाटाचा धर्मु ॥ ९०८ ॥

kāṃ bāḷakā ekī māye | vāṃconi jiṇeṃ kāya āhe | mhaṇauni sevije kīṃ to hoye | pāṭācā dharmu || 908 ||

नाना पाणी म्हणौनि मासा । गंगा न सांडितां जैसा । सर्व तीर्थ सहवासा । वरपडा जाला ॥ ९०९ ॥

nānā pāṇī mhaṇauni māsā | gaṃgā na sāṃḍitāṃ jaisā | sarva tīrtha sahavāsā | varapaḍā jālā || 909 ||

तैसें आपुलिया विहिता । उपावो असे न विसंबितां । ऐसा कीजे कीं जगन्नाथा । आभारु पडे ॥ ९१० ॥

taiseṃ āpuliyā vihitā | upāvo ase na visaṃbitāṃ | aisā kīje kīṃ jagannāthā | ābhāru paḍe || 910 ||

अगा जया जें विहित । तें ईश्वराचें मनोगत । म्हणौनि केलिया निभ्रांत । सांपडेचि तो ॥ ९११ ॥

agā jayā jeṃ vihita | teṃ īśvarāceṃ manogata | mhaṇauni keliyā nibhrāṃta | sāṃpaḍeci to || 911 ||

पैं जीवाचे कसीं उतरली । ते दासी कीं गोसावीण जाली । सिसे वेंचि तया मविली । वही जेवीं ॥ ९१२ ॥

paiṃ jīvāce kasīṃ utaralī | te dāsī kīṃ gosāvīṇa jālī | sise veṃci tayā mavilī | vahī jevīṃ || 912 ||

तैसें स्वामीचिया मनोभावा । न चुकिजे हेचि परमसेवा । येर तें गा पांडवा । वाणिज्य करणें ॥ ९१३ ॥

taiseṃ svāmīciyā manobhāvā | na cukije heci paramasevā | yera teṃ gā pāṃḍavā | vāṇijya karaṇeṃ || 913 ||

म्हणौनि विहित क्रिया केली । नव्हे तयाची खूण पाळिली । जयापसूनि कां आलीं । आकारा भूतें ॥ ९१४ ॥

mhaṇauni vihita kriyā kelī | navhe tayācī khūṇa pāḷilī | jayāpasūni kāṃ ālīṃ | ākārā bhūteṃ || 914 ||

जो अविद्येचिया चिंधिया । गुंडूनि जीव बाहुलिया । खेळवीतसे तिगुणिया । अहंकाररज्जू ॥ ९१५ ॥

jo avidyeciyā ciṃdhiyā | guṃḍūni jīva bāhuliyā | kheḷavītase tiguṇiyā | ahaṃkārarajjū || 915 ||

जेणें जग हें समस्त । आंत बाहेरी पूर्ण भरित । जालें आहे दीपजात । तेजें जैसें ॥ ९१६ ॥

jeṇeṃ jaga heṃ samasta | āṃta bāherī pūrṇa bharita | jāleṃ āhe dīpajāta | tejeṃ jaiseṃ || 916 ||

तया सर्वात्मका ईश्वरा । स्वकर्मकुसुमांची वीरा । पूजा केली होय अपारा । तोषालागीं ॥ ९१७ ॥

tayā sarvātmakā īśvarā | svakarmakusumāṃcī vīrā | pūjā kelī hoya apārā | toṣālāgīṃ || 917 ||

म्हणौनि तिये पूजे । रिझलेनि आत्मराजें । वैराग्यसिद्धि देईजे । पसाय तया ॥ ९१८ ॥

mhaṇauni tiye pūje | rijhaleni ātmarājeṃ | vairāgyasiddhi deīje | pasāya tayā || 918 ||

जिये वैराग्यदशें । ईश्वराचेनि वेधवशें । हें सर्वही नावडे जैसें । वांत होय ॥ ९१९ ॥

jiye vairāgyadaśeṃ | īśvarāceni vedhavaśeṃ | heṃ sarvahī nāvaḍe jaiseṃ | vāṃta hoya || 919 ||

प्राणनाथाचिया आधी । विरहिणीतें जिणेंही बाधी । तैसें सुखजात त्रिशुद्धी । दुःखचि लागे ॥ ९२० ॥

prāṇanāthāciyā ādhī | virahiṇīteṃ jiṇeṃhī bādhī | taiseṃ sukhajāta triśuddhī | duḥkhaci lāge || 920 ||

सम्यक्‌ज्ञान नुदैजतां । वेधेंचि तन्मयता । उपजे ऐसी योग्यता । बोधाची लाहे ॥ ९२१ ॥

samyakjñāna nudaijatāṃ | vedheṃci tanmayatā | upaje aisī yogyatā | bodhācī lāhe || 921 ||

म्हणौनि मोक्षलाभालागीं । जो व्रतें वाहातसें आंगीं । तेणें स्वधर्मु आस्था चांगी । अनुष्ठावा ॥ ९२२ ॥

mhaṇauni mokṣalābhālāgīṃ | jo vrateṃ vāhātaseṃ āṃgīṃ | teṇeṃ svadharmu āsthā cāṃgī | anuṣṭhāvā || 922 ||

अगा आपुला हा स्वधर्मु । आचरणीं जरी विषमु । तरी पाहावा तो परिणामु । फळेल जेणें ॥ ९२३ ॥

agā āpulā hā svadharmu | ācaraṇīṃ jarī viṣamu | tarī pāhāvā to pariṇāmu | phaḷela jeṇeṃ || 923 ||

जैं सुखालागीं आपणपयां । निंबचि आथी धनंजया । तैं कडुवटपणा तयाचिया । उबगिजेना ॥ ९२४ ॥

jaiṃ sukhālāgīṃ āpaṇapayāṃ | niṃbaci āthī dhanaṃjayā | taiṃ kaḍuvaṭapaṇā tayāciyā | ubagijenā || 924 ||

फळणया ऐलीकडे । केळीतें पाहातां आस मोडे । ऐसी त्यजिली तरी जोडे । तैसें कें गोमटें ॥ ९२५ ॥

phaḷaṇayā ailīkaḍe | keḷīteṃ pāhātāṃ āsa moḍe | aisī tyajilī tarī joḍe | taiseṃ keṃ gomaṭeṃ || 925 ||

तेवीं स्वधर्मु सांकडु । देखोनि केला जरी कडु । तरी मोक्षसुरवाडु । अंतरला कीं ॥ ९२६ ॥

tevīṃ svadharmu sāṃkaḍu | dekhoni kelā jarī kaḍu | tarī mokṣasuravāḍu | aṃtaralā kīṃ || 926 ||

आणि आपुली माये । कुब्ज जरी आहे । तरी जीये तें नोहे । स्नेह कुऱ्हें कीं ॥ ९२७ ॥

āṇi āpulī māye | kubja jarī āhe | tarī jīye teṃ nohe | sneha kuऱheṃ kīṃ || 927 ||

येरी जिया पराविया । रंभेहुनि बरविया । तिया काय कराविया । बाळकें तेणें ? ॥ ९२८ ॥

yerī jiyā parāviyā | raṃbhehuni baraviyā | tiyā kāya karāviyā | bāḷakeṃ teṇeṃ ? || 928 ||

अगा पाणियाहूनि बहुवें । तुपीं गुण कीर आहे । परी मीना काय होये । असणें तेथ ॥ ९२९ ॥

agā pāṇiyāhūni bahuveṃ | tupīṃ guṇa kīra āhe | parī mīnā kāya hoye | asaṇeṃ tetha || 929 ||

पैं आघविया जगा जें विख । तें विख किडियाचें पीयूख । आणि जगा गूळ तें देख । मरण तया ॥ ९३० ॥

paiṃ āghaviyā jagā jeṃ vikha | teṃ vikha kiḍiyāceṃ pīyūkha | āṇi jagā gūḷa teṃ dekha | maraṇa tayā || 930 ||

म्हणौनि जे विहित जया जेणें । फिटे संसाराचें धरणें । क्रिया कठोर तऱ्ही तेणें । तेचि करावी ॥ ९३१ ॥

mhaṇauni je vihita jayā jeṇeṃ | phiṭe saṃsārāceṃ dharaṇeṃ | kriyā kaṭhora taऱhī teṇeṃ | teci karāvī || 931 ||

येरा पराचारा बरविया । ऐसें होईल टेंकलया । पायांचें चालणें डोइया । केलें जैसें ॥ ९३२ ॥

yerā parācārā baraviyā | aiseṃ hoīla ṭeṃkalayā | pāyāṃceṃ cālaṇeṃ ḍoiyā | keleṃ jaiseṃ || 932 ||

यालागीं कर्म आपुले । जें जातिस्वभावें असे आलें । तें करी तेणें जिंतिलें । कर्मबंधातें ॥ ९३३ ॥

yālāgīṃ karma āpule | jeṃ jātisvabhāveṃ ase āleṃ | teṃ karī teṇeṃ jiṃtileṃ | karmabaṃdhāteṃ || 933 ||

आणि स्वधर्मुचि पाळावा । परधर्मु तो गाळावा । हा नेमुही पांडवा । न कीजेचि पै गा ? ॥ ९३४ ॥

āṇi svadharmuci pāḷāvā | paradharmu to gāḷāvā | hā nemuhī pāṃḍavā | na kījeci pai gā ? || 934 ||

तरी आत्मा दृष्ट नोहे । तंव कर्म करणें कां ठाये ? । आणि करणें तेथ आहे । आयासु आधीं ॥ ९३५ ॥

tarī ātmā dṛṣṭa nohe | taṃva karma karaṇeṃ kāṃ ṭhāye ? | āṇi karaṇeṃ tetha āhe | āyāsu ādhīṃ || 935 ||

म्हणौनि भलतिये कर्मीं । आयासु जऱ्ही उपक्रमीं । तरी काय स्वधर्मीं । दोषु । सांगें ? ॥ ९३६ ॥

mhaṇauni bhalatiye karmīṃ | āyāsu jaऱhī upakramīṃ | tarī kāya svadharmīṃ | doṣu | sāṃgeṃ ? || 936 ||

आगा उजू वाटा चालावें । तऱ्ही पायचि शिणवावे । ना आडरानें धांवावें । तऱ्ही तेंचि ॥ ९३७ ॥ पैं शिळा कां सिदोरिया । दाटणें एक धनंजया । परी जें वाहतां विसांवया । मिळिजे तें घेपे ॥ ९३८ ॥

āgā ujū vāṭā cālāveṃ | taऱhī pāyaci śiṇavāve | nā āḍarāneṃ dhāṃvāveṃ | taऱhī teṃci || 937 || paiṃ śiḷā kāṃ sidoriyā | dāṭaṇeṃ eka dhanaṃjayā | parī jeṃ vāhatāṃ visāṃvayā | miḷije teṃ ghepe || 938 ||

येऱ्हवीं कणा आणि भूसा । कांडितांही सोसु सरिसा । जेंचि रंधन श्वान मांसा । तेंचि हवी ॥ ९३९ ॥

yeऱhavīṃ kaṇā āṇi bhūsā | kāṃḍitāṃhī sosu sarisā | jeṃci raṃdhana śvāna māṃsā | teṃci havī || 939 ||

दधी जळाचिया घुसळणा । व्यापार सारिखेचि विचक्षणा । वाळुवे तिळा घाणा । गाळणें एक ॥ ९४० ॥

dadhī jaḷāciyā ghusaḷaṇā | vyāpāra sārikheci vicakṣaṇā | vāḷuve tiḷā ghāṇā | gāḷaṇeṃ eka || 940 ||

पैं नित्य होम देयावया । कां सैरा आगी सुवावया । फुंकितां धू धनंजया । साहणें तेंचि ॥ ९४१ ॥

paiṃ nitya homa deyāvayā | kāṃ sairā āgī suvāvayā | phuṃkitāṃ dhū dhanaṃjayā | sāhaṇeṃ teṃci || 941 ||

परी धर्मपत्नी धांगडी । पोसितां जरी एकी वोढी । तरी कां अपरवडी । आणावी आंगा ? ॥ ९४२ ॥

parī dharmapatnī dhāṃgaḍī | positāṃ jarī ekī voḍhī | tarī kāṃ aparavaḍī | āṇāvī āṃgā ? || 942 ||

हां गा पाठीं लागला घाई । मरण न चुकेचि पाहीं । तरी समोरला काई । आगळें न कीजे ? ॥ ९४३ ॥

hāṃ gā pāṭhīṃ lāgalā ghāī | maraṇa na cukeci pāhīṃ | tarī samoralā kāī | āgaḷeṃ na kīje ? || 943 ||

कुलस्त्री दांड्याचे घाये । परघर रिगालीहि जरी साहे । तरी स्वपतीतें वायें । सांडिलें कीं । ॥ ९४४ ॥

kulastrī dāṃḍyāce ghāye | paraghara rigālīhi jarī sāhe | tarī svapatīteṃ vāyeṃ | sāṃḍileṃ kīṃ | || 944 ||

तैसें आवडतेंही करणें । न निपजे शिणल्याविणें । तरी विहित बा रे कोणें । बोलें भारी ? ॥ ९४५ ॥

taiseṃ āvaḍateṃhī karaṇeṃ | na nipaje śiṇalyāviṇeṃ | tarī vihita bā re koṇeṃ | boleṃ bhārī ? || 945 ||

वरी थोडेंचि अमृत घेतां । सर्वस्व वेंचो कां पंडुसुता । जेणें जोडे जीविता । अक्षयत्व ॥ ९४६ ॥

varī thoḍeṃci amṛta ghetāṃ | sarvasva veṃco kāṃ paṃḍusutā | jeṇeṃ joḍe jīvitā | akṣayatva || 946 ||

येर काह्यां मोलें वेंचूनि । विष पियावे घेऊनि । आत्महत्येसि निमोनि । जाइजे जेणें ॥ ९४७ ॥

yera kāhyāṃ moleṃ veṃcūni | viṣa piyāve gheūni | ātmahatyesi nimoni | jāije jeṇeṃ || 947 ||

तैसें जाचूनियां इंद्रियें । वेंचूनि आयुष्याचेनि दिये । सांचलें पापीं आन आहे । दुःखावाचूनि ? ॥ ९४८ ॥

taiseṃ jācūniyāṃ iṃdriyeṃ | veṃcūni āyuṣyāceni diye | sāṃcaleṃ pāpīṃ āna āhe | duḥkhāvācūni ? || 948 ||

म्हणौनि करावा स्वधर्मु । जो करितां हिरोनि घे श्रमु । उचित देईल परमु । पुरुषार्थराजु ॥ ९४९ ॥

mhaṇauni karāvā svadharmu | jo karitāṃ hironi ghe śramu | ucita deīla paramu | puruṣārtharāju || 949 ||

याकारणें किरीटी । स्वधर्माचिये राहाटी । न विसंबिजे संकटीं । सिद्धमंत्र जैसा ॥ ९५० ॥

yākāraṇeṃ kirīṭī | svadharmāciye rāhāṭī | na visaṃbije saṃkaṭīṃ | siddhamaṃtra jaisā || 950 ||

कां नाव जैसी उदधीं । महारोगी दिव्यौषधी । न विसंबिजे तया बुद्धी । स्वकर्म येथ ॥ ९५१ ॥

kāṃ nāva jaisī udadhīṃ | mahārogī divyauṣadhī | na visaṃbije tayā buddhī | svakarma yetha || 951 ||

मग ययाचि गा कपिध्वजा । स्वकर्माचिया महापूजा । तोषला ईशु तमरजा । झाडा करुनी ॥ ९५२ ॥

maga yayāci gā kapidhvajā | svakarmāciyā mahāpūjā | toṣalā īśu tamarajā | jhāḍā karunī || 952 ||

शुद्धसत्त्वाचिया वाटा । आणी आपुली उत्कंठा । भवस्वर्ग काळकूटा । ऐसें दावी ॥ ९५३ ॥

śuddhasattvāciyā vāṭā | āṇī āpulī utkaṃṭhā | bhavasvarga kāḷakūṭā | aiseṃ dāvī || 953 ||

जियें वैराग्य येणें बोलें । मागां संसिद्धी रूप केलें । किंबहुना तें आपुलें । मेळवी खागें ॥ ९५४ ॥

jiyeṃ vairāgya yeṇeṃ boleṃ | māgāṃ saṃsiddhī rūpa keleṃ | kiṃbahunā teṃ āpuleṃ | meḷavī khāgeṃ || 954 ||

मग जिंतिलिया हे भोये । पुरुष सर्वत्र जैसा होये । कां जालाही जें लाहे । तें आतां सांगों ॥ ९५५ ॥

maga jiṃtiliyā he bhoye | puruṣa sarvatra jaisā hoye | kāṃ jālāhī jeṃ lāhe | teṃ ātāṃ sāṃgoṃ || 955 ||

तरी देहादिक हें संसारें । सर्वही मांडलेंसे जें गुंफिरें । तेथ नातुडे तो वागुरें । वारा जैसा ॥ ९५६ ॥

tarī dehādika heṃ saṃsāreṃ | sarvahī māṃḍaleṃse jeṃ guṃphireṃ | tetha nātuḍe to vāgureṃ | vārā jaisā || 956 ||

पैं परिपाकाचिये वेळे । फळ देठें ना देठु फळें । न धरे तैसें स्नेह खुळें । सर्वत्र होय ॥ ९५७ ॥

paiṃ paripākāciye veḷe | phaḷa deṭheṃ nā deṭhu phaḷeṃ | na dhare taiseṃ sneha khuḷeṃ | sarvatra hoya || 957 ||

पुत्र वित्त कलत्र । हे जालियाही स्वतंत्र । माझें न म्हणे पात्र । विषाचें जैसें ॥ ९५८ ॥

putra vitta kalatra | he jāliyāhī svataṃtra | mājheṃ na mhaṇe pātra | viṣāceṃ jaiseṃ || 958 ||

हें असो विषयजाती । बुद्धि पोळली ऐसी माघौती । पाउलें घेऊनि एकांतीं । हृदयाच्या रिगे ॥ ९५९ ॥

heṃ aso viṣayajātī | buddhi poḷalī aisī māghautī | pāuleṃ gheūni ekāṃtīṃ | hṛdayācyā rige || 959 ||

ऐसया अंतःकरण । बाह्य येतां तयाची आण । न मोडी समर्था भेण । दासी जैसी ॥ ९६० ॥

aisayā aṃtaḥkaraṇa | bāhya yetāṃ tayācī āṇa | na moḍī samarthā bheṇa | dāsī jaisī || 960 ||

तैसें ऐक्याचिये मुठी । माजिवडें चित्त किरीटी । करूनि वेधी नेहटीं । आत्मयाच्या ॥ ९६१ ॥

taiseṃ aikyāciye muṭhī | mājivaḍeṃ citta kirīṭī | karūni vedhī nehaṭīṃ | ātmayācyā || 961 ||

तेव्हां दृष्टादृष्ट स्पृहे । निमणें जालेंचि आहे । आगीं दडपलिया धुयें । राहिजे जैसें ॥ ९६२ ॥

tevhāṃ dṛṣṭādṛṣṭa spṛhe | nimaṇeṃ jāleṃci āhe | āgīṃ daḍapaliyā dhuyeṃ | rāhije jaiseṃ || 962 ||

म्हणौनि नियमिलिया मानसीं । स्पृहा नासौनि जाय आपैसीं । किंबहुना तो ऐसी । भूमिका पावे ॥ ९६३ ॥

mhaṇauni niyamiliyā mānasīṃ | spṛhā nāsauni jāya āpaisīṃ | kiṃbahunā to aisī | bhūmikā pāve || 963 ||

पैं अन्यथा बोधु आघवा । मावळोनि तया पांडवा । बोधमात्रींचि जीवा । ठावो होय ॥ ९६४ ॥

paiṃ anyathā bodhu āghavā | māvaḷoni tayā pāṃḍavā | bodhamātrīṃci jīvā | ṭhāvo hoya || 964 ||

धरवणी वेंचें सरे । तैसें भोगें प्राचीन पुरे । नवें तंव नुपकरे । कांहीचि करूं ॥ ९६५ ॥

dharavaṇī veṃceṃ sare | taiseṃ bhogeṃ prācīna pure | naveṃ taṃva nupakare | kāṃhīci karūṃ || 965 ||

ऐसीं कर्में साम्यदशा । होय तेथ वीरेशा । मग श्रीगुरु आपैसा । भेटेचि गा ॥ ९६६ ॥

aisīṃ karmeṃ sāmyadaśā | hoya tetha vīreśā | maga śrīguru āpaisā | bheṭeci gā || 966 ||

रात्रीची चौपाहरी । वेंचलिया अवधारीं । डोळ्यां तमारी । मिळे जैसा ॥ ९६७ ॥

rātrīcī caupāharī | veṃcaliyā avadhārīṃ | ḍoḷyāṃ tamārī | miḷe jaisā || 967 ||

का येऊनि फळाचा घडु । पारुषवी केळीची वाढु । श्रीगुरु भेटोनि करी पाडु । बुभुत्सु तैसा ॥ ९६८ ॥

kā yeūni phaḷācā ghaḍu | pāruṣavī keḷīcī vāḍhu | śrīguru bheṭoni karī pāḍu | bubhutsu taisā || 968 ||

मग आलिंगिला पूर्णिमा । जैसा उणीव सांडी चंद्रमा । तैसें होय वीरोत्तमा । गुरुकृपा तया ॥ ९६९ ॥

maga āliṃgilā pūrṇimā | jaisā uṇīva sāṃḍī caṃdramā | taiseṃ hoya vīrottamā | gurukṛpā tayā || 969 ||

तेव्हां अबोधुमात्र असे । तो तंव तया कृपा नासे । तेथ निशीसवें जैसें । आंधारें जाय ॥ ९७० ॥

tevhāṃ abodhumātra ase | to taṃva tayā kṛpā nāse | tetha niśīsaveṃ jaiseṃ | āṃdhāreṃ jāya || 970 ||

तैसी अबोधाचिये कुशी । कर्म कर्ता कार्य ऐशी । त्रिपुटी असे ते जैसी । गाभिणी मारिली ॥ ९७१ ॥

taisī abodhāciye kuśī | karma kartā kārya aiśī | tripuṭī ase te jaisī | gābhiṇī mārilī || 971 ||

तैसेंचि अबोधनाशासवें । नाशे क्रियाजात आघवें । ऐसा समूळ संभवे । संन्यासु हा ॥ ९७२ ॥

taiseṃci abodhanāśāsaveṃ | nāśe kriyājāta āghaveṃ | aisā samūḷa saṃbhave | saṃnyāsu hā || 972 ||

येणें मुळाज्ञानसंन्यासें । दृश्याचा जेथ ठावो पुसे । तेथ बुझावें तें आपैसें । तोचि आहे ॥ ९७३ ॥

yeṇeṃ muḷājñānasaṃnyāseṃ | dṛśyācā jetha ṭhāvo puse | tetha bujhāveṃ teṃ āpaiseṃ | toci āhe || 973 ||

चेइलियावरी पाहीं । स्वप्नींचिया तिये डोहीं । आपणयातें काई । काढूं जाइजे ? ॥ ९७४ ॥

ceiliyāvarī pāhīṃ | svapnīṃciyā tiye ḍohīṃ | āpaṇayāteṃ kāī | kāḍhūṃ jāije ? || 974 ||

तैं मी नेणें आतां जाणेन । हें सरलें तया दुःस्वप्न । जाला ज्ञातृज्ञेयाविहीन । चिदाकाश ॥ ९७५ ॥

taiṃ mī neṇeṃ ātāṃ jāṇena | heṃ saraleṃ tayā duḥsvapna | jālā jñātṛjñeyāvihīna | cidākāśa || 975 ||

मुखाभासेंसी आरिसा । परौता नेलिया वीरेशा । पाहातेपणेंवीण जैसा । पाहाता ठाके ॥ ९७६ ॥

mukhābhāseṃsī ārisā | parautā neliyā vīreśā | pāhātepaṇeṃvīṇa jaisā | pāhātā ṭhāke || 976 ||

तैसें नेणणें जें गेलें । तेणें जाणणेंही नेलें । मग निष्क्रिय उरलें । चिन्मात्रचि ॥ ९७७ ॥

taiseṃ neṇaṇeṃ jeṃ geleṃ | teṇeṃ jāṇaṇeṃhī neleṃ | maga niṣkriya uraleṃ | cinmātraci || 977 ||

तेथ स्वभावें धनंजया । नाहीं कोणीचि क्रिया । म्हणौनि प्रवादु तया । नैष्कर्म्यु ऐसा ॥ ९७८ ॥

tetha svabhāveṃ dhanaṃjayā | nāhīṃ koṇīci kriyā | mhaṇauni pravādu tayā | naiṣkarmyu aisā || 978 ||

तें आपुलें आपणपें । असे तेंचि होऊनि हारपे । तरंगु कां वायुलोपें । समुद्रु जैसा ॥ ९७९ ॥

teṃ āpuleṃ āpaṇapeṃ | ase teṃci hoūni hārape | taraṃgu kāṃ vāyulopeṃ | samudru jaisā || 979 ||

तैसें न होणें निफजे । ते नैष्कर्म्यसिद्धि जाणिजे । सर्वसिद्धींत सहजें । परम हेचि ॥ ९८० ॥

taiseṃ na hoṇeṃ niphaje | te naiṣkarmyasiddhi jāṇije | sarvasiddhīṃta sahajeṃ | parama heci || 980 ||

देउळाचिया कामा कळसु । उपरम गंगेसी सिंधु प्रवेशु । कां सुवर्णशुद्धी कसु । सोळावा जैसा ॥ ९८१ ॥

deuḷāciyā kāmā kaḷasu | uparama gaṃgesī siṃdhu praveśu | kāṃ suvarṇaśuddhī kasu | soḷāvā jaisā || 981 ||

तैसें आपुलें नेणणें । फेडिजे का जाणणें । तेंहि गिळूनि असणें । ऐसी जे दशा ॥ ९८२ ॥

taiseṃ āpuleṃ neṇaṇeṃ | pheḍije kā jāṇaṇeṃ | teṃhi giḷūni asaṇeṃ | aisī je daśā || 982 ||

तियेपरतें कांहीं । निपजणें आन नाहीं । म्हणौनि म्हणिपे पाहीं । परमसिद्धि ते ॥ ९८३ ॥

tiyeparateṃ kāṃhīṃ | nipajaṇeṃ āna nāhīṃ | mhaṇauni mhaṇipe pāhīṃ | paramasiddhi te || 983 ||

परी हेचि आत्मसिद्धि । जो कोणी भाग्यनिधि । श्रीगुरुकृपालब्धि- । काळीं पावे ॥ ९८४ ॥

parī heci ātmasiddhi | jo koṇī bhāgyanidhi | śrīgurukṛpālabdhi- | kāḷīṃ pāve || 984 ||

उदयतांचि दिनकरु । प्रकाशुचि आते आंधारु । कां दीपसंगें कापुरु । दीपुचि होय ॥ ९८५ ॥

udayatāṃci dinakaru | prakāśuci āte āṃdhāru | kāṃ dīpasaṃgeṃ kāpuru | dīpuci hoya || 985 ||

तया लवणाची कणिका । मिळतखेंवो उदका । उदकचि होऊनि देखा । ठाके जेवीं ॥ ९८६ ॥

tayā lavaṇācī kaṇikā | miḷatakheṃvo udakā | udakaci hoūni dekhā | ṭhāke jevīṃ || 986 ||

कां निद्रितु चेवविलिया । स्वप्नेंसि नीद वायां । जाऊनि आपणपयां । मिळे जैसा ॥ ९८७ ॥

kāṃ nidritu cevaviliyā | svapneṃsi nīda vāyāṃ | jāūni āpaṇapayāṃ | miḷe jaisā || 987 ||

तैसें जया कोण्हासि दैवें । गुरुवाक्यश्रवणाचि सवें । द्वैत गिळोनि विसंवे । आपणया वृत्ती ॥ ९८८ ॥

taiseṃ jayā koṇhāsi daiveṃ | guruvākyaśravaṇāci saveṃ | dvaita giḷoni visaṃve | āpaṇayā vṛttī || 988 ||

तयासी मग कर्म करणें । हें बोलिजैलचि कवणें । आकाशा येणें जाणें । आहे काई ? । ॥ ९८९ ॥

tayāsī maga karma karaṇeṃ | heṃ bolijailaci kavaṇeṃ | ākāśā yeṇeṃ jāṇeṃ | āhe kāī ? | || 989 ||

म्हणौनि तयासि कांहीं । त्रिशुद्धि करणें नाहीं । परी ऐसें जरी हें कांहीं । नव्हे जया ॥ ९९० ॥

mhaṇauni tayāsi kāṃhīṃ | triśuddhi karaṇeṃ nāhīṃ | parī aiseṃ jarī heṃ kāṃhīṃ | navhe jayā || 990 ||

कानावचनाचिये भेटी- । सरिसाचि पैं किरीटी । वस्तु होऊनि उठी । कवणि एकु जो ॥ ९९१ ॥

kānāvacanāciye bheṭī- | sarisāci paiṃ kirīṭī | vastu hoūni uṭhī | kavaṇi eku jo || 991 ||

येऱ्हवीं स्वकर्माचेनि वन्ही । काम्यनिषिद्धाचिया इंधनीं । रजतमें कीर दोन्ही । जाळिलीं आधीं ॥ ९९२ ॥

yeऱhavīṃ svakarmāceni vanhī | kāmyaniṣiddhāciyā iṃdhanīṃ | rajatameṃ kīra donhī | jāḷilīṃ ādhīṃ || 992 ||

पुत्र वित्त परलोकु । यया तिहींचा अभिलाखु । घरीं होय पाइकु । हेंही जालें ॥ ९९३ ॥

putra vitta paraloku | yayā tihīṃcā abhilākhu | gharīṃ hoya pāiku | heṃhī jāleṃ || 993 ||

इंद्रियें सैरा पदार्थीं । रिगतां विटाळलीं होतीं । तिये प्रत्याहार तीर्थीं । न्हाणिलीं कीर ॥ ९९४ ॥

iṃdriyeṃ sairā padārthīṃ | rigatāṃ viṭāḷalīṃ hotīṃ | tiye pratyāhāra tīrthīṃ | nhāṇilīṃ kīra || 994 ||

आणि स्वधर्माचें फळ । ईश्वरीं अर्पूनि सकळ । घेऊनि केलें अढळ । वैराग्यपद ॥ ९९५ ॥

āṇi svadharmāceṃ phaḷa | īśvarīṃ arpūni sakaḷa | gheūni keleṃ aḍhaḷa | vairāgyapada || 995 ||

ऐसी आत्मसाक्षात्कारीं । लाभे ज्ञानाची उजरी । ते सामुग्री कीर पुरी । मेळविली ॥ ९९६ ॥

aisī ātmasākṣātkārīṃ | lābhe jñānācī ujarī | te sāmugrī kīra purī | meḷavilī || 996 ||

आणि तेचि समयीं । सद्गुरु भेटले पाहीं । तेवींचि तिहीं कांहीं । वंचिजेना ॥ ९९७ ॥

āṇi teci samayīṃ | sadguru bheṭale pāhīṃ | tevīṃci tihīṃ kāṃhīṃ | vaṃcijenā || 997 ||

परी वोखद घेतखेंवो । काय लाभे आपला ठावो ? । कां उदयजतांचि दिवो । मध्यान्ह होय ? ॥ ९९८ ॥

parī vokhada ghetakheṃvo | kāya lābhe āpalā ṭhāvo ? | kāṃ udayajatāṃci divo | madhyānha hoya ? || 998 ||

सुक्षेत्रीं आणि वोलटें । बीजही पेरिलें गोमटें । तरी आलोट फळ भेटे । परी वेळे कीं गा ॥ ९९९ ॥

sukṣetrīṃ āṇi volaṭeṃ | bījahī perileṃ gomaṭeṃ | tarī āloṭa phaḷa bheṭe | parī veḷe kīṃ gā || 999 ||

जोडला मार्गु प्रांजळु । मिनला सुसंगाचाही मेळु । तरी पाविजे वांचूनि वेळु । लागेचि कीं ॥ १००० ॥

joḍalā mārgu prāṃjaḷu | minalā susaṃgācāhī meḷu | tarī pāvije vāṃcūni veḷu | lāgeci kīṃ || 1000 ||

तैसा वैराग्यलाभु जाला । वरी सद्गुरुही भेटला । जीवीं अंकुरु फुटला । विवेकाचा ॥ १००१ ॥

taisā vairāgyalābhu jālā | varī sadguruhī bheṭalā | jīvīṃ aṃkuru phuṭalā | vivekācā || 1001 ||

तेणें ब्रह्म एक आथी । येर आघवीचि भ्रांती । हेही कीर प्रतीती । गाढ केली ॥ १००२ ॥

teṇeṃ brahma eka āthī | yera āghavīci bhrāṃtī | hehī kīra pratītī | gāḍha kelī || 1002 ||

परी तेंचि जें परब्रह्म । सर्वात्मक सर्वोत्तम । मोक्षाचेंही काम । सरे जेथ ॥ १००३ ॥

parī teṃci jeṃ parabrahma | sarvātmaka sarvottama | mokṣāceṃhī kāma | sare jetha || 1003 ||

यया तिन्ही अवस्था पोटीं । जिरवी जें गा किरीटी । तया ज्ञानासिही मिठी । दे जे वस्तु ॥ १००४ ॥

yayā tinhī avasthā poṭīṃ | jiravī jeṃ gā kirīṭī | tayā jñānāsihī miṭhī | de je vastu || 1004 ||

ऐक्याचें एकपण सरे । जेथ आनंदकणुही विरे । कांहींचि नुरोनि उरे । जें कांहीं गा ॥ १००५ ॥

aikyāceṃ ekapaṇa sare | jetha ānaṃdakaṇuhī vire | kāṃhīṃci nuroni ure | jeṃ kāṃhīṃ gā || 1005 ||

तियें ब्रह्मीं ऐक्यपणें । ब्रह्मचि होऊनि असणें । तें क्रमेंचि करूनि तेणें । पाविजे पैं ॥ १००६ ॥

tiyeṃ brahmīṃ aikyapaṇeṃ | brahmaci hoūni asaṇeṃ | teṃ krameṃci karūni teṇeṃ | pāvije paiṃ || 1006 ||

भुकेलियापासीं । वोगरिलें षड्रसीं । तो तृप्ति प्रतिग्रासीं । लाहे जेवीं ॥ १००७ ॥

bhukeliyāpāsīṃ | vogarileṃ ṣaḍrasīṃ | to tṛpti pratigrāsīṃ | lāhe jevīṃ || 1007 ||

तैसा वैराग्याचा वोलावा । विवेकाचा तो दिवा । आंबुथितां आत्मठेवा । काढीचि तो ॥ १००८ ॥

taisā vairāgyācā volāvā | vivekācā to divā | āṃbuthitāṃ ātmaṭhevā | kāḍhīci to || 1008 ||

तरी भोगिजे आत्मऋद्धी । येवढी योग्यतेची सिद्धी । जयाच्या आंगीं निरवधी । लेणें जाली ॥ १००९ ॥

tarī bhogije ātmaṛddhī | yevaḍhī yogyatecī siddhī | jayācyā āṃgīṃ niravadhī | leṇeṃ jālī || 1009 ||

तो जेणें क्रमें ब्रह्म । होणें करी गा सुगम । तया क्रमाचें आतां वर्म । आईक सांगों ॥ १०१० ॥

to jeṇeṃ krameṃ brahma | hoṇeṃ karī gā sugama | tayā kramāceṃ ātāṃ varma | āīka sāṃgoṃ || 1010 ||

तरी गुरु दाविलिया वाटा । येऊन विवेकतीर्थतटा । धुऊनियां मळकटा । बुद्धीचा तेणें ॥ १०११ ॥

tarī guru dāviliyā vāṭā | yeūna vivekatīrthataṭā | dhuūniyāṃ maḷakaṭā | buddhīcā teṇeṃ || 1011 ||

मग राहूनें उगळिली । प्रभा चंद्रें आलिंगिली । तैसी शुद्धत्वें जडली । आपणयां बुद्धि ॥ १०१२ ॥

maga rāhūneṃ ugaḷilī | prabhā caṃdreṃ āliṃgilī | taisī śuddhatveṃ jaḍalī | āpaṇayāṃ buddhi || 1012 ||

सांडूनि कुळें दोन्ही । प्रियासी अनुसरे कामिनी । द्वंद्वत्यागें स्वचिंतनीं । पडली तैसी ॥ १०१३ ॥

sāṃḍūni kuḷeṃ donhī | priyāsī anusare kāminī | dvaṃdvatyāgeṃ svaciṃtanīṃ | paḍalī taisī || 1013 ||

आणि ज्ञान ऐसें जिव्हार । नेवों नेवों निरंतर । इंद्रियीं केले थोर । शब्दादिक जे ॥ १०१४ ॥

āṇi jñāna aiseṃ jivhāra | nevoṃ nevoṃ niraṃtara | iṃdriyīṃ kele thora | śabdādika je || 1014 ||

ते रश्मिजाळ काढलेया । मृगजळ जाय लया । तैसें वृत्तिरोधें तयां । पांचांही केलें ॥ १०१५ ॥

te raśmijāḷa kāḍhaleyā | mṛgajaḷa jāya layā | taiseṃ vṛttirodheṃ tayāṃ | pāṃcāṃhī keleṃ || 1015 ||

नेणतां अधमाचिया अन्ना । खादलिया कीजे वमना । तैसीं वोकविली सवासना । इंद्रियें विषयीं ॥ १०१६ ॥

neṇatāṃ adhamāciyā annā | khādaliyā kīje vamanā | taisīṃ vokavilī savāsanā | iṃdriyeṃ viṣayīṃ || 1016 ||

मग प्रत्यगावृत्ती चोखटें । लाविलीं गंगेचेनि तटें । ऐसीं प्रायश्चित्तें धुवटें । केलीं येणें ॥ १०१७ ॥

maga pratyagāvṛttī cokhaṭeṃ | lāvilīṃ gaṃgeceni taṭeṃ | aisīṃ prāyaścitteṃ dhuvaṭeṃ | kelīṃ yeṇeṃ || 1017 ||

पाठीं सात्विकें धीरें तेणें । शोधारलीं तियें करणें । मग मनेंसीं योगधारणें । मेळविलीं ॥ १०१८ ॥

pāṭhīṃ sātvikeṃ dhīreṃ teṇeṃ | śodhāralīṃ tiyeṃ karaṇeṃ | maga maneṃsīṃ yogadhāraṇeṃ | meḷavilīṃ || 1018 ||

तेवींचि प्राचीनें इष्टानिष्टें । भोगेंसीं येउनी भेटे । तेथ देखिलियाही वोखटें । द्वेषु न करी ॥ १०१९ ॥

tevīṃci prācīneṃ iṣṭāniṣṭeṃ | bhogeṃsīṃ yeunī bheṭe | tetha dekhiliyāhī vokhaṭeṃ | dveṣu na karī || 1019 ||

ना गोमटेंचि विपायें । तें आणूनि पुढां सूये । तयालागीं न होये । साभिलाषु ॥ १०२० ॥

nā gomaṭeṃci vipāyeṃ | teṃ āṇūni puḍhāṃ sūye | tayālāgīṃ na hoye | sābhilāṣu || 1020 ||

यापरी इष्टानिष्टींंं । रागद्वेष किरीटी । त्यजूनि गिरिकपाटीं । निकुंजीं वसे ॥ १०२१ ॥

yāparī iṣṭāniṣṭīṃṃṃ | rāgadveṣa kirīṭī | tyajūni girikapāṭīṃ | nikuṃjīṃ vase || 1021 ||

गजबजा सांडिलिया । वसवी वनस्थळिया । अंगाचियाचि मांदिया । एकलेया ॥ १०२२ ॥

gajabajā sāṃḍiliyā | vasavī vanasthaḷiyā | aṃgāciyāci māṃdiyā | ekaleyā || 1022 ||

शमदमादिकीं खेळे । न बोलणेंचि चावळे । गुरुवाक्याचेनि मेळें । नेणे वेळु ॥ १०२३ ॥

śamadamādikīṃ kheḷe | na bolaṇeṃci cāvaḷe | guruvākyāceni meḷeṃ | neṇe veḷu || 1023 ||

आणि आंगा बळ यावें । नातरी क्षुधा जावें । कां जिभीचे पुरवावे । मनोरथ ॥ १०२४ ॥

āṇi āṃgā baḷa yāveṃ | nātarī kṣudhā jāveṃ | kāṃ jibhīce puravāve | manoratha || 1024 ||

भोजन करितांविखीं । ययां तिहींतें न लेखी । आहारीं मिती संतोषीं । माप न सूये ॥ १०२५ ॥

bhojana karitāṃvikhīṃ | yayāṃ tihīṃteṃ na lekhī | āhārīṃ mitī saṃtoṣīṃ | māpa na sūye || 1025 ||

अशनाचेनि पावकें । हारपतां प्राणु पोखे । इतुकियाचि भागु मोटकें । अशन करी ॥ १०२६ ॥

aśanāceni pāvakeṃ | hārapatāṃ prāṇu pokhe | itukiyāci bhāgu moṭakeṃ | aśana karī || 1026 ||

आणि परपुरुषें कामिली । कुळवधू आंग न घाली । निद्रालस्या न मोकली । आसन तैसें ॥ १०२७ ॥

āṇi parapuruṣeṃ kāmilī | kuḷavadhū āṃga na ghālī | nidrālasyā na mokalī | āsana taiseṃ || 1027 ||

दंडवताचेनि प्रसंगें । भुयीं हन अंग लागे । वांचूनि येर नेघे । राभस्य तेथ ॥ १०२८ ॥

daṃḍavatāceni prasaṃgeṃ | bhuyīṃ hana aṃga lāge | vāṃcūni yera neghe | rābhasya tetha || 1028 ||

देहनिर्वाहापुरतें । राहाटवी हातांपायांतें । किंबहुना आपैतें । सबाह्य केलें ॥ १०२९ ॥

dehanirvāhāpurateṃ | rāhāṭavī hātāṃpāyāṃteṃ | kiṃbahunā āpaiteṃ | sabāhya keleṃ || 1029 ||

आणि मनाचा उंबरा । वृत्तीसी देखों नेदी वीरा । तेथ कें वाग्व्यापारा । अवकाशु असे ? ॥ १०३० ॥

āṇi manācā uṃbarā | vṛttīsī dekhoṃ nedī vīrā | tetha keṃ vāgvyāpārā | avakāśu ase ? || 1030 ||

ऐसेनि देह वाचा मानस । हें जिणौनि बाह्यप्रदेश । आकळिलें आकाश । ध्यानाचें तेणें ॥ १०३१ ॥

aiseni deha vācā mānasa | heṃ jiṇauni bāhyapradeśa | ākaḷileṃ ākāśa | dhyānāceṃ teṇeṃ || 1031 ||

गुरुवाक्यें उठविला । बोधीं निश्चयो आपुला । न्याहाळीं हातीं घेतला । आरिसा जैसा ॥ १०३२ ॥

guruvākyeṃ uṭhavilā | bodhīṃ niścayo āpulā | nyāhāḷīṃ hātīṃ ghetalā | ārisā jaisā || 1032 ||

पैं ध्याता आपणचि परी । ध्यानरूप वृत्तिमाझारीं । ध्येयत्वें घे हे अवधारीं । ध्यानरूढी गा ॥ १०३३ ॥

paiṃ dhyātā āpaṇaci parī | dhyānarūpa vṛttimājhārīṃ | dhyeyatveṃ ghe he avadhārīṃ | dhyānarūḍhī gā || 1033 ||

तेथ ध्येय ध्यान ध्याता । ययां तिहीं एकरूपता । होय तंव पंडुसुता । कीजे तें गा ॥ १०३४ ॥

tetha dhyeya dhyāna dhyātā | yayāṃ tihīṃ ekarūpatā | hoya taṃva paṃḍusutā | kīje teṃ gā || 1034 ||

म्हणौनि तो मुमुक्षु । आत्मज्ञानीं जाला दक्षु । परी पुढां सूनि पक्षु । योगाभ्यासाचा ॥ १०३५ ॥

mhaṇauni to mumukṣu | ātmajñānīṃ jālā dakṣu | parī puḍhāṃ sūni pakṣu | yogābhyāsācā || 1035 ||

अपानरंध्रद्वया । माझारीं धनंजया । पार्ष्णीं पिडूनियां । कांवरुमूळ ॥ १०३६ ॥

apānaraṃdhradvayā | mājhārīṃ dhanaṃjayā | pārṣṇīṃ piḍūniyāṃ | kāṃvarumūḷa || 1036 ||

आकुंचूनि अध । देऊनि तिन्ही बंध । करूनि एकवद । वायुभेदी ॥ १०३७ ॥

ākuṃcūni adha | deūni tinhī baṃdha | karūni ekavada | vāyubhedī || 1037 ||

कुंडलिनी जागवूनि । मध्यमा विकाशूनि । आधारादि भेदूनि । आज्ञावरी ॥ १०३८ ॥

kuṃḍalinī jāgavūni | madhyamā vikāśūni | ādhārādi bhedūni | ājñāvarī || 1038 ||

सहस्त्रदळाचा मेघु । पीयुषें वर्षोनि चांगु । तो मूळवरी वोघु । आणूनियां ॥ १०३९ ॥

sahastradaḷācā meghu | pīyuṣeṃ varṣoni cāṃgu | to mūḷavarī voghu | āṇūniyāṃ || 1039 ||

नाचतया पुण्यगिरी । चिद्भैरवाच्या खापरीं । मनपवनाची खीच पुरी । वाढूनियां ॥ १०४० ॥

nācatayā puṇyagirī | cidbhairavācyā khāparīṃ | manapavanācī khīca purī | vāḍhūniyāṃ || 1040 ||

जालिया योगाचा गाढा । मेळावा सूनि हा पुढां । ध्यान मागिलीकडां । स्वयंभ केलें ॥ १०४१ ॥

jāliyā yogācā gāḍhā | meḷāvā sūni hā puḍhāṃ | dhyāna māgilīkaḍāṃ | svayaṃbha keleṃ || 1041 ||

आणि ध्यान योग दोन्ही । इयें आत्मतत्वज्ञानीं । पैठा होआवया निर्विघ्नीं । आधींचि तेणें ॥ १०४२ ॥

āṇi dhyāna yoga donhī | iyeṃ ātmatatvajñānīṃ | paiṭhā hoāvayā nirvighnīṃ | ādhīṃci teṇeṃ || 1042 ||

वीतरागतेसारिखा । जोडूनि ठेविला सखा । तो आघवियाचि भूमिका- । सवें चाले ॥ १०४३ ॥

vītarāgatesārikhā | joḍūni ṭhevilā sakhā | to āghaviyāci bhūmikā- | saveṃ cāle || 1043 ||

पहावें दिसे तंववरी । दिठीतें न संडी दीप जरी । तरी कें आहे अवसरी । देखावया ॥ १०४४ ॥

pahāveṃ dise taṃvavarī | diṭhīteṃ na saṃḍī dīpa jarī | tarī keṃ āhe avasarī | dekhāvayā || 1044 ||

तैसें मोक्षीं प्रवर्तलया । वृत्ती ब्रह्मीं जाय लया । तंव वैराग्य आथी तया । भंगु कैचा । ॥ १०४५ ॥

taiseṃ mokṣīṃ pravartalayā | vṛttī brahmīṃ jāya layā | taṃva vairāgya āthī tayā | bhaṃgu kaicā | || 1045 ||

म्हणौनि सवैराग्यु । ज्ञानाभ्यासु तो सभाग्यु । करूनि जाला योग्यु । आत्मलाभा ॥ १०४६ ॥

mhaṇauni savairāgyu | jñānābhyāsu to sabhāgyu | karūni jālā yogyu | ātmalābhā || 1046 ||

ऐसी वैराग्याची आंगीं । बाणूनियां वज्रांगीं । राजयोगतुरंगीं । आरूढला ॥ १०४७ ॥

aisī vairāgyācī āṃgīṃ | bāṇūniyāṃ vajrāṃgīṃ | rājayogaturaṃgīṃ | ārūḍhalā || 1047 ||

वरी आड पडिलें दिठी । सानें थोर निवटी । तें बळीं विवेकमुष्टीं । ध्यानाचें खांडें ॥ १०४८ ॥

varī āḍa paḍileṃ diṭhī | sāneṃ thora nivaṭī | teṃ baḷīṃ vivekamuṣṭīṃ | dhyānāceṃ khāṃḍeṃ || 1048 ||

ऐसेनि संसाररणाआंतु । आंधारीं सूर्य तैसा असे जातु । मोक्षविजयश्रीये वरैतु । होआवयालागीं ॥ १०४९ ॥

aiseni saṃsāraraṇāāṃtu | āṃdhārīṃ sūrya taisā ase jātu | mokṣavijayaśrīye varaitu | hoāvayālāgīṃ || 1049 ||

तेथ आडवावया आले । दोषवैरी जे धोपटिले । तयांमाजीं पहिलें । देहाहंकारु ॥ १०५० ॥

tetha āḍavāvayā āle | doṣavairī je dhopaṭile | tayāṃmājīṃ pahileṃ | dehāhaṃkāru || 1050 ||

जो न मोकली मारुनी । जीवों नेदी उपजवोनि । विचंबवी खोडां घालुनी । हाडांचिया ॥ १०५१ ॥

jo na mokalī mārunī | jīvoṃ nedī upajavoni | vicaṃbavī khoḍāṃ ghālunī | hāḍāṃciyā || 1051 ||

तयाचा देहदुर्ग हा थारा । मोडूनि घेतला तो वीरा । आणि बळ हा दुसरा । मारिला वैरी ॥ १०५२ ॥

tayācā dehadurga hā thārā | moḍūni ghetalā to vīrā | āṇi baḷa hā dusarā | mārilā vairī || 1052 ||

जो विषयाचेनि नांवें । चौगुणेंही वरी थांवे । जेणें मृतावस्था धांवे । सर्वत्र जगा ॥ १०५३ ॥

jo viṣayāceni nāṃveṃ | cauguṇeṃhī varī thāṃve | jeṇeṃ mṛtāvasthā dhāṃve | sarvatra jagā || 1053 ||

तो विषय विषाचा अथावो । आघविया दोषांचा रावो । परी ध्यानखड्गाचा घावो । साहेल कैंचा ? ॥ १०५४ ॥

to viṣaya viṣācā athāvo | āghaviyā doṣāṃcā rāvo | parī dhyānakhaḍgācā ghāvo | sāhela kaiṃcā ? || 1054 ||

आणि प्रिय विषयप्राप्ती । करी जया सुखाची व्यक्ती । तेचि घालूनि बुंथी । आंगीं जो वाजे ॥ १०५५ ॥

āṇi priya viṣayaprāptī | karī jayā sukhācī vyaktī | teci ghālūni buṃthī | āṃgīṃ jo vāje || 1055 ||

जो सन्मार्गा भुलवी । मग अधर्माच्या आडवीं । सूनि वाघां सांपडवी । नरकादिकां ॥ १०५६ ॥

jo sanmārgā bhulavī | maga adharmācyā āḍavīṃ | sūni vāghāṃ sāṃpaḍavī | narakādikāṃ || 1056 ||

तो विश्वासें मारितां रिपु । निवटूनि घातला दर्पु । आणि जयाचा अहा कंपु । तापसांसी ॥ १०५७ ॥

to viśvāseṃ māritāṃ ripu | nivaṭūni ghātalā darpu | āṇi jayācā ahā kaṃpu | tāpasāṃsī || 1057 ||

क्रोधा ऐसा महादोखु । जयाचा देखा परिपाकु । भरिजे तंव अधिकु । रिता होय जो ॥ १०५८ ॥

krodhā aisā mahādokhu | jayācā dekhā paripāku | bharije taṃva adhiku | ritā hoya jo || 1058 ||

तो कामु कोणेच ठायीं । नसे ऐसें केलें पाहीं । कीं तेंचि क्रोधाही । सहजें आलें ॥ १०५९ ॥

to kāmu koṇeca ṭhāyīṃ | nase aiseṃ keleṃ pāhīṃ | kīṃ teṃci krodhāhī | sahajeṃ āleṃ || 1059 ||

मुळाचें तोडणें जैसें । होय कां शाखोद्देशें । कामु नाशलेनि नाशे । तैसा क्रोधु ॥ १०६० ॥

muḷāceṃ toḍaṇeṃ jaiseṃ | hoya kāṃ śākhoddeśeṃ | kāmu nāśaleni nāśe | taisā krodhu || 1060 ||

म्हणौनि काम वैरी । जाला जेथ ठाणोरी । तेथ सरली वारी । क्रोधाचीही ॥ १०६१ ॥

mhaṇauni kāma vairī | jālā jetha ṭhāṇorī | tetha saralī vārī | krodhācīhī || 1061 ||

आणि समर्थु आपुला खोडा । शिसें वाहवी जैसा होडा । तैसा भुंजौनि जो गाढा । परीग्रहो ॥ १०६२ ॥

āṇi samarthu āpulā khoḍā | śiseṃ vāhavī jaisā hoḍā | taisā bhuṃjauni jo gāḍhā | parīgraho || 1062 ||

जो माथांचि पालाणवी । अंगा अवगुण घालवी । जीवें दांडी घेववी । ममत्वाची ॥ १०६३ ॥

jo māthāṃci pālāṇavī | aṃgā avaguṇa ghālavī | jīveṃ dāṃḍī ghevavī | mamatvācī || 1063 ||

शिष्यशास्त्रादिविलासें । मठादिमुद्रेचेनि मिसें । घातले आहाती फांसे । निःसंगा जेणें ॥ १०६४ ॥

śiṣyaśāstrādivilāseṃ | maṭhādimudreceni miseṃ | ghātale āhātī phāṃse | niḥsaṃgā jeṇeṃ || 1064 ||

घरीं कुटुंबपणें सरे । तरी वनीं वन्य होऊनि अवतरे । नागवीयाही शरीरें । लागला आहे ॥ १०६५ ॥

gharīṃ kuṭuṃbapaṇeṃ sare | tarī vanīṃ vanya hoūni avatare | nāgavīyāhī śarīreṃ | lāgalā āhe || 1065 ||

ऐसा दुर्जयो जो परीग्रहो । तयाचा फेडूनि ठावो । भवविजयाचा उत्साहो । भोगीतसे जो ॥ १०६६ ॥

aisā durjayo jo parīgraho | tayācā pheḍūni ṭhāvo | bhavavijayācā utsāho | bhogītase jo || 1066 ||

तेथ अमानित्वादि आघवे । ज्ञानगुणाचे जे मेळावे । ते कैवल्यदेशींचे आघवे । रावो जैसे आले ॥ १०६७ ॥

tetha amānitvādi āghave | jñānaguṇāce je meḷāve | te kaivalyadeśīṃce āghave | rāvo jaise āle || 1067 ||

तेव्हां सम्यक्‌ज्ञानाचिया । राणिवा उगाणूनि तया । परिवारु होऊनियां । राहत आंगें ॥ १०६८ ॥

tevhāṃ samyakjñānāciyā | rāṇivā ugāṇūni tayā | parivāru hoūniyāṃ | rāhata āṃgeṃ || 1068 ||

प्रवृत्तीचिये राजबिदीं । अवस्थाभेदप्रमदीं । कीजत आहे प्रतिपदीं । सुखाचें लोण ॥ १०६९ ॥

pravṛttīciye rājabidīṃ | avasthābhedapramadīṃ | kījata āhe pratipadīṃ | sukhāceṃ loṇa || 1069 ||

पुढां बोधाचिये कांबीवरी । विवेकु दृश्याची मांदी सारी । योगभूमिका आरती करी । येती जैसिया ॥ १०७० ॥

puḍhāṃ bodhāciye kāṃbīvarī | viveku dṛśyācī māṃdī sārī | yogabhūmikā āratī karī | yetī jaisiyā || 1070 ||

तेथ ऋद्धिसिद्धींचीं अनेगें । वृंदें मिळती प्रसंगें । तिये पुष्पवर्षीं आंगें । नाहातसे तो ॥ १०७१ ॥

tetha ṛddhisiddhīṃcīṃ anegeṃ | vṛṃdeṃ miḷatī prasaṃgeṃ | tiye puṣpavarṣīṃ āṃgeṃ | nāhātase to || 1071 ||

ऐसेनि ब्रह्मैक्यासारिखें । स्वराज्य येतां जवळिकें । झळंबित आहे हरिखें । तिन्ही लोक ॥ १०७२ ॥

aiseni brahmaikyāsārikheṃ | svarājya yetāṃ javaḷikeṃ | jhaḷaṃbita āhe harikheṃ | tinhī loka || 1072 ||

तेव्हां वैरियां कां मैत्रियां । तयासि माझें म्हणावया । समानता धनंजया । उरेचिही ना ॥ १०७३ ॥

tevhāṃ vairiyāṃ kāṃ maitriyāṃ | tayāsi mājheṃ mhaṇāvayā | samānatā dhanaṃjayā | urecihī nā || 1073 ||

हें ना भलतेणें व्याजें । तो जयातें म्हणे माझें । तें नोडवेचि कां दुजें । अद्वितीय जाला ॥ १०७४ ॥

heṃ nā bhalateṇeṃ vyājeṃ | to jayāteṃ mhaṇe mājheṃ | teṃ noḍaveci kāṃ dujeṃ | advitīya jālā || 1074 ||

पैं आपुलिया एकी सत्ता । सर्वही कवळूनिया पंडुसुता । कहीं न लगती ममता । धाडिली तेणें ॥ १०७५ ॥

paiṃ āpuliyā ekī sattā | sarvahī kavaḷūniyā paṃḍusutā | kahīṃ na lagatī mamatā | dhāḍilī teṇeṃ || 1075 ||

ऐसा जिंतिलिया रिपुवर्गु । अपमानिलिया हें जगु । अपैसा योगतुरंगु । स्थिर जाला ॥ १०७६ ॥

aisā jiṃtiliyā ripuvargu | apamāniliyā heṃ jagu | apaisā yogaturaṃgu | sthira jālā || 1076 ||

वैराग्याचें गाढलें । अंगी त्राण होतें भलें । तेंही नावेक ढिलें । तेव्हां करी ॥ १०७७ ॥

vairāgyāceṃ gāḍhaleṃ | aṃgī trāṇa hoteṃ bhaleṃ | teṃhī nāveka ḍhileṃ | tevhāṃ karī || 1077 ||

आणि निवटी ध्यानाचें खांडें । तें दुजें नाहींचि पुढें । म्हणौनि हातु आसुडें । वृत्तीचाही ॥ १०७८ ॥

āṇi nivaṭī dhyānāceṃ khāṃḍeṃ | teṃ dujeṃ nāhīṃci puḍheṃ | mhaṇauni hātu āsuḍeṃ | vṛttīcāhī || 1078 ||

जैसें रसौषध खरें । आपुलें काज करोनि पुरें । आपणही नुरे । तैसें होतसे ॥ १०७९ ॥

jaiseṃ rasauṣadha khareṃ | āpuleṃ kāja karoni pureṃ | āpaṇahī nure | taiseṃ hotase || 1079 ||

देखोनि ठाकिता ठावो । धांवता थिरावे पावो । तैसा ब्रह्मसामीप्यें थावो । अभ्यासु सांडी ॥ १०८० ॥

dekhoni ṭhākitā ṭhāvo | dhāṃvatā thirāve pāvo | taisā brahmasāmīpyeṃ thāvo | abhyāsu sāṃḍī || 1080 ||

घडतां महोदधीसी । गंगा वेगु सांडी जैसी । कां कामिनी कांतापासीं । स्थिर होय ॥ १०८१ ॥

ghaḍatāṃ mahodadhīsī | gaṃgā vegu sāṃḍī jaisī | kāṃ kāminī kāṃtāpāsīṃ | sthira hoya || 1081 ||

नाना फळतिये वेळे । केळीची वाढी मांटुळे । कां गांवापुढें वळे । मार्गु जैसा ॥ १०८२ ॥

nānā phaḷatiye veḷe | keḷīcī vāḍhī māṃṭuḷe | kāṃ gāṃvāpuḍheṃ vaḷe | mārgu jaisā || 1082 ||

तैसा आत्मसाक्षात्कारु । होईल देखोनि गोचरु । ऐसा साधनहतियेरु । हळुचि ठेवी ॥ १०८३ ॥

taisā ātmasākṣātkāru | hoīla dekhoni gocaru | aisā sādhanahatiyeru | haḷuci ṭhevī || 1083 ||

म्हणौनि ब्रह्मेंसी तया । ऐक्याचा समो धनंजया । होतसे तैं उपाया । वोहटु पडे ॥ १०८४ ॥

mhaṇauni brahmeṃsī tayā | aikyācā samo dhanaṃjayā | hotase taiṃ upāyā | vohaṭu paḍe || 1084 ||

मग वैराग्याची गोंधळुक । जे ज्ञानाभ्यासाचें वार्धक्य । योगफळाचाही परिपाक । दशा जे कां ॥ १०८५ ॥

maga vairāgyācī goṃdhaḷuka | je jñānābhyāsāceṃ vārdhakya | yogaphaḷācāhī paripāka | daśā je kāṃ || 1085 ||

ते शांति पैं गा सुभगा । संपूर्ण ये तयाचिया आंगा । तैं ब्रह्म होआवया जोगा । होय तो पुरुषु ॥ १०८६ ॥

te śāṃti paiṃ gā subhagā | saṃpūrṇa ye tayāciyā āṃgā | taiṃ brahma hoāvayā jogā | hoya to puruṣu || 1086 ||

पुनवेहुनी चतुर्दशी । जेतुलें उणेपण शशी । कां सोळे पाऊनि जैसी । पंधरावी वानी ॥ १०८७ ॥

punavehunī caturdaśī | jetuleṃ uṇepaṇa śaśī | kāṃ soḷe pāūni jaisī | paṃdharāvī vānī || 1087 ||

सागरींही पाणी वेगें । संचरे तें रूप गंगे । येर निश्चळ जें उगें । तें समुद्रु जैसा ॥ १०८८ ॥

sāgarīṃhī pāṇī vegeṃ | saṃcare teṃ rūpa gaṃge | yera niścaḷa jeṃ ugeṃ | teṃ samudru jaisā || 1088 ||

ब्रह्मा आणि ब्रह्महोतिये । योग्यते तैसा पाडु आहे । तेंचि शांतीचेनि लवलाहें । होय तो गा ॥ १०८९ ॥

brahmā āṇi brahmahotiye | yogyate taisā pāḍu āhe | teṃci śāṃtīceni lavalāheṃ | hoya to gā || 1089 ||

पैं तेंचि होणेंनवीण । प्रतीती आलें जें ब्रह्मपण । ते ब्रह्म होती जाण । योग्यता येथ ॥ १०९० ॥

paiṃ teṃci hoṇeṃnavīṇa | pratītī āleṃ jeṃ brahmapaṇa | te brahma hotī jāṇa | yogyatā yetha || 1090 ||

ते ब्रह्मभावयोग्यता । पुरुषु तो मग पंडुसुता । आत्मबोधप्रसन्नता- । पदीं बैसे ॥ १०९१ ॥

te brahmabhāvayogyatā | puruṣu to maga paṃḍusutā | ātmabodhaprasannatā- | padīṃ baise || 1091 ||

जेणें निपजे रससोय । तो तापुही जैं जाय । तैं ते कां होय । प्रसन्न जैसी ॥ १०९२ ॥

jeṇeṃ nipaje rasasoya | to tāpuhī jaiṃ jāya | taiṃ te kāṃ hoya | prasanna jaisī || 1092 ||

नाना भरतिया लगबगा । शरत्काळीं सांडिजे गंगा । कां गीत रहातां उपांगा । वोहटु पडे ॥ १०९३ ॥

nānā bharatiyā lagabagā | śaratkāḷīṃ sāṃḍije gaṃgā | kāṃ gīta rahātāṃ upāṃgā | vohaṭu paḍe || 1093 ||

तैसा आत्मबोधीं उद्यमु । करितां होय जो श्रमु । तोही जेथें समु । होऊनि जाय ॥ १०९४ ॥

taisā ātmabodhīṃ udyamu | karitāṃ hoya jo śramu | tohī jetheṃ samu | hoūni jāya || 1094 ||

आत्मबोधप्रशस्ती । हे तिये दशेची ख्याती । ते भोगितसे महामती । योग्यु तो गा ॥ १०९५ ॥

ātmabodhapraśastī | he tiye daśecī khyātī | te bhogitase mahāmatī | yogyu to gā || 1095 ||

तेव्हां आत्मत्वें शोचावें । कांहीं पावावया कामावें । हें सरलें समभावें । भरितें तया ॥ १०९६ ॥

tevhāṃ ātmatveṃ śocāveṃ | kāṃhīṃ pāvāvayā kāmāveṃ | heṃ saraleṃ samabhāveṃ | bhariteṃ tayā || 1096 ||

उदया येतां गभस्ती । नाना नक्षत्रव्यक्ती । हारवीजती दीप्ती । आंगिका जेवीं ॥ १०९७ ॥

udayā yetāṃ gabhastī | nānā nakṣatravyaktī | hāravījatī dīptī | āṃgikā jevīṃ || 1097 ||

तेवीं उठतिया आत्मप्रथा । हे भूतभेदव्यवस्था । मोडीत मोडीत पार्था । वास पाहे तो ॥ १०९८ ॥

tevīṃ uṭhatiyā ātmaprathā | he bhūtabhedavyavasthā | moḍīta moḍīta pārthā | vāsa pāhe to || 1098 ||

पाटियेवरील अक्षरें । जैसीं पुसतां येती करें । तैसीं हारपती भेदांतरें । तयाचिये दृष्टी ॥ १०९९ ॥

pāṭiyevarīla akṣareṃ | jaisīṃ pusatāṃ yetī kareṃ | taisīṃ hārapatī bhedāṃtareṃ | tayāciye dṛṣṭī || 1099 ||

तैसेनि अन्यथा ज्ञानें । जियें घेपती जागरस्वप्नें । तियें दोन्ही केलीं लीनें । अव्यक्तामाजीं ॥ ११०० ॥

taiseni anyathā jñāneṃ | jiyeṃ ghepatī jāgarasvapneṃ | tiyeṃ donhī kelīṃ līneṃ | avyaktāmājīṃ || 1100 ||

मग तेंही अव्यक्त । बोध वाढतां झिजत । पुरलां बोधीं समस्त । बुडोनि जाय ॥ ११०१ ॥

maga teṃhī avyakta | bodha vāḍhatāṃ jhijata | puralāṃ bodhīṃ samasta | buḍoni jāya || 1101 ||

जैसी भोजनाच्या व्यापारीं । क्षुधा जिरत जाय अवधारीं । मग तृप्तीच्या अवसरीं । नाहींच होय ॥ ११०२ ॥

jaisī bhojanācyā vyāpārīṃ | kṣudhā jirata jāya avadhārīṃ | maga tṛptīcyā avasarīṃ | nāhīṃca hoya || 1102 ||

नाना चालीचिया वाढी । वाट होत जाय थोडी । मग पातला ठायीं बुडी । देऊनि निमे ॥ ११०३ ॥

nānā cālīciyā vāḍhī | vāṭa hota jāya thoḍī | maga pātalā ṭhāyīṃ buḍī | deūni nime || 1103 ||

कां जागृति जंव जंव उद्दीपे । तंव तंव निद्रा हारपे । मग जागीनलिया स्वरूपें । नाहींच होय ॥ ११०४ ॥

kāṃ jāgṛti jaṃva jaṃva uddīpe | taṃva taṃva nidrā hārape | maga jāgīnaliyā svarūpeṃ | nāhīṃca hoya || 1104 ||

हें ना आपुलें पूर्णत्व भेटें । जेथ चंद्रासीं वाढी खुंटे । तेथ शुक्लपक्षु आटे । निःशेषु जैसा ॥ ११०५ ॥

heṃ nā āpuleṃ pūrṇatva bheṭeṃ | jetha caṃdrāsīṃ vāḍhī khuṃṭe | tetha śuklapakṣu āṭe | niḥśeṣu jaisā || 1105 ||

तैसा बोध्यजात गिळितु । बोधु बोधें ये मज आंतु । मिसळला तेथ साद्यंतु । अबोधु गेला ॥ ११०६ ॥

taisā bodhyajāta giḷitu | bodhu bodheṃ ye maja āṃtu | misaḷalā tetha sādyaṃtu | abodhu gelā || 1106 ||

तेव्हां कल्पांताचिये वेळे । नदी सिंधूचें पेंडवळें । मोडूनि भरलें जळें । आब्रह्म जैसें ॥ ११०७ ॥

tevhāṃ kalpāṃtāciye veḷe | nadī siṃdhūceṃ peṃḍavaḷeṃ | moḍūni bharaleṃ jaḷeṃ | ābrahma jaiseṃ || 1107 ||

नाना गेलिया घट मठ । आकाश ठाके एकवट । कां जळोनि काष्ठें काष्ठ । वन्हीचि होय ॥ ११०८ ॥

nānā geliyā ghaṭa maṭha | ākāśa ṭhāke ekavaṭa | kāṃ jaḷoni kāṣṭheṃ kāṣṭha | vanhīci hoya || 1108 ||

नातरी लेणियांचे ठसे । आटोनि गेलिया मुसे । नामरूप भेदें जैसें । सांडिजे सोनें ॥ ११०९ ॥

nātarī leṇiyāṃce ṭhase | āṭoni geliyā muse | nāmarūpa bhedeṃ jaiseṃ | sāṃḍije soneṃ || 1109 ||

हेंही असो चेइलया । तें स्वप्न नाहीं जालया । मग आपणचि आपणयां । उरिजे जैसें ॥ १११० ॥

heṃhī aso ceilayā | teṃ svapna nāhīṃ jālayā | maga āpaṇaci āpaṇayāṃ | urije jaiseṃ || 1110 ||

तैसी मी एकवांचूनि कांहीं । तया तयाहीसकट नाहीं । हे चौथी भक्ति पाहीं । माझी तो लाहे ॥ ११११ ॥

taisī mī ekavāṃcūni kāṃhīṃ | tayā tayāhīsakaṭa nāhīṃ | he cauthī bhakti pāhīṃ | mājhī to lāhe || 1111 ||

येर आर्तु जिज्ञासु अर्थार्थी । हे भजती जिये पंथीं । ते तिन्ही पावोनी चौथी । म्हणिपत आहे ॥ १११२ ॥

yera ārtu jijñāsu arthārthī | he bhajatī jiye paṃthīṃ | te tinhī pāvonī cauthī | mhaṇipata āhe || 1112 ||

येऱ्हवीं तिजी ना चौथी । हे पहिली ना सरती । पैं माझिये सहजस्थिती । भक्ति नाम ॥ १११३ ॥

yeऱhavīṃ tijī nā cauthī | he pahilī nā saratī | paiṃ mājhiye sahajasthitī | bhakti nāma || 1113 ||

जें नेणणें माझें प्रकाशूनि । अन्यथात्वें मातें दाऊनि । सर्वही सर्वीं भजौनि । बुझावीतसे जे ॥ १११४ ॥

jeṃ neṇaṇeṃ mājheṃ prakāśūni | anyathātveṃ māteṃ dāūni | sarvahī sarvīṃ bhajauni | bujhāvītase je || 1114 ||

जो जेथ जैसें पाहों बैसे । तया तेथ तैसेंचि असे । हें उजियेडें कां दिसे । अखंडें जेणें ॥ १११५ ॥

jo jetha jaiseṃ pāhoṃ baise | tayā tetha taiseṃci ase | heṃ ujiyeḍeṃ kāṃ dise | akhaṃḍeṃ jeṇeṃ || 1115 ||

स्वप्नाचें दिसणें न दिसणें । जैसें आपलेनि असलेपणें । विश्वाचें आहे नाहीं जेणें । प्रकाशें तैसें ॥ १११६ ॥

svapnāceṃ disaṇeṃ na disaṇeṃ | jaiseṃ āpaleni asalepaṇeṃ | viśvāceṃ āhe nāhīṃ jeṇeṃ | prakāśeṃ taiseṃ || 1116 ||

ऐसा हा सहज माझा । प्रकाशु जो कपिध्वजा । तो भक्ति या वोजा । बोलिजे गा ॥ १११७ ॥

aisā hā sahaja mājhā | prakāśu jo kapidhvajā | to bhakti yā vojā | bolije gā || 1117 ||

म्हणौनि आर्ताच्या ठायीं । हे आर्ति होऊनि पाहीं । अपेक्षणीय जें कांहीं । तें मीचि केला ॥ १११८ ॥

mhaṇauni ārtācyā ṭhāyīṃ | he ārti hoūni pāhīṃ | apekṣaṇīya jeṃ kāṃhīṃ | teṃ mīci kelā || 1118 ||

जिज्ञासुपुढां वीरेशा । हेचि होऊनि जिज्ञासा । मी कां जिज्ञास्यु ऐसा । दाखविला ॥ १११९ ॥

jijñāsupuḍhāṃ vīreśā | heci hoūni jijñāsā | mī kāṃ jijñāsyu aisā | dākhavilā || 1119 ||

हेंचि होऊनि अर्थना । मीचि माझ्या अर्थीं अर्जुना । करूनि अर्थाभिधाना । आणी मातें ॥ ११२० ॥

heṃci hoūni arthanā | mīci mājhyā arthīṃ arjunā | karūni arthābhidhānā | āṇī māteṃ || 1120 ||

एवं घेऊनि अज्ञानातें । माझी भक्ति जे हे वर्ते । ते दावी मज द्रष्टयातें । दृश्य करूनि ॥ ११२१ ॥

evaṃ gheūni ajñānāteṃ | mājhī bhakti je he varte | te dāvī maja draṣṭayāteṃ | dṛśya karūni || 1121 ||

येथें मुखचि दिसे मुखें । या बोला कांहीं न चुके । तरी दुजेपण हें लटिकें । आरिसा करी ॥ ११२२ ॥

yetheṃ mukhaci dise mukheṃ | yā bolā kāṃhīṃ na cuke | tarī dujepaṇa heṃ laṭikeṃ | ārisā karī || 1122 ||

दिठी चंद्रचि घे साचें । परी येतुलें हें तिमिराचें । जे एकचि असे तयाचे । दोनी दावी ॥ ११२३ ॥

diṭhī caṃdraci ghe sāceṃ | parī yetuleṃ heṃ timirāceṃ | je ekaci ase tayāce | donī dāvī || 1123 ||

तैसा सर्वत्र मीचि मियां । घेपतसें भक्ति इया । परी दृश्यत्व हें वायां । अज्ञानवशें ॥ ११२४ ॥

taisā sarvatra mīci miyāṃ | ghepataseṃ bhakti iyā | parī dṛśyatva heṃ vāyāṃ | ajñānavaśeṃ || 1124 ||

तें अज्ञान आतां फिटलें । माझें दृष्टृत्व मज भेटलें । निजबिंबीं एकवटलें । प्रतिबिंब जैसें ॥ ११२५ ॥

teṃ ajñāna ātāṃ phiṭaleṃ | mājheṃ dṛṣṭṛtva maja bheṭaleṃ | nijabiṃbīṃ ekavaṭaleṃ | pratibiṃba jaiseṃ || 1125 ||

पैं जेव्हांही असे किडाळ । तेव्हांही सोनेंचि अढळ । परी तें कीड गेलिया केवळ । उरे जैसें ॥ ११२६ ॥

paiṃ jevhāṃhī ase kiḍāḷa | tevhāṃhī soneṃci aḍhaḷa | parī teṃ kīḍa geliyā kevaḷa | ure jaiseṃ || 1126 ||

हां गा पूर्णिमे आधीं कायी । चंद्रु सावयवु नाहीं ? । परी तिये दिवशीं भेटे पाहीं । पूर्णता तया ॥ ११२७ ॥

hāṃ gā pūrṇime ādhīṃ kāyī | caṃdru sāvayavu nāhīṃ ? | parī tiye divaśīṃ bheṭe pāhīṃ | pūrṇatā tayā || 1127 ||

तैसा मीचि ज्ञानद्वारें । दिसें परी हस्तांतरें । मग दृष्टृत्व तें सरे । मियांचि मी लाभें ॥ ११२८ ॥

taisā mīci jñānadvāreṃ | diseṃ parī hastāṃtareṃ | maga dṛṣṭṛtva teṃ sare | miyāṃci mī lābheṃ || 1128 ||

म्हणौनि दृश्यपथा- । अतीतु माझा पार्था । भक्तियोगु चवथा । म्हणितला गा ॥ ११२९ ॥

mhaṇauni dṛśyapathā- | atītu mājhā pārthā | bhaktiyogu cavathā | mhaṇitalā gā || 1129 ||

या ज्ञान भक्ति सहज । भक्तु एकवटला मज । मीचि केवळ हें तुज । श्रुतही आहे ॥ ११३० ॥

yā jñāna bhakti sahaja | bhaktu ekavaṭalā maja | mīci kevaḷa heṃ tuja | śrutahī āhe || 1130 ||

जे उभऊनियां भुजा । ज्ञानिया आत्मा माझा । हे बोलिलों कपिध्वजा । सप्तमाध्यायीं ॥ ११३१ ॥

je ubhaūniyāṃ bhujā | jñāniyā ātmā mājhā | he boliloṃ kapidhvajā | saptamādhyāyīṃ || 1131 ||

ते कल्पादीं भक्ति मियां । श्रीभागवतमिषें ब्रह्मया । उत्तम म्हणौनि धनंजया । उपदेशिली ॥ ११३२ ॥

te kalpādīṃ bhakti miyāṃ | śrībhāgavatamiṣeṃ brahmayā | uttama mhaṇauni dhanaṃjayā | upadeśilī || 1132 ||

ज्ञानी इयेतें स्वसंवित्ती । शैव म्हणती शक्ती । आम्ही परम भक्ती । आपुली म्हणो ॥ ११३३ ॥

jñānī iyeteṃ svasaṃvittī | śaiva mhaṇatī śaktī | āmhī parama bhaktī | āpulī mhaṇo || 1133 ||

हे मज मिळतिये वेळे । तया क्रमयोगियां फळे । मग समस्तही निखिळें । मियांचि भरे ॥ ११३४ ॥

he maja miḷatiye veḷe | tayā kramayogiyāṃ phaḷe | maga samastahī nikhiḷeṃ | miyāṃci bhare || 1134 ||

तेथ वैराग्य विवेकेंसी । आटे बंध मोक्षेंसीं । वृत्ती तिये आवृत्तीसीं । बुडोनि जाय ॥ ११३५ ॥

tetha vairāgya vivekeṃsī | āṭe baṃdha mokṣeṃsīṃ | vṛttī tiye āvṛttīsīṃ | buḍoni jāya || 1135 ||

घेऊनि ऐलपणातें । परत्व हारपें जेथें । गिळूनि चाऱ्ही भूतें । आकाश जैसें ॥ ११३६ ॥

gheūni ailapaṇāteṃ | paratva hārapeṃ jetheṃ | giḷūni cāऱhī bhūteṃ | ākāśa jaiseṃ || 1136 ||

तया परी थडथाद । साध्यसाधनातीत शुद्ध । तें मी होऊनि एकवद । भोगितो मातें ॥ ११३७ ॥

tayā parī thaḍathāda | sādhyasādhanātīta śuddha | teṃ mī hoūni ekavada | bhogito māteṃ || 1137 ||

घडोनि सिंधूचिया आंगा । सिंधूवरी तळपे गंगा । तैसा पाडु तया भोगा । अवधारी जो ॥ ११३८ ॥

ghaḍoni siṃdhūciyā āṃgā | siṃdhūvarī taḷape gaṃgā | taisā pāḍu tayā bhogā | avadhārī jo || 1138 ||

कां आरिसयासि आरिसा । उटूनि दाविलिया जैसा । देखणा अतिशयो तैसा । भोगणा तिये ॥ ११३९ ॥

kāṃ ārisayāsi ārisā | uṭūni dāviliyā jaisā | dekhaṇā atiśayo taisā | bhogaṇā tiye || 1139 ||

हे असो दर्पणु नेलिया । तो मुख बोधुही गेलिया । देखलेंपण एकलेया । आस्वादिजे जेवीं ॥ ११४० ॥

he aso darpaṇu neliyā | to mukha bodhuhī geliyā | dekhaleṃpaṇa ekaleyā | āsvādije jevīṃ || 1140 ||

चेइलिया स्वप्न नाशे । आपलें ऐक्यचि दिसे । ते दुजेनवीण जैसें । भोगिजे का ॥ ११४१ ॥

ceiliyā svapna nāśe | āpaleṃ aikyaci dise | te dujenavīṇa jaiseṃ | bhogije kā || 1141 ||

तोचि जालिया भोगु तयाचा । न घडे हा भावो जयांचा । तिहीं बोलें केवीं बोलाचा । उच्चारु कीजे ॥ ११४२ ॥

toci jāliyā bhogu tayācā | na ghaḍe hā bhāvo jayāṃcā | tihīṃ boleṃ kevīṃ bolācā | uccāru kīje || 1142 ||

तयांच्या नेणों गांवीं । रवी प्रकाशी हन दिवी । कीं व्योमालागीं मांडवी । उभिली तिहीं ॥ ११४३ ॥

tayāṃcyā neṇoṃ gāṃvīṃ | ravī prakāśī hana divī | kīṃ vyomālāgīṃ māṃḍavī | ubhilī tihīṃ || 1143 ||

हां गा राजन्यत्व नव्हतां आंगीं । रावो रायपण काय भोगी ? । कां आंधारु हन आलिंगी । दिनकरातें ? ॥ ११४४ ॥

hāṃ gā rājanyatva navhatāṃ āṃgīṃ | rāvo rāyapaṇa kāya bhogī ? | kāṃ āṃdhāru hana āliṃgī | dinakarāteṃ ? || 1144 ||

आणि आकाश जें नव्हे । तया आकाश काय जाणवे ? । रत्नाच्या रूपीं मिरवे । गुंजांचें लेणें ? ॥ ११४५ ॥

āṇi ākāśa jeṃ navhe | tayā ākāśa kāya jāṇave ? | ratnācyā rūpīṃ mirave | guṃjāṃceṃ leṇeṃ ? || 1145 ||

म्हणौनि मी होणें नाहीं । तया मीचि आहें केहीं । मग भजेल हें कायी । बोलों कीर ॥ ११४६ ॥

mhaṇauni mī hoṇeṃ nāhīṃ | tayā mīci āheṃ kehīṃ | maga bhajela heṃ kāyī | boloṃ kīra || 1146 ||

यालागीं तो क्रमयोगी । मी जालाचि मातें भोगी । तारुण्य कां तरुणांगीं । जियापरी ॥ ११४७ ॥

yālāgīṃ to kramayogī | mī jālāci māteṃ bhogī | tāruṇya kāṃ taruṇāṃgīṃ | jiyāparī || 1147 ||

तरंग सर्वांगीं तोय चुंबी । प्रभा सर्वत्र विलसे बिंबीं । नाना अवकाश नभीं । लुंठतु जैसा ॥ ११४८ ॥

taraṃga sarvāṃgīṃ toya cuṃbī | prabhā sarvatra vilase biṃbīṃ | nānā avakāśa nabhīṃ | luṃṭhatu jaisā || 1148 ||

तैसा रूप होऊनि माझें । मातें क्रियावीण तो भजे । अलंकारु का सहजें । सोनयातें जेवीं ॥ ११४९ ॥

taisā rūpa hoūni mājheṃ | māteṃ kriyāvīṇa to bhaje | alaṃkāru kā sahajeṃ | sonayāteṃ jevīṃ || 1149 ||

का चंदनाची द्रुती जैसी । चंदनीं भजे अपैसी । का अकृत्रिम शशीं । चंद्रिका ते ॥ ११५० ॥

kā caṃdanācī drutī jaisī | caṃdanīṃ bhaje apaisī | kā akṛtrima śaśīṃ | caṃdrikā te || 1150 ||

तैसी क्रिया कीर न साहे । तऱ्ही अद्वैतीं भक्ति आहे । हें अनुभवाचिजोगें नव्हे । बोलाऐसें ॥ ११५१ ॥

taisī kriyā kīra na sāhe | taऱhī advaitīṃ bhakti āhe | heṃ anubhavācijogeṃ navhe | bolāaiseṃ || 1151 ||

तेव्हां पूर्वसंस्कार छंदें । जें कांहीं तो अनुवादे । तेणें आळविलेनि वो दें । बोलतां मीचि ॥ ११५२ ॥

tevhāṃ pūrvasaṃskāra chaṃdeṃ | jeṃ kāṃhīṃ to anuvāde | teṇeṃ āḷavileni vo deṃ | bolatāṃ mīci || 1152 ||

बोलतया बोलताचि भेटे । तेथें बोलिलें हें न घटे । तें मौन तंव गोमटें । स्तवन माझें ॥ ११५३ ॥

bolatayā bolatāci bheṭe | tetheṃ bolileṃ heṃ na ghaṭe | teṃ mauna taṃva gomaṭeṃ | stavana mājheṃ || 1153 ||

म्हणौनि तया बोलतां । बोली बोलतां मी भेटतां । मौन होय तेणें तत्वतां । स्तवितो मातें ॥ ११५४ ॥

mhaṇauni tayā bolatāṃ | bolī bolatāṃ mī bheṭatāṃ | mauna hoya teṇeṃ tatvatāṃ | stavito māteṃ || 1154 ||

तैसेंचि बुद्धी का दिठी । जें तो देखों जाय किरीटी । तें देखणें दृश्य लोटी । देखतेंचि दावी ॥ ११५५ ॥

taiseṃci buddhī kā diṭhī | jeṃ to dekhoṃ jāya kirīṭī | teṃ dekhaṇeṃ dṛśya loṭī | dekhateṃci dāvī || 1155 ||

आरिसया आधीं जैसें । देखतेंचि मुख दिसेअ । तयाचें देखणें तैसें । मेळवी द्रष्टें ॥ ११५६ ॥

ārisayā ādhīṃ jaiseṃ | dekhateṃci mukha disea | tayāceṃ dekhaṇeṃ taiseṃ | meḷavī draṣṭeṃ || 1156 ||

दृश्य जाउनियां द्रष्टें । द्रष्टयासीचि जैं भेटे । तैं एकलेपणें न घटे । द्रष्टेपणही ॥ ११५७ ॥

dṛśya jāuniyāṃ draṣṭeṃ | draṣṭayāsīci jaiṃ bheṭe | taiṃ ekalepaṇeṃ na ghaṭe | draṣṭepaṇahī || 1157 ||

तेथ स्वप्नींचिया प्रिया । चेवोनि झोंबो गेलिया । ठायिजे दोन्ही न होनियां । आपणचि जैसें ॥ ११५८ ॥

tetha svapnīṃciyā priyā | cevoni jhoṃbo geliyā | ṭhāyije donhī na honiyāṃ | āpaṇaci jaiseṃ || 1158 ||

का दोहीं काष्ठाचिये घृष्टी- । माजीं वन्हि एक उठी । तो दोन्ही हे भाष आटी । आपणचि होय ॥ ११५९ ॥

kā dohīṃ kāṣṭhāciye ghṛṣṭī- | mājīṃ vanhi eka uṭhī | to donhī he bhāṣa āṭī | āpaṇaci hoya || 1159 ||

नाना प्रतिबिंब हातीं । घेऊं गेलिया गभस्ती । बिंबताही असती । जाय जैसी ॥ ११६० ॥

nānā pratibiṃba hātīṃ | gheūṃ geliyā gabhastī | biṃbatāhī asatī | jāya jaisī || 1160 ||

तैसा मी होऊनि देखतें । तो घेऊं जाय दृश्यातें । तेथ दृश्य ने थितें । द्रष्टृत्वेंसीं ॥ ११६१ ॥

taisā mī hoūni dekhateṃ | to gheūṃ jāya dṛśyāteṃ | tetha dṛśya ne thiteṃ | draṣṭṛtveṃsīṃ || 1161 ||

रवि आंधारु प्रकाशिता । नुरेचि जेवीं प्रकाश्यता । तेंवीं दृश्यीं नाही द्रष्टृता । मी जालिया ॥ ११६२ ॥

ravi āṃdhāru prakāśitā | nureci jevīṃ prakāśyatā | teṃvīṃ dṛśyīṃ nāhī draṣṭṛtā | mī jāliyā || 1162 ||

मग देखिजे ना न देखिजे । ऐसी जे दशा निपजे । ते तें दर्शन माझें । साचोकारें ॥ ११६३ ॥

maga dekhije nā na dekhije | aisī je daśā nipaje | te teṃ darśana mājheṃ | sācokāreṃ || 1163 ||

तें भलतयाही किरीटी । पदार्थाचिया भेटी । द्रष्टृदृश्यातीता दृष्टी । भोगितो सदा ॥ ११६४ ॥

teṃ bhalatayāhī kirīṭī | padārthāciyā bheṭī | draṣṭṛdṛśyātītā dṛṣṭī | bhogito sadā || 1164 ||

आणि आकाश हें आकाशें । दाटलें न ढळें जैसें । मियां आत्मेन आपणपें तैसें । जालें तया ॥ ११६५ ॥

āṇi ākāśa heṃ ākāśeṃ | dāṭaleṃ na ḍhaḷeṃ jaiseṃ | miyāṃ ātmena āpaṇapeṃ taiseṃ | jāleṃ tayā || 1165 ||

कल्पांतीं उदक उदकें । रुंधिलिया वाहों ठाके । तैसा आत्मेनि मियां येकें । कोंदला तो ॥ ११६६ ॥

kalpāṃtīṃ udaka udakeṃ | ruṃdhiliyā vāhoṃ ṭhāke | taisā ātmeni miyāṃ yekeṃ | koṃdalā to || 1166 ||

पावो आपणपयां वोळघे ? । केवीं वन्हि आपणपयां लागे ? । आपणपां पाणी रिघे । स्नाना कैसें ? ॥ ११६७ ॥

pāvo āpaṇapayāṃ voḷaghe ? | kevīṃ vanhi āpaṇapayāṃ lāge ? | āpaṇapāṃ pāṇī righe | snānā kaiseṃ ? || 1167 ||

म्हणौनि सर्व मी जालेपणें । ठेलें तया येणें जाणें । तेंचि गा यात्रा करणें । अद्वया मज ॥ ११६८ ॥

mhaṇauni sarva mī jālepaṇeṃ | ṭheleṃ tayā yeṇeṃ jāṇeṃ | teṃci gā yātrā karaṇeṃ | advayā maja || 1168 ||

पैं जळावरील तरंगु । जरी धाविन्नला सवेगु । तरी नाहीं भूमिभागु । क्रमिला तेणें ॥ ११६९ ॥

paiṃ jaḷāvarīla taraṃgu | jarī dhāvinnalā savegu | tarī nāhīṃ bhūmibhāgu | kramilā teṇeṃ || 1169 ||

जें सांडावें कां मांडावें । जें चालणें जेणें चालावें । तें तोयचि एक आघवें । म्हणौनियां ॥ ११७० ॥

jeṃ sāṃḍāveṃ kāṃ māṃḍāveṃ | jeṃ cālaṇeṃ jeṇeṃ cālāveṃ | teṃ toyaci eka āghaveṃ | mhaṇauniyāṃ || 1170 ||

गेलियाही भलतेउता । उदकपणेंं पंडुसुता । तरंगाची एकात्मता । न मोडेचि जेवीं ॥ ११७१ ॥

geliyāhī bhalateutā | udakapaṇeṃṃ paṃḍusutā | taraṃgācī ekātmatā | na moḍeci jevīṃ || 1171 ||

तैसा मीपणें हा लोटला । तो आघवेंयाचि मजआंतु आला । या यात्रा होय भला । कापडी माझा ॥ ११७२ ॥

taisā mīpaṇeṃ hā loṭalā | to āghaveṃyāci majaāṃtu ālā | yā yātrā hoya bhalā | kāpaḍī mājhā || 1172 ||

आणि शरीर स्वभाववशें । कांहीं येक करूं जरी बैसे । तरी मीचि तो तेणें मिषें । भेटे तया ॥ ११७३ ॥

āṇi śarīra svabhāvavaśeṃ | kāṃhīṃ yeka karūṃ jarī baise | tarī mīci to teṇeṃ miṣeṃ | bheṭe tayā || 1173 ||

तेथ कर्म आणि कर्ता । हें जाऊनि पंडुसुता । मियां आत्मेनि मज पाहतां । मीचि होय ॥ ११७४ ॥

tetha karma āṇi kartā | heṃ jāūni paṃḍusutā | miyāṃ ātmeni maja pāhatāṃ | mīci hoya || 1174 ||

पैं दर्पणातेंं दर्पणें । पाहिलिया होय न पाहणें । सोनें झांकिलिया सुवर्णें । ना झांकें जेवीं ॥ ११७५ ॥

paiṃ darpaṇāteṃṃ darpaṇeṃ | pāhiliyā hoya na pāhaṇeṃ | soneṃ jhāṃkiliyā suvarṇeṃ | nā jhāṃkeṃ jevīṃ || 1175 ||

दीपातें दीपें प्रकाशिजे । तें न प्रकाशणेंचि निपजे । तैसें कर्म मियां कीजे । तें करणें कैंचें ? ॥ ११७६ ॥

dīpāteṃ dīpeṃ prakāśije | teṃ na prakāśaṇeṃci nipaje | taiseṃ karma miyāṃ kīje | teṃ karaṇeṃ kaiṃceṃ ? || 1176 ||

कर्मही करितचि आहे । जैं करावें हें भाष जाये । तैं न करणेंचि होये । तयाचें केलें ॥ ११७७ ॥

karmahī karitaci āhe | jaiṃ karāveṃ heṃ bhāṣa jāye | taiṃ na karaṇeṃci hoye | tayāceṃ keleṃ || 1177 ||

क्रियाजात मी जालेपणें । घडे कांहींचि न करणें । तयाचि नांव पूजणें । खुणेचें माझें ॥ ११७८ ॥

kriyājāta mī jālepaṇeṃ | ghaḍe kāṃhīṃci na karaṇeṃ | tayāci nāṃva pūjaṇeṃ | khuṇeceṃ mājheṃ || 1178 ||

म्हणौनि करीतयाही वोजा । तें न करणें हेंचि कपिध्वजा । निफजे तिया महापूजा । पूजी तो मातें ॥ ११७९ ॥

mhaṇauni karītayāhī vojā | teṃ na karaṇeṃ heṃci kapidhvajā | niphaje tiyā mahāpūjā | pūjī to māteṃ || 1179 ||

एवं तो बोले तें स्तवन । तो देखे तें दर्शन । अद्वया मज गमन । तो चाले तेंचि ॥ ११८० ॥

evaṃ to bole teṃ stavana | to dekhe teṃ darśana | advayā maja gamana | to cāle teṃci || 1180 ||

तो करी तेतुली पूजा । तो कल्पी तो जपु माझा । तो असे तेचि कपिध्वजा । समाधी माझी ॥ ११८१ ॥

to karī tetulī pūjā | to kalpī to japu mājhā | to ase teci kapidhvajā | samādhī mājhī || 1181 ||

जैसें कनकेंसी कांकणें । असिजे अनन्यपणें । तो भक्तियोगें येणें । मजसीं तैसा ॥ ११८२ ॥

jaiseṃ kanakeṃsī kāṃkaṇeṃ | asije ananyapaṇeṃ | to bhaktiyogeṃ yeṇeṃ | majasīṃ taisā || 1182 ||

उदकीं कल्लोळु । कापुरीं परीमळु । रत्नीं उजाळु । अनन्यु जैसा ॥ ११८३ ॥

udakīṃ kalloḷu | kāpurīṃ parīmaḷu | ratnīṃ ujāḷu | ananyu jaisā || 1183 ||

किंबहुना तंतूंसीं पटु । कां मृत्तिकेसीं घटु । तैसा तो एकवटु । मजसीं माझा ॥ ११८४ ॥

kiṃbahunā taṃtūṃsīṃ paṭu | kāṃ mṛttikesīṃ ghaṭu | taisā to ekavaṭu | majasīṃ mājhā || 1184 ||

इया अनन्यसिद्धा भक्ती । या आघवाचि दृश्यजातीं । मज आपणपेंया सुमती । द्रष्टयातें जाण ॥ ११८५ ॥

iyā ananyasiddhā bhaktī | yā āghavāci dṛśyajātīṃ | maja āpaṇapeṃyā sumatī | draṣṭayāteṃ jāṇa || 1185 ||

तिन्ही अवस्थांचेनि द्वारें । उपाध्युपहिताकारें । भावाभावरूप स्फुरे । दृश्य जें हें ॥ ११८६ ॥

tinhī avasthāṃceni dvāreṃ | upādhyupahitākāreṃ | bhāvābhāvarūpa sphure | dṛśya jeṃ heṃ || 1186 ||

तें हें आघवेंचि मी द्रष्टा । ऐसिया बोधाचा माजिवटा । अनुभवाचा सुभटा । धेंडा तो नाचे ॥ ११८७ ॥

teṃ heṃ āghaveṃci mī draṣṭā | aisiyā bodhācā mājivaṭā | anubhavācā subhaṭā | dheṃḍā to nāce || 1187 ||

रज्जु जालिया गोचरु । आभासतां तो व्याळाकारु । रज्जुचि ऐसा निर्धारु । होय जेवीं ॥ ११८८ ॥

rajju jāliyā gocaru | ābhāsatāṃ to vyāḷākāru | rajjuci aisā nirdhāru | hoya jevīṃ || 1188 ||

भांगारापरतें कांहीं । लेणें गुंजहीभरी नाहीं । हें आटुनियां ठायीं । कीजे जैसे ॥ ११८९ ॥

bhāṃgārāparateṃ kāṃhīṃ | leṇeṃ guṃjahībharī nāhīṃ | heṃ āṭuniyāṃ ṭhāyīṃ | kīje jaise || 1189 ||

उदका येकापरतें । तरंग नाहींचि हें निरुतें । जाणोनि तया आकारातें । न घेपे जेवीं ॥ ११९० ॥

udakā yekāparateṃ | taraṃga nāhīṃci heṃ niruteṃ | jāṇoni tayā ākārāteṃ | na ghepe jevīṃ || 1190 ||

नातरी स्वप्नविकारां समस्तां । चेऊनियां उमाणें घेतां । तो आपणयापरौता । न दिसे जैसा ॥ ११९१ ॥

nātarī svapnavikārāṃ samastāṃ | ceūniyāṃ umāṇeṃ ghetāṃ | to āpaṇayāparautā | na dise jaisā || 1191 ||

तैसें जें कांहीं आथी नाथी । येणें होय ज्ञेयस्फुर्ती । तें ज्ञाताचि मी हें प्रतीती । होऊनि भोगी ॥ ११९२ ॥

taiseṃ jeṃ kāṃhīṃ āthī nāthī | yeṇeṃ hoya jñeyasphurtī | teṃ jñātāci mī heṃ pratītī | hoūni bhogī || 1192 ||

जाणे अजु मी अजरु । अक्षयो मी अक्षरु । अपूर्वु मी अपारु । आनंदु मी ॥ ११९३ ॥

jāṇe aju mī ajaru | akṣayo mī akṣaru | apūrvu mī apāru | ānaṃdu mī || 1193 ||

अचळु मी अच्युतु । अनंतु मी अद्वैतु । आद्यु मी अव्यक्तु । व्यक्तुही मी ॥ ११९४ ॥

acaḷu mī acyutu | anaṃtu mī advaitu | ādyu mī avyaktu | vyaktuhī mī || 1194 ||

ईश्य मी ईश्वरु । अनादि मी अमरु । अभय मी आधारु । आधेय मी ॥ ११९५ ॥

īśya mī īśvaru | anādi mī amaru | abhaya mī ādhāru | ādheya mī || 1195 ||

स्वामी मी सदोदितु । सहजु मी सततु । सर्व मी सर्वगतु । सर्वातीतु मी ॥ ११९६ ॥

svāmī mī sadoditu | sahaju mī satatu | sarva mī sarvagatu | sarvātītu mī || 1196 ||

नवा मी पुराणु । शून्यु मी संपूर्णु । स्थुलु मी अणु । जें कांहीं तें मी ॥ ११९७ ॥

navā mī purāṇu | śūnyu mī saṃpūrṇu | sthulu mī aṇu | jeṃ kāṃhīṃ teṃ mī || 1197 ||

अक्रियु मी येकु । असंगु मी अशोकु । व्यापु मी व्यापकु । पुरुषोत्तमु मी ॥ ११९८ ॥

akriyu mī yeku | asaṃgu mī aśoku | vyāpu mī vyāpaku | puruṣottamu mī || 1198 ||

अशब्दु मी अश्रोत्रु । अरूपु मी अगोत्रु । समु मी स्वतंत्रु । ब्रह्म मी परु ॥ ११९९ ॥

aśabdu mī aśrotru | arūpu mī agotru | samu mī svataṃtru | brahma mī paru || 1199 ||

ऐसें आत्मत्वें मज एकातें । इया अद्वयभक्ती जाणोनि निरुतें । आणि याही बोधा जाणतें । तेंही मीचि जाणें ॥ १२०० ॥

aiseṃ ātmatveṃ maja ekāteṃ | iyā advayabhaktī jāṇoni niruteṃ | āṇi yāhī bodhā jāṇateṃ | teṃhī mīci jāṇeṃ || 1200 ||

पैं चेइलेयानंतरें । आपुलें एकपण उरे । तेंही तोंवरी स्फुरे । तयाशींचि जैसें ॥ १२०१ ॥

paiṃ ceileyānaṃtareṃ | āpuleṃ ekapaṇa ure | teṃhī toṃvarī sphure | tayāśīṃci jaiseṃ || 1201 ||

कां प्रकाशतां अर्कु । तोचि होय प्रकाशकु । तयाही अभेदा द्योतकु । तोचि जैसा ॥ १२०२ ॥

kāṃ prakāśatāṃ arku | toci hoya prakāśaku | tayāhī abhedā dyotaku | toci jaisā || 1202 ||

तैसा वेद्यांच्या विलयीं । केवळ वीदकु उरे पाहीं । तेणें जाणवें तया तेंही । हेंही जो जाणे ॥ १२०३ ॥

taisā vedyāṃcyā vilayīṃ | kevaḷa vīdaku ure pāhīṃ | teṇeṃ jāṇaveṃ tayā teṃhī | heṃhī jo jāṇe || 1203 ||

तया अद्वयपणा आपुलिया । जाणती ज्ञप्ती जे धनंजया । ते ईश्वरचि मी हे तया । बोधासि ये ॥ १२०४ ॥

tayā advayapaṇā āpuliyā | jāṇatī jñaptī je dhanaṃjayā | te īśvaraci mī he tayā | bodhāsi ye || 1204 ||

मग द्वैताद्वैतातीत । मीचि आत्मा एकु निभ्रांत । हें जाणोनि जाणणें जेथ । अनुभवीं रिघे ॥ १२०५ ॥

maga dvaitādvaitātīta | mīci ātmā eku nibhrāṃta | heṃ jāṇoni jāṇaṇeṃ jetha | anubhavīṃ righe || 1205 ||

तेथ चेइलियां येकपण । दिसे जे आपुलया आपण । तेंही जातां नेणों कोण । होईजे जेवीं ॥ १२०६ ॥

tetha ceiliyāṃ yekapaṇa | dise je āpulayā āpaṇa | teṃhī jātāṃ neṇoṃ koṇa | hoīje jevīṃ || 1206 ||

कां डोळां देखतिये क्षणीं । सुवर्णपण सुवर्णीं । नाटितां होय आटणी । अळंकाराचीही ॥ १२०७ ॥

kāṃ ḍoḷāṃ dekhatiye kṣaṇīṃ | suvarṇapaṇa suvarṇīṃ | nāṭitāṃ hoya āṭaṇī | aḷaṃkārācīhī || 1207 ||

नाना लवण तोय होये । मग क्षारता तोयत्वें राहे । तेही जिरतां जेवीं जाये । जालेपण तें ॥ १२०८ ॥

nānā lavaṇa toya hoye | maga kṣāratā toyatveṃ rāhe | tehī jiratāṃ jevīṃ jāye | jālepaṇa teṃ || 1208 ||

तैसा मी तो हें जें असे । तें स्वानंदानुभवसमरसें । कालवूनिया प्रवेशे । मजचिमाजीं ॥ १२०९ ॥

taisā mī to heṃ jeṃ ase | teṃ svānaṃdānubhavasamaraseṃ | kālavūniyā praveśe | majacimājīṃ || 1209 ||

आणि तो हे भाष जेथ जाये । तेथे मी हें कोण्हासी आहे । ऐसा मी ना तो तिये सामाये । माझ्याचि रूपीं ॥ १२१० ॥

āṇi to he bhāṣa jetha jāye | tethe mī heṃ koṇhāsī āhe | aisā mī nā to tiye sāmāye | mājhyāci rūpīṃ || 1210 ||

जेव्हां कापुर जळों सरे । तयाचि नाम अग्नि पुरी । मग उभयतातीत उरे । आकाश जेवीं ॥ १२११ ॥

jevhāṃ kāpura jaḷoṃ sare | tayāci nāma agni purī | maga ubhayatātīta ure | ākāśa jevīṃ || 1211 ||

का धाडलिया एका एकु । वाढे तो शून्य विशेखु । तैसा आहे नाहींचा शेखु । मीचि मग आथी ॥ १२१२ ॥

kā dhāḍaliyā ekā eku | vāḍhe to śūnya viśekhu | taisā āhe nāhīṃcā śekhu | mīci maga āthī || 1212 ||

तेथ ब्रह्मा आत्मा ईशु । यया बोला मोडे सौरसु । न बोलणें याही पैसु । नाहीं तेथ ॥ १२१३ ॥

tetha brahmā ātmā īśu | yayā bolā moḍe saurasu | na bolaṇeṃ yāhī paisu | nāhīṃ tetha || 1213 ||

न बोलणेंही न बोलोनी । तें बोलिजे तोंड भरुनी । जाणिव नेणिव नेणोनी । जाणिजे तें ॥ १२१४ ॥

na bolaṇeṃhī na bolonī | teṃ bolije toṃḍa bharunī | jāṇiva neṇiva neṇonī | jāṇije teṃ || 1214 ||

तेथ बुझिजे बोधु बोधें । आनंंदु घेपे आनंदें । सुखावरी नुसधें । सुखचि भोगिजे ॥ १२१५ ॥

tetha bujhije bodhu bodheṃ | ānaṃṃdu ghepe ānaṃdeṃ | sukhāvarī nusadheṃ | sukhaci bhogije || 1215 ||

तेथ लाभु जोडला लाभा । प्रभा आलिंगिली प्रभा । विस्मयो बुडाला उभा । विस्मयामाजीं ॥ १२१६ ॥

tetha lābhu joḍalā lābhā | prabhā āliṃgilī prabhā | vismayo buḍālā ubhā | vismayāmājīṃ || 1216 ||

शमु तेथ सामावला । विश्रामु विश्रांति आला । अनुभवु वेडावला । अनुभूतिपणें ॥ १२१७ ॥

śamu tetha sāmāvalā | viśrāmu viśrāṃti ālā | anubhavu veḍāvalā | anubhūtipaṇeṃ || 1217 ||

किंबहुना ऐसें निखळ । मीपण जोडे तया फळ । सेवूनि वेली वेल्हाळ । क्रमयोगाची ते ॥ १२१८ ॥

kiṃbahunā aiseṃ nikhaḷa | mīpaṇa joḍe tayā phaḷa | sevūni velī velhāḷa | kramayogācī te || 1218 ||

पैं क्रमयोगिया किरीटी । चक्रवर्तीच्या मुकुटीं । मी चिद्रत्न तें साटोवाटीं । होय तो माझा ॥ १२१९ ॥

paiṃ kramayogiyā kirīṭī | cakravartīcyā mukuṭīṃ | mī cidratna teṃ sāṭovāṭīṃ | hoya to mājhā || 1219 ||

कीं क्रमयोगप्रासादाचा । कळसु जो हा मोक्षाचा । तयावरील अवकाशाचा । उवावो जाला तो ॥ १२२० ॥

kīṃ kramayogaprāsādācā | kaḷasu jo hā mokṣācā | tayāvarīla avakāśācā | uvāvo jālā to || 1220 ||

नाना संसार आडवीं । क्रमयोग वाट बरवी । जोडिली ते मदैक्यगांवीं । पैठी जालीसे ॥ १२२१ ॥

nānā saṃsāra āḍavīṃ | kramayoga vāṭa baravī | joḍilī te madaikyagāṃvīṃ | paiṭhī jālīse || 1221 ||

हें असो क्रमयोगबोधें । तेणें भक्तिचिद्गांगें । मी स्वानंदोदधी वेगें । ठाकिला कीं गा ॥ १२२२ ॥

heṃ aso kramayogabodheṃ | teṇeṃ bhakticidgāṃgeṃ | mī svānaṃdodadhī vegeṃ | ṭhākilā kīṃ gā || 1222 ||

हा ठायवरी सुवर्मा । क्रमयोगीं आहे महिमा । म्हणौनि वेळोवेळां तुम्हां । सांगतों आम्ही ॥ १२२३ ॥

hā ṭhāyavarī suvarmā | kramayogīṃ āhe mahimā | mhaṇauni veḷoveḷāṃ tumhāṃ | sāṃgatoṃ āmhī || 1223 ||

पैं देशें काळें पदार्थें । साधूनि घेइजे मातें । तैसा नव्हे मी आयतें । सर्वांचें सर्वही ॥ १२२४ ॥

paiṃ deśeṃ kāḷeṃ padārtheṃ | sādhūni gheije māteṃ | taisā navhe mī āyateṃ | sarvāṃceṃ sarvahī || 1224 ||

म्हणौनि माझ्या ठायीं । जाचावें न लगे कांहीं । मी लाभें इयें उपायीं । साचचि गा ॥ १२२५ ॥

mhaṇauni mājhyā ṭhāyīṃ | jācāveṃ na lage kāṃhīṃ | mī lābheṃ iyeṃ upāyīṃ | sācaci gā || 1225 ||

एक शिष्य एक गुरु । हा रूढला साच व्यवहारु । तो मत्प्राप्तिप्रकारु । जाणावया ॥ १२२६ ॥

eka śiṣya eka guru | hā rūḍhalā sāca vyavahāru | to matprāptiprakāru | jāṇāvayā || 1226 ||

अगा वसुधेच्या पोटीं । निधान सिद्ध किरीटी । वन्हि सिद्ध काष्ठीं । वोहां दूध ॥ १२२७ ॥

agā vasudhecyā poṭīṃ | nidhāna siddha kirīṭī | vanhi siddha kāṣṭhīṃ | vohāṃ dūdha || 1227 ||

परी लाभे तें असतें । तया कीजे उपायातें । येर सिद्धचि तैसा तेथें । उपायीं मी ॥ १२२८ ॥

parī lābhe teṃ asateṃ | tayā kīje upāyāteṃ | yera siddhaci taisā tetheṃ | upāyīṃ mī || 1228 ||

हा फळहीवरी उपावो । कां पां प्रस्तावीतसे देवो । हे पुसतां परी अभिप्रावो । येथिंचा ऐसा ॥ १२२९ ॥

hā phaḷahīvarī upāvo | kāṃ pāṃ prastāvītase devo | he pusatāṃ parī abhiprāvo | yethiṃcā aisā || 1229 ||

जे गीतार्थाचें चांगावें । मोक्षोपायपर आघवें । आन शास्त्रोपाय कीं नव्हे । प्रमाणसिद्ध ॥ १२३० ॥

je gītārthāceṃ cāṃgāveṃ | mokṣopāyapara āghaveṃ | āna śāstropāya kīṃ navhe | pramāṇasiddha || 1230 ||

वारा आभाळचि फेडी । वांचूनि सूर्यातें न घडी । कां हातु बाबुळी धाडी । तोय न करी ॥ १२३१ ॥

vārā ābhāḷaci pheḍī | vāṃcūni sūryāteṃ na ghaḍī | kāṃ hātu bābuḷī dhāḍī | toya na karī || 1231 ||

तैसा आत्मदर्शनीं आडळु । असे अविद्येचा जो मळु । तो शास्त्र नाशी येरु निर्मळु । मी प्रकाशें स्वयें ॥ १२३२ ॥

taisā ātmadarśanīṃ āḍaḷu | ase avidyecā jo maḷu | to śāstra nāśī yeru nirmaḷu | mī prakāśeṃ svayeṃ || 1232 ||

म्हणौनि आघवींचि शास्त्रें । अविद्याविनाशाचीं पात्रें । वांचोनि न होतीं स्वतंत्रें । आत्मबोधीं ॥ १२३३ ॥

mhaṇauni āghavīṃci śāstreṃ | avidyāvināśācīṃ pātreṃ | vāṃconi na hotīṃ svataṃtreṃ | ātmabodhīṃ || 1233 ||

तया अध्यात्मशास्त्रांसीं । जैं साचपणाची ये पुसी । तैं येइजे जया ठायासी । ते हे गीता ॥ १२३४ ॥

tayā adhyātmaśāstrāṃsīṃ | jaiṃ sācapaṇācī ye pusī | taiṃ yeije jayā ṭhāyāsī | te he gītā || 1234 ||

भानुभूषिता प्राचिया । सतेजा दिशा आघविया । तैसी शास्त्रेश्वरा गीता या । सनाथें शास्त्रें ॥ १२३५ ॥

bhānubhūṣitā prāciyā | satejā diśā āghaviyā | taisī śāstreśvarā gītā yā | sanātheṃ śāstreṃ || 1235 ||

हें असो येणें शास्त्रेश्वरें । मागां उपाय बहुवे विस्तारें । सांगितला जैसा करें । घेवों ये आत्मा ॥ १२३६ ॥

heṃ aso yeṇeṃ śāstreśvareṃ | māgāṃ upāya bahuve vistāreṃ | sāṃgitalā jaisā kareṃ | ghevoṃ ye ātmā || 1236 ||

परी प्रथमश्रवणासवें । अर्जुना विपायें हें फावे । हा भावो सकणवे । धरूनि श्रीहरी ॥ १२३७ ॥

parī prathamaśravaṇāsaveṃ | arjunā vipāyeṃ heṃ phāve | hā bhāvo sakaṇave | dharūni śrīharī || 1237 ||

तेंचि प्रमेय एक वेळ । शिष्यीं होआवया अढळ । सांगतसे मुकुल । मुद्रा आतां ॥ १२३८ ॥

teṃci prameya eka veḷa | śiṣyīṃ hoāvayā aḍhaḷa | sāṃgatase mukula | mudrā ātāṃ || 1238 ||

आणि प्रसंगें गीता । ठावोही हा संपता । म्हणौनि दावी आद्यंता । एकार्थत्व ॥ १२३९ ॥

āṇi prasaṃgeṃ gītā | ṭhāvohī hā saṃpatā | mhaṇauni dāvī ādyaṃtā | ekārthatva || 1239 ||

जे ग्रंथाच्या मध्यभागीं । नाना अधिकारप्रसंगीं । निरूपण अनेगीं । सिद्धांतीं केलें ॥ १२४० ॥

je graṃthācyā madhyabhāgīṃ | nānā adhikāraprasaṃgīṃ | nirūpaṇa anegīṃ | siddhāṃtīṃ keleṃ || 1240 ||

तरी तेतुलेही सिद्धांत । इयें शास्त्रीं प्रस्तुत । हे पूर्वापर नेणत । कोण्ही जैं मानी ॥ १२४१ ॥

tarī tetulehī siddhāṃta | iyeṃ śāstrīṃ prastuta | he pūrvāpara neṇata | koṇhī jaiṃ mānī || 1241 ||

तैं महासिद्धांताचा आवांका । सिद्धांतकक्षा अनेका । भिडऊनि आरंभु देखा । संपवीतु असे ॥ १२४२ ॥

taiṃ mahāsiddhāṃtācā āvāṃkā | siddhāṃtakakṣā anekā | bhiḍaūni āraṃbhu dekhā | saṃpavītu ase || 1242 ||

एथ अविद्यानाशु हें स्थळ । तेणें मोक्षोपादान फळ । या दोहीं केवळ । साधन ज्ञान ॥ १२४३ ॥

etha avidyānāśu heṃ sthaḷa | teṇeṃ mokṣopādāna phaḷa | yā dohīṃ kevaḷa | sādhana jñāna || 1243 ||

हें इतुलेंचि नानापरी । निरूपिलें ग्रंथविस्तारीं । तें आतां दोहीं अक्षरीं । अनुवादावें ॥ १२४४ ॥

heṃ ituleṃci nānāparī | nirūpileṃ graṃthavistārīṃ | teṃ ātāṃ dohīṃ akṣarīṃ | anuvādāveṃ || 1244 ||

म्हणौनि उपेयही हातीं । जालया उपायस्थिती । देव प्रवर्तले तें पुढती । येणेंचि भावें ॥ १२४५ ॥

mhaṇauni upeyahī hātīṃ | jālayā upāyasthitī | deva pravartale teṃ puḍhatī | yeṇeṃci bhāveṃ || 1245 ||

मग म्हणे गा सुभटा । तो क्रमयोगिया निष्ठा । मी हौनी होय पैठा । माझ्या रूपीं ॥ १२४६ ॥

maga mhaṇe gā subhaṭā | to kramayogiyā niṣṭhā | mī haunī hoya paiṭhā | mājhyā rūpīṃ || 1246 ||

स्वकर्माच्या चोखौळीं । मज पूजा करूनि भलीं । तेणें प्रसादें आकळी । ज्ञाननिष्ठेतें ॥ १२४७ ॥

svakarmācyā cokhauḷīṃ | maja pūjā karūni bhalīṃ | teṇeṃ prasādeṃ ākaḷī | jñānaniṣṭheteṃ || 1247 ||

ते ज्ञाननिष्ठा जेथ हातवसे । तेथ भक्ति माझी उल्लासे । तिया भजन समरसें । सुखिया होय ॥ १२४८ ॥

te jñānaniṣṭhā jetha hātavase | tetha bhakti mājhī ullāse | tiyā bhajana samaraseṃ | sukhiyā hoya || 1248 ||

आणि विश्वप्रकाशितया । आत्मया मज आपुलिया । अनुसरे जो करूनियां । सर्वत्रता हे ॥ १२४९ ॥

āṇi viśvaprakāśitayā | ātmayā maja āpuliyā | anusare jo karūniyāṃ | sarvatratā he || 1249 ||

सांडूनि आपुला आडळ । लवण आश्रयी जळ । कां हिंडोनि राहे निश्चळ । वायु व्योमीं ॥ १२५० ॥

sāṃḍūni āpulā āḍaḷa | lavaṇa āśrayī jaḷa | kāṃ hiṃḍoni rāhe niścaḷa | vāyu vyomīṃ || 1250 ||

तैसा बुद्धी वाचा कायें । जो मातें आश्रऊनि ठाये । तो निषिद्धेंही विपायें । कर्में करूं ॥ १२५१ ॥

taisā buddhī vācā kāyeṃ | jo māteṃ āśraūni ṭhāye | to niṣiddheṃhī vipāyeṃ | karmeṃ karūṃ || 1251 ||

परी गंगेच्या संबंधीं । बिदी आणि महानदी । येक तेवीं माझ्या बोधीं । शुभाशुभांसी ॥ १२५२ ॥

parī gaṃgecyā saṃbaṃdhīṃ | bidī āṇi mahānadī | yeka tevīṃ mājhyā bodhīṃ | śubhāśubhāṃsī || 1252 ||

कां बावनें आणि धुरें । हा निवाडु तंवचि सरे । जंव न घेपती वैश्वानरें । कवळूनि दोन्ही ॥ १२५३ ॥

kāṃ bāvaneṃ āṇi dhureṃ | hā nivāḍu taṃvaci sare | jaṃva na ghepatī vaiśvānareṃ | kavaḷūni donhī || 1253 ||

ना पांचिकें आणि सोळें । हें सोनया तंवचि आलें । जंव परिसु आंगमेळें । एकवटीना ॥ १२५४ ॥

nā pāṃcikeṃ āṇi soḷeṃ | heṃ sonayā taṃvaci āleṃ | jaṃva parisu āṃgameḷeṃ | ekavaṭīnā || 1254 ||

तैसें शुभाशुभ ऐसें । हें तंवचिवरी आभासे । जंव येकु न प्रकाशे । सर्वत्र मी ॥ १२५५ ॥

taiseṃ śubhāśubha aiseṃ | heṃ taṃvacivarī ābhāse | jaṃva yeku na prakāśe | sarvatra mī || 1255 ||

अगा रात्री आणि दिवो । हा तंवचि द्वैतभावो । जंव न रिगिजे गांवो । गभस्तीचा ॥ १२५६ ॥

agā rātrī āṇi divo | hā taṃvaci dvaitabhāvo | jaṃva na rigije gāṃvo | gabhastīcā || 1256 ||

म्हणौनि माझिया भेटी । तयाचीं सर्व कर्में किरीटी । जाऊनि बैसे तो पाटीं । सायुज्याच्या ॥ १२५७ ॥

mhaṇauni mājhiyā bheṭī | tayācīṃ sarva karmeṃ kirīṭī | jāūni baise to pāṭīṃ | sāyujyācyā || 1257 ||

देशें काळें स्वभावें । वेंचु जया न संभवे । तें पद माझें पावे । अविनाश तो ॥ १२५८ ॥

deśeṃ kāḷeṃ svabhāveṃ | veṃcu jayā na saṃbhave | teṃ pada mājheṃ pāve | avināśa to || 1258 ||

किंबहुना पंडुसुता । मज आत्मयाची प्रसन्नता । लाहे तेणें न पविजतां । लाभु कवणु असे ॥ १२५९ ॥

kiṃbahunā paṃḍusutā | maja ātmayācī prasannatā | lāhe teṇeṃ na pavijatāṃ | lābhu kavaṇu ase || 1259 ||

याकारणें गा तुवां इया । सर्व कर्मा आपुलिया । माझ्या स्वरूपीं धनंजया । संन्यासु कीजे ॥ १२६० ॥

yākāraṇeṃ gā tuvāṃ iyā | sarva karmā āpuliyā | mājhyā svarūpīṃ dhanaṃjayā | saṃnyāsu kīje || 1260 ||

परी तोचि संन्यासु वीरा । करणीयेचा झणें करा । आत्मविवेकीं धरा । चित्तवृत्ति हे ॥ १२६१ ॥

parī toci saṃnyāsu vīrā | karaṇīyecā jhaṇeṃ karā | ātmavivekīṃ dharā | cittavṛtti he || 1261 ||

मग तेणें विवेकबळें । आपणपें कर्मावेगळें । माझ्या स्वरूपीं निर्मळें । देखिजेल ॥ १२६२ ॥

maga teṇeṃ vivekabaḷeṃ | āpaṇapeṃ karmāvegaḷeṃ | mājhyā svarūpīṃ nirmaḷeṃ | dekhijela || 1262 ||

आणि कर्माचि जन्मभोये । प्रकृति जे का आहे । ते आपणयाहूनि बहुवे । देखसी दूरी ॥ १२६३ ॥

āṇi karmāci janmabhoye | prakṛti je kā āhe | te āpaṇayāhūni bahuve | dekhasī dūrī || 1263 ||

तेथ प्रकृति आपणयां । वेगळी नुरे धनंजया । रूपेंवीण का छाया । जियापरी ॥ १२६४ ॥

tetha prakṛti āpaṇayāṃ | vegaḷī nure dhanaṃjayā | rūpeṃvīṇa kā chāyā | jiyāparī || 1264 ||

ऐसेनि प्रकृतिनाशु । जालया कर्मसंन्यासु । निफजेल अनायासु । सकारणु ॥ १२६५ ॥

aiseni prakṛtināśu | jālayā karmasaṃnyāsu | niphajela anāyāsu | sakāraṇu || 1265 ||

मग कर्मजात गेलया । मी आत्मा उरें आपणपयां । तेथ बुद्धि घापे करूनियां । पतिव्रता ॥ १२६६ ॥

maga karmajāta gelayā | mī ātmā ureṃ āpaṇapayāṃ | tetha buddhi ghāpe karūniyāṃ | pativratā || 1266 ||

बुद्धि अनन्य येणें योगें । मजमाजीं जैं रिगे । तैं चित्त चैत्यत्यागें । मातेंचि भजे ॥ १२६७ ॥

buddhi ananya yeṇeṃ yogeṃ | majamājīṃ jaiṃ rige | taiṃ citta caityatyāgeṃ | māteṃci bhaje || 1267 ||

ऐसें चैत्यजातें सांडिलें । चित्त माझ्या ठायीं जडलें । ठाके तैसें वहिलें । सर्वदा करी ॥ १२६८ ॥

aiseṃ caityajāteṃ sāṃḍileṃ | citta mājhyā ṭhāyīṃ jaḍaleṃ | ṭhāke taiseṃ vahileṃ | sarvadā karī || 1268 ||

मग अभिन्ना इया सेवा । चित्त मियांचि भरेल जेधवां । माझा प्रसादु जाण तेधवां । संपूर्ण जाहला ॥ १२६९ ॥

maga abhinnā iyā sevā | citta miyāṃci bharela jedhavāṃ | mājhā prasādu jāṇa tedhavāṃ | saṃpūrṇa jāhalā || 1269 ||

तेथ सकळ दुःखधामें । भुंजीजती जियें मृत्युजन्में । तियें दुर्गमेंचि सुगमें । होती तुज ॥ १२७० ॥

tetha sakaḷa duḥkhadhāmeṃ | bhuṃjījatī jiyeṃ mṛtyujanmeṃ | tiyeṃ durgameṃci sugameṃ | hotī tuja || 1270 ||

सूर्याचेनि सावायें । डोळा सावाइला होये । तैं अंधाराचा आहे । पाडु तया ? ॥ १२७१ ॥

sūryāceni sāvāyeṃ | ḍoḷā sāvāilā hoye | taiṃ aṃdhārācā āhe | pāḍu tayā ? || 1271 ||

तैसा माझेनि प्रसादें । जीवकणु जयाचा उपमर्दे । तो संसराचेनी बाधे । बागुलें केवीं ? ॥ १२७२ ॥

taisā mājheni prasādeṃ | jīvakaṇu jayācā upamarde | to saṃsarācenī bādhe | bāguleṃ kevīṃ ? || 1272 ||

म्हणौनि धनंजया । तूं संसारदुर्गती यया । तरसील माझिया । प्रसादास्तव ॥ १२७३ ॥

mhaṇauni dhanaṃjayā | tūṃ saṃsāradurgatī yayā | tarasīla mājhiyā | prasādāstava || 1273 ||

अथवा हन अहंभावें । माझें बोलणें हें आघवें । कानामनाचिये शिंवे । नेदिसी टेंकों ॥ १२७४ ॥

athavā hana ahaṃbhāveṃ | mājheṃ bolaṇeṃ heṃ āghaveṃ | kānāmanāciye śiṃve | nedisī ṭeṃkoṃ || 1274 ||

तरी नित्य मुक्त अव्ययो । तूं आहासि तें होऊनि वावो । देहसंबंधाचा घावो । वाजेल आंगीं ॥ १२७५ ॥

tarī nitya mukta avyayo | tūṃ āhāsi teṃ hoūni vāvo | dehasaṃbaṃdhācā ghāvo | vājela āṃgīṃ || 1275 ||

जया देहसंबंधा आंतु । प्रतिपदीं आत्मघातु । भुंजतां उसंतु । कहींचि नाहीं ॥ १२७६ ॥

jayā dehasaṃbaṃdhā āṃtu | pratipadīṃ ātmaghātu | bhuṃjatāṃ usaṃtu | kahīṃci nāhīṃ || 1276 ||

येवढेनि दारुणें । निमणेनवीण निमणें । पडेल जरी बोलणें । नेघसी माझें ॥ १२७७ ॥

yevaḍheni dāruṇeṃ | nimaṇenavīṇa nimaṇeṃ | paḍela jarī bolaṇeṃ | neghasī mājheṃ || 1277 ||

पथ्यद्वेषिया पोषी ज्वरु । कां दीपद्वेषिया अंधकारु । विवेकद्वेषें अहंकारु । पोषूनि तैसा ॥ १२७८ ॥

pathyadveṣiyā poṣī jvaru | kāṃ dīpadveṣiyā aṃdhakāru | vivekadveṣeṃ ahaṃkāru | poṣūni taisā || 1278 ||

स्वदेहा नाम अर्जुनु । परदेहा नाम स्वजनु । संग्रामा नाम मलिनु । पापाचारु ॥ १२७९ ॥

svadehā nāma arjunu | paradehā nāma svajanu | saṃgrāmā nāma malinu | pāpācāru || 1279 ||

इया मती आपुलिया । तिघां तीन नामें ययां । ठेऊनियां धनंजया । न झुंजें ऐसा ॥ १२८० ॥

iyā matī āpuliyā | tighāṃ tīna nāmeṃ yayāṃ | ṭheūniyāṃ dhanaṃjayā | na jhuṃjeṃ aisā || 1280 ||

जीवामाजीं निष्टंकु । करिसी जो आत्यंतिकु । तो वायां धाडील नैसर्गिकु । स्वभावोचि तुझा ॥ १२८१ ॥

jīvāmājīṃ niṣṭaṃku | karisī jo ātyaṃtiku | to vāyāṃ dhāḍīla naisargiku | svabhāvoci tujhā || 1281 ||

आणि मी अर्जुन हे आत्मिक । ययां वधु करणें हें पातक । हे मायावांचूनि तात्त्विक । कांहीं आहे ? ॥ १२८२ ॥

āṇi mī arjuna he ātmika | yayāṃ vadhu karaṇeṃ heṃ pātaka | he māyāvāṃcūni tāttvika | kāṃhīṃ āhe ? || 1282 ||

आधीं जुंझार तुवां होआवें । मग झुंजावया शस्त्र घेयावें । कां न जुंझावया करावें । देवांगण ॥ १२८३ ॥

ādhīṃ juṃjhāra tuvāṃ hoāveṃ | maga jhuṃjāvayā śastra gheyāveṃ | kāṃ na juṃjhāvayā karāveṃ | devāṃgaṇa || 1283 ||

म्हणौनि न झुंजणें । म्हणसी तें वायाणें । ना मानूं लोकपणें । लोकदृष्टीही ॥ १२८४ ॥

mhaṇauni na jhuṃjaṇeṃ | mhaṇasī teṃ vāyāṇeṃ | nā mānūṃ lokapaṇeṃ | lokadṛṣṭīhī || 1284 ||

तऱ्ही न झुंजें ऐसें । निष्टंकीसी जें मानसें । तें प्रकृति अनारिसें । करवीलचि ॥ १२८५ ॥

taऱhī na jhuṃjeṃ aiseṃ | niṣṭaṃkīsī jeṃ mānaseṃ | teṃ prakṛti anāriseṃ | karavīlaci || 1285 ||

पैं पूर्वे वाहतां पाणी । पव्हिजे पश्चिमेचे वाहणीं । तरी आग्रहोचि उरे तें आणी । आपुलिया लेखा ॥ १२८६ ॥

paiṃ pūrve vāhatāṃ pāṇī | pavhije paścimece vāhaṇīṃ | tarī āgrahoci ure teṃ āṇī | āpuliyā lekhā || 1286 ||

कां साळीचा कणु म्हणे । मी नुगवें साळीपणें । तरी आहे आन करणें । स्वभावासी ? ॥ १२८७ ॥

kāṃ sāḷīcā kaṇu mhaṇe | mī nugaveṃ sāḷīpaṇeṃ | tarī āhe āna karaṇeṃ | svabhāvāsī ? || 1287 ||

तैसा क्षात्रंस्कारसिद्धा । प्रकृती घडिलासी प्रबुद्धा । आता नुठी म्हणसी हा धांदा । परी उठवीजसीचि तूं ॥ १२८८ ॥

taisā kṣātraṃskārasiddhā | prakṛtī ghaḍilāsī prabuddhā | ātā nuṭhī mhaṇasī hā dhāṃdā | parī uṭhavījasīci tūṃ || 1288 ||

पैं शौर्य तेज दक्षता । एवमादिक पंडुसुता । गुण दिधले जन्मतां । प्रकृती तुज ॥ १२८९ ॥

paiṃ śaurya teja dakṣatā | evamādika paṃḍusutā | guṇa didhale janmatāṃ | prakṛtī tuja || 1289 ||

तरी तयाचिया समवाया- । अनुरूप धनंजया । न करितां उगलियां । नयेल असों ॥ १२९० ॥

tarī tayāciyā samavāyā- | anurūpa dhanaṃjayā | na karitāṃ ugaliyāṃ | nayela asoṃ || 1290 ||

म्हणौनियां तिहीं गुणीं । बांधिलासि तूं कोदंडपाणी । त्रिशुद्धी निघसी वाहणीं । क्षात्राचिया ॥ १२९१ ॥

mhaṇauniyāṃ tihīṃ guṇīṃ | bāṃdhilāsi tūṃ kodaṃḍapāṇī | triśuddhī nighasī vāhaṇīṃ | kṣātrāciyā || 1291 ||

ना हें आपुलें जन्ममूळ । न विचारीतचि केवळ । न झुंजें ऐसें अढळ । व्रत जरी घेसी ॥ १२९२ ॥

nā heṃ āpuleṃ janmamūḷa | na vicārītaci kevaḷa | na jhuṃjeṃ aiseṃ aḍhaḷa | vrata jarī ghesī || 1292 ||

तरी बांधोनि हात पाये । जो रथीं घातला होये । तो न चाले तरी जाये । दिगंता जेवीं ॥ १२९३ ॥

tarī bāṃdhoni hāta pāye | jo rathīṃ ghātalā hoye | to na cāle tarī jāye | digaṃtā jevīṃ || 1293 ||

तैसा तूं आपुलियाकडुनी । मीं कांहींच न करीं म्हणौनि । ठासी परी भरंवसेनि । तूंचि करिसी ॥ १२९४ ॥

taisā tūṃ āpuliyākaḍunī | mīṃ kāṃhīṃca na karīṃ mhaṇauni | ṭhāsī parī bharaṃvaseni | tūṃci karisī || 1294 ||

उत्तरु वैराटींचा राजा । पळतां तूं कां निघालासी झुंजा ? । हा क्षात्रस्वभावो तुझा । झुंजवील तुज ॥ १२९५ ॥

uttaru vairāṭīṃcā rājā | paḷatāṃ tūṃ kāṃ nighālāsī jhuṃjā ? | hā kṣātrasvabhāvo tujhā | jhuṃjavīla tuja || 1295 ||

महावीर अकरा अक्षौहिणी । तुवां येकें नागविले रणांगणीं । तो स्वभावो कोदंडपाणी । झुंजवील तूंतें ॥ १२९६ ॥

mahāvīra akarā akṣauhiṇī | tuvāṃ yekeṃ nāgavile raṇāṃgaṇīṃ | to svabhāvo kodaṃḍapāṇī | jhuṃjavīla tūṃteṃ || 1296 ||

हां गा रोगु कायी रोगिया । आवडे दरिद्र दरिद्रिया ? । परी भोगविजे बळिया । अदृष्टें जेणें ॥ १२९७ ॥

hāṃ gā rogu kāyī rogiyā | āvaḍe daridra daridriyā ? | parī bhogavije baḷiyā | adṛṣṭeṃ jeṇeṃ || 1297 ||

तें अदृष्ट अनारिसें । न करील ईश्वरवशें । तो ईश्वरुही असे । हृदयीं तुझ्या ॥ १२९८ ॥

teṃ adṛṣṭa anāriseṃ | na karīla īśvaravaśeṃ | to īśvaruhī ase | hṛdayīṃ tujhyā || 1298 ||

सर्व भूतांच्या अंतरीं । हृदय महाअंबरीं । चिद्वृत्तीच्या सहस्त्रकरीं । उदयला असे जो ॥ १२९९ ॥

sarva bhūtāṃcyā aṃtarīṃ | hṛdaya mahāaṃbarīṃ | cidvṛttīcyā sahastrakarīṃ | udayalā ase jo || 1299 ||

अवस्थात्रय तिन्हीं लोक । प्रकाशूनि अशेख । अन्यथादृष्टि पांथिक । चेवविले ॥ १३०० ॥

avasthātraya tinhīṃ loka | prakāśūni aśekha | anyathādṛṣṭi pāṃthika | cevavile || 1300 ||

वेद्योदकाच्या सरोवरीं । फांकतां विषयकल्हारीं । इंद्रियषट्पदा चारी । जीवभ्रमरातें ॥ १३०१ ॥

vedyodakācyā sarovarīṃ | phāṃkatāṃ viṣayakalhārīṃ | iṃdriyaṣaṭpadā cārī | jīvabhramarāteṃ || 1301 ||

असो रूपक हें तो ईश्वरु । सकल भूतांचा अहंकारु । पांघरोनि निरंतरु । उल्हासत असे ॥ १३०२ ॥

aso rūpaka heṃ to īśvaru | sakala bhūtāṃcā ahaṃkāru | pāṃgharoni niraṃtaru | ulhāsata ase || 1302 ||

स्वमायेचें आडवस्त्र । लावूनि एकला खेळवी सूत्र । बाहेरी नटी छायाचित्र । चौर्याशीं लक्ष ॥ १३०३ ॥

svamāyeceṃ āḍavastra | lāvūni ekalā kheḷavī sūtra | bāherī naṭī chāyācitra | cauryāśīṃ lakṣa || 1303 ||

तया ब्रह्मादिकीटांता । अशेषांही भूतजातां । देहाकार योग्यता । पाहोनि दावी ॥ १३०४ ॥

tayā brahmādikīṭāṃtā | aśeṣāṃhī bhūtajātāṃ | dehākāra yogyatā | pāhoni dāvī || 1304 ||

तेथ जें देह जयापुढें । अनुरूपपणें मांडे । तें भूत तया आरूढे । हें मी म्हणौनि ॥ १३०५ ॥

tetha jeṃ deha jayāpuḍheṃ | anurūpapaṇeṃ māṃḍe | teṃ bhūta tayā ārūḍhe | heṃ mī mhaṇauni || 1305 ||

सूत सूतें गुंतलें । तृण तृणचि बांधलें । कां आत्मबिंबा घेतलें । बाळकें जळीं ॥ १३०६ ॥

sūta sūteṃ guṃtaleṃ | tṛṇa tṛṇaci bāṃdhaleṃ | kāṃ ātmabiṃbā ghetaleṃ | bāḷakeṃ jaḷīṃ || 1306 ||

तयापरी देहाकारें । आपणपेंचि दुसरें । देखोनि जीव आविष्करें । आत्मबुद्धि ॥ १३०७ ॥

tayāparī dehākāreṃ | āpaṇapeṃci dusareṃ | dekhoni jīva āviṣkareṃ | ātmabuddhi || 1307 ||

ऐसेनि शरीराकारीं । यंत्रीं भूतें अवधारीं । वाहूनि हालवी दोरी । प्राचीनाची ॥ १३०८ ॥

aiseni śarīrākārīṃ | yaṃtrīṃ bhūteṃ avadhārīṃ | vāhūni hālavī dorī | prācīnācī || 1308 ||

तेथ जया जें कर्मसूत्र । मांडूनि ठेविलें स्वतंत्र । तें तिये गती पात्र । होंचि लागे ॥ १३०९ ॥

tetha jayā jeṃ karmasūtra | māṃḍūni ṭhevileṃ svataṃtra | teṃ tiye gatī pātra | hoṃci lāge || 1309 ||

किंबहुना धनुर्धरा । भूतांतें स्वर्गसंसारा । -माजीं भोवंडी तृणें वारा । आकाशीं जैसा ॥ १३१० ॥

kiṃbahunā dhanurdharā | bhūtāṃteṃ svargasaṃsārā | -mājīṃ bhovaṃḍī tṛṇeṃ vārā | ākāśīṃ jaisā || 1310 ||

भ्रामकाचेनि संगें । जैसें लोहो वेढा रिगे । तैसीं ईश्वरसत्तायोगें । चेष्टती भूतें ॥ १३११ ॥

bhrāmakāceni saṃgeṃ | jaiseṃ loho veḍhā rige | taisīṃ īśvarasattāyogeṃ | ceṣṭatī bhūteṃ || 1311 ||

जैसे चेष्टा आपुलिया । समुद्रादिक धनंजया । चेष्टती चंद्राचिया । सन्निधी येकीं ॥ १३१२ ॥

jaise ceṣṭā āpuliyā | samudrādika dhanaṃjayā | ceṣṭatī caṃdrāciyā | sannidhī yekīṃ || 1312 ||

तया सिंधू भरितें दाटें । सोमकांता पाझरु फुटे । कुमुदांचकोरांचा फिटे । संकोचु तो ॥ १३१३ ॥

tayā siṃdhū bhariteṃ dāṭeṃ | somakāṃtā pājharu phuṭe | kumudāṃcakorāṃcā phiṭe | saṃkocu to || 1313 ||

तैसीं बीजप्रकृतिवशें । अनेकें भूतें येकें ईशें । चेष्टवीजती तो असे । तुझ्या हृदयीं ॥ १३१४ ॥

taisīṃ bījaprakṛtivaśeṃ | anekeṃ bhūteṃ yekeṃ īśeṃ | ceṣṭavījatī to ase | tujhyā hṛdayīṃ || 1314 ||

अर्जुनपण न घेतां । मी ऐसें जें पंडुसुता । उठतसे तें तत्वता । तयाचें रूप ॥ १३१५ ॥

arjunapaṇa na ghetāṃ | mī aiseṃ jeṃ paṃḍusutā | uṭhatase teṃ tatvatā | tayāceṃ rūpa || 1315 ||

यालागीं तो प्रकृतीतें । प्रवर्तवील हें निरुतें । आणि तें झुंजवील तूंतें । न झुंजशी जऱ्ही ॥ १३१६ ॥

yālāgīṃ to prakṛtīteṃ | pravartavīla heṃ niruteṃ | āṇi teṃ jhuṃjavīla tūṃteṃ | na jhuṃjaśī jaऱhī || 1316 ||

म्हणौनि ईश्वर गोसावी । तेणें प्रकृती हे नेमावी । तिया सुखें राबवावीं । इंद्रियें आपुलीं ॥ १३१७ ॥

mhaṇauni īśvara gosāvī | teṇeṃ prakṛtī he nemāvī | tiyā sukheṃ rābavāvīṃ | iṃdriyeṃ āpulīṃ || 1317 ||

तूं करणें न करणें दोन्हीं । लाऊनि प्रकृतीच्या मानीं । प्रकृतीही कां अधीनी । हृदयस्था जया ॥ १३१८ ॥

tūṃ karaṇeṃ na karaṇeṃ donhīṃ | lāūni prakṛtīcyā mānīṃ | prakṛtīhī kāṃ adhīnī | hṛdayasthā jayā || 1318 ||

तया अहं वाचा चित्त आंग । देऊनिया शरण रिग । महोदधी कां गांग । रिगालें जैसें ॥ १३१९ ॥

tayā ahaṃ vācā citta āṃga | deūniyā śaraṇa riga | mahodadhī kāṃ gāṃga | rigāleṃ jaiseṃ || 1319 ||

मग तयाचेनि प्रसादें । सर्वोपशांतिप्रमदे । कांतु होऊनिया स्वानंदें । स्वरूपींचि रमसी ॥ १३२० ॥

maga tayāceni prasādeṃ | sarvopaśāṃtipramade | kāṃtu hoūniyā svānaṃdeṃ | svarūpīṃci ramasī || 1320 ||

संभूति जेणें संभवे । विश्रांति जेथें विसंवे । अनुभूतिही अनुभवे । अनुभवा जया ॥ १३२१ ॥

saṃbhūti jeṇeṃ saṃbhave | viśrāṃti jetheṃ visaṃve | anubhūtihī anubhave | anubhavā jayā || 1321 ||

तिये निजात्मपदींचा रावो । होऊनि ठाकसी अव्यवो । म्हणे लक्ष्मीनाहो । पार्था तूं गा ॥ १३२२ ॥

tiye nijātmapadīṃcā rāvo | hoūni ṭhākasī avyavo | mhaṇe lakṣmīnāho | pārthā tūṃ gā || 1322 ||

हें गीता नाम विख्यात । सर्ववाङ्गमयाचें मथित । आत्मा जेणें हस्तगत । रत्न होय ॥ १३२३ ॥

heṃ gītā nāma vikhyāta | sarvavāṅgamayāceṃ mathita | ātmā jeṇeṃ hastagata | ratna hoya || 1323 ||

ज्ञान ऐसिया रूढी । वेदांतीं जयाची प्रौढी । वानितां कीर्ति चोखडी । पातली जगीं ॥ १३२४ ॥

jñāna aisiyā rūḍhī | vedāṃtīṃ jayācī prauḍhī | vānitāṃ kīrti cokhaḍī | pātalī jagīṃ || 1324 ||

बुद्ध्यादिकें डोळसें । हें जयाचें कां कडवसें । मी सर्वद्रष्टाही दिसें । पाहला जया ॥ १३२५ ॥

buddhyādikeṃ ḍoḷaseṃ | heṃ jayāceṃ kāṃ kaḍavaseṃ | mī sarvadraṣṭāhī diseṃ | pāhalā jayā || 1325 ||

तें हें गा आत्मज्ञान । मज गोप्याचेंही गुप्त धन । परी तूं म्हणौनि आन । केवीं करूं ? ॥ १३२६ ॥

teṃ heṃ gā ātmajñāna | maja gopyāceṃhī gupta dhana | parī tūṃ mhaṇauni āna | kevīṃ karūṃ ? || 1326 ||

याकारणें गा पांडवा । आम्हीं आपुला हा गुह्य ठेवा । तुज दिधला कणवा । जाकळिलेपणें ॥ १३२७ ॥

yākāraṇeṃ gā pāṃḍavā | āmhīṃ āpulā hā guhya ṭhevā | tuja didhalā kaṇavā | jākaḷilepaṇeṃ || 1327 ||

जैसी भुलली वोरसें । माय बोले बाळा दोषें । प्रीति ही परी तैसें । न करूंचि हो ॥ १३२८ ॥

jaisī bhulalī voraseṃ | māya bole bāḷā doṣeṃ | prīti hī parī taiseṃ | na karūṃci ho || 1328 ||

येथ आकाश आणि गाळिजे । अमृताही साली फेडिजे । कां दिव्याकरवीं करविजे । दिव्य जैसे ॥ १३२९ ॥

yetha ākāśa āṇi gāḷije | amṛtāhī sālī pheḍije | kāṃ divyākaravīṃ karavije | divya jaise || 1329 ||

जयाचेनि अंगप्रकाशें । पाताळींचा परमाणु दिसे । तया सूर्याहि का जैसे । अंजन सूदलें ॥ १३३० ॥

jayāceni aṃgaprakāśeṃ | pātāḷīṃcā paramāṇu dise | tayā sūryāhi kā jaise | aṃjana sūdaleṃ || 1330 ||

तैसें सर्वज्ञेंही मियां । सर्वही निर्धारूनियां । निकें होय तें धनंजया । सांगितलें तुज ॥ १३३१ ॥

taiseṃ sarvajñeṃhī miyāṃ | sarvahī nirdhārūniyāṃ | nikeṃ hoya teṃ dhanaṃjayā | sāṃgitaleṃ tuja || 1331 ||

आतां तूं ययावरी । निकें हें निर्धारीं । निर्धारूनि करीं । आवडे तैसें ॥ १३३२ ॥

ātāṃ tūṃ yayāvarī | nikeṃ heṃ nirdhārīṃ | nirdhārūni karīṃ | āvaḍe taiseṃ || 1332 ||

यया देवाचिया बोला । अर्जुनु उगाचि ठेला । तेथ देवो म्हणती भला । अवंचकु होसी ॥ १३३३ ॥

yayā devāciyā bolā | arjunu ugāci ṭhelā | tetha devo mhaṇatī bhalā | avaṃcaku hosī || 1333 ||

वाढतयापुढें भुकेला । उपरोधें म्हणे मी धाला । तैं तोचि पीडे आपुला । आणि दोषुही तया ॥ १३३४ ॥

vāḍhatayāpuḍheṃ bhukelā | uparodheṃ mhaṇe mī dhālā | taiṃ toci pīḍe āpulā | āṇi doṣuhī tayā || 1334 ||

तैसा सर्वज्ञु श्रीगुरु । भेटलिया आत्मनिर्धारु । न पुसिजे जैं आभारु । धरूनियां ॥ १३३५ ॥

taisā sarvajñu śrīguru | bheṭaliyā ātmanirdhāru | na pusije jaiṃ ābhāru | dharūniyāṃ || 1335 ||

तैं आपणपेंचि वंचे । आणि पापही वंचनाचें । आपणयाचि साचें । चुकविलें तेणें ॥ १३३६ ॥

taiṃ āpaṇapeṃci vaṃce | āṇi pāpahī vaṃcanāceṃ | āpaṇayāci sāceṃ | cukavileṃ teṇeṃ || 1336 ||

पैं उगेपणा तुझिया । हा अभिप्रावो कीं धनंजया । जें एकवेळ आवांकुनियां । सांगावें ज्ञान ॥ १३३७ ॥

paiṃ ugepaṇā tujhiyā | hā abhiprāvo kīṃ dhanaṃjayā | jeṃ ekaveḷa āvāṃkuniyāṃ | sāṃgāveṃ jñāna || 1337 ||

तेथ पार्थु म्हणे दातारा । भलें जाणसी माझिया अंतरा । हें म्हणों तरी दुसरा । जाणता असे काई ? ॥ १३३८ ॥

tetha pārthu mhaṇe dātārā | bhaleṃ jāṇasī mājhiyā aṃtarā | heṃ mhaṇoṃ tarī dusarā | jāṇatā ase kāī ? || 1338 ||

येर ज्ञेय हें जी आघवें । तूं ज्ञाता एकचि स्वभावें । मा सूर्यु म्हणौनि वानावें । सूर्यातें काई ? ॥ १३३९ ॥

yera jñeya heṃ jī āghaveṃ | tūṃ jñātā ekaci svabhāveṃ | mā sūryu mhaṇauni vānāveṃ | sūryāteṃ kāī ? || 1339 ||

या बोला श्रीकृष्णें । म्हणितलें काय येणें । हेंचि थोडें गा वानणें । जें बुझतासि तूं ॥ १३४० ॥

yā bolā śrīkṛṣṇeṃ | mhaṇitaleṃ kāya yeṇeṃ | heṃci thoḍeṃ gā vānaṇeṃ | jeṃ bujhatāsi tūṃ || 1340 ||

तरी अवधान पघळ । करूनियाम् आणिक येक वेळ । वाक्य माझें निर्मळ । अवधारीं पां ॥ १३४१ ॥

tarī avadhāna paghaḷa | karūniyām āṇika yeka veḷa | vākya mājheṃ nirmaḷa | avadhārīṃ pāṃ || 1341 ||

हें वाच्य म्हणौनि बोलिजे । कां श्राव्य मग आयिकिजे । तैसें नव्हें परी तुझें । भाग्य बरवें ॥ १३४२ ॥

heṃ vācya mhaṇauni bolije | kāṃ śrāvya maga āyikije | taiseṃ navheṃ parī tujheṃ | bhāgya baraveṃ || 1342 ||

कूर्मीचिया पिलियां । दिठी पान्हा ये धनंजया । कां आकाश वाहे बापिया । घरींचें पाणी ॥ १३४३ ॥

kūrmīciyā piliyāṃ | diṭhī pānhā ye dhanaṃjayā | kāṃ ākāśa vāhe bāpiyā | gharīṃceṃ pāṇī || 1343 ||

जो व्यवहारु जेथ न घडे । तयाचें फळचि तेथ जोडे । काय दैवें न सांपडे । सानुकूळें ? ॥ १३४४ ॥

jo vyavahāru jetha na ghaḍe | tayāceṃ phaḷaci tetha joḍe | kāya daiveṃ na sāṃpaḍe | sānukūḷeṃ ? || 1344 ||

येऱ्हवीं द्वैताची वारी । सारूनि ऐक्याच्या परीवरीं । भोगिजे तें अवधारीं । रहस्य हें ॥ १३४५ ॥

yeऱhavīṃ dvaitācī vārī | sārūni aikyācyā parīvarīṃ | bhogije teṃ avadhārīṃ | rahasya heṃ || 1345 ||

आणि निरुपचारा प्रेमा । विषय होय जें प्रियोत्तमा । तें दुजें नव्हे कीं आत्मा । ऐसेंचि जाणावें ॥ १३४६ ॥

āṇi nirupacārā premā | viṣaya hoya jeṃ priyottamā | teṃ dujeṃ navhe kīṃ ātmā | aiseṃci jāṇāveṃ || 1346 ||

आरिसाचिया देखिलया । गोमटें कीजे धनंजया । तें तया नोहे आपणयां । लागीं जैसें ॥ १३४७ ॥

ārisāciyā dekhilayā | gomaṭeṃ kīje dhanaṃjayā | teṃ tayā nohe āpaṇayāṃ | lāgīṃ jaiseṃ || 1347 ||

तैसें पार्था तुझेनि मिषें । मी बोलें आपणयाचि उद्देशें । माझ्या तुझ्या ठाईं असे । मीतूंपण गा ॥ १३४८ ॥

taiseṃ pārthā tujheni miṣeṃ | mī boleṃ āpaṇayāci uddeśeṃ | mājhyā tujhyā ṭhāīṃ ase | mītūṃpaṇa gā || 1348 ||

म्हणौनि जिव्हारींचें गुज । सांगतसे जीवासी तुज । हें अनन्यगतीचें मज । आथी व्यसन ॥ १३४९ ॥

mhaṇauni jivhārīṃceṃ guja | sāṃgatase jīvāsī tuja | heṃ ananyagatīceṃ maja | āthī vyasana || 1349 ||

पैम् जळा आपणपें देतां । लवण भुललें पंडुसुता । कीं आघवें तयाचें होतां । न लजेचि तें ॥ १३५० ॥

paim jaḷā āpaṇapeṃ detāṃ | lavaṇa bhulaleṃ paṃḍusutā | kīṃ āghaveṃ tayāceṃ hotāṃ | na lajeci teṃ || 1350 ||

तैसा तूं माझ्या ठाईं । राखों नेणसीचि कांहीं । तरी आतां तुज काई । गोप्य मी करूं ? ॥ १३५१ ॥

taisā tūṃ mājhyā ṭhāīṃ | rākhoṃ neṇasīci kāṃhīṃ | tarī ātāṃ tuja kāī | gopya mī karūṃ ? || 1351 ||

म्हणौनि आघवींचि गूढें । जें पाऊनि अति उघडें । तें गोप्य माझें चोखडें । वाक्य आइक ॥ १३५२ ॥

mhaṇauni āghavīṃci gūḍheṃ | jeṃ pāūni ati ughaḍeṃ | teṃ gopya mājheṃ cokhaḍeṃ | vākya āika || 1352 ||

तरी बाह्य आणि अंतरा । आपुलिया सर्व व्यापारा । मज व्यापकातें वीरा । विषयो करीं ॥ १३५३ ॥

tarī bāhya āṇi aṃtarā | āpuliyā sarva vyāpārā | maja vyāpakāteṃ vīrā | viṣayo karīṃ || 1353 ||

आघवा आंगीं जैसा । वायु मिळोनि आहे आकाशा । तूं सर्व कर्मीं तैसा । मजसींचि आस ॥ १३५४ ॥

āghavā āṃgīṃ jaisā | vāyu miḷoni āhe ākāśā | tūṃ sarva karmīṃ taisā | majasīṃci āsa || 1354 ||

किंबहुना आपुलें मन । करीं माझें एकायतन । माझेनि श्रवणें कान । भरूनि घालीं ॥ १३५५ ॥

kiṃbahunā āpuleṃ mana | karīṃ mājheṃ ekāyatana | mājheni śravaṇeṃ kāna | bharūni ghālīṃ || 1355 ||

आत्मज्ञानें चोखडीं । संत जे माझीं रूपडीं । तेथ दृष्टि पडो आवडी । कामिनी जैसी ॥ १३५६ ॥

ātmajñāneṃ cokhaḍīṃ | saṃta je mājhīṃ rūpaḍīṃ | tetha dṛṣṭi paḍo āvaḍī | kāminī jaisī || 1356 ||

मीं सर्व वस्तीचें वसौटें । माझीं नामें जियें चोखटें । तियें जियावया वाटे । वाचेचिये लावीं ॥ १३५७ ॥

mīṃ sarva vastīceṃ vasauṭeṃ | mājhīṃ nāmeṃ jiyeṃ cokhaṭeṃ | tiyeṃ jiyāvayā vāṭe | vāceciye lāvīṃ || 1357 ||

हातांचें करणें । कां पायांचें चालणें । तें होय मजकारणें । तैसें करीं ॥ १३५८ ॥

hātāṃceṃ karaṇeṃ | kāṃ pāyāṃceṃ cālaṇeṃ | teṃ hoya majakāraṇeṃ | taiseṃ karīṃ || 1358 ||

आपुला अथवा परावा । ठायीं उपकरसी पांडवा । तेणें यज्ञें होईं बरवा । याज्ञिकु माझा ॥ १३५९ ॥

āpulā athavā parāvā | ṭhāyīṃ upakarasī pāṃḍavā | teṇeṃ yajñeṃ hoīṃ baravā | yājñiku mājhā || 1359 ||

हें एकैक शिकऊं काई । पैं सेवकें आपुल्या ठाईं । उरूनि येर सर्वही । मी सेव्यचि करीं ॥ १३६० ॥

heṃ ekaika śikaūṃ kāī | paiṃ sevakeṃ āpulyā ṭhāīṃ | urūni yera sarvahī | mī sevyaci karīṃ || 1360 ||

तेथ जाऊनिया भूतद्वेषु । सर्वत्र नमवैन मीचि एकु । ऐसेनि आश्रयो आत्यंतिकु । लाहसी तूं माझा ॥ १३६१ ॥

tetha jāūniyā bhūtadveṣu | sarvatra namavaina mīci eku | aiseni āśrayo ātyaṃtiku | lāhasī tūṃ mājhā || 1361 ||

मग भरलेया जगाआंतु । जाऊनि तिजयाची मातु । होऊनि ठायील एकांतु । आम्हां तुम्हां ॥ १३६२ ॥

maga bharaleyā jagāāṃtu | jāūni tijayācī mātu | hoūni ṭhāyīla ekāṃtu | āmhāṃ tumhāṃ || 1362 ||

तेव्हां भलतिये आवस्थे । मी तूतें तूं मातें । भोगिसी ऐसें आइतें । वाढेल सुख ॥ १३६३ ॥

tevhāṃ bhalatiye āvasthe | mī tūteṃ tūṃ māteṃ | bhogisī aiseṃ āiteṃ | vāḍhela sukha || 1363 ||

आणि तिजें आडळ करितें । निमालें अर्जुना जेथें । तें मीचि म्हणौनि तूं मातें । पावसी शेखीं ॥ १३६४ ॥

āṇi tijeṃ āḍaḷa kariteṃ | nimāleṃ arjunā jetheṃ | teṃ mīci mhaṇauni tūṃ māteṃ | pāvasī śekhīṃ || 1364 ||

जैसी जळींची प्रतिभा । जळनाशीं बिंबा । येतां गाभागोभा । कांहीं आहे ? ॥ १३६५ ॥

jaisī jaḷīṃcī pratibhā | jaḷanāśīṃ biṃbā | yetāṃ gābhāgobhā | kāṃhīṃ āhe ? || 1365 ||

पैं पवनु अंबरा । कां कल्लोळु सागरा । मिळतां आडवारा । कोणाचा गा ? ॥ १३६६ ॥

paiṃ pavanu aṃbarā | kāṃ kalloḷu sāgarā | miḷatāṃ āḍavārā | koṇācā gā ? || 1366 ||

म्हणौनि तूं आणि आम्हीं । हें दिसताहे देहधर्मीं । मग ययाच्या विरामीं । मीचि होसी ॥ १३६७ ॥

mhaṇauni tūṃ āṇi āmhīṃ | heṃ disatāhe dehadharmīṃ | maga yayācyā virāmīṃ | mīci hosī || 1367 ||

यया बोलामाझारीं । होय नव्हे झणें करीं । येथ आन आथी तरी । तुझीचि आण ॥ १३६८ ॥

yayā bolāmājhārīṃ | hoya navhe jhaṇeṃ karīṃ | yetha āna āthī tarī | tujhīci āṇa || 1368 ||

पैं तुझी आण वाहणें । हें आत्मलिंगातें शिवणें । प्रीतीची जाति लाजणें । आठवों नेदी ॥ १३६९ ॥

paiṃ tujhī āṇa vāhaṇeṃ | heṃ ātmaliṃgāteṃ śivaṇeṃ | prītīcī jāti lājaṇeṃ | āṭhavoṃ nedī || 1369 ||

येऱ्हवीं वेद्यु निष्प्रपंचु । जेणें विश्वाभासु हा साचु । आज्ञेचा नटनाचु । काळातें जिणें ॥ १३७० ॥

yeऱhavīṃ vedyu niṣprapaṃcu | jeṇeṃ viśvābhāsu hā sācu | ājñecā naṭanācu | kāḷāteṃ jiṇeṃ || 1370 ||

तो देवो मी सत्यसंकल्पु । आणि जगाच्या हितीं बापु । मा आणेचा आक्षेपु । कां करावा ? ॥ १३७१ ॥

to devo mī satyasaṃkalpu | āṇi jagācyā hitīṃ bāpu | mā āṇecā ākṣepu | kāṃ karāvā ? || 1371 ||

परी अर्जुना तुझेनि वेधें । मियां देवपणाचीं बिरुदें । सांडिलीं गा मी हे आधें । सगळेनि तुवां ॥ १३७२ ॥

parī arjunā tujheni vedheṃ | miyāṃ devapaṇācīṃ birudeṃ | sāṃḍilīṃ gā mī he ādheṃ | sagaḷeni tuvāṃ || 1372 ||

पैं काजा आपुलिया । रावो आपुली आपणया । आण वाहे धनंजया । तैसें हें कीं ॥ १३७३ ॥

paiṃ kājā āpuliyā | rāvo āpulī āpaṇayā | āṇa vāhe dhanaṃjayā | taiseṃ heṃ kīṃ || 1373 ||

तेथ अर्जुनु म्हणे देवें । अचाट हें न बोलावें । जे आमचें काज नांवें । तुझेनि एके ॥ १३७४ ॥

tetha arjunu mhaṇe deveṃ | acāṭa heṃ na bolāveṃ | je āmaceṃ kāja nāṃveṃ | tujheni eke || 1374 ||

यावरी सांगों बैससी । कां सांगतां भाषही देसी । या तुझिया विनोदासी । पारु आहे जी ? ॥ १३७५ ॥

yāvarī sāṃgoṃ baisasī | kāṃ sāṃgatāṃ bhāṣahī desī | yā tujhiyā vinodāsī | pāru āhe jī ? || 1375 ||

कमळवना विकाशु । करी रवीचा एक अंशु । तेथ आघवाचि प्रकाशु । नित्य दे तो ॥ १३७६ ॥

kamaḷavanā vikāśu | karī ravīcā eka aṃśu | tetha āghavāci prakāśu | nitya de to || 1376 ||

पृथ्वी निवऊनि सागर । भरीजती येवढें थोर । वर्षे तेथ मिषांतर । चातकु कीं ॥ १३७७ ॥

pṛthvī nivaūni sāgara | bharījatī yevaḍheṃ thora | varṣe tetha miṣāṃtara | cātaku kīṃ || 1377 ||

म्हणौनि औदार्या तुझेया । मज निमित्त ना म्हणावया । प्राप्ति असे दानीराया । कृपानिधी ॥ १३७८ ॥

mhaṇauni audāryā tujheyā | maja nimitta nā mhaṇāvayā | prāpti ase dānīrāyā | kṛpānidhī || 1378 ||

तंव देवो म्हणती राहें । या बोलाचा प्रस्तावो नोहे । पैं मातें पावसी उपायें । साचचि येणें ॥ १३७९ ॥

taṃva devo mhaṇatī rāheṃ | yā bolācā prastāvo nohe | paiṃ māteṃ pāvasī upāyeṃ | sācaci yeṇeṃ || 1379 ||

सैंधव सिंधू पडलिया । जो क्षणु धनंजया । तेणें विरेचि कीं उरावया । कारण कायी ? ॥ १३८० ॥

saiṃdhava siṃdhū paḍaliyā | jo kṣaṇu dhanaṃjayā | teṇeṃ vireci kīṃ urāvayā | kāraṇa kāyī ? || 1380 ||

तैसें सर्वत्र मातें भजतां । सर्व मी होतां अहंता । निःशेष जाऊनि तत्वता । मीचि होसी ॥ १३८१ ॥

taiseṃ sarvatra māteṃ bhajatāṃ | sarva mī hotāṃ ahaṃtā | niḥśeṣa jāūni tatvatā | mīci hosī || 1381 ||

एवं माझिये प्राप्तीवरी । कर्मालागोनि अवधारीं । दाविली तुज उजरी । उपायांची ॥ १३८२ ॥

evaṃ mājhiye prāptīvarī | karmālāgoni avadhārīṃ | dāvilī tuja ujarī | upāyāṃcī || 1382 ||

जे आधीं तंव पंडुसुता । सर्व कर्में मज अर्पितां । सर्वत्र प्रसन्नता । लाहिजे माझी ॥ १३८३ ॥

je ādhīṃ taṃva paṃḍusutā | sarva karmeṃ maja arpitāṃ | sarvatra prasannatā | lāhije mājhī || 1383 ||

पाठीं माझ्या इये प्रसादीं । माझें ज्ञान जाय सिद्धी । तेणें मिसळिजे त्रिशुद्धी । स्वरूपीं माझ्या ॥ १३८४ ॥

pāṭhīṃ mājhyā iye prasādīṃ | mājheṃ jñāna jāya siddhī | teṇeṃ misaḷije triśuddhī | svarūpīṃ mājhyā || 1384 ||

मग पार्था तिये ठायीं । साध्य साधन होय नाहीं । किंबहुना तुज कांहीं । उरेचि ना ॥ १३८५ ॥

maga pārthā tiye ṭhāyīṃ | sādhya sādhana hoya nāhīṃ | kiṃbahunā tuja kāṃhīṃ | ureci nā || 1385 ||

तरी सर्व कर्में आपलीं । तुवां सर्वदा मज अर्पिलीं । तेणें प्रसन्नता लाधली । आजि हे माझी ॥ १३८६ ॥

tarī sarva karmeṃ āpalīṃ | tuvāṃ sarvadā maja arpilīṃ | teṇeṃ prasannatā lādhalī | āji he mājhī || 1386 ||

म्हणौनि येणें प्रसादबळें । नव्हे झुंजाचेनि आडळें । न ठाकेचि येकवेळे । भाळलों तुज ॥ १३८७ ॥

mhaṇauni yeṇeṃ prasādabaḷeṃ | navhe jhuṃjāceni āḍaḷeṃ | na ṭhākeci yekaveḷe | bhāḷaloṃ tuja || 1387 ||

जेणें सप्रपंच अज्ञान जाये । एकु मी गोचरु होये । तें उपपत्तीचेनि उपायें । गीतारूप हें ॥ १३८८ ॥

jeṇeṃ saprapaṃca ajñāna jāye | eku mī gocaru hoye | teṃ upapattīceni upāyeṃ | gītārūpa heṃ || 1388 ||

मियां ज्ञान तुज आपुलें । नानापरी उपदेशिलें । येणें अज्ञानजात सांडी वियालें । धर्माधर्म जें ॥ १३८९ ॥

miyāṃ jñāna tuja āpuleṃ | nānāparī upadeśileṃ | yeṇeṃ ajñānajāta sāṃḍī viyāleṃ | dharmādharma jeṃ || 1389 ||

आशा जैसी दुःखातें । व्यालीं निंदा दुरितें । हे असो जैसें दैन्यातें । दुर्भगत्व ॥ १३९० ॥

āśā jaisī duḥkhāteṃ | vyālīṃ niṃdā duriteṃ | he aso jaiseṃ dainyāteṃ | durbhagatva || 1390 ||

तैसें स्वर्गनरकसूचक । अज्ञान व्यालें धर्मादिक । तें सांडूनि घालीं अशेख । ज्ञानें येणें ॥ १३९१ ॥

taiseṃ svarganarakasūcaka | ajñāna vyāleṃ dharmādika | teṃ sāṃḍūni ghālīṃ aśekha | jñāneṃ yeṇeṃ || 1391 ||

हातीं घेऊन तो दोरु । सांडिजे जैसा सर्पाकारु । कां निद्रात्यागें घराचारु । स्वप्नींचा जैसा ॥ १३९२ ॥

hātīṃ gheūna to doru | sāṃḍije jaisā sarpākāru | kāṃ nidrātyāgeṃ gharācāru | svapnīṃcā jaisā || 1392 ||

नाना सांडिलेनि कवळें । चंद्रींचें धुये पिंवळें । व्याधित्यागें कडुवाळें- । पण मुखाचें ॥ १३९३ ॥

nānā sāṃḍileni kavaḷeṃ | caṃdrīṃceṃ dhuye piṃvaḷeṃ | vyādhityāgeṃ kaḍuvāḷeṃ- | paṇa mukhāceṃ || 1393 ||

अगा दिवसा पाठीं देउनी । मृगजळ घापे त्यजुनी । कां काष्ठत्यागें वन्ही । त्यजिजे जैसा ॥ १३९४ ॥

agā divasā pāṭhīṃ deunī | mṛgajaḷa ghāpe tyajunī | kāṃ kāṣṭhatyāgeṃ vanhī | tyajije jaisā || 1394 ||

तैसें धर्माधर्माचें टवाळ । दावी अज्ञान जें कां मूळ । तें त्यजूनि त्यजीं सकळ । धर्मजात ॥ १३९५ ॥

taiseṃ dharmādharmāceṃ ṭavāḷa | dāvī ajñāna jeṃ kāṃ mūḷa | teṃ tyajūni tyajīṃ sakaḷa | dharmajāta || 1395 ||

मग अज्ञान निमालिया । मीचि येकु असे अपैसया । सनिद्र स्वप्न गेलया । आपणपें जैसें ॥ १३९६ ॥

maga ajñāna nimāliyā | mīci yeku ase apaisayā | sanidra svapna gelayā | āpaṇapeṃ jaiseṃ || 1396 ||

तैसा मी एकवांचूनि कांहीं । मग भिन्नाभिन्न आन नाहीं । सोऽहंबोधें तयाच्या ठायीं । अनन्यु होय ॥ १३९७ ॥

taisā mī ekavāṃcūni kāṃhīṃ | maga bhinnābhinna āna nāhīṃ | so'haṃbodheṃ tayācyā ṭhāyīṃ | ananyu hoya || 1397 ||

पैंं आपुलेनि भेदेंविण । माझें जाणिजे जें एकपण । तयाचि नांव शरण । मज यीणें गा ॥ १३९८ ॥

paiṃṃ āpuleni bhedeṃviṇa | mājheṃ jāṇije jeṃ ekapaṇa | tayāci nāṃva śaraṇa | maja yīṇeṃ gā || 1398 ||

जैसें घटाचेनि नाशें । गगनीं गगन प्रवेशे । मज शरण येणें तैसें । ऐक्य करी ॥ १३९९ ॥

jaiseṃ ghaṭāceni nāśeṃ | gaganīṃ gagana praveśe | maja śaraṇa yeṇeṃ taiseṃ | aikya karī || 1399 ||

सुवर्णमणि सोनया । ये कल्लोळु जैसा पाणिया । तैसा मज धनंजया । शरण ये तूं ॥ १४०० ॥

suvarṇamaṇi sonayā | ye kalloḷu jaisā pāṇiyā | taisā maja dhanaṃjayā | śaraṇa ye tūṃ || 1400 ||

वांचूनि सागराच्या पोटीं । वडवानळु शरण आला किरीटी । जाळूनि ठाके तया गोठी । वाळूनि दे पां ॥ १४०१ ॥

vāṃcūni sāgarācyā poṭīṃ | vaḍavānaḷu śaraṇa ālā kirīṭī | jāḷūni ṭhāke tayā goṭhī | vāḷūni de pāṃ || 1401 ||

मजही शरण रिघिजे । आणि जीवत्वेंचि असिजे । धिग् बोली यिया न लजे । प्रज्ञा केवीं ॥ १४०२ ॥

majahī śaraṇa righije | āṇi jīvatveṃci asije | dhig bolī yiyā na laje | prajñā kevīṃ || 1402 ||

अगा प्राकृताही राया । आंगीं पडे जें धनंजया । तें दासिरूंहि कीं तया । समान होय ॥ १४०३ ॥

agā prākṛtāhī rāyā | āṃgīṃ paḍe jeṃ dhanaṃjayā | teṃ dāsirūṃhi kīṃ tayā | samāna hoya || 1403 ||

मा मी विश्वेश्वरु भेटे । आणि जीवग्रंथी न सुटे । हे बोल नको वोखटें । कानीं लाऊं ॥ १४०४ ॥

mā mī viśveśvaru bheṭe | āṇi jīvagraṃthī na suṭe | he bola nako vokhaṭeṃ | kānīṃ lāūṃ || 1404 ||

म्हणौनि मी होऊनि मातें । सेवणें आहे आयितें । तें करीं हातां येतें । ज्ञानें येणें ॥ १४०५ ॥

mhaṇauni mī hoūni māteṃ | sevaṇeṃ āhe āyiteṃ | teṃ karīṃ hātāṃ yeteṃ | jñāneṃ yeṇeṃ || 1405 ||

मग ताकौनियां काढिलें । लोणी मागौतें ताकीं घातलें । परी न घेपेचि कांहींं केलें । तेणें जेवीं ॥ १४०६ ॥

maga tākauniyāṃ kāḍhileṃ | loṇī māgauteṃ tākīṃ ghātaleṃ | parī na ghepeci kāṃhīṃṃ keleṃ | teṇeṃ jevīṃ || 1406 ||

तैसें अद्वयत्वें मज । शरण रिघालिया तुज । धर्माधर्म हे सहज । लागतील ना ॥ १४०७ ॥

taiseṃ advayatveṃ maja | śaraṇa righāliyā tuja | dharmādharma he sahaja | lāgatīla nā || 1407 ||

लोह उभें खाय माती । तें परीसाचिये संगतीं । सोनें जालया पुढती । न शिविजे मळें ॥ १४०८ ॥

loha ubheṃ khāya mātī | teṃ parīsāciye saṃgatīṃ | soneṃ jālayā puḍhatī | na śivije maḷeṃ || 1408 ||

हें असो काष्ठापासोनि । मथूनि घेतलिया वन्ही । मग काष्ठेंही कोंडोनी । न ठके जैसा ॥ १४०९ ॥

heṃ aso kāṣṭhāpāsoni | mathūni ghetaliyā vanhī | maga kāṣṭheṃhī koṃḍonī | na ṭhake jaisā || 1409 ||

अर्जुना काय दिनकरु । देखत आहे अंधारु । कीं प्रबोधीं होय गोचरु । स्वप्नभ्रमु । ॥ १४१० ॥

arjunā kāya dinakaru | dekhata āhe aṃdhāru | kīṃ prabodhīṃ hoya gocaru | svapnabhramu | || 1410 ||

तैसें मजसी येकवटलेया । मी सर्वरूप वांचूनियां । आन कांहीं उरावया । कारण असे ? ॥ १४११ ॥

taiseṃ majasī yekavaṭaleyā | mī sarvarūpa vāṃcūniyāṃ | āna kāṃhīṃ urāvayā | kāraṇa ase ? || 1411 ||

म्हणौनि तयाचें कांहीं । चिंतीं न आपुल्या ठायीं । तुझें पापपुण्य पाहीं । मीचि होईन ॥ १४१२ ॥

mhaṇauni tayāceṃ kāṃhīṃ | ciṃtīṃ na āpulyā ṭhāyīṃ | tujheṃ pāpapuṇya pāhīṃ | mīci hoīna || 1412 ||

तेथ सर्वबंधलक्षणें । पापें उरावें दुजेपणें । तें माझ्या बोधीं वायाणें । होऊनि जाईल ॥ १४१३ ॥

tetha sarvabaṃdhalakṣaṇeṃ | pāpeṃ urāveṃ dujepaṇeṃ | teṃ mājhyā bodhīṃ vāyāṇeṃ | hoūni jāīla || 1413 ||

जळीं पडिलिया लवणा । सर्वही जळ होईल विचक्षणा । तुज मी अनन्यशरणा । होईन तैसा ॥ १४१४ ॥

jaḷīṃ paḍiliyā lavaṇā | sarvahī jaḷa hoīla vicakṣaṇā | tuja mī ananyaśaraṇā | hoīna taisā || 1414 ||

येतुलेनि आपैसया । सुटलाचि आहसी धनंजया । घेईं मज प्रकाशोनियां । सोडवीन तूंतें ॥ १४१५ ॥

yetuleni āpaisayā | suṭalāci āhasī dhanaṃjayā | gheīṃ maja prakāśoniyāṃ | soḍavīna tūṃteṃ || 1415 ||

याकारणें पुढती । हे आधी न वाहे चित्तीं । मज एकासि ये सुमती । जाणोनि शरण ॥ १४१६ ॥

yākāraṇeṃ puḍhatī | he ādhī na vāhe cittīṃ | maja ekāsi ye sumatī | jāṇoni śaraṇa || 1416 ||

ऐसें सर्वरूपरूपसें । सर्वदृष्टिडोळसें । सर्वदेशनिवासें । बोलिलें श्रीकृष्णें ॥ १४१७ ॥

aiseṃ sarvarūparūpaseṃ | sarvadṛṣṭiḍoḷaseṃ | sarvadeśanivāseṃ | bolileṃ śrīkṛṣṇeṃ || 1417 ||

मग सांवळा सकंकणु । बाहु पसरोनि दक्षिणु । आलिंगिला स्वशरणु । भक्तराजु तो ॥ १४१८ ॥

maga sāṃvaḷā sakaṃkaṇu | bāhu pasaroni dakṣiṇu | āliṃgilā svaśaraṇu | bhaktarāju to || 1418 ||

न पवतां जयातें । काखे सूनि बुद्धीतें । बोंलणें मागौतें । वोसरलें ॥ १४१९ ॥

na pavatāṃ jayāteṃ | kākhe sūni buddhīteṃ | boṃlaṇeṃ māgauteṃ | vosaraleṃ || 1419 ||

ऐसें जें कांहीं येक । बोला बुद्धीसिही अटक । तें द्यावया मिष । खेवाचें केलें ॥ १४२० ॥

aiseṃ jeṃ kāṃhīṃ yeka | bolā buddhīsihī aṭaka | teṃ dyāvayā miṣa | khevāceṃ keleṃ || 1420 ||

हृदया हृदय येक जाले । ये हृदयींचें ते हृदयीं घातलें । द्वैत न मोडितां केलें । आपणाऐसें अर्जुना ॥ १४२१ ॥

hṛdayā hṛdaya yeka jāle | ye hṛdayīṃceṃ te hṛdayīṃ ghātaleṃ | dvaita na moḍitāṃ keleṃ | āpaṇāaiseṃ arjunā || 1421 ||

दीपें दीप लाविला । तैसा परीष्वंगु तो जाला । द्वैत न मोडितां केला । आपणपें पार्थुं ॥ १४२२ ॥

dīpeṃ dīpa lāvilā | taisā parīṣvaṃgu to jālā | dvaita na moḍitāṃ kelā | āpaṇapeṃ pārthuṃ || 1422 ||

तेव्हां सुखाचा मग तया । पूरु आला जो धनंजया । तेथ वाडु तऱ्हीं बुडोनियां ॥ ठेला देवो ॥ १४२३॥

tevhāṃ sukhācā maga tayā | pūru ālā jo dhanaṃjayā | tetha vāḍu taऱhīṃ buḍoniyāṃ || ṭhelā devo || 1423||

सिंधु सिंधूतें पावों जाये । तें पावणें ठाके दुणा होये । वरी रिगे पुरवणिये । आकाशही ॥ १४२४ ॥

siṃdhu siṃdhūteṃ pāvoṃ jāye | teṃ pāvaṇeṃ ṭhāke duṇā hoye | varī rige puravaṇiye | ākāśahī || 1424 ||

तैसें तयां दोघांचें मिळणें । दोघां नावरे जाणावें कवणें । किंबहुना श्रीनारायणें । विश्व कोंदलें ॥ १४२५ ॥

taiseṃ tayāṃ doghāṃceṃ miḷaṇeṃ | doghāṃ nāvare jāṇāveṃ kavaṇeṃ | kiṃbahunā śrīnārāyaṇeṃ | viśva koṃdaleṃ || 1425 ||

एवं वेदाचें मूळसूत्र । सर्वाधिकारैकपवित्र । श्रीकृष्णें गीताशास्त्र । प्रकट केलें ॥ १४२६ ॥

evaṃ vedāceṃ mūḷasūtra | sarvādhikāraikapavitra | śrīkṛṣṇeṃ gītāśāstra | prakaṭa keleṃ || 1426 ||

येथ गीता मूळ वेदां । ऐसें केवीं पां आलें बोधा । हें म्हणाल तरी प्रसिद्धा । उपपत्ति सांगों ॥ १४२७ ॥

yetha gītā mūḷa vedāṃ | aiseṃ kevīṃ pāṃ āleṃ bodhā | heṃ mhaṇāla tarī prasiddhā | upapatti sāṃgoṃ || 1427 ||

तरी जयाच्या निःश्वासीं । जन्म झाले वेदराशी । तो सत्यप्रतिज्ञ पैजेसीं । बोलला स्वमुखें ॥ १४२८ ॥

tarī jayācyā niḥśvāsīṃ | janma jhāle vedarāśī | to satyapratijña paijesīṃ | bolalā svamukheṃ || 1428 ||

म्हणौनि वेदां मूळभूत । गीता म्हणों हें होय उचित । आणिकही येकी येथ । उपपत्ति असे ॥ १४२९ ॥

mhaṇauni vedāṃ mūḷabhūta | gītā mhaṇoṃ heṃ hoya ucita | āṇikahī yekī yetha | upapatti ase || 1429 ||

जें न नशतु स्वरूपें । जयाचा विस्तारु जेथ लपे । तें तयांचें म्हणिपे । बीज जगीं ॥ १४३० ॥

jeṃ na naśatu svarūpeṃ | jayācā vistāru jetha lape | teṃ tayāṃceṃ mhaṇipe | bīja jagīṃ || 1430 ||

तरी कांडत्रयात्मकु । शब्दराशी अशेखु । गीतेमाजीं असे रुखु । बीजीं जैसा ॥ १४३१ ॥

tarī kāṃḍatrayātmaku | śabdarāśī aśekhu | gītemājīṃ ase rukhu | bījīṃ jaisā || 1431 ||

म्हणौनि वेदांचें बीज । श्रीगीता होय हें मज । गमे आणि सहज । दिसतही आहे ॥ १४३२ ॥

mhaṇauni vedāṃceṃ bīja | śrīgītā hoya heṃ maja | game āṇi sahaja | disatahī āhe || 1432 ||

जे वेदांचे तिन्ही भाग । गीते उमटले असती चांग । भूषणरत्नीं सर्वांग । शोभलें जैसें ॥ १४३३ ॥

je vedāṃce tinhī bhāga | gīte umaṭale asatī cāṃga | bhūṣaṇaratnīṃ sarvāṃga | śobhaleṃ jaiseṃ || 1433 ||

तियेचि कर्मादिकें तिन्ही । कांडें कोणकोणे स्थानीं । गीते आहाति तें नयनीं । दाखऊं आईक ॥ १४३४ ॥

tiyeci karmādikeṃ tinhī | kāṃḍeṃ koṇakoṇe sthānīṃ | gīte āhāti teṃ nayanīṃ | dākhaūṃ āīka || 1434 ||

तरी पहिला जो अध्यावो । तो शास्त्रप्रवृत्तिप्रस्तावो । द्वितीयीं साङ्ख्यसद्भावो । प्रकाशिला ॥ १४३५ ॥

tarī pahilā jo adhyāvo | to śāstrapravṛttiprastāvo | dvitīyīṃ sāṅkhyasadbhāvo | prakāśilā || 1435 ||

मोक्षदानीं स्वतंत्र । ज्ञानप्रधान हें शास्त्र । येतुलालें दुजीं सूत्र । उभारिलें ॥ १४३६ ॥

mokṣadānīṃ svataṃtra | jñānapradhāna heṃ śāstra | yetulāleṃ dujīṃ sūtra | ubhārileṃ || 1436 ||

मग अज्ञानें बांधलेयां । मोक्षपदीं बैसावया । साधनारंभु तो तृतीया- । ध्यायीं बोलिला ॥ १४३७ ॥

maga ajñāneṃ bāṃdhaleyāṃ | mokṣapadīṃ baisāvayā | sādhanāraṃbhu to tṛtīyā- | dhyāyīṃ bolilā || 1437 ||

जे देहाभिमान बंधें । सांडूनि काम्यनिषिद्धें । विहित परी अप्रमादें । अनुष्ठावें ॥ १४३८ ॥

je dehābhimāna baṃdheṃ | sāṃḍūni kāmyaniṣiddheṃ | vihita parī apramādeṃ | anuṣṭhāveṃ || 1438 ||

ऐसेनि सद्भावें कर्म करावें । हा तिजा अध्यावो जो देवें । निर्णय केला तें जाणावें । कर्मकांड येथ ॥ १४३९ ॥

aiseni sadbhāveṃ karma karāveṃ | hā tijā adhyāvo jo deveṃ | nirṇaya kelā teṃ jāṇāveṃ | karmakāṃḍa yetha || 1439 ||

आणि तेंचि नित्यादिक । अज्ञानाचें आवश्यक । आचरतां मोंचक । केवीं होय पां ॥ १४४० ॥

āṇi teṃci nityādika | ajñānāceṃ āvaśyaka | ācaratāṃ moṃcaka | kevīṃ hoya pāṃ || 1440 ||

ऐसी अपेक्षा जालिया । बद्ध मुमुक्षुते आलिया । देवें ब्रह्मार्पणत्वें क्रिया । सांगितली ॥ १४४१ ॥

aisī apekṣā jāliyā | baddha mumukṣute āliyā | deveṃ brahmārpaṇatveṃ kriyā | sāṃgitalī || 1441 ||

जे देहवाचामानसें । विहित निपजे जें जैसें । तें एक ईश्वरोद्देशें । कीजे म्हणितलें ॥ १४४२ ॥

je dehavācāmānaseṃ | vihita nipaje jeṃ jaiseṃ | teṃ eka īśvaroddeśeṃ | kīje mhaṇitaleṃ || 1442 ||

हेंचि ईश्वरीं कर्मयोगें । भजनकथनाचें खागें । आदरिलें शेषभागें । चतुर्थाचेनी ॥ १४४३ ॥

heṃci īśvarīṃ karmayogeṃ | bhajanakathanāceṃ khāgeṃ | ādarileṃ śeṣabhāgeṃ | caturthācenī || 1443 ||

तें विश्वरूप अकरावा । अध्यावो संपे जंव आघवा । तंव कर्में ईशु भजावा । हें जें बोलिलें ॥ १४४४ ॥

teṃ viśvarūpa akarāvā | adhyāvo saṃpe jaṃva āghavā | taṃva karmeṃ īśu bhajāvā | heṃ jeṃ bolileṃ || 1444 ||

तें अष्टाध्यायीं उघड । जाण येथें देवताकांड । शास्त्र सांगतसे आड । मोडूनि बोलें ॥ १४४५ ॥

teṃ aṣṭādhyāyīṃ ughaḍa | jāṇa yetheṃ devatākāṃḍa | śāstra sāṃgatase āḍa | moḍūni boleṃ || 1445 ||

आणि तेणेंचि ईशप्रसादें । श्रीगुरुसंप्रदायलब्धें । साच ज्ञान उद्बोधे । कोंवळें जें ॥ १४४६ ॥

āṇi teṇeṃci īśaprasādeṃ | śrīgurusaṃpradāyalabdheṃ | sāca jñāna udbodhe | koṃvaḷeṃ jeṃ || 1446 ||

तें अद्वेष्टादिप्रभृतिकीं । अथवा अमानित्वादिकीं । वाढविजे म्हणौनि लेखी । बारावा गणूं ॥ १४४७ ॥

teṃ adveṣṭādiprabhṛtikīṃ | athavā amānitvādikīṃ | vāḍhavije mhaṇauni lekhī | bārāvā gaṇūṃ || 1447 ||

तो बारावा अध्याय आदी । आणि पंधरावा अवधी । ज्ञानफळपाकसिद्धी । निरूपणासीं ॥ १४४८ ॥

to bārāvā adhyāya ādī | āṇi paṃdharāvā avadhī | jñānaphaḷapākasiddhī | nirūpaṇāsīṃ || 1448 ||

म्हणौनि चहूंही इहीं । ऊर्ध्वमूळांतीं अध्यायीं । ज्ञानकांड ये ठायीं । निरूपिजे ॥ १४४९ ॥

mhaṇauni cahūṃhī ihīṃ | ūrdhvamūḷāṃtīṃ adhyāyīṃ | jñānakāṃḍa ye ṭhāyīṃ | nirūpije || 1449 ||

एवं कांडत्रयनिरूपणी । श्रुतीचि हे कोडिसवाणी । गीतापद्यरत्नांचीं लेणीं । लेयिली आहे ॥ १४५० ॥

evaṃ kāṃḍatrayanirūpaṇī | śrutīci he koḍisavāṇī | gītāpadyaratnāṃcīṃ leṇīṃ | leyilī āhe || 1450 ||

हें असो कांडत्रयात्मक । श्रुति मोक्षरूप फळ येक । बोभावे जें आवश्यक । ठाकावें म्हणौनि ॥ १४५१ ॥

heṃ aso kāṃḍatrayātmaka | śruti mokṣarūpa phaḷa yeka | bobhāve jeṃ āvaśyaka | ṭhākāveṃ mhaṇauni || 1451 ||

तयाचेनि साधन ज्ञानेंसीं । वैर करी जो प्रतिदिवशीं । तो अज्ञानवर्ग षोडशीं । प्रतिपादिजे ॥ १४५२ ॥

tayāceni sādhana jñāneṃsīṃ | vaira karī jo pratidivaśīṃ | to ajñānavarga ṣoḍaśīṃ | pratipādije || 1452 ||

तोचि शास्त्राचा बोळावा । घेवोनि वैरी जिणावा । हा निरोपु तो सतरावा । अध्याय येथ ॥ १४५३ ॥

toci śāstrācā boḷāvā | ghevoni vairī jiṇāvā | hā niropu to satarāvā | adhyāya yetha || 1453 ||

ऐसा प्रथमालागोनि । सतरावा लाणी करूनी । आत्मनिश्वास विवरूनी । दाविला देवें ॥ १४५४ ॥

aisā prathamālāgoni | satarāvā lāṇī karūnī | ātmaniśvāsa vivarūnī | dāvilā deveṃ || 1454 ||

तया अर्थजातां अशेषां । केला तात्पर्याचा आवांका । तो हा अठरावा देखा । कलशाध्यायो ॥ १४५५ ॥

tayā arthajātāṃ aśeṣāṃ | kelā tātparyācā āvāṃkā | to hā aṭharāvā dekhā | kalaśādhyāyo || 1455 ||

एवं सकळसंख्यासिद्धु । श्रीभागवद्गीता प्रबंधु । हा औदार्यें आगळा वेदु । मूर्तु जाण ॥ १४५६ ॥

evaṃ sakaḷasaṃkhyāsiddhu | śrībhāgavadgītā prabaṃdhu | hā audāryeṃ āgaḷā vedu | mūrtu jāṇa || 1456 ||

वेदु संपन्नु होय ठाईं । परी कृपणु ऐसा आनु नाहीं । जे कानीं लागला तिहीं । वर्णांच्याचि ॥ १४५७ ॥

vedu saṃpannu hoya ṭhāīṃ | parī kṛpaṇu aisā ānu nāhīṃ | je kānīṃ lāgalā tihīṃ | varṇāṃcyāci || 1457 ||

येरां भवव्याथा ठेलियां । स्त्रीशूद्रादिकां प्राणियां । अनवसरू मांडूनियां । राहिला आहे ॥ १४५८ ॥

yerāṃ bhavavyāthā ṭheliyāṃ | strīśūdrādikāṃ prāṇiyāṃ | anavasarū māṃḍūniyāṃ | rāhilā āhe || 1458 ||

तरी मज पाहतां तें मागील उणें । फेडावया गीतापणें । वेदु वेठला भलतेणें । सेव्य होआवया ॥ १४५९ ॥

tarī maja pāhatāṃ teṃ māgīla uṇeṃ | pheḍāvayā gītāpaṇeṃ | vedu veṭhalā bhalateṇeṃ | sevya hoāvayā || 1459 ||

ना हे अर्थु रिगोनि मनीं । श्रवणें लागोनि कानीं । जपमिषें वदनीं । वसोनियां ॥ १४६० ॥

nā he arthu rigoni manīṃ | śravaṇeṃ lāgoni kānīṃ | japamiṣeṃ vadanīṃ | vasoniyāṃ || 1460 ||

ये गीतेचा पाठु जो जाणे । तयाचेनि सांगातीपणें । गीता लिहोनि वाहाणें । पुस्तकमिषें ॥ १४६१ ॥

ye gītecā pāṭhu jo jāṇe | tayāceni sāṃgātīpaṇeṃ | gītā lihoni vāhāṇeṃ | pustakamiṣeṃ || 1461 ||

ऐसैसा मिसकटां । संसाराचा चोहटा । गवादी घालीत चोखटा । मोक्षसुखाची ॥ १४६२ ॥

aisaisā misakaṭāṃ | saṃsārācā cohaṭā | gavādī ghālīta cokhaṭā | mokṣasukhācī || 1462 ||

परी आकाशीं वसावया । पृथ्वीवरी बैसावया । रविदीप्ति राहाटावया । आवारु नभ ॥ १४६३ ॥

parī ākāśīṃ vasāvayā | pṛthvīvarī baisāvayā | ravidīpti rāhāṭāvayā | āvāru nabha || 1463 ||

तेवीं उत्तम अधम ऐसें । सेवितां कवणातेंही न पुसे । कैवल्यदानें सरिसें । निववीत जगा ॥ १४६४ ॥

tevīṃ uttama adhama aiseṃ | sevitāṃ kavaṇāteṃhī na puse | kaivalyadāneṃ sariseṃ | nivavīta jagā || 1464 ||

यालागीं मागिली कुटी । भ्याला वेदु गीतेच्या पोटीं । रिगाला आतां गोमटी । कीर्ति पातला ॥ १४६५ ॥

yālāgīṃ māgilī kuṭī | bhyālā vedu gītecyā poṭīṃ | rigālā ātāṃ gomaṭī | kīrti pātalā || 1465 ||

म्हणौनि वेदाची सुसेव्यता । ते हे मूर्त जाण श्रीगीता । श्रीकृष्णें पंडुसुता । उपदेशिली ॥ १४६६ ॥

mhaṇauni vedācī susevyatā | te he mūrta jāṇa śrīgītā | śrīkṛṣṇeṃ paṃḍusutā | upadeśilī || 1466 ||

परी वत्साचेनि वोरसें । दुभतें होय घरोद्देशें । जालें पांडवाचेनि मिषें । जगदुद्धरण ॥ १४६७ ॥

parī vatsāceni voraseṃ | dubhateṃ hoya gharoddeśeṃ | jāleṃ pāṃḍavāceni miṣeṃ | jagaduddharaṇa || 1467 ||

चातकाचियें कणवें । मेघु पाणियेसिं धांवे । तेथ चराचर आघवें । निवालें जेवीं ॥ १४६८ ॥

cātakāciyeṃ kaṇaveṃ | meghu pāṇiyesiṃ dhāṃve | tetha carācara āghaveṃ | nivāleṃ jevīṃ || 1468 ||

कां अनन्यगतिकमळा- । लागीं सूर्य ये वेळोवेळां । कीं सुखिया होईजे डोळां । त्रिभुवनींचा ॥ १४६९ ॥

kāṃ ananyagatikamaḷā- | lāgīṃ sūrya ye veḷoveḷāṃ | kīṃ sukhiyā hoīje ḍoḷāṃ | tribhuvanīṃcā || 1469 ||

तैसें अर्जुनाचेनि व्याजें । गीता प्रकाशूनि श्रीराजें । संसारायेवढें थोर ओझें । फेडिलें जगाचें ॥ १४७० ॥

taiseṃ arjunāceni vyājeṃ | gītā prakāśūni śrīrājeṃ | saṃsārāyevaḍheṃ thora ojheṃ | pheḍileṃ jagāceṃ || 1470 ||

सर्वशास्त्ररत्नदीप्ती । उजळिता हा त्रिजगतीं । सूर्यु नव्हें लक्ष्मीपती । वक्त्राकाशींचा ॥ १४७१ ॥

sarvaśāstraratnadīptī | ujaḷitā hā trijagatīṃ | sūryu navheṃ lakṣmīpatī | vaktrākāśīṃcā || 1471 ||

बाप कुळ तें पवित्र । जेथिंचा पार्थु या ज्ञाना पात्र । जेणें गीता केलें शास्त्र । आवारु जगा ॥ १४७२ ॥

bāpa kuḷa teṃ pavitra | jethiṃcā pārthu yā jñānā pātra | jeṇeṃ gītā keleṃ śāstra | āvāru jagā || 1472 ||

हें असो मग तेणें । सद्गुरु श्रीकृष्णें । पार्थाचें मिसळणें । आणिलें द्वैता ॥ १४७३ ॥

heṃ aso maga teṇeṃ | sadguru śrīkṛṣṇeṃ | pārthāceṃ misaḷaṇeṃ | āṇileṃ dvaitā || 1473 ||

पाठीं म्हणतसे पांडवा । शास्त्र हें मानलें कीं जीवा । तेथ येरु म्हणे देवा । आपुलिया कृपा ॥ १४७४ ॥

pāṭhīṃ mhaṇatase pāṃḍavā | śāstra heṃ mānaleṃ kīṃ jīvā | tetha yeru mhaṇe devā | āpuliyā kṛpā || 1474 ||

तरी निधान जोडावया । भाग्य घडे गा धनंजया । परी जोडिलें भोगावया । विपायें होय ॥ १४७५ ॥

tarī nidhāna joḍāvayā | bhāgya ghaḍe gā dhanaṃjayā | parī joḍileṃ bhogāvayā | vipāyeṃ hoya || 1475 ||

पैं क्षीरसागरायेवढें । अविरजी दुधाचें भांडें । सुरां असुरां केवढें । मथितां जालें ॥ १४७६ ॥

paiṃ kṣīrasāgarāyevaḍheṃ | avirajī dudhāceṃ bhāṃḍeṃ | surāṃ asurāṃ kevaḍheṃ | mathitāṃ jāleṃ || 1476 ||

तें सायासही फळा आलें । जें अमृतही डोळां देखिलें । परी वरिचिली चुकलें । जतनेतें ॥ १४७७ ॥

teṃ sāyāsahī phaḷā āleṃ | jeṃ amṛtahī ḍoḷāṃ dekhileṃ | parī varicilī cukaleṃ | jataneteṃ || 1477 ||

तेथ अमरत्वा वोगरिलें । तें मरणाचिलागीं जालें । भोगों नेणतां जोडलें । ऐसें आहे ॥ १४७८ ॥

tetha amaratvā vogarileṃ | teṃ maraṇācilāgīṃ jāleṃ | bhogoṃ neṇatāṃ joḍaleṃ | aiseṃ āhe || 1478 ||

नहुषु स्वर्गाधिपति जाहला । परी राहाटीं भांबावला । तो भुजंगत्व पावला । नेणसी कायी ? ॥ १४७९ ॥

nahuṣu svargādhipati jāhalā | parī rāhāṭīṃ bhāṃbāvalā | to bhujaṃgatva pāvalā | neṇasī kāyī ? || 1479 ||

म्हणौनि बहुत पुण्य तुवां । केलें तेणें धनंजया । आजि शास्त्रराजा इया । जालासि विषयो ॥ १४८० ॥

mhaṇauni bahuta puṇya tuvāṃ | keleṃ teṇeṃ dhanaṃjayā | āji śāstrarājā iyā | jālāsi viṣayo || 1480 ||

तरी ययाचि शास्त्राचेनि । संप्रदायें पांघुरौनि । शास्त्रार्थ हा निकेनि । अनुष्ठीं हो ॥ १४८१ ॥

tarī yayāci śāstrāceni | saṃpradāyeṃ pāṃghurauni | śāstrārtha hā nikeni | anuṣṭhīṃ ho || 1481 ||

येऱ्हवीं अमृतमंथना- । सारिखें होईल अर्जुना । जरी रिघसी अनुष्ठाना । संप्रदायेंवीण ॥ १४८२ ॥

yeऱhavīṃ amṛtamaṃthanā- | sārikheṃ hoīla arjunā | jarī righasī anuṣṭhānā | saṃpradāyeṃvīṇa || 1482 ||

गाय धड जोडे गोमटी । ते तैंचि पिवों ये किरीटी । जैं जाणिजे हातवटी । सांजवणीची ॥ १४८३ ॥

gāya dhaḍa joḍe gomaṭī | te taiṃci pivoṃ ye kirīṭī | jaiṃ jāṇije hātavaṭī | sāṃjavaṇīcī || 1483 ||

तैसा श्रीगुरु प्रसन्न होये । शिष्य विद्याही कीर लाहे । परी ते फळे संप्रदायें । उपासिलिया ॥ १४८४ ॥

taisā śrīguru prasanna hoye | śiṣya vidyāhī kīra lāhe | parī te phaḷe saṃpradāyeṃ | upāsiliyā || 1484 ||

म्हणौनि शास्त्रीं जो इये । उचितु संप्रदायो आहे । तो ऐक आतां बहुवें । आदरेंसीं ॥ १४८५ ॥

mhaṇauni śāstrīṃ jo iye | ucitu saṃpradāyo āhe | to aika ātāṃ bahuveṃ | ādareṃsīṃ || 1485 ||

तरी तुवां हें जें पार्था । गीताशास्त्र लाधलें आस्था । तें तपोहीना सर्वथा । सांगावें ना हो ॥ १४८६ ॥

tarī tuvāṃ heṃ jeṃ pārthā | gītāśāstra lādhaleṃ āsthā | teṃ tapohīnā sarvathā | sāṃgāveṃ nā ho || 1486 ||

अथवा तापसुही जाला । परी गुरूभक्तीं जो ढिला । तो वेदीं अंत्यजु वाळिळा । तैसा वाळीं ॥ १४८७ ॥

athavā tāpasuhī jālā | parī gurūbhaktīṃ jo ḍhilā | to vedīṃ aṃtyaju vāḷiḷā | taisā vāḷīṃ || 1487 ||

नातरी पुरोडाशु जैसा । न घापे वृद्ध तरी वायसा । गीता नेदी तैसी तापसा । गुरुभक्तिहीना ॥ १४८८ ॥

nātarī puroḍāśu jaisā | na ghāpe vṛddha tarī vāyasā | gītā nedī taisī tāpasā | gurubhaktihīnā || 1488 ||

कां तपही जोडे देहीं । भजे गुरुदेवांच्या ठायीं । परी आकर्णनीं नाहीं । चाड जरी ॥ १४८९ ॥

kāṃ tapahī joḍe dehīṃ | bhaje gurudevāṃcyā ṭhāyīṃ | parī ākarṇanīṃ nāhīṃ | cāḍa jarī || 1489 ||

तरी मागील दोन्हीं आंगीं । उत्तम होय कीर जगीं । परी या श्रवणालागीं । योग्यु नोहे ॥ १४९० ॥

tarī māgīla donhīṃ āṃgīṃ | uttama hoya kīra jagīṃ | parī yā śravaṇālāgīṃ | yogyu nohe || 1490 ||

मुक्ताफळ भलतैसें । हो परी मुख नसे । तंव गुण प्रवेशे । तेथ कायी ? ॥ १४९१ ॥

muktāphaḷa bhalataiseṃ | ho parī mukha nase | taṃva guṇa praveśe | tetha kāyī ? || 1491 ||

सागरु गंभीरु होये । हें कोण ना म्हणत आहे । परी वृष्टि वायां जाये । जाली तेथ ॥ १४९२ ॥

sāgaru gaṃbhīru hoye | heṃ koṇa nā mhaṇata āhe | parī vṛṣṭi vāyāṃ jāye | jālī tetha || 1492 ||

धालिया दिव्यान्न सुवावें । मग जें वायां धाडावें । तें आर्तीं कां न करावें । उदारपण ॥ १४९३ ॥

dhāliyā divyānna suvāveṃ | maga jeṃ vāyāṃ dhāḍāveṃ | teṃ ārtīṃ kāṃ na karāveṃ | udārapaṇa || 1493 ||

म्हणौनि योग्य भलतैसें । होतु परी चाड नसे । तरी झणें वानिवसें । देसी हें तयां ॥ १४९४ ॥

mhaṇauni yogya bhalataiseṃ | hotu parī cāḍa nase | tarī jhaṇeṃ vānivaseṃ | desī heṃ tayāṃ || 1494 ||

रूपाचा सुजाणु डोळा । वोढवूं ये कायि परिमळा ? । जेथ जें माने ते फळा । तेथचि ते गा ॥ १४९५ ॥

rūpācā sujāṇu ḍoḷā | voḍhavūṃ ye kāyi parimaḷā ? | jetha jeṃ māne te phaḷā | tethaci te gā || 1495 ||

म्हणौनि तपी भक्ति । पाहावे ते सुभद्रापती । परी शास्त्रश्रवणीं अनासक्ती । वाळावेचि ते ॥ १४९६ ॥

mhaṇauni tapī bhakti | pāhāve te subhadrāpatī | parī śāstraśravaṇīṃ anāsaktī | vāḷāveci te || 1496 ||

नातरी तपभक्ति । होऊनि श्रवणीं आर्ति । आथी ऐसीही आयती । देखसी जरी ॥ १४९७ ॥

nātarī tapabhakti | hoūni śravaṇīṃ ārti | āthī aisīhī āyatī | dekhasī jarī || 1497 ||

तरी गीताशास्त्रनिर्मिता । जो मी सकळलोकशास्ता । तया मातें सामान्यता । बोलेल जो ॥ १४९८ ॥

tarī gītāśāstranirmitā | jo mī sakaḷalokaśāstā | tayā māteṃ sāmānyatā | bolela jo || 1498 ||

माझ्या सज्जनेंसिं मातें । पैशुन्याचेनि हातें । येक आहाती तयांतें । योग्य न म्हण ॥ १४९९ ॥

mājhyā sajjaneṃsiṃ māteṃ | paiśunyāceni hāteṃ | yeka āhātī tayāṃteṃ | yogya na mhaṇa || 1499 ||

तयांची येर आघवी । सामग्री ऐसी जाणावी । दीपेंवीण ठाणदिवी । रात्रीची जैसी ॥ १५०० ॥

tayāṃcī yera āghavī | sāmagrī aisī jāṇāvī | dīpeṃvīṇa ṭhāṇadivī | rātrīcī jaisī || 1500 ||

अंग गोरें आणि तरुणें । वरी लेईलें आहे लेणें । परी येकलेनि प्राणें । सांडिलें जेवीं ॥ १५०१ ॥

aṃga goreṃ āṇi taruṇeṃ | varī leīleṃ āhe leṇeṃ | parī yekaleni prāṇeṃ | sāṃḍileṃ jevīṃ || 1501 ||

सोनयाचें सुंदर । निर्वाळिलें होय घर । परी सर्पांगना द्वार । रुंधलें आहे ॥ १५०२ ॥

sonayāceṃ suṃdara | nirvāḷileṃ hoya ghara | parī sarpāṃganā dvāra | ruṃdhaleṃ āhe || 1502 ||

निपजे दिव्यान्न चोखट । परी माजीं काळकूट । असो मैत्री कपट- । गर्भिणी जैसी ॥ १५०३ ॥

nipaje divyānna cokhaṭa | parī mājīṃ kāḷakūṭa | aso maitrī kapaṭa- | garbhiṇī jaisī || 1503 ||

तैसी तपभक्तिमेधा । तयाची जाण प्रबुद्धा । जो माझयांची कां निंदा । माझीचि करी ॥ १५०४ ॥

taisī tapabhaktimedhā | tayācī jāṇa prabuddhā | jo mājhayāṃcī kāṃ niṃdā | mājhīci karī || 1504 ||

याकारणें धनंजया । तो भक्तु मेधावीं तपिया । तरी नको बापा इया । शास्त्रा आतळों देवों ॥ १५०५ ॥

yākāraṇeṃ dhanaṃjayā | to bhaktu medhāvīṃ tapiyā | tarī nako bāpā iyā | śāstrā ātaḷoṃ devoṃ || 1505 ||

काय बहु बोलों निंदका । योग्य स्रष्टयाहीसारिखा । गीता हे कवतिका- । लागींही नेदीं ॥ १५०६ ॥

kāya bahu boloṃ niṃdakā | yogya sraṣṭayāhīsārikhā | gītā he kavatikā- | lāgīṃhī nedīṃ || 1506 ||

म्हणौनि तपाचा धनुर्धरा । तळीं दाटोनि गाडोरा । वरी गुरुभक्तीचा पुरा । प्रासादु जो जाला ॥ १५०७ ॥

mhaṇauni tapācā dhanurdharā | taḷīṃ dāṭoni gāḍorā | varī gurubhaktīcā purā | prāsādu jo jālā || 1507 ||

आणि श्रवणेच्छेचा पुढां । दारवंटा सदा उघडा । वरी कलशु चोखडा । अनिंदारत्नांचा ॥ १५०८ ॥

āṇi śravaṇecchecā puḍhāṃ | dāravaṃṭā sadā ughaḍā | varī kalaśu cokhaḍā | aniṃdāratnāṃcā || 1508 ||

ऐशा भक्तालयीं चोखटीं । गीतारत्नेश्वरु हा प्रतिष्ठीं । मग माझिया संवसाटी । तुकसी जगीं ॥ १५०९ ॥

aiśā bhaktālayīṃ cokhaṭīṃ | gītāratneśvaru hā pratiṣṭhīṃ | maga mājhiyā saṃvasāṭī | tukasī jagīṃ || 1509 ||

कां जे एकाक्षरपणेंसीं । त्रिमात्रकेचिये कुशीं । प्रणवु होतां गर्भवासीं । सांकडला ॥ १५१० ॥

kāṃ je ekākṣarapaṇeṃsīṃ | trimātrakeciye kuśīṃ | praṇavu hotāṃ garbhavāsīṃ | sāṃkaḍalā || 1510 ||

तो गीतेचिया बाहाळींं । वेदबीज गेलें पाहाळी.ण् । कीं गायत्री फुलींफळीं । श्लोकांच्या आली ॥ १५११ ॥

to gīteciyā bāhāḷīṃṃ | vedabīja geleṃ pāhāḷī.ṇ | kīṃ gāyatrī phulīṃphaḷīṃ | ślokāṃcyā ālī || 1511 ||

ते हे मंत्ररहय गीता । मेळवी जो माझिया भक्ता । अनन्यजीवना माता । बाळका जैसी ॥ १५१२ ॥

te he maṃtrarahaya gītā | meḷavī jo mājhiyā bhaktā | ananyajīvanā mātā | bāḷakā jaisī || 1512 ||

तैसी भक्तां गीतेसीं । भेटी करी जो आदरेंसीं । तो देहापाठीं मजसीं । येकचि होय ॥ १५१३ ॥

taisī bhaktāṃ gītesīṃ | bheṭī karī jo ādareṃsīṃ | to dehāpāṭhīṃ majasīṃ | yekaci hoya || 1513 ||

आणि देहाचेंही लेणें । लेऊनि वेगळेपणें । असे तंव जीवेंप्राणें । तोचि पढिये ॥ १५१४ ॥

āṇi dehāceṃhī leṇeṃ | leūni vegaḷepaṇeṃ | ase taṃva jīveṃprāṇeṃ | toci paḍhiye || 1514 ||

ज्ञानियां कर्मठां तापसां । यया खुणेचिया माणुसां- । माजीं तो येकु गा जैसा । पढिये मज ॥ १५१५ ॥

jñāniyāṃ karmaṭhāṃ tāpasāṃ | yayā khuṇeciyā māṇusāṃ- | mājīṃ to yeku gā jaisā | paḍhiye maja || 1515 ||

तैसा भूतळीं आघवा । आन न देखे पांडवा । जो गीता सांगें मेळावा । भक्तजनांचा ॥ १५१६ ॥

taisā bhūtaḷīṃ āghavā | āna na dekhe pāṃḍavā | jo gītā sāṃgeṃ meḷāvā | bhaktajanāṃcā || 1516 ||

मज ईश्वराचेनि लोभें । हे गीता पढतां अक्षोभें । जो मंडन होय सभे । संतांचिये ॥ १५१७ ॥

maja īśvarāceni lobheṃ | he gītā paḍhatāṃ akṣobheṃ | jo maṃḍana hoya sabhe | saṃtāṃciye || 1517 ||

नेत्रपल्लवीं रोमांचितु । मंदानिळें कांपवितु । आमोदजळें वोलवितु । फुलांचे डोळें ॥ १५१८ ॥

netrapallavīṃ romāṃcitu | maṃdāniḷeṃ kāṃpavitu | āmodajaḷeṃ volavitu | phulāṃce ḍoḷeṃ || 1518 ||

कोकिळा कलरवाचेनि मिषें । सद्गद बोलवीत जैसें । वसंत का प्रवेशे । मद्भक्त आरामीं ॥ १५१९ ॥

kokiḷā kalaravāceni miṣeṃ | sadgada bolavīta jaiseṃ | vasaṃta kā praveśe | madbhakta ārāmīṃ || 1519 ||

कां जन्माचें फळ चकोरां । होत जैं चंद्र ये अंबरा । नाना नवघन मयूरां । वो देत पावे ॥ १५२० ॥

kāṃ janmāceṃ phaḷa cakorāṃ | hota jaiṃ caṃdra ye aṃbarā | nānā navaghana mayūrāṃ | vo deta pāve || 1520 ||

तैसा सज्जनांच्या मेळापीं । गीतापद्यरत्नीं उमपीं । वर्षे जो माझ्या रूपीं । हेतु ठेऊनि ॥ १५२१ ॥

taisā sajjanāṃcyā meḷāpīṃ | gītāpadyaratnīṃ umapīṃ | varṣe jo mājhyā rūpīṃ | hetu ṭheūni || 1521 ||

मग तयाचेनि पाडें । पढियंतें मज फुडें । नाहींचि गा मागेंपुढें । न्याहाळितां ॥ १५२२ ॥

maga tayāceni pāḍeṃ | paḍhiyaṃteṃ maja phuḍeṃ | nāhīṃci gā māgeṃpuḍheṃ | nyāhāḷitāṃ || 1522 ||

अर्जुना हा ठायवरी । मी तयातें सूयें जिव्हारीं । जो गीतार्थाचें करी । परगुणें संतां ॥ १५२३ ॥

arjunā hā ṭhāyavarī | mī tayāteṃ sūyeṃ jivhārīṃ | jo gītārthāceṃ karī | paraguṇeṃ saṃtāṃ || 1523 ||

पैं माझिया तुझिया मिळणीं । वाढिनली जे हे कहाणी । मोक्षधर्म का जिणीं । आलासे जेथें ॥ १५२४ ॥

paiṃ mājhiyā tujhiyā miḷaṇīṃ | vāḍhinalī je he kahāṇī | mokṣadharma kā jiṇīṃ | ālāse jetheṃ || 1524 ||

तो हा सकळार्थप्रबोधु । आम्हां दोघांचा संवादु । न करितां पदभेदु । पाठेंचि जो पढे ॥ १५२५ ॥

to hā sakaḷārthaprabodhu | āmhāṃ doghāṃcā saṃvādu | na karitāṃ padabhedu | pāṭheṃci jo paḍhe || 1525 ||

तेणें ज्ञानानळीं प्रदीप्तीं । मूळ अविद्येचिया आहुती । तोषविला होय सुमती । परमात्मा मी ॥ १५२६ ॥

teṇeṃ jñānānaḷīṃ pradīptīṃ | mūḷa avidyeciyā āhutī | toṣavilā hoya sumatī | paramātmā mī || 1526 ||

घेऊनि गीतार्थ उगाणा । ज्ञानिये जें विचक्षणा । ठाकती तें गाणावाणा । गीतेचा तो लाहे ॥ १५२७ ॥

gheūni gītārtha ugāṇā | jñāniye jeṃ vicakṣaṇā | ṭhākatī teṃ gāṇāvāṇā | gītecā to lāhe || 1527 ||

गीता पाठकासि असे । फळ अर्थज्ञाचि सरिसें । गीता माउलियेसि नसे । जाणें तान्हें ॥ १५२८ ॥

gītā pāṭhakāsi ase | phaḷa arthajñāci sariseṃ | gītā māuliyesi nase | jāṇeṃ tānheṃ || 1528 ||

आणि सर्वमार्गीं निंदा । सांडूनि आस्था पैं शुद्धा । गीताश्रवणीं श्रद्धा । उभारी जो ॥ १५२९ ॥

āṇi sarvamārgīṃ niṃdā | sāṃḍūni āsthā paiṃ śuddhā | gītāśravaṇīṃ śraddhā | ubhārī jo || 1529 ||

तयाच्या श्रवणपुटीं । गीतेचीं अक्षरें जंव पैठीं । होतीना तंव उठाउठीं । पळेचि पाप ॥ १५३० ॥

tayācyā śravaṇapuṭīṃ | gītecīṃ akṣareṃ jaṃva paiṭhīṃ | hotīnā taṃva uṭhāuṭhīṃ | paḷeci pāpa || 1530 ||

अटवियेमाजीं जैसा । वन्हि रिघतां सहसा । लंघिती का दिशा । वनौकें तियें ॥ १५३१ ॥

aṭaviyemājīṃ jaisā | vanhi righatāṃ sahasā | laṃghitī kā diśā | vanaukeṃ tiyeṃ || 1531 ||

कां उदयाचळकुळीं । झळकतां अंशुमाळी । तिमिरें अंतराळीं । हारपती ॥ १५३२ ॥

kāṃ udayācaḷakuḷīṃ | jhaḷakatāṃ aṃśumāḷī | timireṃ aṃtarāḷīṃ | hārapatī || 1532 ||

तैसा कानाच्या महाद्वारीं । गीता गजर जेथ करी । तेथ सृष्टीचिये आदिवरी । जायचि पाप ॥ १५३३ ॥

taisā kānācyā mahādvārīṃ | gītā gajara jetha karī | tetha sṛṣṭīciye ādivarī | jāyaci pāpa || 1533 ||

ऐसी जन्मवेली धुवट । होय पुण्यरूप चोखट । याहीवरी अचाट । लाहे फळ ॥ १५३४ ॥

aisī janmavelī dhuvaṭa | hoya puṇyarūpa cokhaṭa | yāhīvarī acāṭa | lāhe phaḷa || 1534 ||

जें इये गीतेचीं अक्षरें । जेतुलीं कां कर्णद्वारें । रिघती तेतुले होती पुरे । अश्वमेध कीं ॥ १५३५ ॥

jeṃ iye gītecīṃ akṣareṃ | jetulīṃ kāṃ karṇadvāreṃ | righatī tetule hotī pure | aśvamedha kīṃ || 1535 ||

म्हणौनि श्रवणें पापें जाती । आणि धर्म धरी उन्नती । तेणें स्वर्गराज संपत्ती । लाहेचि शेखीं ॥ १५३६ ॥

mhaṇauni śravaṇeṃ pāpeṃ jātī | āṇi dharma dharī unnatī | teṇeṃ svargarāja saṃpattī | lāheci śekhīṃ || 1536 ||

तो पैं मज यावयालागीं । पहिलें पेणें करी स्वर्गीं । मग आवडे तंव भोगी । पाठीं मजचि मिळे ॥ १५३७ ॥

to paiṃ maja yāvayālāgīṃ | pahileṃ peṇeṃ karī svargīṃ | maga āvaḍe taṃva bhogī | pāṭhīṃ majaci miḷe || 1537 ||

ऐसी गीता धनंजया । ऐकतया आणि पढतया । फळे महानंदें मियां । बहु काय बोलों ॥ १५३८ ॥

aisī gītā dhanaṃjayā | aikatayā āṇi paḍhatayā | phaḷe mahānaṃdeṃ miyāṃ | bahu kāya boloṃ || 1538 ||

याकारणें हें असो । परी जयालागीं शास्त्रातिसो । केला तें तंव तुज पुसों । काज तुझें ॥ १५३९ ॥

yākāraṇeṃ heṃ aso | parī jayālāgīṃ śāstrātiso | kelā teṃ taṃva tuja pusoṃ | kāja tujheṃ || 1539 ||

तरी सांग पां पांडवा । हा शास्त्रसिद्धांतु आघवा । तुज एकचित्तें फावा । गेला आहे ? ॥ १५४० ॥

tarī sāṃga pāṃ pāṃḍavā | hā śāstrasiddhāṃtu āghavā | tuja ekacitteṃ phāvā | gelā āhe ? || 1540 ||

आम्हीं जैसें जया रीतीं । उगाणिलें कानांच्या हातीं । येरीं तैसेंचि तुझ्या चित्तीं । पेठें केलें कीं ? ॥ १५४१ ॥

āmhīṃ jaiseṃ jayā rītīṃ | ugāṇileṃ kānāṃcyā hātīṃ | yerīṃ taiseṃci tujhyā cittīṃ | peṭheṃ keleṃ kīṃ ? || 1541 ||

अथवा माझारीं । गेलें सांडीविखुरी । किंवा उपेक्षेवरी । वाळूनि सांडिलें । ॥ १५४२ ॥

athavā mājhārīṃ | geleṃ sāṃḍīvikhurī | kiṃvā upekṣevarī | vāḷūni sāṃḍileṃ | || 1542 ||

जैसें आम्हीं सांगितलें । तैसेंचि हृदयीं फावलें । तरी सांग पां वहिलें । पुसेन तें मी ॥ १५४३ ॥

jaiseṃ āmhīṃ sāṃgitaleṃ | taiseṃci hṛdayīṃ phāvaleṃ | tarī sāṃga pāṃ vahileṃ | pusena teṃ mī || 1543 ||

तरी स्वाज्ञानजनितें । मागिलें मोहें तूतें । भुलविलें तो येथें । असे कीं नाहीं ? ॥ १५४४ ॥

tarī svājñānajaniteṃ | māgileṃ moheṃ tūteṃ | bhulavileṃ to yetheṃ | ase kīṃ nāhīṃ ? || 1544 ||

हें बहु पुसों काई । सांगें तूं आपल्या ठायीं । कर्माकर्म कांहीं । देखतासी ? ॥ १५४५ ॥

heṃ bahu pusoṃ kāī | sāṃgeṃ tūṃ āpalyā ṭhāyīṃ | karmākarma kāṃhīṃ | dekhatāsī ? || 1545 ||

पार्थु स्वानंदैकरसें । विरेल ऐसा भेददशे । आणिला येणें मिषें । प्रश्नाचेनि ॥ १५४६ ॥

pārthu svānaṃdaikaraseṃ | virela aisā bhedadaśe | āṇilā yeṇeṃ miṣeṃ | praśnāceni || 1546 ||

पूर्णब्रह्म जाला पार्थु । तरी पुढील साधावया कार्यार्थु । मर्यादा श्रीकृष्णनाथु । उल्लंघों नेदी ॥ १५४७ ॥

pūrṇabrahma jālā pārthu | tarī puḍhīla sādhāvayā kāryārthu | maryādā śrīkṛṣṇanāthu | ullaṃghoṃ nedī || 1547 ||

येऱ्हवीं आपुलें करणें । सर्वज्ञ काय तो नेणें ? । परी केलें पुसणें । याचि लागीं ॥ १५४८ ॥

yeऱhavīṃ āpuleṃ karaṇeṃ | sarvajña kāya to neṇeṃ ? | parī keleṃ pusaṇeṃ | yāci lāgīṃ || 1548 ||

एवं करोनियां प्रश्न । नसतेंचि अर्जुनपण । आणूनियां जालें पूर्णपण । तें बोलवी स्वयें ॥ १५४९ ॥

evaṃ karoniyāṃ praśna | nasateṃci arjunapaṇa | āṇūniyāṃ jāleṃ pūrṇapaṇa | teṃ bolavī svayeṃ || 1549 ||

मग क्षीराब्धीतें सांडितु । गगनीं पुंजु मंडितु । निवडे जैसा न निवडितु । पूर्णचंद्रु ॥ १५५० ॥

maga kṣīrābdhīteṃ sāṃḍitu | gaganīṃ puṃju maṃḍitu | nivaḍe jaisā na nivaḍitu | pūrṇacaṃdru || 1550 ||

तैसा ब्रह्म मी हें विसरे । तेथ जगचि ब्रह्मत्वें भरे । हेंही सांडी तरी विरे । ब्रह्मपणही ॥ १५५१ ॥

taisā brahma mī heṃ visare | tetha jagaci brahmatveṃ bhare | heṃhī sāṃḍī tarī vire | brahmapaṇahī || 1551 ||

ऐसा मोडतु मांडतु ब्रह्में । तो दुःखें देहाचिये सीमे । मी अर्जुन येणें नामें । उभा ठेला ॥ १५५२ ॥

aisā moḍatu māṃḍatu brahmeṃ | to duḥkheṃ dehāciye sīme | mī arjuna yeṇeṃ nāmeṃ | ubhā ṭhelā || 1552 ||

मग कांपतां करतळीं । दडपूनि रोमावळी । पुलिका स्वेदजळीं । जिरऊनियां ॥ १५५३ ॥

maga kāṃpatāṃ karataḷīṃ | daḍapūni romāvaḷī | pulikā svedajaḷīṃ | jiraūniyāṃ || 1553 ||

प्राणक्षोभें डोलतया । आंगा आंगचि टेंकया । सूनि स्तंभु चाळया । भुलौनियां ॥ १५५४ ॥

prāṇakṣobheṃ ḍolatayā | āṃgā āṃgaci ṭeṃkayā | sūni staṃbhu cāḷayā | bhulauniyāṃ || 1554 ||

नेत्रयुगुळाचेनि वोतें । आनंदामृताचें भरितें । वोसंडत तें मागुतें । काढूनियां ॥ १५५५ ॥

netrayuguḷāceni voteṃ | ānaṃdāmṛtāceṃ bhariteṃ | vosaṃḍata teṃ māguteṃ | kāḍhūniyāṃ || 1555 ||

विविधा औत्सुक्यांची दाटी । चीप दाटत होती कंठीं । ते करूनियां पैठी । हृदयामाजीं ॥ १५५६ ॥

vividhā autsukyāṃcī dāṭī | cīpa dāṭata hotī kaṃṭhīṃ | te karūniyāṃ paiṭhī | hṛdayāmājīṃ || 1556 ||

वाचेचें वितुळणें । सांवरूनि प्राणें । अक्रमाचें श्वसणें । ठेऊनि ठायीं ॥ १५५७ ॥

vāceceṃ vituḷaṇeṃ | sāṃvarūni prāṇeṃ | akramāceṃ śvasaṇeṃ | ṭheūni ṭhāyīṃ || 1557 ||

मग अर्जुन म्हणे काय देवो । पुसताति आवडे मोहो । तरी तो सकुटुंब गेला जी ठावो । घेऊनि आपला ॥ १५५८ ॥

maga arjuna mhaṇe kāya devo | pusatāti āvaḍe moho | tarī to sakuṭuṃba gelā jī ṭhāvo | gheūni āpalā || 1558 ||

पासीं येऊनि दिनकरें । डोळ्यातें अंधारें । पुसिजे हें कायि सरे । कोणे गांवीं ? ॥ १५५९ ॥

pāsīṃ yeūni dinakareṃ | ḍoḷyāteṃ aṃdhāreṃ | pusije heṃ kāyi sare | koṇe gāṃvīṃ ? || 1559 ||

तैसा तूं श्रीकृष्णराया । आमुचिया डोळयां । गोचर हेंचि कायिसया । न पुरे तंव ॥ १५६० ॥

taisā tūṃ śrīkṛṣṇarāyā | āmuciyā ḍoḷayāṃ | gocara heṃci kāyisayā | na pure taṃva || 1560 ||

वरी लोभें मायेपासूनी । तें सांगसी तोंड भरूनी । जें कायिसेनिही करूनी । जाणूं नये ॥ १५६१ ॥

varī lobheṃ māyepāsūnī | teṃ sāṃgasī toṃḍa bharūnī | jeṃ kāyisenihī karūnī | jāṇūṃ naye || 1561 ||

आतां मोह असे कीं नाहीं । हें ऐसें जी पुससी काई । कृतकृत्य जाहलों पाहीं । तुझेपणें ॥ १५६२ ॥

ātāṃ moha ase kīṃ nāhīṃ | heṃ aiseṃ jī pusasī kāī | kṛtakṛtya jāhaloṃ pāhīṃ | tujhepaṇeṃ || 1562 ||

गुंतलों होतों अर्जुनगुणें । तो मुक्त जालों तुझेपणें । आतां पुसणें सांगणें । दोन्ही नाहीं ॥ १५६३ ॥

guṃtaloṃ hotoṃ arjunaguṇeṃ | to mukta jāloṃ tujhepaṇeṃ | ātāṃ pusaṇeṃ sāṃgaṇeṃ | donhī nāhīṃ || 1563 ||

मी तुझेनि प्रसादें । लाधलेनि आत्मबोधें । मोहाचे तया कांदे । नेदीच उरों ॥ १५६४ ॥

mī tujheni prasādeṃ | lādhaleni ātmabodheṃ | mohāce tayā kāṃde | nedīca uroṃ || 1564 ||

आतां करणें कां न करणें । हें जेणें उठी दुजेपणें । तें तूं वांचूनि नेणें । सर्वत्र गा ॥ १५६५ ॥

ātāṃ karaṇeṃ kāṃ na karaṇeṃ | heṃ jeṇeṃ uṭhī dujepaṇeṃ | teṃ tūṃ vāṃcūni neṇeṃ | sarvatra gā || 1565 ||

ये विषयीं माझ्या ठायीं । संदेहाचे नुरेचि कांहीं । त्रिशुद्धि कर्म जेथ नाहीं । तें मी जालों ॥ १५६६ ॥

ye viṣayīṃ mājhyā ṭhāyīṃ | saṃdehāce nureci kāṃhīṃ | triśuddhi karma jetha nāhīṃ | teṃ mī jāloṃ || 1566 ||

तुझेनि मज मी पावोनी । कर्तव्य गेलें निपटूनी । परी आज्ञा तुझी वांचोनि । आन नाहीं प्रभो ॥ १५६७ ॥

tujheni maja mī pāvonī | kartavya geleṃ nipaṭūnī | parī ājñā tujhī vāṃconi | āna nāhīṃ prabho || 1567 ||

कां जें दृश्य दृश्यातें नाशी । जें दुजें द्वैतातें ग्रासी । जें एक परी सर्वदेशीं । वसवी सदा ॥ १५६८ ॥

kāṃ jeṃ dṛśya dṛśyāteṃ nāśī | jeṃ dujeṃ dvaitāteṃ grāsī | jeṃ eka parī sarvadeśīṃ | vasavī sadā || 1568 ||

जयाचेनि संबंधें बंधु फिटे । जयाचिया आशा आस तुटे । जें भेटलया सर्व भेटे । आपणपांचि ॥ १५६९ ॥

jayāceni saṃbaṃdheṃ baṃdhu phiṭe | jayāciyā āśā āsa tuṭe | jeṃ bheṭalayā sarva bheṭe | āpaṇapāṃci || 1569 ||

तें तूं गुरुलिंग जी माझें । जें येकलेपणींचें विरजें । जयालागीं वोलांडिजे । अद्वैतबोधु ॥ १५७० ॥

teṃ tūṃ guruliṃga jī mājheṃ | jeṃ yekalepaṇīṃceṃ virajeṃ | jayālāgīṃ volāṃḍije | advaitabodhu || 1570 ||

आपणचि होऊनि ब्रह्म । सारिजे कृत्याकृत्यांचें काम । मग कीजे का निःसीम । सेवा जयाची ॥ १५७१ ॥

āpaṇaci hoūni brahma | sārije kṛtyākṛtyāṃceṃ kāma | maga kīje kā niḥsīma | sevā jayācī || 1571 ||

गंगा सिंधू सेवूं गेली । पावतांचि समुद्र जाली । तेवीं भक्तां सेल दिधली । निजपदाची ॥ १५७२ ॥

gaṃgā siṃdhū sevūṃ gelī | pāvatāṃci samudra jālī | tevīṃ bhaktāṃ sela didhalī | nijapadācī || 1572 ||

तो तूं माझा जी निरुपचारु । श्रीकृष्णा सेव्य सद्गुरु । मा ब्रह्मतेचा उपकारु । हाचि मानीं ॥ १५७३ ॥

to tūṃ mājhā jī nirupacāru | śrīkṛṣṇā sevya sadguru | mā brahmatecā upakāru | hāci mānīṃ || 1573 ||

जें मज तुम्हां आड । होतें भेदाचें कवाड । तें फेडोनि केलें गोड । सेवासुख ॥ १५७४ ॥

jeṃ maja tumhāṃ āḍa | hoteṃ bhedāceṃ kavāḍa | teṃ pheḍoni keleṃ goḍa | sevāsukha || 1574 ||

तरी आतां तुझी आज्ञा । सकळ देवाधिदेवराज्ञा । करीन देईं अनुज्ञा । भलतियेविषयीं ॥ १५७५ ॥

tarī ātāṃ tujhī ājñā | sakaḷa devādhidevarājñā | karīna deīṃ anujñā | bhalatiyeviṣayīṃ || 1575 ||

यया अर्जुनाचिया बोला । देवो नाचे सुखें भुलला । म्हणे विश्वफळा जाला । फळ हा मज ॥ १५७६ ॥

yayā arjunāciyā bolā | devo nāce sukheṃ bhulalā | mhaṇe viśvaphaḷā jālā | phaḷa hā maja || 1576 ||

उणेनि उमचला सुधाकरु । देखुनी आपला कुमरु । मर्यादा क्षीरसागरु । विसरेचिना ? ॥ १५७७ ॥

uṇeni umacalā sudhākaru | dekhunī āpalā kumaru | maryādā kṣīrasāgaru | visarecinā ? || 1577 ||

ऐसे संवादाचिया बहुलां । लग्न दोघांचियां आंतुला । लागलें देखोनि जाला । निर्भरु संजयो ॥ १५७८ ॥

aise saṃvādāciyā bahulāṃ | lagna doghāṃciyāṃ āṃtulā | lāgaleṃ dekhoni jālā | nirbharu saṃjayo || 1578 ||

तेणें म्हणतसे संजयो । बाप कृपानिधी रावो । तो आपुला मनोभावो । अर्जुनेंसी केला ॥ १५७९ ॥

teṇeṃ mhaṇatase saṃjayo | bāpa kṛpānidhī rāvo | to āpulā manobhāvo | arjuneṃsī kelā || 1579 ||

तेणें उचंबळलेपणें । संजय धृतराष्ट्रातें म्हणे । जी कैसे बादरायणें । रक्षिलों दोघे ? ॥ १५८० ॥

teṇeṃ ucaṃbaḷalepaṇeṃ | saṃjaya dhṛtarāṣṭrāteṃ mhaṇe | jī kaise bādarāyaṇeṃ | rakṣiloṃ doghe ? || 1580 ||

आजि तुमतें अवधारा । नाहीं चर्मचक्षूही संसारा । कीं ज्ञानदृष्टिव्यवहारा आणिलेती ॥ १५८१ ॥

āji tumateṃ avadhārā | nāhīṃ carmacakṣūhī saṃsārā | kīṃ jñānadṛṣṭivyavahārā āṇiletī || 1581 ||

आणि रथींचिये राहाटी । घेई जो घोडेयासाठीं । तया आम्हां या गोष्टी । गोचरा होती ॥ १५८२ ॥

āṇi rathīṃciye rāhāṭī | gheī jo ghoḍeyāsāṭhīṃ | tayā āmhāṃ yā goṣṭī | gocarā hotī || 1582 ||

वरी जुंझाचें निर्वाण । मांडलें असे दारुण । दोहीं हारीं आपण । हारपिजे जैसें ॥ १५८३ ॥

varī juṃjhāceṃ nirvāṇa | māṃḍaleṃ ase dāruṇa | dohīṃ hārīṃ āpaṇa | hārapije jaiseṃ || 1583 ||

येवढा जिये सांकडां । कैसा अनुग्रहो पैं गाढा । जे ब्रह्मानंदु उघडा । भोगवीतसे ॥ १५८४ ॥

yevaḍhā jiye sāṃkaḍāṃ | kaisā anugraho paiṃ gāḍhā | je brahmānaṃdu ughaḍā | bhogavītase || 1584 ||

ऐसें संजय बोलिला । परी न द्रवे येरु उगला । चंद्रकिरणीं शिवतला । पाषाणु जैसा ॥ १५८५ ॥

aiseṃ saṃjaya bolilā | parī na drave yeru ugalā | caṃdrakiraṇīṃ śivatalā | pāṣāṇu jaisā || 1585 ||

हे देखोनि तयाची दशा । मग करीचिना सरिसा । परी सुखें जाला पिसा । बोलतसे ॥ १५८६ ॥

he dekhoni tayācī daśā | maga karīcinā sarisā | parī sukheṃ jālā pisā | bolatase || 1586 ||

भुलविला हर्षवेगें । म्हणौनि धृतराष्ट्रा सांगे । येऱ्हवीं नव्हे तयाजोगें । हें कीर जाणें ॥ १५८७ ॥

bhulavilā harṣavegeṃ | mhaṇauni dhṛtarāṣṭrā sāṃge | yeऱhavīṃ navhe tayājogeṃ | heṃ kīra jāṇeṃ || 1587 ||

मग म्हणे पैं कुरुराजा । ऐसा बंधुपुत्र तो तुझा । बोलिला तें अधोक्षजा । गोड जालें ॥ १५८८ ॥

maga mhaṇe paiṃ kururājā | aisā baṃdhuputra to tujhā | bolilā teṃ adhokṣajā | goḍa jāleṃ || 1588 ||

अगा पूर्वापर सागर । ययां नामसीचि सिनार । येर आघवें तें नीर । एक जैसें ॥ १५८९ ॥

agā pūrvāpara sāgara | yayāṃ nāmasīci sināra | yera āghaveṃ teṃ nīra | eka jaiseṃ || 1589 ||

तैसा श्रीकृष्ण पार्थ ऐसें । हें आंगाचिपासीं दिसे । मग संवादीं जी नसे । कांहींचि भेदु ॥ १५९० ॥

taisā śrīkṛṣṇa pārtha aiseṃ | heṃ āṃgācipāsīṃ dise | maga saṃvādīṃ jī nase | kāṃhīṃci bhedu || 1590 ||

पैं दर्पणाहूनि चोखें । दोन्ही होती सन्मुखें । तेथ येरी येर देखे । आपणपें जैसें ॥ १५९१ ॥

paiṃ darpaṇāhūni cokheṃ | donhī hotī sanmukheṃ | tetha yerī yera dekhe | āpaṇapeṃ jaiseṃ || 1591 ||

तैसा देवेसीं पंडुसुतु । आपणपें देवीं देखतु । पांडवेंसीं देखे अनंतु । आपणपें पार्थीं ॥ १५९२ ॥

taisā devesīṃ paṃḍusutu | āpaṇapeṃ devīṃ dekhatu | pāṃḍaveṃsīṃ dekhe anaṃtu | āpaṇapeṃ pārthīṃ || 1592 ||

देव देवो भक्तालागीं । जिये विवरूनि देखे आंगीं । येरु तियेचेही भागीं । दोन्ही देखे ॥ १५९३ ॥

deva devo bhaktālāgīṃ | jiye vivarūni dekhe āṃgīṃ | yeru tiyecehī bhāgīṃ | donhī dekhe || 1593 ||

आणिक कांहींच नाहीं । म्हणौनि करिती काई । दोघे येकपणें पाहीं । नांदताती ॥ १५९४ ॥

āṇika kāṃhīṃca nāhīṃ | mhaṇauni karitī kāī | doghe yekapaṇeṃ pāhīṃ | nāṃdatātī || 1594 ||

आतां भेदु जरी मोडे । तरी प्रश्नोत्तर कां घडे ? । ना भेदुचि तरी जोडे । संवादसुख कां ? ॥ १५९५ ॥

ātāṃ bhedu jarī moḍe | tarī praśnottara kāṃ ghaḍe ? | nā bheduci tarī joḍe | saṃvādasukha kāṃ ? || 1595 ||

ऐसें बोलतां दुजेपणें । संवादीं द्वैत गिळणें । तें ऐकिलें बोलणें । दोघांचें मियां ॥ १५९६ ॥

aiseṃ bolatāṃ dujepaṇeṃ | saṃvādīṃ dvaita giḷaṇeṃ | teṃ aikileṃ bolaṇeṃ | doghāṃceṃ miyāṃ || 1596 ||

उटूनि दोन्ही आरिसे । वोडविलीया सरिसे । कोण कोणा पाहातसे । कल्पावें पां ? ॥ १५९७ ॥

uṭūni donhī ārise | voḍavilīyā sarise | koṇa koṇā pāhātase | kalpāveṃ pāṃ ? || 1597 ||

कां दीपासन्मुखु । ठेविलया दीपकु । कोण कोणा अर्थिकु । कोण जाणें ॥ १५९८ ॥

kāṃ dīpāsanmukhu | ṭhevilayā dīpaku | koṇa koṇā arthiku | koṇa jāṇeṃ || 1598 ||

नाना अर्कापुढें अर्कु । उदयलिया आणिकु । कोण म्हणे प्रकाशकु । प्रकाश्य कवण ? ॥ १५९९ ॥

nānā arkāpuḍheṃ arku | udayaliyā āṇiku | koṇa mhaṇe prakāśaku | prakāśya kavaṇa ? || 1599 ||

हें निर्धारूं जातां फुडें । निर्धारासि ठक पडे । ते दोघे जाले एवढे । संवादें सरिसे ॥ १६०० ॥

heṃ nirdhārūṃ jātāṃ phuḍeṃ | nirdhārāsi ṭhaka paḍe | te doghe jāle evaḍhe | saṃvādeṃ sarise || 1600 ||

जी मिळतां दोन्ही उदकें । माजी लवण वारूं ठाके । कीं तयासींही निमिखें । तेंचि होय ॥ १६०१ ॥

jī miḷatāṃ donhī udakeṃ | mājī lavaṇa vārūṃ ṭhāke | kīṃ tayāsīṃhī nimikheṃ | teṃci hoya || 1601 ||

तैसे श्रीकृष्ण अर्जुन दोन्ही । संवादले तें मनीं । धरितां मजही वानी । तेंचि होतसे ॥ १६०२ ॥

taise śrīkṛṣṇa arjuna donhī | saṃvādale teṃ manīṃ | dharitāṃ majahī vānī | teṃci hotase || 1602 ||

ऐसें म्हणे ना मोटकें । तंव हिरोनि सात्विकें । आठव नेला नेणों कें । संजयपणाचा ॥ १६०३ ॥

aiseṃ mhaṇe nā moṭakeṃ | taṃva hironi sātvikeṃ | āṭhava nelā neṇoṃ keṃ | saṃjayapaṇācā || 1603 ||

रोमांच जंव फरके । तंव तंव आंग सुरके । स्तंभ स्वेदांतें जिंके । एकला कंपु ॥ १६०४ ॥

romāṃca jaṃva pharake | taṃva taṃva āṃga surake | staṃbha svedāṃteṃ jiṃke | ekalā kaṃpu || 1604 ||

अद्वयानंदस्पर्शें । दिठी रसमय जाली असे । ते अश्रु नव्हती जैसें । द्रवत्वचि ॥ १६०५ ॥

advayānaṃdasparśeṃ | diṭhī rasamaya jālī ase | te aśru navhatī jaiseṃ | dravatvaci || 1605 ||

नेणों काय न माय पोटीं । नेणों काय गुंफे कंठीं । वागर्था पडत मिठी । उससांचिया ॥ १६०६ ॥

neṇoṃ kāya na māya poṭīṃ | neṇoṃ kāya guṃphe kaṃṭhīṃ | vāgarthā paḍata miṭhī | usasāṃciyā || 1606 ||

किंबहुना सात्विकां आठां । चाचरु मांडतां उमेठा । संजयो जालासे चोहटां । संवादसुखाचा ॥ १६०७ ॥

kiṃbahunā sātvikāṃ āṭhāṃ | cācaru māṃḍatāṃ umeṭhā | saṃjayo jālāse cohaṭāṃ | saṃvādasukhācā || 1607 ||

तया सुखाची ऐसी जाती । जे आपणचि धरी शांती । मग पुढती देहस्मृती । लाधली तेणें ॥ १६०८ ॥

tayā sukhācī aisī jātī | je āpaṇaci dharī śāṃtī | maga puḍhatī dehasmṛtī | lādhalī teṇeṃ || 1608 ||

तेव्हां बैसतेनि आनंदें । म्हणे जी जें उपनिषदें । नेणती तें व्यासप्रसादें । ऐकिलें मियां ॥ १६०९ ॥

tevhāṃ baisateni ānaṃdeṃ | mhaṇe jī jeṃ upaniṣadeṃ | neṇatī teṃ vyāsaprasādeṃ | aikileṃ miyāṃ || 1609 ||

ऐकतांचि ते गोठी । ब्रह्मत्वाची पडिली मिठी । मीतूंपणेंसीं दृष्टी । विरोनि गेली ॥ १६१० ॥

aikatāṃci te goṭhī | brahmatvācī paḍilī miṭhī | mītūṃpaṇeṃsīṃ dṛṣṭī | vironi gelī || 1610 ||

हे आघवेचि का योग । जया ठाया येती मार्ग । तयाचें वाक्य सवंग । केलें मज व्यासें ॥ १६११ ॥

he āghaveci kā yoga | jayā ṭhāyā yetī mārga | tayāceṃ vākya savaṃga | keleṃ maja vyāseṃ || 1611 ||

अहो अर्जुनाचेनि मिषें । आपणपेंचि दुजें ऐसें । नटोनि आपणया उद्देशें । बोलिलें जें देव ॥ १६१२ ॥

aho arjunāceni miṣeṃ | āpaṇapeṃci dujeṃ aiseṃ | naṭoni āpaṇayā uddeśeṃ | bolileṃ jeṃ deva || 1612 ||

तेथ कीं माझें श्रोत्र । पाटाचें जालें जी पात्र । काय वानूं स्वतंत्र । सामर्थ्य श्रीगुरुचें ॥ १६१३ ॥

tetha kīṃ mājheṃ śrotra | pāṭāceṃ jāleṃ jī pātra | kāya vānūṃ svataṃtra | sāmarthya śrīguruceṃ || 1613 ||

राया हें बोलतां विस्मित होये । तेणेंचि मोडावला ठाये । रत्नीं कीं रत्नकिळा ये । झांकोळित जैसी ॥ १६१४ ॥

rāyā heṃ bolatāṃ vismita hoye | teṇeṃci moḍāvalā ṭhāye | ratnīṃ kīṃ ratnakiḷā ye | jhāṃkoḷita jaisī || 1614 ||

हिमवंतींचीं सरोवरें । चंद्रोदयीं होती काश्मीरें । मग सूर्यागमीं माघारें । द्रवत्व ये ॥ १६१५ ॥

himavaṃtīṃcīṃ sarovareṃ | caṃdrodayīṃ hotī kāśmīreṃ | maga sūryāgamīṃ māghāreṃ | dravatva ye || 1615 ||

तैसा शरीराचिया स्मृती । तो संवादु संजय चित्तीं । धरी आणि पुढती । तेंचि होय ॥ १६१६ ॥

taisā śarīrāciyā smṛtī | to saṃvādu saṃjaya cittīṃ | dharī āṇi puḍhatī | teṃci hoya || 1616 ||

मग उठोनि म्हणे नृपा । श्रीहरीचिया विश्वरूपा । देखिलया उगा कां पां । असों लाहसी ? ॥ १६१७ ॥

maga uṭhoni mhaṇe nṛpā | śrīharīciyā viśvarūpā | dekhilayā ugā kāṃ pāṃ | asoṃ lāhasī ? || 1617 ||

न देखणेनि जें दिसे । नाहींपणेंचि जें असे । विसरें आठवे तें कैसें । चुकऊं आतां । ॥ १६१८ ॥

na dekhaṇeni jeṃ dise | nāhīṃpaṇeṃci jeṃ ase | visareṃ āṭhave teṃ kaiseṃ | cukaūṃ ātāṃ | || 1618 ||

देखोनि चमत्कारु । कीजे तो नाहीं पैसारु । मजहीसकट महापूरु । नेत आहे ॥ १६१९ ॥

dekhoni camatkāru | kīje to nāhīṃ paisāru | majahīsakaṭa mahāpūru | neta āhe || 1619 ||

ऐसा श्रीकृष्णार्जुन- । संवाद संगमीं स्नान । करूनि देतसे तिळदान । अहंतेचें ॥ १६२० ॥

aisā śrīkṛṣṇārjuna- | saṃvāda saṃgamīṃ snāna | karūni detase tiḷadāna | ahaṃteceṃ || 1620 ||

तेथ असंवरें आनंदें । अलौकिकही कांहीं स्फुंदे । श्रीकृष्ण म्हणे सद्गदें । वेळोवेळां ॥ १६२१ ॥

tetha asaṃvareṃ ānaṃdeṃ | alaukikahī kāṃhīṃ sphuṃde | śrīkṛṣṇa mhaṇe sadgadeṃ | veḷoveḷāṃ || 1621 ||

या अवस्थांची कांहीं । कौरवांतें परी नाहीं । म्हणौनि रायें तें कांहीं । कल्पावें जंव ॥ १६२२ ॥

yā avasthāṃcī kāṃhīṃ | kauravāṃteṃ parī nāhīṃ | mhaṇauni rāyeṃ teṃ kāṃhīṃ | kalpāveṃ jaṃva || 1622 ||

तंव जाला सुखलाभु । आपणया करूनि स्वयंभु । बुझाविला अवष्टंभु । संजयें तेणें ॥ १६२३ ॥

taṃva jālā sukhalābhu | āpaṇayā karūni svayaṃbhu | bujhāvilā avaṣṭaṃbhu | saṃjayeṃ teṇeṃ || 1623 ||

तेथ कोणी येकी अवसरी । होआवी ते करूनि दुरी । रावो म्हणे संजया परी । कैसी तुझी गा ? ॥ १६२४ ॥

tetha koṇī yekī avasarī | hoāvī te karūni durī | rāvo mhaṇe saṃjayā parī | kaisī tujhī gā ? || 1624 ||

तेणें तूंतें येथें व्यासें । बैसविलें कासया उद्देशें । अप्रसंगामाजीं ऐसें । बोलसी काई ? ॥ १६२५ ॥

teṇeṃ tūṃteṃ yetheṃ vyāseṃ | baisavileṃ kāsayā uddeśeṃ | aprasaṃgāmājīṃ aiseṃ | bolasī kāī ? || 1625 ||

रानींचें राउळा नेलिया । दाही दिशा मानी सुनिया । कां रात्री होय पाहलया । निशाचरां ॥ १६२६ ॥

rānīṃceṃ rāuḷā neliyā | dāhī diśā mānī suniyā | kāṃ rātrī hoya pāhalayā | niśācarāṃ || 1626 ||

जो जेथिंचें गौरव नेणें । तयासि तें भिंगुळवाणें । म्हणौनि अप्रसंगु तेणें । म्हणावा कीं तो ॥ १६२७ ॥

jo jethiṃceṃ gaurava neṇeṃ | tayāsi teṃ bhiṃguḷavāṇeṃ | mhaṇauni aprasaṃgu teṇeṃ | mhaṇāvā kīṃ to || 1627 ||

मग म्हणे सांगें प्रस्तुत । उदयलेंसे जें उत्कळित । तें कोणासि बा रे जैत । देईल शेखीं ? ॥ १६२८ ॥

maga mhaṇe sāṃgeṃ prastuta | udayaleṃse jeṃ utkaḷita | teṃ koṇāsi bā re jaita | deīla śekhīṃ ? || 1628 ||

येऱ्हवीं विशेषें बहुतेक । आमुचें ऐसें मानसिक । जे दुर्योधनाचे अधिक । प्रताप सदा ॥ १६२९ ॥

yeऱhavīṃ viśeṣeṃ bahuteka | āmuceṃ aiseṃ mānasika | je duryodhanāce adhika | pratāpa sadā || 1629 ||

आणि येरांचेनि पाडें । दळही याचें देव्हडें । म्हणौनि जैत फुडें । आणील ना तें ? ॥ १६३० ॥

āṇi yerāṃceni pāḍeṃ | daḷahī yāceṃ devhaḍeṃ | mhaṇauni jaita phuḍeṃ | āṇīla nā teṃ ? || 1630 ||

आम्हां तंव गमे ऐसें । मा तुझें ज्योतिष कैसें । तें नेणों संजया असे । तैसें सांग पां ॥ १६३१ ॥

āmhāṃ taṃva game aiseṃ | mā tujheṃ jyotiṣa kaiseṃ | teṃ neṇoṃ saṃjayā ase | taiseṃ sāṃga pāṃ || 1631 ||

यया बोला संजयो म्हणे । जी येरयेरांचें मी नेणें । परी आयुष्य तेथें जिणें । हें फुडें कीं गा ॥ १६३२ ॥

yayā bolā saṃjayo mhaṇe | jī yerayerāṃceṃ mī neṇeṃ | parī āyuṣya tetheṃ jiṇeṃ | heṃ phuḍeṃ kīṃ gā || 1632 ||

चंद्रु तेथें चंद्रिका । शंभु तेथें अंबिका । संत तेथें विवेका । असणें कीं जी ॥ १६३३ ॥

caṃdru tetheṃ caṃdrikā | śaṃbhu tetheṃ aṃbikā | saṃta tetheṃ vivekā | asaṇeṃ kīṃ jī || 1633 ||

रावो तेथें कटक । सौजन्य तेथें सोयरीक । वन्हि तेथें दाहक । सामर्थ्य कीं ॥ १६३४ ॥

rāvo tetheṃ kaṭaka | saujanya tetheṃ soyarīka | vanhi tetheṃ dāhaka | sāmarthya kīṃ || 1634 ||

दया तेथें धर्मु । धर्मु तेथें सुखागमु । सुखीं पुरुषोत्तमु । असे जैसा ॥ १६३५ ॥

dayā tetheṃ dharmu | dharmu tetheṃ sukhāgamu | sukhīṃ puruṣottamu | ase jaisā || 1635 ||

वसंत तेथें वनें । वन तेथें सुमनें । सुमनीं पालिंगनें । सारंगांचीं ॥ १६३६ ॥

vasaṃta tetheṃ vaneṃ | vana tetheṃ sumaneṃ | sumanīṃ pāliṃganeṃ | sāraṃgāṃcīṃ || 1636 ||

गुरु तेथ ज्ञान । ज्ञानीं आत्मदर्शन । दर्शनीं समाधान । आथी जैसें ॥ १६३७ ॥

guru tetha jñāna | jñānīṃ ātmadarśana | darśanīṃ samādhāna | āthī jaiseṃ || 1637 ||

भाग्य तेथ विलासु । सुख तेथ उल्लासु । हें असो तेथ प्रकाशु । सूर्य जेथें ॥ १६३८ ॥

bhāgya tetha vilāsu | sukha tetha ullāsu | heṃ aso tetha prakāśu | sūrya jetheṃ || 1638 ||

तैसे सकल पुरुषार्थ । जेणें स्वामी कां सनाथ । तो श्रीकृष्ण रावो जेथ । तेथ लक्ष्मी ॥ १६३९ ॥

taise sakala puruṣārtha | jeṇeṃ svāmī kāṃ sanātha | to śrīkṛṣṇa rāvo jetha | tetha lakṣmī || 1639 ||

आणि आपुलेनि कांतेंसीं । ते जगदंबा जयापासीं । अणिमादिकीं काय दासी । नव्हती तयातें ? ॥ १६४० ॥

āṇi āpuleni kāṃteṃsīṃ | te jagadaṃbā jayāpāsīṃ | aṇimādikīṃ kāya dāsī | navhatī tayāteṃ ? || 1640 ||

कृष्ण विजयस्वरूप निजांगें । तो राहिला असे जेणें भागें । तैं जयो लागवेगें । तेथेंचि आहे ॥ १६४१ ॥

kṛṣṇa vijayasvarūpa nijāṃgeṃ | to rāhilā ase jeṇeṃ bhāgeṃ | taiṃ jayo lāgavegeṃ | tetheṃci āhe || 1641 ||

विजयो नामें अर्जुन विख्यातु । विजयस्वरूप श्रीकृष्णनाथु । श्रियेसीं विजय निश्चितु । तेथेंचि असे ॥ १६४२ ॥

vijayo nāmeṃ arjuna vikhyātu | vijayasvarūpa śrīkṛṣṇanāthu | śriyesīṃ vijaya niścitu | tetheṃci ase || 1642 ||

तयाचिये देशींच्या झाडीं । कल्पतरूतें होडी । न जिणावें कां येवढीं । मायबापें असतां ? ॥ १६४३ ॥

tayāciye deśīṃcyā jhāḍīṃ | kalpatarūteṃ hoḍī | na jiṇāveṃ kāṃ yevaḍhīṃ | māyabāpeṃ asatāṃ ? || 1643 ||

ते पाषाणही आघवें । चिंतारत्‌नें कां नोहावे ? । तिये भूमिके कां न यावें । सुवर्णत्व ? ॥ १६४४ ॥

te pāṣāṇahī āghaveṃ | ciṃtāratneṃ kāṃ nohāve ? | tiye bhūmike kāṃ na yāveṃ | suvarṇatva ? || 1644 ||

तयाचिया गांवींचिया । नदी अमृतें वाहाविया । नवल कायि राया । विचारीं पां ॥ १६४५ ॥

tayāciyā gāṃvīṃciyā | nadī amṛteṃ vāhāviyā | navala kāyi rāyā | vicārīṃ pāṃ || 1645 ||

तयाचे बिसाट शब्द । सुखें म्हणों येती वेद । सदेह सच्चिदानंद । कां न व्हावे ते ? ॥ १६४६ ॥

tayāce bisāṭa śabda | sukheṃ mhaṇoṃ yetī veda | sadeha saccidānaṃda | kāṃ na vhāve te ? || 1646 ||

पैं स्वर्गापवर्ग दोन्ही । इयें पदें जया अधीनीं । तो श्रीकृष्ण बाप जननी । कमळा जया ॥ १६४७ ॥

paiṃ svargāpavarga donhī | iyeṃ padeṃ jayā adhīnīṃ | to śrīkṛṣṇa bāpa jananī | kamaḷā jayā || 1647 ||

म्हणौनि जिया बाहीं उभा । तो लक्ष्मीयेचा वल्लभा । तेथें सर्वसिद्धी स्वयंभा । येर मी नेणें ॥ १६४८ ॥

mhaṇauni jiyā bāhīṃ ubhā | to lakṣmīyecā vallabhā | tetheṃ sarvasiddhī svayaṃbhā | yera mī neṇeṃ || 1648 ||

आणि समुद्राचा मेघु । उपयोगें तयाहूनि चांगु । तैसा पार्थीं आजि लागु । आहे तये ॥ १६४९ ॥

āṇi samudrācā meghu | upayogeṃ tayāhūni cāṃgu | taisā pārthīṃ āji lāgu | āhe taye || 1649 ||

कनकत्वदीक्षागुरू । लोहा परिसु होय कीरू । परी जगा पोसिता व्यवहारु । तेंचि जाणें ॥ १६५० ॥

kanakatvadīkṣāgurū | lohā parisu hoya kīrū | parī jagā positā vyavahāru | teṃci jāṇeṃ || 1650 ||

येथ गुरुत्वा येतसे उणें । ऐसें झणें कोण्ही म्हणे । वन्हि प्रकाश दीपपणें । प्रकाशी आपुला ॥ १६५१ ॥

yetha gurutvā yetase uṇeṃ | aiseṃ jhaṇeṃ koṇhī mhaṇe | vanhi prakāśa dīpapaṇeṃ | prakāśī āpulā || 1651 ||

तैसा देवाचिया शक्ती । पार्थु देवासीचि बहुती । परी माने इये स्तुती । गौरव असे ॥ १६५२ ॥

taisā devāciyā śaktī | pārthu devāsīci bahutī | parī māne iye stutī | gaurava ase || 1652 ||

आणि पुत्रें मी सर्व गुणीं । जिणावा हे बापा शिराणी । तरी ते शारङ्गपाणी । फळा आली ॥ १६५३ ॥

āṇi putreṃ mī sarva guṇīṃ | jiṇāvā he bāpā śirāṇī | tarī te śāraṅgapāṇī | phaḷā ālī || 1653 ||

किंबहुना ऐसा नृपा । पार्थु जालासे कृष्णकृपा । तो जयाकडे साक्षेपा । रीति आहे ॥ १६५४ ॥

kiṃbahunā aisā nṛpā | pārthu jālāse kṛṣṇakṛpā | to jayākaḍe sākṣepā | rīti āhe || 1654 ||

तोचि गा विजयासि ठावो । येथ तुज कोण संदेहो ? । तेथ न ये तरी वावो । विजयोचि होय ॥ १६५५ ॥

toci gā vijayāsi ṭhāvo | yetha tuja koṇa saṃdeho ? | tetha na ye tarī vāvo | vijayoci hoya || 1655 ||

म्हणौनि जेथ श्री तेथें श्रीमंतु । जेथ तो पंडूचा सुतु । तेथ विजय समस्तु । अभ्युदयो तेथ ॥ १६५६ ॥

mhaṇauni jetha śrī tetheṃ śrīmaṃtu | jetha to paṃḍūcā sutu | tetha vijaya samastu | abhyudayo tetha || 1656 ||

जरी व्यासाचेनि साचें । धिरे मन तुमचें । तरी या बोलाचें । ध्रुवचि माना ॥ १६५७ ॥

jarī vyāsāceni sāceṃ | dhire mana tumaceṃ | tarī yā bolāceṃ | dhruvaci mānā || 1657 ||

जेथ तो श्रीवल्लभु । जेथ भक्तकदंबु । तेथ सुख आणि लाभु । मंगळाचा ॥ १६५८ ॥

jetha to śrīvallabhu | jetha bhaktakadaṃbu | tetha sukha āṇi lābhu | maṃgaḷācā || 1658 ||

या बोला आन होये । तरी व्यासाचा अंकु न वाहे । ऐसें गाजोनि बाहें । उभिली तेणें ॥ १६५९ ॥

yā bolā āna hoye | tarī vyāsācā aṃku na vāhe | aiseṃ gājoni bāheṃ | ubhilī teṇeṃ || 1659 ||

एवं भारताचा आवांका । आणूनि श्लोका येका । संजयें कुरुनायका । दिधला हातीं ॥ १६६० ॥

evaṃ bhāratācā āvāṃkā | āṇūni ślokā yekā | saṃjayeṃ kurunāyakā | didhalā hātīṃ || 1660 ||

जैसा नेणों केवढा वन्ही । परी गुणाग्रीं ठेऊनी । आणिजे सूर्याची हानी । निस्तरावया ॥ १६६१ ॥

jaisā neṇoṃ kevaḍhā vanhī | parī guṇāgrīṃ ṭheūnī | āṇije sūryācī hānī | nistarāvayā || 1661 ||

तैसें शब्दब्रह्म अनंत । जालें सवालक्ष भारत । भारताचें शतें सात । सर्वस्व गीता ॥ १६६२ ॥

taiseṃ śabdabrahma anaṃta | jāleṃ savālakṣa bhārata | bhāratāceṃ śateṃ sāta | sarvasva gītā || 1662 ||

तयांही सातां शतांचा । इत्यर्थु हा श्लोक शेषींचा । व्यासशिष्य संजयाचा । पूर्णोद्गारु जो ॥ १६६३ ॥

tayāṃhī sātāṃ śatāṃcā | ityarthu hā śloka śeṣīṃcā | vyāsaśiṣya saṃjayācā | pūrṇodgāru jo || 1663 ||

येणें येकेंचि श्लोकें । राहे तेणें असकें । अविद्याजाताचें निकें । जिंतलें होय ॥ १६६४ ॥

yeṇeṃ yekeṃci ślokeṃ | rāhe teṇeṃ asakeṃ | avidyājātāceṃ nikeṃ | jiṃtaleṃ hoya || 1664 ||

ऐसें श्लोक शतें सात । गीतेचीं पदें आंगें वाहत । पदें म्हणों कीं परमामृत । गीताकाशींचें ॥ १६६५ ॥

aiseṃ śloka śateṃ sāta | gītecīṃ padeṃ āṃgeṃ vāhata | padeṃ mhaṇoṃ kīṃ paramāmṛta | gītākāśīṃceṃ || 1665 ||

कीं आत्मराजाचिये सभे । गीते वोडवले हे खांबे । मज श्लोक प्रतिभे । ऐसे येत ॥ १६६६ ॥

kīṃ ātmarājāciye sabhe | gīte voḍavale he khāṃbe | maja śloka pratibhe | aise yeta || 1666 ||

कीं गीता हे सप्तशती । मंत्रप्रतिपाद्य भगवती । मोहमहिषा मुक्ति । आनंदली असे ॥ १६६७ ॥

kīṃ gītā he saptaśatī | maṃtrapratipādya bhagavatī | mohamahiṣā mukti | ānaṃdalī ase || 1667 ||

म्हणौनि मनें कायें वाचा । जो सेवकु होईल इयेचा । तो स्वानंदासाम्राज्याचा । चक्रवर्ती करी ॥ १६६८ ॥

mhaṇauni maneṃ kāyeṃ vācā | jo sevaku hoīla iyecā | to svānaṃdāsāmrājyācā | cakravartī karī || 1668 ||

कीं अविद्यातिमिररोंखें । श्लोक सूर्यातें पैजा जिंकें । ऐसे प्रकाशिले गीतामिषें । रायें श्रीकृष्णें ॥ १६६९ ॥

kīṃ avidyātimiraroṃkheṃ | śloka sūryāteṃ paijā jiṃkeṃ | aise prakāśile gītāmiṣeṃ | rāyeṃ śrīkṛṣṇeṃ || 1669 ||

कीं श्लोकाक्षरद्राक्षलता । मांडव जाली आहे गीता । संसारपथश्रांता । विसंवावया ॥ १६७० ॥

kīṃ ślokākṣaradrākṣalatā | māṃḍava jālī āhe gītā | saṃsārapathaśrāṃtā | visaṃvāvayā || 1670 ||

कीं सभाग्यसंतीं भ्रमरीं । केले ते श्लोककल्हारीं । श्रीकृष्णाख्यसरोवरीं । सासिन्नली हे ॥ १६७१ ॥

kīṃ sabhāgyasaṃtīṃ bhramarīṃ | kele te ślokakalhārīṃ | śrīkṛṣṇākhyasarovarīṃ | sāsinnalī he || 1671 ||

कीं श्लोक नव्हती आन । गमे गीतेचें महिमान । वाखाणिते बंदीजन । उदंड जैसे ॥ १६७२ ॥

kīṃ śloka navhatī āna | game gīteceṃ mahimāna | vākhāṇite baṃdījana | udaṃḍa jaise || 1672 ||

कीं श्लोकांचिया आवारा । सात शतें करूनि सुंदरा । सर्वागम गीतापुरा । वसों आले ॥ १६७३ ॥

kīṃ ślokāṃciyā āvārā | sāta śateṃ karūni suṃdarā | sarvāgama gītāpurā | vasoṃ āle || 1673 ||

कीं निजकांता आत्मया । आवडी गीता मिळावया । श्लोक नव्हती बाह्या । पसरु का जो ॥ १६७४ ॥

kīṃ nijakāṃtā ātmayā | āvaḍī gītā miḷāvayā | śloka navhatī bāhyā | pasaru kā jo || 1674 ||

कीं गीताकमळींचे भृंग । कीं हे गीतासागरतरंग । कीं हरीचे हे तुरंग । गीतारथींचे ॥ १६७५ ॥

kīṃ gītākamaḷīṃce bhṛṃga | kīṃ he gītāsāgarataraṃga | kīṃ harīce he turaṃga | gītārathīṃce || 1675 ||

कीं श्लोक सर्वतीर्थ संघातु । आला श्रीगीतेगंगे आंतु । जे अर्जुन नर सिंहस्थु । जाला म्हणौनि ॥ १६७६ ॥

kīṃ śloka sarvatīrtha saṃghātu | ālā śrīgītegaṃge āṃtu | je arjuna nara siṃhasthu | jālā mhaṇauni || 1676 ||

कीं नोहे हे श्लोकश्रेणी । अचिंत्यचित्तचिंतामणी । कीं निर्विकल्पां लावणी । कल्पतरूंची ॥ १६७७ ॥

kīṃ nohe he ślokaśreṇī | aciṃtyacittaciṃtāmaṇī | kīṃ nirvikalpāṃ lāvaṇī | kalpatarūṃcī || 1677 ||

ऐसिया शतें सात श्लोकां । परी आगळा येकयेका । आतां कोण वेगळिका । वानावां पां । ॥ १६७८ ॥

aisiyā śateṃ sāta ślokāṃ | parī āgaḷā yekayekā | ātāṃ koṇa vegaḷikā | vānāvāṃ pāṃ | || 1678 ||

तान्ही आणि पारठी । इया कामधेनूतें दिठी । सूनि जैसिया गोठी । कीजती ना ॥ १६७९ ॥

tānhī āṇi pāraṭhī | iyā kāmadhenūteṃ diṭhī | sūni jaisiyā goṭhī | kījatī nā || 1679 ||

दीपा आगिलु मागिलु । सूर्यु धाकुटा वडीलु । अमृतसिंधु खोलु । उथळु कायसा । ॥ १६८० ॥

dīpā āgilu māgilu | sūryu dhākuṭā vaḍīlu | amṛtasiṃdhu kholu | uthaḷu kāyasā | || 1680 ||

तैसे पहिले सरते । श्लोक न म्हणावे गीते । जुनीं नवीं पारिजातें । आहाती काई ? ॥ १६८१ ॥

taise pahile sarate | śloka na mhaṇāve gīte | junīṃ navīṃ pārijāteṃ | āhātī kāī ? || 1681 ||

आणि श्लोका पाडु नाहीं । हें कीर समर्थु काई । येथ वाच्य वाचकही । भागु न धरी ॥ १६८२ ॥

āṇi ślokā pāḍu nāhīṃ | heṃ kīra samarthu kāī | yetha vācya vācakahī | bhāgu na dharī || 1682 ||

जे इये शास्त्रीं येकु । श्रीकृष्णचि वाच्य वाचकु । हें प्रसिद्ध जाणे लोकु । भलताही ॥ १६८३ ॥

je iye śāstrīṃ yeku | śrīkṛṣṇaci vācya vācaku | heṃ prasiddha jāṇe loku | bhalatāhī || 1683 ||

येथें अर्थें तेंचि पाठें । जोडे येवढेनि धटें । वाच्यवाचक येकवटें । साधितें शास्त्र ॥ १६८४ ॥

yetheṃ artheṃ teṃci pāṭheṃ | joḍe yevaḍheni dhaṭeṃ | vācyavācaka yekavaṭeṃ | sādhiteṃ śāstra || 1684 ||

म्हणौनि मज कांहीं । समर्थनीं आतां विषय नाहीं । गीता जाणा हे वाङ्ग्मयी । श्रीमूर्ति प्रभूचि ॥ १६८५ ॥

mhaṇauni maja kāṃhīṃ | samarthanīṃ ātāṃ viṣaya nāhīṃ | gītā jāṇā he vāṅgmayī | śrīmūrti prabhūci || 1685 ||

शास्त्र वाच्यें अर्थें फळे । मग आपण मावळे । तैसें नव्हें हें सगळें । परब्रह्मचि ॥ १६८६ ॥

śāstra vācyeṃ artheṃ phaḷe | maga āpaṇa māvaḷe | taiseṃ navheṃ heṃ sagaḷeṃ | parabrahmaci || 1686 ||

कैसा विश्वाचिया कृपा । करूनि महानंद सोपा । अर्जुनव्याजें रूपा । आणिला देवें ॥ १६८७ ॥

kaisā viśvāciyā kṛpā | karūni mahānaṃda sopā | arjunavyājeṃ rūpā | āṇilā deveṃ || 1687 ||

चकोराचेनि निमित्तें । तिन्ही भुवनें संतप्तें । निवविलीं कळांवतें । चंद्रें जेवीं ॥ १६८८ ॥

cakorāceni nimitteṃ | tinhī bhuvaneṃ saṃtapteṃ | nivavilīṃ kaḷāṃvateṃ | caṃdreṃ jevīṃ || 1688 ||

कां गौतमाचेनि मिषें । कळिकाळज्वरीतोद्देशें । पाणिढाळु गिरीशें । गंगेंचा केला ॥ १६८९ ॥

kāṃ gautamāceni miṣeṃ | kaḷikāḷajvarītoddeśeṃ | pāṇiḍhāḷu girīśeṃ | gaṃgeṃcā kelā || 1689 ||

तैसें गीतेचें हें दुभतें । वत्स करूनि पार्थातें । दुभिन्नली जगापुरतें । श्रीकृष्ण गाय ॥ १६९० ॥

taiseṃ gīteceṃ heṃ dubhateṃ | vatsa karūni pārthāteṃ | dubhinnalī jagāpurateṃ | śrīkṛṣṇa gāya || 1690 ||

येथे जीवें जरी नाहाल । तरी हेंचि कीर होआल । नातरी पाठमिषें तिंबाल । जीभचि जरी ॥ १६९१ ॥

yethe jīveṃ jarī nāhāla | tarī heṃci kīra hoāla | nātarī pāṭhamiṣeṃ tiṃbāla | jībhaci jarī || 1691 ||

तरी लोह एकें अंशें । झगटलिया परीसें । येरीकडे अपैसें । सुवर्ण होय ॥ १६९२ ॥

tarī loha ekeṃ aṃśeṃ | jhagaṭaliyā parīseṃ | yerīkaḍe apaiseṃ | suvarṇa hoya || 1692 ||

तैसी पाठाची ते वाटी । श्लोकपाद लावा ना जंव वोठीं । तंव ब्रह्मतेची पुष्टी । येईल आंगा ॥ १६९३ ॥

taisī pāṭhācī te vāṭī | ślokapāda lāvā nā jaṃva voṭhīṃ | taṃva brahmatecī puṣṭī | yeīla āṃgā || 1693 ||

ना येणेसीं मुख वांकडें । करूनि ठाकाल कानवडें । तरी कानींही घेतां पडे । तेचि लेख ॥ १६९४ ॥

nā yeṇesīṃ mukha vāṃkaḍeṃ | karūni ṭhākāla kānavaḍeṃ | tarī kānīṃhī ghetāṃ paḍe | teci lekha || 1694 ||

जे हे श्रवणें पाठें अर्थें । गीता नेदी मोक्षाआरौतें । जैसा समर्थु दाता कोण्हातें । नास्ति न म्हणे ॥ १६९५ ॥

je he śravaṇeṃ pāṭheṃ artheṃ | gītā nedī mokṣāārauteṃ | jaisā samarthu dātā koṇhāteṃ | nāsti na mhaṇe || 1695 ||

म्हणौनि जाणतया सवा । गीताचि येकी सेवा । काय कराल आघवां । शास्त्रीं येरीं ॥ १६९६ ॥

mhaṇauni jāṇatayā savā | gītāci yekī sevā | kāya karāla āghavāṃ | śāstrīṃ yerīṃ || 1696 ||

आणि कृष्णार्जुनीं मोकळी । गोठी चावळिली जे निराळी । ते श्रीव्यासें केली करतळीं । घेवों ये ऐसी ॥ १६९७ ॥

āṇi kṛṣṇārjunīṃ mokaḷī | goṭhī cāvaḷilī je nirāḷī | te śrīvyāseṃ kelī karataḷīṃ | ghevoṃ ye aisī || 1697 ||

बाळकातें वोरसें । माय जैं जेवऊं बैसे । तैं तया ठाकती तैसे । घांस करी ॥ १६९८ ॥

bāḷakāteṃ voraseṃ | māya jaiṃ jevaūṃ baise | taiṃ tayā ṭhākatī taise | ghāṃsa karī || 1698 ||

कां अफाटा समीरणा । आपैतेंपण शाहाणा । केलें जैसें विंजणा । निर्मूनियां ॥ १६९९ ॥

kāṃ aphāṭā samīraṇā | āpaiteṃpaṇa śāhāṇā | keleṃ jaiseṃ viṃjaṇā | nirmūniyāṃ || 1699 ||

तैसें शब्दें जें न लभे । तें घडूनिया अनुष्टुभें । स्त्रीशूद्रादि प्रतिभे । सामाविलें ॥ १७०० ॥

taiseṃ śabdeṃ jeṃ na labhe | teṃ ghaḍūniyā anuṣṭubheṃ | strīśūdrādi pratibhe | sāmāvileṃ || 1700 ||

स्वातीचेनि पाणियें । न होती जरी मोतियें । तरी अंगीं सुंदरांचिये । कां शोभिती तियें ? ॥ १७०१ ॥

svātīceni pāṇiyeṃ | na hotī jarī motiyeṃ | tarī aṃgīṃ suṃdarāṃciye | kāṃ śobhitī tiyeṃ ? || 1701 ||

नादु वाद्या न येतां । तरी कां गोचरु होता । फुलें न होतां घेपता । आमोदु केवीं ? ॥ १७०२ ॥

nādu vādyā na yetāṃ | tarī kāṃ gocaru hotā | phuleṃ na hotāṃ ghepatā | āmodu kevīṃ ? || 1702 ||

गोडीं न होती पक्वान्नें । तरी कां फावती रसनें ? । दर्पणावीण नयनें । नयनु कां दिसे ? ॥ १७०३ ॥

goḍīṃ na hotī pakvānneṃ | tarī kāṃ phāvatī rasaneṃ ? | darpaṇāvīṇa nayaneṃ | nayanu kāṃ dise ? || 1703 ||

द्रष्टा श्रीगुरुमूर्ती । न रिगता दृश्यपंथीं । तरी कां ह्या उपास्ती । आकळता तो ? ॥ १७०४ ॥

draṣṭā śrīgurumūrtī | na rigatā dṛśyapaṃthīṃ | tarī kāṃ hyā upāstī | ākaḷatā to ? || 1704 ||

तैसें वस्तु जें असंख्यात । तया संख्या शतें सात । न होती तरी कोणा येथ । फावों शकतें ? ॥ १७०५ ॥

taiseṃ vastu jeṃ asaṃkhyāta | tayā saṃkhyā śateṃ sāta | na hotī tarī koṇā yetha | phāvoṃ śakateṃ ? || 1705 ||

मेघ सिंधूचें पाणी वाहे । तरी जग तयातेंचि पाहे । कां जे उमप ते नोहें । ठाकतें कोण्हा ॥ १७०६ ॥

megha siṃdhūceṃ pāṇī vāhe | tarī jaga tayāteṃci pāhe | kāṃ je umapa te noheṃ | ṭhākateṃ koṇhā || 1706 ||

आणि वाचा जें न पवे । तें हे श्लोक न होते बरवे । तरी कानें मुखें फावे । ऐसें कां होतें ? ॥ १७०७ ॥

āṇi vācā jeṃ na pave | teṃ he śloka na hote barave | tarī kāneṃ mukheṃ phāve | aiseṃ kāṃ hoteṃ ? || 1707 ||

म्हणौनि श्रीव्यासाचा हा थोरु । विश्वा जाला उपकारु । जे श्रीकृष्ण उक्ती आकारु । ग्रंथाचा केला ॥ १७०८ ॥

mhaṇauni śrīvyāsācā hā thoru | viśvā jālā upakāru | je śrīkṛṣṇa uktī ākāru | graṃthācā kelā || 1708 ||

आणि तोचि हा मी आतां । श्रीव्यासाचीं पदें पाहतां पाहतां । आणिला श्रवणपथा । मऱ्हाठिया ॥ १७०९ ॥

āṇi toci hā mī ātāṃ | śrīvyāsācīṃ padeṃ pāhatāṃ pāhatāṃ | āṇilā śravaṇapathā | maऱhāṭhiyā || 1709 ||

व्यासादिकांचे उन्मेख । राहाटती जेथ साशंक । तेथ मीही रंक येक । चावळी करीं ॥ १७१० ॥

vyāsādikāṃce unmekha | rāhāṭatī jetha sāśaṃka | tetha mīhī raṃka yeka | cāvaḷī karīṃ || 1710 ||

परी गीता ईश्वरु भोळा । ले व्यासोक्तिकुसुममाळा । तरी माझिया दुर्वादळा । ना न म्हणे कीं ॥ १७११ ॥

parī gītā īśvaru bhoḷā | le vyāsoktikusumamāḷā | tarī mājhiyā durvādaḷā | nā na mhaṇe kīṃ || 1711 ||

आणि क्षीरसिंधूचिया तटा । पाणिया येती गजघटा । तेथ काय मुरकुटा । वारिजत असे ? ॥ १७१२ ॥

āṇi kṣīrasiṃdhūciyā taṭā | pāṇiyā yetī gajaghaṭā | tetha kāya murakuṭā | vārijata ase ? || 1712 ||

पांख फुटे पांखिरूं । नुडे तरी नभींच स्थिरू । गगन आक्रमी सत्वरू । तो गरुडही तेथ ॥ १७१३ ॥

pāṃkha phuṭe pāṃkhirūṃ | nuḍe tarī nabhīṃca sthirū | gagana ākramī satvarū | to garuḍahī tetha || 1713 ||

राजहंसाचें चालणें । भूतळीं जालिया शाहाणें । आणिकें काय कोणें । चालावेचिना ? ॥ १७१४ ॥

rājahaṃsāceṃ cālaṇeṃ | bhūtaḷīṃ jāliyā śāhāṇeṃ | āṇikeṃ kāya koṇeṃ | cālāvecinā ? || 1714 ||

जी आपुलेनि अवकाशें । अगाध जळ घेपे कलशें । चुळीं चूळपण ऐसें । भरूनि न निघे ? ॥ १७१५ ॥

jī āpuleni avakāśeṃ | agādha jaḷa ghepe kalaśeṃ | cuḷīṃ cūḷapaṇa aiseṃ | bharūni na nighe ? || 1715 ||

दिवटीच्या आंगीं थोरी । तरी ते बहु तेज धरी । वाती आपुलिया परी । आणीच कीं ना ? ॥ १७१६ ॥

divaṭīcyā āṃgīṃ thorī | tarī te bahu teja dharī | vātī āpuliyā parī | āṇīca kīṃ nā ? || 1716 ||

जी समुद्राचेनि पैसें । समुद्रीं आकाश आभासे । थिल्लरीं थिल्लराऐसें । बिंबेचि पैं ॥ १७१७ ॥

jī samudrāceni paiseṃ | samudrīṃ ākāśa ābhāse | thillarīṃ thillarāaiseṃ | biṃbeci paiṃ || 1717 ||

तेवीं व्यासादिक महामती । वावरों येती इये ग्रंथीं । मा आम्ही ठाकों हे युक्ति । न मिळे कीर ? ॥ १७१८ ॥

tevīṃ vyāsādika mahāmatī | vāvaroṃ yetī iye graṃthīṃ | mā āmhī ṭhākoṃ he yukti | na miḷe kīra ? || 1718 ||

जिये सागरीं जळचरें । संचरती मंदराकारें । तेथ देखोनि शफरें येरें । पोहों न लाहती ? ॥ १७१९ ॥

jiye sāgarīṃ jaḷacareṃ | saṃcaratī maṃdarākāreṃ | tetha dekhoni śaphareṃ yereṃ | pohoṃ na lāhatī ? || 1719 ||

अरुण आंगाजवळिके । म्हणौनि सूर्यातें देखें । मा भूतळींची न देखे । मुंगी काई ? ॥ १७२० ॥

aruṇa āṃgājavaḷike | mhaṇauni sūryāteṃ dekheṃ | mā bhūtaḷīṃcī na dekhe | muṃgī kāī ? || 1720 ||

यालागीं आम्हां प्राकृतां । देशिकारें बंधें गीता । म्हणणें हें अनुचिता । कारण नोहे ॥ १७२१ ॥

yālāgīṃ āmhāṃ prākṛtāṃ | deśikāreṃ baṃdheṃ gītā | mhaṇaṇeṃ heṃ anucitā | kāraṇa nohe || 1721 ||

आणि बापु पुढां जाये । ते घेत पाउलाची सोये । बाळ ये तरी न लाहे । पावों कायी ? ॥ १७२२ ॥

āṇi bāpu puḍhāṃ jāye | te gheta pāulācī soye | bāḷa ye tarī na lāhe | pāvoṃ kāyī ? || 1722 ||

तैसा व्यासाचा मागोवा घेतु । भाष्यकारातें वाट पुसतु । अयोग्यही मी न पवतु । कें जाईन ? ॥ १७२३ ॥

taisā vyāsācā māgovā ghetu | bhāṣyakārāteṃ vāṭa pusatu | ayogyahī mī na pavatu | keṃ jāīna ? || 1723 ||

आणि पृथ्वी जयाचिया क्षमा । नुबगे स्थावर जंगमा । जयाचेनि अमृतें चंद्रमा । निववी जग ॥ १७२४ ॥

āṇi pṛthvī jayāciyā kṣamā | nubage sthāvara jaṃgamā | jayāceni amṛteṃ caṃdramā | nivavī jaga || 1724 ||

जयाचें आंगिक असिकें । तेज लाहोनि अर्कें । आंधाराचें सावाइकें । लोटिजत आहे ॥ १७२५ ॥

jayāceṃ āṃgika asikeṃ | teja lāhoni arkeṃ | āṃdhārāceṃ sāvāikeṃ | loṭijata āhe || 1725 ||

समुद्रा जयाचें तोय । तोया जयाचें माधुर्य । माधुर्या सौंदर्य । जयाचेनि ॥ १७२६ ॥

samudrā jayāceṃ toya | toyā jayāceṃ mādhurya | mādhuryā sauṃdarya | jayāceni || 1726 ||

पवना जयाचें बळ । आकाश जेणें पघळ । ज्ञान जेणें उज्वळ । चक्रवर्ती ॥ १७२७ ॥

pavanā jayāceṃ baḷa | ākāśa jeṇeṃ paghaḷa | jñāna jeṇeṃ ujvaḷa | cakravartī || 1727 ||

वेद जेणें सुभाष । सुख जेणें सोल्लास । हें असो रूपस । विश्व जेणें ॥ १७२८ ॥

veda jeṇeṃ subhāṣa | sukha jeṇeṃ sollāsa | heṃ aso rūpasa | viśva jeṇeṃ || 1728 ||

तो सर्वोपकारी समर्थु । सद्गुरु श्रीनिवृत्तिनाथु । राहाटत असे मजही आंतु । रिघोनियां ॥ १७२९ ॥

to sarvopakārī samarthu | sadguru śrīnivṛttināthu | rāhāṭata ase majahī āṃtu | righoniyāṃ || 1729 ||

आतां आयती गीता जगीं । मी सांगें मऱ्हाठिया भंगीं । येथ कें विस्मयालागीं । ठावो आहे ॥ १७३० ॥

ātāṃ āyatī gītā jagīṃ | mī sāṃgeṃ maऱhāṭhiyā bhaṃgīṃ | yetha keṃ vismayālāgīṃ | ṭhāvo āhe || 1730 ||

श्रीगुरुचेनि नांवें माती । डोंगरीं जयापासीं होती । तेणें कोळियें त्रिजगतीं । येकवद केली ॥ १७३१ ॥

śrīguruceni nāṃveṃ mātī | ḍoṃgarīṃ jayāpāsīṃ hotī | teṇeṃ koḷiyeṃ trijagatīṃ | yekavada kelī || 1731 ||

चंदनें वेधलीं झाडें । जालीं चंदनाचेनि पाडें । वसिष्ठें मांनिली कीं भांडे । भानूसीं शाटी ॥ १७३२ ॥

caṃdaneṃ vedhalīṃ jhāḍeṃ | jālīṃ caṃdanāceni pāḍeṃ | vasiṣṭheṃ māṃnilī kīṃ bhāṃḍe | bhānūsīṃ śāṭī || 1732 ||

मा मी तव चित्ताथिला । आणि श्रीगुरु ऐसा दादुला । जो दिठीवेनि आपुला । बैसवी पदीं ॥ १७३३ ॥

mā mī tava cittāthilā | āṇi śrīguru aisā dādulā | jo diṭhīveni āpulā | baisavī padīṃ || 1733 ||

आधींचि देखणी दिठी । वरी सूर्य पुरवी पाठी । तैं न दिसे ऐसी गोठी । केंही आहे ? ॥ १७३४ ॥

ādhīṃci dekhaṇī diṭhī | varī sūrya puravī pāṭhī | taiṃ na dise aisī goṭhī | keṃhī āhe ? || 1734 ||

म्हणौनि माझें नित्य नवे । श्वासोश्वासही प्रबंध होआवे । श्रीगुरुकृपा काय नोहे । ज्ञानदेवो म्हणे ॥ १७३५ ॥

mhaṇauni mājheṃ nitya nave | śvāsośvāsahī prabaṃdha hoāve | śrīgurukṛpā kāya nohe | jñānadevo mhaṇe || 1735 ||

याकारणें मियां । श्रीगीतार्थु मऱ्हाठिया । केला लोकां यया । दिठीचा विषो ॥ १७३६ ॥

yākāraṇeṃ miyāṃ | śrīgītārthu maऱhāṭhiyā | kelā lokāṃ yayā | diṭhīcā viṣo || 1736 ||

परी मऱ्हाठे बोलरंगें । कवळितां पैं गीतांगें । तैं गातयाचेनि पांगें । येकाढतां नोहे ॥ १७३७ ॥

parī maऱhāṭhe bolaraṃgeṃ | kavaḷitāṃ paiṃ gītāṃgeṃ | taiṃ gātayāceni pāṃgeṃ | yekāḍhatāṃ nohe || 1737 ||

म्हणौनि गीता गावों म्हणे । तें गाणिवें होती लेणें । ना मोकळे तरी उणें । गीताही आणित ॥ १७३८ ॥

mhaṇauni gītā gāvoṃ mhaṇe | teṃ gāṇiveṃ hotī leṇeṃ | nā mokaḷe tarī uṇeṃ | gītāhī āṇita || 1738 ||

सुंदर आंगीं लेणें न सूये । तैं तो मोकळा शृंगारु होये । ना लेइलें तरी आहे । तैसें कें उचित ? ॥ १७३९ ॥

suṃdara āṃgīṃ leṇeṃ na sūye | taiṃ to mokaḷā śṛṃgāru hoye | nā leileṃ tarī āhe | taiseṃ keṃ ucita ? || 1739 ||

कां मोतियांची जैसी जाती । सोनयाही मान देती । नातरी मानविती । अंगेंचि सडीं ॥ १७४० ॥

kāṃ motiyāṃcī jaisī jātī | sonayāhī māna detī | nātarī mānavitī | aṃgeṃci saḍīṃ || 1740 ||

नाना गुंफिलीं कां मोकळीं । उणीं न होती परीमळीं । वसंतागमींचीं वाटोळीं । मोगरीं जैसीं ॥ १७४१ ॥

nānā guṃphilīṃ kāṃ mokaḷīṃ | uṇīṃ na hotī parīmaḷīṃ | vasaṃtāgamīṃcīṃ vāṭoḷīṃ | mogarīṃ jaisīṃ || 1741 ||

तैसा गाणिवेतें मिरवी । गीतेवीणही रंगु दावीं । तो लाभाचा प्रबंधु ओंवी । केला मियां ॥ १७४२ ॥

taisā gāṇiveteṃ miravī | gītevīṇahī raṃgu dāvīṃ | to lābhācā prabaṃdhu oṃvī | kelā miyāṃ || 1742 ||

तेणें आबालसुबोधें । ओवीयेचेनि प्रबंधें । ब्रह्मरससुस्वादें । अक्षरें गुंथिलीं ॥ १७४३ ॥

teṇeṃ ābālasubodheṃ | ovīyeceni prabaṃdheṃ | brahmarasasusvādeṃ | akṣareṃ guṃthilīṃ || 1743 ||

आतां चंदनाच्या तरुवरीं । परीमळालागीं फुलवरीं । पारुखणें जियापरी । लागेना कीं ॥ १७४४ ॥

ātāṃ caṃdanācyā taruvarīṃ | parīmaḷālāgīṃ phulavarīṃ | pārukhaṇeṃ jiyāparī | lāgenā kīṃ || 1744 ||

तैसा प्रबंधु हा श्रवणीं । लागतखेंवो समाधि आणी । ऐकिलियाही वाखाणी । काय व्यसन न लवी ? ॥ १७४५ ॥

taisā prabaṃdhu hā śravaṇīṃ | lāgatakheṃvo samādhi āṇī | aikiliyāhī vākhāṇī | kāya vyasana na lavī ? || 1745 ||

पाठ करितां व्याजें । पांडित्यें येती वेषजे । तैं अमृतातें नेणिजे । फावलिया ॥ १७४६ ॥

pāṭha karitāṃ vyājeṃ | pāṃḍityeṃ yetī veṣaje | taiṃ amṛtāteṃ neṇije | phāvaliyā || 1746 ||

तैसेंनि आइतेपणें । कवित्व जालें हें उपेणें । मनन निदिध्यास श्रवणें । जिंतिलें आतां ॥ १७४७ ॥

taiseṃni āitepaṇeṃ | kavitva jāleṃ heṃ upeṇeṃ | manana nididhyāsa śravaṇeṃ | jiṃtileṃ ātāṃ || 1747 ||

हे स्वानंदभोगाची सेल । भलतयसीचि देईल । सर्वेंद्रियां पोषवील । श्रवणाकरवीं ॥ १७४८ ॥

he svānaṃdabhogācī sela | bhalatayasīci deīla | sarveṃdriyāṃ poṣavīla | śravaṇākaravīṃ || 1748 ||

चंद्रातें आंगवणें । भोगूनि चकोर शाहाणे । परी फावे जैसें चांदिणें । भलतयाही ॥ १७४९ ॥

caṃdrāteṃ āṃgavaṇeṃ | bhogūni cakora śāhāṇe | parī phāve jaiseṃ cāṃdiṇeṃ | bhalatayāhī || 1749 ||

तैसें अध्यात्मशास्त्रीं यिये । अंतरंगचि अधिकारिये । परी लोकु वाक्चातुर्यें । होईल सुखिया ॥ १७५० ॥

taiseṃ adhyātmaśāstrīṃ yiye | aṃtaraṃgaci adhikāriye | parī loku vākcāturyeṃ | hoīla sukhiyā || 1750 ||

ऐसें श्रीनिवृत्तिनाथाचें । गौरव आहे जी साचें । ग्रंथु नोहे हें कृपेचें । वैभव तिये ॥ १७५१ ॥

aiseṃ śrīnivṛttināthāceṃ | gaurava āhe jī sāceṃ | graṃthu nohe heṃ kṛpeceṃ | vaibhava tiye || 1751 ||

क्षीरसिंधु परिसरीं । शक्तीच्या कर्णकुहरीं । नेणों कैं श्रीत्रिपुरारीं । सांगितलें जें ॥ १७५२ ॥

kṣīrasiṃdhu parisarīṃ | śaktīcyā karṇakuharīṃ | neṇoṃ kaiṃ śrītripurārīṃ | sāṃgitaleṃ jeṃ || 1752 ||

तें क्षीरकल्लोळाआंतु । मकरोदरीं गुप्तु । होता तयाचा हातु । पैठें जालें ॥ १७५३ ॥

teṃ kṣīrakalloḷāāṃtu | makarodarīṃ guptu | hotā tayācā hātu | paiṭheṃ jāleṃ || 1753 ||

तो मत्स्येंद्र सप्तशृंगीं । भग्नावयवा चौरंगी । भेटला कीं तो सर्वांगीं । संपूर्ण जाला ॥ १७५४ ॥

to matsyeṃdra saptaśṛṃgīṃ | bhagnāvayavā cauraṃgī | bheṭalā kīṃ to sarvāṃgīṃ | saṃpūrṇa jālā || 1754 ||

मग समाधि अव्युत्थया । भोगावी वासना यया । ते मुद्रा श्रीगोरक्षराया । दिधली मीनीं ॥ १७५५ ॥

maga samādhi avyutthayā | bhogāvī vāsanā yayā | te mudrā śrīgorakṣarāyā | didhalī mīnīṃ || 1755 ||

तेणें योगाब्जिनीसरोवरु । विषयविध्वंसैकवीरु । तिये पदीं कां सर्वेश्वरु । अभिषेकिला ॥ १७५६ ॥

teṇeṃ yogābjinīsarovaru | viṣayavidhvaṃsaikavīru | tiye padīṃ kāṃ sarveśvaru | abhiṣekilā || 1756 ||

मग तिहीं तें शांभव । अद्वयानंदवैभव । संपादिलें सप्रभव । श्रीगहिनीनाथा ॥ १७५७ ॥

maga tihīṃ teṃ śāṃbhava | advayānaṃdavaibhava | saṃpādileṃ saprabhava | śrīgahinīnāthā || 1757 ||

तेणें कळिकळितु भूतां । आला देखोनि निरुता । ते आज्ञा श्रीनिवृत्तिनाथा । दिधली ऐसी ॥ १७५८ ॥

teṇeṃ kaḷikaḷitu bhūtāṃ | ālā dekhoni nirutā | te ājñā śrīnivṛttināthā | didhalī aisī || 1758 ||

ना आदिगुरु शंकरा- । लागोनि शिष्यपरंपरा । बोधाचा हा संसरा । जाला जो आमुतें ॥ १७५९ ॥

nā ādiguru śaṃkarā- | lāgoni śiṣyaparaṃparā | bodhācā hā saṃsarā | jālā jo āmuteṃ || 1759 ||

तो हा तूं घेऊनि आघवा । कळीं गिळितयां जीवां । सर्व प्रकारीं धांवा । करीं पां वेगीं ॥ १७६० ॥

to hā tūṃ gheūni āghavā | kaḷīṃ giḷitayāṃ jīvāṃ | sarva prakārīṃ dhāṃvā | karīṃ pāṃ vegīṃ || 1760 ||

आधींच तंव तो कृपाळु । वरी गुरुआज्ञेचा बोलू । जाला जैसा वर्षाकाळू । खवळणें मेघां ॥ १७६१ ॥

ādhīṃca taṃva to kṛpāḷu | varī guruājñecā bolū | jālā jaisā varṣākāḷū | khavaḷaṇeṃ meghāṃ || 1761 ||

मग आर्ताचेनि वोरसें । गीतार्थग्रंथनमिसें । वर्षला शांतरसें । तो हा ग्रंथु ॥ १७६२ ॥

maga ārtāceni voraseṃ | gītārthagraṃthanamiseṃ | varṣalā śāṃtaraseṃ | to hā graṃthu || 1762 ||

तेथ पुढां मी बापिया । मांडला आर्ती आपुलिया । कीं यासाठीं येवढिया । आणिलों यशा ॥ १७६३ ॥

tetha puḍhāṃ mī bāpiyā | māṃḍalā ārtī āpuliyā | kīṃ yāsāṭhīṃ yevaḍhiyā | āṇiloṃ yaśā || 1763 ||

एवं गुरुक्रमें लाधलें । समाधिधन जें आपुलें । तें ग्रंथें बोधौनि दिधलें । गोसावी मज ॥ १७६४ ॥

evaṃ gurukrameṃ lādhaleṃ | samādhidhana jeṃ āpuleṃ | teṃ graṃtheṃ bodhauni didhaleṃ | gosāvī maja || 1764 ||

वांचूनि पढे ना वाची । ना सेवाही जाणें स्वामीची । ऐशिया मज ग्रंथाची । योग्यता कें असे ? ॥ १७६५ ॥

vāṃcūni paḍhe nā vācī | nā sevāhī jāṇeṃ svāmīcī | aiśiyā maja graṃthācī | yogyatā keṃ ase ? || 1765 ||

परी साचचि गुरुनाथें । निमित्त करूनि मातें । प्रबंधव्याजें जगातें । रक्षिलें जाणा ॥ १७६६ ॥

parī sācaci gurunātheṃ | nimitta karūni māteṃ | prabaṃdhavyājeṃ jagāteṃ | rakṣileṃ jāṇā || 1766 ||

तऱ्ही पुरोहितगुणें । मी बोलिलों पुरें उणें । तें तुम्हीं माउलीपणें । उपसाहिजो जी ॥ १७६७ ॥

taऱhī purohitaguṇeṃ | mī boliloṃ pureṃ uṇeṃ | teṃ tumhīṃ māulīpaṇeṃ | upasāhijo jī || 1767 ||

शब्द कैसा घडिजे । प्रमेयीं कैसें पां चढिजें । अळंकारु म्हणिजे । काय तें नेणें ॥ १७६८ ॥

śabda kaisā ghaḍije | prameyīṃ kaiseṃ pāṃ caḍhijeṃ | aḷaṃkāru mhaṇije | kāya teṃ neṇeṃ || 1768 ||

सायिखडेयाचें बाहुलें । चालवित्या सूत्राचेनि चाले । तैसा मातें दावीत बोले । स्वामी तो माझा ॥ १७६९ ॥

sāyikhaḍeyāceṃ bāhuleṃ | cālavityā sūtrāceni cāle | taisā māteṃ dāvīta bole | svāmī to mājhā || 1769 ||

यालागीं मी गुणदोष- । विषीं क्षमाविना विशेष । जे मी संजात ग्रंथलों देख । आचार्यें कीं ॥ १७७० ॥

yālāgīṃ mī guṇadoṣa- | viṣīṃ kṣamāvinā viśeṣa | je mī saṃjāta graṃthaloṃ dekha | ācāryeṃ kīṃ || 1770 ||

आणि तुम्हां संतांचिये सभे । जें उणीवेंसी ठाके उभें । तें पूर्ण नोहे तरी तैं लोभें । तुम्हांसीचि कोपें ॥ १७७१ ॥

āṇi tumhāṃ saṃtāṃciye sabhe | jeṃ uṇīveṃsī ṭhāke ubheṃ | teṃ pūrṇa nohe tarī taiṃ lobheṃ | tumhāṃsīci kopeṃ || 1771 ||

सिवतलियाही परीसें । लोहत्वाचिये अवदसे । न मुकिजे आयसें । तैं कवणा बोलु । ॥ १७७२ ॥

sivataliyāhī parīseṃ | lohatvāciye avadase | na mukije āyaseṃ | taiṃ kavaṇā bolu | || 1772 ||

वोहळें हेंचि करावें । जे गंगेचें आंग ठाकावें । मगही गंगा जरी नोहावें । तैं तो काय करी ? ॥ १७७३ ॥

vohaḷeṃ heṃci karāveṃ | je gaṃgeceṃ āṃga ṭhākāveṃ | magahī gaṃgā jarī nohāveṃ | taiṃ to kāya karī ? || 1773 ||

म्हणौनि भाग्ययोगें बहुवें । तुम्हां संतांचें मी पाये । पातलों आतां कें लाहे । उणें जगीं । ॥ १७७४ ॥

mhaṇauni bhāgyayogeṃ bahuveṃ | tumhāṃ saṃtāṃceṃ mī pāye | pātaloṃ ātāṃ keṃ lāhe | uṇeṃ jagīṃ | || 1774 ||

अहो जी माझेनि स्वामी । मज संत जोडुनि तुम्हीं । दिधलेति तेणें सर्वकामीं । परीपूर्ण जालों ॥ १७७५ ॥

aho jī mājheni svāmī | maja saṃta joḍuni tumhīṃ | didhaleti teṇeṃ sarvakāmīṃ | parīpūrṇa jāloṃ || 1775 ||

पाहा पां मातें तुम्हां सांगडें । माहेर तेणें सुरवाडें । ग्रंथाचें आळियाडें । सिद्धी गेलें ॥ १७७६ ॥

pāhā pāṃ māteṃ tumhāṃ sāṃgaḍeṃ | māhera teṇeṃ suravāḍeṃ | graṃthāceṃ āḷiyāḍeṃ | siddhī geleṃ || 1776 ||

जी कनकाचें निखळ । वोतूं येईल भूमंडळ । चिंतारत्‌नीं कुळाचळ । निर्मूं येती ॥ १७७७ ॥

jī kanakāceṃ nikhaḷa | votūṃ yeīla bhūmaṃḍaḷa | ciṃtāratnīṃ kuḷācaḷa | nirmūṃ yetī || 1777 ||

सातांही हो सागरांतें । सोपें भरितां अमृतें । दुवाड नोहे तारांतें । चंद्र करितां ॥ १७७८ ॥

sātāṃhī ho sāgarāṃteṃ | sopeṃ bharitāṃ amṛteṃ | duvāḍa nohe tārāṃteṃ | caṃdra karitāṃ || 1778 ||

कल्पतरूचे आराम । लावितां नाहीं विषम । परी गीतार्थाचें वर्म । निवडूं न ये ॥ १७७९ ॥

kalpatarūce ārāma | lāvitāṃ nāhīṃ viṣama | parī gītārthāceṃ varma | nivaḍūṃ na ye || 1779 ||

तो मी येकु सर्व मुका । बोलोनि मऱ्हाठिया भाखा । करी डोळेवरी लोकां । घेवों ये ऐसें जें ॥ १७८० ॥

to mī yeku sarva mukā | boloni maऱhāṭhiyā bhākhā | karī ḍoḷevarī lokāṃ | ghevoṃ ye aiseṃ jeṃ || 1780 ||

हा ग्रंथसागरु येव्हढा । उतरोनि पैलीकडा । कीर्तिविजयाचा धेंडा । नाचे जो कां ॥ १७८१ ॥

hā graṃthasāgaru yevhaḍhā | utaroni pailīkaḍā | kīrtivijayācā dheṃḍā | nāce jo kāṃ || 1781 ||

गीतार्थाचा आवारु । कलशेंसीं महामेरु । रचूनि माजीं श्रीगुरु- । लिंग जें पूजीं ॥ १७८२ ॥

gītārthācā āvāru | kalaśeṃsīṃ mahāmeru | racūni mājīṃ śrīguru- | liṃga jeṃ pūjīṃ || 1782 ||

गीता निष्कपट माय । चुकोनि तान्हें हिंडे जें वाय । तें मायपूता भेटी होय । हा धर्म तुमचा ॥ १७८३ ॥

gītā niṣkapaṭa māya | cukoni tānheṃ hiṃḍe jeṃ vāya | teṃ māyapūtā bheṭī hoya | hā dharma tumacā || 1783 ||

तुम्हां सज्जनांचें केलें । आकळुनी जी मी बोलें । ज्ञानदेव म्हणे थेंकुलें । तैसें नोहें ॥ १७८४ ॥

tumhāṃ sajjanāṃceṃ keleṃ | ākaḷunī jī mī boleṃ | jñānadeva mhaṇe theṃkuleṃ | taiseṃ noheṃ || 1784 ||

काय बहु बोलों सकळां । मेळविलों जन्मफळा । ग्रंथसिद्धीचा सोहळा । दाविला जो हा ॥ १७८५ ॥

kāya bahu boloṃ sakaḷāṃ | meḷaviloṃ janmaphaḷā | graṃthasiddhīcā sohaḷā | dāvilā jo hā || 1785 ||

मियां जैसजैसिया आशा । केला तुमचा भरंवसा । ते पुरवूनि जी बहुवसा । आणिलों सुखा ॥ १७८६ ॥

miyāṃ jaisajaisiyā āśā | kelā tumacā bharaṃvasā | te puravūni jī bahuvasā | āṇiloṃ sukhā || 1786 ||

मजलागीं ग्रंथाची स्वामी । दुजीं सृष्टी जे हे केली तुम्ही । तें पाहोनि हांसों आम्हीं । विश्वामित्रातेंही ॥ १७८७ ॥

majalāgīṃ graṃthācī svāmī | dujīṃ sṛṣṭī je he kelī tumhī | teṃ pāhoni hāṃsoṃ āmhīṃ | viśvāmitrāteṃhī || 1787 ||

जे असोनि त्रिशंकुदोषें । धातयाही आणावें वोसें । तें नासतें कीजे कीं ऐसें । निर्मावें नाहीं ॥ १७८८ ॥

je asoni triśaṃkudoṣeṃ | dhātayāhī āṇāveṃ voseṃ | teṃ nāsateṃ kīje kīṃ aiseṃ | nirmāveṃ nāhīṃ || 1788 ||

शंभू उपमन्युचेनि मोहें । क्षीरसागरूही केला आहे । येथ तोही उपमे सरी नोहे । जे विषगर्भ कीं ॥ १७८९ ॥

śaṃbhū upamanyuceni moheṃ | kṣīrasāgarūhī kelā āhe | yetha tohī upame sarī nohe | je viṣagarbha kīṃ || 1789 ||

अंधकारु निशाचरां । गिळितां सूर्यें चराचरां । धांवा केला तरी खरा । ताउनी कीं तो ॥ १७९० ॥

aṃdhakāru niśācarāṃ | giḷitāṃ sūryeṃ carācarāṃ | dhāṃvā kelā tarī kharā | tāunī kīṃ to || 1790 ||

तातलियाही जगाकारणें । चंद्रें वेंचिलें चांदणें । तया सदोषा केवीं म्हणे । सारिखें हें ॥ १७९१ ॥

tātaliyāhī jagākāraṇeṃ | caṃdreṃ veṃcileṃ cāṃdaṇeṃ | tayā sadoṣā kevīṃ mhaṇe | sārikheṃ heṃ || 1791 ||

म्हणौनि तुम्हीं मज संतीं । ग्रंथरूप जो हा त्रिजगतीं । उपयोग केला तो पुढती । निरुपम जी ॥ १७९२ ॥

mhaṇauni tumhīṃ maja saṃtīṃ | graṃtharūpa jo hā trijagatīṃ | upayoga kelā to puḍhatī | nirupama jī || 1792 ||

किंबहुना तुमचें केलें । धर्मकीर्तन हें सिद्धी नेलें । येथ माझें जी उरलें । पाईकपण ॥ १७९३ ॥

kiṃbahunā tumaceṃ keleṃ | dharmakīrtana heṃ siddhī neleṃ | yetha mājheṃ jī uraleṃ | pāīkapaṇa || 1793 ||

आतां विश्वात्मकें देवें । येणें वाग्यज्ञें तोषावें । तोषोनि मज द्यावें । पसायदान हें ॥ १७९४ ॥

ātāṃ viśvātmakeṃ deveṃ | yeṇeṃ vāgyajñeṃ toṣāveṃ | toṣoni maja dyāveṃ | pasāyadāna heṃ || 1794 ||

जे खळांची व्यंकटी सांडो । तयां सत्कर्मीं रती वाढो । भूतां परस्परें पडो । मैत्र जीवाचें ॥ १७९५ ॥

je khaḷāṃcī vyaṃkaṭī sāṃḍo | tayāṃ satkarmīṃ ratī vāḍho | bhūtāṃ paraspareṃ paḍo | maitra jīvāceṃ || 1795 ||

दुरिताचें तिमिर जावो । विश्व स्वधर्मसूर्यें पाहो । जो जें वांछील तो तें लाहो । प्राणिजात ॥ १७९६ ॥

duritāceṃ timira jāvo | viśva svadharmasūryeṃ pāho | jo jeṃ vāṃchīla to teṃ lāho | prāṇijāta || 1796 ||

वर्षत सकळमंगळीं । ईश्वरनिष्ठांची मांदियाळी । अनवरत भूमंडळीं । भेटतु भूतां ॥ १७९७ ॥

varṣata sakaḷamaṃgaḷīṃ | īśvaraniṣṭhāṃcī māṃdiyāḷī | anavarata bhūmaṃḍaḷīṃ | bheṭatu bhūtāṃ || 1797 ||

चलां कल्पतरूंचे अरव । चेतना चिंतामणीचें गांव । बोलते जे अर्णव । पीयूषाचे ॥ १७९८ ॥

calāṃ kalpatarūṃce arava | cetanā ciṃtāmaṇīceṃ gāṃva | bolate je arṇava | pīyūṣāce || 1798 ||

चंद्रमे जे अलांछन । मार्तंड जे तापहीन । ते सर्वांही सदा सज्जन । सोयरे होतु ॥ १७९९ ॥

caṃdrame je alāṃchana | mārtaṃḍa je tāpahīna | te sarvāṃhī sadā sajjana | soyare hotu || 1799 ||

किंबहुना सर्वसुखीं । पूर्ण होऊनि तिहीं लोकीं । भजिजो आदिपुरुखीं । अखंडित ॥ १८०० ॥

kiṃbahunā sarvasukhīṃ | pūrṇa hoūni tihīṃ lokīṃ | bhajijo ādipurukhīṃ | akhaṃḍita || 1800 ||

आणि ग्रंथोपजीविये । विशेषीं लोकींयें । दृष्टादृष्ट विजयें । होआवें जी ॥ १८०१ ॥

āṇi graṃthopajīviye | viśeṣīṃ lokīṃyeṃ | dṛṣṭādṛṣṭa vijayeṃ | hoāveṃ jī || 1801 ||

तेथ म्हणे श्रीविश्वेशरावो । हा होईल दानपसावो । येणें वरें ज्ञानदेवो । सुखिया झाला ॥ १८०२ ॥

tetha mhaṇe śrīviśveśarāvo | hā hoīla dānapasāvo | yeṇeṃ vareṃ jñānadevo | sukhiyā jhālā || 1802 ||

ऐसें युगीं परी कळीं । आणि महाराष्ट्रमंडळीं । श्रीगोदावरीच्या कूलीं । दक्षिणलिंगीं ॥ १८०३ ॥

aiseṃ yugīṃ parī kaḷīṃ | āṇi mahārāṣṭramaṃḍaḷīṃ | śrīgodāvarīcyā kūlīṃ | dakṣiṇaliṃgīṃ || 1803 ||

त्रिभुवनैकपवित्र । अनादि पंचक्रोश क्षेत्र । जेथ जगाचें जीवनसूत्र । श्रीमहालया असे ॥ १८०४ ॥

tribhuvanaikapavitra | anādi paṃcakrośa kṣetra | jetha jagāceṃ jīvanasūtra | śrīmahālayā ase || 1804 ||

तेथ यदुवंशविलासु । जो सकळकळानिवासु । न्यायातें पोषी क्षितीशु । श्रीरामचंद्रु ॥ १८०५ ॥

tetha yaduvaṃśavilāsu | jo sakaḷakaḷānivāsu | nyāyāteṃ poṣī kṣitīśu | śrīrāmacaṃdru || 1805 ||

तेथ महेशान्वयसंभूतें । श्रीनिवृत्तिनाथसुतें । केलें ज्ञानदेवें गीते । देशीकार लेणें ॥ १८०६ ॥

tetha maheśānvayasaṃbhūteṃ | śrīnivṛttināthasuteṃ | keleṃ jñānadeveṃ gīte | deśīkāra leṇeṃ || 1806 ||

एवं भारताच्या गांवीं । भीष्मनाम प्रसिद्ध पर्वीं । श्रीकृष्णार्जुनीं बरवी । गोठी जे केली ॥ १८०७ ॥

evaṃ bhāratācyā gāṃvīṃ | bhīṣmanāma prasiddha parvīṃ | śrīkṛṣṇārjunīṃ baravī | goṭhī je kelī || 1807 ||

जें उपनिषदांचें सार । सर्व शास्त्रांचें माहेर । परमहंसीं सरोवर । सेविजे जें ॥ १८०८ ॥

jeṃ upaniṣadāṃceṃ sāra | sarva śāstrāṃceṃ māhera | paramahaṃsīṃ sarovara | sevije jeṃ || 1808 ||

तियें गीतेचा कलशु । संपूर्ण हा अष्टादशु । म्हणे निवृत्तिदासु । ज्ञानदेवो ॥ १८०९ ॥

tiyeṃ gītecā kalaśu | saṃpūrṇa hā aṣṭādaśu | mhaṇe nivṛttidāsu | jñānadevo || 1809 ||

पुढती पुढती पुढती । इया ग्रंथपुण्यसंपत्ती । सर्वसुखीं सर्वभूतीं । संपूर्ण होईजे ॥ १८१० ॥

puḍhatī puḍhatī puḍhatī | iyā graṃthapuṇyasaṃpattī | sarvasukhīṃ sarvabhūtīṃ | saṃpūrṇa hoīje || 1810 ||

शके बाराशतें बारोत्तरें । तैं टीका केली ज्ञानेश्वरें । सच्चिदानंदबाबा आदरें । लेखकु जाहला ॥ १८११ ॥

śake bārāśateṃ bārottareṃ | taiṃ ṭīkā kelī jñāneśvareṃ | saccidānaṃdabābā ādareṃ | lekhaku jāhalā || 1811 ||

इति श्री ज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां अष्टादशोध्यायः ॥

iti śrī jñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ aṣṭādaśodhyāyaḥ ||

॥ श्रीकृष्णार्पणमस्तु ॥ ॥ शुभं भवतु ॥ ॥ श्री परमात्मने नमः ॥ ॥ तत्सत् ब्रह्मार्पणमस्तु ॥

|| śrīkṛṣṇārpaṇamastu || || śubhaṃ bhavatu || || śrī paramātmane namaḥ || || tatsat brahmārpaṇamastu ||

गीता श्लोक

अर्जुन उवाच । संन्यासस्य महाबाहो तत्त्वमिच्छामि वेदितुम् । त्यागस्य च हृषीकेश पृथक्केशिनिषूदन ॥ १॥

arjuna uvāca | saṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum | tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthakkeśiniṣūdana || 1||

श्रीभगवानुवाच । काम्यानां कर्मणां न्यासं संन्यासं कवयो विदुः । सर्वकर्मफलत्यागं प्राहुस्त्यागं विचक्षणाः ॥ २॥

śrībhagavānuvāca | kāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ | sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhustyāgaṃ vicakṣaṇāḥ || 2||

त्याज्यं दोषवदित्येके कर्म प्राहुर्मनीषिणः । यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यमिति चापरे ॥ ३॥

tyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ | yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare || 3||

निश्चयं शृणु मे तत्र त्यागे भरतसत्तम । त्यागो हि पुरुषव्याघ्र त्रिविधः सम्प्रकीर्तितः ॥ ४॥

niścayaṃ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama | tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ samprakīrtitaḥ || 4||

यज्ञदानतपःकर्म न त्याज्यं कार्यमेव तत् । यज्ञो दानं तपश्चैव पावनानि मनीषिणाम् ॥ ५॥

yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat | yajño dānaṃ tapaścaiva pāvanāni manīṣiṇām || 5||

एतान्यपि तु कर्माणि सण्‌गं त्यक्त्वा फलानि च । कर्तव्यानीति मे पार्थ निश्चितं मतमुत्तमम् ॥ ६॥

etānyapi tu karmāṇi saṇgaṃ tyaktvā phalāni ca | kartavyānīti me pārtha niścitaṃ matamuttamam || 6||

नियतस्य तु संन्यासः कर्मणो नोपपद्यते । मोहात्तस्य परित्यागस्तामसः परिकीर्तितः ॥ ७॥

niyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate | mohāttasya parityāgastāmasaḥ parikīrtitaḥ || 7||

दुःखमित्येव यत्कर्म कायक्लेशभयात्त्यजेत् । स कृत्वा राजसं त्यागं नैव त्यागफलं लभेत् ॥ ८॥

duḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajet | sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet || 8||

कार्यमित्येव यत्कर्म नियतं क्रियतेऽर्जुन । सण्‌गं त्यक्त्वा फलं चैव स त्यागः सात्त्विको मतः ॥ ९॥

kāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna | saṇgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ || 9||

न द्वेष्ट्यकुशलं कर्म कुशले नानुषज्जते । त्यागी सत्त्वसमाविष्टो मेधावी छिन्नसंशयः ॥ १०॥

na dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate | tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ || 10||

न हि देहभृता शक्यं त्यक्तुं कर्माण्यशेषतः । यस्तु कर्मफलत्यागी स त्यागीत्यभिधीयते ॥ ११॥

na hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ | yastu karmaphalatyāgī sa tyāgītyabhidhīyate || 11||

अनिष्टमिष्टं मिश्रं च त्रिविधं कर्मणः फलम् । भवत्यत्यागिनां प्रेत्य न तु संन्यासिनां क्वचित् ॥ १२॥

aniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam | bhavatyatyāgināṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kvacit || 12||

पञ्चैतानि महाबाहो कारणानि निबोध मे । साण्‌ख्ये कृतान्ते प्रोक्तानि सिद्धये सर्वकर्मणाम् ॥ १३॥

pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me | sāṇkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām || 13||

अधिष्ठानं तथा कर्ता करणं च पृथग्विधम् । विविधाश्च पृथक्चेष्टा दैवं चैवात्र पञ्चमम् ॥ १४॥

adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham | vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam || 14||

शरीरवाण्‌मनोभिर्यत्कर्म प्रारभते नरः । न्याय्यं वा विपरीतं वा पञ्चैते तस्य हेतवः ॥ १५॥

śarīravāṇmanobhiryatkarma prārabhate naraḥ | nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ || 15||

तत्रैवं सति कर्तारमात्मानं केवलं तु यः । पश्यत्यकृतबुद्धित्वान्न स पश्यति दुर्मतिः ॥ १६॥

tatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ | paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ || 16||

यस्य नाहंकृतो भावो बुद्धिर्यस्य न लिप्यते । हत्वाऽपि स इमा.ण्ल्लोकान्न हन्ति न निबध्यते ॥ १७॥

yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate | hatvā'pi sa imā.ṇllokānna hanti na nibadhyate || 17||

ज्ञानं ज्ञेयं परिज्ञाता त्रिविधा कर्मचोदना । करणं कर्म कर्तेति त्रिविधः कर्मसंग्रहः ॥ १८॥

jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā | karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṃgrahaḥ || 18||

ज्ञानं कर्म च कर्ताच त्रिधैव गुणभेदतः । प्रोच्यते गुणसण्‌ख्याने यथावच्छृणु तान्यपि ॥ १९॥

jñānaṃ karma ca kartāca tridhaiva guṇabhedataḥ | procyate guṇasaṇkhyāne yathāvacchṛṇu tānyapi || 19||

सर्वभूतेषु येनैकं भावमव्ययमीक्षते । अविभक्तं विभक्तेषु तज्ञानं विद्धि सात्त्विकम् ॥ २०॥

sarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate | avibhaktaṃ vibhakteṣu tajñānaṃ viddhi sāttvikam || 20||

पृथक्त्वेन तु यज्ञानं नानाभावान्पृथग्विधान् । वेत्ति सर्वेषु भूतेषु तज्ञानं विद्धि राजसम् ॥ २१॥

pṛthaktvena tu yajñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān | vetti sarveṣu bhūteṣu tajñānaṃ viddhi rājasam || 21||

यत्तु कृत्स्नवदेकस्मिन्कार्ये सक्तमहैतुकम् । अतत्त्वार्थवदल्पं च तत्तामसमुदाहृतम् ॥ २२॥

yattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukam | atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam || 22||

नियतं सण्‌गरहितमरागद्वेषतः कृतम् । अफलप्रेप्सुना कर्म यत्तत्सात्त्विकमुच्यते ॥ २३॥

niyataṃ saṇgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam | aphalaprepsunā karma yattatsāttvikamucyate || 23||

यत्तु कामेप्सुना कर्म साहंकारेण वा पुनः । क्रियते बहुलायासं तद्राजसमुदाहृतम् ॥ २४॥

yattu kāmepsunā karma sāhaṃkāreṇa vā punaḥ | kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam || 24||

अनुबन्धं क्षयं हिंसामनपेक्ष्य च पौरुषम् । मोहादारभ्यते कर्म यत्तत्तामसमुच्यते ॥ २५॥

anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanapekṣya ca pauruṣam | mohādārabhyate karma yattattāmasamucyate || 25||

मुक्तसण्‌गोऽनहंवादी धृत्युत्साहसमन्वितः । सिद्ध्यसिद्ध्योर्निर्विकारः कर्ता सात्त्विक उच्यते ॥ २६॥

muktasaṇgo'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ | siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate || 26||

रागी कर्मफलप्रेप्सुर्लुब्धो हिंसात्मकोऽशुचिः । हर्षशोकान्वितः कर्ता राजसः परिकीर्तितः ॥ २७॥

rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ | harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ || 27||

अयुक्तः प्राकृतः स्तब्धः शठो नैष्कृतिकोऽलसः । विषादी दीर्घसूत्री च कर्ता तामस उच्यते ॥ २८॥

ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ | viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate || 28||

बुद्धेर्भेदं धृतेश्चैव गुणतस्त्रिविधं शृणु । प्रोच्यमानमशेषेण पृथक्त्वेन धनञ्जय ॥ २९॥

buddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śṛṇu | procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya || 29||

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च कार्याकार्ये भयाभये । बन्धं मोक्षं च या वेत्ति बुद्धिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ ३०॥

pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye | bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī || 30||

यया धर्ममधर्मं च कार्यं चाकार्यमेव च । अयथावत्प्रजानाति बुद्धिः सा पार्थ राजसी ॥ ३१॥

yayā dharmamadharmaṃ ca kāryaṃ cākāryameva ca | ayathāvatprajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī || 31||

अधर्मं धर्ममिति या मन्यते तमसावृता । सर्वार्थान्विपरीतांश्च बुद्धिः सा पार्थ तामसी ॥ ३२॥

adharmaṃ dharmamiti yā manyate tamasāvṛtā | sarvārthānviparītāṃśca buddhiḥ sā pārtha tāmasī || 32||

धृत्या यया धारयते मनःप्राणेन्द्रियक्रियाः । योगेनाव्यभिचारिण्या धृतिः सा पार्थ सात्त्विकी ॥ ३३॥

dhṛtyā yayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ | yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī || 33||

यया तु धर्मकामार्थान्धृत्या धारयतेऽर्जुन । प्रसण्‌गेन फलाकाण्‌क्षी धृतिः सा पार्थ राजसी ॥ ३४॥

yayā tu dharmakāmārthāndhṛtyā dhārayate'rjuna | prasaṇgena phalākāṇkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī || 34||

यया स्वप्नं भयं शोकं विषादं मदमेव च । न विमुञ्चति दुर्मेधा धृतिः सा पार्थ तामसी ॥ ३५॥

yayā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ madameva ca | na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī || 35||

सुखं त्विदानीं त्रिविधं शृणु मे भरतर्षभ । अभ्यासाद्रमते यत्र दुःखान्तं च निगच्छति ॥ ३६॥

sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śṛṇu me bharatarṣabha | abhyāsādramate yatra duḥkhāntaṃ ca nigacchati || 36||

यत्तदग्रे विषमिव परिणामेऽमृतोपमम् । तत्सुखं सात्त्विकं प्रोक्तमात्मबुद्धिप्रसादजम् ॥ ३७॥

yattadagre viṣamiva pariṇāme'mṛtopamam | tatsukhaṃ sāttvikaṃ proktamātmabuddhiprasādajam || 37||

विषयेन्द्रियसंयोगाद्यत्तदग्रेऽमृतोपमम् । परिणामे विषमिव तत्सुखं राजसं स्मृतम् ॥ ३८॥

viṣayendriyasaṃyogādyattadagre'mṛtopamam | pariṇāme viṣamiva tatsukhaṃ rājasaṃ smṛtam || 38||

यदग्रे चानुबन्धे च सुखं मोहनमात्मनः । निद्रालस्यप्रमादोत्थं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ ३९॥

yadagre cānubandhe ca sukhaṃ mohanamātmanaḥ | nidrālasyapramādotthaṃ tattāmasamudāhṛtam || 39||

न तदस्ति पृथिव्यां वा दिवि देवेषु वा पुनः । सत्त्वं प्रकृतिजैर्मुक्तं यदेभिः स्यात्त्रिभिर्गुणैः ॥ ४०॥

na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ | sattvaṃ prakṛtijairmuktaṃ yadebhiḥ syāttribhirguṇaiḥ || 40||

ब्राह्मणक्षत्रियविशां शूद्राणां च परन्तप । कर्माणि प्रविभक्तानि स्वभावप्रभवैर्गुणैः ॥ ४१॥

brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca parantapa | karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ || 41||

शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च । ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥ ४२॥

śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca | jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam || 42||

शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् । दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥ ४३॥

śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam | dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ karma svabhāvajam || 43||

कृषिगौरक्ष्यवाणिज्यं वैश्यकर्म स्वभावजम् । परिचर्यात्मकं कर्म शूद्रस्यापि स्वभावजम् ॥ ४४॥

kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam | paricaryātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam || 44||

स्वे स्वे कर्मण्यभिरतः संसिद्धिं लभते नरः । स्वकर्मनिरतः सिद्धिं यथा विन्दति तच्छृणु ॥ ४५॥

sve sve karmaṇyabhirataḥ saṃsiddhiṃ labhate naraḥ | svakarmanirataḥ siddhiṃ yathā vindati tacchṛṇu || 45||

यतः प्रवृत्तिर्भूतानां येन सर्वमिदं ततम् । स्वकर्मणा तमभ्यर्च्य सिद्धिं विन्दति मानवः ॥ ४६॥

yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yena sarvamidaṃ tatam | svakarmaṇā tamabhyarcya siddhiṃ vindati mānavaḥ || 46||

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् । स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥ ४७॥

śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt | svabhāvaniyataṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam || 47||

सहजं कर्म कौन्तेय सदोषमपि न त्यजेत् । सर्वारम्भा हि दोषेण धूमेनाग्निरिवावृताः ॥ ४८॥

sahajaṃ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajet | sarvārambhā hi doṣeṇa dhūmenāgnirivāvṛtāḥ || 48||

असक्तबुद्धिः सर्वत्र जितात्मा विगतस्पृहः । नैष्कर्म्यसिद्धिं परमां संन्यासेनाधिगच्छति ॥ ४९॥

asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ | naiṣkarmyasiddhiṃ paramāṃ saṃnyāsenādhigacchati || 49||

सिद्धिं प्राप्तो यथा ब्रह्म तथाप्नोति निबोध मे । समासेनैव कौन्तेय निष्ठा ज्ञानस्य या परा ॥ ५०॥

siddhiṃ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me | samāsenaiva kaunteya niṣṭhā jñānasya yā parā || 50||

बुद्ध्या विशुद्धया युक्तो धृत्यात्मानं नियम्य च । शब्दादीन्विषयांस्त्यक्त्वा रागद्वेषौ व्युदस्य च ॥ ५१॥

buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyātmānaṃ niyamya ca | śabdādīnviṣayāṃstyaktvā rāgadveṣau vyudasya ca || 51||

विविक्तसेवी लघ्वाशी यतवाक्कायमानसः । ध्यानयोगपरो नित्यं वैराग्यं समुपाश्रितः ॥ ५२॥

viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥ | dhyānayogaparo nityaṃ vairāgyaṃ samupāśritaḥ || 52||

अहंकारं बलं दर्पं कामं क्रोधं परिग्रहम् । विमुच्य निर्ममः शान्तो ब्रह्मभूयाय कल्पते ॥ ५३॥

ahaṃkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham | vimucya nirmamaḥ śānto brahmabhūyāya kalpate || 53||

ब्रह्मभूतः प्रसन्नात्मा न शोचति न काण्‌क्षति । समः सर्वेषु भूतेषु मद्भक्तिं लभते पराम् ॥ ५४॥

brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocati na kāṇkṣati | samaḥ sarveṣu bhūteṣu madbhaktiṃ labhate parām || 54||

भक्त्या मामभिजानाति यावान्यश्चास्मि तत्त्वतः । ततो मां तत्त्वतो ज्ञात्वा विशते तदनन्तरम् ॥ ५५॥

bhaktyā māmabhijānāti yāvānyaścāsmi tattvataḥ | tato māṃ tattvato jñātvā viśate tadanantaram || 55||

सर्वकर्माण्यपि सदा कुर्वाणो मद्व्यपाश्रयः । मत्प्रसादादवाप्नोति शाश्वतं पदमव्ययम् ॥ ५६॥

sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥ | matprasādādavāpnoti śāśvataṃ padamavyayam || 56||

चेतसा सर्वकर्माणि मयि संन्यस्य मत्परः । बुद्धियोगमुपाश्रित्य मच्चित्तः सततं भव ॥ ५७॥

cetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya matparaḥ | buddhiyogamupāśritya maccittaḥ satataṃ bhava || 57||

मच्चित्तः सर्वदुर्गाणि मत्प्रसादात्तरिष्यसि । अथ चेत्त्वमहंकारान्न श्रोष्यसि विनण्‌क्ष्यसि ॥ ५८॥

maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasi | atha cettvamahaṃkārānna śroṣyasi vinaṇkṣyasi || 58||

यदहंकारमाश्रित्य न योत्स्य इति मन्यसे । मिथ्यैष व्यवसायस्ते प्रकृतिस्त्वां नियोक्ष्यति ॥ ५९॥

yadahaṃkāramāśritya na yotsya iti manyase | mithyaiṣa vyavasāyaste prakṛtistvāṃ niyokṣyati || 59||

स्वभावजेन कौन्तेय निबद्धः स्वेन कर्मणा । कर्तुं नेच्छसि यन्मोहात्करिष्यस्यवशोपि तत् ॥ ६०॥

svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā | kartuṃ necchasi yanmohātkariṣyasyavaśopi tat || 60||

ईश्वरः सर्वभूतानां हृद्देशेऽर्जुन तिष्ठति । भ्रामयन्सर्वभूतानि यन्त्रारूढानि मायया ॥ ६१॥

īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛddeśe'rjuna tiṣṭhati | bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā || 61||

तमेव शरणं गच्छ सर्वभावेन भारत । तत्प्रसादात्परां शान्तिं स्थानं प्राप्स्यसि शाश्वतम् ॥ ६२॥

tameva śaraṇaṃ gaccha sarvabhāvena bhārata | tatprasādātparāṃ śāntiṃ sthānaṃ prāpsyasi śāśvatam || 62||

इति ते ज्ञानमाख्यातं गुह्याद्गुह्यतरं मया । विमृश्यैतदशेषेण यथेच्छसि तथा कुरु ॥ ६३॥

iti te jñānamākhyātaṃ guhyādguhyataraṃ mayā | vimṛśyaitadaśeṣeṇa yathecchasi tathā kuru || 63||

सर्वगुह्यतमं भूयः शृणु मे परमं वचः । इष्टोऽसि मे दृढमिति ततो वक्ष्यामि ते हितम् ॥ ६४॥

sarvaguhyatamaṃ bhūyaḥ śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | iṣṭo'si me dṛḍhamiti tato vakṣyāmi te hitam || 64||

मन्मना भव मद्भक्तो मद्याजी मां नमस्कुरु । मामेवैष्यसि सत्यं ते प्रतिजाने प्रियोऽसि मे ॥ ६५॥

manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru | māmevaiṣyasi satyaṃ te pratijāne priyo'si me || 65||

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज । अहं त्वां सर्वपापेभ्यो मोक्ष्ययिष्यामि मा शुचः ॥ ६६॥

sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja | ahaṃ tvāṃ sarvapāpebhyo mokṣyayiṣyāmi mā śucaḥ || 66||

इदं ते नातपस्काय नाभक्ताय कदाचन । न चाशुश्रूषवे वाच्यं न च मां योऽभ्यसूयति ॥ ६७॥

idaṃ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana | na cāśuśrūṣave vācyaṃ na ca māṃ yo'bhyasūyati || 67||

य इदं परमं गुह्यं मद्भक्तेष्वभिधास्यति । भक्तिं मयि परां कृत्वा मामेवैष्यत्यसंशयः ॥ ६८॥

ya idaṃ paramaṃ guhyaṃ madbhakteṣvabhidhāsyati | bhaktiṃ mayi parāṃ kṛtvā māmevaiṣyatyasaṃśayaḥ || 68||

न च तस्मान्मनुष्येषु कश्चिन्मे प्रियकृत्तमः । भविता न च मे तस्मादन्यः प्रियतरो भुवि ॥ ६९॥

na ca tasmānmanuṣyeṣu kaścinme priyakṛttamaḥ | bhavitā na ca me tasmādanyaḥ priyataro bhuvi || 69||

अध्येष्यते च य इमं धर्म्यं संवादमावयोः । ज्ञानयज्ञेन तेनाहमिष्टः स्यामिति मे मतिः ॥ ७०॥

adhyeṣyate ca ya imaṃ dharmyaṃ saṃvādamāvayoḥ | jñānayajñena tenāhamiṣṭaḥ syāmiti me matiḥ || 70||

श्रद्धावाननसूयश्च शृणुयादपि यो नरः । सोऽपि मुक्तः शुभा.ण्ल्लोकान्प्राप्नुयात्पुण्यकर्मणाम् ॥ ७१॥

śraddhāvānanasūyaśca śṛṇuyādapi yo naraḥ | so'pi muktaḥ śubhā.ṇllokānprāpnuyātpuṇyakarmaṇām || 71||

कच्चिदेतच्छ्रुतं पार्थ त्वयैकाग्रेण चेतसा । कच्चिदज्ञानसम्मोहः प्रनष्टस्ते धनञ्जय ॥ ७२॥

kaccidetacchrutaṃ pārtha tvayaikāgreṇa cetasā | kaccidajñānasammohaḥ pranaṣṭaste dhanañjaya || 72||

अर्जुन उवाच । नष्टो मोहः स्मृतिर्लब्धा त्वत्प्रसादान्मयाच्युत । स्थितोऽस्मि गतसन्देहः करिष्ये वचनं तव ॥ ७३॥

arjuna uvāca | naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmayācyuta | sthito'smi gatasandehaḥ kariṣye vacanaṃ tava || 73||

सञ्जय उवाच । इत्यहं वासुदेवस्य पार्थस्य च महात्मनः । संवादमिममश्रौषमद्भुतं रोमहर्षणम् ॥ ७४॥

sañjaya uvāca | ityahaṃ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ | saṃvādamimamaśrauṣamadbhutaṃ romaharṣaṇam || 74||

व्यासप्रसादाच्छ्रुतवानेतद्गुह्यमहं परम् । योगं योगेश्वरात्कृष्णात्साक्षात्कथयतः स्वयम् ॥ ७५॥

vyāsaprasādācchrutavānetadguhyamahaṃ param | yogaṃ yogeśvarātkṛṣṇātsākṣātkathayataḥ svayam || 75||

राजन्संस्मृत्य संस्मृत्य संवादमिममद्भुतम् । केशवार्जुनयोः पुण्यं हृष्यामि च मुहुर्मुहुः ॥ ७६॥

rājansaṃsmṛtya saṃsmṛtya saṃvādamimamadbhutam | keśavārjunayoḥ puṇyaṃ hṛṣyāmi ca muhurmuhuḥ || 76||

तच्च संस्मृत्य संस्मृत्य रूपमत्यद्भुतं हरेः । विस्मयो मे महान् राजन्हृष्यामि च पुनः पुनः ॥ ७७॥

tacca saṃsmṛtya saṃsmṛtya rūpamatyadbhutaṃ hareḥ | vismayo me mahān rājanhṛṣyāmi ca punaḥ punaḥ || 77||

यत्र योगेश्वरः कृष्णो यत्र पार्थो धनुर्धरः । तत्र श्रीर्विजयो भूतिर्ध्रुवा नीतिर्मतिर्मम ॥ ७८॥

yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ | tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 78||

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे मोक्षसंन्यासयोगो नाम अष्टादशोऽध्यायः ॥ १८ ॥

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde mokṣasaṃnyāsayogo nāma aṣṭādaśo'dhyāyaḥ || 18 ||

श्रीशके पंधराशें साहोत्तरीं । तारणनामसंवत्सरीं । एकाजनार्दनें अत्यादरीं । गीता-ज्ञानेश्वरी प्रतिशुद्ध केली ॥ १ ॥

śrīśake paṃdharāśeṃ sāhottarīṃ | tāraṇanāmasaṃvatsarīṃ | ekājanārdaneṃ atyādarīṃ | gītā-jñāneśvarī pratiśuddha kelī || 1 ||

ग्रंथ पूर्वींच अतिशुद्ध । परी पाठांतरीं शुद्ध अबद्ध । तो शोधूनियां एवंविध । प्रतिशुद्ध सिद्धज्ञानेश्वरी ॥ २ ॥

graṃtha pūrvīṃca atiśuddha | parī pāṭhāṃtarīṃ śuddha abaddha | to śodhūniyāṃ evaṃvidha | pratiśuddha siddhajñāneśvarī || 2 ||

नमो ज्ञानेश्वरा निष्कलंका । जयाची गीतेची वाचितां टीका । ज्ञान होय लोकां । अतिभाविकां ग्रंथार्थियां ॥ ३ ॥

namo jñāneśvarā niṣkalaṃkā | jayācī gītecī vācitāṃ ṭīkā | jñāna hoya lokāṃ | atibhāvikāṃ graṃthārthiyāṃ || 3 ||

बहुकाळपर्वणी गोमटी । भाद्रपदमास कपिलाषष्ठी । प्रतिष्ठानीं गोदातटीं । लेखनकामाठी संपूर्ण जाली ॥ ४ ॥

bahukāḷaparvaṇī gomaṭī | bhādrapadamāsa kapilāṣaṣṭhī | pratiṣṭhānīṃ godātaṭīṃ | lekhanakāmāṭhī saṃpūrṇa jālī || 4 ||

ज्ञानेश्वरीपाठीं । जो ओंवी करील मऱ्हाटी । तेणें अमृताचे ताटीं । जाण नरोटी ठेविली ॥ ५ ॥

jñāneśvarīpāṭhīṃ | jo oṃvī karīla maऱhāṭī | teṇeṃ amṛtāce tāṭīṃ | jāṇa naroṭī ṭhevilī || 5 ||

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | aśṭādaśo'dhyāyaḥ - adhyāya aṭharāvā | | | mokṣasaṃjñāsayogaḥ |

पद 1

जयजय देव निर्मळ । निजजनाखिलमंगळ । जन्मजराजलदजाळ । प्रभंजन ॥ १ ॥

jayajaya deva nirmaḷa | nijajanākhilamaṃgaḷa | janmajarājaladajāḷa | prabhaṃjana || 1 ||

पद 2

जयजय देव प्रबळ । विदळितामंगळकुळ । निगमागमद्रुमफळ । फलप्रद ॥ २ ॥

jayajaya deva prabaḷa | vidaḷitāmaṃgaḷakuḷa | nigamāgamadrumaphaḷa | phalaprada || 2 ||

पद 3

जयजय देव सकल । विगतविषयवत्सल । कलितकाळकौतूहल । कलातीत ॥ ३ ॥

jayajaya deva sakala | vigataviṣayavatsala | kalitakāḷakautūhala | kalātīta || 3 ||

पद 4

जयजय देव निश्चळ । चलितचित्तपानतुंदिल । जगदुन्मीलनाविरल । केलिप्रिय ॥ ४ ॥

jayajaya deva niścaḷa | calitacittapānatuṃdila | jagadunmīlanāvirala | kelipriya || 4 ||

पद 5

जयजय देव निष्कळ । स्फुरदमंदानंदबहळ । नित्यनिरस्ताखिलमळ । मूळभूत ॥ ५ ॥

jayajaya deva niṣkaḷa | sphuradamaṃdānaṃdabahaḷa | nityanirastākhilamaḷa | mūḷabhūta || 5 ||

पद 6

जयजय देव स्वप्रभ । जगदंबुदगर्भनभ । भुवनोद्भवारंभस्तंभ । भवध्वंस ॥ ६ ॥

jayajaya deva svaprabha | jagadaṃbudagarbhanabha | bhuvanodbhavāraṃbhastaṃbha | bhavadhvaṃsa || 6 ||

पद 7

जयजय देव विशुद्ध । विदुदयोद्यानद्विरद । शमदम-मदनमदभेद । दयार्णव ॥ ७ ॥

jayajaya deva viśuddha | vidudayodyānadvirada | śamadama-madanamadabheda | dayārṇava || 7 ||

पद 8

जयजय देवैकरूप । अतिकृतकंदर्पसर्पदर्प । भक्तभावभुवनदीप । तापापह ॥ ८ ॥

jayajaya devaikarūpa | atikṛtakaṃdarpasarpadarpa | bhaktabhāvabhuvanadīpa | tāpāpaha || 8 ||

पद 9

जयजय देव अद्वितीय । परीणतोपरमैकप्रिय । निजजनजित भजनीय । मायागम्य ॥ ९ ॥

jayajaya deva advitīya | parīṇatoparamaikapriya | nijajanajita bhajanīya | māyāgamya || 9 ||

पद 10

jayajaya deva śrīguro | akalpanākhyakalpataro | svasaṃvidrumabījapraro | haṇāvanī || 10 ||

पद 11

he kāya ekaika aisaiseṃ | nānāparībhāṣāvaśeṃ | stotra karūṃ tujoddeśeṃ | nirviśeṣā || 11 ||

पद 12

jihīṃṃ viśeṣaṇīṃ viśeṣije | teṃ dṛśya navhe rūpa tujheṃ | heṃ jāṇeṃ mī mhaṇauni lājeṃ | vānaṇā ihīṃ || 12 ||

पद 13

परी मर्यादेचा सागरु । हा तंवचि तया डगरु । जंव न देखे सुधाकरु । उदया आला ॥ १३ ॥

parī maryādecā sāgaru | hā taṃvaci tayā ḍagaru | jaṃva na dekhe sudhākaru | udayā ālā || 13 ||

पद 14

somakāṃtu nijanirjharīṃṃ | caṃdrā arghyādika na karī | teṃ toci avadhārīṃ | karavī kīṃ jī || 14 ||

पद 15

neṇoṃ kaisī vasaṃtasaṃgeṃ | avacitiyā vṛkṣācīṃ aṃgeṃ | phuṭatī taiṃ he tayāṃhi jogeṃ | dharaṇeṃ nohe ? || 15 ||

पद 16

पद्मिनी रविकिरण । लाहे मग लाजें कवण ? । कां जळें शिवतलें लवण । आंग भुले ॥ १६ ॥

padminī ravikiraṇa | lāhe maga lājeṃ kavaṇa ? | kāṃ jaḷeṃ śivataleṃ lavaṇa | āṃga bhule || 16 ||

पद 17

taisā tūteṃ jetha mī smareṃ | tetha mīpaṇa mī visareṃ | maga jākaḷilā ḍheṃkareṃ | tṛptu jaisā || 17 ||

पद 18

maja tuvāṃ jī keleṃ taiseṃ | mājheṃ mīpaṇa davaḍūni deśeṃ | stutimiṣeṃca pāṃ piseṃ | bāṃdhaleṃ vāce || 18 ||

पद 19

nā yeऱhavīṃṃ tarī āṭhavīṃ | rāhoni stuti jaiṃ karāvī | taiṃ guṇāguṇiyā dharāvī | sarobharī kīṃṃṃ || 19 ||

पद 20

tarī tūṃ jī ekarasāceṃ liṃga | kevīṃ karūṃ guṇāguṇīṃ vibhāga | motīṃ phoḍoni sāṃdhitāṃ cāṃga | kīṃ taiseṃci bhaleṃ || 20 ||

पद 21

āṇi bāpa tūṃ māya | ihīṃ bolīṃ nā stuti hoya | ḍiṃbhopādhika āhe | viṭāḷu tetheṃ || 21 ||

पद 22

jī jāleni pāikeṃ āleṃ | teṃ gosāvīpaṇa kevīṃ boleṃ ? | aiseṃ upādhī uśiṭaleṃ | kāya varṇūṃ || 22 ||

पद 23

jarī ātmā tūṃ ekasarā | heṃhī mhaṇatāṃ dātārā | tarī āṃtula tūṃ bāherā | ghāpatāsī || 23 ||

पद 24

mhaṇauni satyaci tujalāgīṃṃ | stuti na dekhoṃ jī jagīṃ | maunāvāṃcūni leṇeṃ āṃgīṃ | susīnā mā || 24 ||

पद 25

stuti kāṃhīṃ na bolaṇeṃ | pūjā kāṃhīṃṃ na karaṇeṃ | sannidhī kāṃhīṃṃṃ na hoṇeṃ | tujhyā ṭhāyīṃ|| 25 ||

पद 26

tarī jiṃtaleṃ jaiseṃ bhulī | piseṃ ālāpu ghālī | taiseṃ vānūṃ teṃ māūlī | upasāhāveṃ tuvāṃ || 26 ||

पद 27

ātāṃ gītārthācī muktamudī | lāvīṃ mājhiye vāgvṛddhī | je māne he sabhāsadīṃ | sajjanāṃcyā || 27 ||

पद 28

tetha mhaṇitaleṃ śrīnivṛttī | nako heṃ puḍhatapuḍhatī | parīsīṃ lohā ghṛṣṭī kitī | veḷaveḷāṃ kīje gā | || 28 ||

पद 29

taṃva vinavī jñānadevo | mhaṇe ho kāṃ jī pasāvo | tarī avadhāna detu devo | graṃthā ātāṃ || 29 ||

पद 30

jī gītāratnaprāsādācā | kaḷasu arthaciṃtāmaṇīcā | sarva gītādarśanācā | pāḍhāūṃ jo || 30 ||

पद 31

lokīṃ tarī āthī aiseṃ | je durūni kaḷasu dise | āṇī bheṭīci hātavase | devatecī tiye || 31 ||

पद 32

taiseṃci ethahī āhe | je ekeci yeṇeṃ adhyāyeṃ | āghavāci dṛṣṭa hoye | gītāgamu hā || 32 ||

पद 33

mī kaḷasu yāci kāraṇeṃ | aṭharāvā adhyāyo mhaṇeṃ | uvāilā bādarāyaṇeṃ | gītāprāsādā || 33 ||

पद 34

nohe kaḷasāparateṃ kāṃhīṃ | prāsādīṃ kāma nāhīṃ | teṃ sāṃgatase gītā hī | saṃpalepaṇeṃ || 34 ||

पद 35

vyāsu sahajeṃ sūtrī baḷī | teṇeṃ nigamaratnācaḷīṃ | upaniṣadārthācī māḷī- | mājīṃ khāṃḍilī || 35 ||

पद 36

tetha trivargācā aṇuāru | āḍaū nighālā jo apāru | to mahābhārataprākāru | bhoṃvatā kelā || 36 ||

पद 37

mājīṃ ātmajñānāceṃ ekavaṭa | daḷavāḍeṃ jhāḍūni cokhaṭa | ghaḍileṃ pārthavaikuṃṭha- | saṃvāda kusarī || 37 ||

पद 38

nivṛttisūtra soḍavaṇiyā | sarva śāstrārtha puravaṇiyā | āvo sādhilā māṃḍaṇiyā | mokṣarekhecā || 38 ||

पद 39

aiseni karitāṃ ubhārā | paṃdharā adhyāyāṃta paṃdharā | bhūmi nirvāḷaliyā purā | prāsādu jāhalā || 39 ||

पद 40

uparī soḷāvā adhyāyo | to grīvaghaṃṭecā āvo | saptadaśu toci ṭhāvo | paḍaghāṇiye || 40 ||

पद 41

tayāhīvarī aṣṭādaśu | to apaisā māṃḍalā kaḷasu | upari gītādikīṃ vyāsu | dhvajeṃ lāgalā || 41 ||

पद 42

mhaṇauni māgīla je adhyāye | te caḍhate bhūmīce āye | tayāṃceṃ pureṃ dāvitāhe | āpulyā āṃgīṃ || 42 ||

पद 43

jālayā kāmā nāhīṃ corī | te kaḷaseṃ hoya ujarī | tevīṃṃ aṣṭādaśu vivarī | sādyaṃta gītā || 43 ||

पद 44

aisā vyāseṃ viṃdāṇiyeṃ | gītāprāsādu soḍavaṇiye | āṇūni rākhile prāṇiye | nānāparī || 44 ||

पद 45

eka pradakṣiṇā japāciyā | bāheroni karitī yayā | eka te śravaṇamiṣeṃ chāyā | sevitī yayācī || 45 ||

पद 46

eka te avadhānācā purā | viḍāpāūḍa bhītarāṃ | gheūni righatī gābhārāṃ | arthajñānācyā || 46 ||

पद 47

te nijabodheṃ urāurī | bheṭatī ātmayā śrīharī | parī mokṣaprāsādīṃ sarī | sarvāṃhī āthī || 47 ||

पद 48

samarthāciye paṃktibhojaneṃ | taḷilyā varīlyā ekaci pakvānneṃ | tevīṃ śravaṇeṃ artheṃ paṭhaṇeṃ | mokṣuci lābhe || 48 ||

पद 49

aisā gītā vaiṣṇavaprāsādu | aṭharāvā adhyāya kaḷasu viśadu | myāṃ mhaṇitalā hā bhedu | jāṇoniyāṃ || 49 ||

पद 50

ātāṃ saptadaśāpāṭhīṃ | adhyāya kaiseni uṭhī | to saṃbaṃdhu sāṃgo diṭhī | dise taisā || 50 ||

पद 51

का गंगायमुना उदक । वोघबगें वेगळिक । दावी होऊनि एक । पाणीपणें ॥ ५१ ॥

kā gaṃgāyamunā udaka | voghabageṃ vegaḷika | dāvī hoūni eka | pāṇīpaṇeṃ || 51 ||

पद 52

na moḍitāṃ donhī ākāra | ghaḍileṃ eka śarīra | heṃ ardhanārī naṭeśvara- | rūpīṃ diseṃ || 52 ||

पद 53

nānā vāḍhilī divaseṃ | kaḷā biṃbīṃ paise | parī sināneṃ leve jaiseṃ | caṃdrīṃ nāhīṃ || 53 ||

पद 54

taisīṃṃ sinānīṃ cārīṃ padeṃ | śloka to ślokāvacchedeṃ | adhyāvo adhyāyabhedeṃ | game kīra || 54 ||

पद 55

परी प्रमेयाची उजरी । आनान रूप न धरी । नाना रत्नमणीं दोरी । एकचि जैसी ॥ ५५ ॥

parī prameyācī ujarī | ānāna rūpa na dharī | nānā ratnamaṇīṃ dorī | ekaci jaisī || 55 ||

पद 56

motiyeṃ miḷoni bahuveṃ | ekāvaḷīcā pāḍu āhe | parī śobhe rūpa hoye | ekaci tetha || 56 ||

पद 57

phulāṃphulasarāṃ lekha caḍhe | drutīṃ dujī aṃguḷī na paḍe | śloka adhyāya teṇeṃ pāḍeṃ | jāṇāve he || 57 ||

पद 58

sāta śateṃ śloka | adhyāyāṃ aṭharāṃce lekha | parī devo bolile eka | jeṃ dujeṃ nāhīṃ || 58 ||

पद 59

āṇi myāṃhī na sāṃḍūni te soye | graṃtha vyakti kelī āhe | prastuta teṇeṃ nirvāhe | nirūpaṇa āikā || 59 ||

पद 60

tarī satarāvā adhyāvo | pāvatāṃ puratā ṭhāvo | jeṃ saṃpatāṃ ślokīṃ devo | bolile aiseṃ || 60 ||

पद 61

arjunā brahmanāmācyāvikhīṃ| buddhi sāṃḍūni āstikīṃ | karme kījatī titukīṃṃṃṃ | asaṃteṃ hotīṃ || 61 ||

पद 62

hā aikoni devācā bolu | arjunā ālā ḍolu | mhaṇe karmaniṣṭhāṃ maḷu | ṭhevilā dekhoṃ || 62 ||

पद 63

to ajñānāṃdhu taṃva bāpuḍā | īśvaruci na dekhe evaḍhā | tetha nāmaci eka puḍhāṃ | kāṃ sujhe tayā || 63 ||

पद 64

āṇi rajatameṃ donhīṃ | geliyāvīṇa śraddhā sānī | te kāṃ lāge abhidhānīṃ | brahmāciye ? | || 64 ||

पद 65

maga kotā kheṃva deṇeṃ | vārtevarīla dhāvaṇeṃ | sāṃḍī paḍe kheḷaṇeṃ | nāgiṇīceṃ teṃ || 65 ||

पद 66

taisīṃ karmeṃ duvāḍeṃ | tayāṃ janmāṃtarācī kaḍe | durmeḷāve yevaḍhe | karmāmājīṃ || 66 ||

पद 67

nā vipāyeṃ heṃ ujū hoye | tarī jñānācī yogyatā lāhe | yeऱhavīṃ yeṇeṃci jāye | nirayālayā || 67 ||

पद 68

karmīṃ hā ṭhāyavarī | āhātī bahuvā avasarī | ātāṃ karmaṭhāṃ kaiṃ vārī | mokṣācī he || 68 ||

पद 69

tarī phiṭo karmācā pāṃgu | kījo avaghāci tyāgu | ādarijo avyaṃgu | saṃnyāsu hā || 69 ||

पद 70

karmabādhecī kahīṃ | jetha bhayācī goṭhī nāhīṃ | teṃ ātmajñāna jihīṃ | svādhīna hoya || 70 ||

पद 71

jñānāceṃ āvāhanamaṃtra | jeṃ jñāna pikateṃ sukṣetra | jñāna ākarṣiteṃ sūtra | taṃtu je kā || 71 ||

पद 72

te donī saṃnyāsa tyāga | anuṣṭhūni suṭe jaga | tarī heṃci ātāṃ cāṃga | vyakta pusoṃ || 72 ||

पद 73

aiseṃ mhaṇauni pārtheṃ | tyāgasaṃnyāsavyavasthe | rūpa hoāvayā jetheṃ | praśnu kelā || 73 ||

पद 74

tetha pratyuttareṃ bolī | śrīkṛṣṇeṃ je cāvaḷilī | tayā vyakti jālī | aṣṭādaśā || 74 ||

पद 75

evaṃ janyajanakabhāveṃ | adhyāvo adhyāyāteṃ prasave | ātāṃ aikā baraveṃ | pusileṃ jeṃ || 75 ||

पद 76

tarī paṃḍukumareṃ teṇeṃ | devāceṃ sarateṃ bolaṇeṃ | jāṇoni aṃtaḥkaraṇeṃ | kāṇī ghetalī || 76 ||

पद 77

yeऱhavīṃ tatvaviṣayīṃ bhalā | to niścitu ase kīra jāhalā | parī devo rāhe ugalā | teṃ sāhāvenā || 77 ||

पद 78

वत्स धालयाही वरी । धेनू न वचावी दुरी । अनन्य प्रीतीची परी । ऐसी आहे ॥ ७८ ॥

vatsa dhālayāhī varī | dhenū na vacāvī durī | ananya prītīcī parī | aisī āhe || 78 ||

पद 79

teṇeṃ kājevīṇahī bolāveṃ | teṃ dekhīleṃ tarī pāhāveṃ | bhogitāṃ cāḍa duṇāve | paḍhiyaṃtayāṭhāyīṃ || 79 ||

पद 80

aisī premācī he jātī | āṇi pārtha taṃva teci mūrtī | mhaṇauni karūṃ lāhe khaṃtī | ugepaṇācī || 80 ||

पद 81

āṇi saṃvādāceni miṣeṃ | je avyavahārī vastu ase | te bhogije kīṃ jaiseṃ | ārisāṃ rūpa || 81 ||

पद 82

maga saṃvādu tohī pārukhe | tarī bhogitāṃ bhogaṇeṃ thoke | heṃ kāṃ sāhavela sukheṃ | lāṃcāvaleyā ? || 82 ||

पद 83

yālāgīṃ tyāga saṃnyāsa | pusāvayāceṃ gheūni misa | maga upalavileṃ dusa | gīteṃceṃ teṃ || 83 ||

पद 84

aṭharāvā adhyāvo nohe | he ekādhyāyī gītāci āhe | jaiṃ vāṃsaruci gāya duhe | taiṃ veḷu kāyasā || 84 ||

पद 85

taisī saṃpatāṃ avasarīṃ | gītā ādaravilī māghārīṃ | svāmī bhṛtyācā na karī | saṃvādu kāī ? || 85 ||

पद 86

parī heṃ aso aiseṃ | arjuneṃ pusijata ase | mhaṇe vinaṃtī viśveśeṃ | avadhārijo || 86 ||

पद 87

hāṃ jī saṃnyāsu āṇi tyāgu | iyāṃ dohīṃ eka arthīṃ lāgu | jaisā sāṃghātu āṇi saṃghu | saṃghāteṃci bolije || 87 ||

पद 88

taiseṃci tyāgeṃ āṇi saṃnyāseṃ | tyāguci bolijatu ase | āmaceni taṃva mānaseṃ | jāṇije heṃci || 88 ||

पद 89

nā kāṃhīṃ āthī arthabhedu | to devo karotu viśadu | tetha mhaṇatī śrīmukuṃdu | bhinnaci paiṃ || 89 ||

पद 90

tarī arjunā tujhyā manīṃ | tyāga saṃnyāsa donī | ekārtha gamaleṃ heṃ mānīṃ | mīhī sāca || 90 ||

पद 91

ihīṃ dohīṃ kīra śabdīṃ | tyāguci bolije triśuddhī | parī kāraṇa etha bhedīṃ | yetuleṃci || 91 ||

पद 92

jeṃ nipaṭūni karma sāṃḍije | teṃ sāṃḍaṇeṃ saṃnyāsu mhaṇije | āṇi phalamātra kā tyajije | to tyāgu gā || 92 ||

पद 93

tarī koṇā karmāceṃ phaḷa | sāṃḍije koṇa karma kevaḷa | heṃhī sāṃgoṃ vivaḷa | citta de pāṃ || 93 ||

पद 94

tarī āpaisīṃ dāṃgeṃ ḍoṃgara | jhāḍeṃ ḍāḷatī apāra | taiseṃ lāṃbe rājāgara | nuṭhitī te || 94 ||

पद 95

na peritāṃ saiṃgha tṛṇeṃ | uṭhatī taiseṃ sāḷīceṃ hoṇeṃ | nāhīṃ gā rābāuṇeṃ | jiyāparī || 95 ||

पद 96

kāṃ aṃga jāhaleṃ sahajeṃ | parī leṇeṃ udyameṃ kīje | nadī āpaisī āpādije | vihirī jevīṃ || 96 ||

पद 97

taiseṃ nitya naimittika | karma hoya svābhāvika | parī na kāmitāṃ kāmika | na niphaje jeṃ || 97 ||

पद 98

कां कामनेचेनि दळवाडें । जें उभारावया घडे । अश्वमेधादिक फुडे । याग जेथ ॥ ९८ ॥

kāṃ kāmaneceni daḷavāḍeṃ | jeṃ ubhārāvayā ghaḍe | aśvamedhādika phuḍe | yāga jetha || 98 ||

पद 99

vāpī kūpa ārāma | agrahāreṃ hana mahāgrāma | āṇīkahī nānā saṃbhrama | vratāṃce te || 99 ||

पद 100

aiseṃ iṣṭāpūrta sakaḷa | jayā kāmanā eka mūḷa | jeṃ keleṃ bhogavī phaḷa | bāṃdhoniyāṃ || 100 ||

पद 101

dehāciyā gāṃvā aliyā | janmamṛtyūciyā sohaḷiyā | nā mhaṇoṃ naye dhanaṃjayā | jiyāparī || 101 ||

पद 102

kā lalāṭīṃceṃ lihileṃ | na moḍe gā kāṃhīṃ keleṃ | kāḷegorepaṇa dhutaleṃ | phiṭoṃ neṇe || 102 ||

पद 103

keleṃ kāmya karma taiseṃ | phaḷa bhogāvayā dharaṇeṃ baise | na pheḍitāṃ ṛṇa jaiseṃ | vosaṃḍīnā || 103 ||

पद 104

kāṃ kāmanāhī na karitāṃ | avasāṃta ghaḍe paṃḍusutā | tarī vāyakāṃḍeṃ na jhuṃjatāṃ | lāge jaiseṃ || 104 ||

पद 105

gūḷa neṇatāṃ toṃḍīṃ | ghātalā deci goḍī | āgī mānūni rākhoṃḍī | cepilā poḷī || 105 ||

पद 106

kāmyakarmī heṃ eka | sāmarthya āthī svābhāvika | mhaṇauni nako kautuka | mumukṣu etha || 106 ||

पद 107

kiṃbahunā pārthā aiseṃ | jeṃ kāmya karma gā ase | teṃ tyajije viṣa jaiseṃ | vokūniyāṃ || 107 ||

पद 108

maga tayā tyāgāteṃ jagīṃ | saṃnyāsu aisayā bhaṃgīṃ | bolije aṃtaraṃgīṃ | sarvadraṣṭā || 108 ||

पद 109

heṃ kāmya karma sāṃḍaṇeṃ | teṃ kāmaneteṃci upaḍaṇeṃ | dravyatyāgeṃ davaḍaṇeṃ | bhaya jaiseṃ || 109 ||

पद 110

āṇi somasūryagrahaṇeṃ | yeūni karavitī pārvaṇeṃ | kā mātāpitaramaraṇeṃ | aṃkita je divasa || 110 ||

पद 111

athavā atithī hana pāve | heṃ aisaiseṃ paḍe jaiṃ karāveṃ | taiṃ teṃ karma jāṇāveṃ | naumittika gā || 111 ||

पद 112

vārṣiyā kṣome gagana | vasaṃteṃ duṇāve vana | dehā śrṛṃgārī yauvana- | daśā jaisī || 112 ||

पद 113

kā somakāṃtu someṃ paghaḷeṃ | sūryeṃ phāṃkatī kamaḷeṃ | etha ase teṃci pālhāḷe | āna naye || 113 ||

पद 114

taiseṃ nitya jeṃ kā karma | teṃci nimittāce lāhe niyama | etha uṃcāve teṇeṃ nāma | naimittika hoya || 114 ||

पद 115

āṇi sāyaṃprātarmadhyānhīṃ | jeṃ kāṃ karaṇīya pratidinīṃ | parī dṛṣṭi jaisī locanīṃ | adhika nohe || 115 ||

पद 116

कां नापादितां गती । चरणीं जैसी आथी । नातरी ते दीप्ती । दीपबिंबीं ॥ ११६ ॥

kāṃ nāpāditāṃ gatī | caraṇīṃ jaisī āthī | nātarī te dīptī | dīpabiṃbīṃ || 116 ||

पद 117

वासु नेदितां जैसे । चंदनीं सौरभ्य असे । अधिकाराचे तैसें । रूपचि जें ॥ ११७ ॥

vāsu neditāṃ jaise | caṃdanīṃ saurabhya ase | adhikārāce taiseṃ | rūpaci jeṃ || 117 ||

पद 118

nitya karma aiseṃ janīṃ | pārthā bolije teṃ mānīṃ | evaṃ nitya naimittika donhīṃ | dāvilīṃ tuja || 118 ||

पद 119

heṃci nitya naimittika | anuṣṭheya āvaśyaka | mhaṇauni mhaṇoṃṃ pāhatī eka | vāṃjha yayāteṃ || 119 ||

पद 120

parī bhojanīṃ jaiseṃ hoye | tṛpti lāhe bhūka jāye | taise nityanaimittikīṃ āhe | sarvāṃgīṃ phaḷa || 120 ||

पद 121

kīḍa āgiṭhāṃ paḍe | tarī maḷu tuṭe vānī caḍhe | yayā karmā tayā sāṃgaḍeṃ | phaḷa jāṇāveṃ || 121 ||

पद 122

je pratyavāya taṃva gaḷe | svādhikāra bahuveṃ ujaḷe | tetha hātophaḷiyā miḷe | sadgatīsī || 122 ||

पद 123

yevaḍhevarī ḍhisāḷa | nityanaimittikīṃ āhe phaḷa | parī teṃ tyajije mūḷa | nakṣatrīṃ jaiseṃ || 123 ||

पद 124

latā pike āghavī | taṃva cyūta bāṃdhe pālavīṃ | maga hāta na lāvita mādhavīṃ | soḍūni ghālī || 124 ||

पद 125

taisī nolāṃḍitāṃ karmarekhā | citta dīje nityanaimittikā | pāṭhīṃ phaḷā kīje aśekhā | vāṃtāce vānī || 125 ||

पद 126

yayā karma phaḷatyāgāteṃ | tyāgu mhaṇatī paiṃ jāṇate | evaṃ tyāga saṃnyāsa tūteṃ | parīsavile || 126 ||

पद 127

hā saṃnyāsu jaiṃ saṃbhave | taiṃ kāmya bādhūṃ na pāve | niṣiddha taṃva svabhāveṃ | niṣedheṃ geleṃ || 127 ||

पद 128

āṇi nityādika jeṃ ase | teṃ yeṇeṃ phalatyāgeṃ nase | śira loṭaliyā jaiseṃ | yera āṃga || 128 ||

पद 129

maga sasya phaḷapākāṃta | taiseṃ nimāliyā karmajāta | ātmajñāna giṃvasīta | apaiseṃ ye || 129 ||

पद 130

aisiyā nigutī donī | tyāga saṃnyāsa anuṣṭhānīṃ | paḍale gā ātmajñānīṃ | bāṃdhatī pāṭu || 130 ||

पद 131

nātarī he nigutī cuke | maga tyāgu kīje hātatukeṃ | taiṃ kāṃhīṃ na tyaje adhikeṃ | goṃvīṃci paḍe || 131 ||

पद 132

jeṃ auṣadha vyādhī anoḷakha | teṃ ghetaliyā parateṃ vikha | kāṃ anna na mānitāṃ bhūka | mārī nā kāya ? || 132 ||

पद 133

mhaṇauni tyājya jeṃ nohe | tetha tyāgāteṃ na suvāveṃ | tyājyālāgīṃ nohāveṃ | lobhāpara || 133 ||

पद 134

cukaliyā tyāgāceṃ vejheṃ | kelā sarvatyāguhī hoya vojheṃ | na dekhatī sarvatra dujeṃ | vītarāga te || 134 ||

पद 135

ekāṃ phaḷābhilāṣa na ṭhake | te karmāṃte mhaṇatī baṃdhakeṃ | jaiseṃ āpaṇa nagna bhāṃḍakeṃ | jagāteṃ mhaṇe || 135 ||

पद 136

kāṃ jivhālaṃpaṭa rogiyā | anneṃ dūṣī dhanaṃjayā | āṃgā na ruse koḍhiyā | māsiyāṃ kope || 136 ||

पद 137

taise phaḷakāma durbaḷa | mhaṇatī karmaci kiḍāḷa | maga nirṇayo detī kevaḷa | tyajāveṃ aisā || 137 ||

पद 138

एक म्हणती यागादिक । करावेंचि आवश्यक । जे यावांचूनि शोधक । आन नसे ॥ १३८ ॥

eka mhaṇatī yāgādika | karāveṃci āvaśyaka | je yāvāṃcūni śodhaka | āna nase || 138 ||

पद 139

manaśuddhīcyā mārgīṃ | jaiṃ vijayī vhāveṃ vegīṃ | taiṃ karma sabaḷālāgīṃ | āḷasu na kīje || 139 ||

पद 140

bhāṃgāra āthī śodhāveṃ | tarī āgī jevī nubagāveṃ | kāṃ darpaṇālāgīṃ sāṃcāveṃ | adhika raja || 140 ||

पद 141

nānā vastreṃ cokha hoāvīṃ | aiseṃ āthī jarī jīvīṃ | tarī saṃvadaṇī na manāvī | malina jaisī || 141 ||

पद 142

taisīṃ karmeṃ kleśakāreṃ | mhaṇauni na nyāvīṃ avhereṃ | kāṃ annalābheṃ aruvāreṃ | rāṃdhitiye uṇeṃ || 142 ||

पद 143

ihīṃ ihīṃ gā śabdīṃ | eka karmīṃ bāṃdhitī buddhī | aisā tyāgu visaṃvādīṃ | paḍoni ṭhelā || 143 ||

पद 144

tarī visaṃvādu to phiṭe | tyāgācā niścayo bheṭe | taiseṃ boloṃ gomaṭeṃ | avadhāna deīṃ || 144 ||

पद 145

tarī tyāgu etheṃ pāṃḍavā | trividhu paiṃ jāṇāvā | tayā trividhāhī baravā | vibhāga karūṃ || 145 ||

पद 146

tyāgāce tīnhī prakāra | kījatī jarī gocara | tarī tūṃ ityarthāceṃ sāra | ituleṃ jāṇa || 146 ||

पद 147

maja sarvajñāciye buddhī | jeṃ aloṭa māne triśuddhī | niścayatatva teṃ ādhīṃ | avadhārīṃ pāṃ || 147 ||

पद 148

tarī āpuliye soḍavaṇeṃ | jo mumukṣu jāgoṃ mhaṇe | tayā sarvasveṃ karaṇeṃ | heṃci eka || 148 ||

पद 149

jiyeṃ yajñadānatapādikeṃ | iyeṃ karmeṃ āvaśyakeṃ | tiyeṃ na sāṃḍāvīṃ pāṃthikeṃ | pāuleṃ jaisīṃ || 149 ||

पद 150

hārapaleṃ na dekhije | taṃva tayācā māgu na sāṃḍije | kāṃ tṛpta na hotāṃ na loṭije | bhāṇeṃ jevīṃ || 150 ||

पद 151

nāva thaḍī na pavatāṃ | na khāṃḍije keḷī na phaḷatāṃ | kāṃ ṭhevileṃ na disatāṃ | dīpu jaisā || 151 ||

पद 152

taisī ātmajñānavikhīṃ | jaṃva niścitī nāhīṃ nikī | taṃva nohāveṃ yāgādikīṃ | udāsīna || 152 ||

पद 153

tarī svādhikārānurupeṃ | tiyeṃ yajñadāneṃ tapeṃ | anuṣṭhāvīṃci sākṣepeṃ | adhikeṃvara || 153 ||

पद 154

jeṃ cālaṇeṃ vegāvata jāye | to vegu baisāvayāci hoye | taisā karmātiśayo āhe | naiṣkarmyālāgīṃ || 154 ||

पद 155

adhikeṃ jaṃva jaṃva auṣadhī | sevanecī māṃḍī bāṃdhī | taṃva taṃva mukije vyādhī | tayāciye || 155 ||

पद 156

taisīṃ karmeṃ hātopātīṃ | jaiṃ kījatī yathānigutī | taiṃ rajatameṃ jhaḍatī | jhāḍā deūnī || 156 ||

पद 157

kāṃ pāṭhovāṭīṃ puṭeṃ | bhāṃgārā khāru deṇeṃ ghaṭe | taiṃ kīḍa jhaḍakarī tuṭe | nirvyāju hoya || 157 ||

पद 158

taiseṃ niṣṭhā keleṃ karma | teṃ jhāḍī karūni rajatama | satvaśuddhīceṃ dhāma | ḍoḷāṃ dāvī || 158 ||

पद 159

mhaṇauniyāṃ dhanaṃjayā | satvaśuddhī giṃvasitayā | tīrthāṃciyā sāvāyā | ālīṃ karmeṃ || 159 ||

पद 160

tīrtheṃ bāhyamaḷu kṣāḷe | karmeṃ abhyaṃtara ujaḷe | evaṃ tīrtheṃ jāṇa nirmaḷeṃ | satkarme.ci || 160 ||

पद 161

tṛṣārtā marudeśīṃ | jhaḷe amṛteṃ voḷalīṃ jaisīṃṃ | kīṃ aṃdhālāgīṃ ḍoḷyāṃsī | sūryu ālā || 161 ||

पद 162

buḍatayā nadīca dhāvinnalī | paḍatayā pṛthvīca kaḷavaḷilī | nimatayā mṛtyūneṃ didhalī | āyuṣyavṛddhī || 162 ||

पद 163

taiseṃ karmeṃ karmabaddhatā | mumukṣu soḍavile paṃḍusutā | jaisā rasarīti maratāṃ | rākhilā viṣeṃ || 163 ||

पद 164

taisīṃ eke hātavaṭiyā | karmeṃ kījatī dhanaṃjayā | baṃdhakeṃci soḍavāvayā | mukhyeṃ hotī || 164 ||

पद 165

ātāṃ teci hātavaṭī | tuja sāṃgoṃ gomaṭī | jayā karmāteṃ kirīṭī | karmaci ruse || 165 ||

पद 166

tarī mahāyāgapramukheṃ | karme niphajatāṃhī acukeṃ | kartepaṇāceṃ na ṭhāke | phuṃjaṇeṃ āṃgīṃ || 166 ||

पद 167

jo moleṃ tīrthā jāye | tayā mī yātrā karitu āhe | aisiye ślāghyatecā nohe | toṣu jevīṃ || 167 ||

पद 168

kāṃ mudrā samarthāciyā | jo ekavaṭu jhoṃbe rāyā | to mī jiṇatā aisiyā | na yeci garvā || 168 ||

पद 169

jo kāseṃ lāgoni tare | tayā pohatī ūrmī nure | purohitu nāviṣkare | dātepaṇeṃ || 169 ||

पद 170

taiseṃ kartṛtva ahaṃkāreṃ | neghoni yathā avasareṃ | kṛtyajātāṃceṃ mohareṃ | sārījatī || 170 ||

पद 171

kelyā karmā pāṃḍavā | jo āthī phaḷācā yāvā | tayā moharā hoṃ nedāvā | manorathu || 171 ||

पद 172

ādhīṃci phaḷīṃ āsa tuṭiyā | karme āraṃbhāvīṃ dhanaṃjayā | parāveṃ bāḷa dhāyā | pāhije jaiseṃ || 172 ||

पद 173

piṃparuvāṃciyā āśā | na śiṃpije piṃpaḷu jaisā | taisiyā phaḷanirāśā | kījatī karmeṃ || 173 ||

पद 174

sāṃḍūni dudhācī ṭakaḷī | goṃvārī gāṃvadhenu veṃṭāḷī | kiṃbahunā karmaphaḷīṃ | taiseṃ kīje || 174 ||

पद 175

ऐसी हे हातवटी । घेऊनि जे क्रिया उठी । आपणा आपुलिया गांठी । लाहेची तो ॥ १७५ ॥

aisī he hātavaṭī | gheūni je kriyā uṭhī | āpaṇā āpuliyā gāṃṭhī | lāhecī to || 175 ||

पद 176

mhaṇauni phaḷīṃ lāgu | sāṃḍoni dehasaṃgu | karmeṃ karāvīṃ hā cāṃgu | niropu mājhā || 176 ||

पद 177

jo jīvabaṃdhīṃ śiṇalā | suṭake jāce āpalā | teṇeṃ puḍhatapuḍhatīṃ yā bolā | āna na kīje || 177 ||

पद 178

nātarī āṃdhārāceni rokheṃ | jaisīṃ ḍoḷāṃ roṃvijatī nakheṃ | taisā karmadveṣeṃ aśekheṃ | karmeṃci sāṃḍī || 178 ||

पद 179

tayāceṃ jeṃ karma sāṃḍaṇeṃ | teṃ tāmasa paiṃ mī mhaṇeṃ | śisārāce rāgeṃ loṭaṇeṃ | śiraci jaiseṃ || 179 ||

पद 180

hāṃ gā mārgu duvāḍu hoye | tarī nistaritīla pāye | kīṃ teci khāṃḍaṇeṃ āhe | mārgāparādheṃ || 180 ||

पद 181

bhukeliyāpuḍheṃ anna | ho kāṃ bhalataiseṃ unha | tarī buddhī na ghetāṃ laṃghana | bhāṇeṃ pāparāṃ halyā || 181 ||

पद 182

taisā karmācā bādhu karmeṃ | nistarīje kariteni varmeṃ | he tāmasu neṇeṃ bhrameṃ | mājavilā || 182 ||

पद 183

kīṃ svabhāveṃ āleṃ vibhāgā | teṃ karmaci vosaṃḍī paiṃ gā | tarī jhaṇeṃ ātaḷā tyāgā | tāmasā tayā || 183 ||

पद 184

अथवा स्वाधिकारु बुझे । आपले विहितही सुजे । परी करितया उमजे । निबरपणा ॥ १८४ ॥

athavā svādhikāru bujhe | āpale vihitahī suje | parī karitayā umaje | nibarapaṇā || 184 ||

पद 185

je karmācī ailīkaḍa | nāveka dise duvāḍa | je vāhatiye veḷe jaḍa | śidorī jaisī || 185 ||

पद 186

jaisā niṃba jibhe kaḍavaṭu | hiraḍā pahileṃ turaṭu | taisā karmā aila śevaṭu | khaṇuvāḷā hoya || 186 ||

पद 187

कां धेनु दुवाड शिंग । शेवंतीये अडव आंग । भोजनसुख महाग । पाकु करितां ॥ १८७ ॥

kāṃ dhenu duvāḍa śiṃga | śevaṃtīye aḍava āṃga | bhojanasukha mahāga | pāku karitāṃ || 187 ||

पद 188

taiseṃ puḍhatapuḍhatī karma | āraṃbhīṃca ati viṣama | mhaṇauni to teṃ śrama | karitāṃ mānī || 188 ||

पद 189

yeऱhavīṃ vihitatveṃ māṃḍī | parī ghālitāṃ asuravāḍīṃ | tetha poḷalā aisā sāṃḍī | ādarileṃhī || 189 ||

पद 190

mhaṇe vastu dehāsārikhī | ālī bahutīṃ bhāgyaviśekhīṃ | mā jācūṃ kāṃ karmādikīṃ | pāpiyā jaisā ? || 190 ||

पद 191

keleṃ karmīṃ je dyāveṃ | teṃ jhaṇeṃ maja hoāveṃ | āji bhogūṃ nā kāṃ barave | hātīṃce bhoga ? || 191 ||

पद 192

aisā śarīrāciyā kleśā | bheṇeṃ karmeṃ vīreśā | sāṃḍī to parīyesā | rājasu tyāgu || 192 ||

पद 193

yeऱhavīṃ tethahī karma sāṃḍe | parī tayā tyāgaphaḷa na joḍe | jaiseṃ utaleṃ āgīṃ paḍe | teṃ nalageci homā || 193 ||

पद 194

kāṃ buḍoni prāṇa gele | te ardhodakīṃ nimāle | heṃ mhaṇoṃ naye jāhaleṃ | durmaraṇaci || 194 ||

पद 195

taiseṃ dehāceni lobheṃ | jeṇeṃ karmā pāṇī subhe | teṇeṃ sāca na labhe | tyāgāceṃ phaḷa || 195 ||

पद 196

kiṃbahunā āpuleṃ | jaiṃ jñāna hoya udayā āleṃ | taiṃ nakṣatrāteṃ pāhaleṃ | giḷī jaiseṃ || 196 ||

पद 197

तैशा सकारण क्रिया । हारपती धनंजया । तो कर्मत्यागु ये जया । मोक्षफळासी ॥ १९७ ॥

taiśā sakāraṇa kriyā | hārapatī dhanaṃjayā | to karmatyāgu ye jayā | mokṣaphaḷāsī || 197 ||

पद 198

teṃ mokṣaphaḷa ajñānā | tyāgiyā nāhīṃ arjunā | mhaṇauni to tyāgu na mānā | rājasu jo || 198 ||

पद 199

tarī koṇe pāṃ etha tyāgeṃ | teṃ mokṣaphaḷa ghara righe | heṃhī āika prasaṃge | bolijela || 199 ||

पद 200

tarī svādhikārāceni nāṃveṃ | jeṃ vāṃṭiyā āleṃ svabhāveṃ | teṃ ācare vidhigauraveṃ | śṛṃgāroni || 200 ||

पद 201

parī heṃ mī karitu aseṃ | aisā āṭhavu tyajī mānaseṃ | taiseci pāṇī de āśe | phaḷāciye || 201 ||

पद 202

paiṃ avajñā āṇi kāmanā | mātecyā ṭhāyīṃ arjunā | keliyā donī patanā | kāraṇa hotī || 202 ||

पद 203

tarī donīṃ yeṃ tyajāvīṃ | maga mātācī te bhajāvī | vāṃcūni mukhālāgīṃ vāḷāvī | gāyaci sagaḷī ? || 203 ||

पद 204

āvaḍatiyehī phaḷīṃ | asāreṃ sālī āṃṭhoḷīṃ | tyāsāṭhīṃ avagaḷī | phaḷāteṃ koṇhī ? || 204 ||

पद 205

taisā kartṛtvācā madu | āṇi karmaphaḷācā āsvādu | yā dohīṃceṃ nāṃva baṃdhu | karmācā kīṃ || 205 ||

पद 206

tarī yā dohīṃcyā vikhīṃ | jaisā bāpu nātaḷe leṃkīṃ | taisā hoṃ na śake duḥkhī | vihitā kriyā || 206 ||

पद 207

hā to tyāga taruvaru | jo gā mokṣaphaḷeṃ ye thoru | sātvika aisā ḍagaru | yāsīṃca jagīṃ || 207 ||

पद 208

ātāṃ jāḷūni bīja jaiseṃ | jhāḍā kīje nirvaṃśeṃ | phaḷa tyāgūni karma taiseṃ | tyajileṃ jeṇeṃ || 208 ||

पद 209

loha lāgatakheṃvo parīsīṃ | dhātūcī gaṃdhikāḷimā jaisī | jātī rajatameṃ taisīṃ | tuṭalīṃ donhī || 209 ||

पद 210

maga satveṃ cokhāḷeṃ | ughaḍatī ātmabodhāce ḍoḷe | tetha mṛgāṃbu sāṃjaveḷe | hoya jaiseṃ || 210 ||

पद 211

taisā buddhyādikāṃpuḍhāṃ | asatu viśvābhāsu hā yevaḍhā | to na dekhe kavaṇīkaḍāṃ | ākāśa jaiseṃ || 211 ||

पद 212

mhaṇauni prācināceni baḷeṃ | alaṃkṛteṃ kuśalākuśaleṃ | tiyeṃ vyomāāṃgīṃ ābhāḷeṃ | jirālīṃ jaisīṃ || 212 ||

पद 213

taisīṃ tayāciye diṭhī | karmeṃ cokhāḷalīṃ kirīṭī | mhaṇauni sukhaduḥkhīṃ uṭhī | paḍenā to || 213 ||

पद 214

teṇeṃ śubhakarma jāṇāveṃ | maga teṃ harṣeṃ karāveṃ | kāṃ aśubhālāgīṃ hoāveṃ | dveṣiyā nā || 214 ||

पद 215

tarī iyāviṣayīṃcā kāṃhīṃ | tayā ekuhī saṃdeho nāhīṃ | jaisā svapnācyā ṭhāyīṃ | jāginnaliyā || 215 ||

पद 216

mhaṇauni karma āṇi kartā | yā dvaitabhāvācī vārtā | neṇeṃ to paṃḍusutā | sātvika tyāgu || 216 ||

पद 217

aiseni karmeṃ pārthā | tyajilīṃ tyajitī sarvathā | adhikeṃ bāṃdhitī anyathā | sāṃḍilīṃ tarī || 217 ||

पद 218

āṇi hāṃ gā savyasācī | mūrti lāhoni dehācī | khaṃtī karitī karmācī | te gāṃvaḍhe gā || 218 ||

पद 219

मृत्तिकेचा वीटु । घेऊनि काय करील घटु ? । केउता ताथु पटु । सांडील तो ? ॥ २१९ ॥

mṛttikecā vīṭu | gheūni kāya karīla ghaṭu ? | keutā tāthu paṭu | sāṃḍīla to ? || 219 ||

पद 220

tevīṃci vanhitva āṃgīṃ | āṇi ube ubagaṇeṃ āgī | kīṃ to dīpu prabhelāgīṃ | dveṣu karīla kāī ? || 220 ||

पद 221

hiṃgu trāsilā ghāṇī | tarī kaiceṃ sugaṃdhatva āṇī ? | dravapaṇa sāṃḍūni pāṇī | keṃ rāhe teṃ ? || 221 ||

पद 222

taisā śarīrāceni ābhāseṃ | nāṃdatu jaṃva ase | taṃva karmatyāgāceṃ piseṃ | kāiseṃ tarī ? || 222 ||

पद 223

āpaṇa lāvije ṭiḷā | mhaṇauni pusoṃ ye veḷoveḷā | mā ghālī pheḍī niḍaḷā | kāṃ karūṃ ye gā ? || 223 ||

पद 224

taiseṃ vihita svayeṃ ādarileṃ | mhaṇauni tyajūṃ ye tyajileṃ | parī karmaci deha ātaleṃ | teṃ kāṃ sāṃḍīla gā ? || 224 ||

पद 225

jeṃ śvāsocchvāsavarī | hota nijeliyāhīvarī | kāṃhīṃ na karaṇeṃyāci parī | hotī jayācī || 225 ||

पद 226

yā śarīrāceni misakeṃ | karmacī lāgaleṃ asikeṃ | jitāṃ melayā na ṭhāke | iyā rītī || 226 ||

पद 227

yayā karmāteṃ sāṃḍitī parī | ekīci te avadhārīṃ | je karitāṃ na jāije hārīṃ | phaḷaśeciye || 227 ||

पद 228

karmaphaḷa īśvarīṃ arpe | tatprasādeṃ bodhu uddīpeṃ | tetha rajjujñāneṃ lope | vyāḷaśaṃkā || 228 ||

पद 229

teṇeṃ ātmabodheṃ taiseṃ | avidyesīṃ karma nāśe | pārthā tyajije jaiṃ aiseṃ | taiṃ tyajileṃ hoya || 229 ||

पद 230

mhaṇauni iyāparī jagīṃ | karmeṃ karitāṃ mānūṃ tyāgī | yera murchane nāṃva rogī | visāṃvā jaisā || 230 ||

पद 231

taisā karmīṃ śiṇe ekīṃ | to visāṃvo pāhe āṇikīṃ | dāṃḍeyāce ghāya bukī | dhāḍaṇeṃ jaiseṃ || 231 ||

पद 232

parī heṃ aso puḍhatī | toci tyāgī trijagatīṃ | jeṇeṃ phaḷatyāgeṃ niṣkṛtī | neleṃ karma || 232 ||

पद 233

yeऱhavīṃ tarī dhanaṃjayā | trividhā karmaphaḷā gā yayā | samartha te kīṃ bhogāvayā | je na sāṃḍitīci āśā || 233 ||

पद 234

āpaṇaci viūni duhitā | kīṃ na mama mhaṇe pitā | to suṭe kīṃ pratigrahītā | jāṃvaī śirake || 234 ||

पद 235

viṣāce āgarahī vāhatī | teṃ vikitāṃ sukheṃ lābhe jitī | yera nimāleṃ je ghetī | veṃconi moleṃ || 235 ||

पद 236

taiseṃ kartā karma karū | akartā phaḷāśā na dharū | etha na śake āvarūṃ | dohīṃteṃ karma || 236 ||

पद 237

vāṭe pikaliyā rukhāceṃ | phaḷa apekṣī tayāceṃ | tevīṃ sādhāraṇa karmāceṃ | phaḷa ghe tayā || 237 ||

पद 238

parī karūni phaḷa neghe | to jagācyā kāmīṃ na righe | je trividha jaga avagheṃ | karmaphaḷa heṃ || 238 ||

पद 239

deva manuṣya sthāvara | yayā nāṃva jagaḍaṃbara | āṇi he taṃva tinhī prakāra | karmaphaḷāṃce || 239 ||

पद 240

teṃci eka gā aniṣṭa | eka teṃ kevaḷa iṣṭa | āṇi eka iṣṭāniṣṭa | trividha aiseṃ || 240 ||

पद 241

parī viṣayamaṃtīṃ buddhī | āṃgīṃ sūni avidhī | pravartatī je niṣiddhīṃ | kuvyāpārīṃ || 241 ||

पद 242

tetha kṛmi kīṭa loṣṭa | he deha lāhatī nikṛṣṭa | tayā nāma teṃ aniṣṭa | karmaphaḷa || 242 ||

पद 243

kāṃ svadharmā mānu detāṃ | svādhikāru puḍhāṃ sūtāṃ | sukṛta kīje pusatāṃ | āmnāyāteṃ || 243 ||

पद 244

taiṃ iṃdrādika devāṃcīṃ | deheṃ lāhijatī savyasācī | tayā karmaphaḷā iṣṭācī | prasiddhi gā || 244 ||

पद 245

āṇi goḍa āṃbaṭa miḷe | tetha rasāṃtara pharasāḷeṃ | uṭhī doṃhī vegaḷeṃ | dohīṃ jiṇateṃ || 245 ||

पद 246

recakuci yogavaśeṃ | hoya staṃbhāvayādoṣeṃ | tevīṃ satyāsatya samaraseṃ | satyāsatyaci jiṇije || 246 ||

पद 247

mhaṇauni samabhāgeṃ śubhāśubheṃ | miḷoni anuṣṭhānāceṃ ubheṃ | teṇeṃ manuṣyatva lābhe | teṃ miśra phaḷa || 247 ||

पद 248

aiseṃ trividha yayā bhāgīṃ | karmaphaḷa māṃḍaleseṃ jagīṃ | heṃ na sāṃḍī tayāṃ bhogīṃ | jeṃ sūdale āśā || 248 ||

पद 249

jetheṃ jivhecā hātu phāṃṭe | taṃva jevitāṃ vāṭe gomaṭeṃ | maga parīṇāmīṃ śevaṭeṃ | avaśya maraṇa || 249 ||

पद 250

saṃvacoramaitrī cāṃga | jaṃva na pavije teṃ dāṃga | sāmānyā bhalī āṃga | na śive taṃva || 250 ||

पद 251

taisīṃ karmeṃ karitāṃ śarīrīṃ | lāhatī mahattvācī pharārī | pāṭhīṃ nidhanīṃ ekasarī | pāvatī phaḷeṃ || 251 ||

पद 252

taisā samarthu āṇi ṛṇiyā | māgoṃ ālā bāiṇiyā | na loṭe taisā prāṇiyā | paḍe to bhogu || 252 ||

पद 253

मग कणिसौनि कणु झडे । तो विरूढला कणिसा चढे । पुढती भूमी पडे । पुढती उठी ॥ २५३ ॥

maga kaṇisauni kaṇu jhaḍe | to virūḍhalā kaṇisā caḍhe | puḍhatī bhūmī paḍe | puḍhatī uṭhī || 253 ||

पद 254

taiseṃ bhogīṃ jeṃ phaḷa hoya | teṃ phaḷāṃtareṃ vīta jāya | cālatāṃ pāvo pāya | jiṇije jaisā || 254 ||

पद 255

utārāciye sāṃgaḍī | ṭhāke te ailīca thaḍī | tevīṃ na mukījatī voḍhī | bhogyāciye || 255 ||

पद 256

paiṃ sādhyasādhanaprakāreṃ | phaḷabhogu to pasare | evaṃ goṃvile saṃsāreṃ | atyāgī te || 256 ||

पद 257

yeऱhavīṃ jāīciyāṃ phulāṃ phāṃkaṇeṃ | tyāci nāma jaiseṃ sukaṇeṃ | taiseṃ karmamiṣeṃ na karaṇeṃ | keleṃ jihīṃ || 257 ||

पद 258

bījaci varosi veṃce | tetha vāḍhatī kuḷavāḍī khāṃce | tevīṃ phaḷatyāgeṃ karmāceṃ | sārileṃ kāma || 258 ||

पद 259

te satvaśuddhi sāhākāreṃ | gurukṛpāmṛtatuṣāreṃ | sāsinnaleni bodheṃ vosare | dvaitadainya || 259 ||

पद 260

tevhāṃ jagadābhāsamiṣeṃ | sphure teṃ trividha phaḷa nāśe | etha bhoktā bhogya āpaiseṃ | nimāleṃ heṃ || 260 ||

पद 261

ghaḍe jñānapradhānu hā aisā | saṃnyāsu jayāṃ vīreśā | teci phalabhoga sosā | mukale gā || 261 ||

पद 262

āṇi yeṇeṃ kīra saṃnyāseṃ | jaiṃ ātmarūpīṃ diṭhī paise | taiṃ karma eka aiseṃ | dekhaṇeṃ āhe ? || 262 ||

पद 263

paḍoni geliyā bhiṃtī | citrāṃcī kevaḷa hoya mātī | kāṃ pāhāleyā rātī | āṃdhāreṃ ure ? || 263 ||

पद 264

jaiṃ rūpaci nāhīṃ ubheṃ | taiṃ sāulī kāhyācī śobhe ? | darpaṇevīṇa biṃbeṃ | vadana keṃ pāṃ ? || 264 ||

पद 265

phiṭaliyā nidrecā ṭhāvo | kaicā svapnāsi prastāvo ? | maga sāca kā vāvo | koṇa mhaṇe ? || 265 ||

पद 266

taiseṃ gā saṃnyāseṃ yeṇeṃ | mūḷa avidyesīci nāhīṃ jiṇeṃ | mā tiyeceṃ kārya koṇeṃ | ghepe dīje ? || 266 ||

पद 267

mhaṇauni saṃnyāsī ye pāhīṃ | karmācī goṭhī kījela khaī | parī avidyā āpulām dehīṃ | āhe jai kāṃ || 267 ||

पद 268

jaiṃ kartepaṇāceni thāṃveṃ | ātmā śubhāśubhīṃ dhāṃveṃ | dṛṣṭi bhedāciye rāṇive | racalīse jaiṃ || 268 ||

पद 269

taiṃ tarī gā suvarmā | bijāvaḷī ātmayā karmā | apāḍeṃ jaisī paścimā | pūrvesi kāṃ || 269 ||

पद 270

nātarī ākāśā kā ābhāḷā | sūryā āṇi mṛgajaḷā | bijāvaḷī bhūtaḷā | vāyūsi jaisī || 270 ||

पद 271

pāṃgharauni naīceṃ udaka | ase naīcimājīṃ khaḍaka | parī jāṇije kā vegaḷika | koḍīcī te || 271 ||

पद 272

ho kāṃ udakājavaḷī | parī sinānīci te bābuḷī | kāya saṃgāstava kājaḷī | dīpu mhaṇoṃ ye ? || 272 ||

पद 273

jarī caṃdrīṃ jālā kalaṃku | tarī caṃdresīṃ navhe eku | āhe dṛṣṭī ḍoḷyāṃ viveku | apāḍu jetulā || 273 ||

पद 274

nānā vāṭā vāṭe jātayā | voghā voghīṃ vāhātayā | ārasā ārasāṃ pāhātayā | apāḍu jetulā || 274 ||

पद 275

pārthā gā tetuleni māneṃ | ātmeṃnisīṃ karma sineṃ | parī ghevavije ajñāneṃ | teṃ kīra aiseṃ || 275 ||

पद 276

vikāśeṃ ravīteṃ upajavī | drutī alīkaravī bhogavī | te sarovarīṃ kāṃ baravī | abjinī jaisī || 276 ||

पद 277

puḍhatapuḍhatī ātmakriyā | anyakāraṇakāci taiśiyā | karūṃ pāṃcāṃhī tayāṃ | kāraṇāṃ rūpa || 277 ||

पद 278

āṇi pāṃcahī kāraṇeṃ tiyeṃ | tūṃhī jāṇasīla vipāyeṃ | jeṃ śāstreṃ ubhaūnī bāhe | bolatī tayāṃte || 278 ||

पद 279

vedarāyāciyā rājadhānīṃ | sāṃkhyavedāṃtācyā bhuvanīṃ | nirūpaṇācyā niśāṇadhvanīṃ | garjatī jiyeṃ || 279 ||

पद 280

jeṃ sarvakarmasiddhīlāgīṃ | iyeṃci muddaleṃ ho jagīṃ | tetha na suvāvā abhaṃgīṃ | ātmarāju || 280 ||

पद 281

hyā bolāci ḍāṃguraṭī | tiyeṃ prasiddhīci ālī kirīṭī | mhaṇauni tujhyā hana karṇapuṭīṃ | vasoṃ heṃ kāja || 281 ||

पद 282

āṇi mukhāṃtarīṃ āikije | taiseṃ kāyaseṃ heṃ ojheṃ | mī cidratna tujheṃ | asatāṃ hātīṃ || 282 ||

पद 283

darpaṇu puḍhāṃ māṃḍaleyā | kāṃ lokāṃciyāṃ ḍoḷayāṃ | mānu dyāvā pahāvayā | āpuleṃ nikeṃ || 283 ||

पद 284

bhakta jaiseni jetha pāhe | tetha teṃ teṃci hota jāye | to mī tujheṃ jāhāloṃ āheṃ | kheḷaṇeṃ ājī || 284 ||

पद 285

aiseṃ heṃ prītīceni vegeṃ | devo bolatāṃ se neghe | taṃva ānaṃdāmājīṃ āṃgeṃ | viratase yeru || 285 ||

पद 286

cāṃdiṇiyācā paḍibharu | hotāṃ somakāṃtācā ḍoṃgaru | vigharoni sarovaru | hoṃ pāhe jaisā || 286 ||

पद 287

taiseṃ sukha āṇi anubhūtī | yā bhāvāṃcī moḍūni bhiṃtī | ātaleṃ arjunākṛti | sukhaci jetha || 287 ||

पद 288

tetha samarthu mhaṇauni devā | avakāśu jāhalā āṭhavā | maga buḍatayācā dhāṃvā | jīveṃ kelā || 288 ||

पद 289

arjunā yesaṇeṃ dheṃḍeṃ | prajñā pasareṃsīṃ buḍe | āleṃ bharateṃ evaḍheṃ | teṃ kāḍhūni puḍhatī || 289 ||

पद 290

devo mhaṇe hāṃ gā pārthā | tūṃ āpaṇapeṃ dekha sarvathā | taṃva śvāsūni yereṃ māthā | tukiyelā || 290 ||

पद 291

mhaṇe jāṇasī dātārā | mī tujaśīṃ vyaktiśejārā | ubagalā ājī ekāhārā | yevoṃ pāheṃ || 291 ||

पद 292

tayāhī hā aisā | lobheṃ detasāṃ jarī lālasā | tarī kāṃ jī ghālītasāṃ | āḍa āḍa jīvā ? || 292 ||

पद 293

tetha śrīkṛṣṇa mhaṇatī nikeṃ | adyāpi nāhīṃ mā ṭhāūkeṃ | veḍayā caṃdrā āṇi caṃdrike | na miḷaṇeṃ āhe ?|| 293 ||

पद 294

āṇi hāhī boloni bhāvo | tuja dāūṃ āmhī bhivoṃ | je rusatāṃ bāṃdhe thāṃvo | teṃ prema gā heṃ || 294 ||

पद 295

etha ekamekāṃciye khuṇeṃ | visaṃvādu taṃvaci jiṇeṃ | mhaṇauni aso heṃ bolaṇeṃ | iyeviṣayīṃceṃ || 295 ||

पद 296

maga kaiśī kaiśī te ātāṃ | bolata hotoṃ paṃḍusutā | sarva karmā bhinnatā | ātmenisīṃ || 296 ||

पद 297

taṃva arjuna mhaṇe deveṃ | mājhiye manīṃceṃci svabhāveṃ | prastāvileṃ baraveṃ | prameya teṃ jī || 297 ||

पद 298

जें सकळ कर्माचें बीज । कारणपंचक तुज । सांगेन ऐसी पैज । घेतली कां ॥ २९८ ॥

jeṃ sakaḷa karmāceṃ bīja | kāraṇapaṃcaka tuja | sāṃgena aisī paija | ghetalī kāṃ || 298 ||

पद 299

āṇi ātmayā etha kāṃhīṃ | sarvathā lāgu nāhīṃ | heṃ puḍhāralāsi te deīṃ | lāhāṇeṃ mājheṃ || 299 ||

पद 300

yayā bolā viśveśeṃ | mhaṇitaleṃ toṣeṃ bahuvase | iyeviṣayīṃ dharaṇeṃ baise| aiseṃ keṃ joḍe ? || 300 ||

पद 301

tarī arjunā nirūpijela | teṃ kīra bhāṣeāṃtula | parī mecu ye hoījela | ṛṇiyā tuja || 301 ||

पद 302

taṃva arjuna mhaṇe devo | kāī visarale māgīla bhāvo ? | iye goṃṭhīsa kīṃ rākhata āhoṃ | mītūṃpaṇa jī ? || 302 ||

पद 303

etha śrīkṛṣṇa mhaṇatī ho kāṃ | ātāṃ avadhānācā pasaru nikā | karūniyāṃ āikā | puḍhāraloṃ teṃ || 303 ||

पद 304

tarī satyaci gā dhanurdharā | sarvakarmāṃcā ubhārā | hotase bahirabāhirā | karaṇīṃ pāṃceṃ || 304 ||

पद 305

āṇi pāṃca kāraṇa daḷavāḍeṃ | jihīṃ karmākāru māṃḍe | te hetustava ghaḍe | pāṃca āthī || 305 ||

पद 306

yera ātmatattva udāsīna | teṃ nā hetu nā upādāna | nā te aṃgeṃ karī saṃvāhana | karmasiddhīceṃ || 306 ||

पद 307

tetha śubhāśubhīṃ aṃśīṃ | niphajatī karmeṃ aisīṃ | rātī divo ākāśīṃ | jiyāparī || 307 ||

पद 308

toya teja dhūmu | yayāṃ vāyūsīṃ saṃgamu | jāliyā hoya abhrāgamu | vyoma teṃ neṇeṃ || 308 ||

पद 309

nānā kāṣṭhīṃ nāva miḷe | te nāvāḍeni caḷe | cālavije aniḷeṃ | udaka teṃ sākṣī || 309 ||

पद 310

kāṃ kavaṇe ekeṃ piṃḍe | veṃcitāṃ avatare bhāṃḍeṃ | maga bhavaṃḍīje daṃḍeṃ | bhrame cakra || 310 ||

पद 311

āṇi kartṛtva kulālāceṃ | tetha kāya teṃ pṛthvīyeceṃ | ādhārāvāṃcūni veṃce | vicārīṃ pāṃ | || 311 ||

पद 312

heṃhi aso lokāṃciyā | rāhāṭī hotāṃ āghaviyā | koṇa kāma savitayā | āṃgā āleṃ ? || 312 ||

पद 313

taiseṃ pāṃcahetumiḷaṇīṃ | pāṃceṃci ihīṃ kāraṇīṃ | kīje karmalatāṃcī lāvaṇī | ātmā sinā || 313 ||

पद 314

ātāṃ teṃci vegaḷālīṃ | pāṃcahī vivaṃcūṃ gā bhalīṃ | tukoni ghetalīṃ | motiyeṃ jaisīṃ || 314 ||

पद 315

taisīṃ yathā lakṣaṇeṃ | āikeṃ karma-kāraṇeṃ | tarī deha heṃ mī mhaṇeṃ | pahileṃ etha || 315 ||

पद 316

yayāteṃ adhiṣṭhāna aiseṃ | mhaṇije teṃ yāci uddeśeṃ | je svabhogyeṃsīṃ vase | bhoktā yetha || 316 ||

पद 317

iṃdriyāṃcyā dāheṃ hātīṃ | jāconiyāṃ divorātī | sukhaduḥkheṃ prakṛtī | joḍījatī jiyeṃ || 317 ||

पद 318

tiyeṃ bhogāvayā purukhā | āna ṭhāvoci nāhīṃ dekhā | mhaṇauni adhiṣṭhānabhākhā | bolije deha || 318 ||

पद 319

heṃ covisāṃhī tatvāṃceṃ | kuṭuṃbaghara vastīceṃ | tuṭe baṃdhamokṣāceṃ | guṃthāḍe etha || 319 ||

पद 320

kiṃbahunā avasthātrayā | heṃ adhiṣṭhāna dhanaṃjayā | mhaṇauni dehā yayā | heṃci nāma || 320 ||

पद 321

āṇi kartā heṃ dujeṃ | karmāceṃ kāraṇa jāṇije | pratibiṃba mhaṇije | caitanyāceṃ jeṃ || 321 ||

पद 322

ākāśaci varṣe nīra | teṃ taḷavaṭīṃ bāṃdhe nāḍara | maga biṃboni tadākāra | hoya jevīṃ || 322 ||

पद 323

kāṃ nidrābhareṃ bahuveṃ | rāyā āpaṇapeṃ ṭhāuveṃ navhe | maga svapnīṃciye sāmāve | raṃkapaṇīṃ || 323 ||

पद 324

taiseṃ āpuleni visareṃ | caitanyaci dehākāreṃ | ābhāsoni āviṣkareṃ | dehapaṇeṃ jeṃ || 324 ||

पद 325

jayā visarācyā deśīṃ | prasiddhi gā jīvu aisī | jeṇeṃ bhāṣa kelī deheṃsī | āghavāviṣayīṃ || 325 ||

पद 326

prakṛti karī karmeṃ | tīṃ myāṃ kelīṃ mhaṇe bhrameṃ | yetha kartā yeṇeṃ nāmeṃ | bolije jīvu || 326 ||

पद 327

मग पातेयांच्या केशीं । एकीच उठी दिठी जैसी । मोकळी चवरी ऐसी । चिरीव गमे ॥ ३२७ ॥

maga pāteyāṃcyā keśīṃ | ekīca uṭhī diṭhī jaisī | mokaḷī cavarī aisī | cirīva game || 327 ||

पद 328

कां घराआंतुल एकु । दीपाचा तो अवलोकु । गवाक्षभेदें अनेकु । आवडे जेवीं ॥ ३२८ ॥

kāṃ gharāāṃtula eku | dīpācā to avaloku | gavākṣabhedeṃ aneku | āvaḍe jevīṃ || 328 ||

पद 329

कां एकुचि पुरुषु जैसा । अनुसरत नवां रसां । नवविधु ऐसा । आवडों लागे ॥ ३२९ ॥

kāṃ ekuci puruṣu jaisā | anusarata navāṃ rasāṃ | navavidhu aisā | āvaḍoṃ lāge || 329 ||

पद 330

tevīṃ buddhīceṃ eka jāṇaṇeṃ | śrotrādibhedeṃ yeṇeṃ | bāherī iṃdriyapaṇeṃ | phāṃke jeṃ kāṃ || 330 ||

पद 331

तें पृथग्विध करण । कर्माचें इया कारण । तिसरें गा जाण । नृपनंदना ॥ ३३१ ॥

teṃ pṛthagvidha karaṇa | karmāceṃ iyā kāraṇa | tisareṃ gā jāṇa | nṛpanaṃdanā || 331 ||

पद 332

āṇi pūrvapaścimavāhaṇīṃ | nighāliyā voghāciyā miḷaṇī | hoya nadī nada pāṇī | ekaci jevīṃ || 332 ||

पद 333

taisī kriyāśakti pavanīṃ | ase je anapāyinī | te paḍilī nānāsthānīṃ | nānā hoya || 333 ||

पद 334

jaiṃ vāce karī yeṇeṃ | taiṃ teṃci hoya bolaṇeṃ | hātā ālī tarī gheṇeṃ | deṇeṃ hoya || 334 ||

पद 335

agā caraṇācyā ṭhāyīṃ | tarī gati teci pāhīṃ | adhodvārīṃ dohīṃ | kṣaraṇeṃ teci || 335 ||

पद 336

कंदौनि हृदयवरी । प्रणवाची उजरी । करितां तेचि शरीरीं । प्राणु म्हणिजे ॥ ३३६ ॥

kaṃdauni hṛdayavarī | praṇavācī ujarī | karitāṃ teci śarīrīṃ | prāṇu mhaṇije || 336 ||

पद 337

maga urdhvīṃciyā rigānigā | puḍhatī teci śakti paiṃ gā | udānu aisiyā liṃgā | pātra jāhalī || 337 ||

पद 338

adhoraṃdhrāceni vāheṃ | apānu heṃ nāma lāhe | vyāpakapaṇeṃ hoye | vyānu teci || 338 ||

पद 339

आरोगिलेनि रसें । शरीर भरी सरिसें । आणि न सांडितां असे । सर्वसंधीं ॥ ३३९ ॥

ārogileni raseṃ | śarīra bharī sariseṃ | āṇi na sāṃḍitāṃ ase | sarvasaṃdhīṃ || 339 ||

पद 340

ऐसिया इया राहटीं । मग तेचि क्रिया पाठीं । समान ऐसी किरीटी । बोलिजे गा ॥ ३४० ॥

aisiyā iyā rāhaṭīṃ | maga teci kriyā pāṭhīṃ | samāna aisī kirīṭī | bolije gā || 340 ||

पद 341

āṇi jāṃbhaī śiṃka ḍheṃkara | aisaisā hotase vyāpāra | nāga kūrma kṛkara | ityādi hoya || 341 ||

पद 342

एवं वायूची हे चेष्टा । एकीचि परी सुभटा । वर्तनास्तव पालटा । येतसे जे ॥ ३४२ ॥

evaṃ vāyūcī he ceṣṭā | ekīci parī subhaṭā | vartanāstava pālaṭā | yetase je || 342 ||

पद 343

teṃ bhedalī vṛttipaṃtheṃ | vāyuśakti gā etheṃ | karmakāraṇa cautheṃ | aiseṃ jāṇa || 343 ||

पद 344

āṇi ṛtu baravā śāradu | śāradīṃ puḍhatī cāṃdu | caṃdrī jaisā saṃbaṃdhu | pūrṇimecā || 344 ||

पद 345

kāṃ vasaṃtīṃ baravā ārāmu | ārāmīṃhī priyasaṃgamu | saṃgamīṃ āgamu | upacārāṃcā || 345 ||

पद 346

नाना कमळीं पांडवा । विकासु जैसा बरवा । विकासींही यावा । परागाचा ॥ ३४६ ॥

nānā kamaḷīṃ pāṃḍavā | vikāsu jaisā baravā | vikāsīṃhī yāvā | parāgācā || 346 ||

पद 347

vāce baraveṃ kavitva | kavitvīṃ baraveṃ rasikatva | rasikatvīṃ paratatva | sparśu jaisā || 347 ||

पद 348

taisī sarvavṛttivaibhavīṃ | buddhici ekalī baravī | buddhihī barava navī | iṃdriyaprauḍhī || 348 ||

पद 349

iṃdriyaprauḍhīmaṃḍaḷā | śṛṃgāru ekuci nirmaḷā | jaiṃ adhiṣṭhātriyāṃ kāṃ meḷā | devatāṃcā jo || 349 ||

पद 350

mhaṇauni cakṣurādikīṃ dāheṃ | iṃdriyāṃ pāṭhīṃ svānugraheṃ | sūryādikāṃ kāṃ āhe | surāṃceṃ vṛṃda || 350 ||

पद 351

teṃ devavṛṃda baraveṃ | karmakāraṇa pāṃcaveṃ | arjunā etha jāṇāveṃ | devo mhaṇe || 351 ||

पद 352

evaṃ māne tujhiye āyaṇī | taisī karmajātāṃcī he khāṇī | paṃcavidha ākarṇīṃ | nirūpilī || 352 ||

पद 353

ātāṃ heci khāṇī vāḍhe | maga karmācī sṛṣṭi ghaḍe | jihīṃ te hetuhī ughaḍe | dāūṃ pāṃcai || 353 ||

पद 354

tarī avasāṃta ālī mādhavī | te hetu hoya navapallavīṃ | pallava puṣpapuṃja dāvī | puṣpa phaḷāteṃ || 354 ||

पद 355

kāṃ vārṣiye āṇije meghu | megheṃ vṛṣṭiprasaṃgu | vṛṣṭīstava bhogu | sasyasukhācā || 355 ||

पद 356

nātarī prācī aruṇāteṃ viye | aruṇeṃ sūryodayo hoye | sūryeṃ sagaḷā pāhe | divo jaisā || 356 ||

पद 357

taiseṃ mana hetu pāṃḍavā | hoya karmasaṃkalpabhāvā | to saṃkalpu lāvī divā | vācecā gā || 357 ||

पद 358

maga vācecā to divaṭā | dāvī kṛtyajātāṃciyā vāṭā | tevhāṃ kartā rige kāmaṭhāṃ | kartṛtvācyā || 358 ||

पद 359

tetha śarīrādika daḷavāḍeṃ | śarīrādikāṃ hetuci ghaḍe | lohakāma lokhaṃḍeṃ | nirvāḷije jaiseṃ || 359 ||

पद 360

kāṃ tāṃthuvācā tāṇā | tāṃthu ghālitāṃ vairaṇā | to taṃtuci vicakṣaṇā | hoya paṭu || 360 ||

पद 361

taiseṃ manavācādehāceṃ | karma manādi hetuci race | ratnīṃ ghaḍe ratnāceṃ | daḷavāḍeṃ jevīṃ || 361 ||

पद 362

etha śarīrādikeṃ kāraṇeṃ | teṃci hetu kevīṃ heṃ koṇeṃ | apekṣije tarī teṇeṃ | avadhārijo || 362 ||

पद 363

āikā sūryāciyā prakāśā | hetu kāraṇa sūryuci jaisā | kāṃ ūṃsāceṃ kāṃḍeṃ ūṃsā | vāḍhī hetu || 363 ||

पद 364

nānā vāgdevatā vānāvī | taiṃ vācāci lāge kāmavāvī | kāṃ vedāṃ vedeṃci bolāvī | pratiṣṭhā jevīṃ || 364 ||

पद 365

taiseṃ karmā śarīrādikeṃ | kāraṇa heṃ kīra ṭhāukeṃ | parī heṃci hetu na cuke | heṃhī etha || 365 ||

पद 366

āṇi dehādikīṃ kāraṇīṃ | dehādi hetu miḷaṇīṃ | hoya jayā ubhāraṇī | karmajātāṃ || 366 ||

पद 367

teṃ śāstrārtheṃṃ mānileyā | mārgā anusare dhanaṃjayā | tarī nyāya to nyāyā | hetu hoya || 367 ||

पद 368

jaisā parjanyodakācā loṭu | vipāyeṃ dharī sāḷīcā pāṭu | to jire parī acāṭu | upayogu āthī || 368 ||

पद 369

kāṃ roṣeṃ nighāleṃ avacaṭeṃ | paḍileṃ dvārakeciyā vāṭe | teṃ śiṇe parī sunāṭeṃ | na vacitī padeṃ || 369 ||

पद 370

taiseṃ hetukāraṇa meḷeṃ | uṭhī karma jeṃ āṃdhaḷeṃ | teṃ śāstrāceṃ lāhe ḍoḷe | taiṃ nyāya mhaṇipe || 370 ||

पद 371

nā dūdha vāḍhitā ṭhāvo pāve | taṃva utoni jāya svabhāveṃ | tohī veṃcu parī navhe | veṃcileṃ teṃ || 371 ||

पद 372

taiseṃ śāstrasāhyeṃvīṇa | keleṃ nohe jarī akāraṇa | tarī lāgo kāṃ nāgavaṇa | dānalekhīṃ || 372 ||

पद 373

agā bāvannā varṇāṃparatā | koṇa maṃtru āhe paṃḍusutā | kāṃ bāvannahī nuccāritāṃ | jīvu āthī ? || 373 ||

पद 374

parī maṃtrācī kaḍasaṇī | jaṃva neṇije kodaṃḍapāṇī | taṃva uccāraphaḷa vāṇī | na pave jevīṃ || 374 ||

पद 375

tevīṃ kāraṇahetuyogeṃ | jeṃ bisāṭa karma nige | teṃ śāstrāciye na lage | kāṃse jaṃva || 375 ||

पद 376

karma hotaci ase tevhāṃhī | parī teṃ hoṇeṃ navhe pāhīṃ | to anyāyo gā anyāyīṃ | hetu hoya || 376 ||

पद 377

evaṃ paṃcakāraṇā karmā | pāṃcahī hetu he sumahimā | ātāṃ etheṃ pāheṃ pāṃ ātmā | sāṃpaḍalā ase ? || 377 ||

पद 378

bhānu na honi rūpeṃ jaisīṃ | cakṣurūpāteṃ prakāśī | ātmā na honi karmeṃ taisīṃ | prakaṭita ase gā || 378 ||

पद 379

paiṃ pratibiṃba ārisā | donhī na honi vīreśā | dohīṃteṃ prakāśī jaisā | nyāhāḷitā to || 379 ||

पद 380

kāṃ ahorātra savitā | na honi karī paṃḍusutā | taisā ātmā karmakartā | na honi dāvī || 380 ||

पद 381

parī dehāhaṃmāna bhulī | jayācī buddhi dehīṃci ātalī | tayā ātmaviṣayīṃ jālī | madhyarātrī gā || 381 ||

पद 382

jeṇeṃ caitanyā īśvarā brahmā | dehaci keleṃ paramasīmā | tayā ātmā kartā he pramā | aloṭa upaje || 382 ||

पद 383

ātmāci karmakartā | hāhī niścayo nāhīṃ tatvatāṃ | dehoci mī karmakartā | mānito sāce || 383 ||

पद 384

je ātmā mī karmātītu | sarvakarmasākṣibhūtu | he āpulī kahīṃ mātu | nāyakeci kānīṃ || 384 ||

पद 385

mhaṇauni umapā ātmayāteṃ | dehacivarī mavije etheṃ | vicitra kāī rātri divasāteṃ | ḍuḍuḷa na karī ? || 385 ||

पद 386

paiṃ jeṇeṃ ākāśīṃcā kahīṃ | satya sūryu dekhilā nāhīṃ | to thillarīṃceṃ biṃba kāī | mānū na lāhe ? || 386 ||

पद 387

thillarāceni jālepaṇeṃ | sūryāsi āṇī hoṇeṃ | tyācyā nāśīṃ nāśaṇeṃ | kaṃpeṃ kaṃpū || 387 ||

पद 388

āṇi nidristā cevo naye | taṃva svapna sāca hoṃ lāhe | rajju neṇatāṃ sāpā bihe | vismo kavaṇa ? || 388 ||

पद 389

jaṃva kavaḷa āthi ḍoḷāṃ | taṃva caṃdru dekhāvā kīṃṃ piṃvaḷā | kāya mṛgīṃhīṃ mṛgajaḷā | bhāḷāveṃ nāhīṃ ? || 389 ||

पद 390

taisā śāstragurūceni nāṃve | jo vārāhī ṭeṃkoṃ nedī siveṃ | kevaḷa mauḍhyācenici jīveṃ | jiyālā jo || 390 ||

पद 391

teṇeṃ dehātmadṛṣṭīmuḷeṃ | ātmayā ghāpe dehāceṃ jāḷeṃ | jaisā abhrācā vegu kolheṃ | caṃdrīṃ mānīṃ || 391 ||

पद 392

maga tayā mānaṇayāsāṭhīṃ | dehabaṃdīśāḷe kirīṭī | karmācyā vajragāṃṭhī | kaḷāse to || 392 ||

पद 393

pāhe pāṃ baddha bhāvanā dṛḍhā | naḷiyevarī to bāpuḍā | kāya mokaḷeyāhī pāyācā cavaḍā | na ṭhakeci puṃsā | || 393 ||

पद 394

mhaṇauni nirmaḷā ātmasvarūpīṃ | to prakṛtīceṃ keleṃ āropī | to kalpakoḍīcyā māpīṃ | mavīci karmeṃ || 394 ||

पद 395

ātā karmāmājīṃ ase | parī tayāteṃ karma na sparśe | vaḍavānaḷāteṃ jaiseṃ | samudrodaka || 395 ||

पद 396

taiseṃni vegaḷepaṇeṃ | jayāceṃ karmīṃ asaṇeṃ | to kīra voḷakhāvā kavaṇeṃ | tarī sāṃgo || 396 ||

पद 397

je muktāteṃ nirdhāritāṃ | lābhe āpalīca muktatā | jaisī dīpeṃ diseṃ pāhatāṃ | āpalī vastu || 397 ||

पद 398

nātarī darpaṇu jaṃva uṭije | taṃva āpaṇapayāṃ āpaṇa bheṭije | kāṃ toya pāvatāṃ toya hoīje | lavaṇeṃ jeṃvīṃ || 398 ||

पद 399

heṃ aso paratoni māguteṃ | pratibiṃba pāhe biṃbāteṃ | taṃva pāhaṇeṃ jāunī āyiteṃ | biṃbaci hoya || 399 ||

पद 400

taiseṃ hārapaleṃ āpaṇapeṃ pāve | taiṃ saṃtāṃteṃ pāhatāṃ giṃvasāveṃ | mhaṇauni vānāve aikāve | teci sadā || 400 ||

पद 401

parī karmīṃ asoni karmeṃ | jo nāvare sameṃviṣameṃ | carmacakṣūṃceni cāmeṃ | dṛṣṭi jaisī || 401 ||

पद 402

taisā soḍavalā jo āhe | tayāceṃ rūpa ātāṃ pāheṃ | upapattīcī bāhe | ubhaūni sāṃgoṃ || 402 ||

पद 403

tarī avidyeciyā nidā | viśvasvapnācā hā dhāṃdā | bhogīta hotā prabuddhā | anādi jo || 403 ||

पद 404

to mahāvākyāceni nāṃveṃ | gurukṛpeceni thāṃveṃ | māthāṃ hātu ṭhevilā navhe | thāpaṭilā jaisā || 404 ||

पद 405

taisā viśvasvapneṃsīṃ māyā | nīda sāṃḍūni dhanaṃjayā | sahasā ceilā advayā- | naṃdapaṇeṃ jo || 405 ||

पद 406

tevhāṃ mṛgajaḷāce pūra | disate eka niraṃtara | hārapatī kāṃ caṃdrakara | phāṃkatāṃ jaise || 406 ||

पद 407

kāṃ bāḷatva nighoni jāya | taiṃ bāgulā nāhīṃ trāya | paiṃ jaḷāliyā iṃdhana na hoya | iṃdhana jevīṃ || 407 ||

पद 408

nānā cevo āliyā pāṭhīṃ | taiṃ svapna na dise diṭhī | taisī ahaṃ mamatā kirīṭī | nureci tayā || 408 ||

पद 409

maga sūryu āṃdhārālāgīṃ | righo kāṃ bhalate suraṃgīṃ | parī to tayācyā bhāgīṃ | nāhīṃci jaisā || 409 ||

पद 410

taisā ātmatveṃ veṣṭilā hoye | to jayā jayā dṛśyāteṃ pāheṃ | teṃ dṛṣya draṣṭepaṇeṃsīṃ hota jāye | tayāceṃci rūpa || 410 ||

पद 411

jaisā vanhi jayā lāge | teṃ vanhici jāliyā āṃgeṃ | dāhyadāhakavibhāgeṃ | sāṃḍije teṃ || 411 ||

पद 412

taisā karmākārā dujeyā | to kartepaṇācā ātmayā | āḷu ālā to geliyā | kāṃhīṃ bāhīṃ jeṃ ure || 412 ||

पद 413

tiye ātmasthitīcā jo rāvo | maga to dehīṃ iye jāṇela ṭhāvo ? | kāya pralayāṃbūcā unnāho | voghu mānī ? || 413 ||

पद 414

taisī te pūrṇa ahaṃtā | kāī dehapaṇeṃ paṃḍusutā | āvare kāī savitā | biṃbeṃ dharilā ? || 414 ||

पद 415

paiṃ mathūni loṇī ghepe | teṃ māgutī tākīṃ ghāpe | tarī teṃ aliptapaṇeṃ siṃpe | teṇeṃsī kāī ? || 415 ||

पद 416

nānā kāṣṭhauni vīreśā | vegaḷā keliyā hutāśā | rāhe kāṣṭhāciyā māṃdusā | koṃḍalepaṇeṃ ? || 416 ||

पद 417

kāṃ rātrīciyā udarāāṃtu | nighālā jo hā bhāsvatu | to rātrī aisī mātu | aike kāyī ? || 417 ||

पद 418

taiseṃ vedya vedakapaṇeṃsī | paḍileṃ kāṃ jayāce grāsīṃ | tayā deha mī aisī | ahaṃtā kaiṃcī ? || 418 ||

पद 419

āṇi ākāśeṃ jetheṃ jethunī | jāije tetha ase bharonī | mhaṇauni ṭheleṃ koṃdonī | āpeṃāpa || 419 ||

पद 420

taiseṃ jeṃ teṇeṃ karāveṃ | to teṃci āhe svabhāveṃ | mā koṇeṃ karmīṃ veṣṭāveṃ | kartepaṇeṃ ? || 420 ||

पद 421

nureci gaganāvīṇa ṭhāvo | noheci samudrā pravāho | nuṭhīci dhruvā jāvoṃ | taiseṃ jāhāleṃ || 421 ||

पद 422

aiseni ahaṃkṛtibhāvo | jayācā bodhīṃ jāhalā vāvo | taऱhī dehā jaṃva nirvāho | taṃva āthī karmeṃ || 422 ||

पद 423

vārā jarī vājoni vosare | tarī to ḍola rukhīṃ ure | kāṃ seṃdeṃ druti rāhe kāpureṃ | veṃcalenī || 423 ||

पद 424

kāṃ saraleyā gītācā samāraṃbhu | na vace rāhavalepaṇācā kṣobhu | bhūmī loḷoni geliyā aṃbu | vola thāre || 424 ||

पद 425

agā māvaḷaleni arkeṃ | saṃdhyeciye bhūmike | jyotidīpti kautukeṃ | dise jaisī || 425 ||

पद 426

paiṃ lakṣa bhediliyāhīvarī | bāṇa dhāṃveci taṃvavarī | jaṃva bharalī āthī urī | baḷācī te || 426 ||

पद 427

nānā cakrīṃ bhāṃḍeṃ jāleṃ | teṃ kulāleṃ parateṃ neleṃ | parī bhrameṃci teṃ māgile | bhovaṃḍilepaṇeṃ || 427 ||

पद 428

taisā dehābhimānu geliyā | deha jeṇeṃ svabhāveṃ dhanaṃjayā | jāleṃ teṃ apaisayā | ceṣṭavīca teṃ || 428 ||

पद 429

saṃkalpeṃvīṇa svapna | na lāvitāṃ dāṃgīceṃ bana | na racitāṃ gaṃdharvabhuvana | uṭhī jaiseṃ || 429 ||

पद 430

ātmayāceni udyameṃvīṇa | taiseṃ dehādipaṃcakāraṇa | hoya āpaṇayāṃ āpaṇa | kriyājāta || 430 ||

पद 431

paiṃ prācīnasaṃskāravaśeṃ | pāṃcahī kāraṇeṃ sahetukeṃ | kāmavījatī gā anekeṃ | karmākāreṃ || 431 ||

पद 432

तया कर्मामाजीं मग । संहरो आघवें जग । अथवा नवें चांग । अनुकरो ॥ ४३२ ॥

tayā karmāmājīṃ maga | saṃharo āghaveṃ jaga | athavā naveṃ cāṃga | anukaro || 432 ||

पद 433

parī kumuda kaiseni suke | kaiseṃ teṃ kamaḷa phāṃke | hīṃ donhī ravī na dekhe | jayāparī || 433 ||

पद 434

kāṃ vīju varṣoni ābhāḷa | ṭhikariyā āto bhūtaḷa | athavā karūṃ śāḍvaḷa | prasannāvṛṣṭī || 434 ||

पद 435

tarī tayā dohīṃteṃ jaiseṃ | neṇijeci kāṃ ākāśeṃ | taisā dehīṃca jo ase | videhadṛṣṭī || 435 ||

पद 436

to dehādikīṃ ceṣṭīṃ | ghaḍatāṃ moḍatāṃ he sṛṣṭī | na dekhe svapna dṛṣṭī | ceilā jaisā || 436 ||

पद 437

yeऱhavīṃ cāmāce ḍoḷevarī | je dekhatī dehacivarī | te kīra to vyāpārī | aiseṃci mānitī || 437 ||

पद 438

kāṃ tṛṇācā bāhulā | jo āgarāmereṃ ṭhevilā | to sācaci rākhatā kolhā | mānije nā ? || 438 ||

पद 439

piseṃṃ nesaleṃ kāṃ nāgaveṃ | heṃ lokīṃ yeūni jāṇāveṃ | ṭhāṇoriyāṃceṃ mavāveṃ | āṇikīṃ ghāya || 439 ||

पद 440

कां महासतीचे भोग । देखे कीर सकळ जग । परी ते आगी ना आंग । ना लोकु देखे ॥ ४४० ॥

kāṃ mahāsatīce bhoga | dekhe kīra sakaḷa jaga | parī te āgī nā āṃga | nā loku dekhe || 440 ||

पद 441

taisā svasvarūpeṃ uṭhilā | jo dṛśyeṃsī draṣṭā āṭalā | to neṇeṃ kāya rāhaṭalā | iṃdriyagrāmu || 441 ||

पद 442

agā thorīṃ kalloḷīṃ kalloḷa sāne | lopatāṃ tirīṃceni janeṃ | ekīṃ eka giḷileṃ heṃ maneṃ | mānije jaऱhī || 442 ||

पद 443

taऱhī udakāprati pāhīṃ | koṇa grasitase kāī | taiseṃ pūrṇā dujeṃ nāhīṃ | jeṃ to mārī || 443 ||

पद 444

suvarṇāciyā caṃḍikā | suvarṇaśūḷeṃci dekhā | suvarṇāciyā mahikhā | nāśu kelā || 444 ||

पद 445

to devalavasiyā kaḍā | vyavahāru gamalā phuḍā | vāṃcūni śūḷa mahiṣa cāmuṃḍā | suvarṇaci teṃ || 445 ||

पद 446

paiṃ citrīṃceṃ jaḷa hutāṃśu | to dṛṣṭīcāci ābhāsu | paṭīṃ āgī volāṃśu | donhī nāhīṃ || 446 ||

पद 447

muktāceṃ deha taiseṃ | hālata saṃskāravaśeṃ | teṃ dekhoni loka pise | kartā mhaṇatī || 447 ||

पद 448

āṇi tayāṃ karaṇeyā āṃtu | ghaḍo tihīṃ lokāṃ ghātu | parī teṇeṃ kelā he mātu | boloṃ naye || 448 ||

पद 449

agā aṃdhāruci dekhāvā tejeṃ | maga to pheḍī heṃ bolije | taiseṃ jñāniyā nāhīṃ dujeṃ | jeṃ to mārī | || 449 ||

पद 450

mhaṇauni tayāci buddhī | neṇe pāpapuṇyācī gaṃdhī | gaṃgā mīnaliyā nadī | viṭāḷu jaisā || 450 ||

पद 451

आगीसी आगी झगटलिया । काय पोळे धनंजया । कीं शस्त्र रुपे आपणया । आपणचि ॥ ४५१ ॥

āgīsī āgī jhagaṭaliyā | kāya poḷe dhanaṃjayā | kīṃ śastra rupe āpaṇayā | āpaṇaci || 451 ||

पद 452

taiseṃ āpaṇapayāparateṃ | jo neṇeṃ kriyājātāteṃ | tetha kāya liṃpavī buddhīteṃ | tayāciye || 452 ||

पद 453

mhaṇauni kārya kartā kriyā | heṃ svarūpaci jāhaleṃ jayā | nāhīṃ śarīrādikīṃ tayā | karmī baṃdhu || 453 ||

पद 454

je kartā jīva viṃdāṇīṃ | kāḍhūni pāṃcahī khāṇī | ghaḍita āhe karaṇīṃ | āutīṃ dāheṃ || 454 ||

पद 455

tetha nyāvo āṇi anyāvo | hā dvividhu sādhūni āvo | ubhavitā na lavī kheṃvo | karmabhuvaneṃ || 455 ||

पद 456

yā thorāḍā kīra kāmā | virajā nohe ātmā | parī mhaṇasī hana upakramā | hātu lāvī || 456 ||

पद 457

to sākṣī cidrūpu | karmapravṛttīcā saṃkalpu | uṭhī to kāṃ niropu | āpaṇaci de ? || 457 ||

पद 458

tarī karmapravṛttīhīlāgīṃ | tayā āyāsu nāhīṃ āṃgīṃ | je pravṛttīcehī uḷigīṃ | lokuci āthī || 458 ||

पद 459

mhaṇauni ātmayāceṃ kevaḷa | jo rūpaci jāhalā nikhiḷa | tayā nāhīṃ baṃdiśāḷa | karmāci he || 459 ||

पद 460

parī ajñānācyā paṭīṃ | anyathā jñānāceṃ citra uṭhī | tetha citāraṇī he tripuṭī | prasiddha je kāṃ || 460 ||

पद 461

jeṃ jñāna jñātā jñeya | heṃ jagāceṃ bīja traya | te karmācī niḥsaṃdeha | pravṛtti jāṇa || 461 ||

पद 462

आतां ययाचि गा त्रया । व्यक्ति वेगळालिया । आइकें धनंजया । करूं रूप ॥ ४६२ ॥

ātāṃ yayāci gā trayā | vyakti vegaḷāliyā | āikeṃ dhanaṃjayā | karūṃ rūpa || 462 ||

पद 463

tarī jīvasūryabiṃbāce | raśmī śrotrādikeṃ pāṃceṃ | dhāṃvoni viṣayapadmāce | phoḍitī maḍha || 463 ||

पद 464

kīṃ jīvanṛpāce vāru upalāṇeṃ | gheūni iṃdriyāṃcīṃ kekāṇeṃ | viṣayadeśīṃceṃ nāgavaṇeṃ | āṇīta je || 464 ||

पद 465

heṃ aso ihīṃ iṃdriyīṃ rāhāṭe | jeṃ sukhaduḥkheṃsīṃ jīvā bheṭe | teṃ suṣuptikālīṃ vohaṭe | jetha jñāna || 465 ||

पद 466

tayā jīvā nāṃva jñātā | āṇi jeṃ heṃ sāṃgitaleṃ ātāṃ | teṃci etha paṃḍusutā | jñāna jāṇa || 466 ||

पद 467

jeṃ avidyeciye poṭīṃ | upajatakheṃvo kirīṭī | āpaṇayāteṃ vāṃṭī | tihīṃ ṭhāyīṃ || 467 ||

पद 468

āpuliye dhāṃve puḍhāṃ | ghālūni jñeyācā guṃḍā | ubhārī māgilīkaḍāṃ | jñātṛtvāteṃ || 468 ||

पद 469

maga jñātayā jñeyā doghāṃ | to nāṃdaṇukecā bagā | mājīṃ jāleni paiṃ gā | vāhe jeṇeṃ || 469 ||

पद 470

ṭhākūni jñeyācī śiṃva | pure jayācī dhāṃva | sakaḷa padārthāṃ nāṃva | sūtase jeṃ || 470 ||

पद 471

teṃ gā sāmānya jñāna | yā boalā nāhīṃ āna | jñeyāceṃhī cinha | āika ātāṃ || 471 ||

पद 472

तरी शब्दु स्पर्शु । रूप गंध रसु । हा पंचविध आभासु । ज्ञेयाचा तो ॥ ४७२ ॥

tarī śabdu sparśu | rūpa gaṃdha rasu | hā paṃcavidha ābhāsu | jñeyācā to || 472 ||

पद 473

jaiseṃ ekeci cūtaphaḷeṃ | iṃdriyāṃ vegavegaḷe | raseṃ varṇeṃ parīmaḷeṃ | bheṭije sparśeṃ || 473 ||

पद 474

taiseṃ jñeya tarī ekasareṃ | parī jñāna iṃdriyadvāreṃ | ghe mhaṇauni prakāreṃ | pāṃceṃ jāleṃ || 474 ||

पद 475

āṇi samudrīṃ voghāceṃ jāṇeṃ | sare lāṇīpāsīṃ dhāvaṇeṃ | kāṃ phaḷīṃ sare vāḍhaṇeṃ | sasyāceṃ jevīṃ || 475 ||

पद 476

taiseṃ iṃdriyāṃcyā vāhavaṭīṃ | dhāṃvatayā jñānā jetha ṭhī | hoya teṃ gā kirīṭī | viṣaya jñeya || 476 ||

पद 477

evaṃ jñātayā jñānā jñeyā | tihīṃ rūpa keleṃ dhanaṃjayā | he trividha sarva kriyā- | pravṛtti jāṇa || 477 ||

पद 478

je śabdādi viṣaya | heṃ paṃcavidha jeṃ jñeya | teṃci priya kāṃ apriya | ekeparīceṃ || 478 ||

पद 479

jñāna moṭakeṃ jñātayā | dāvī nā jaṃva dhanaṃjayā | taṃva svīkārā kīṃ tyajāvayā | pravarteci to || 479 ||

पद 480

parī mīnāteṃ dekhoni baku | jaisā nidhānāteṃ raṃku | kāṃ strī dekhoni kāmuku | pravṛtti dharī || 480 ||

पद 481

jaiseṃ khālārāṃ dhāṃve pāṇī | bhramara puṣpāciye ghāṇīṃ | nānā suṭalā sāṃjavaṇīṃ | vatsuci pāṃ || 481 ||

पद 482

agā svargīṃcī urvaśī | aikoni jeṃvī māṇusīṃ | varātā lāvījatī ākāśīṃ | yāgāṃciyā || 482 ||

पद 483

paiṃ pārivā jaisā kirīṭī | caḍhalā nabhāciye poṭīṃ | pāravī dekhoni loṭī | āṃgaci sagaḷeṃ || 483 ||

पद 484

heṃ nā ghanagarjanāsarisā | mayūra vovāṃḍe ākāśā | jñātā jñeya dekhoni taisā | dhāṃvaci ghe || 484 ||

पद 485

mhaṇauni jñāna jñeya jñātā | he trividha gā paṃḍusutā | hoyaci karmā samastāṃ | pravṛtti yetha || 485 ||

पद 486

parī teṃci jñeya vipāyeṃ | jarī jñātayāteṃ priya hoye | tarī bhogāvayā na sāhe | kṣaṇahī vilaṃbu || 486 ||

पद 487

नातरी अवचटें । तेंचि विरुद्ध होऊनि भेटे । तरी युगांत वाटे । सांडावया ॥ ४८७ ॥

nātarī avacaṭeṃ | teṃci viruddha hoūni bheṭe | tarī yugāṃta vāṭe | sāṃḍāvayā || 487 ||

पद 488

व्याळा कां हारा । वरपडा जालेया नरा । हरिखु आणि दरारा । सरिसाचि उठी ॥ ४८८ ॥

vyāḷā kāṃ hārā | varapaḍā jāleyā narā | harikhu āṇi darārā | sarisāci uṭhī || 488 ||

पद 489

taiseṃ jñeya priyāpriyeṃ | dekhileni jñātayā hoye | maga tyāga svīkārīṃ vāhe | vyāpārāteṃ || 489 ||

पद 490

tetha rāgī pratimallācā | gosāṃvī sarvadaḷācā | rathu sāṃḍūni pāyāṃcā | hoya jaisā || 490 ||

पद 491

taiseṃ jñātepaṇeṃ jeṃ ase | teṃ ye kartā aisiye daśe | jeviteṃ baisaleṃ jaiseṃ | raṃdhana karūṃ || 491 ||

पद 492

kāṃ bhaṃvareṃci kelā maḷā | varakaluci jālā aṃkasāḷā | nānā devo rigālā deūḷā- | ciyā kāmā || 492 ||

पद 493

taisā jñeyāciyā hāṃvā | jñātā iṃdriyāṃcā meḷāvā | rāhāṭavī tetha pāṃḍavā | kartā hoya || 493 ||

पद 494

āṇi āpaṇa haunī kartā | jñānā āṇī karaṇatā | tetheṃ jñeyaci svabhāvatāṃ | kārya hoya || 494 ||

पद 495

aisā jñānāciye nijagati | pālaṭu paḍe gā sumati | ḍoḷyācī śobhā rātīṃ | pālaṭe jaisī || 495 ||

पद 496

kāṃ adṛṣṭa jāliyā udāsu | pālaṭe śrīmaṃtācā vilāsu | punivepāṭhīṃ śītāṃśu | pālaṭe jaisā || 496 ||

पद 497

taisā cāḷitāṃ karaṇeṃ | jñātā veṣṭije kartepaṇeṃ | tethīṃcīṃ tiyeṃ lakṣaṇeṃ | aika ātāṃ || 497 ||

पद 498

tarī buddhi āṇi mana | citta ahaṃkāra hana | heṃ caturvidha cinha | aṃtaḥkaraṇāceṃ || 498 ||

पद 499

बाह्य त्वचा श्रवण । चक्षु रसना घ्राण । हें पंचविध जाण । इंद्रियें गा ॥ ४९९ ॥

bāhya tvacā śravaṇa | cakṣu rasanā ghrāṇa | heṃ paṃcavidha jāṇa | iṃdriyeṃ gā || 499 ||

पद 500

tetha āṃtule taṃva karaṇeṃ | kartā kartavyā ghe umāṇeṃ | maga taiṃ jarī jāṇeṃ | sukhā yeteṃ || 500 ||

पद 501

tarī bāherīleṃ tiyeṃhī | cakṣurādikeṃ dāhāhī | uṭhauni lavalāhīṃ | vyāpārā sūye || 501 ||

पद 502

maga to iṃdriyakadaṃṃbu | karavije taṃva rābu | jaṃva kartavyācā lābhu | hātāsi ye || 502 ||

पद 503

nā teṃ kartavya jarī duḥkheṃ | phaḷela aiseṃ dekhe | to lāvī tyāgamukheṃ | tiyeṃ dāhāhī || 503 ||

पद 504

maga phiṭe duḥkhācā ṭhāvo | taṃva rāhāṭavī rātridivo | vikaṇavāteṃ kāṃ rāvo | jayāparī || 504 ||

पद 505

taiseni tyāga svīkārīṃ | vāhātāṃ iṃdriyāṃcī dhurī | jñātayāteṃ avadhārīṃ | kartā mhaṇipe || 505 ||

पद 506

āṇi kartayācyā sarva karmīṃ | āutāṃciyā parī kṣamī | mhaṇauni iṃdriyāṃteṃ āmhī | karaṇeṃ mhaṇoṃ || 506 ||

पद 507

āṇi heci karaṇeṃvarī | kartā kriyā jyā ubhārī | tiyā vyāpe teṃ avadhārīṃ | karma etha || 507 ||

पद 508

sonārāciyā buddhi leṇeṃ | vyāpe caṃdrakarīṃ cāṃdaṇeṃ | kāṃ vyāpe velhāḷapaṇeṃ | velī jaisī || 508 ||

पद 509

nānā prabhā vyāpe prakāśu | goḍiyā ikṣurasu | heṃ aso avakāśu | ākāśīṃ jaisā || 509 ||

पद 510

taiseṃ kartayāciyā kriyā | vyāpaleṃ jeṃ dhanaṃjayā | teṃ karma gā bolāvayā | āna nāhīṃ || 510 ||

पद 511

evaṃ karma kartā karaṇa | yā tihīṃceṃhī lakṣaṇa | sāṃgitaleṃ tuja vicakṣaṇa- | śiromaṇī || 511 ||

पद 512

etha jñātā jñāna jñeya | heṃ karmāceṃ pravṛttitraya | taiseṃci kartā karaṇa kārya | hā karmasaṃcayo || 512 ||

पद 513

vanhīṃ ṭhevilā ase dhūmu | āthī bījīṃ jevīṃ drumu | kāṃ manīṃ joḍe kāmu | sadā jaisā || 513 ||

पद 514

taisā kartā kriyā karaṇīṃ | karmāceṃ āhe jiṃtavaṇīṃ | soneṃ jaiseṃ khāṇī | suvarṇāciye || 514 ||

पद 515

mhaṇauni heṃ kārya mī kartā | aiseṃ āthi jetha paṃḍusutā | tetha ātmā dūrī samastā | kriyāṃpāsīṃ || 515 ||

पद 516

yālāgīṃ puḍhatapuḍhatī | ātmā vegaḷāci sumatī | ātāṃ aso he kitī | jāṇatāsi tūṃ || 516 ||

पद 517

parī sāṃgitaleṃ jeṃ jñāna | karma kartā hana | te tinhī tihīṃ ṭhāyīṃ bhinna | guṇīṃ āhātī || 517 ||

पद 518

mhaṇauni jñānā karmā kartayā | pātejoṃ naye dhanaṃjayā | je donī bāṃdhatī soḍāvayā | ekaci prauḍha || 518 ||

पद 519

teṃ sātvika ṭhāūveṃ hoye | to guṇabhedu sāṃgoṃ pāhe | jo sāṃkhyaśāstrīṃ āhe | uvāilā || 519 ||

पद 520

jeṃ vicārakṣīrasamudra | svabodhakumudinīcaṃdra | jñānaḍoḷasāṃ nareṃdra | śāstrāṃcā jeṃ || 520 ||

पद 521

kīṃ prakṛtipuruṣa donī | misaḷalīṃ divorajanīṃ | tiyeṃ nivaḍitāṃ tribhuvanīṃ | mārtaṃḍu jeṃ || 521 ||

पद 522

jetha apārā moharāśī | tatvācyā māpīṃ covisīṃ | ugāṇā gheūni pareśīṃ | suravāḍije || 522 ||

पद 523

arjunā teṃ sāṃkhyaśāstra | paḍhe jayāceṃ stotra | teṃ guṇabhedacaritra | aiseṃ āhe || 523 ||

पद 524

je āpuleni āṃgikeṃ | trividhapaṇāceni aṃkeṃ | dṛśyajāta titukeṃ | aṃkita keleṃ || 524 ||

पद 525

evaṃ satvarajatamā | tihīṃcī evaḍhī ase mahimā | jeṃ traividhya ādī brahmā | aṃtīṃ kṛmī || 525 ||

पद 526

parī viśvīṃcī āghavī māṃdī | jeṇeṃ bhedaleni guṇabhedīṃ | paḍilī teṃ taṃva ādī | jñāna sāṃgo || 526 ||

पद 527

je diṭhī jarī cokha kīje | tarī bhalateṃhī cokha suje | taiseṃ jñāneṃ śuddheṃ lāhije | sarvahī śuddha || 527 ||

पद 528

mhaṇauni teṃ sātvika jñāna | ātāṃ sāṃgoṃ de avadhāna | kaivalyaguṇanidhāna | śrīkṛṣṇa mhaṇe || 528 ||

पद 529

tarī arjunā gā teṃ phuḍeṃ | sātvika jñāna cokhaḍeṃ | jayācyā udayīṃ jñeya buḍe | jñātenisīṃ || 529 ||

पद 530

jaisā sūrya na dekhe aṃdhāreṃ | saritā neṇijatī sāgareṃ | kāṃ kavaḷiliyā na dhare | ātmachāyā || 530 ||

पद 531

tayāparī jayā jñānā | śivādi tṛṇāvasānā | iyā bhūtavyakti bhinnā | nāḍaḷatī || 531 ||

पद 532

jaiseṃ hāteṃ citra pāhātāṃ | hoya pāṇiyeṃ mīṭha dhutāṃ | kāṃ cevoni svapnā yetāṃ | jaiseṃ hoya || 532 ||

पद 533

taiseṃ jñāneṃ jeṇeṃ | karitāṃ jñātavyāteṃ pāhāṇeṃ | jāṇatā nā jāṇaṇeṃ | jāṇāveṃ ure || 533 ||

पद 534

paiṃ soneṃ āṭūni leṇīṃ | na kāḍhitī āpuliyā āyaṇī | kāṃ taraṃga na ghepatī pāṇī | gāḷūni jaiseṃ || 534 ||

पद 535

taisī jayā jñānāciyā hātā | na lageci dṛśyapathā | teṃ jñāna jāṇa sarvathā | sātvika gā || 535 ||

पद 536

ārisā pāhoṃ jātāṃ koḍeṃ | jaiseṃ pāhāteṃci kāṃ rige puḍheṃ | taiseṃ jñeya loṭoni paḍe | jñātāci jeṃ || 536 ||

पद 537

puḍhatī teṃci sātvika jñāna | jeṃ mokṣalakṣmīceṃ bhuvana | heṃ aso aika cinha | rājasāceṃ || 537 ||

पद 538

तरी पार्था परीयेस । तें ज्ञान गा राजस । जें भेदाची कांस । धरूनि चाले ॥ ५३८ ॥

tarī pārthā parīyesa | teṃ jñāna gā rājasa | jeṃ bhedācī kāṃsa | dharūni cāle || 538 ||

पद 539

vicitratā bhūtāṃciyā | āpaṇa āṃtoni ṭhikariyā | bahu cakai jñātayā | āṇilī jeṇeṃ || 539 ||

पद 540

jaiseṃ sācā rūpāāḍa | ghālūni visarāceṃ kavāḍa | maga svapnāceṃ kābāḍa | opī nidrā || 540 ||

पद 541

taiseṃ svajñānāciye pauḷī | bāheri mithyā mahīṃ khaḷīṃ | tihīṃ avasthāṃciyā vahyāḷī | dāvī jeṃ jīvā || 541 ||

पद 542

alaṃkārapaṇeṃ jhāṃkaleṃ | bāḷā soneṃ kāṃ vāyāṃ geleṃ | taiseṃ nāmīṃ rūpīṃ durāvaleṃ | advaita jayā || 542 ||

पद 543

avataralī gāḍagyāṃ ghaḍāṃ | pṛthvī anoḷakha jālī mūḍhāṃ | vanhi jālā kānaḍā | dīpatvāsāṭhīṃ || 543 ||

पद 544

kāṃ vastrapaṇāceni āropeṃ | mūrkhāprati taṃtu hārape | nānā mugdhā paṭu lope | dāūni citra || 544 ||

पद 545

taiśī jayā jñānā | jāṇoni bhūtavyaktī bhinnā | aikyabodhācī bhāvanā | nimoni gelī || 545 ||

पद 546

maga iṃdhanīṃ bhedalā anaḷu | phulāṃvarī parīmaḷu | kāṃ jaḷabhedeṃ śakalu | caṃdru jaisā || 546 ||

पद 547

taiseṃ padārthabheda bahuvasa | jāṇoni lahānathora veṣa | āṃtaleṃ teṃ rājasa | jñāna yetha || 547 ||

पद 548

ātāṃ tāmasāceṃhī liṃga | sāṃgena teṃ voḷakha cāṃga | ḍāvalāvayā mātaṃga- | sadana jaiseṃ || 548 ||

पद 549

tarī kirīṭī jeṃ jñāna | hiṃḍe vidhīceni vastreṃhīna | śruti pāṭhamorī nagna | mhaṇauni tayā || 549 ||

पद 550

yerīṃhī śāstra baṭikarīṃ | jeṃ niṃdece viṭāḷavarī | boḷavileṃse ḍoṃgarīṃ | mleṃcchadharmācyā || 550 ||

पद 551

जें गा ज्ञान ऐसें । गुणग्रहें तामसें । घेतलें भवें पिसें । होऊनियां ॥ ५५१ ॥

jeṃ gā jñāna aiseṃ | guṇagraheṃ tāmaseṃ | ghetaleṃ bhaveṃ piseṃ | hoūniyāṃ || 551 ||

पद 552

jeṃ soyarikeṃ bādhu neṇeṃ | padārthīṃ niṣedhu na mhaṇe | nirovileṃ jaiseṃ suṇeṃ | śūnyagrāmīṃ || 552 ||

पद 553

tayā toṃḍīṃ jeṃ nāḍaḷe | kāṃ khātāṃ jeṇeṃ poḷe | teṃci yeka vāḷe | yera gheṇeci || 553 ||

पद 554

paiṃ soneṃ coritāṃ uṃdiru | na mhaṇe tharuvitharu | neṇe māṃsakhāiru | kāḷeṃ goreṃ || 554 ||

पद 555

nānā vanāmājīṃ boharī | kaḍasaṇī jevīṃ na karī | kāṃ jīta meleṃ na vicārī | baisatāṃ māśī || 555 ||

पद 556

agā vāṃtā kāṃ vāḍhileyā | sājuka kāṃ saḍaliyā | viveku kāvaḷiyā | nāhīṃ jaisā || 556 ||

पद 557

taiseṃ niṣiddha sāṃḍūni dyāveṃ | kāṃ vihita ādareṃ ghyāveṃ | heṃ viṣayāṃceni nāṃveṃ | neṇeṃci jeṃ || 557 ||

पद 558

jetuleṃ āḍa paḍe diṭhī | tetuleṃ gheci viṣayāsāṭhīṃ | maga teṃ strī-dravya vāṭī | śiśnodarāṃ || 558 ||

पद 559

tīrthātīrtha he bhākha | udakīṃ nāhīṃ sanoḷakha | tṛṣā voḷe teṃci sukha | vāṃcūniyāṃ || 559 ||

पद 560

tayāciparī khādyākhādya | na mhaṇe niṃdyāniṃdya | toṃḍā āvaḍe teṃ medhya | aisāci bodhu || 560 ||

पद 561

āṇi strījāta titukeṃ | tvaceṃdriyeṃci voḷakhe | tiyeviṣayīṃ soyarikeṃ | ekaci bodhu || 561 ||

पद 562

paiṃ svārthīṃ jeṃ upakare | tayāci nāma soyireṃ | dehasaṃbaṃdhu na sare | jiye jñānīṃ || 562 ||

पद 563

mṛtyūceṃ āghaveṃci anna | āghaveṃci āgī iṃdhana | taiseṃ jagaci āpaleṃ dhana | tāmasajñānā || 563 ||

पद 564

ऐसेनि विश्व सकळ । जेणें विषयोचि मानिलें केवळ । तया एक जाण फळ । देहभरण ॥ ५६४ ॥

aiseni viśva sakaḷa | jeṇeṃ viṣayoci mānileṃ kevaḷa | tayā eka jāṇa phaḷa | dehabharaṇa || 564 ||

पद 565

ākāśapatitā nīrā | jaisā siṃdhuci yeka thārā | taiseṃ kṛtyajāta udarā- | lāgiṃci bujhe || 565 ||

पद 566

vāṃcūni svargu naraku āthī | tayā hetu pravṛtti nivṛttī | iye āghaviyeci rātī | jāṇivecī jeṃ || 566 ||

पद 567

jeṃ dehakhaṃḍā nāma ātmā | īśvara pāṣāṇapratimā | yayāparautī pramā | ḍhaḷoṃ neṇeṃ || 567 ||

पद 568

mhaṇe paḍileni śarīreṃ | kelenisīṃ ātmā sare | mā bhogāvayā ure | koṇa veṣeṃ | || 568 ||

पद 569

nā īśvaru pāhātāṃ āhe | to bhogavī heṃ jarī hoye | tarī devaci khāye | vikūniyāṃ || 569 ||

पद 570

gāṃvīṃceṃ devaḷeśvara | niyāmakaci hotī sācāra | tarī deśīṃce ḍoṃgara | uge kāṃ asatī ? || 570 ||

पद 571

aisā vipāyeṃ devo mānije | tarī pāṣāṇamātraci jāṇije | āṇi ātmā taṃva mhaṇije | dehāteṃci || 571 ||

पद 572

yereṃ pāpapuṇyādikeṃ | teṃ āghaveṃci karoni laṭikeṃ | hita mānī agnimukhe | caraṇeṃ jeṃ kāṃ || 572 ||

पद 573

jeṃ cāmāce ḍoḷe dāvitī | jeṃ iṃdriyeṃ goḍī lāvitī | teṃci sāca he pratītī | phuḍī jayā || 573 ||

पद 574

kiṃbahunā aisī prathā | vāḍhatī dekhasī pārthā | dhūmācī velī vṛthā | ākāśīṃ jaisī || 574 ||

पद 575

कोरडा ना वोला । उपेगा आथी गेला । तो वाढोनि मोडला । भेंडु जैसा ॥ ५७५ ॥

koraḍā nā volā | upegā āthī gelā | to vāḍhoni moḍalā | bheṃḍu jaisā || 575 ||

पद 576

nānā uṃsāṃcīṃ kaṇaseṃ | kāṃ napuṃsakeṃ māṇuseṃ | vana lāgaleṃ jaiseṃ | sābarīceṃ || 576 ||

पद 577

नातरी बाळकाचें मन । कां चोराघरींचें धन । अथवा गळास्तन । शेळियेचे ॥ ५७७ ॥

nātarī bāḷakāceṃ mana | kāṃ corāgharīṃceṃ dhana | athavā gaḷāstana | śeḷiyece || 577 ||

पद 578

तैसें जें वायाणें । वोसाळ दिसे जाणणें । तयातें मी म्हणें । तामस ज्ञान ॥ ५७८ ॥

taiseṃ jeṃ vāyāṇeṃ | vosāḷa dise jāṇaṇeṃ | tayāteṃ mī mhaṇeṃ | tāmasa jñāna || 578 ||

पद 579

teṃhī jñāna iyā bhāṣā | bolije to bhāvo aisā | jātyaṃdhācā kāṃ jaisā | ḍoḷā vāḍu || 579 ||

पद 580

कां बधिराचे नीट कान । अपेया नाम पान । तैसें आडनांव ज्ञान । तामसा तया ॥ ५८० ॥

kāṃ badhirāce nīṭa kāna | apeyā nāma pāna | taiseṃ āḍanāṃva jñāna | tāmasā tayā || 580 ||

पद 581

heṃ aso kitī bolāveṃ | tarī aiseṃ jeṃ dekhāveṃ | teṃ jñāna nohe jāṇāveṃ | ḍoḷasa tama || 581 ||

पद 582

evaṃ tihīṃ guṇīṃ | bhedaleṃ yathālakṣaṇīṃ | jñāna śroteśiromaṇī | dāvileṃ tuja || 582 ||

पद 583

ātāṃ yāci triprakārā | jñānāceni dhanurdharā | prakāśeṃ hotī gocarā | kartayāṃcyā kriyā || 583 ||

पद 584

mhaṇauni karma paiṃ gā | anusare tihīṃ bhāgāṃ | mohare jāliyā voghā | toya jaise || 584 ||

पद 585

teṃci jñānatrayavaśeṃ | trividha karma jeṃ ase | tetha sātvika taṃva aiseṃ | parīse ādhīṃ || 585 ||

पद 586

tarī svādhikārāceni mārgeṃṃ | āleṃ jeṃ mānileṃ āṃgeṃ | pativrateceni parīṣvaṃgeṃ | priyāteṃ jaiseṃ || 586 ||

पद 587

sāṃvaḷyā āṃgā caṃdana | pramadālocanīṃ aṃjana | taiseṃ adhikārāsī maṃḍaṇa | nityapaṇeṃ jeṃ || 587 ||

पद 588

teṃ nitya karma bhaleṃ | hoya naimittikīṃ sāvāileṃ | sonayāsi joḍaleṃ | saurabhya jaiseṃ || 588 ||

पद 589

āṇi āṃgā jīvācī saṃpattī | veṃcūni bāḷācī karī pāḷatī | parī jīveṃ ubagaṇeṃ heṃ sthitī | na pāhe māya || 589 ||

पद 590

taiseṃ sarvasveṃ karma anuṣṭhī | parī phaḷa na sūye diṭhī | ukhitī kriyā paiṭhī | brahmīṃci karī || 590 ||

पद 591

āṇi priya āliyā svabhāveṃ | śaṃbaḷa ure veṃce ṭhāuveṃ | navhe taiseṃ satprasaṃgeṃ karāveṃ | pāruṣe jarī || 591 ||

पद 592

tarī akaraṇāceni khedeṃ | dveṣāteṃ jīvīṃ na bāṃdhe | jāliyāceni ānaṃdeṃ | phuṃjoṃ neṇeṃ || 592 ||

पद 593

aisaaisiyā hātavaṭiyā | karma niphaje jeṃ dhanaṃjayā | jāṇa sātvika heṃ tayā | guṇanāma gā || 593 ||

पद 594

ययावरी राजसाचें । लक्षण सांगिजेल साचें । न करीं अवधानाचें । वाणेंपण ॥ ५९४ ॥

yayāvarī rājasāceṃ | lakṣaṇa sāṃgijela sāceṃ | na karīṃ avadhānāceṃ | vāṇeṃpaṇa || 594 ||

पद 595

tarī gharīṃ mātāpitarāṃ | dhaḍa bolī nāhīṃ saṃsārā | yera viśva bharī ādarā | mūrkhu jaisā || 595 ||

पद 596

kā tuḷaśīciyā jhāḍā | durūni na ghāpeṃ siṃtoḍā | drākṣīciyā tarī buḍā | dūdhaci lāvije || 596 ||

पद 597

taisī nityanaimittikeṃ | karmeṃ jiyeṃ āvaśyakeṃ | tayāṃceviṣayīṃ na śake | baisalā uṭhūṃ || 597 ||

पद 598

yerāṃ kāmyāceni tarī nāṃveṃ | deha sarvasva āghaveṃ | vecitāṃhī na manave | bahu aiseṃ || 598 ||

पद 599

agā devaḍhī vāḍhī lāhije | tetha mola detāṃ na dhāije | peritāṃ pureṃ na mhaṇije | bīja jevīṃ || 599 ||

पद 600

kāṃ parīsu āliyā hātīṃ | lohālāgīṃ sarvasaṃpattī | vecitāṃ ye unnatī | sādhaku jaisā || 600 ||

पद 601

taisīṃ phaḷeṃ dekhoni puḍheṃ | kāmyakarmeṃ duvāḍeṃ | karī parī teṃ thokaḍeṃ | keleṃhī mānī || 601 ||

पद 602

तेणें फळकामुकें । यथाविधी नेटकें । काम्य कीजे तितुकें । क्रियाजात ॥ ६०२ ॥

teṇeṃ phaḷakāmukeṃ | yathāvidhī neṭakeṃ | kāmya kīje titukeṃ | kriyājāta || 602 ||

पद 603

āṇi tayāhī keliyāceṃ | toṃḍīṃ lāvī dauṃḍīceṃ | karmī yā nāṃvapāṭāceṃ | vāṇeṃ sārī || 603 ||

पद 604

taisā bhare karmāhaṃkāru | maga pitā athavā guru | te na manī kāḷajvaru | auṣadha jaiseṃ || 604 ||

पद 605

taiseni sāhaṃkāreṃ | phaḷābhilāṣiyeṃ nareṃ | kīje gā ādareṃ | jeṃ jeṃ kāṃhīṃ || 605 ||

पद 606

parī teṃhī karaṇeṃ bahuvasā | vaḷaghoni karī sāyāsā | jīvanopāvo kāṃ jaisā | kolhāṭiyāṃcā || 606 ||

पद 607

ekā kaṇālāgīṃ.ṇ uṃdiru | āsakā upase ḍoṃgaru | kāṃ śevāḷoddeśeṃ darduru | samudru ḍahuḷī || 607 ||

पद 608

paiṃ bhikeparateṃ na lāhe | taऱhī gāruḍī sāpu vāhe | kāya kīje śīṇuci hoye | goḍu yekāṃ || 608 ||

पद 609

he aso paramāṇūceni lābheṃ | pātāḷa laṃghitī voḷaṃbe | taiseṃ svargasukhalobheṃ | vicaṃbaṇeṃ jeṃ || 609 ||

पद 610

तें काम्य कर्म सक्लेश । जाणावें येथ राजस । आतां चिन्ह परिस । तामसाचें ॥ ६१० ॥

teṃ kāmya karma sakleśa | jāṇāveṃ yetha rājasa | ātāṃ cinha parisa | tāmasāceṃ || 610 ||

पद 611

tarī teṃ gā tāmasa karma | jeṃ niṃdeceṃ kāḷeṃ dhāma | niṣedhāceṃ janma | sāṃca jeṇeṃ || 611 ||

पद 612

jeṃ nipajavilyāpāṭhīṃṃ | kāṃhīṃca na dise diṭhī | regha kāḍhaliyā poṭīṃ | toyāce jevīṃ || 612 ||

पद 613

kāṃ kāṃjī ghusaḷaliyā | kāṃ rākhoṃḍī phuṃkaliyā | kāṃhīṃ na dise gāḷiliyā | vāḷughāṇā || 613 ||

पद 614

nānā upaṇiliyā bhūṃsa | kāṃ viṃdhiliyā ākāśa | nānā māṃḍiliyā pāśa | vārayāsī || 614 ||

पद 615

heṃ āvagheṃci jaiseṃ | vāṃjheṃ hoūni nāse | jeṃ keliyā pāṭhīṃ taiseṃ | vāyāṃci jāya || 615 ||

पद 616

yeऱhavīṃ naradehāhī yevaḍheṃ | dhana āṭaṇīye paḍe | jeṃ karma niphajavitāṃ moḍe | jagāceṃ sukha || 616 ||

पद 617

जैसा कमळवनीं फांसु । काढिलिया कांटसु । आपण झिजे नाशु । कमळां करी ॥ ६१७ ॥

jaisā kamaḷavanīṃ phāṃsu | kāḍhiliyā kāṃṭasu | āpaṇa jhije nāśu | kamaḷāṃ karī || 617 ||

पद 618

कां आपण आंगें जळे । आणि नागवी जगाचे डोळे । पतंगु जैसा सळें । दीपाचेनि ॥ ६१८ ॥

kāṃ āpaṇa āṃgeṃ jaḷe | āṇi nāgavī jagāce ḍoḷe | pataṃgu jaisā saḷeṃ | dīpāceni || 618 ||

पद 619

taiseṃ sarvasva vāyāṃ jāvo | varī dehāhī hoya ghāvo | parī puḍhilāṃ apāvo | niphajavije jeṇeṃ || 619 ||

पद 620

māśī āpaṇayāteṃ giḷavī | parī puḍhīlā vāṃtī śiṇavī | teṃ kaśmaḷa āṭhavī | ācaraṇa jeṃ || 620 ||

पद 621

teṃhī karāvayo doṣeṃ | maja sāmarthya ase kīṃ nase | heṃhīṃ puḍhīla taiseṃ | na pāhatāṃ karī || 621 ||

पद 622

केवढा माझा उपावो । करितां कोण प्रस्तावो । केलियाही आवो । काय येथ ॥ ६२२ ॥

kevaḍhā mājhā upāvo | karitāṃ koṇa prastāvo | keliyāhī āvo | kāya yetha || 622 ||

पद 623

iye jāṇivecī soye | avivekāceni pāyeṃ | pusoniyāṃ hoye | sāṭopa karmīṃ || 623 ||

पद 624

āpalā vasauṭā jāḷunī | bisāṭe jaisā vanhī | kāṃ svamaryādā giḷoni | siṃdhu uṭhī || 624 ||

पद 625

maga neṇeṃ bahu thoḍeṃ | na pāhe māgeṃ puḍheṃ | mārgāmārga yekavaḍheṃ | karīta cāle || 625 ||

पद 626

taiseṃ kṛtyākṛtya sarakaṭita | āpapara nuravita | karma hoya teṃ niścita | tāmasa jāṇa || 626 ||

पद 627

aisī guṇatrayabhinnā | karmācī gā arjunā | he kelī vivaṃcanā | upapattīṃsīṃ || 627 ||

पद 628

ātāṃ yayāci karmā bhajatāṃ | karmābhimāniyā kartā | to jīvuhī trividhatā | pātalā ase || 628 ||

पद 629

caturāśramavaśeṃ | eku puruṣu caturdhā dise | kartayā traividhya taiseṃ | karmabhedeṃ || 629 ||

पद 630

tarī tayāṃ tihīṃ āṃtu | sātvika taṃva prastutu | sāṃgena dattacittu | ākarṇīṃ tūṃ || 630 ||

पद 631

tarī phaḷoddeśeṃ sāṃḍiliyā | vāḍhatī jevīṃ saraḷiyā | śākhā kāṃ caṃdanāciyā | bāvannayā || 631 ||

पद 632

kāṃ na phaḷatāṃhī sārthakā | jaisiyā nāgalatikā | taisiyā karī nityādikāṃ | kriyā jo kāṃ || 632 ||

पद 633

parī phaḷaśūnyatā | nāhīṃ tayā viphaḷatā | paiṃ phaḷāsīci paṃḍusutā | phaḷeṃ kāyisī | || 633 ||

पद 634

āṇi ādareṃ karī bahuvaseṃ | parī kartā mī heṃ numase | varṣākāḷīṃceṃ jaiseṃ | meghavṛṃda || 634 ||

पद 635

तेवींचि परमात्मलिंगा । समर्पावयाजोगा । कर्मकलापु पैं गा । निपजावया ॥ ६३५ ॥

tevīṃci paramātmaliṃgā | samarpāvayājogā | karmakalāpu paiṃ gā | nipajāvayā || 635 ||

पद 636

tayā kāḷāteṃ nulaṃghaṇeṃ | deśaśuddhihī sādhaṇeṃ | kāṃ śāstrāṃcyā vātīṃ pāhaṇeṃ | kriyānirṇayo || 636 ||

पद 637

vṛtti karaṇeṃ yekavaḷā | citta jāvoṃ na deṇeṃ phaḷā | niyamāṃciyā sāṃkhaḷā | vāhaṇeṃ sadā || 637 ||

पद 638

hā nirodhu sāhāvayālāgīṃ | dhairyāciyā cāṃgacāṃgīṃ | ciṃtavaṇī jitī āṃgīṃ | vāhe jo kāṃ || 638 ||

पद 639

āṇi ātmayāciye āvaḍī | karmeṃ karitāṃ varapaḍīṃ | dehasukhāciye paravaḍīṃ | yevoṃ na lāhe || 639 ||

पद 640

आळसा निद्रा दुऱ्हावे । क्षुधा न बाणवे । सुरवाडु न पावे । आंगाचा ठावो ॥ ६४० ॥

āḷasā nidrā duऱhāve | kṣudhā na bāṇave | suravāḍu na pāve | āṃgācā ṭhāvo || 640 ||

पद 641

taṃva adhikādhika | utsāho dharī āgaḷīka | soneṃ jaiseṃ puṭīṃ tuka | tuṭaliyā kasīṃ || 641 ||

पद 642

jarī āvaḍī āthī sāca | tarī jīvitahī salaṃca | āgīṃ ghālitāṃ romāṃca | dekhijatī satiye | || 642 ||

पद 643

mā ātmayā yevaḍhīyā priyā | vālabhelā jo dhanaṃjayā | dehahī sidatāṃ tayā | kāya khedu hoīla ? || 643 ||

पद 644

mhaṇauni viṣayasuravāḍu tuṭe | jaṃva jaṃva dehabuddhi āṭe | taṃva taṃva ānaṃdu duṇavaṭe | karmīṃ jayā || 644 ||

पद 645

ऐसेनि जो कर्म करी । आणि कोणे एके अवसरीं । तें ठाके ऐसी परी । वाहे जरी ॥ ६४५ ॥

aiseni jo karma karī | āṇi koṇe eke avasarīṃ | teṃ ṭhāke aisī parī | vāhe jarī || 645 ||

पद 646

tarī kaḍāḍīṃ loṭalā gāḍā | to āpaṇapeṃ na manī avaghaḍā | taisā ṭhākalenihī thoḍā | nohe jo kāṃ || 646 ||

पद 647

nātarī ādarileṃ | avyaṃga siddhī geleṃ | tarī teṃhī jiṃtileṃ | miravūṃ neṇeṃ || 647 ||

पद 648

iyā khuṇā karma karitāṃ | dekhije jo paṃḍusutā | tayāteṃ mhaṇipe tattvatāṃ | sātviku kartā || 648 ||

पद 649

ātāṃ rājasā karteyā | voḷakhaṇeṃ heṃ dhanaṃjayā | je abhilāṣā jagāciyā | vasauṭā to || 649 ||

पद 650

jaisā gāvīṃciyā kaśmaḷā | ukaraḍā hoya yekavaḷā | kāṃ smaśānīṃ amaṃgaḷā | āghavayāṃcī || 650 ||

पद 651

tayā parī jo aśeṣā | viśvāciyā abhilāṣā | pāyapākhāḷaṇiyā doṣāṃ | gharaṭā jālā || 651 ||

पद 652

म्हणौनि फळाचा लागु । देखे जिये असलगु । तिये कर्मीं चांगु । रोहो मांडी ॥ ६५२ ॥

mhaṇauni phaḷācā lāgu | dekhe jiye asalagu | tiye karmīṃ cāṃgu | roho māṃḍī || 652 ||

पद 653

āṇi āpaṇa jāliye joḍī | upakhoṃ nedī kavaḍī | kṣaṇakṣaṇā kuroṃḍī | jīvācī karī || 653 ||

पद 654

kṛpaṇu cittīṃ ṭhevā āpulā | taisā dakṣu parāviyā mālā | baku jaisā khutalā | māseyāsī || 654 ||

पद 655

āṇi goṃvī geliyā javaḷī | jhagaṭaliyā aṃga phāḷī | phaḷeṃ tarī āṃtu poḷī | borāṃṭī jaisī || 655 ||

पद 656

taiseṃ maneṃ vācā kāyeṃ | bhalatayā duḥkha detu jāye | svārthu sādhitāṃ na pāhe | parāceṃ hita || 656 ||

पद 657

तेवींचि आंगें कर्मीं । आचरणें नोहे क्षमी । न निघे मनोधर्मीं । अरोचकु ॥ ६५७ ॥

tevīṃci āṃgeṃ karmīṃ | ācaraṇeṃ nohe kṣamī | na nighe manodharmīṃ | arocaku || 657 ||

पद 658

kanakāciyā phaḷā | āṃtu māja bāherī mauḷā | taisā sabāhya dubaḷā | śucitveṃ jo || 658 ||

पद 659

āṇi karmajāta keliyā | phaḷa lāhe jarī dhanaṃjayā | tarī harikheṃ jagā yayā | vāṃkuliyā vāye || 659 ||

पद 660

athavā jeṃ ādarileṃ | hīnaphaḷa hoya keleṃ | tarīṃ śokeṃ teṇeṃ jiṃtileṃ | dhikkāroṃ lāge || 660 ||

पद 661

karmīṃ rāhāṭī aisī | jayāteṃ hotī dekhasī | toci jāṇa triśuddhīsī | rājasa kartā || 661 ||

पद 662

ātāṃ yayā pāṭhīṃ yeru | jo kukarmācā āgaru | tohī karūṃ gocaru | tāmasa kartā || 662 ||

पद 663

tarī miyāṃ lāgaliyā kaiseṃ | puḍhīla jaḷata ase | heṃ neṇije hutāśeṃ | jiyāparī || 663 ||

पद 664

paiṃ śastreṃ miyāṃ tikhaṭeṃ | neṇije kaiseni nivaṭe | kāṃ neṇije kāḷakūṭeṃ | āpuleṃ keleṃ || 664 ||

पद 665

तैसा पुढीलया आपुलया । घातु करीत धनंजया । आदरी वोखटिया । क्रिया जो कां ॥ ६६५ ॥

taisā puḍhīlayā āpulayā | ghātu karīta dhanaṃjayā | ādarī vokhaṭiyā | kriyā jo kāṃ || 665 ||

पद 666

tiyā karitāṃhī veḷīṃ | kāya jāleṃ heṃ na sāṃbhāḷī | caḷalā vāyu vāhaṭuḷī | ceṣṭe taisā || 666 ||

पद 667

paiṃ karaṇiyā āṇi jayā | meḷu nāhīṃ dhanaṃjayā | to pāhunī piseyā | kaiṃcīṃ trāya ? || 667 ||

पद 668

āṇi iṃdriyāṃceṃ vogarileṃ | caroni rākhe jo jiyāleṃ | bailātaḷīṃ lāgaleṃ | gociḍa jaiseṃ || 668 ||

पद 669

हांसया रुदना वेळु । नेणतां आदरी बाळु । राहाटे उच्छृंखळु । तयापरी ॥ ६६९ ॥

hāṃsayā rudanā veḷu | neṇatāṃ ādarī bāḷu | rāhāṭe ucchṛṃkhaḷu | tayāparī || 669 ||

पद 670

jo prakṛtī āṃtalepaṇeṃ | kṛtyākṛtyasvādu neṇe | phuge kereṃ dhālepaṇeṃ | ukaraḍā jaisā || 670 ||

पद 671

mhaṇauni mānyāceni nāṃveṃ | īśvarāhī parī na khālave | stabdhapaṇeṃ na manave | ḍoṃgarāsī || 671 ||

पद 672

āṇi mana jayāceṃ viṣakalloḷīṃ | rāhāṭī phuḍī corilī | diṭhī kīra te volī | paṇyāṃganecī || 672 ||

पद 673

kiṃbahunā kapaṭāceṃ | dehaci vaḷileṃ tayāceṃ | teṃ jiṇeṃ kīṃ juṃvārāceṃ | ṭiṭeghara || 673 ||

पद 674

nohe tayācā prādurbhāvo | to sābhilāṣa bhillāṃcā gāṃvo | mhaṇauni naye yevoṃ jāvoṃ | tayā vāṭā || 674 ||

पद 675

āṇi āṇikāṃceṃ nikeṃ keleṃ | viru hoya jayā āleṃ | jaiseṃ apeya payā minaleṃ | lavaṇa karī || 675 ||

पद 676

kāṃ hīṃva aisā padārthu | ghātaliyā āgīāṃtu | teci kṣaṇīṃ dhaḍāḍitu | agni hoya || 676 ||

पद 677

nānā sudravyeṃ gomaṭīṃ | jāliyā śarīrīṃ paiṭhīṃ | hoūni ṭhātī kirīṭī | maḷuci jevīṃ || 677 ||

पद 678

taiseṃ puḍhilāceṃ baraveṃ | jayācyā bhītarīṃ pāve | āṇi viruddhaci āghaveṃ | hoūni nige || 678 ||

पद 679

जो गुण घे दे दोख । अमृताचें करी विख । दूध पाजलिया देख । व्याळु जैसा ॥ ६७९ ॥

jo guṇa ghe de dokha | amṛtāceṃ karī vikha | dūdha pājaliyā dekha | vyāḷu jaisā || 679 ||

पद 680

āṇi aihikīṃ jiyāveṃ | jeṇeṃ paratrā sāca yāveṃ | teṃ ucita kṛtya pāve | avasarīṃ jiye || 680 ||

पद 681

tevhāṃ jayā āpaisī | nidrā ye ṭhevilī aisī | durvyavahārīṃ jaisī | viṭāḷeṃ loṭe || 681 ||

पद 682

paiṃ drākṣarasā āmrarasā | veḷe toṃḍa saḍe vāyasā | kāṃ ḍoḷe phuṭatī divasā | ḍuḍuḷāce || 682 ||

पद 683

taisā kalyāṇakāḷu pāhe | taiṃ tayāteṃ āḷasu khāye | nā pramādīṃ tarī hoye | to mhaṇe taiseṃ || 683 ||

पद 684

jevīṃci sāgarācyā poṭīṃ | jaḷe akhaṃḍa āgiṭhī | taisā viṣādu vāhe gāṃṭhīṃ | jivāciye jo || 684 ||

पद 685

leṃḍorāāgīṃ dhūmāvadhi | kāṃ apānā āṃgīṃ durgaṃdhi | taisā jo jīvitāvadhi | viṣādeṃ kelā || 685 ||

पद 686

āṇi kalpāṃtāciyā pārā | vegaḷeṃhī jo vīrā | sūtra dharī vyāpārā | sābhilāṣā || 686 ||

पद 687

agā jagāhī parautī | śucā vāhe paiṃ cittīṃ | karitāṃ viṣīṃ hātīṃ | tṛṇahī na lage || 687 ||

पद 688

ऐसा जो लोकाआंतु । पापपुंजु मूर्तु । देखसी तो अव्याहतु । तामसु कर्ता ॥ ६८८ ॥

aisā jo lokāāṃtu | pāpapuṃju mūrtu | dekhasī to avyāhatu | tāmasu kartā || 688 ||

पद 689

evaṃ karma kartā jñāna | yā tihīṃceṃ tridhā cinha | dāvileṃ tuja sujana | cakravartī || 689 ||

पद 690

ātāṃ avidyeciyā gāṃvīṃ | mohācī veḍhūni madavī | saṃdehācīṃ āghavīṃ | leūni leṇīṃ || 690 ||

पद 691

ātmaniścayācī barava | jayā ārisāṃ pāhe sāvayava | tiye buddhīcīhī dhāṃva | tridhā ase || 691 ||

पद 692

agā satvādi guṇīṃ ihīṃ | kāyī eka tihīṃ ṭhāyīṃ | na kījeci yetha pāhīṃ | jagāmājīṃ || 692 ||

पद 693

āgī na vasatāṃ poṭīṃ | kavaṇa kāṣṭha ase sṛṣṭīṃ | taiseṃ teṃ kaiṃceṃ dṛśyakoṭīṃ | trividha jeṃ nohe || 693 ||

पद 694

mhaṇauni tihīṃ guṇīṃ | buddhī kelī triguṇī | dhṛtīsihī vāṃṭaṇī | taisīci ase || 694 ||

पद 695

teṃci yeka vegaḷāleṃ | yathā cinhīṃ aḷaṃkāraleṃ | sāṃgijaila upāileṃ | bhedalepaṇeṃ || 695 ||

पद 696

parī buddhi dhṛti iyāṃ | dohīṃ bhāgāmājīṃ dhanaṃṃjayā | ādhīṃ rūpa buddhīciyā | bhedāsi karūṃ || 696 ||

पद 697

tarī uttamā madhyamā nikṛṣṭā | saṃsārāsi gā subhaṭā | prāṇiyāṃ yetiyā vāṭā | tinī āthī || 697 ||

पद 698

je akaraṇīya kāmya niṣiddha | te he mārga tinhī prasiddha | saṃsārabhayeṃ sabādha | jīvāṃ yayāṃ || 698 ||

पद 699

mhaṇauni adhikāreṃ mānileṃ | jeṃ vidhīceni vogheṃ āleṃ | teṃ ekaci yetha bhaleṃ | nitya karma || 699 ||

पद 700

teṃci ātmaprāpti phaḷa | diṭhī sūni kevaḷa | kīje jaiseṃ kāṃ jaḷa | sevije tāhaneṃ || 700 ||

पद 701

येतुलेनि तें कर्म । सांडी जन्मभय विषम । करूनि दे उगम । मोक्षसिद्धि ॥ ७०१ ॥

yetuleni teṃ karma | sāṃḍī janmabhaya viṣama | karūni de ugama | mokṣasiddhi || 701 ||

पद 702

ऐसें करी तो भला । संसारभयें सांडिला । करणीयत्वें आला । मुमुक्षुभागा ॥ ७०२ ॥

aiseṃ karī to bhalā | saṃsārabhayeṃ sāṃḍilā | karaṇīyatveṃ ālā | mumukṣubhāgā || 702 ||

पद 703

तेथ जे बुद्धि ऐसा । बळिया बांधे भरंवसा । मोक्षु ठेविला ऐसा । जोडेल येथ ॥ ७०३ ॥

tetha je buddhi aisā | baḷiyā bāṃdhe bharaṃvasā | mokṣu ṭhevilā aisā | joḍela yetha || 703 ||

पद 704

mhaṇauni nivṛttīcī māṃḍilī | sūni pravṛttitaḷīṃ | iye karmīṃ buḍakuḷī | dyāvīṃ kīṃ nā ? || 704 ||

पद 705

tṛṣārtā udakeṃ jiṇeṃ | kāṃ purīṃ paḍaliyā pohaṇeṃ | aṃdhakūpīṃ gati kiraṇeṃ | sūryāceni || 705 ||

पद 706

nānā pathyeṃsīṃ auṣadha lāhe | tarī rogeṃ dāṭalāhī jiye | kā mīnā jivhāḷā hoye | jaḷācā jarī || 706 ||

पद 707

tarī tayācyā jīvitā | nāhīṃ jevīṃ anyathā | taiseṃ karmīṃ iye vartatāṃ | joḍeci mokṣu || 707 ||

पद 708

heṃ karaṇīyāciyā kaḍe | jeṃ jñāna āthī cokhaḍeṃ | āṇi akaraṇīya heṃ phuḍeṃ | aiseṃ jāṇa || 708 ||

पद 709

jīṃ titheṃ kāmyādikeṃ | saṃsārabhayadāyakeṃ | akṛtyapaṇāceṃ āṃbukheṃ | paḍileṃ jayāṃ || 709 ||

पद 710

tiye karmīṃ akāryīṃ | janmamaraṇasamayīṃ | pravṛtti paḷavī pāyīṃ | māgilīṃci || 710 ||

पद 711

पैं आगीमाजीं न रिघवे । अथावीं न घालवे । धगधगीत नागवे । शूळ जेवीं ॥ ७११ ॥

paiṃ āgīmājīṃ na righave | athāvīṃ na ghālave | dhagadhagīta nāgave | śūḷa jevīṃ || 711 ||

पद 712

kāṃ kāḷiyānāga dhuṃdhuvātu | dekhoni na ghālave hātu | na vacave khopeāṃtu | vāghāciye || 712 ||

पद 713

तैसें कर्म अकरणीय । देखोनि महाभय । उपजे निःसंदेह । बुद्धी जिये ॥ ७१३ ॥

taiseṃ karma akaraṇīya | dekhoni mahābhaya | upaje niḥsaṃdeha | buddhī jiye || 713 ||

पद 714

vāḍhileṃ rāṃdhūni vikheṃ | tetheṃ jāṇije mṛtyu na cuke | tevīṃ niṣedhīṃ kāṃ dekhe | baṃdhāteṃ je || 714 ||

पद 715

maga baṃdhabhayabharitīṃ | tiyeṃ niṣiddhīṃ prāptī | viniyogu jāṇe nivṛttī | karmāciye || 715 ||

पद 716

aiseni kāryākāryavivekī | je pravṛtti nivṛtti māpakī | kharā kuḍā pārakhī | jiyāparī || 716 ||

पद 717

taisī kṛtyākṛtyaśuddhī | bujhe je niravadhī | sātvika mhaṇipe buddhī | teci tūṃ jāṇa || 717 ||

पद 718

āṇi bakācyā gāṃvīṃ | ghepe kṣīranīra sakalavī | kāṃ ahorātrīṃcī goṃvī | āṃdhaḷeṃ neṇe || 718 ||

पद 719

jayā phulācā makaraṃdu phāve | to kāṣṭheṃ korūṃ dhāṃve | parī bhramarapaṇā navhe | avhāṃṭā jevīṃ || 719 ||

पद 720

taisīṃ iyeṃ kāryākāryeṃ | dharmādharmarūpeṃ jiyeṃ | tiyeṃ na cojavitāṃ jāye | jāṇatī je kāṃ || 720 ||

पद 721

agā ḍoḷāṃvīṇa motiyeṃ | ghetāṃ pāḍu miḷe vipāyeṃ | na miḷaṇeṃ teṃ āhe | ṭhevileṃ tetheṃ || 721 ||

पद 722

taiseṃ akaraṇīya avacaṭeṃ | noḍave tarīca loṭe | yeऱhavīṃ jāṇeṃ ekavaṭeṃ | donhī je kāṃ || 722 ||

पद 723

te gā buddhi cokhaviṣīṃ | jāṇa yetha rājasī | akṣata ṭākilī jaisī | māṃdiyevarī || 723 ||

पद 724

āṇi rājā jiyā vāṭā jāye | te corāṃsi āḍava hoye | kāṃ rākṣasāṃ divo pāhe | rātī hoūni || 724 ||

पद 725

nānā nidhānaci nidaivā | hoye koḷasayācā uḍavā | paiṃ asateṃ āpaṇapeṃ jīvā | nāhīṃ jāleṃ || 725 ||

पद 726

taiseṃ dharmajāta titukeṃ | jiye buddhīsī pātakeṃ | sāca teṃ laṭikeṃ | aiseṃci bujhe || 726 ||

पद 727

ते आघवेचि अर्थ । करूनि घाली अनर्थ । गुण ते ते व्यवस्थित । दोषचि मानी ॥ ७२७ ॥

te āghaveci artha | karūni ghālī anartha | guṇa te te vyavasthita | doṣaci mānī || 727 ||

पद 728

kiṃbahunā śrutijāteṃ | adhiṣṭhūni keleṃ sarateṃ | tetuleṃhī uparateṃ | jāṇe je buddhī || 728 ||

पद 729

te koṇāteṃhī na pusatāṃ | tāmasī jāṇāvī paṃḍusutā | rātrī kāya dharmārthā | sāca karāvī | || 729 ||

पद 730

एवं बुद्धीचे भेद । तिन्ही तुज विशद । सांगितले स्वबोध- । कुमुदचंद्रा ॥ ७३० ॥

evaṃ buddhīce bheda | tinhī tuja viśada | sāṃgitale svabodha- | kumudacaṃdrā || 730 ||

पद 731

ātāṃ yayāci buddhivṛttī | niṣṭaṃkilā karmajātīṃ | khāṃdu māṃḍije dhṛtī | trividhā tayā || 731 ||

पद 732

तिये धृतीचेही विभाग । तिन्ही यथालिंग । सांगिजती चांग । अवधान देईं ॥ ७३२ ॥

tiye dhṛtīcehī vibhāga | tinhī yathāliṃga | sāṃgijatī cāṃga | avadhāna deīṃ || 732 ||

पद 733

tarī udeliyā dinakaru | corīsiṃ thoke aṃdhāru | kāṃ rājājñā avyavahāru | kuṃṭhavī jevīṃ || 733 ||

पद 734

नाना पवनाचा साटु । वाजीनलिया नीटु । आंगेंसीं बोभाटु । सांडिती मेघ ॥ ७३४ ॥

nānā pavanācā sāṭu | vājīnaliyā nīṭu | āṃgeṃsīṃ bobhāṭu | sāṃḍitī megha || 734 ||

पद 735

kāṃ agastīceni darśaneṃ | siṃdhu gheūni ṭhātī mauneṃ | caṃdrodayīṃ kamaḷavaneṃ | miṭhī detī || 735 ||

पद 736

heṃ aso pāvo ucalilā | madamukha na ṭhevitī khālāṃ | garjoni puḍhāṃ jālā | siṃhu jarī || 736 ||

पद 737

तैसा जो धीरु । उठलिया अंतरु । मनादिकें व्यापारु । सांडिती उभीं ॥ ७३७ ॥

taisā jo dhīru | uṭhaliyā aṃtaru | manādikeṃ vyāpāru | sāṃḍitī ubhīṃ || 737 ||

पद 738

iṃdriyāṃ viṣayāṃciyā gāṃṭhī | apaisayā suṭatī kirīṭī | mana māyecyā poṭīṃ | rigatī dāhī || 738 ||

पद 739

adhordhva gūḍheṃ kāḍhī | prāṇa navāṃcī peṃḍī | bāṃdhoni ghālī uḍī | madhyamemājīṃ || 739 ||

पद 740

saṃkalpavikalpāṃceṃ lugaḍe | sāṃḍūni mana ughaḍeṃ | buddhi māgilekaḍe | ugīci baise || 740 ||

पद 741

aisī dhairyarājeṃ jeṇeṃ | mana prāṇa karaṇeṃ | svaceṣṭāṃcīṃ saṃbhāṣaṇeṃ | sāṃḍavijatī || 741 ||

पद 742

maga āghavīṃci saḍīṃ | dhyānācyā āṃtulyā maḍhīṃ | koṃḍijatī niravaḍī | yogāciye || 742 ||

पद 743

parī paramātmayā cakravartī | ugāṇitī jaṃva hātīṃ | taṃva lāṃcu na ghetāṃ dhṛtī | dharijatī jiyā || 743 ||

पद 744

te gā dhṛtī yetheṃ | sātvika heṃ niruteṃ | āīka arjunāteṃ | śrīkāṃtu mhaṇe || 744 ||

पद 745

āṇi hoūniyāṃ śarīrī | svargasaṃsārācyā dohīṃ gharīṃ | nāṃde jo poṭabharī | trivargopāyeṃ || 745 ||

पद 746

to manorathāṃcyā sāgarīṃ | dharmārthakāmāṃcyā tāruvāvarī | jeṇeṃ dhairyabaḷeṃ karī | kriyā-vaṇija || 746 ||

पद 747

jeṃ karma bhāṃḍavalā sūye | tayācī cauguṇī yetī pāhe | yevaḍheṃ sāyāsa sāhe | jayā dhṛtī || 747 ||

पद 748

ते गा धृती राजस । पार्था येथ परीयेस । आतां आइक तामस । तिसरी जे कां ॥ ७४८ ॥

te gā dhṛtī rājasa | pārthā yetha parīyesa | ātāṃ āika tāmasa | tisarī je kāṃ || 748 ||

पद 749

tarī sarvādhameṃ guṇeṃ | jayāceṃ kāṃ rūpā yeṇeṃ | koḷasā kāḷepaṇeṃ | ghaḍalā jaisā || 749 ||

पद 750

aho prākṛta āṇi hīnu | tayāhī kīṃ guṇatvācā mānu | tarī na mhaṇije puṇyajanu | rākṣasu kāī ?|| 750 ||

पद 751

paiṃ grahāṃmājīṃ iṃgaḷu | tayāteṃ mhaṇije maṃgaḷu | taisā tamīṃ dhasāḷu | guṇaśabdu hā || 751 ||

पद 752

je sarvadoṣāṃcā vasauṭā | tamaci kāmaūni subhaṭā | ubhārilā āṃgavaṭhā | jayā narācā || 752 ||

पद 753

to āḷasu sūni ase kāṃkhe | mhaṇauni nidre kahīṃ na muke | pāpeṃ poṣitāṃ duḥkheṃ | na sāṃḍije jevīṃ || 753 ||

पद 754

āṇi dehadhanāciyā āvaḍī | sadā bhaya tayāteṃ na sāṃḍī | visaṃbūṃ na sake dhoṃḍīṃ | kāṭhiṇya jaiseṃ || 754 ||

पद 755

āṇi padārthajātīṃ sneho | bāṃdhe mhaṇauni to śokeṃ ṭhāvo | kelā na śake pāpa jāvoṃ | kṛtaghnauni jaiseṃ || 755 ||

पद 756

āṇi asaṃtoṣa jīveṃsīṃ | dharūni ṭhelā aharniśīṃ | mhaṇauni maitrī teṇeṃsīṃ | viṣādeṃ kelī || 756 ||

पद 757

lasaṇāteṃ na sāṃḍī gaṃdhī | kāṃ apathyaśīḷāteṃ vyādhī | taisī kelī maraṇāvadhī | viṣādeṃ tayā || 757 ||

पद 758

āṇi vayasā vittakāmu | yayāṃcā vāḍhavī saṃbhramu | mhaṇauni madeṃ āśramu | toci kelā || 758 ||

पद 759

āgīteṃ na sāṃḍī tāpu | saḷāteṃ jātīcā sāpu | kāṃ jagācā vairī vāsipu | akhaṃḍu jaisā || 759 ||

पद 760

नातरी शरीरातें काळु । न विसंबे कवणे वेळु । तैसा आथी अढळु । तामसीं मदु ॥ ७६० ॥

nātarī śarīrāteṃ kāḷu | na visaṃbe kavaṇe veḷu | taisā āthī aḍhaḷu | tāmasīṃ madu || 760 ||

पद 761

evaṃ pāṃcahī he nidrādika | tāmasācyā ṭhāīṃ dokha | jiyā dhṛtī dekha | dharileṃ āhātī || 761 ||

पद 762

tiye gā dhṛtī nāṃveṃ | tāmasī yetha heṃ jāṇāveṃ | mhaṇitaleṃ teṇeṃ deveṃ | jagācenī || 762 ||

पद 763

evaṃ trividha je buddhi | kīje karmaniścayo ādhi | to dhṛtī yā siddhi | neijo yetha || 763 ||

पद 764

sūryeṃ mārgu gocaru hoye | āṇi to cālatī kīra pāye | parī cālaṇeṃ teṃ āhe | dhairyeṃ jevīṃ || 764 ||

पद 765

taisī buddhi karmāteṃ dāvī | te karaṇasāmagrī niphajavī | parī niphajāvayā hoāvī | dhīratā je || 765 ||

पद 766

te he gā tujapratī | sāṃgītalī trividha dhṛtī | yayā karmatrayā niṣpattī | jāliyā maga || 766 ||

पद 767

yetha phaḷa jeṃ eka niphaje | sukha jayāteṃ mhaṇije | teṃhī trividha jāṇije | karmavaśeṃ || 767 ||

पद 768

tarī phaḷarūpa teṃ sukha | triguṇīṃ bhedaleṃ dekha | vivaṃcūṃ ātāṃ cokha | cokhīṃ bolīṃ || 768 ||

पद 769

parī cokhī te kaisī sāṃge | paiṃ ghevoṃ jātāṃ bolabageṃ | kānīṃciyehī lāge | hātīṃcā maḷu || 769 ||

पद 770

mhaṇauni jayāceni avhereṃ | avadhānahī hoya bāhireṃ | teṇeṃ āika ho āṃtareṃ | jīvāceni jīveṃ || 770 ||

पद 771

aiseṃ mhaṇauni devo | trividhā sukhācā prastāvo | māṃḍalā to nirvāho | nirūpita aseṃ || 771 ||

पद 772

mhaṇe sukhatrayasaṃjñā | sāṃgoṃ mhaṇauni pratijñā | boliloṃ teṃ prājñā | aika ātāṃ || 772 ||

पद 773

tarī sukha teṃ gā kirīṭī | dāvijela tuja diṭhī | jeṃ ātmayāciye bheṭī | jīvāsi hoya || 773 ||

पद 774

parī mātreceni māpeṃ | divyauṣadha jaiseṃ ghepeṃ | kāṃ kathilāceṃ kīje rupeṃ | rasabhāvanīṃ || 774 ||

पद 775

nānā lavaṇāceṃ jaḷu | hoāvayā doni cāra veḷu | deūni sāṃḍijatī ḍhāḷu | toyāceṃ jevīṃ || 775 ||

पद 776

tevīṃ jāleni sukhaleśeṃ | jīvu bhāviliyā abhyāseṃ | jīvapaṇāceṃ nāse | duḥkha jetheṃ || 776 ||

पद 777

teṃ yetha ātmasukha | jāleṃ ase triguṇātmaka | teṃhī sāṃgoṃ ekaika | rūpa ātāṃ || 777 ||

पद 778

ātāṃ caṃdanāceṃ būḍa | sarpī jaiseṃ duvāḍa | kāṃ nidhānāceṃ toṃḍa | vivasiyā jevīṃ || 778 ||

पद 779

agā svargīṃceṃ gomaṭeṃ | āḍava yāgasaṃkaṭeṃ | kāṃ bāḷapaṇa dāsaṭeṃ | trāsakāḷeṃ || 779 ||

पद 780

हें असो दीपाचिये सिद्धी । अवघड धू आधीं । नातरी तो औषधीं । जिभेचा ठावो ॥ ७८० ॥

heṃ aso dīpāciye siddhī | avaghaḍa dhū ādhīṃ | nātarī to auṣadhīṃ | jibhecā ṭhāvo || 780 ||

पद 781

तयापरी पांडवा । जया सुखाचा रिगावा । विषम तेथ मेळावा । यमदमांचा ॥ ७८१ ॥

tayāparī pāṃḍavā | jayā sukhācā rigāvā | viṣama tetha meḷāvā | yamadamāṃcā || 781 ||

पद 782

deta sarvasnehā miṭhī | āgīṃ aiseṃ vairāgya uṭhī | svarga saṃsārā kāṃṭī | kāḍhitaci || 782 ||

पद 783

vivekaśravaṇeṃ kharapuseṃ | jetha vratācaraṇeṃ karkaśeṃ | karitāṃ jātī bhokase | buddhyādikāṃce || 783 ||

पद 784

suṣumneceni toṃḍeṃ | giḷije prāṇāpānāce loṃḍhe | bohaṇiyesīci yevaḍheṃ | bhārī jetha || 784 ||

पद 785

jeṃ sārasāṃhī vighaḍatāṃ | hoya vohāhūni vasta kāḍhitāṃ | nā bhaṇaṃgu davaḍitāṃ | bhāṇayāvarunī || 785 ||

पद 786

paiṃ māyepuḍhauni bāḷaka | kāḷeṃ netāṃ ekulateṃ eka | hoya kāṃ udaka | tuṭatāṃ mīnā || 786 ||

पद 787

taiseṃ viṣayāṃceṃ ghara | iṃdriyāṃ sāṃḍitāṃ thora | yugāṃtu hoya teṃ vīra | virāga sāhātī || 787 ||

पद 788

aisā jayā sukhācā āraṃbhu | dāvī kāṭhiṇyācā kṣobhu | maga kṣīrābdhī lābhu | amṛtācā jaisā || 788 ||

पद 789

pahilayā vairāgyagaraḷā | dhairyaśaṃbhu voḍavī gaḷā | tarī jñānāmṛteṃ sohaḷā | pāhe jetheṃ || 789 ||

पद 790

paiṃ kolitāhī kope aiseṃ | drākṣāṃceṃ hiravepaṇa ase | teṃ parīpākīṃ kāṃ jaiseṃ | mādhurya āte || 790 ||

पद 791

teṃ vairāgyādika taiseṃ | pikaliyā ātmaprakāśeṃ | maga vairāgyeṃsīṃhī nāśe | avidyājāta || 791 ||

पद 792

tevhāṃ sāgarīṃ gaṃgā jaisī | ātmīṃ mīnalyā buddhi taisī | advayānaṃdācī āpaisī | khāṇī ughaḍe || 792 ||

पद 793

aiseṃ svānubhavaviśrāmeṃ | vairāgyamūḷa jeṃ pariṇame | teṃ sātvika yeṇeṃ nāmeṃ | bolije sukha || 793 ||

पद 794

āṇi viṣayeṃdriyāṃ | meḷu hotāṃ dhanaṃjayā | jeṃ sukha jāya thaḍiyā | sāṃḍūni donhī || 794 ||

पद 795

adhikāriyā rigatāṃ gāṃvo | hoya jaisā utsāho | kāṃ riṇāvarī vivāho | vistārilā || 795 ||

पद 796

nānā rogiyā jibhepāsīṃ | keḷeṃ goḍa sākharesīṃ | kāṃ bacanāgācī jaisī | madhuratā pahilī || 796 ||

पद 797

pahileṃ saṃvacorāceṃ maitra | hāṭabheṭīceṃ kalatra | kāṃ lāghaviyāce vicitra | vinoda te || 797 ||

पद 798

taiseṃ viṣayeṃdriyadokhīṃ | jeṃ sukha jīvāteṃ pokhī | maga upaḍilā khaḍakīṃ | haṃsu jaisā || 798 ||

पद 799

taisī joḍī āghavī āṭe | jīvitācā ṭhāya phiṭe | sukṛtāciyāhī suṭe | dhanācī gāṃṭhī || 799 ||

पद 800

āṇika bhogileṃ jeṃ kāṃhīṃ | teṃ svapna taiseṃ hoya nāhīṃ | maga hānīcyāci ghāīṃ | loḷāveṃ ure || 800 ||

पद 801

aiseṃ āpattī jeṃ sukha | aihikīṃ pariṇame dekha | paratrīṃ kīra vikha | hoūni parate || 801 ||

पद 802

je iṃdriyajātā laḷā | didhaliyā dharmācā maḷā | jāḷūni bhogije sohaḷā | viṣayāṃcā jetha || 802 ||

पद 803

tetha pātakeṃ bāṃdhitī thāvo | tiyeṃ narakīṃ detī ṭhāvo | jeṇeṃ sukheṃ hā apāvo | paratrīṃ aisā || 803 ||

पद 804

paiṃ nāmeṃ viṣa mahureṃ | parī mārūni aṃtīṃ khareṃ | taiseṃ ādi jeṃ goḍireṃ | aṃtīṃ kaḍū || 804 ||

पद 805

pārthā teṃ sukha sāceṃ | vaḷileṃ āhe rajāceṃ | mhaṇauni na śiveṃ tayāceṃ | āṃga kahīṃ || 805 ||

पद 806

āṇi apeyāceni pāneṃ | akhādyāceni bhojaneṃ | svairastrīsaṃnidhāneṃ | hoya jeṃ sukha || 806 ||

पद 807

kā puḍhilāṃceni māreṃ | nātarī parasvāpahāreṃ | jeṃ sukha avatare | bhāṭācyā bolīṃ || 807 ||

पद 808

jeṃ ālasyāvarī pokhije | nidremājīṃ jeṃ dekhije | jayācyā ādyaṃtīṃ bhulije | āpulī vāṭa || 808 ||

पद 809

teṃ gā sukha pārthā | tāmasa jāṇa sarvathā | heṃ bahu na sāṃgoṃci jeṃ kathā | asaṃbhāvya he || 809 ||

पद 810

aiseṃ karmabhedeṃ mudaleṃ | phaḷasukhahī tridhā jāleṃ | teṃ heṃ yathāgameṃ keleṃ | gocara tuja || 810 ||

पद 811

te kartā karma karmaphaḷa | ye tripuṭī yekī kevaḷa | vāṃcūni kāṃhīṃci nase sthūla | sūkṣmīṃ iye || 811 ||

पद 812

āṇi he taṃva tripuṭī | tihīṃ guṇīṃ ihīṃ kirīṭī | guṃphilī ase paṭīṃ | tāṃtuvīṃ jaisī || 812 ||

पद 813

mhaṇauni prakṛtīcyā āvalokīṃ | na baṃdhije ihīṃ satvādikīṃ | taisī svargīṃ nā mṛtyulokīṃ | āthī vastu || 813 ||

पद 814

kaiṃcā loṃvevīṇa kāṃbaḷā | mātiyevīṇa modaḷā | kā jaḷeṃvīṇa kalloḷā | hoṇeṃ āhe ? || 814 ||

पद 815

taiseṃ na honi guṇāceṃ | sṛṣṭīcī racanā race | aiseṃ nāhīṃci gā sāceṃ | prāṇijāta || 815 ||

पद 816

यालागीं हें सकळ । तिहीं गुणांचेंचि केवळ । घडलें आहे निखिळ । ऐसें जाण ॥ ८१६ ॥

yālāgīṃ heṃ sakaḷa | tihīṃ guṇāṃceṃci kevaḷa | ghaḍaleṃ āhe nikhiḷa | aiseṃ jāṇa || 816 ||

पद 817

guṇīṃ devāṃ trayī lāvilī | guṇīṃ lokīṃ tripuṭī pāḍilī | caturvarṇā ghātalī | sinānīṃ uḷigeṃ || 817 ||

पद 818

teci cārī varṇa | pusasī jarī koṇa koṇa | tarī jayāṃ mukhya brāhmaṇa | dhurece kāṃ || 818 ||

पद 819

yera kṣatriya vaiśya donhī | tehī brāhmaṇācyāci mānije mānī | je te vaidikavidhānīṃ | yogya mhaṇauni || 819 ||

पद 820

cauthā śūdru jo dhanaṃjayā | vedīṃ lāgu nāhīṃ tayā | taऱhīṃ vṛtti varṇatrayā | ādhīna tayācī || 820 ||

पद 821

tiye vṛtticiyā javaḷikā | varṇā brāhmaṇādikāṃ | śūdrahī kīṃ dekhā | cauthā jālā || 821 ||

पद 822

jaisā phulāceni sāṃgāteṃ | tāṃtuṃ turaṃbije śrīmaṃteṃ | taiseṃ dvijasaṃgeṃ śūdrāteṃ | svīkārī śrutī || 822 ||

पद 823

aisaisī gā pārthā | he caturvarṇavyavasthā | karūṃ ātāṃ karmapathā | yāṃciyā rūpā || 823 ||

पद 824

jihīṃ guṇīṃ te varṇa cārī | janmamṛtyūṃciye kātarī | cukoniyāṃ īśvarīṃ | paiṭhe hotī || 824 ||

पद 825

jiye ātmaprakṛtīce ihīṃ | guṇīṃ sattvādikīṃ tihīṃ | karmeṃ caughāṃ cahūṃ ṭhāīṃ | vāṃṭilīṃ varṇā || 825 ||

पद 826

jaiseṃ bāpeṃ joḍileṃ leṃkā | vāṃṭileṃ sūryeṃ mārga pāṃthikā | nānā vyāpāra sevakāṃ | svāmī jaiseṃ || 826 ||

पद 827

taisī prakṛtīcyā guṇīṃ | jayā karmācī velhāvaṇī | kelī āhe varṇīṃ | cahūṃ ihīṃ || 827 ||

पद 828

tetha sattveṃ āpalyā āṃgīṃ | samīna-nimīna bhāgīṃ | doghe kele niyogī | brāhmaṇa kṣatriya || 828 ||

पद 829

āṇi raja parī sāttvika | tetha ṭhevileṃ vaiśya loka | rajaci tamabhesaka | tetha śūdra te gā || 829 ||

पद 830

aisā yekāci prāṇivṛṃdā | bhedu caturvarṇadhā | guṇīṃci prabuddhā | kelā jāṇa || 830 ||

पद 831

maga āpuleṃ ṭhevileṃ jaiseṃ | āiteṃci dīpeṃ dise | guṇabhinna karma taiseṃ | śāstra dāvī || 831 ||

पद 832

teṃci ātāṃ koṇa koṇa | varṇavihitāceṃ lakṣaṇa | heṃ sāṃgoṃ aika śravaṇa- | saubhāgyanidhī || 832 ||

पद 833

tarī sarveṃdriyāṃciyā vṛttī | gheūni āpulyā hātīṃ | buddhi ātmayā miḷe yekāṃtīṃ | priyā jaisī || 833 ||

पद 834

aisā buddhīcā uparamu | tayā nāma mhaṇipe śamu | to guṇa gā upakramu | jayā karmācā || 834 ||

पद 835

āṇi bāhyeṃdriyāṃceṃ dheṃḍeṃ | piṭūni vidhīceni daṃḍeṃ | nedije adharmākaḍe | kahīṃci jāvoṃ || 835 ||

पद 836

to paiṃ gā śamā virajā | damu guṇa jetha dujā | āṇi svadharmāciyā vojā | jiṇeṃ jeṃ kāṃ || 836 ||

पद 837

saṭavīciye rātīṃ | na visaṃbije jevīṃ vātī | taisā īśvaranirṇayo cittīṃ | vāhaṇeṃ sadā || 837 ||

पद 838

तया नाम तप । ते तिजया गुणाचें रूप । आणि शौचही निष्पाप । द्विविध जेथ ॥ ८३८ ॥

tayā nāma tapa | te tijayā guṇāceṃ rūpa | āṇi śaucahī niṣpāpa | dvividha jetha || 838 ||

पद 839

mana bhāvaśuddhī bharaleṃ | āṃga kriyā aḷaṃkārileṃ | aiseṃ sabāhya jiyāleṃ | sājireṃ jeṃ kāṃ || 839 ||

पद 840

tayā nāma śauca pārthā | to karmīṃ guṇa jaye cauthā | āṇi pṛthvīciyā parī sarvathā | sarva jeṃ sāhāṇeṃ || 840 ||

पद 841

ते गा क्षमा पांडवा । गुण जेथ पांचवा । स्वरांमाजीं सुहावा । पंचमु जैसा ॥ ८४१ ॥

te gā kṣamā pāṃḍavā | guṇa jetha pāṃcavā | svarāṃmājīṃ suhāvā | paṃcamu jaisā || 841 ||

पद 842

āṇi vāṃkaḍenī vogheṃsīṃ | gaṃgā vāhe ujūci jaisī | kāṃ puṭīṃ vaḷalā ūsīṃ | goḍī jaisī || 842 ||

पद 843

taisā viṣamāṃhī jīvāṃ- | lāgīṃ ujukāru baravā | teṃ ārjava gā sāhāvā | jethīṃcā guṇa || 843 ||

पद 844

āṇi pāṇiyeṃ prayatneṃ māḷī | akhaṃḍa jace jhāḍāmuḷīṃ | parī teṃ āghaveṃci phaḷīṃ | jāṇe jevīṃ || 844 ||

पद 845

taiseṃ śāstrācāreṃ teṇeṃ | īśvaruci yeku pāvaṇeṃ | heṃ phuḍeṃ jeṃ kāṃ jāṇaṇeṃ | teṃ yetha jñāna || 845 ||

पद 846

तें गा कर्मीं जिये । सातवा गुण होये । आणि विज्ञान हें पाहें । एवंरूप ॥ ८४६ ॥

teṃ gā karmīṃ jiye | sātavā guṇa hoye | āṇi vijñāna heṃ pāheṃ | evaṃrūpa || 846 ||

पद 847

tarī satvaśuddhīciye veḷe | śāstreṃ kāṃ dhyānabaḷeṃ | īśvaratattvīṃci miḷe | niṣṭaṃkabuddhī || 847 ||

पद 848

heṃ vijñāna baraveṃ | guṇaratna jetha āṭhaveṃ | āṇi āstikya jāṇāveṃ | navavā guṇa || 848 ||

पद 849

paiṃ rājamudrā āthiliyā | prajā bhaje bhalatayā | tevīṃ śāstreṃ svīkāriliyā | mārgamātrāteṃ || 849 ||

पद 850

ādareṃ jeṃ kāṃ mānaṇeṃ | teṃ āstikya mī mhaṇeṃ | to navavā guṇa jeṇeṃ | karma teṃ sāca || 850 ||

पद 851

evaṃ navahī śamādika | guṇa jetha nirdokha | teṃ karma jāṇa svābhāvika | brāhmaṇāceṃ || 851 ||

पद 852

to navaguṇaratnākaru | yayā navaratnāṃcā hāru | na pheḍīta le dinakaru | prakāśu jaisā || 852 ||

पद 853

nānā cāṃpā cāṃpauḷī pūjilā | caṃdru caṃdrikā dhavaḷalā | kāṃ caṃdanu nijeṃ carcilā | saurabhyeṃ jevīṃ || 853 ||

पद 854

tevīṃ navaguṇaṭikalaga | leṇeṃ brāhmaṇāceṃ avyaṃga | kahīṃci na saṃḍī āṃga | brāhmaṇāceṃ || 854 ||

पद 855

ātāṃ ucita jeṃ kṣatriyā | teṃhīṃ karma dhanaṃjayā | sāṃgoṃ aika prajñeciyā | bharovarī || 855 ||

पद 856

tarī bhānu hā tejeṃ | nāpekṣī jevīṃ viraje | kāṃ siṃheṃ na pāhije | jāvaḷiyā || 856 ||

पद 857

aisā svayaṃbha jo jīveṃ lāṭhu | sāvāyeṃvīṇa udbhaṭu | te śaurya gā jetha śreṣṭhu | pahilā guṇa || 857 ||

पद 858

āṇi sūryāceni pratāpeṃ | koḍihī nakṣatra hārape | nā to tarī na lope | sacaṃdrīṃ tihīṃ || 858 ||

पद 859

taiseni āpule prauḍhīguṇeṃ | jagā yā vismayo deṇeṃ | āpaṇa tarī na kṣobhaṇeṃ | kāyasenahī || 859 ||

पद 860

teṃ prāgalbhyarūpa tejā | jiye karmīṃ guṇa dujā | āṇi dhīru to tijā | jethīṃcā guṇa || 860 ||

पद 861

varipaḍaliyā ākāśa | buddhīce ḍoḷe mānasa | jhāṃkī nā te parīyesa | dhairya jetheṃ || 861 ||

पद 862

āṇi pāṇī ho kāṃ bhalatetukeṃ | parī teṃ jiṇauni padma phāṃke | kāṃ ākāśa uṃciyā jiṃke | āvaḍe tayāteṃ || 862 ||

पद 863

tevīṃ vividha avasthā | pātaliyā jiṇauni pārthā | prajñāphaḷa tayā arthā | vejha deṇeṃ jeṃ || 863 ||

पद 864

तें दक्षत्व गा चोख । जेथ चौथा गुण देख । आणि झुंज अलौकिक । तो पांचवा गुण ॥ ८६४ ॥

teṃ dakṣatva gā cokha | jetha cauthā guṇa dekha | āṇi jhuṃja alaukika | to pāṃcavā guṇa || 864 ||

पद 865

ādityācīṃ jhāḍeṃ | sadā sanmukha sūryākaḍe | tevīṃ samora śatrūpuḍheṃ | hoṇeṃ jeṃ kāṃ || 865 ||

पद 866

māhevaṇī prayatneṃsī | cukavije seje jaisī | ripū pāṭhī nedije taisī | samarāṃgaṇīṃ || 866 ||

पद 867

hā kṣatriyāceyā ācārīṃ | pāṃcavā guṇeṃdru avadhārīṃ | cahūṃ puruṣārthāṃ śirīṃ | bhakti jaisī || 867 ||

पद 868

āṇi jāleni phuleṃ phaḷeṃ | śākhiyā jaisīṃ mokaḷe | kāṃ udāra parīmaḷeṃ | padmākaru || 868 ||

पद 869

nānā āvaḍīceni māpeṃ | cāṃdiṇeṃ bhalateṇeṃ ghepe | puḍhilāṃceni saṃkalpeṃ | taiseṃ jeṃ deṇeṃ || 869 ||

पद 870

तें उमप गा दान । जेथ सहावें गुणरत्न । आणि आज्ञे एकायतन । होणें जें कां ॥ ८७० ॥

teṃ umapa gā dāna | jetha sahāveṃ guṇaratna | āṇi ājñe ekāyatana | hoṇeṃ jeṃ kāṃ || 870 ||

पद 871

poṣūni avayava āpule | karavijatīṃ mānavile | tevīṃ pālaṇeṃ lobhavileṃ | jaga jeṃ bhogaṇeṃ || 871 ||

पद 872

tayā nāma īśvarabhāvo | jo sarvasāmarthyācā ṭhāvo | to guṇāṃmājīṃ rāvo | sātavā jetha || 872 ||

पद 873

aiseṃ jeṃ śauryādikīṃ | ihīṃ sāta guṇaviśekhīṃ | aḷaṃkṛta saptaṛkhīṃ | ākāśa jaiseṃ || 873 ||

पद 874

taiseṃ saptaguṇīṃ vicitra | karma jeṃ jagīṃ pavitra | teṃ sahaja jāṇa kṣātra | kṣatriyāceṃ || 874 ||

पद 875

nānā kṣatriya navhe naru | to sattvasonayācā meru | mhaṇauni guṇasvargāṃ ādhāru | sātāṃ iyāṃ || 875 ||

पद 876

nātarī saptaguṇārṇavīṃ | parīvāralī baravī | he kriyā navhe pṛthvī | bhogītase to || 876 ||

पद 877

kāṃ guṇāṃce sātāṃhī oghīṃ | he kriyā te gaṃgā jagīṃ | tayā mahodadhīciyā āṃgīṃ | vilase jaisī || 877 ||

पद 878

parī heṃ bahu aso dekha | śauryādi guṇātmaka | karma gā naisargika | kṣātrajātīsī || 878 ||

पद 879

ātāṃ vaiśyāciye jātī | ucita je mahāmatī | te aikeṃ gā nirutī | kriyā sāṃgoṃ || 879 ||

पद 880

tarī bhūmi bīja nāṃgaru | yayā bhāṃḍavalācā ādhāru | gheūni lābhu apāru | meḷavaṇeṃ jeṃ || 880 ||

पद 881

kiṃbahunā kṛṣī jiṇeṃ | godhaneṃ rākhoni vartaṇeṃ | kāṃ samarghīcī vikaṇeṃ | maharghīvastu || 881 ||

पद 882

yetulāci pāṃḍavā | vaiśyāteṃ karmācā meḷāvā | hā vaiśyajātīsvabhāvā | āṃtulā jāṇa || 882 ||

पद 883

āṇi vaiśya kṣatriya brāhmaṇa | he dvijanmeṃ tinhī varṇa | yayāṃceṃ jeṃ śuśrūṣaṇa | teṃ śūdrakarma || 883 ||

पद 884

paiṃ dvijaseveparauteṃ | dhāṃvaṇeṃ nāhīṃ śūdrāteṃ | evaṃ caturvarṇociteṃ | dāvilīṃ karmeṃ || 884 ||

पद 885

आतां इयेचि विचक्षणा । वेगळालिया वर्णा । उचित जैसें करणां । शब्दादिक ॥ ८८५ ॥

ātāṃ iyeci vicakṣaṇā | vegaḷāliyā varṇā | ucita jaiseṃ karaṇāṃ | śabdādika || 885 ||

पद 886

nātarī jaḷadacyutā | pāṇiyā ucita saritā | saritesī paṃḍusutā | siṃdhu ucitu || 886 ||

पद 887

taiseṃ varṇāśramavaśeṃ | jeṃ karaṇīya āleṃ ase | goreyā āṃgā jaiseṃ | gorepaṇa || 887 ||

पद 888

tayā svabhāvavihitā karmā | śāstrāceni mukheṃ vīrottamā | pravartāvayālāgīṃ pramā | aḍhaḷa kīje || 888 ||

पद 889

paiṃ āpuleṃci ratna thiteṃ | ghepe pārakhiyāceni hāteṃ | taiseṃ svakarma āpaiteṃ | śāstreṃ karāvīṃ || 889 ||

पद 890

jaisī diṭhī ase āpuliyā ṭhāyīṃ | parī dīpeṃvīṇa bhoga nāhīṃ | mārgu na lāhatāṃ kāī | pāya asatāṃ hoya ? || 890 ||

पद 891

mhaṇauni jñātivaśeṃ sācāru | sahaja ase jo adhikāru | to āpuliyā śāstreṃ gocaru | āpaṇa kīje || 891 ||

पद 892

maga gharīṃcāci ṭhevā | jevīṃ ḍoḷyāṃ dāvī divā | tarī ghetāṃ kāya pāṃḍavā | āḍaḷu ase ? || 892 ||

पद 893

taiseṃ svabhāveṃ bhāgā āleṃ | varī śāstreṃ khareṃ keleṃ | teṃ vihita jo āpuleṃ | ācare gā || 893 ||

पद 894

परी आळसु सांडुनी । फळकाम दवडुनी । आंगें जीवें मांडुनी । तेथेंचि भरु ॥ ८९४ ॥

parī āḷasu sāṃḍunī | phaḷakāma davaḍunī | āṃgeṃ jīveṃ māṃḍunī | tetheṃci bharu || 894 ||

पद 895

वोघीं पडिलें पाणी । नेणें आनानी वाहणी । तैसा जाय आचरणीं । व्यवस्थौनी ॥ ८९५ ॥

voghīṃ paḍileṃ pāṇī | neṇeṃ ānānī vāhaṇī | taisā jāya ācaraṇīṃ | vyavasthaunī || 895 ||

पद 896

arjunā jo yāparī | teṃ vihita karma svayeṃ karī | to mokṣācyā ailadvārīṃ | paiṭhā hoya || 896 ||

पद 897

je akaraṇā āṇi niṣiddhā | na vaceci kāṃhīṃ saṃbaṃdhā | mhaṇauni bhavā viruddhā | mukalā to || 897 ||

पद 898

āṇi kāmyakarmāṃkaḍe | na parateci jetha koḍeṃ | tetha caṃdanācehī khoḍe | na leci to || 898 ||

पद 899

yera nitya karma taṃva | phaḷatyāgeṃ veṃcileṃ sarva | mhaṇauni mokṣācī śīṃva | ṭhākūṃ lāhe || 899 ||

पद 900

aiseni śubhāśubhīṃ saṃsārīṃ | sāṃḍilā to avadhārīṃ | vaurāgyamokṣadvārīṃ | ubhā ṭhāke || 900 ||

पद 901

jeṃ sakaḷa bhāgyācī sīmā | mokṣalābhācī jeṃ pramā | nānā karmamārgaśramā | śevaṭu jetha || 901 ||

पद 902

mokṣaphaḷeṃ didhalī vola | jeṃ sukṛtatarūceṃ phūla | tayeṃ vairāgyīṃ ṭhevī pāūla | bhaṃvaru jaisā || 902 ||

पद 903

pāhīṃ ātmajñānasudinācā | vādhāvā sāṃgatayā aruṇācā | udayo tyā vairāgyācā | ṭhāvo pāve || 903 ||

पद 904

kiṃbahunā ātmajñāna | jeṇeṃ hātā ye nidhāna | teṃ vairāgya divyāṃjana | jīveṃ le to || 904 ||

पद 905

aisī mokṣācī yogyatā | siddhī jāya tayā paṃḍusutā | anusaroni vihitā | karmā yayā || 905 ||

पद 906

heṃ vihita karma pāṃḍavā | āpulā ananya volāvā | āṇi heci parama sevā | maja sarvātmakācī || 906 ||

पद 907

paiṃ āghavāci bhogeṃsīṃ | pativratā krīḍe priyeṃsīṃ | kīṃ tayācīṃ nāmeṃ jaisīṃ | tapeṃ tiyāṃ kelīṃ || 907 ||

पद 908

kāṃ bāḷakā ekī māye | vāṃconi jiṇeṃ kāya āhe | mhaṇauni sevije kīṃ to hoye | pāṭācā dharmu || 908 ||

पद 909

nānā pāṇī mhaṇauni māsā | gaṃgā na sāṃḍitāṃ jaisā | sarva tīrtha sahavāsā | varapaḍā jālā || 909 ||

पद 910

taiseṃ āpuliyā vihitā | upāvo ase na visaṃbitāṃ | aisā kīje kīṃ jagannāthā | ābhāru paḍe || 910 ||

पद 911

agā jayā jeṃ vihita | teṃ īśvarāceṃ manogata | mhaṇauni keliyā nibhrāṃta | sāṃpaḍeci to || 911 ||

पद 912

paiṃ jīvāce kasīṃ utaralī | te dāsī kīṃ gosāvīṇa jālī | sise veṃci tayā mavilī | vahī jevīṃ || 912 ||

पद 913

taiseṃ svāmīciyā manobhāvā | na cukije heci paramasevā | yera teṃ gā pāṃḍavā | vāṇijya karaṇeṃ || 913 ||

पद 914

mhaṇauni vihita kriyā kelī | navhe tayācī khūṇa pāḷilī | jayāpasūni kāṃ ālīṃ | ākārā bhūteṃ || 914 ||

पद 915

jo avidyeciyā ciṃdhiyā | guṃḍūni jīva bāhuliyā | kheḷavītase tiguṇiyā | ahaṃkārarajjū || 915 ||

पद 916

jeṇeṃ jaga heṃ samasta | āṃta bāherī pūrṇa bharita | jāleṃ āhe dīpajāta | tejeṃ jaiseṃ || 916 ||

पद 917

tayā sarvātmakā īśvarā | svakarmakusumāṃcī vīrā | pūjā kelī hoya apārā | toṣālāgīṃ || 917 ||

पद 918

mhaṇauni tiye pūje | rijhaleni ātmarājeṃ | vairāgyasiddhi deīje | pasāya tayā || 918 ||

पद 919

jiye vairāgyadaśeṃ | īśvarāceni vedhavaśeṃ | heṃ sarvahī nāvaḍe jaiseṃ | vāṃta hoya || 919 ||

पद 920

prāṇanāthāciyā ādhī | virahiṇīteṃ jiṇeṃhī bādhī | taiseṃ sukhajāta triśuddhī | duḥkhaci lāge || 920 ||

पद 921

samyakjñāna nudaijatāṃ | vedheṃci tanmayatā | upaje aisī yogyatā | bodhācī lāhe || 921 ||

पद 922

mhaṇauni mokṣalābhālāgīṃ | jo vrateṃ vāhātaseṃ āṃgīṃ | teṇeṃ svadharmu āsthā cāṃgī | anuṣṭhāvā || 922 ||

पद 923

agā āpulā hā svadharmu | ācaraṇīṃ jarī viṣamu | tarī pāhāvā to pariṇāmu | phaḷela jeṇeṃ || 923 ||

पद 924

jaiṃ sukhālāgīṃ āpaṇapayāṃ | niṃbaci āthī dhanaṃjayā | taiṃ kaḍuvaṭapaṇā tayāciyā | ubagijenā || 924 ||

पद 925

phaḷaṇayā ailīkaḍe | keḷīteṃ pāhātāṃ āsa moḍe | aisī tyajilī tarī joḍe | taiseṃ keṃ gomaṭeṃ || 925 ||

पद 926

tevīṃ svadharmu sāṃkaḍu | dekhoni kelā jarī kaḍu | tarī mokṣasuravāḍu | aṃtaralā kīṃ || 926 ||

पद 927

आणि आपुली माये । कुब्ज जरी आहे । तरी जीये तें नोहे । स्नेह कुऱ्हें कीं ॥ ९२७ ॥

āṇi āpulī māye | kubja jarī āhe | tarī jīye teṃ nohe | sneha kuऱheṃ kīṃ || 927 ||

पद 928

yerī jiyā parāviyā | raṃbhehuni baraviyā | tiyā kāya karāviyā | bāḷakeṃ teṇeṃ ? || 928 ||

पद 929

agā pāṇiyāhūni bahuveṃ | tupīṃ guṇa kīra āhe | parī mīnā kāya hoye | asaṇeṃ tetha || 929 ||

पद 930

paiṃ āghaviyā jagā jeṃ vikha | teṃ vikha kiḍiyāceṃ pīyūkha | āṇi jagā gūḷa teṃ dekha | maraṇa tayā || 930 ||

पद 931

mhaṇauni je vihita jayā jeṇeṃ | phiṭe saṃsārāceṃ dharaṇeṃ | kriyā kaṭhora taऱhī teṇeṃ | teci karāvī || 931 ||

पद 932

yerā parācārā baraviyā | aiseṃ hoīla ṭeṃkalayā | pāyāṃceṃ cālaṇeṃ ḍoiyā | keleṃ jaiseṃ || 932 ||

पद 933

yālāgīṃ karma āpule | jeṃ jātisvabhāveṃ ase āleṃ | teṃ karī teṇeṃ jiṃtileṃ | karmabaṃdhāteṃ || 933 ||

पद 934

āṇi svadharmuci pāḷāvā | paradharmu to gāḷāvā | hā nemuhī pāṃḍavā | na kījeci pai gā ? || 934 ||

पद 935

tarī ātmā dṛṣṭa nohe | taṃva karma karaṇeṃ kāṃ ṭhāye ? | āṇi karaṇeṃ tetha āhe | āyāsu ādhīṃ || 935 ||

पद 936

mhaṇauni bhalatiye karmīṃ | āyāsu jaऱhī upakramīṃ | tarī kāya svadharmīṃ | doṣu | sāṃgeṃ ? || 936 ||

पद 938

पद 939

yeऱhavīṃ kaṇā āṇi bhūsā | kāṃḍitāṃhī sosu sarisā | jeṃci raṃdhana śvāna māṃsā | teṃci havī || 939 ||

पद 940

dadhī jaḷāciyā ghusaḷaṇā | vyāpāra sārikheci vicakṣaṇā | vāḷuve tiḷā ghāṇā | gāḷaṇeṃ eka || 940 ||

पद 941

paiṃ nitya homa deyāvayā | kāṃ sairā āgī suvāvayā | phuṃkitāṃ dhū dhanaṃjayā | sāhaṇeṃ teṃci || 941 ||

पद 942

parī dharmapatnī dhāṃgaḍī | positāṃ jarī ekī voḍhī | tarī kāṃ aparavaḍī | āṇāvī āṃgā ? || 942 ||

पद 943

hāṃ gā pāṭhīṃ lāgalā ghāī | maraṇa na cukeci pāhīṃ | tarī samoralā kāī | āgaḷeṃ na kīje ? || 943 ||

पद 944

kulastrī dāṃḍyāce ghāye | paraghara rigālīhi jarī sāhe | tarī svapatīteṃ vāyeṃ | sāṃḍileṃ kīṃ | || 944 ||

पद 945

taiseṃ āvaḍateṃhī karaṇeṃ | na nipaje śiṇalyāviṇeṃ | tarī vihita bā re koṇeṃ | boleṃ bhārī ? || 945 ||

पद 946

varī thoḍeṃci amṛta ghetāṃ | sarvasva veṃco kāṃ paṃḍusutā | jeṇeṃ joḍe jīvitā | akṣayatva || 946 ||

पद 947

yera kāhyāṃ moleṃ veṃcūni | viṣa piyāve gheūni | ātmahatyesi nimoni | jāije jeṇeṃ || 947 ||

पद 948

taiseṃ jācūniyāṃ iṃdriyeṃ | veṃcūni āyuṣyāceni diye | sāṃcaleṃ pāpīṃ āna āhe | duḥkhāvācūni ? || 948 ||

पद 949

mhaṇauni karāvā svadharmu | jo karitāṃ hironi ghe śramu | ucita deīla paramu | puruṣārtharāju || 949 ||

पद 950

yākāraṇeṃ kirīṭī | svadharmāciye rāhāṭī | na visaṃbije saṃkaṭīṃ | siddhamaṃtra jaisā || 950 ||

पद 951

kāṃ nāva jaisī udadhīṃ | mahārogī divyauṣadhī | na visaṃbije tayā buddhī | svakarma yetha || 951 ||

पद 952

maga yayāci gā kapidhvajā | svakarmāciyā mahāpūjā | toṣalā īśu tamarajā | jhāḍā karunī || 952 ||

पद 953

śuddhasattvāciyā vāṭā | āṇī āpulī utkaṃṭhā | bhavasvarga kāḷakūṭā | aiseṃ dāvī || 953 ||

पद 954

jiyeṃ vairāgya yeṇeṃ boleṃ | māgāṃ saṃsiddhī rūpa keleṃ | kiṃbahunā teṃ āpuleṃ | meḷavī khāgeṃ || 954 ||

पद 955

maga jiṃtiliyā he bhoye | puruṣa sarvatra jaisā hoye | kāṃ jālāhī jeṃ lāhe | teṃ ātāṃ sāṃgoṃ || 955 ||

पद 956

tarī dehādika heṃ saṃsāreṃ | sarvahī māṃḍaleṃse jeṃ guṃphireṃ | tetha nātuḍe to vāgureṃ | vārā jaisā || 956 ||

पद 957

paiṃ paripākāciye veḷe | phaḷa deṭheṃ nā deṭhu phaḷeṃ | na dhare taiseṃ sneha khuḷeṃ | sarvatra hoya || 957 ||

पद 958

putra vitta kalatra | he jāliyāhī svataṃtra | mājheṃ na mhaṇe pātra | viṣāceṃ jaiseṃ || 958 ||

पद 959

heṃ aso viṣayajātī | buddhi poḷalī aisī māghautī | pāuleṃ gheūni ekāṃtīṃ | hṛdayācyā rige || 959 ||

पद 960

ऐसया अंतःकरण । बाह्य येतां तयाची आण । न मोडी समर्था भेण । दासी जैसी ॥ ९६० ॥

aisayā aṃtaḥkaraṇa | bāhya yetāṃ tayācī āṇa | na moḍī samarthā bheṇa | dāsī jaisī || 960 ||

पद 961

taiseṃ aikyāciye muṭhī | mājivaḍeṃ citta kirīṭī | karūni vedhī nehaṭīṃ | ātmayācyā || 961 ||

पद 962

tevhāṃ dṛṣṭādṛṣṭa spṛhe | nimaṇeṃ jāleṃci āhe | āgīṃ daḍapaliyā dhuyeṃ | rāhije jaiseṃ || 962 ||

पद 963

mhaṇauni niyamiliyā mānasīṃ | spṛhā nāsauni jāya āpaisīṃ | kiṃbahunā to aisī | bhūmikā pāve || 963 ||

पद 964

paiṃ anyathā bodhu āghavā | māvaḷoni tayā pāṃḍavā | bodhamātrīṃci jīvā | ṭhāvo hoya || 964 ||

पद 965

dharavaṇī veṃceṃ sare | taiseṃ bhogeṃ prācīna pure | naveṃ taṃva nupakare | kāṃhīci karūṃ || 965 ||

पद 966

ऐसीं कर्में साम्यदशा । होय तेथ वीरेशा । मग श्रीगुरु आपैसा । भेटेचि गा ॥ ९६६ ॥

aisīṃ karmeṃ sāmyadaśā | hoya tetha vīreśā | maga śrīguru āpaisā | bheṭeci gā || 966 ||

पद 967

रात्रीची चौपाहरी । वेंचलिया अवधारीं । डोळ्यां तमारी । मिळे जैसा ॥ ९६७ ॥

rātrīcī caupāharī | veṃcaliyā avadhārīṃ | ḍoḷyāṃ tamārī | miḷe jaisā || 967 ||

पद 968

kā yeūni phaḷācā ghaḍu | pāruṣavī keḷīcī vāḍhu | śrīguru bheṭoni karī pāḍu | bubhutsu taisā || 968 ||

पद 969

maga āliṃgilā pūrṇimā | jaisā uṇīva sāṃḍī caṃdramā | taiseṃ hoya vīrottamā | gurukṛpā tayā || 969 ||

पद 970

tevhāṃ abodhumātra ase | to taṃva tayā kṛpā nāse | tetha niśīsaveṃ jaiseṃ | āṃdhāreṃ jāya || 970 ||

पद 971

taisī abodhāciye kuśī | karma kartā kārya aiśī | tripuṭī ase te jaisī | gābhiṇī mārilī || 971 ||

पद 972

taiseṃci abodhanāśāsaveṃ | nāśe kriyājāta āghaveṃ | aisā samūḷa saṃbhave | saṃnyāsu hā || 972 ||

पद 973

yeṇeṃ muḷājñānasaṃnyāseṃ | dṛśyācā jetha ṭhāvo puse | tetha bujhāveṃ teṃ āpaiseṃ | toci āhe || 973 ||

पद 974

ceiliyāvarī pāhīṃ | svapnīṃciyā tiye ḍohīṃ | āpaṇayāteṃ kāī | kāḍhūṃ jāije ? || 974 ||

पद 975

taiṃ mī neṇeṃ ātāṃ jāṇena | heṃ saraleṃ tayā duḥsvapna | jālā jñātṛjñeyāvihīna | cidākāśa || 975 ||

पद 976

mukhābhāseṃsī ārisā | parautā neliyā vīreśā | pāhātepaṇeṃvīṇa jaisā | pāhātā ṭhāke || 976 ||

पद 977

taiseṃ neṇaṇeṃ jeṃ geleṃ | teṇeṃ jāṇaṇeṃhī neleṃ | maga niṣkriya uraleṃ | cinmātraci || 977 ||

पद 978

tetha svabhāveṃ dhanaṃjayā | nāhīṃ koṇīci kriyā | mhaṇauni pravādu tayā | naiṣkarmyu aisā || 978 ||

पद 979

teṃ āpuleṃ āpaṇapeṃ | ase teṃci hoūni hārape | taraṃgu kāṃ vāyulopeṃ | samudru jaisā || 979 ||

पद 980

taiseṃ na hoṇeṃ niphaje | te naiṣkarmyasiddhi jāṇije | sarvasiddhīṃta sahajeṃ | parama heci || 980 ||

पद 981

deuḷāciyā kāmā kaḷasu | uparama gaṃgesī siṃdhu praveśu | kāṃ suvarṇaśuddhī kasu | soḷāvā jaisā || 981 ||

पद 982

taiseṃ āpuleṃ neṇaṇeṃ | pheḍije kā jāṇaṇeṃ | teṃhi giḷūni asaṇeṃ | aisī je daśā || 982 ||

पद 983

tiyeparateṃ kāṃhīṃ | nipajaṇeṃ āna nāhīṃ | mhaṇauni mhaṇipe pāhīṃ | paramasiddhi te || 983 ||

पद 984

parī heci ātmasiddhi | jo koṇī bhāgyanidhi | śrīgurukṛpālabdhi- | kāḷīṃ pāve || 984 ||

पद 985

udayatāṃci dinakaru | prakāśuci āte āṃdhāru | kāṃ dīpasaṃgeṃ kāpuru | dīpuci hoya || 985 ||

पद 986

तया लवणाची कणिका । मिळतखेंवो उदका । उदकचि होऊनि देखा । ठाके जेवीं ॥ ९८६ ॥

tayā lavaṇācī kaṇikā | miḷatakheṃvo udakā | udakaci hoūni dekhā | ṭhāke jevīṃ || 986 ||

पद 987

kāṃ nidritu cevaviliyā | svapneṃsi nīda vāyāṃ | jāūni āpaṇapayāṃ | miḷe jaisā || 987 ||

पद 988

taiseṃ jayā koṇhāsi daiveṃ | guruvākyaśravaṇāci saveṃ | dvaita giḷoni visaṃve | āpaṇayā vṛttī || 988 ||

पद 989

tayāsī maga karma karaṇeṃ | heṃ bolijailaci kavaṇeṃ | ākāśā yeṇeṃ jāṇeṃ | āhe kāī ? | || 989 ||

पद 990

mhaṇauni tayāsi kāṃhīṃ | triśuddhi karaṇeṃ nāhīṃ | parī aiseṃ jarī heṃ kāṃhīṃ | navhe jayā || 990 ||

पद 991

kānāvacanāciye bheṭī- | sarisāci paiṃ kirīṭī | vastu hoūni uṭhī | kavaṇi eku jo || 991 ||

पद 992

yeऱhavīṃ svakarmāceni vanhī | kāmyaniṣiddhāciyā iṃdhanīṃ | rajatameṃ kīra donhī | jāḷilīṃ ādhīṃ || 992 ||

पद 993

putra vitta paraloku | yayā tihīṃcā abhilākhu | gharīṃ hoya pāiku | heṃhī jāleṃ || 993 ||

पद 994

iṃdriyeṃ sairā padārthīṃ | rigatāṃ viṭāḷalīṃ hotīṃ | tiye pratyāhāra tīrthīṃ | nhāṇilīṃ kīra || 994 ||

पद 995

āṇi svadharmāceṃ phaḷa | īśvarīṃ arpūni sakaḷa | gheūni keleṃ aḍhaḷa | vairāgyapada || 995 ||

पद 996

aisī ātmasākṣātkārīṃ | lābhe jñānācī ujarī | te sāmugrī kīra purī | meḷavilī || 996 ||

पद 997

āṇi teci samayīṃ | sadguru bheṭale pāhīṃ | tevīṃci tihīṃ kāṃhīṃ | vaṃcijenā || 997 ||

पद 998

parī vokhada ghetakheṃvo | kāya lābhe āpalā ṭhāvo ? | kāṃ udayajatāṃci divo | madhyānha hoya ? || 998 ||

पद 999

sukṣetrīṃ āṇi volaṭeṃ | bījahī perileṃ gomaṭeṃ | tarī āloṭa phaḷa bheṭe | parī veḷe kīṃ gā || 999 ||

पद 1000

joḍalā mārgu prāṃjaḷu | minalā susaṃgācāhī meḷu | tarī pāvije vāṃcūni veḷu | lāgeci kīṃ || 1000 ||

पद 1001

taisā vairāgyalābhu jālā | varī sadguruhī bheṭalā | jīvīṃ aṃkuru phuṭalā | vivekācā || 1001 ||

पद 1002

teṇeṃ brahma eka āthī | yera āghavīci bhrāṃtī | hehī kīra pratītī | gāḍha kelī || 1002 ||

पद 1003

parī teṃci jeṃ parabrahma | sarvātmaka sarvottama | mokṣāceṃhī kāma | sare jetha || 1003 ||

पद 1004

yayā tinhī avasthā poṭīṃ | jiravī jeṃ gā kirīṭī | tayā jñānāsihī miṭhī | de je vastu || 1004 ||

पद 1005

aikyāceṃ ekapaṇa sare | jetha ānaṃdakaṇuhī vire | kāṃhīṃci nuroni ure | jeṃ kāṃhīṃ gā || 1005 ||

पद 1006

tiyeṃ brahmīṃ aikyapaṇeṃ | brahmaci hoūni asaṇeṃ | teṃ krameṃci karūni teṇeṃ | pāvije paiṃ || 1006 ||

पद 1007

bhukeliyāpāsīṃ | vogarileṃ ṣaḍrasīṃ | to tṛpti pratigrāsīṃ | lāhe jevīṃ || 1007 ||

पद 1008

taisā vairāgyācā volāvā | vivekācā to divā | āṃbuthitāṃ ātmaṭhevā | kāḍhīci to || 1008 ||

पद 1009

tarī bhogije ātmaṛddhī | yevaḍhī yogyatecī siddhī | jayācyā āṃgīṃ niravadhī | leṇeṃ jālī || 1009 ||

पद 1010

to jeṇeṃ krameṃ brahma | hoṇeṃ karī gā sugama | tayā kramāceṃ ātāṃ varma | āīka sāṃgoṃ || 1010 ||

पद 1011

tarī guru dāviliyā vāṭā | yeūna vivekatīrthataṭā | dhuūniyāṃ maḷakaṭā | buddhīcā teṇeṃ || 1011 ||

पद 1012

maga rāhūneṃ ugaḷilī | prabhā caṃdreṃ āliṃgilī | taisī śuddhatveṃ jaḍalī | āpaṇayāṃ buddhi || 1012 ||

पद 1013

sāṃḍūni kuḷeṃ donhī | priyāsī anusare kāminī | dvaṃdvatyāgeṃ svaciṃtanīṃ | paḍalī taisī || 1013 ||

पद 1014

āṇi jñāna aiseṃ jivhāra | nevoṃ nevoṃ niraṃtara | iṃdriyīṃ kele thora | śabdādika je || 1014 ||

पद 1015

te raśmijāḷa kāḍhaleyā | mṛgajaḷa jāya layā | taiseṃ vṛttirodheṃ tayāṃ | pāṃcāṃhī keleṃ || 1015 ||

पद 1016

neṇatāṃ adhamāciyā annā | khādaliyā kīje vamanā | taisīṃ vokavilī savāsanā | iṃdriyeṃ viṣayīṃ || 1016 ||

पद 1017

maga pratyagāvṛttī cokhaṭeṃ | lāvilīṃ gaṃgeceni taṭeṃ | aisīṃ prāyaścitteṃ dhuvaṭeṃ | kelīṃ yeṇeṃ || 1017 ||

पद 1018

pāṭhīṃ sātvikeṃ dhīreṃ teṇeṃ | śodhāralīṃ tiyeṃ karaṇeṃ | maga maneṃsīṃ yogadhāraṇeṃ | meḷavilīṃ || 1018 ||

पद 1019

tevīṃci prācīneṃ iṣṭāniṣṭeṃ | bhogeṃsīṃ yeunī bheṭe | tetha dekhiliyāhī vokhaṭeṃ | dveṣu na karī || 1019 ||

पद 1020

nā gomaṭeṃci vipāyeṃ | teṃ āṇūni puḍhāṃ sūye | tayālāgīṃ na hoye | sābhilāṣu || 1020 ||

पद 1021

yāparī iṣṭāniṣṭīṃṃṃ | rāgadveṣa kirīṭī | tyajūni girikapāṭīṃ | nikuṃjīṃ vase || 1021 ||

पद 1022

गजबजा सांडिलिया । वसवी वनस्थळिया । अंगाचियाचि मांदिया । एकलेया ॥ १०२२ ॥

gajabajā sāṃḍiliyā | vasavī vanasthaḷiyā | aṃgāciyāci māṃdiyā | ekaleyā || 1022 ||

पद 1023

śamadamādikīṃ kheḷe | na bolaṇeṃci cāvaḷe | guruvākyāceni meḷeṃ | neṇe veḷu || 1023 ||

पद 1024

आणि आंगा बळ यावें । नातरी क्षुधा जावें । कां जिभीचे पुरवावे । मनोरथ ॥ १०२४ ॥

āṇi āṃgā baḷa yāveṃ | nātarī kṣudhā jāveṃ | kāṃ jibhīce puravāve | manoratha || 1024 ||

पद 1025

bhojana karitāṃvikhīṃ | yayāṃ tihīṃteṃ na lekhī | āhārīṃ mitī saṃtoṣīṃ | māpa na sūye || 1025 ||

पद 1026

aśanāceni pāvakeṃ | hārapatāṃ prāṇu pokhe | itukiyāci bhāgu moṭakeṃ | aśana karī || 1026 ||

पद 1027

āṇi parapuruṣeṃ kāmilī | kuḷavadhū āṃga na ghālī | nidrālasyā na mokalī | āsana taiseṃ || 1027 ||

पद 1028

daṃḍavatāceni prasaṃgeṃ | bhuyīṃ hana aṃga lāge | vāṃcūni yera neghe | rābhasya tetha || 1028 ||

पद 1029

dehanirvāhāpurateṃ | rāhāṭavī hātāṃpāyāṃteṃ | kiṃbahunā āpaiteṃ | sabāhya keleṃ || 1029 ||

पद 1030

āṇi manācā uṃbarā | vṛttīsī dekhoṃ nedī vīrā | tetha keṃ vāgvyāpārā | avakāśu ase ? || 1030 ||

पद 1031

aiseni deha vācā mānasa | heṃ jiṇauni bāhyapradeśa | ākaḷileṃ ākāśa | dhyānāceṃ teṇeṃ || 1031 ||

पद 1032

guruvākyeṃ uṭhavilā | bodhīṃ niścayo āpulā | nyāhāḷīṃ hātīṃ ghetalā | ārisā jaisā || 1032 ||

पद 1033

paiṃ dhyātā āpaṇaci parī | dhyānarūpa vṛttimājhārīṃ | dhyeyatveṃ ghe he avadhārīṃ | dhyānarūḍhī gā || 1033 ||

पद 1034

tetha dhyeya dhyāna dhyātā | yayāṃ tihīṃ ekarūpatā | hoya taṃva paṃḍusutā | kīje teṃ gā || 1034 ||

पद 1035

mhaṇauni to mumukṣu | ātmajñānīṃ jālā dakṣu | parī puḍhāṃ sūni pakṣu | yogābhyāsācā || 1035 ||

पद 1036

अपानरंध्रद्वया । माझारीं धनंजया । पार्ष्णीं पिडूनियां । कांवरुमूळ ॥ १०३६ ॥

apānaraṃdhradvayā | mājhārīṃ dhanaṃjayā | pārṣṇīṃ piḍūniyāṃ | kāṃvarumūḷa || 1036 ||

पद 1037

आकुंचूनि अध । देऊनि तिन्ही बंध । करूनि एकवद । वायुभेदी ॥ १०३७ ॥

ākuṃcūni adha | deūni tinhī baṃdha | karūni ekavada | vāyubhedī || 1037 ||

पद 1038

कुंडलिनी जागवूनि । मध्यमा विकाशूनि । आधारादि भेदूनि । आज्ञावरी ॥ १०३८ ॥

kuṃḍalinī jāgavūni | madhyamā vikāśūni | ādhārādi bhedūni | ājñāvarī || 1038 ||

पद 1039

sahastradaḷācā meghu | pīyuṣeṃ varṣoni cāṃgu | to mūḷavarī voghu | āṇūniyāṃ || 1039 ||

पद 1040

nācatayā puṇyagirī | cidbhairavācyā khāparīṃ | manapavanācī khīca purī | vāḍhūniyāṃ || 1040 ||

पद 1041

jāliyā yogācā gāḍhā | meḷāvā sūni hā puḍhāṃ | dhyāna māgilīkaḍāṃ | svayaṃbha keleṃ || 1041 ||

पद 1042

āṇi dhyāna yoga donhī | iyeṃ ātmatatvajñānīṃ | paiṭhā hoāvayā nirvighnīṃ | ādhīṃci teṇeṃ || 1042 ||

पद 1043

vītarāgatesārikhā | joḍūni ṭhevilā sakhā | to āghaviyāci bhūmikā- | saveṃ cāle || 1043 ||

पद 1044

pahāveṃ dise taṃvavarī | diṭhīteṃ na saṃḍī dīpa jarī | tarī keṃ āhe avasarī | dekhāvayā || 1044 ||

पद 1045

taiseṃ mokṣīṃ pravartalayā | vṛttī brahmīṃ jāya layā | taṃva vairāgya āthī tayā | bhaṃgu kaicā | || 1045 ||

पद 1046

mhaṇauni savairāgyu | jñānābhyāsu to sabhāgyu | karūni jālā yogyu | ātmalābhā || 1046 ||

पद 1047

aisī vairāgyācī āṃgīṃ | bāṇūniyāṃ vajrāṃgīṃ | rājayogaturaṃgīṃ | ārūḍhalā || 1047 ||

पद 1048

varī āḍa paḍileṃ diṭhī | sāneṃ thora nivaṭī | teṃ baḷīṃ vivekamuṣṭīṃ | dhyānāceṃ khāṃḍeṃ || 1048 ||

पद 1049

aiseni saṃsāraraṇāāṃtu | āṃdhārīṃ sūrya taisā ase jātu | mokṣavijayaśrīye varaitu | hoāvayālāgīṃ || 1049 ||

पद 1050

tetha āḍavāvayā āle | doṣavairī je dhopaṭile | tayāṃmājīṃ pahileṃ | dehāhaṃkāru || 1050 ||

पद 1051

jo na mokalī mārunī | jīvoṃ nedī upajavoni | vicaṃbavī khoḍāṃ ghālunī | hāḍāṃciyā || 1051 ||

पद 1052

tayācā dehadurga hā thārā | moḍūni ghetalā to vīrā | āṇi baḷa hā dusarā | mārilā vairī || 1052 ||

पद 1053

jo viṣayāceni nāṃveṃ | cauguṇeṃhī varī thāṃve | jeṇeṃ mṛtāvasthā dhāṃve | sarvatra jagā || 1053 ||

पद 1054

to viṣaya viṣācā athāvo | āghaviyā doṣāṃcā rāvo | parī dhyānakhaḍgācā ghāvo | sāhela kaiṃcā ? || 1054 ||

पद 1055

āṇi priya viṣayaprāptī | karī jayā sukhācī vyaktī | teci ghālūni buṃthī | āṃgīṃ jo vāje || 1055 ||

पद 1056

jo sanmārgā bhulavī | maga adharmācyā āḍavīṃ | sūni vāghāṃ sāṃpaḍavī | narakādikāṃ || 1056 ||

पद 1057

to viśvāseṃ māritāṃ ripu | nivaṭūni ghātalā darpu | āṇi jayācā ahā kaṃpu | tāpasāṃsī || 1057 ||

पद 1058

krodhā aisā mahādokhu | jayācā dekhā paripāku | bharije taṃva adhiku | ritā hoya jo || 1058 ||

पद 1059

to kāmu koṇeca ṭhāyīṃ | nase aiseṃ keleṃ pāhīṃ | kīṃ teṃci krodhāhī | sahajeṃ āleṃ || 1059 ||

पद 1060

muḷāceṃ toḍaṇeṃ jaiseṃ | hoya kāṃ śākhoddeśeṃ | kāmu nāśaleni nāśe | taisā krodhu || 1060 ||

पद 1061

म्हणौनि काम वैरी । जाला जेथ ठाणोरी । तेथ सरली वारी । क्रोधाचीही ॥ १०६१ ॥

mhaṇauni kāma vairī | jālā jetha ṭhāṇorī | tetha saralī vārī | krodhācīhī || 1061 ||

पद 1062

āṇi samarthu āpulā khoḍā | śiseṃ vāhavī jaisā hoḍā | taisā bhuṃjauni jo gāḍhā | parīgraho || 1062 ||

पद 1063

jo māthāṃci pālāṇavī | aṃgā avaguṇa ghālavī | jīveṃ dāṃḍī ghevavī | mamatvācī || 1063 ||

पद 1064

śiṣyaśāstrādivilāseṃ | maṭhādimudreceni miseṃ | ghātale āhātī phāṃse | niḥsaṃgā jeṇeṃ || 1064 ||

पद 1065

gharīṃ kuṭuṃbapaṇeṃ sare | tarī vanīṃ vanya hoūni avatare | nāgavīyāhī śarīreṃ | lāgalā āhe || 1065 ||

पद 1066

aisā durjayo jo parīgraho | tayācā pheḍūni ṭhāvo | bhavavijayācā utsāho | bhogītase jo || 1066 ||

पद 1067

tetha amānitvādi āghave | jñānaguṇāce je meḷāve | te kaivalyadeśīṃce āghave | rāvo jaise āle || 1067 ||

पद 1068

tevhāṃ samyakjñānāciyā | rāṇivā ugāṇūni tayā | parivāru hoūniyāṃ | rāhata āṃgeṃ || 1068 ||

पद 1069

pravṛttīciye rājabidīṃ | avasthābhedapramadīṃ | kījata āhe pratipadīṃ | sukhāceṃ loṇa || 1069 ||

पद 1070

puḍhāṃ bodhāciye kāṃbīvarī | viveku dṛśyācī māṃdī sārī | yogabhūmikā āratī karī | yetī jaisiyā || 1070 ||

पद 1071

tetha ṛddhisiddhīṃcīṃ anegeṃ | vṛṃdeṃ miḷatī prasaṃgeṃ | tiye puṣpavarṣīṃ āṃgeṃ | nāhātase to || 1071 ||

पद 1072

aiseni brahmaikyāsārikheṃ | svarājya yetāṃ javaḷikeṃ | jhaḷaṃbita āhe harikheṃ | tinhī loka || 1072 ||

पद 1073

tevhāṃ vairiyāṃ kāṃ maitriyāṃ | tayāsi mājheṃ mhaṇāvayā | samānatā dhanaṃjayā | urecihī nā || 1073 ||

पद 1074

heṃ nā bhalateṇeṃ vyājeṃ | to jayāteṃ mhaṇe mājheṃ | teṃ noḍaveci kāṃ dujeṃ | advitīya jālā || 1074 ||

पद 1075

paiṃ āpuliyā ekī sattā | sarvahī kavaḷūniyā paṃḍusutā | kahīṃ na lagatī mamatā | dhāḍilī teṇeṃ || 1075 ||

पद 1076

aisā jiṃtiliyā ripuvargu | apamāniliyā heṃ jagu | apaisā yogaturaṃgu | sthira jālā || 1076 ||

पद 1077

vairāgyāceṃ gāḍhaleṃ | aṃgī trāṇa hoteṃ bhaleṃ | teṃhī nāveka ḍhileṃ | tevhāṃ karī || 1077 ||

पद 1078

āṇi nivaṭī dhyānāceṃ khāṃḍeṃ | teṃ dujeṃ nāhīṃci puḍheṃ | mhaṇauni hātu āsuḍeṃ | vṛttīcāhī || 1078 ||

पद 1079

जैसें रसौषध खरें । आपुलें काज करोनि पुरें । आपणही नुरे । तैसें होतसे ॥ १०७९ ॥

jaiseṃ rasauṣadha khareṃ | āpuleṃ kāja karoni pureṃ | āpaṇahī nure | taiseṃ hotase || 1079 ||

पद 1080

dekhoni ṭhākitā ṭhāvo | dhāṃvatā thirāve pāvo | taisā brahmasāmīpyeṃ thāvo | abhyāsu sāṃḍī || 1080 ||

पद 1081

ghaḍatāṃ mahodadhīsī | gaṃgā vegu sāṃḍī jaisī | kāṃ kāminī kāṃtāpāsīṃ | sthira hoya || 1081 ||

पद 1082

nānā phaḷatiye veḷe | keḷīcī vāḍhī māṃṭuḷe | kāṃ gāṃvāpuḍheṃ vaḷe | mārgu jaisā || 1082 ||

पद 1083

taisā ātmasākṣātkāru | hoīla dekhoni gocaru | aisā sādhanahatiyeru | haḷuci ṭhevī || 1083 ||

पद 1084

mhaṇauni brahmeṃsī tayā | aikyācā samo dhanaṃjayā | hotase taiṃ upāyā | vohaṭu paḍe || 1084 ||

पद 1085

maga vairāgyācī goṃdhaḷuka | je jñānābhyāsāceṃ vārdhakya | yogaphaḷācāhī paripāka | daśā je kāṃ || 1085 ||

पद 1086

te śāṃti paiṃ gā subhagā | saṃpūrṇa ye tayāciyā āṃgā | taiṃ brahma hoāvayā jogā | hoya to puruṣu || 1086 ||

पद 1087

punavehunī caturdaśī | jetuleṃ uṇepaṇa śaśī | kāṃ soḷe pāūni jaisī | paṃdharāvī vānī || 1087 ||

पद 1088

sāgarīṃhī pāṇī vegeṃ | saṃcare teṃ rūpa gaṃge | yera niścaḷa jeṃ ugeṃ | teṃ samudru jaisā || 1088 ||

पद 1089

brahmā āṇi brahmahotiye | yogyate taisā pāḍu āhe | teṃci śāṃtīceni lavalāheṃ | hoya to gā || 1089 ||

पद 1090

paiṃ teṃci hoṇeṃnavīṇa | pratītī āleṃ jeṃ brahmapaṇa | te brahma hotī jāṇa | yogyatā yetha || 1090 ||

पद 1091

te brahmabhāvayogyatā | puruṣu to maga paṃḍusutā | ātmabodhaprasannatā- | padīṃ baise || 1091 ||

पद 1092

जेणें निपजे रससोय । तो तापुही जैं जाय । तैं ते कां होय । प्रसन्न जैसी ॥ १०९२ ॥

jeṇeṃ nipaje rasasoya | to tāpuhī jaiṃ jāya | taiṃ te kāṃ hoya | prasanna jaisī || 1092 ||

पद 1093

nānā bharatiyā lagabagā | śaratkāḷīṃ sāṃḍije gaṃgā | kāṃ gīta rahātāṃ upāṃgā | vohaṭu paḍe || 1093 ||

पद 1094

taisā ātmabodhīṃ udyamu | karitāṃ hoya jo śramu | tohī jetheṃ samu | hoūni jāya || 1094 ||

पद 1095

ātmabodhapraśastī | he tiye daśecī khyātī | te bhogitase mahāmatī | yogyu to gā || 1095 ||

पद 1096

tevhāṃ ātmatveṃ śocāveṃ | kāṃhīṃ pāvāvayā kāmāveṃ | heṃ saraleṃ samabhāveṃ | bhariteṃ tayā || 1096 ||

पद 1097

udayā yetāṃ gabhastī | nānā nakṣatravyaktī | hāravījatī dīptī | āṃgikā jevīṃ || 1097 ||

पद 1098

tevīṃ uṭhatiyā ātmaprathā | he bhūtabhedavyavasthā | moḍīta moḍīta pārthā | vāsa pāhe to || 1098 ||

पद 1099

pāṭiyevarīla akṣareṃ | jaisīṃ pusatāṃ yetī kareṃ | taisīṃ hārapatī bhedāṃtareṃ | tayāciye dṛṣṭī || 1099 ||

पद 1100

taiseni anyathā jñāneṃ | jiyeṃ ghepatī jāgarasvapneṃ | tiyeṃ donhī kelīṃ līneṃ | avyaktāmājīṃ || 1100 ||

पद 1101

मग तेंही अव्यक्त । बोध वाढतां झिजत । पुरलां बोधीं समस्त । बुडोनि जाय ॥ ११०१ ॥

maga teṃhī avyakta | bodha vāḍhatāṃ jhijata | puralāṃ bodhīṃ samasta | buḍoni jāya || 1101 ||

पद 1102

jaisī bhojanācyā vyāpārīṃ | kṣudhā jirata jāya avadhārīṃ | maga tṛptīcyā avasarīṃ | nāhīṃca hoya || 1102 ||

पद 1103

nānā cālīciyā vāḍhī | vāṭa hota jāya thoḍī | maga pātalā ṭhāyīṃ buḍī | deūni nime || 1103 ||

पद 1104

kāṃ jāgṛti jaṃva jaṃva uddīpe | taṃva taṃva nidrā hārape | maga jāgīnaliyā svarūpeṃ | nāhīṃca hoya || 1104 ||

पद 1105

heṃ nā āpuleṃ pūrṇatva bheṭeṃ | jetha caṃdrāsīṃ vāḍhī khuṃṭe | tetha śuklapakṣu āṭe | niḥśeṣu jaisā || 1105 ||

पद 1106

taisā bodhyajāta giḷitu | bodhu bodheṃ ye maja āṃtu | misaḷalā tetha sādyaṃtu | abodhu gelā || 1106 ||

पद 1107

tevhāṃ kalpāṃtāciye veḷe | nadī siṃdhūceṃ peṃḍavaḷeṃ | moḍūni bharaleṃ jaḷeṃ | ābrahma jaiseṃ || 1107 ||

पद 1108

nānā geliyā ghaṭa maṭha | ākāśa ṭhāke ekavaṭa | kāṃ jaḷoni kāṣṭheṃ kāṣṭha | vanhīci hoya || 1108 ||

पद 1109

nātarī leṇiyāṃce ṭhase | āṭoni geliyā muse | nāmarūpa bhedeṃ jaiseṃ | sāṃḍije soneṃ || 1109 ||

पद 1110

heṃhī aso ceilayā | teṃ svapna nāhīṃ jālayā | maga āpaṇaci āpaṇayāṃ | urije jaiseṃ || 1110 ||

पद 1111

taisī mī ekavāṃcūni kāṃhīṃ | tayā tayāhīsakaṭa nāhīṃ | he cauthī bhakti pāhīṃ | mājhī to lāhe || 1111 ||

पद 1112

yera ārtu jijñāsu arthārthī | he bhajatī jiye paṃthīṃ | te tinhī pāvonī cauthī | mhaṇipata āhe || 1112 ||

पद 1113

yeऱhavīṃ tijī nā cauthī | he pahilī nā saratī | paiṃ mājhiye sahajasthitī | bhakti nāma || 1113 ||

पद 1114

jeṃ neṇaṇeṃ mājheṃ prakāśūni | anyathātveṃ māteṃ dāūni | sarvahī sarvīṃ bhajauni | bujhāvītase je || 1114 ||

पद 1115

jo jetha jaiseṃ pāhoṃ baise | tayā tetha taiseṃci ase | heṃ ujiyeḍeṃ kāṃ dise | akhaṃḍeṃ jeṇeṃ || 1115 ||

पद 1116

svapnāceṃ disaṇeṃ na disaṇeṃ | jaiseṃ āpaleni asalepaṇeṃ | viśvāceṃ āhe nāhīṃ jeṇeṃ | prakāśeṃ taiseṃ || 1116 ||

पद 1117

ऐसा हा सहज माझा । प्रकाशु जो कपिध्वजा । तो भक्ति या वोजा । बोलिजे गा ॥ १११७ ॥

aisā hā sahaja mājhā | prakāśu jo kapidhvajā | to bhakti yā vojā | bolije gā || 1117 ||

पद 1118

mhaṇauni ārtācyā ṭhāyīṃ | he ārti hoūni pāhīṃ | apekṣaṇīya jeṃ kāṃhīṃ | teṃ mīci kelā || 1118 ||

पद 1119

jijñāsupuḍhāṃ vīreśā | heci hoūni jijñāsā | mī kāṃ jijñāsyu aisā | dākhavilā || 1119 ||

पद 1120

heṃci hoūni arthanā | mīci mājhyā arthīṃ arjunā | karūni arthābhidhānā | āṇī māteṃ || 1120 ||

पद 1121

evaṃ gheūni ajñānāteṃ | mājhī bhakti je he varte | te dāvī maja draṣṭayāteṃ | dṛśya karūni || 1121 ||

पद 1122

yetheṃ mukhaci dise mukheṃ | yā bolā kāṃhīṃ na cuke | tarī dujepaṇa heṃ laṭikeṃ | ārisā karī || 1122 ||

पद 1123

diṭhī caṃdraci ghe sāceṃ | parī yetuleṃ heṃ timirāceṃ | je ekaci ase tayāce | donī dāvī || 1123 ||

पद 1124

taisā sarvatra mīci miyāṃ | ghepataseṃ bhakti iyā | parī dṛśyatva heṃ vāyāṃ | ajñānavaśeṃ || 1124 ||

पद 1125

teṃ ajñāna ātāṃ phiṭaleṃ | mājheṃ dṛṣṭṛtva maja bheṭaleṃ | nijabiṃbīṃ ekavaṭaleṃ | pratibiṃba jaiseṃ || 1125 ||

पद 1126

paiṃ jevhāṃhī ase kiḍāḷa | tevhāṃhī soneṃci aḍhaḷa | parī teṃ kīḍa geliyā kevaḷa | ure jaiseṃ || 1126 ||

पद 1127

hāṃ gā pūrṇime ādhīṃ kāyī | caṃdru sāvayavu nāhīṃ ? | parī tiye divaśīṃ bheṭe pāhīṃ | pūrṇatā tayā || 1127 ||

पद 1128

taisā mīci jñānadvāreṃ | diseṃ parī hastāṃtareṃ | maga dṛṣṭṛtva teṃ sare | miyāṃci mī lābheṃ || 1128 ||

पद 1129

म्हणौनि दृश्यपथा- । अतीतु माझा पार्था । भक्तियोगु चवथा । म्हणितला गा ॥ ११२९ ॥

mhaṇauni dṛśyapathā- | atītu mājhā pārthā | bhaktiyogu cavathā | mhaṇitalā gā || 1129 ||

पद 1130

या ज्ञान भक्ति सहज । भक्तु एकवटला मज । मीचि केवळ हें तुज । श्रुतही आहे ॥ ११३० ॥

yā jñāna bhakti sahaja | bhaktu ekavaṭalā maja | mīci kevaḷa heṃ tuja | śrutahī āhe || 1130 ||

पद 1131

je ubhaūniyāṃ bhujā | jñāniyā ātmā mājhā | he boliloṃ kapidhvajā | saptamādhyāyīṃ || 1131 ||

पद 1132

te kalpādīṃ bhakti miyāṃ | śrībhāgavatamiṣeṃ brahmayā | uttama mhaṇauni dhanaṃjayā | upadeśilī || 1132 ||

पद 1133

jñānī iyeteṃ svasaṃvittī | śaiva mhaṇatī śaktī | āmhī parama bhaktī | āpulī mhaṇo || 1133 ||

पद 1134

he maja miḷatiye veḷe | tayā kramayogiyāṃ phaḷe | maga samastahī nikhiḷeṃ | miyāṃci bhare || 1134 ||

पद 1135

tetha vairāgya vivekeṃsī | āṭe baṃdha mokṣeṃsīṃ | vṛttī tiye āvṛttīsīṃ | buḍoni jāya || 1135 ||

पद 1136

gheūni ailapaṇāteṃ | paratva hārapeṃ jetheṃ | giḷūni cāऱhī bhūteṃ | ākāśa jaiseṃ || 1136 ||

पद 1137

tayā parī thaḍathāda | sādhyasādhanātīta śuddha | teṃ mī hoūni ekavada | bhogito māteṃ || 1137 ||

पद 1138

ghaḍoni siṃdhūciyā āṃgā | siṃdhūvarī taḷape gaṃgā | taisā pāḍu tayā bhogā | avadhārī jo || 1138 ||

पद 1139

kāṃ ārisayāsi ārisā | uṭūni dāviliyā jaisā | dekhaṇā atiśayo taisā | bhogaṇā tiye || 1139 ||

पद 1140

he aso darpaṇu neliyā | to mukha bodhuhī geliyā | dekhaleṃpaṇa ekaleyā | āsvādije jevīṃ || 1140 ||

पद 1141

ceiliyā svapna nāśe | āpaleṃ aikyaci dise | te dujenavīṇa jaiseṃ | bhogije kā || 1141 ||

पद 1142

toci jāliyā bhogu tayācā | na ghaḍe hā bhāvo jayāṃcā | tihīṃ boleṃ kevīṃ bolācā | uccāru kīje || 1142 ||

पद 1143

tayāṃcyā neṇoṃ gāṃvīṃ | ravī prakāśī hana divī | kīṃ vyomālāgīṃ māṃḍavī | ubhilī tihīṃ || 1143 ||

पद 1144

hāṃ gā rājanyatva navhatāṃ āṃgīṃ | rāvo rāyapaṇa kāya bhogī ? | kāṃ āṃdhāru hana āliṃgī | dinakarāteṃ ? || 1144 ||

पद 1145

āṇi ākāśa jeṃ navhe | tayā ākāśa kāya jāṇave ? | ratnācyā rūpīṃ mirave | guṃjāṃceṃ leṇeṃ ? || 1145 ||

पद 1146

mhaṇauni mī hoṇeṃ nāhīṃ | tayā mīci āheṃ kehīṃ | maga bhajela heṃ kāyī | boloṃ kīra || 1146 ||

पद 1147

yālāgīṃ to kramayogī | mī jālāci māteṃ bhogī | tāruṇya kāṃ taruṇāṃgīṃ | jiyāparī || 1147 ||

पद 1148

taraṃga sarvāṃgīṃ toya cuṃbī | prabhā sarvatra vilase biṃbīṃ | nānā avakāśa nabhīṃ | luṃṭhatu jaisā || 1148 ||

पद 1149

taisā rūpa hoūni mājheṃ | māteṃ kriyāvīṇa to bhaje | alaṃkāru kā sahajeṃ | sonayāteṃ jevīṃ || 1149 ||

पद 1150

kā caṃdanācī drutī jaisī | caṃdanīṃ bhaje apaisī | kā akṛtrima śaśīṃ | caṃdrikā te || 1150 ||

पद 1151

taisī kriyā kīra na sāhe | taऱhī advaitīṃ bhakti āhe | heṃ anubhavācijogeṃ navhe | bolāaiseṃ || 1151 ||

पद 1152

tevhāṃ pūrvasaṃskāra chaṃdeṃ | jeṃ kāṃhīṃ to anuvāde | teṇeṃ āḷavileni vo deṃ | bolatāṃ mīci || 1152 ||

पद 1153

bolatayā bolatāci bheṭe | tetheṃ bolileṃ heṃ na ghaṭe | teṃ mauna taṃva gomaṭeṃ | stavana mājheṃ || 1153 ||

पद 1154

mhaṇauni tayā bolatāṃ | bolī bolatāṃ mī bheṭatāṃ | mauna hoya teṇeṃ tatvatāṃ | stavito māteṃ || 1154 ||

पद 1155

taiseṃci buddhī kā diṭhī | jeṃ to dekhoṃ jāya kirīṭī | teṃ dekhaṇeṃ dṛśya loṭī | dekhateṃci dāvī || 1155 ||

पद 1156

ārisayā ādhīṃ jaiseṃ | dekhateṃci mukha disea | tayāceṃ dekhaṇeṃ taiseṃ | meḷavī draṣṭeṃ || 1156 ||

पद 1157

dṛśya jāuniyāṃ draṣṭeṃ | draṣṭayāsīci jaiṃ bheṭe | taiṃ ekalepaṇeṃ na ghaṭe | draṣṭepaṇahī || 1157 ||

पद 1158

tetha svapnīṃciyā priyā | cevoni jhoṃbo geliyā | ṭhāyije donhī na honiyāṃ | āpaṇaci jaiseṃ || 1158 ||

पद 1159

kā dohīṃ kāṣṭhāciye ghṛṣṭī- | mājīṃ vanhi eka uṭhī | to donhī he bhāṣa āṭī | āpaṇaci hoya || 1159 ||

पद 1160

nānā pratibiṃba hātīṃ | gheūṃ geliyā gabhastī | biṃbatāhī asatī | jāya jaisī || 1160 ||

पद 1161

taisā mī hoūni dekhateṃ | to gheūṃ jāya dṛśyāteṃ | tetha dṛśya ne thiteṃ | draṣṭṛtveṃsīṃ || 1161 ||

पद 1162

ravi āṃdhāru prakāśitā | nureci jevīṃ prakāśyatā | teṃvīṃ dṛśyīṃ nāhī draṣṭṛtā | mī jāliyā || 1162 ||

पद 1163

maga dekhije nā na dekhije | aisī je daśā nipaje | te teṃ darśana mājheṃ | sācokāreṃ || 1163 ||

पद 1164

teṃ bhalatayāhī kirīṭī | padārthāciyā bheṭī | draṣṭṛdṛśyātītā dṛṣṭī | bhogito sadā || 1164 ||

पद 1165

āṇi ākāśa heṃ ākāśeṃ | dāṭaleṃ na ḍhaḷeṃ jaiseṃ | miyāṃ ātmena āpaṇapeṃ taiseṃ | jāleṃ tayā || 1165 ||

पद 1166

kalpāṃtīṃ udaka udakeṃ | ruṃdhiliyā vāhoṃ ṭhāke | taisā ātmeni miyāṃ yekeṃ | koṃdalā to || 1166 ||

पद 1167

pāvo āpaṇapayāṃ voḷaghe ? | kevīṃ vanhi āpaṇapayāṃ lāge ? | āpaṇapāṃ pāṇī righe | snānā kaiseṃ ? || 1167 ||

पद 1168

mhaṇauni sarva mī jālepaṇeṃ | ṭheleṃ tayā yeṇeṃ jāṇeṃ | teṃci gā yātrā karaṇeṃ | advayā maja || 1168 ||

पद 1169

paiṃ jaḷāvarīla taraṃgu | jarī dhāvinnalā savegu | tarī nāhīṃ bhūmibhāgu | kramilā teṇeṃ || 1169 ||

पद 1170

jeṃ sāṃḍāveṃ kāṃ māṃḍāveṃ | jeṃ cālaṇeṃ jeṇeṃ cālāveṃ | teṃ toyaci eka āghaveṃ | mhaṇauniyāṃ || 1170 ||

पद 1171

geliyāhī bhalateutā | udakapaṇeṃṃ paṃḍusutā | taraṃgācī ekātmatā | na moḍeci jevīṃ || 1171 ||

पद 1172

taisā mīpaṇeṃ hā loṭalā | to āghaveṃyāci majaāṃtu ālā | yā yātrā hoya bhalā | kāpaḍī mājhā || 1172 ||

पद 1173

āṇi śarīra svabhāvavaśeṃ | kāṃhīṃ yeka karūṃ jarī baise | tarī mīci to teṇeṃ miṣeṃ | bheṭe tayā || 1173 ||

पद 1174

tetha karma āṇi kartā | heṃ jāūni paṃḍusutā | miyāṃ ātmeni maja pāhatāṃ | mīci hoya || 1174 ||

पद 1175

paiṃ darpaṇāteṃṃ darpaṇeṃ | pāhiliyā hoya na pāhaṇeṃ | soneṃ jhāṃkiliyā suvarṇeṃ | nā jhāṃkeṃ jevīṃ || 1175 ||

पद 1176

dīpāteṃ dīpeṃ prakāśije | teṃ na prakāśaṇeṃci nipaje | taiseṃ karma miyāṃ kīje | teṃ karaṇeṃ kaiṃceṃ ? || 1176 ||

पद 1177

karmahī karitaci āhe | jaiṃ karāveṃ heṃ bhāṣa jāye | taiṃ na karaṇeṃci hoye | tayāceṃ keleṃ || 1177 ||

पद 1178

kriyājāta mī jālepaṇeṃ | ghaḍe kāṃhīṃci na karaṇeṃ | tayāci nāṃva pūjaṇeṃ | khuṇeceṃ mājheṃ || 1178 ||

पद 1179

mhaṇauni karītayāhī vojā | teṃ na karaṇeṃ heṃci kapidhvajā | niphaje tiyā mahāpūjā | pūjī to māteṃ || 1179 ||

पद 1180

evaṃ to bole teṃ stavana | to dekhe teṃ darśana | advayā maja gamana | to cāle teṃci || 1180 ||

पद 1181

to karī tetulī pūjā | to kalpī to japu mājhā | to ase teci kapidhvajā | samādhī mājhī || 1181 ||

पद 1182

jaiseṃ kanakeṃsī kāṃkaṇeṃ | asije ananyapaṇeṃ | to bhaktiyogeṃ yeṇeṃ | majasīṃ taisā || 1182 ||

पद 1183

उदकीं कल्लोळु । कापुरीं परीमळु । रत्नीं उजाळु । अनन्यु जैसा ॥ ११८३ ॥

udakīṃ kalloḷu | kāpurīṃ parīmaḷu | ratnīṃ ujāḷu | ananyu jaisā || 1183 ||

पद 1184

kiṃbahunā taṃtūṃsīṃ paṭu | kāṃ mṛttikesīṃ ghaṭu | taisā to ekavaṭu | majasīṃ mājhā || 1184 ||

पद 1185

iyā ananyasiddhā bhaktī | yā āghavāci dṛśyajātīṃ | maja āpaṇapeṃyā sumatī | draṣṭayāteṃ jāṇa || 1185 ||

पद 1186

tinhī avasthāṃceni dvāreṃ | upādhyupahitākāreṃ | bhāvābhāvarūpa sphure | dṛśya jeṃ heṃ || 1186 ||

पद 1187

teṃ heṃ āghaveṃci mī draṣṭā | aisiyā bodhācā mājivaṭā | anubhavācā subhaṭā | dheṃḍā to nāce || 1187 ||

पद 1188

rajju jāliyā gocaru | ābhāsatāṃ to vyāḷākāru | rajjuci aisā nirdhāru | hoya jevīṃ || 1188 ||

पद 1189

bhāṃgārāparateṃ kāṃhīṃ | leṇeṃ guṃjahībharī nāhīṃ | heṃ āṭuniyāṃ ṭhāyīṃ | kīje jaise || 1189 ||

पद 1190

udakā yekāparateṃ | taraṃga nāhīṃci heṃ niruteṃ | jāṇoni tayā ākārāteṃ | na ghepe jevīṃ || 1190 ||

पद 1191

nātarī svapnavikārāṃ samastāṃ | ceūniyāṃ umāṇeṃ ghetāṃ | to āpaṇayāparautā | na dise jaisā || 1191 ||

पद 1192

taiseṃ jeṃ kāṃhīṃ āthī nāthī | yeṇeṃ hoya jñeyasphurtī | teṃ jñātāci mī heṃ pratītī | hoūni bhogī || 1192 ||

पद 1193

जाणे अजु मी अजरु । अक्षयो मी अक्षरु । अपूर्वु मी अपारु । आनंदु मी ॥ ११९३ ॥

jāṇe aju mī ajaru | akṣayo mī akṣaru | apūrvu mī apāru | ānaṃdu mī || 1193 ||

पद 1194

acaḷu mī acyutu | anaṃtu mī advaitu | ādyu mī avyaktu | vyaktuhī mī || 1194 ||

पद 1195

ईश्य मी ईश्वरु । अनादि मी अमरु । अभय मी आधारु । आधेय मी ॥ ११९५ ॥

īśya mī īśvaru | anādi mī amaru | abhaya mī ādhāru | ādheya mī || 1195 ||

पद 1196

स्वामी मी सदोदितु । सहजु मी सततु । सर्व मी सर्वगतु । सर्वातीतु मी ॥ ११९६ ॥

svāmī mī sadoditu | sahaju mī satatu | sarva mī sarvagatu | sarvātītu mī || 1196 ||

पद 1197

navā mī purāṇu | śūnyu mī saṃpūrṇu | sthulu mī aṇu | jeṃ kāṃhīṃ teṃ mī || 1197 ||

पद 1198

akriyu mī yeku | asaṃgu mī aśoku | vyāpu mī vyāpaku | puruṣottamu mī || 1198 ||

पद 1199

aśabdu mī aśrotru | arūpu mī agotru | samu mī svataṃtru | brahma mī paru || 1199 ||

पद 1200

aiseṃ ātmatveṃ maja ekāteṃ | iyā advayabhaktī jāṇoni niruteṃ | āṇi yāhī bodhā jāṇateṃ | teṃhī mīci jāṇeṃ || 1200 ||

पद 1201

paiṃ ceileyānaṃtareṃ | āpuleṃ ekapaṇa ure | teṃhī toṃvarī sphure | tayāśīṃci jaiseṃ || 1201 ||

पद 1202

kāṃ prakāśatāṃ arku | toci hoya prakāśaku | tayāhī abhedā dyotaku | toci jaisā || 1202 ||

पद 1203

taisā vedyāṃcyā vilayīṃ | kevaḷa vīdaku ure pāhīṃ | teṇeṃ jāṇaveṃ tayā teṃhī | heṃhī jo jāṇe || 1203 ||

पद 1204

tayā advayapaṇā āpuliyā | jāṇatī jñaptī je dhanaṃjayā | te īśvaraci mī he tayā | bodhāsi ye || 1204 ||

पद 1205

maga dvaitādvaitātīta | mīci ātmā eku nibhrāṃta | heṃ jāṇoni jāṇaṇeṃ jetha | anubhavīṃ righe || 1205 ||

पद 1206

tetha ceiliyāṃ yekapaṇa | dise je āpulayā āpaṇa | teṃhī jātāṃ neṇoṃ koṇa | hoīje jevīṃ || 1206 ||

पद 1207

kāṃ ḍoḷāṃ dekhatiye kṣaṇīṃ | suvarṇapaṇa suvarṇīṃ | nāṭitāṃ hoya āṭaṇī | aḷaṃkārācīhī || 1207 ||

पद 1208

nānā lavaṇa toya hoye | maga kṣāratā toyatveṃ rāhe | tehī jiratāṃ jevīṃ jāye | jālepaṇa teṃ || 1208 ||

पद 1209

taisā mī to heṃ jeṃ ase | teṃ svānaṃdānubhavasamaraseṃ | kālavūniyā praveśe | majacimājīṃ || 1209 ||

पद 1210

āṇi to he bhāṣa jetha jāye | tethe mī heṃ koṇhāsī āhe | aisā mī nā to tiye sāmāye | mājhyāci rūpīṃ || 1210 ||

पद 1211

jevhāṃ kāpura jaḷoṃ sare | tayāci nāma agni purī | maga ubhayatātīta ure | ākāśa jevīṃ || 1211 ||

पद 1212

kā dhāḍaliyā ekā eku | vāḍhe to śūnya viśekhu | taisā āhe nāhīṃcā śekhu | mīci maga āthī || 1212 ||

पद 1213

tetha brahmā ātmā īśu | yayā bolā moḍe saurasu | na bolaṇeṃ yāhī paisu | nāhīṃ tetha || 1213 ||

पद 1214

na bolaṇeṃhī na bolonī | teṃ bolije toṃḍa bharunī | jāṇiva neṇiva neṇonī | jāṇije teṃ || 1214 ||

पद 1215

tetha bujhije bodhu bodheṃ | ānaṃṃdu ghepe ānaṃdeṃ | sukhāvarī nusadheṃ | sukhaci bhogije || 1215 ||

पद 1216

tetha lābhu joḍalā lābhā | prabhā āliṃgilī prabhā | vismayo buḍālā ubhā | vismayāmājīṃ || 1216 ||

पद 1217

śamu tetha sāmāvalā | viśrāmu viśrāṃti ālā | anubhavu veḍāvalā | anubhūtipaṇeṃ || 1217 ||

पद 1218

kiṃbahunā aiseṃ nikhaḷa | mīpaṇa joḍe tayā phaḷa | sevūni velī velhāḷa | kramayogācī te || 1218 ||

पद 1219

paiṃ kramayogiyā kirīṭī | cakravartīcyā mukuṭīṃ | mī cidratna teṃ sāṭovāṭīṃ | hoya to mājhā || 1219 ||

पद 1220

kīṃ kramayogaprāsādācā | kaḷasu jo hā mokṣācā | tayāvarīla avakāśācā | uvāvo jālā to || 1220 ||

पद 1221

nānā saṃsāra āḍavīṃ | kramayoga vāṭa baravī | joḍilī te madaikyagāṃvīṃ | paiṭhī jālīse || 1221 ||

पद 1222

heṃ aso kramayogabodheṃ | teṇeṃ bhakticidgāṃgeṃ | mī svānaṃdodadhī vegeṃ | ṭhākilā kīṃ gā || 1222 ||

पद 1223

hā ṭhāyavarī suvarmā | kramayogīṃ āhe mahimā | mhaṇauni veḷoveḷāṃ tumhāṃ | sāṃgatoṃ āmhī || 1223 ||

पद 1224

paiṃ deśeṃ kāḷeṃ padārtheṃ | sādhūni gheije māteṃ | taisā navhe mī āyateṃ | sarvāṃceṃ sarvahī || 1224 ||

पद 1225

mhaṇauni mājhyā ṭhāyīṃ | jācāveṃ na lage kāṃhīṃ | mī lābheṃ iyeṃ upāyīṃ | sācaci gā || 1225 ||

पद 1226

eka śiṣya eka guru | hā rūḍhalā sāca vyavahāru | to matprāptiprakāru | jāṇāvayā || 1226 ||

पद 1227

agā vasudhecyā poṭīṃ | nidhāna siddha kirīṭī | vanhi siddha kāṣṭhīṃ | vohāṃ dūdha || 1227 ||

पद 1228

parī lābhe teṃ asateṃ | tayā kīje upāyāteṃ | yera siddhaci taisā tetheṃ | upāyīṃ mī || 1228 ||

पद 1229

hā phaḷahīvarī upāvo | kāṃ pāṃ prastāvītase devo | he pusatāṃ parī abhiprāvo | yethiṃcā aisā || 1229 ||

पद 1230

je gītārthāceṃ cāṃgāveṃ | mokṣopāyapara āghaveṃ | āna śāstropāya kīṃ navhe | pramāṇasiddha || 1230 ||

पद 1231

vārā ābhāḷaci pheḍī | vāṃcūni sūryāteṃ na ghaḍī | kāṃ hātu bābuḷī dhāḍī | toya na karī || 1231 ||

पद 1232

taisā ātmadarśanīṃ āḍaḷu | ase avidyecā jo maḷu | to śāstra nāśī yeru nirmaḷu | mī prakāśeṃ svayeṃ || 1232 ||

पद 1233

mhaṇauni āghavīṃci śāstreṃ | avidyāvināśācīṃ pātreṃ | vāṃconi na hotīṃ svataṃtreṃ | ātmabodhīṃ || 1233 ||

पद 1234

tayā adhyātmaśāstrāṃsīṃ | jaiṃ sācapaṇācī ye pusī | taiṃ yeije jayā ṭhāyāsī | te he gītā || 1234 ||

पद 1235

bhānubhūṣitā prāciyā | satejā diśā āghaviyā | taisī śāstreśvarā gītā yā | sanātheṃ śāstreṃ || 1235 ||

पद 1236

heṃ aso yeṇeṃ śāstreśvareṃ | māgāṃ upāya bahuve vistāreṃ | sāṃgitalā jaisā kareṃ | ghevoṃ ye ātmā || 1236 ||

पद 1237

parī prathamaśravaṇāsaveṃ | arjunā vipāyeṃ heṃ phāve | hā bhāvo sakaṇave | dharūni śrīharī || 1237 ||

पद 1238

teṃci prameya eka veḷa | śiṣyīṃ hoāvayā aḍhaḷa | sāṃgatase mukula | mudrā ātāṃ || 1238 ||

पद 1239

āṇi prasaṃgeṃ gītā | ṭhāvohī hā saṃpatā | mhaṇauni dāvī ādyaṃtā | ekārthatva || 1239 ||

पद 1240

je graṃthācyā madhyabhāgīṃ | nānā adhikāraprasaṃgīṃ | nirūpaṇa anegīṃ | siddhāṃtīṃ keleṃ || 1240 ||

पद 1241

tarī tetulehī siddhāṃta | iyeṃ śāstrīṃ prastuta | he pūrvāpara neṇata | koṇhī jaiṃ mānī || 1241 ||

पद 1242

taiṃ mahāsiddhāṃtācā āvāṃkā | siddhāṃtakakṣā anekā | bhiḍaūni āraṃbhu dekhā | saṃpavītu ase || 1242 ||

पद 1243

etha avidyānāśu heṃ sthaḷa | teṇeṃ mokṣopādāna phaḷa | yā dohīṃ kevaḷa | sādhana jñāna || 1243 ||

पद 1244

heṃ ituleṃci nānāparī | nirūpileṃ graṃthavistārīṃ | teṃ ātāṃ dohīṃ akṣarīṃ | anuvādāveṃ || 1244 ||

पद 1245

mhaṇauni upeyahī hātīṃ | jālayā upāyasthitī | deva pravartale teṃ puḍhatī | yeṇeṃci bhāveṃ || 1245 ||

पद 1246

maga mhaṇe gā subhaṭā | to kramayogiyā niṣṭhā | mī haunī hoya paiṭhā | mājhyā rūpīṃ || 1246 ||

पद 1247

svakarmācyā cokhauḷīṃ | maja pūjā karūni bhalīṃ | teṇeṃ prasādeṃ ākaḷī | jñānaniṣṭheteṃ || 1247 ||

पद 1248

te jñānaniṣṭhā jetha hātavase | tetha bhakti mājhī ullāse | tiyā bhajana samaraseṃ | sukhiyā hoya || 1248 ||

पद 1249

āṇi viśvaprakāśitayā | ātmayā maja āpuliyā | anusare jo karūniyāṃ | sarvatratā he || 1249 ||

पद 1250

sāṃḍūni āpulā āḍaḷa | lavaṇa āśrayī jaḷa | kāṃ hiṃḍoni rāhe niścaḷa | vāyu vyomīṃ || 1250 ||

पद 1251

taisā buddhī vācā kāyeṃ | jo māteṃ āśraūni ṭhāye | to niṣiddheṃhī vipāyeṃ | karmeṃ karūṃ || 1251 ||

पद 1252

parī gaṃgecyā saṃbaṃdhīṃ | bidī āṇi mahānadī | yeka tevīṃ mājhyā bodhīṃ | śubhāśubhāṃsī || 1252 ||

पद 1253

kāṃ bāvaneṃ āṇi dhureṃ | hā nivāḍu taṃvaci sare | jaṃva na ghepatī vaiśvānareṃ | kavaḷūni donhī || 1253 ||

पद 1254

nā pāṃcikeṃ āṇi soḷeṃ | heṃ sonayā taṃvaci āleṃ | jaṃva parisu āṃgameḷeṃ | ekavaṭīnā || 1254 ||

पद 1255

taiseṃ śubhāśubha aiseṃ | heṃ taṃvacivarī ābhāse | jaṃva yeku na prakāśe | sarvatra mī || 1255 ||

पद 1256

agā rātrī āṇi divo | hā taṃvaci dvaitabhāvo | jaṃva na rigije gāṃvo | gabhastīcā || 1256 ||

पद 1257

mhaṇauni mājhiyā bheṭī | tayācīṃ sarva karmeṃ kirīṭī | jāūni baise to pāṭīṃ | sāyujyācyā || 1257 ||

पद 1258

deśeṃ kāḷeṃ svabhāveṃ | veṃcu jayā na saṃbhave | teṃ pada mājheṃ pāve | avināśa to || 1258 ||

पद 1259

kiṃbahunā paṃḍusutā | maja ātmayācī prasannatā | lāhe teṇeṃ na pavijatāṃ | lābhu kavaṇu ase || 1259 ||

पद 1260

yākāraṇeṃ gā tuvāṃ iyā | sarva karmā āpuliyā | mājhyā svarūpīṃ dhanaṃjayā | saṃnyāsu kīje || 1260 ||

पद 1261

parī toci saṃnyāsu vīrā | karaṇīyecā jhaṇeṃ karā | ātmavivekīṃ dharā | cittavṛtti he || 1261 ||

पद 1262

maga teṇeṃ vivekabaḷeṃ | āpaṇapeṃ karmāvegaḷeṃ | mājhyā svarūpīṃ nirmaḷeṃ | dekhijela || 1262 ||

पद 1263

āṇi karmāci janmabhoye | prakṛti je kā āhe | te āpaṇayāhūni bahuve | dekhasī dūrī || 1263 ||

पद 1264

तेथ प्रकृति आपणयां । वेगळी नुरे धनंजया । रूपेंवीण का छाया । जियापरी ॥ १२६४ ॥

tetha prakṛti āpaṇayāṃ | vegaḷī nure dhanaṃjayā | rūpeṃvīṇa kā chāyā | jiyāparī || 1264 ||

पद 1265

ऐसेनि प्रकृतिनाशु । जालया कर्मसंन्यासु । निफजेल अनायासु । सकारणु ॥ १२६५ ॥

aiseni prakṛtināśu | jālayā karmasaṃnyāsu | niphajela anāyāsu | sakāraṇu || 1265 ||

पद 1266

maga karmajāta gelayā | mī ātmā ureṃ āpaṇapayāṃ | tetha buddhi ghāpe karūniyāṃ | pativratā || 1266 ||

पद 1267

buddhi ananya yeṇeṃ yogeṃ | majamājīṃ jaiṃ rige | taiṃ citta caityatyāgeṃ | māteṃci bhaje || 1267 ||

पद 1268

aiseṃ caityajāteṃ sāṃḍileṃ | citta mājhyā ṭhāyīṃ jaḍaleṃ | ṭhāke taiseṃ vahileṃ | sarvadā karī || 1268 ||

पद 1269

maga abhinnā iyā sevā | citta miyāṃci bharela jedhavāṃ | mājhā prasādu jāṇa tedhavāṃ | saṃpūrṇa jāhalā || 1269 ||

पद 1270

tetha sakaḷa duḥkhadhāmeṃ | bhuṃjījatī jiyeṃ mṛtyujanmeṃ | tiyeṃ durgameṃci sugameṃ | hotī tuja || 1270 ||

पद 1271

sūryāceni sāvāyeṃ | ḍoḷā sāvāilā hoye | taiṃ aṃdhārācā āhe | pāḍu tayā ? || 1271 ||

पद 1272

taisā mājheni prasādeṃ | jīvakaṇu jayācā upamarde | to saṃsarācenī bādhe | bāguleṃ kevīṃ ? || 1272 ||

पद 1273

म्हणौनि धनंजया । तूं संसारदुर्गती यया । तरसील माझिया । प्रसादास्तव ॥ १२७३ ॥

mhaṇauni dhanaṃjayā | tūṃ saṃsāradurgatī yayā | tarasīla mājhiyā | prasādāstava || 1273 ||

पद 1274

athavā hana ahaṃbhāveṃ | mājheṃ bolaṇeṃ heṃ āghaveṃ | kānāmanāciye śiṃve | nedisī ṭeṃkoṃ || 1274 ||

पद 1275

tarī nitya mukta avyayo | tūṃ āhāsi teṃ hoūni vāvo | dehasaṃbaṃdhācā ghāvo | vājela āṃgīṃ || 1275 ||

पद 1276

jayā dehasaṃbaṃdhā āṃtu | pratipadīṃ ātmaghātu | bhuṃjatāṃ usaṃtu | kahīṃci nāhīṃ || 1276 ||

पद 1277

येवढेनि दारुणें । निमणेनवीण निमणें । पडेल जरी बोलणें । नेघसी माझें ॥ १२७७ ॥

yevaḍheni dāruṇeṃ | nimaṇenavīṇa nimaṇeṃ | paḍela jarī bolaṇeṃ | neghasī mājheṃ || 1277 ||

पद 1278

pathyadveṣiyā poṣī jvaru | kāṃ dīpadveṣiyā aṃdhakāru | vivekadveṣeṃ ahaṃkāru | poṣūni taisā || 1278 ||

पद 1279

svadehā nāma arjunu | paradehā nāma svajanu | saṃgrāmā nāma malinu | pāpācāru || 1279 ||

पद 1280

iyā matī āpuliyā | tighāṃ tīna nāmeṃ yayāṃ | ṭheūniyāṃ dhanaṃjayā | na jhuṃjeṃ aisā || 1280 ||

पद 1281

jīvāmājīṃ niṣṭaṃku | karisī jo ātyaṃtiku | to vāyāṃ dhāḍīla naisargiku | svabhāvoci tujhā || 1281 ||

पद 1282

āṇi mī arjuna he ātmika | yayāṃ vadhu karaṇeṃ heṃ pātaka | he māyāvāṃcūni tāttvika | kāṃhīṃ āhe ? || 1282 ||

पद 1283

ādhīṃ juṃjhāra tuvāṃ hoāveṃ | maga jhuṃjāvayā śastra gheyāveṃ | kāṃ na juṃjhāvayā karāveṃ | devāṃgaṇa || 1283 ||

पद 1284

mhaṇauni na jhuṃjaṇeṃ | mhaṇasī teṃ vāyāṇeṃ | nā mānūṃ lokapaṇeṃ | lokadṛṣṭīhī || 1284 ||

पद 1285

taऱhī na jhuṃjeṃ aiseṃ | niṣṭaṃkīsī jeṃ mānaseṃ | teṃ prakṛti anāriseṃ | karavīlaci || 1285 ||

पद 1286

paiṃ pūrve vāhatāṃ pāṇī | pavhije paścimece vāhaṇīṃ | tarī āgrahoci ure teṃ āṇī | āpuliyā lekhā || 1286 ||

पद 1287

kāṃ sāḷīcā kaṇu mhaṇe | mī nugaveṃ sāḷīpaṇeṃ | tarī āhe āna karaṇeṃ | svabhāvāsī ? || 1287 ||

पद 1288

taisā kṣātraṃskārasiddhā | prakṛtī ghaḍilāsī prabuddhā | ātā nuṭhī mhaṇasī hā dhāṃdā | parī uṭhavījasīci tūṃ || 1288 ||

पद 1289

paiṃ śaurya teja dakṣatā | evamādika paṃḍusutā | guṇa didhale janmatāṃ | prakṛtī tuja || 1289 ||

पद 1290

तरी तयाचिया समवाया- । अनुरूप धनंजया । न करितां उगलियां । नयेल असों ॥ १२९० ॥

tarī tayāciyā samavāyā- | anurūpa dhanaṃjayā | na karitāṃ ugaliyāṃ | nayela asoṃ || 1290 ||

पद 1291

mhaṇauniyāṃ tihīṃ guṇīṃ | bāṃdhilāsi tūṃ kodaṃḍapāṇī | triśuddhī nighasī vāhaṇīṃ | kṣātrāciyā || 1291 ||

पद 1292

nā heṃ āpuleṃ janmamūḷa | na vicārītaci kevaḷa | na jhuṃjeṃ aiseṃ aḍhaḷa | vrata jarī ghesī || 1292 ||

पद 1293

tarī bāṃdhoni hāta pāye | jo rathīṃ ghātalā hoye | to na cāle tarī jāye | digaṃtā jevīṃ || 1293 ||

पद 1294

taisā tūṃ āpuliyākaḍunī | mīṃ kāṃhīṃca na karīṃ mhaṇauni | ṭhāsī parī bharaṃvaseni | tūṃci karisī || 1294 ||

पद 1295

uttaru vairāṭīṃcā rājā | paḷatāṃ tūṃ kāṃ nighālāsī jhuṃjā ? | hā kṣātrasvabhāvo tujhā | jhuṃjavīla tuja || 1295 ||

पद 1296

mahāvīra akarā akṣauhiṇī | tuvāṃ yekeṃ nāgavile raṇāṃgaṇīṃ | to svabhāvo kodaṃḍapāṇī | jhuṃjavīla tūṃteṃ || 1296 ||

पद 1297

hāṃ gā rogu kāyī rogiyā | āvaḍe daridra daridriyā ? | parī bhogavije baḷiyā | adṛṣṭeṃ jeṇeṃ || 1297 ||

पद 1298

teṃ adṛṣṭa anāriseṃ | na karīla īśvaravaśeṃ | to īśvaruhī ase | hṛdayīṃ tujhyā || 1298 ||

पद 1299

sarva bhūtāṃcyā aṃtarīṃ | hṛdaya mahāaṃbarīṃ | cidvṛttīcyā sahastrakarīṃ | udayalā ase jo || 1299 ||

पद 1300

avasthātraya tinhīṃ loka | prakāśūni aśekha | anyathādṛṣṭi pāṃthika | cevavile || 1300 ||

पद 1301

vedyodakācyā sarovarīṃ | phāṃkatāṃ viṣayakalhārīṃ | iṃdriyaṣaṭpadā cārī | jīvabhramarāteṃ || 1301 ||

पद 1302

aso rūpaka heṃ to īśvaru | sakala bhūtāṃcā ahaṃkāru | pāṃgharoni niraṃtaru | ulhāsata ase || 1302 ||

पद 1303

svamāyeceṃ āḍavastra | lāvūni ekalā kheḷavī sūtra | bāherī naṭī chāyācitra | cauryāśīṃ lakṣa || 1303 ||

पद 1304

tayā brahmādikīṭāṃtā | aśeṣāṃhī bhūtajātāṃ | dehākāra yogyatā | pāhoni dāvī || 1304 ||

पद 1305

tetha jeṃ deha jayāpuḍheṃ | anurūpapaṇeṃ māṃḍe | teṃ bhūta tayā ārūḍhe | heṃ mī mhaṇauni || 1305 ||

पद 1306

sūta sūteṃ guṃtaleṃ | tṛṇa tṛṇaci bāṃdhaleṃ | kāṃ ātmabiṃbā ghetaleṃ | bāḷakeṃ jaḷīṃ || 1306 ||

पद 1307

tayāparī dehākāreṃ | āpaṇapeṃci dusareṃ | dekhoni jīva āviṣkareṃ | ātmabuddhi || 1307 ||

पद 1308

aiseni śarīrākārīṃ | yaṃtrīṃ bhūteṃ avadhārīṃ | vāhūni hālavī dorī | prācīnācī || 1308 ||

पद 1309

tetha jayā jeṃ karmasūtra | māṃḍūni ṭhevileṃ svataṃtra | teṃ tiye gatī pātra | hoṃci lāge || 1309 ||

पद 1310

kiṃbahunā dhanurdharā | bhūtāṃteṃ svargasaṃsārā | -mājīṃ bhovaṃḍī tṛṇeṃ vārā | ākāśīṃ jaisā || 1310 ||

पद 1311

bhrāmakāceni saṃgeṃ | jaiseṃ loho veḍhā rige | taisīṃ īśvarasattāyogeṃ | ceṣṭatī bhūteṃ || 1311 ||

पद 1312

jaise ceṣṭā āpuliyā | samudrādika dhanaṃjayā | ceṣṭatī caṃdrāciyā | sannidhī yekīṃ || 1312 ||

पद 1313

tayā siṃdhū bhariteṃ dāṭeṃ | somakāṃtā pājharu phuṭe | kumudāṃcakorāṃcā phiṭe | saṃkocu to || 1313 ||

पद 1314

taisīṃ bījaprakṛtivaśeṃ | anekeṃ bhūteṃ yekeṃ īśeṃ | ceṣṭavījatī to ase | tujhyā hṛdayīṃ || 1314 ||

पद 1315

arjunapaṇa na ghetāṃ | mī aiseṃ jeṃ paṃḍusutā | uṭhatase teṃ tatvatā | tayāceṃ rūpa || 1315 ||

पद 1316

yālāgīṃ to prakṛtīteṃ | pravartavīla heṃ niruteṃ | āṇi teṃ jhuṃjavīla tūṃteṃ | na jhuṃjaśī jaऱhī || 1316 ||

पद 1317

mhaṇauni īśvara gosāvī | teṇeṃ prakṛtī he nemāvī | tiyā sukheṃ rābavāvīṃ | iṃdriyeṃ āpulīṃ || 1317 ||

पद 1318

tūṃ karaṇeṃ na karaṇeṃ donhīṃ | lāūni prakṛtīcyā mānīṃ | prakṛtīhī kāṃ adhīnī | hṛdayasthā jayā || 1318 ||

पद 1319

tayā ahaṃ vācā citta āṃga | deūniyā śaraṇa riga | mahodadhī kāṃ gāṃga | rigāleṃ jaiseṃ || 1319 ||

पद 1320

maga tayāceni prasādeṃ | sarvopaśāṃtipramade | kāṃtu hoūniyā svānaṃdeṃ | svarūpīṃci ramasī || 1320 ||

पद 1321

saṃbhūti jeṇeṃ saṃbhave | viśrāṃti jetheṃ visaṃve | anubhūtihī anubhave | anubhavā jayā || 1321 ||

पद 1322

tiye nijātmapadīṃcā rāvo | hoūni ṭhākasī avyavo | mhaṇe lakṣmīnāho | pārthā tūṃ gā || 1322 ||

पद 1323

heṃ gītā nāma vikhyāta | sarvavāṅgamayāceṃ mathita | ātmā jeṇeṃ hastagata | ratna hoya || 1323 ||

पद 1324

jñāna aisiyā rūḍhī | vedāṃtīṃ jayācī prauḍhī | vānitāṃ kīrti cokhaḍī | pātalī jagīṃ || 1324 ||

पद 1325

buddhyādikeṃ ḍoḷaseṃ | heṃ jayāceṃ kāṃ kaḍavaseṃ | mī sarvadraṣṭāhī diseṃ | pāhalā jayā || 1325 ||

पद 1326

teṃ heṃ gā ātmajñāna | maja gopyāceṃhī gupta dhana | parī tūṃ mhaṇauni āna | kevīṃ karūṃ ? || 1326 ||

पद 1327

yākāraṇeṃ gā pāṃḍavā | āmhīṃ āpulā hā guhya ṭhevā | tuja didhalā kaṇavā | jākaḷilepaṇeṃ || 1327 ||

पद 1328

jaisī bhulalī voraseṃ | māya bole bāḷā doṣeṃ | prīti hī parī taiseṃ | na karūṃci ho || 1328 ||

पद 1329

yetha ākāśa āṇi gāḷije | amṛtāhī sālī pheḍije | kāṃ divyākaravīṃ karavije | divya jaise || 1329 ||

पद 1330

jayāceni aṃgaprakāśeṃ | pātāḷīṃcā paramāṇu dise | tayā sūryāhi kā jaise | aṃjana sūdaleṃ || 1330 ||

पद 1331

taiseṃ sarvajñeṃhī miyāṃ | sarvahī nirdhārūniyāṃ | nikeṃ hoya teṃ dhanaṃjayā | sāṃgitaleṃ tuja || 1331 ||

पद 1332

ātāṃ tūṃ yayāvarī | nikeṃ heṃ nirdhārīṃ | nirdhārūni karīṃ | āvaḍe taiseṃ || 1332 ||

पद 1333

yayā devāciyā bolā | arjunu ugāci ṭhelā | tetha devo mhaṇatī bhalā | avaṃcaku hosī || 1333 ||

पद 1334

vāḍhatayāpuḍheṃ bhukelā | uparodheṃ mhaṇe mī dhālā | taiṃ toci pīḍe āpulā | āṇi doṣuhī tayā || 1334 ||

पद 1335

taisā sarvajñu śrīguru | bheṭaliyā ātmanirdhāru | na pusije jaiṃ ābhāru | dharūniyāṃ || 1335 ||

पद 1336

taiṃ āpaṇapeṃci vaṃce | āṇi pāpahī vaṃcanāceṃ | āpaṇayāci sāceṃ | cukavileṃ teṇeṃ || 1336 ||

पद 1337

paiṃ ugepaṇā tujhiyā | hā abhiprāvo kīṃ dhanaṃjayā | jeṃ ekaveḷa āvāṃkuniyāṃ | sāṃgāveṃ jñāna || 1337 ||

पद 1338

tetha pārthu mhaṇe dātārā | bhaleṃ jāṇasī mājhiyā aṃtarā | heṃ mhaṇoṃ tarī dusarā | jāṇatā ase kāī ? || 1338 ||

पद 1339

yera jñeya heṃ jī āghaveṃ | tūṃ jñātā ekaci svabhāveṃ | mā sūryu mhaṇauni vānāveṃ | sūryāteṃ kāī ? || 1339 ||

पद 1340

yā bolā śrīkṛṣṇeṃ | mhaṇitaleṃ kāya yeṇeṃ | heṃci thoḍeṃ gā vānaṇeṃ | jeṃ bujhatāsi tūṃ || 1340 ||

पद 1341

tarī avadhāna paghaḷa | karūniyām āṇika yeka veḷa | vākya mājheṃ nirmaḷa | avadhārīṃ pāṃ || 1341 ||

पद 1342

heṃ vācya mhaṇauni bolije | kāṃ śrāvya maga āyikije | taiseṃ navheṃ parī tujheṃ | bhāgya baraveṃ || 1342 ||

पद 1343

kūrmīciyā piliyāṃ | diṭhī pānhā ye dhanaṃjayā | kāṃ ākāśa vāhe bāpiyā | gharīṃceṃ pāṇī || 1343 ||

पद 1344

jo vyavahāru jetha na ghaḍe | tayāceṃ phaḷaci tetha joḍe | kāya daiveṃ na sāṃpaḍe | sānukūḷeṃ ? || 1344 ||

पद 1345

yeऱhavīṃ dvaitācī vārī | sārūni aikyācyā parīvarīṃ | bhogije teṃ avadhārīṃ | rahasya heṃ || 1345 ||

पद 1346

āṇi nirupacārā premā | viṣaya hoya jeṃ priyottamā | teṃ dujeṃ navhe kīṃ ātmā | aiseṃci jāṇāveṃ || 1346 ||

पद 1347

ārisāciyā dekhilayā | gomaṭeṃ kīje dhanaṃjayā | teṃ tayā nohe āpaṇayāṃ | lāgīṃ jaiseṃ || 1347 ||

पद 1348

taiseṃ pārthā tujheni miṣeṃ | mī boleṃ āpaṇayāci uddeśeṃ | mājhyā tujhyā ṭhāīṃ ase | mītūṃpaṇa gā || 1348 ||

पद 1349

mhaṇauni jivhārīṃceṃ guja | sāṃgatase jīvāsī tuja | heṃ ananyagatīceṃ maja | āthī vyasana || 1349 ||

पद 1350

paim jaḷā āpaṇapeṃ detāṃ | lavaṇa bhulaleṃ paṃḍusutā | kīṃ āghaveṃ tayāceṃ hotāṃ | na lajeci teṃ || 1350 ||

पद 1351

taisā tūṃ mājhyā ṭhāīṃ | rākhoṃ neṇasīci kāṃhīṃ | tarī ātāṃ tuja kāī | gopya mī karūṃ ? || 1351 ||

पद 1352

mhaṇauni āghavīṃci gūḍheṃ | jeṃ pāūni ati ughaḍeṃ | teṃ gopya mājheṃ cokhaḍeṃ | vākya āika || 1352 ||

पद 1353

tarī bāhya āṇi aṃtarā | āpuliyā sarva vyāpārā | maja vyāpakāteṃ vīrā | viṣayo karīṃ || 1353 ||

पद 1354

āghavā āṃgīṃ jaisā | vāyu miḷoni āhe ākāśā | tūṃ sarva karmīṃ taisā | majasīṃci āsa || 1354 ||

पद 1355

kiṃbahunā āpuleṃ mana | karīṃ mājheṃ ekāyatana | mājheni śravaṇeṃ kāna | bharūni ghālīṃ || 1355 ||

पद 1356

ātmajñāneṃ cokhaḍīṃ | saṃta je mājhīṃ rūpaḍīṃ | tetha dṛṣṭi paḍo āvaḍī | kāminī jaisī || 1356 ||

पद 1357

mīṃ sarva vastīceṃ vasauṭeṃ | mājhīṃ nāmeṃ jiyeṃ cokhaṭeṃ | tiyeṃ jiyāvayā vāṭe | vāceciye lāvīṃ || 1357 ||

पद 1358

hātāṃceṃ karaṇeṃ | kāṃ pāyāṃceṃ cālaṇeṃ | teṃ hoya majakāraṇeṃ | taiseṃ karīṃ || 1358 ||

पद 1359

āpulā athavā parāvā | ṭhāyīṃ upakarasī pāṃḍavā | teṇeṃ yajñeṃ hoīṃ baravā | yājñiku mājhā || 1359 ||

पद 1360

heṃ ekaika śikaūṃ kāī | paiṃ sevakeṃ āpulyā ṭhāīṃ | urūni yera sarvahī | mī sevyaci karīṃ || 1360 ||

पद 1361

tetha jāūniyā bhūtadveṣu | sarvatra namavaina mīci eku | aiseni āśrayo ātyaṃtiku | lāhasī tūṃ mājhā || 1361 ||

पद 1362

maga bharaleyā jagāāṃtu | jāūni tijayācī mātu | hoūni ṭhāyīla ekāṃtu | āmhāṃ tumhāṃ || 1362 ||

पद 1363

tevhāṃ bhalatiye āvasthe | mī tūteṃ tūṃ māteṃ | bhogisī aiseṃ āiteṃ | vāḍhela sukha || 1363 ||

पद 1364

āṇi tijeṃ āḍaḷa kariteṃ | nimāleṃ arjunā jetheṃ | teṃ mīci mhaṇauni tūṃ māteṃ | pāvasī śekhīṃ || 1364 ||

पद 1365

जैसी जळींची प्रतिभा । जळनाशीं बिंबा । येतां गाभागोभा । कांहीं आहे ? ॥ १३६५ ॥

jaisī jaḷīṃcī pratibhā | jaḷanāśīṃ biṃbā | yetāṃ gābhāgobhā | kāṃhīṃ āhe ? || 1365 ||

पद 1366

पैं पवनु अंबरा । कां कल्लोळु सागरा । मिळतां आडवारा । कोणाचा गा ? ॥ १३६६ ॥

paiṃ pavanu aṃbarā | kāṃ kalloḷu sāgarā | miḷatāṃ āḍavārā | koṇācā gā ? || 1366 ||

पद 1367

mhaṇauni tūṃ āṇi āmhīṃ | heṃ disatāhe dehadharmīṃ | maga yayācyā virāmīṃ | mīci hosī || 1367 ||

पद 1368

यया बोलामाझारीं । होय नव्हे झणें करीं । येथ आन आथी तरी । तुझीचि आण ॥ १३६८ ॥

yayā bolāmājhārīṃ | hoya navhe jhaṇeṃ karīṃ | yetha āna āthī tarī | tujhīci āṇa || 1368 ||

पद 1369

paiṃ tujhī āṇa vāhaṇeṃ | heṃ ātmaliṃgāteṃ śivaṇeṃ | prītīcī jāti lājaṇeṃ | āṭhavoṃ nedī || 1369 ||

पद 1370

yeऱhavīṃ vedyu niṣprapaṃcu | jeṇeṃ viśvābhāsu hā sācu | ājñecā naṭanācu | kāḷāteṃ jiṇeṃ || 1370 ||

पद 1371

to devo mī satyasaṃkalpu | āṇi jagācyā hitīṃ bāpu | mā āṇecā ākṣepu | kāṃ karāvā ? || 1371 ||

पद 1372

parī arjunā tujheni vedheṃ | miyāṃ devapaṇācīṃ birudeṃ | sāṃḍilīṃ gā mī he ādheṃ | sagaḷeni tuvāṃ || 1372 ||

पद 1373

पैं काजा आपुलिया । रावो आपुली आपणया । आण वाहे धनंजया । तैसें हें कीं ॥ १३७३ ॥

paiṃ kājā āpuliyā | rāvo āpulī āpaṇayā | āṇa vāhe dhanaṃjayā | taiseṃ heṃ kīṃ || 1373 ||

पद 1374

tetha arjunu mhaṇe deveṃ | acāṭa heṃ na bolāveṃ | je āmaceṃ kāja nāṃveṃ | tujheni eke || 1374 ||

पद 1375

yāvarī sāṃgoṃ baisasī | kāṃ sāṃgatāṃ bhāṣahī desī | yā tujhiyā vinodāsī | pāru āhe jī ? || 1375 ||

पद 1376

कमळवना विकाशु । करी रवीचा एक अंशु । तेथ आघवाचि प्रकाशु । नित्य दे तो ॥ १३७६ ॥

kamaḷavanā vikāśu | karī ravīcā eka aṃśu | tetha āghavāci prakāśu | nitya de to || 1376 ||

पद 1377

pṛthvī nivaūni sāgara | bharījatī yevaḍheṃ thora | varṣe tetha miṣāṃtara | cātaku kīṃ || 1377 ||

पद 1378

mhaṇauni audāryā tujheyā | maja nimitta nā mhaṇāvayā | prāpti ase dānīrāyā | kṛpānidhī || 1378 ||

पद 1379

taṃva devo mhaṇatī rāheṃ | yā bolācā prastāvo nohe | paiṃ māteṃ pāvasī upāyeṃ | sācaci yeṇeṃ || 1379 ||

पद 1380

saiṃdhava siṃdhū paḍaliyā | jo kṣaṇu dhanaṃjayā | teṇeṃ vireci kīṃ urāvayā | kāraṇa kāyī ? || 1380 ||

पद 1381

taiseṃ sarvatra māteṃ bhajatāṃ | sarva mī hotāṃ ahaṃtā | niḥśeṣa jāūni tatvatā | mīci hosī || 1381 ||

पद 1382

evaṃ mājhiye prāptīvarī | karmālāgoni avadhārīṃ | dāvilī tuja ujarī | upāyāṃcī || 1382 ||

पद 1383

je ādhīṃ taṃva paṃḍusutā | sarva karmeṃ maja arpitāṃ | sarvatra prasannatā | lāhije mājhī || 1383 ||

पद 1384

pāṭhīṃ mājhyā iye prasādīṃ | mājheṃ jñāna jāya siddhī | teṇeṃ misaḷije triśuddhī | svarūpīṃ mājhyā || 1384 ||

पद 1385

maga pārthā tiye ṭhāyīṃ | sādhya sādhana hoya nāhīṃ | kiṃbahunā tuja kāṃhīṃ | ureci nā || 1385 ||

पद 1386

tarī sarva karmeṃ āpalīṃ | tuvāṃ sarvadā maja arpilīṃ | teṇeṃ prasannatā lādhalī | āji he mājhī || 1386 ||

पद 1387

mhaṇauni yeṇeṃ prasādabaḷeṃ | navhe jhuṃjāceni āḍaḷeṃ | na ṭhākeci yekaveḷe | bhāḷaloṃ tuja || 1387 ||

पद 1388

jeṇeṃ saprapaṃca ajñāna jāye | eku mī gocaru hoye | teṃ upapattīceni upāyeṃ | gītārūpa heṃ || 1388 ||

पद 1389

miyāṃ jñāna tuja āpuleṃ | nānāparī upadeśileṃ | yeṇeṃ ajñānajāta sāṃḍī viyāleṃ | dharmādharma jeṃ || 1389 ||

पद 1390

āśā jaisī duḥkhāteṃ | vyālīṃ niṃdā duriteṃ | he aso jaiseṃ dainyāteṃ | durbhagatva || 1390 ||

पद 1391

taiseṃ svarganarakasūcaka | ajñāna vyāleṃ dharmādika | teṃ sāṃḍūni ghālīṃ aśekha | jñāneṃ yeṇeṃ || 1391 ||

पद 1392

hātīṃ gheūna to doru | sāṃḍije jaisā sarpākāru | kāṃ nidrātyāgeṃ gharācāru | svapnīṃcā jaisā || 1392 ||

पद 1393

nānā sāṃḍileni kavaḷeṃ | caṃdrīṃceṃ dhuye piṃvaḷeṃ | vyādhityāgeṃ kaḍuvāḷeṃ- | paṇa mukhāceṃ || 1393 ||

पद 1394

agā divasā pāṭhīṃ deunī | mṛgajaḷa ghāpe tyajunī | kāṃ kāṣṭhatyāgeṃ vanhī | tyajije jaisā || 1394 ||

पद 1395

taiseṃ dharmādharmāceṃ ṭavāḷa | dāvī ajñāna jeṃ kāṃ mūḷa | teṃ tyajūni tyajīṃ sakaḷa | dharmajāta || 1395 ||

पद 1396

maga ajñāna nimāliyā | mīci yeku ase apaisayā | sanidra svapna gelayā | āpaṇapeṃ jaiseṃ || 1396 ||

पद 1397

taisā mī ekavāṃcūni kāṃhīṃ | maga bhinnābhinna āna nāhīṃ | so'haṃbodheṃ tayācyā ṭhāyīṃ | ananyu hoya || 1397 ||

पद 1398

paiṃṃ āpuleni bhedeṃviṇa | mājheṃ jāṇije jeṃ ekapaṇa | tayāci nāṃva śaraṇa | maja yīṇeṃ gā || 1398 ||

पद 1399

jaiseṃ ghaṭāceni nāśeṃ | gaganīṃ gagana praveśe | maja śaraṇa yeṇeṃ taiseṃ | aikya karī || 1399 ||

पद 1400

suvarṇamaṇi sonayā | ye kalloḷu jaisā pāṇiyā | taisā maja dhanaṃjayā | śaraṇa ye tūṃ || 1400 ||

पद 1401

vāṃcūni sāgarācyā poṭīṃ | vaḍavānaḷu śaraṇa ālā kirīṭī | jāḷūni ṭhāke tayā goṭhī | vāḷūni de pāṃ || 1401 ||

पद 1402

majahī śaraṇa righije | āṇi jīvatveṃci asije | dhig bolī yiyā na laje | prajñā kevīṃ || 1402 ||

पद 1403

agā prākṛtāhī rāyā | āṃgīṃ paḍe jeṃ dhanaṃjayā | teṃ dāsirūṃhi kīṃ tayā | samāna hoya || 1403 ||

पद 1404

mā mī viśveśvaru bheṭe | āṇi jīvagraṃthī na suṭe | he bola nako vokhaṭeṃ | kānīṃ lāūṃ || 1404 ||

पद 1405

mhaṇauni mī hoūni māteṃ | sevaṇeṃ āhe āyiteṃ | teṃ karīṃ hātāṃ yeteṃ | jñāneṃ yeṇeṃ || 1405 ||

पद 1406

maga tākauniyāṃ kāḍhileṃ | loṇī māgauteṃ tākīṃ ghātaleṃ | parī na ghepeci kāṃhīṃṃ keleṃ | teṇeṃ jevīṃ || 1406 ||

पद 1407

taiseṃ advayatveṃ maja | śaraṇa righāliyā tuja | dharmādharma he sahaja | lāgatīla nā || 1407 ||

पद 1408

loha ubheṃ khāya mātī | teṃ parīsāciye saṃgatīṃ | soneṃ jālayā puḍhatī | na śivije maḷeṃ || 1408 ||

पद 1409

heṃ aso kāṣṭhāpāsoni | mathūni ghetaliyā vanhī | maga kāṣṭheṃhī koṃḍonī | na ṭhake jaisā || 1409 ||

पद 1410

arjunā kāya dinakaru | dekhata āhe aṃdhāru | kīṃ prabodhīṃ hoya gocaru | svapnabhramu | || 1410 ||

पद 1411

taiseṃ majasī yekavaṭaleyā | mī sarvarūpa vāṃcūniyāṃ | āna kāṃhīṃ urāvayā | kāraṇa ase ? || 1411 ||

पद 1412

mhaṇauni tayāceṃ kāṃhīṃ | ciṃtīṃ na āpulyā ṭhāyīṃ | tujheṃ pāpapuṇya pāhīṃ | mīci hoīna || 1412 ||

पद 1413

tetha sarvabaṃdhalakṣaṇeṃ | pāpeṃ urāveṃ dujepaṇeṃ | teṃ mājhyā bodhīṃ vāyāṇeṃ | hoūni jāīla || 1413 ||

पद 1414

jaḷīṃ paḍiliyā lavaṇā | sarvahī jaḷa hoīla vicakṣaṇā | tuja mī ananyaśaraṇā | hoīna taisā || 1414 ||

पद 1415

yetuleni āpaisayā | suṭalāci āhasī dhanaṃjayā | gheīṃ maja prakāśoniyāṃ | soḍavīna tūṃteṃ || 1415 ||

पद 1416

yākāraṇeṃ puḍhatī | he ādhī na vāhe cittīṃ | maja ekāsi ye sumatī | jāṇoni śaraṇa || 1416 ||

पद 1417

aiseṃ sarvarūparūpaseṃ | sarvadṛṣṭiḍoḷaseṃ | sarvadeśanivāseṃ | bolileṃ śrīkṛṣṇeṃ || 1417 ||

पद 1418

maga sāṃvaḷā sakaṃkaṇu | bāhu pasaroni dakṣiṇu | āliṃgilā svaśaraṇu | bhaktarāju to || 1418 ||

पद 1419

न पवतां जयातें । काखे सूनि बुद्धीतें । बोंलणें मागौतें । वोसरलें ॥ १४१९ ॥

na pavatāṃ jayāteṃ | kākhe sūni buddhīteṃ | boṃlaṇeṃ māgauteṃ | vosaraleṃ || 1419 ||

पद 1420

aiseṃ jeṃ kāṃhīṃ yeka | bolā buddhīsihī aṭaka | teṃ dyāvayā miṣa | khevāceṃ keleṃ || 1420 ||

पद 1421

hṛdayā hṛdaya yeka jāle | ye hṛdayīṃceṃ te hṛdayīṃ ghātaleṃ | dvaita na moḍitāṃ keleṃ | āpaṇāaiseṃ arjunā || 1421 ||

पद 1422

dīpeṃ dīpa lāvilā | taisā parīṣvaṃgu to jālā | dvaita na moḍitāṃ kelā | āpaṇapeṃ pārthuṃ || 1422 ||

पद 1423

tevhāṃ sukhācā maga tayā | pūru ālā jo dhanaṃjayā | tetha vāḍu taऱhīṃ buḍoniyāṃ || ṭhelā devo || 1423||

पद 1424

siṃdhu siṃdhūteṃ pāvoṃ jāye | teṃ pāvaṇeṃ ṭhāke duṇā hoye | varī rige puravaṇiye | ākāśahī || 1424 ||

पद 1425

taiseṃ tayāṃ doghāṃceṃ miḷaṇeṃ | doghāṃ nāvare jāṇāveṃ kavaṇeṃ | kiṃbahunā śrīnārāyaṇeṃ | viśva koṃdaleṃ || 1425 ||

पद 1426

evaṃ vedāceṃ mūḷasūtra | sarvādhikāraikapavitra | śrīkṛṣṇeṃ gītāśāstra | prakaṭa keleṃ || 1426 ||

पद 1427

yetha gītā mūḷa vedāṃ | aiseṃ kevīṃ pāṃ āleṃ bodhā | heṃ mhaṇāla tarī prasiddhā | upapatti sāṃgoṃ || 1427 ||

पद 1428

tarī jayācyā niḥśvāsīṃ | janma jhāle vedarāśī | to satyapratijña paijesīṃ | bolalā svamukheṃ || 1428 ||

पद 1429

mhaṇauni vedāṃ mūḷabhūta | gītā mhaṇoṃ heṃ hoya ucita | āṇikahī yekī yetha | upapatti ase || 1429 ||

पद 1430

jeṃ na naśatu svarūpeṃ | jayācā vistāru jetha lape | teṃ tayāṃceṃ mhaṇipe | bīja jagīṃ || 1430 ||

पद 1431

tarī kāṃḍatrayātmaku | śabdarāśī aśekhu | gītemājīṃ ase rukhu | bījīṃ jaisā || 1431 ||

पद 1432

mhaṇauni vedāṃceṃ bīja | śrīgītā hoya heṃ maja | game āṇi sahaja | disatahī āhe || 1432 ||

पद 1433

je vedāṃce tinhī bhāga | gīte umaṭale asatī cāṃga | bhūṣaṇaratnīṃ sarvāṃga | śobhaleṃ jaiseṃ || 1433 ||

पद 1434

tiyeci karmādikeṃ tinhī | kāṃḍeṃ koṇakoṇe sthānīṃ | gīte āhāti teṃ nayanīṃ | dākhaūṃ āīka || 1434 ||

पद 1435

tarī pahilā jo adhyāvo | to śāstrapravṛttiprastāvo | dvitīyīṃ sāṅkhyasadbhāvo | prakāśilā || 1435 ||

पद 1436

mokṣadānīṃ svataṃtra | jñānapradhāna heṃ śāstra | yetulāleṃ dujīṃ sūtra | ubhārileṃ || 1436 ||

पद 1437

maga ajñāneṃ bāṃdhaleyāṃ | mokṣapadīṃ baisāvayā | sādhanāraṃbhu to tṛtīyā- | dhyāyīṃ bolilā || 1437 ||

पद 1438

je dehābhimāna baṃdheṃ | sāṃḍūni kāmyaniṣiddheṃ | vihita parī apramādeṃ | anuṣṭhāveṃ || 1438 ||

पद 1439

aiseni sadbhāveṃ karma karāveṃ | hā tijā adhyāvo jo deveṃ | nirṇaya kelā teṃ jāṇāveṃ | karmakāṃḍa yetha || 1439 ||

पद 1440

āṇi teṃci nityādika | ajñānāceṃ āvaśyaka | ācaratāṃ moṃcaka | kevīṃ hoya pāṃ || 1440 ||

पद 1441

aisī apekṣā jāliyā | baddha mumukṣute āliyā | deveṃ brahmārpaṇatveṃ kriyā | sāṃgitalī || 1441 ||

पद 1442

je dehavācāmānaseṃ | vihita nipaje jeṃ jaiseṃ | teṃ eka īśvaroddeśeṃ | kīje mhaṇitaleṃ || 1442 ||

पद 1443

heṃci īśvarīṃ karmayogeṃ | bhajanakathanāceṃ khāgeṃ | ādarileṃ śeṣabhāgeṃ | caturthācenī || 1443 ||

पद 1444

teṃ viśvarūpa akarāvā | adhyāvo saṃpe jaṃva āghavā | taṃva karmeṃ īśu bhajāvā | heṃ jeṃ bolileṃ || 1444 ||

पद 1445

teṃ aṣṭādhyāyīṃ ughaḍa | jāṇa yetheṃ devatākāṃḍa | śāstra sāṃgatase āḍa | moḍūni boleṃ || 1445 ||

पद 1446

āṇi teṇeṃci īśaprasādeṃ | śrīgurusaṃpradāyalabdheṃ | sāca jñāna udbodhe | koṃvaḷeṃ jeṃ || 1446 ||

पद 1447

teṃ adveṣṭādiprabhṛtikīṃ | athavā amānitvādikīṃ | vāḍhavije mhaṇauni lekhī | bārāvā gaṇūṃ || 1447 ||

पद 1448

to bārāvā adhyāya ādī | āṇi paṃdharāvā avadhī | jñānaphaḷapākasiddhī | nirūpaṇāsīṃ || 1448 ||

पद 1449

mhaṇauni cahūṃhī ihīṃ | ūrdhvamūḷāṃtīṃ adhyāyīṃ | jñānakāṃḍa ye ṭhāyīṃ | nirūpije || 1449 ||

पद 1450

evaṃ kāṃḍatrayanirūpaṇī | śrutīci he koḍisavāṇī | gītāpadyaratnāṃcīṃ leṇīṃ | leyilī āhe || 1450 ||

पद 1451

heṃ aso kāṃḍatrayātmaka | śruti mokṣarūpa phaḷa yeka | bobhāve jeṃ āvaśyaka | ṭhākāveṃ mhaṇauni || 1451 ||

पद 1452

tayāceni sādhana jñāneṃsīṃ | vaira karī jo pratidivaśīṃ | to ajñānavarga ṣoḍaśīṃ | pratipādije || 1452 ||

पद 1453

toci śāstrācā boḷāvā | ghevoni vairī jiṇāvā | hā niropu to satarāvā | adhyāya yetha || 1453 ||

पद 1454

aisā prathamālāgoni | satarāvā lāṇī karūnī | ātmaniśvāsa vivarūnī | dāvilā deveṃ || 1454 ||

पद 1455

tayā arthajātāṃ aśeṣāṃ | kelā tātparyācā āvāṃkā | to hā aṭharāvā dekhā | kalaśādhyāyo || 1455 ||

पद 1456

evaṃ sakaḷasaṃkhyāsiddhu | śrībhāgavadgītā prabaṃdhu | hā audāryeṃ āgaḷā vedu | mūrtu jāṇa || 1456 ||

पद 1457

vedu saṃpannu hoya ṭhāīṃ | parī kṛpaṇu aisā ānu nāhīṃ | je kānīṃ lāgalā tihīṃ | varṇāṃcyāci || 1457 ||

पद 1458

yerāṃ bhavavyāthā ṭheliyāṃ | strīśūdrādikāṃ prāṇiyāṃ | anavasarū māṃḍūniyāṃ | rāhilā āhe || 1458 ||

पद 1459

tarī maja pāhatāṃ teṃ māgīla uṇeṃ | pheḍāvayā gītāpaṇeṃ | vedu veṭhalā bhalateṇeṃ | sevya hoāvayā || 1459 ||

पद 1460

nā he arthu rigoni manīṃ | śravaṇeṃ lāgoni kānīṃ | japamiṣeṃ vadanīṃ | vasoniyāṃ || 1460 ||

पद 1461

ye gītecā pāṭhu jo jāṇe | tayāceni sāṃgātīpaṇeṃ | gītā lihoni vāhāṇeṃ | pustakamiṣeṃ || 1461 ||

पद 1462

ऐसैसा मिसकटां । संसाराचा चोहटा । गवादी घालीत चोखटा । मोक्षसुखाची ॥ १४६२ ॥

aisaisā misakaṭāṃ | saṃsārācā cohaṭā | gavādī ghālīta cokhaṭā | mokṣasukhācī || 1462 ||

पद 1463

parī ākāśīṃ vasāvayā | pṛthvīvarī baisāvayā | ravidīpti rāhāṭāvayā | āvāru nabha || 1463 ||

पद 1464

tevīṃ uttama adhama aiseṃ | sevitāṃ kavaṇāteṃhī na puse | kaivalyadāneṃ sariseṃ | nivavīta jagā || 1464 ||

पद 1465

yālāgīṃ māgilī kuṭī | bhyālā vedu gītecyā poṭīṃ | rigālā ātāṃ gomaṭī | kīrti pātalā || 1465 ||

पद 1466

mhaṇauni vedācī susevyatā | te he mūrta jāṇa śrīgītā | śrīkṛṣṇeṃ paṃḍusutā | upadeśilī || 1466 ||

पद 1467

parī vatsāceni voraseṃ | dubhateṃ hoya gharoddeśeṃ | jāleṃ pāṃḍavāceni miṣeṃ | jagaduddharaṇa || 1467 ||

पद 1468

cātakāciyeṃ kaṇaveṃ | meghu pāṇiyesiṃ dhāṃve | tetha carācara āghaveṃ | nivāleṃ jevīṃ || 1468 ||

पद 1469

kāṃ ananyagatikamaḷā- | lāgīṃ sūrya ye veḷoveḷāṃ | kīṃ sukhiyā hoīje ḍoḷāṃ | tribhuvanīṃcā || 1469 ||

पद 1470

taiseṃ arjunāceni vyājeṃ | gītā prakāśūni śrīrājeṃ | saṃsārāyevaḍheṃ thora ojheṃ | pheḍileṃ jagāceṃ || 1470 ||

पद 1471

sarvaśāstraratnadīptī | ujaḷitā hā trijagatīṃ | sūryu navheṃ lakṣmīpatī | vaktrākāśīṃcā || 1471 ||

पद 1472

bāpa kuḷa teṃ pavitra | jethiṃcā pārthu yā jñānā pātra | jeṇeṃ gītā keleṃ śāstra | āvāru jagā || 1472 ||

पद 1473

heṃ aso maga teṇeṃ | sadguru śrīkṛṣṇeṃ | pārthāceṃ misaḷaṇeṃ | āṇileṃ dvaitā || 1473 ||

पद 1474

pāṭhīṃ mhaṇatase pāṃḍavā | śāstra heṃ mānaleṃ kīṃ jīvā | tetha yeru mhaṇe devā | āpuliyā kṛpā || 1474 ||

पद 1475

tarī nidhāna joḍāvayā | bhāgya ghaḍe gā dhanaṃjayā | parī joḍileṃ bhogāvayā | vipāyeṃ hoya || 1475 ||

पद 1476

paiṃ kṣīrasāgarāyevaḍheṃ | avirajī dudhāceṃ bhāṃḍeṃ | surāṃ asurāṃ kevaḍheṃ | mathitāṃ jāleṃ || 1476 ||

पद 1477

teṃ sāyāsahī phaḷā āleṃ | jeṃ amṛtahī ḍoḷāṃ dekhileṃ | parī varicilī cukaleṃ | jataneteṃ || 1477 ||

पद 1478

tetha amaratvā vogarileṃ | teṃ maraṇācilāgīṃ jāleṃ | bhogoṃ neṇatāṃ joḍaleṃ | aiseṃ āhe || 1478 ||

पद 1479

nahuṣu svargādhipati jāhalā | parī rāhāṭīṃ bhāṃbāvalā | to bhujaṃgatva pāvalā | neṇasī kāyī ? || 1479 ||

पद 1480

mhaṇauni bahuta puṇya tuvāṃ | keleṃ teṇeṃ dhanaṃjayā | āji śāstrarājā iyā | jālāsi viṣayo || 1480 ||

पद 1481

tarī yayāci śāstrāceni | saṃpradāyeṃ pāṃghurauni | śāstrārtha hā nikeni | anuṣṭhīṃ ho || 1481 ||

पद 1482

yeऱhavīṃ amṛtamaṃthanā- | sārikheṃ hoīla arjunā | jarī righasī anuṣṭhānā | saṃpradāyeṃvīṇa || 1482 ||

पद 1483

gāya dhaḍa joḍe gomaṭī | te taiṃci pivoṃ ye kirīṭī | jaiṃ jāṇije hātavaṭī | sāṃjavaṇīcī || 1483 ||

पद 1484

taisā śrīguru prasanna hoye | śiṣya vidyāhī kīra lāhe | parī te phaḷe saṃpradāyeṃ | upāsiliyā || 1484 ||

पद 1485

mhaṇauni śāstrīṃ jo iye | ucitu saṃpradāyo āhe | to aika ātāṃ bahuveṃ | ādareṃsīṃ || 1485 ||

पद 1486

tarī tuvāṃ heṃ jeṃ pārthā | gītāśāstra lādhaleṃ āsthā | teṃ tapohīnā sarvathā | sāṃgāveṃ nā ho || 1486 ||

पद 1487

athavā tāpasuhī jālā | parī gurūbhaktīṃ jo ḍhilā | to vedīṃ aṃtyaju vāḷiḷā | taisā vāḷīṃ || 1487 ||

पद 1488

nātarī puroḍāśu jaisā | na ghāpe vṛddha tarī vāyasā | gītā nedī taisī tāpasā | gurubhaktihīnā || 1488 ||

पद 1489

kāṃ tapahī joḍe dehīṃ | bhaje gurudevāṃcyā ṭhāyīṃ | parī ākarṇanīṃ nāhīṃ | cāḍa jarī || 1489 ||

पद 1490

tarī māgīla donhīṃ āṃgīṃ | uttama hoya kīra jagīṃ | parī yā śravaṇālāgīṃ | yogyu nohe || 1490 ||

पद 1491

मुक्ताफळ भलतैसें । हो परी मुख नसे । तंव गुण प्रवेशे । तेथ कायी ? ॥ १४९१ ॥

muktāphaḷa bhalataiseṃ | ho parī mukha nase | taṃva guṇa praveśe | tetha kāyī ? || 1491 ||

पद 1492

sāgaru gaṃbhīru hoye | heṃ koṇa nā mhaṇata āhe | parī vṛṣṭi vāyāṃ jāye | jālī tetha || 1492 ||

पद 1493

dhāliyā divyānna suvāveṃ | maga jeṃ vāyāṃ dhāḍāveṃ | teṃ ārtīṃ kāṃ na karāveṃ | udārapaṇa || 1493 ||

पद 1494

mhaṇauni yogya bhalataiseṃ | hotu parī cāḍa nase | tarī jhaṇeṃ vānivaseṃ | desī heṃ tayāṃ || 1494 ||

पद 1495

rūpācā sujāṇu ḍoḷā | voḍhavūṃ ye kāyi parimaḷā ? | jetha jeṃ māne te phaḷā | tethaci te gā || 1495 ||

पद 1496

mhaṇauni tapī bhakti | pāhāve te subhadrāpatī | parī śāstraśravaṇīṃ anāsaktī | vāḷāveci te || 1496 ||

पद 1497

नातरी तपभक्ति । होऊनि श्रवणीं आर्ति । आथी ऐसीही आयती । देखसी जरी ॥ १४९७ ॥

nātarī tapabhakti | hoūni śravaṇīṃ ārti | āthī aisīhī āyatī | dekhasī jarī || 1497 ||

पद 1498

tarī gītāśāstranirmitā | jo mī sakaḷalokaśāstā | tayā māteṃ sāmānyatā | bolela jo || 1498 ||

पद 1499

mājhyā sajjaneṃsiṃ māteṃ | paiśunyāceni hāteṃ | yeka āhātī tayāṃteṃ | yogya na mhaṇa || 1499 ||

पद 1500

tayāṃcī yera āghavī | sāmagrī aisī jāṇāvī | dīpeṃvīṇa ṭhāṇadivī | rātrīcī jaisī || 1500 ||

पद 1501

aṃga goreṃ āṇi taruṇeṃ | varī leīleṃ āhe leṇeṃ | parī yekaleni prāṇeṃ | sāṃḍileṃ jevīṃ || 1501 ||

पद 1502

sonayāceṃ suṃdara | nirvāḷileṃ hoya ghara | parī sarpāṃganā dvāra | ruṃdhaleṃ āhe || 1502 ||

पद 1503

nipaje divyānna cokhaṭa | parī mājīṃ kāḷakūṭa | aso maitrī kapaṭa- | garbhiṇī jaisī || 1503 ||

पद 1504

taisī tapabhaktimedhā | tayācī jāṇa prabuddhā | jo mājhayāṃcī kāṃ niṃdā | mājhīci karī || 1504 ||

पद 1505

yākāraṇeṃ dhanaṃjayā | to bhaktu medhāvīṃ tapiyā | tarī nako bāpā iyā | śāstrā ātaḷoṃ devoṃ || 1505 ||

पद 1506

kāya bahu boloṃ niṃdakā | yogya sraṣṭayāhīsārikhā | gītā he kavatikā- | lāgīṃhī nedīṃ || 1506 ||

पद 1507

mhaṇauni tapācā dhanurdharā | taḷīṃ dāṭoni gāḍorā | varī gurubhaktīcā purā | prāsādu jo jālā || 1507 ||

पद 1508

āṇi śravaṇecchecā puḍhāṃ | dāravaṃṭā sadā ughaḍā | varī kalaśu cokhaḍā | aniṃdāratnāṃcā || 1508 ||

पद 1509

aiśā bhaktālayīṃ cokhaṭīṃ | gītāratneśvaru hā pratiṣṭhīṃ | maga mājhiyā saṃvasāṭī | tukasī jagīṃ || 1509 ||

पद 1510

kāṃ je ekākṣarapaṇeṃsīṃ | trimātrakeciye kuśīṃ | praṇavu hotāṃ garbhavāsīṃ | sāṃkaḍalā || 1510 ||

पद 1511

to gīteciyā bāhāḷīṃṃ | vedabīja geleṃ pāhāḷī.ṇ | kīṃ gāyatrī phulīṃphaḷīṃ | ślokāṃcyā ālī || 1511 ||

पद 1512

te he maṃtrarahaya gītā | meḷavī jo mājhiyā bhaktā | ananyajīvanā mātā | bāḷakā jaisī || 1512 ||

पद 1513

taisī bhaktāṃ gītesīṃ | bheṭī karī jo ādareṃsīṃ | to dehāpāṭhīṃ majasīṃ | yekaci hoya || 1513 ||

पद 1514

āṇi dehāceṃhī leṇeṃ | leūni vegaḷepaṇeṃ | ase taṃva jīveṃprāṇeṃ | toci paḍhiye || 1514 ||

पद 1515

jñāniyāṃ karmaṭhāṃ tāpasāṃ | yayā khuṇeciyā māṇusāṃ- | mājīṃ to yeku gā jaisā | paḍhiye maja || 1515 ||

पद 1516

taisā bhūtaḷīṃ āghavā | āna na dekhe pāṃḍavā | jo gītā sāṃgeṃ meḷāvā | bhaktajanāṃcā || 1516 ||

पद 1517

maja īśvarāceni lobheṃ | he gītā paḍhatāṃ akṣobheṃ | jo maṃḍana hoya sabhe | saṃtāṃciye || 1517 ||

पद 1518

netrapallavīṃ romāṃcitu | maṃdāniḷeṃ kāṃpavitu | āmodajaḷeṃ volavitu | phulāṃce ḍoḷeṃ || 1518 ||

पद 1519

kokiḷā kalaravāceni miṣeṃ | sadgada bolavīta jaiseṃ | vasaṃta kā praveśe | madbhakta ārāmīṃ || 1519 ||

पद 1520

kāṃ janmāceṃ phaḷa cakorāṃ | hota jaiṃ caṃdra ye aṃbarā | nānā navaghana mayūrāṃ | vo deta pāve || 1520 ||

पद 1521

taisā sajjanāṃcyā meḷāpīṃ | gītāpadyaratnīṃ umapīṃ | varṣe jo mājhyā rūpīṃ | hetu ṭheūni || 1521 ||

पद 1522

maga tayāceni pāḍeṃ | paḍhiyaṃteṃ maja phuḍeṃ | nāhīṃci gā māgeṃpuḍheṃ | nyāhāḷitāṃ || 1522 ||

पद 1523

arjunā hā ṭhāyavarī | mī tayāteṃ sūyeṃ jivhārīṃ | jo gītārthāceṃ karī | paraguṇeṃ saṃtāṃ || 1523 ||

पद 1524

paiṃ mājhiyā tujhiyā miḷaṇīṃ | vāḍhinalī je he kahāṇī | mokṣadharma kā jiṇīṃ | ālāse jetheṃ || 1524 ||

पद 1525

to hā sakaḷārthaprabodhu | āmhāṃ doghāṃcā saṃvādu | na karitāṃ padabhedu | pāṭheṃci jo paḍhe || 1525 ||

पद 1526

teṇeṃ jñānānaḷīṃ pradīptīṃ | mūḷa avidyeciyā āhutī | toṣavilā hoya sumatī | paramātmā mī || 1526 ||

पद 1527

gheūni gītārtha ugāṇā | jñāniye jeṃ vicakṣaṇā | ṭhākatī teṃ gāṇāvāṇā | gītecā to lāhe || 1527 ||

पद 1528

gītā pāṭhakāsi ase | phaḷa arthajñāci sariseṃ | gītā māuliyesi nase | jāṇeṃ tānheṃ || 1528 ||

पद 1529

āṇi sarvamārgīṃ niṃdā | sāṃḍūni āsthā paiṃ śuddhā | gītāśravaṇīṃ śraddhā | ubhārī jo || 1529 ||

पद 1530

tayācyā śravaṇapuṭīṃ | gītecīṃ akṣareṃ jaṃva paiṭhīṃ | hotīnā taṃva uṭhāuṭhīṃ | paḷeci pāpa || 1530 ||

पद 1531

अटवियेमाजीं जैसा । वन्हि रिघतां सहसा । लंघिती का दिशा । वनौकें तियें ॥ १५३१ ॥

aṭaviyemājīṃ jaisā | vanhi righatāṃ sahasā | laṃghitī kā diśā | vanaukeṃ tiyeṃ || 1531 ||

पद 1532

कां उदयाचळकुळीं । झळकतां अंशुमाळी । तिमिरें अंतराळीं । हारपती ॥ १५३२ ॥

kāṃ udayācaḷakuḷīṃ | jhaḷakatāṃ aṃśumāḷī | timireṃ aṃtarāḷīṃ | hārapatī || 1532 ||

पद 1533

taisā kānācyā mahādvārīṃ | gītā gajara jetha karī | tetha sṛṣṭīciye ādivarī | jāyaci pāpa || 1533 ||

पद 1534

ऐसी जन्मवेली धुवट । होय पुण्यरूप चोखट । याहीवरी अचाट । लाहे फळ ॥ १५३४ ॥

aisī janmavelī dhuvaṭa | hoya puṇyarūpa cokhaṭa | yāhīvarī acāṭa | lāhe phaḷa || 1534 ||

पद 1535

jeṃ iye gītecīṃ akṣareṃ | jetulīṃ kāṃ karṇadvāreṃ | righatī tetule hotī pure | aśvamedha kīṃ || 1535 ||

पद 1536

mhaṇauni śravaṇeṃ pāpeṃ jātī | āṇi dharma dharī unnatī | teṇeṃ svargarāja saṃpattī | lāheci śekhīṃ || 1536 ||

पद 1537

to paiṃ maja yāvayālāgīṃ | pahileṃ peṇeṃ karī svargīṃ | maga āvaḍe taṃva bhogī | pāṭhīṃ majaci miḷe || 1537 ||

पद 1538

aisī gītā dhanaṃjayā | aikatayā āṇi paḍhatayā | phaḷe mahānaṃdeṃ miyāṃ | bahu kāya boloṃ || 1538 ||

पद 1539

yākāraṇeṃ heṃ aso | parī jayālāgīṃ śāstrātiso | kelā teṃ taṃva tuja pusoṃ | kāja tujheṃ || 1539 ||

पद 1540

tarī sāṃga pāṃ pāṃḍavā | hā śāstrasiddhāṃtu āghavā | tuja ekacitteṃ phāvā | gelā āhe ? || 1540 ||

पद 1541

āmhīṃ jaiseṃ jayā rītīṃ | ugāṇileṃ kānāṃcyā hātīṃ | yerīṃ taiseṃci tujhyā cittīṃ | peṭheṃ keleṃ kīṃ ? || 1541 ||

पद 1542

athavā mājhārīṃ | geleṃ sāṃḍīvikhurī | kiṃvā upekṣevarī | vāḷūni sāṃḍileṃ | || 1542 ||

पद 1543

jaiseṃ āmhīṃ sāṃgitaleṃ | taiseṃci hṛdayīṃ phāvaleṃ | tarī sāṃga pāṃ vahileṃ | pusena teṃ mī || 1543 ||

पद 1544

tarī svājñānajaniteṃ | māgileṃ moheṃ tūteṃ | bhulavileṃ to yetheṃ | ase kīṃ nāhīṃ ? || 1544 ||

पद 1545

heṃ bahu pusoṃ kāī | sāṃgeṃ tūṃ āpalyā ṭhāyīṃ | karmākarma kāṃhīṃ | dekhatāsī ? || 1545 ||

पद 1546

pārthu svānaṃdaikaraseṃ | virela aisā bhedadaśe | āṇilā yeṇeṃ miṣeṃ | praśnāceni || 1546 ||

पद 1547

pūrṇabrahma jālā pārthu | tarī puḍhīla sādhāvayā kāryārthu | maryādā śrīkṛṣṇanāthu | ullaṃghoṃ nedī || 1547 ||

पद 1548

yeऱhavīṃ āpuleṃ karaṇeṃ | sarvajña kāya to neṇeṃ ? | parī keleṃ pusaṇeṃ | yāci lāgīṃ || 1548 ||

पद 1549

evaṃ karoniyāṃ praśna | nasateṃci arjunapaṇa | āṇūniyāṃ jāleṃ pūrṇapaṇa | teṃ bolavī svayeṃ || 1549 ||

पद 1550

maga kṣīrābdhīteṃ sāṃḍitu | gaganīṃ puṃju maṃḍitu | nivaḍe jaisā na nivaḍitu | pūrṇacaṃdru || 1550 ||

पद 1551

taisā brahma mī heṃ visare | tetha jagaci brahmatveṃ bhare | heṃhī sāṃḍī tarī vire | brahmapaṇahī || 1551 ||

पद 1552

aisā moḍatu māṃḍatu brahmeṃ | to duḥkheṃ dehāciye sīme | mī arjuna yeṇeṃ nāmeṃ | ubhā ṭhelā || 1552 ||

पद 1553

मग कांपतां करतळीं । दडपूनि रोमावळी । पुलिका स्वेदजळीं । जिरऊनियां ॥ १५५३ ॥

maga kāṃpatāṃ karataḷīṃ | daḍapūni romāvaḷī | pulikā svedajaḷīṃ | jiraūniyāṃ || 1553 ||

पद 1554

prāṇakṣobheṃ ḍolatayā | āṃgā āṃgaci ṭeṃkayā | sūni staṃbhu cāḷayā | bhulauniyāṃ || 1554 ||

पद 1555

netrayuguḷāceni voteṃ | ānaṃdāmṛtāceṃ bhariteṃ | vosaṃḍata teṃ māguteṃ | kāḍhūniyāṃ || 1555 ||

पद 1556

vividhā autsukyāṃcī dāṭī | cīpa dāṭata hotī kaṃṭhīṃ | te karūniyāṃ paiṭhī | hṛdayāmājīṃ || 1556 ||

पद 1557

vāceceṃ vituḷaṇeṃ | sāṃvarūni prāṇeṃ | akramāceṃ śvasaṇeṃ | ṭheūni ṭhāyīṃ || 1557 ||

पद 1558

maga arjuna mhaṇe kāya devo | pusatāti āvaḍe moho | tarī to sakuṭuṃba gelā jī ṭhāvo | gheūni āpalā || 1558 ||

पद 1559

pāsīṃ yeūni dinakareṃ | ḍoḷyāteṃ aṃdhāreṃ | pusije heṃ kāyi sare | koṇe gāṃvīṃ ? || 1559 ||

पद 1560

taisā tūṃ śrīkṛṣṇarāyā | āmuciyā ḍoḷayāṃ | gocara heṃci kāyisayā | na pure taṃva || 1560 ||

पद 1561

varī lobheṃ māyepāsūnī | teṃ sāṃgasī toṃḍa bharūnī | jeṃ kāyisenihī karūnī | jāṇūṃ naye || 1561 ||

पद 1562

ātāṃ moha ase kīṃ nāhīṃ | heṃ aiseṃ jī pusasī kāī | kṛtakṛtya jāhaloṃ pāhīṃ | tujhepaṇeṃ || 1562 ||

पद 1563

guṃtaloṃ hotoṃ arjunaguṇeṃ | to mukta jāloṃ tujhepaṇeṃ | ātāṃ pusaṇeṃ sāṃgaṇeṃ | donhī nāhīṃ || 1563 ||

पद 1564

mī tujheni prasādeṃ | lādhaleni ātmabodheṃ | mohāce tayā kāṃde | nedīca uroṃ || 1564 ||

पद 1565

ātāṃ karaṇeṃ kāṃ na karaṇeṃ | heṃ jeṇeṃ uṭhī dujepaṇeṃ | teṃ tūṃ vāṃcūni neṇeṃ | sarvatra gā || 1565 ||

पद 1566

ye viṣayīṃ mājhyā ṭhāyīṃ | saṃdehāce nureci kāṃhīṃ | triśuddhi karma jetha nāhīṃ | teṃ mī jāloṃ || 1566 ||

पद 1567

tujheni maja mī pāvonī | kartavya geleṃ nipaṭūnī | parī ājñā tujhī vāṃconi | āna nāhīṃ prabho || 1567 ||

पद 1568

kāṃ jeṃ dṛśya dṛśyāteṃ nāśī | jeṃ dujeṃ dvaitāteṃ grāsī | jeṃ eka parī sarvadeśīṃ | vasavī sadā || 1568 ||

पद 1569

jayāceni saṃbaṃdheṃ baṃdhu phiṭe | jayāciyā āśā āsa tuṭe | jeṃ bheṭalayā sarva bheṭe | āpaṇapāṃci || 1569 ||

पद 1570

teṃ tūṃ guruliṃga jī mājheṃ | jeṃ yekalepaṇīṃceṃ virajeṃ | jayālāgīṃ volāṃḍije | advaitabodhu || 1570 ||

पद 1571

āpaṇaci hoūni brahma | sārije kṛtyākṛtyāṃceṃ kāma | maga kīje kā niḥsīma | sevā jayācī || 1571 ||

पद 1572

gaṃgā siṃdhū sevūṃ gelī | pāvatāṃci samudra jālī | tevīṃ bhaktāṃ sela didhalī | nijapadācī || 1572 ||

पद 1573

to tūṃ mājhā jī nirupacāru | śrīkṛṣṇā sevya sadguru | mā brahmatecā upakāru | hāci mānīṃ || 1573 ||

पद 1574

jeṃ maja tumhāṃ āḍa | hoteṃ bhedāceṃ kavāḍa | teṃ pheḍoni keleṃ goḍa | sevāsukha || 1574 ||

पद 1575

tarī ātāṃ tujhī ājñā | sakaḷa devādhidevarājñā | karīna deīṃ anujñā | bhalatiyeviṣayīṃ || 1575 ||

पद 1576

yayā arjunāciyā bolā | devo nāce sukheṃ bhulalā | mhaṇe viśvaphaḷā jālā | phaḷa hā maja || 1576 ||

पद 1577

uṇeni umacalā sudhākaru | dekhunī āpalā kumaru | maryādā kṣīrasāgaru | visarecinā ? || 1577 ||

पद 1578

aise saṃvādāciyā bahulāṃ | lagna doghāṃciyāṃ āṃtulā | lāgaleṃ dekhoni jālā | nirbharu saṃjayo || 1578 ||

पद 1579

teṇeṃ mhaṇatase saṃjayo | bāpa kṛpānidhī rāvo | to āpulā manobhāvo | arjuneṃsī kelā || 1579 ||

पद 1580

teṇeṃ ucaṃbaḷalepaṇeṃ | saṃjaya dhṛtarāṣṭrāteṃ mhaṇe | jī kaise bādarāyaṇeṃ | rakṣiloṃ doghe ? || 1580 ||

पद 1581

āji tumateṃ avadhārā | nāhīṃ carmacakṣūhī saṃsārā | kīṃ jñānadṛṣṭivyavahārā āṇiletī || 1581 ||

पद 1582

āṇi rathīṃciye rāhāṭī | gheī jo ghoḍeyāsāṭhīṃ | tayā āmhāṃ yā goṣṭī | gocarā hotī || 1582 ||

पद 1583

varī juṃjhāceṃ nirvāṇa | māṃḍaleṃ ase dāruṇa | dohīṃ hārīṃ āpaṇa | hārapije jaiseṃ || 1583 ||

पद 1584

yevaḍhā jiye sāṃkaḍāṃ | kaisā anugraho paiṃ gāḍhā | je brahmānaṃdu ughaḍā | bhogavītase || 1584 ||

पद 1585

aiseṃ saṃjaya bolilā | parī na drave yeru ugalā | caṃdrakiraṇīṃ śivatalā | pāṣāṇu jaisā || 1585 ||

पद 1586

he dekhoni tayācī daśā | maga karīcinā sarisā | parī sukheṃ jālā pisā | bolatase || 1586 ||

पद 1587

bhulavilā harṣavegeṃ | mhaṇauni dhṛtarāṣṭrā sāṃge | yeऱhavīṃ navhe tayājogeṃ | heṃ kīra jāṇeṃ || 1587 ||

पद 1588

maga mhaṇe paiṃ kururājā | aisā baṃdhuputra to tujhā | bolilā teṃ adhokṣajā | goḍa jāleṃ || 1588 ||

पद 1589

अगा पूर्वापर सागर । ययां नामसीचि सिनार । येर आघवें तें नीर । एक जैसें ॥ १५८९ ॥

agā pūrvāpara sāgara | yayāṃ nāmasīci sināra | yera āghaveṃ teṃ nīra | eka jaiseṃ || 1589 ||

पद 1590

taisā śrīkṛṣṇa pārtha aiseṃ | heṃ āṃgācipāsīṃ dise | maga saṃvādīṃ jī nase | kāṃhīṃci bhedu || 1590 ||

पद 1591

paiṃ darpaṇāhūni cokheṃ | donhī hotī sanmukheṃ | tetha yerī yera dekhe | āpaṇapeṃ jaiseṃ || 1591 ||

पद 1592

taisā devesīṃ paṃḍusutu | āpaṇapeṃ devīṃ dekhatu | pāṃḍaveṃsīṃ dekhe anaṃtu | āpaṇapeṃ pārthīṃ || 1592 ||

पद 1593

deva devo bhaktālāgīṃ | jiye vivarūni dekhe āṃgīṃ | yeru tiyecehī bhāgīṃ | donhī dekhe || 1593 ||

पद 1594

āṇika kāṃhīṃca nāhīṃ | mhaṇauni karitī kāī | doghe yekapaṇeṃ pāhīṃ | nāṃdatātī || 1594 ||

पद 1595

ātāṃ bhedu jarī moḍe | tarī praśnottara kāṃ ghaḍe ? | nā bheduci tarī joḍe | saṃvādasukha kāṃ ? || 1595 ||

पद 1596

aiseṃ bolatāṃ dujepaṇeṃ | saṃvādīṃ dvaita giḷaṇeṃ | teṃ aikileṃ bolaṇeṃ | doghāṃceṃ miyāṃ || 1596 ||

पद 1597

uṭūni donhī ārise | voḍavilīyā sarise | koṇa koṇā pāhātase | kalpāveṃ pāṃ ? || 1597 ||

पद 1598

कां दीपासन्मुखु । ठेविलया दीपकु । कोण कोणा अर्थिकु । कोण जाणें ॥ १५९८ ॥

kāṃ dīpāsanmukhu | ṭhevilayā dīpaku | koṇa koṇā arthiku | koṇa jāṇeṃ || 1598 ||

पद 1599

nānā arkāpuḍheṃ arku | udayaliyā āṇiku | koṇa mhaṇe prakāśaku | prakāśya kavaṇa ? || 1599 ||

पद 1600

heṃ nirdhārūṃ jātāṃ phuḍeṃ | nirdhārāsi ṭhaka paḍe | te doghe jāle evaḍhe | saṃvādeṃ sarise || 1600 ||

पद 1601

jī miḷatāṃ donhī udakeṃ | mājī lavaṇa vārūṃ ṭhāke | kīṃ tayāsīṃhī nimikheṃ | teṃci hoya || 1601 ||

पद 1602

taise śrīkṛṣṇa arjuna donhī | saṃvādale teṃ manīṃ | dharitāṃ majahī vānī | teṃci hotase || 1602 ||

पद 1603

aiseṃ mhaṇe nā moṭakeṃ | taṃva hironi sātvikeṃ | āṭhava nelā neṇoṃ keṃ | saṃjayapaṇācā || 1603 ||

पद 1604

romāṃca jaṃva pharake | taṃva taṃva āṃga surake | staṃbha svedāṃteṃ jiṃke | ekalā kaṃpu || 1604 ||

पद 1605

advayānaṃdasparśeṃ | diṭhī rasamaya jālī ase | te aśru navhatī jaiseṃ | dravatvaci || 1605 ||

पद 1606

neṇoṃ kāya na māya poṭīṃ | neṇoṃ kāya guṃphe kaṃṭhīṃ | vāgarthā paḍata miṭhī | usasāṃciyā || 1606 ||

पद 1607

kiṃbahunā sātvikāṃ āṭhāṃ | cācaru māṃḍatāṃ umeṭhā | saṃjayo jālāse cohaṭāṃ | saṃvādasukhācā || 1607 ||

पद 1608

tayā sukhācī aisī jātī | je āpaṇaci dharī śāṃtī | maga puḍhatī dehasmṛtī | lādhalī teṇeṃ || 1608 ||

पद 1609

tevhāṃ baisateni ānaṃdeṃ | mhaṇe jī jeṃ upaniṣadeṃ | neṇatī teṃ vyāsaprasādeṃ | aikileṃ miyāṃ || 1609 ||

पद 1610

aikatāṃci te goṭhī | brahmatvācī paḍilī miṭhī | mītūṃpaṇeṃsīṃ dṛṣṭī | vironi gelī || 1610 ||

पद 1611

he āghaveci kā yoga | jayā ṭhāyā yetī mārga | tayāceṃ vākya savaṃga | keleṃ maja vyāseṃ || 1611 ||

पद 1612

aho arjunāceni miṣeṃ | āpaṇapeṃci dujeṃ aiseṃ | naṭoni āpaṇayā uddeśeṃ | bolileṃ jeṃ deva || 1612 ||

पद 1613

tetha kīṃ mājheṃ śrotra | pāṭāceṃ jāleṃ jī pātra | kāya vānūṃ svataṃtra | sāmarthya śrīguruceṃ || 1613 ||

पद 1614

rāyā heṃ bolatāṃ vismita hoye | teṇeṃci moḍāvalā ṭhāye | ratnīṃ kīṃ ratnakiḷā ye | jhāṃkoḷita jaisī || 1614 ||

पद 1615

himavaṃtīṃcīṃ sarovareṃ | caṃdrodayīṃ hotī kāśmīreṃ | maga sūryāgamīṃ māghāreṃ | dravatva ye || 1615 ||

पद 1616

taisā śarīrāciyā smṛtī | to saṃvādu saṃjaya cittīṃ | dharī āṇi puḍhatī | teṃci hoya || 1616 ||

पद 1617

maga uṭhoni mhaṇe nṛpā | śrīharīciyā viśvarūpā | dekhilayā ugā kāṃ pāṃ | asoṃ lāhasī ? || 1617 ||

पद 1618

na dekhaṇeni jeṃ dise | nāhīṃpaṇeṃci jeṃ ase | visareṃ āṭhave teṃ kaiseṃ | cukaūṃ ātāṃ | || 1618 ||

पद 1619

देखोनि चमत्कारु । कीजे तो नाहीं पैसारु । मजहीसकट महापूरु । नेत आहे ॥ १६१९ ॥

dekhoni camatkāru | kīje to nāhīṃ paisāru | majahīsakaṭa mahāpūru | neta āhe || 1619 ||

पद 1620

aisā śrīkṛṣṇārjuna- | saṃvāda saṃgamīṃ snāna | karūni detase tiḷadāna | ahaṃteceṃ || 1620 ||

पद 1621

tetha asaṃvareṃ ānaṃdeṃ | alaukikahī kāṃhīṃ sphuṃde | śrīkṛṣṇa mhaṇe sadgadeṃ | veḷoveḷāṃ || 1621 ||

पद 1622

yā avasthāṃcī kāṃhīṃ | kauravāṃteṃ parī nāhīṃ | mhaṇauni rāyeṃ teṃ kāṃhīṃ | kalpāveṃ jaṃva || 1622 ||

पद 1623

taṃva jālā sukhalābhu | āpaṇayā karūni svayaṃbhu | bujhāvilā avaṣṭaṃbhu | saṃjayeṃ teṇeṃ || 1623 ||

पद 1624

tetha koṇī yekī avasarī | hoāvī te karūni durī | rāvo mhaṇe saṃjayā parī | kaisī tujhī gā ? || 1624 ||

पद 1625

teṇeṃ tūṃteṃ yetheṃ vyāseṃ | baisavileṃ kāsayā uddeśeṃ | aprasaṃgāmājīṃ aiseṃ | bolasī kāī ? || 1625 ||

पद 1626

rānīṃceṃ rāuḷā neliyā | dāhī diśā mānī suniyā | kāṃ rātrī hoya pāhalayā | niśācarāṃ || 1626 ||

पद 1627

jo jethiṃceṃ gaurava neṇeṃ | tayāsi teṃ bhiṃguḷavāṇeṃ | mhaṇauni aprasaṃgu teṇeṃ | mhaṇāvā kīṃ to || 1627 ||

पद 1628

maga mhaṇe sāṃgeṃ prastuta | udayaleṃse jeṃ utkaḷita | teṃ koṇāsi bā re jaita | deīla śekhīṃ ? || 1628 ||

पद 1629

yeऱhavīṃ viśeṣeṃ bahuteka | āmuceṃ aiseṃ mānasika | je duryodhanāce adhika | pratāpa sadā || 1629 ||

पद 1630

āṇi yerāṃceni pāḍeṃ | daḷahī yāceṃ devhaḍeṃ | mhaṇauni jaita phuḍeṃ | āṇīla nā teṃ ? || 1630 ||

पद 1631

āmhāṃ taṃva game aiseṃ | mā tujheṃ jyotiṣa kaiseṃ | teṃ neṇoṃ saṃjayā ase | taiseṃ sāṃga pāṃ || 1631 ||

पद 1632

yayā bolā saṃjayo mhaṇe | jī yerayerāṃceṃ mī neṇeṃ | parī āyuṣya tetheṃ jiṇeṃ | heṃ phuḍeṃ kīṃ gā || 1632 ||

पद 1633

caṃdru tetheṃ caṃdrikā | śaṃbhu tetheṃ aṃbikā | saṃta tetheṃ vivekā | asaṇeṃ kīṃ jī || 1633 ||

पद 1634

rāvo tetheṃ kaṭaka | saujanya tetheṃ soyarīka | vanhi tetheṃ dāhaka | sāmarthya kīṃ || 1634 ||

पद 1635

dayā tetheṃ dharmu | dharmu tetheṃ sukhāgamu | sukhīṃ puruṣottamu | ase jaisā || 1635 ||

पद 1636

वसंत तेथें वनें । वन तेथें सुमनें । सुमनीं पालिंगनें । सारंगांचीं ॥ १६३६ ॥

vasaṃta tetheṃ vaneṃ | vana tetheṃ sumaneṃ | sumanīṃ pāliṃganeṃ | sāraṃgāṃcīṃ || 1636 ||

पद 1637

गुरु तेथ ज्ञान । ज्ञानीं आत्मदर्शन । दर्शनीं समाधान । आथी जैसें ॥ १६३७ ॥

guru tetha jñāna | jñānīṃ ātmadarśana | darśanīṃ samādhāna | āthī jaiseṃ || 1637 ||

पद 1638

bhāgya tetha vilāsu | sukha tetha ullāsu | heṃ aso tetha prakāśu | sūrya jetheṃ || 1638 ||

पद 1639

taise sakala puruṣārtha | jeṇeṃ svāmī kāṃ sanātha | to śrīkṛṣṇa rāvo jetha | tetha lakṣmī || 1639 ||

पद 1640

āṇi āpuleni kāṃteṃsīṃ | te jagadaṃbā jayāpāsīṃ | aṇimādikīṃ kāya dāsī | navhatī tayāteṃ ? || 1640 ||

पद 1641

kṛṣṇa vijayasvarūpa nijāṃgeṃ | to rāhilā ase jeṇeṃ bhāgeṃ | taiṃ jayo lāgavegeṃ | tetheṃci āhe || 1641 ||

पद 1642

vijayo nāmeṃ arjuna vikhyātu | vijayasvarūpa śrīkṛṣṇanāthu | śriyesīṃ vijaya niścitu | tetheṃci ase || 1642 ||

पद 1643

tayāciye deśīṃcyā jhāḍīṃ | kalpatarūteṃ hoḍī | na jiṇāveṃ kāṃ yevaḍhīṃ | māyabāpeṃ asatāṃ ? || 1643 ||

पद 1644

te pāṣāṇahī āghaveṃ | ciṃtāratneṃ kāṃ nohāve ? | tiye bhūmike kāṃ na yāveṃ | suvarṇatva ? || 1644 ||

पद 1645

tayāciyā gāṃvīṃciyā | nadī amṛteṃ vāhāviyā | navala kāyi rāyā | vicārīṃ pāṃ || 1645 ||

पद 1646

tayāce bisāṭa śabda | sukheṃ mhaṇoṃ yetī veda | sadeha saccidānaṃda | kāṃ na vhāve te ? || 1646 ||

पद 1647

paiṃ svargāpavarga donhī | iyeṃ padeṃ jayā adhīnīṃ | to śrīkṛṣṇa bāpa jananī | kamaḷā jayā || 1647 ||

पद 1648

mhaṇauni jiyā bāhīṃ ubhā | to lakṣmīyecā vallabhā | tetheṃ sarvasiddhī svayaṃbhā | yera mī neṇeṃ || 1648 ||

पद 1649

āṇi samudrācā meghu | upayogeṃ tayāhūni cāṃgu | taisā pārthīṃ āji lāgu | āhe taye || 1649 ||

पद 1650

kanakatvadīkṣāgurū | lohā parisu hoya kīrū | parī jagā positā vyavahāru | teṃci jāṇeṃ || 1650 ||

पद 1651

yetha gurutvā yetase uṇeṃ | aiseṃ jhaṇeṃ koṇhī mhaṇe | vanhi prakāśa dīpapaṇeṃ | prakāśī āpulā || 1651 ||

पद 1652

taisā devāciyā śaktī | pārthu devāsīci bahutī | parī māne iye stutī | gaurava ase || 1652 ||

पद 1653

āṇi putreṃ mī sarva guṇīṃ | jiṇāvā he bāpā śirāṇī | tarī te śāraṅgapāṇī | phaḷā ālī || 1653 ||

पद 1654

kiṃbahunā aisā nṛpā | pārthu jālāse kṛṣṇakṛpā | to jayākaḍe sākṣepā | rīti āhe || 1654 ||

पद 1655

toci gā vijayāsi ṭhāvo | yetha tuja koṇa saṃdeho ? | tetha na ye tarī vāvo | vijayoci hoya || 1655 ||

पद 1656

mhaṇauni jetha śrī tetheṃ śrīmaṃtu | jetha to paṃḍūcā sutu | tetha vijaya samastu | abhyudayo tetha || 1656 ||

पद 1657

jarī vyāsāceni sāceṃ | dhire mana tumaceṃ | tarī yā bolāceṃ | dhruvaci mānā || 1657 ||

पद 1658

जेथ तो श्रीवल्लभु । जेथ भक्तकदंबु । तेथ सुख आणि लाभु । मंगळाचा ॥ १६५८ ॥

jetha to śrīvallabhu | jetha bhaktakadaṃbu | tetha sukha āṇi lābhu | maṃgaḷācā || 1658 ||

पद 1659

yā bolā āna hoye | tarī vyāsācā aṃku na vāhe | aiseṃ gājoni bāheṃ | ubhilī teṇeṃ || 1659 ||

पद 1660

evaṃ bhāratācā āvāṃkā | āṇūni ślokā yekā | saṃjayeṃ kurunāyakā | didhalā hātīṃ || 1660 ||

पद 1661

jaisā neṇoṃ kevaḍhā vanhī | parī guṇāgrīṃ ṭheūnī | āṇije sūryācī hānī | nistarāvayā || 1661 ||

पद 1662

taiseṃ śabdabrahma anaṃta | jāleṃ savālakṣa bhārata | bhāratāceṃ śateṃ sāta | sarvasva gītā || 1662 ||

पद 1663

tayāṃhī sātāṃ śatāṃcā | ityarthu hā śloka śeṣīṃcā | vyāsaśiṣya saṃjayācā | pūrṇodgāru jo || 1663 ||

पद 1664

yeṇeṃ yekeṃci ślokeṃ | rāhe teṇeṃ asakeṃ | avidyājātāceṃ nikeṃ | jiṃtaleṃ hoya || 1664 ||

पद 1665

aiseṃ śloka śateṃ sāta | gītecīṃ padeṃ āṃgeṃ vāhata | padeṃ mhaṇoṃ kīṃ paramāmṛta | gītākāśīṃceṃ || 1665 ||

पद 1666

kīṃ ātmarājāciye sabhe | gīte voḍavale he khāṃbe | maja śloka pratibhe | aise yeta || 1666 ||

पद 1667

kīṃ gītā he saptaśatī | maṃtrapratipādya bhagavatī | mohamahiṣā mukti | ānaṃdalī ase || 1667 ||

पद 1668

mhaṇauni maneṃ kāyeṃ vācā | jo sevaku hoīla iyecā | to svānaṃdāsāmrājyācā | cakravartī karī || 1668 ||

पद 1669

kīṃ avidyātimiraroṃkheṃ | śloka sūryāteṃ paijā jiṃkeṃ | aise prakāśile gītāmiṣeṃ | rāyeṃ śrīkṛṣṇeṃ || 1669 ||

पद 1670

kīṃ ślokākṣaradrākṣalatā | māṃḍava jālī āhe gītā | saṃsārapathaśrāṃtā | visaṃvāvayā || 1670 ||

पद 1671

kīṃ sabhāgyasaṃtīṃ bhramarīṃ | kele te ślokakalhārīṃ | śrīkṛṣṇākhyasarovarīṃ | sāsinnalī he || 1671 ||

पद 1672

kīṃ śloka navhatī āna | game gīteceṃ mahimāna | vākhāṇite baṃdījana | udaṃḍa jaise || 1672 ||

पद 1673

kīṃ ślokāṃciyā āvārā | sāta śateṃ karūni suṃdarā | sarvāgama gītāpurā | vasoṃ āle || 1673 ||

पद 1674

kīṃ nijakāṃtā ātmayā | āvaḍī gītā miḷāvayā | śloka navhatī bāhyā | pasaru kā jo || 1674 ||

पद 1675

kīṃ gītākamaḷīṃce bhṛṃga | kīṃ he gītāsāgarataraṃga | kīṃ harīce he turaṃga | gītārathīṃce || 1675 ||

पद 1676

kīṃ śloka sarvatīrtha saṃghātu | ālā śrīgītegaṃge āṃtu | je arjuna nara siṃhasthu | jālā mhaṇauni || 1676 ||

पद 1677

kīṃ nohe he ślokaśreṇī | aciṃtyacittaciṃtāmaṇī | kīṃ nirvikalpāṃ lāvaṇī | kalpatarūṃcī || 1677 ||

पद 1678

aisiyā śateṃ sāta ślokāṃ | parī āgaḷā yekayekā | ātāṃ koṇa vegaḷikā | vānāvāṃ pāṃ | || 1678 ||

पद 1679

तान्ही आणि पारठी । इया कामधेनूतें दिठी । सूनि जैसिया गोठी । कीजती ना ॥ १६७९ ॥

tānhī āṇi pāraṭhī | iyā kāmadhenūteṃ diṭhī | sūni jaisiyā goṭhī | kījatī nā || 1679 ||

पद 1680

dīpā āgilu māgilu | sūryu dhākuṭā vaḍīlu | amṛtasiṃdhu kholu | uthaḷu kāyasā | || 1680 ||

पद 1681

taise pahile sarate | śloka na mhaṇāve gīte | junīṃ navīṃ pārijāteṃ | āhātī kāī ? || 1681 ||

पद 1682

āṇi ślokā pāḍu nāhīṃ | heṃ kīra samarthu kāī | yetha vācya vācakahī | bhāgu na dharī || 1682 ||

पद 1683

je iye śāstrīṃ yeku | śrīkṛṣṇaci vācya vācaku | heṃ prasiddha jāṇe loku | bhalatāhī || 1683 ||

पद 1684

yetheṃ artheṃ teṃci pāṭheṃ | joḍe yevaḍheni dhaṭeṃ | vācyavācaka yekavaṭeṃ | sādhiteṃ śāstra || 1684 ||

पद 1685

mhaṇauni maja kāṃhīṃ | samarthanīṃ ātāṃ viṣaya nāhīṃ | gītā jāṇā he vāṅgmayī | śrīmūrti prabhūci || 1685 ||

पद 1686

śāstra vācyeṃ artheṃ phaḷe | maga āpaṇa māvaḷe | taiseṃ navheṃ heṃ sagaḷeṃ | parabrahmaci || 1686 ||

पद 1687

kaisā viśvāciyā kṛpā | karūni mahānaṃda sopā | arjunavyājeṃ rūpā | āṇilā deveṃ || 1687 ||

पद 1688

cakorāceni nimitteṃ | tinhī bhuvaneṃ saṃtapteṃ | nivavilīṃ kaḷāṃvateṃ | caṃdreṃ jevīṃ || 1688 ||

पद 1689

kāṃ gautamāceni miṣeṃ | kaḷikāḷajvarītoddeśeṃ | pāṇiḍhāḷu girīśeṃ | gaṃgeṃcā kelā || 1689 ||

पद 1690

taiseṃ gīteceṃ heṃ dubhateṃ | vatsa karūni pārthāteṃ | dubhinnalī jagāpurateṃ | śrīkṛṣṇa gāya || 1690 ||

पद 1691

yethe jīveṃ jarī nāhāla | tarī heṃci kīra hoāla | nātarī pāṭhamiṣeṃ tiṃbāla | jībhaci jarī || 1691 ||

पद 1692

तरी लोह एकें अंशें । झगटलिया परीसें । येरीकडे अपैसें । सुवर्ण होय ॥ १६९२ ॥

tarī loha ekeṃ aṃśeṃ | jhagaṭaliyā parīseṃ | yerīkaḍe apaiseṃ | suvarṇa hoya || 1692 ||

पद 1693

taisī pāṭhācī te vāṭī | ślokapāda lāvā nā jaṃva voṭhīṃ | taṃva brahmatecī puṣṭī | yeīla āṃgā || 1693 ||

पद 1694

nā yeṇesīṃ mukha vāṃkaḍeṃ | karūni ṭhākāla kānavaḍeṃ | tarī kānīṃhī ghetāṃ paḍe | teci lekha || 1694 ||

पद 1695

je he śravaṇeṃ pāṭheṃ artheṃ | gītā nedī mokṣāārauteṃ | jaisā samarthu dātā koṇhāteṃ | nāsti na mhaṇe || 1695 ||

पद 1696

mhaṇauni jāṇatayā savā | gītāci yekī sevā | kāya karāla āghavāṃ | śāstrīṃ yerīṃ || 1696 ||

पद 1697

āṇi kṛṣṇārjunīṃ mokaḷī | goṭhī cāvaḷilī je nirāḷī | te śrīvyāseṃ kelī karataḷīṃ | ghevoṃ ye aisī || 1697 ||

पद 1698

बाळकातें वोरसें । माय जैं जेवऊं बैसे । तैं तया ठाकती तैसे । घांस करी ॥ १६९८ ॥

bāḷakāteṃ voraseṃ | māya jaiṃ jevaūṃ baise | taiṃ tayā ṭhākatī taise | ghāṃsa karī || 1698 ||

पद 1699

kāṃ aphāṭā samīraṇā | āpaiteṃpaṇa śāhāṇā | keleṃ jaiseṃ viṃjaṇā | nirmūniyāṃ || 1699 ||

पद 1700

taiseṃ śabdeṃ jeṃ na labhe | teṃ ghaḍūniyā anuṣṭubheṃ | strīśūdrādi pratibhe | sāmāvileṃ || 1700 ||

पद 1701

svātīceni pāṇiyeṃ | na hotī jarī motiyeṃ | tarī aṃgīṃ suṃdarāṃciye | kāṃ śobhitī tiyeṃ ? || 1701 ||

पद 1702

nādu vādyā na yetāṃ | tarī kāṃ gocaru hotā | phuleṃ na hotāṃ ghepatā | āmodu kevīṃ ? || 1702 ||

पद 1703

goḍīṃ na hotī pakvānneṃ | tarī kāṃ phāvatī rasaneṃ ? | darpaṇāvīṇa nayaneṃ | nayanu kāṃ dise ? || 1703 ||

पद 1704

draṣṭā śrīgurumūrtī | na rigatā dṛśyapaṃthīṃ | tarī kāṃ hyā upāstī | ākaḷatā to ? || 1704 ||

पद 1705

taiseṃ vastu jeṃ asaṃkhyāta | tayā saṃkhyā śateṃ sāta | na hotī tarī koṇā yetha | phāvoṃ śakateṃ ? || 1705 ||

पद 1706

megha siṃdhūceṃ pāṇī vāhe | tarī jaga tayāteṃci pāhe | kāṃ je umapa te noheṃ | ṭhākateṃ koṇhā || 1706 ||

पद 1707

āṇi vācā jeṃ na pave | teṃ he śloka na hote barave | tarī kāneṃ mukheṃ phāve | aiseṃ kāṃ hoteṃ ? || 1707 ||

पद 1708

mhaṇauni śrīvyāsācā hā thoru | viśvā jālā upakāru | je śrīkṛṣṇa uktī ākāru | graṃthācā kelā || 1708 ||

पद 1709

āṇi toci hā mī ātāṃ | śrīvyāsācīṃ padeṃ pāhatāṃ pāhatāṃ | āṇilā śravaṇapathā | maऱhāṭhiyā || 1709 ||

पद 1710

vyāsādikāṃce unmekha | rāhāṭatī jetha sāśaṃka | tetha mīhī raṃka yeka | cāvaḷī karīṃ || 1710 ||

पद 1711

parī gītā īśvaru bhoḷā | le vyāsoktikusumamāḷā | tarī mājhiyā durvādaḷā | nā na mhaṇe kīṃ || 1711 ||

पद 1712

āṇi kṣīrasiṃdhūciyā taṭā | pāṇiyā yetī gajaghaṭā | tetha kāya murakuṭā | vārijata ase ? || 1712 ||

पद 1713

pāṃkha phuṭe pāṃkhirūṃ | nuḍe tarī nabhīṃca sthirū | gagana ākramī satvarū | to garuḍahī tetha || 1713 ||

पद 1714

rājahaṃsāceṃ cālaṇeṃ | bhūtaḷīṃ jāliyā śāhāṇeṃ | āṇikeṃ kāya koṇeṃ | cālāvecinā ? || 1714 ||

पद 1715

jī āpuleni avakāśeṃ | agādha jaḷa ghepe kalaśeṃ | cuḷīṃ cūḷapaṇa aiseṃ | bharūni na nighe ? || 1715 ||

पद 1716

divaṭīcyā āṃgīṃ thorī | tarī te bahu teja dharī | vātī āpuliyā parī | āṇīca kīṃ nā ? || 1716 ||

पद 1717

jī samudrāceni paiseṃ | samudrīṃ ākāśa ābhāse | thillarīṃ thillarāaiseṃ | biṃbeci paiṃ || 1717 ||

पद 1718

tevīṃ vyāsādika mahāmatī | vāvaroṃ yetī iye graṃthīṃ | mā āmhī ṭhākoṃ he yukti | na miḷe kīra ? || 1718 ||

पद 1719

jiye sāgarīṃ jaḷacareṃ | saṃcaratī maṃdarākāreṃ | tetha dekhoni śaphareṃ yereṃ | pohoṃ na lāhatī ? || 1719 ||

पद 1720

aruṇa āṃgājavaḷike | mhaṇauni sūryāteṃ dekheṃ | mā bhūtaḷīṃcī na dekhe | muṃgī kāī ? || 1720 ||

पद 1721

yālāgīṃ āmhāṃ prākṛtāṃ | deśikāreṃ baṃdheṃ gītā | mhaṇaṇeṃ heṃ anucitā | kāraṇa nohe || 1721 ||

पद 1722

āṇi bāpu puḍhāṃ jāye | te gheta pāulācī soye | bāḷa ye tarī na lāhe | pāvoṃ kāyī ? || 1722 ||

पद 1723

taisā vyāsācā māgovā ghetu | bhāṣyakārāteṃ vāṭa pusatu | ayogyahī mī na pavatu | keṃ jāīna ? || 1723 ||

पद 1724

āṇi pṛthvī jayāciyā kṣamā | nubage sthāvara jaṃgamā | jayāceni amṛteṃ caṃdramā | nivavī jaga || 1724 ||

पद 1725

jayāceṃ āṃgika asikeṃ | teja lāhoni arkeṃ | āṃdhārāceṃ sāvāikeṃ | loṭijata āhe || 1725 ||

पद 1726

samudrā jayāceṃ toya | toyā jayāceṃ mādhurya | mādhuryā sauṃdarya | jayāceni || 1726 ||

पद 1727

पवना जयाचें बळ । आकाश जेणें पघळ । ज्ञान जेणें उज्वळ । चक्रवर्ती ॥ १७२७ ॥

pavanā jayāceṃ baḷa | ākāśa jeṇeṃ paghaḷa | jñāna jeṇeṃ ujvaḷa | cakravartī || 1727 ||

पद 1728

वेद जेणें सुभाष । सुख जेणें सोल्लास । हें असो रूपस । विश्व जेणें ॥ १७२८ ॥

veda jeṇeṃ subhāṣa | sukha jeṇeṃ sollāsa | heṃ aso rūpasa | viśva jeṇeṃ || 1728 ||

पद 1729

to sarvopakārī samarthu | sadguru śrīnivṛttināthu | rāhāṭata ase majahī āṃtu | righoniyāṃ || 1729 ||

पद 1730

ātāṃ āyatī gītā jagīṃ | mī sāṃgeṃ maऱhāṭhiyā bhaṃgīṃ | yetha keṃ vismayālāgīṃ | ṭhāvo āhe || 1730 ||

पद 1731

śrīguruceni nāṃveṃ mātī | ḍoṃgarīṃ jayāpāsīṃ hotī | teṇeṃ koḷiyeṃ trijagatīṃ | yekavada kelī || 1731 ||

पद 1732

caṃdaneṃ vedhalīṃ jhāḍeṃ | jālīṃ caṃdanāceni pāḍeṃ | vasiṣṭheṃ māṃnilī kīṃ bhāṃḍe | bhānūsīṃ śāṭī || 1732 ||

पद 1733

mā mī tava cittāthilā | āṇi śrīguru aisā dādulā | jo diṭhīveni āpulā | baisavī padīṃ || 1733 ||

पद 1734

ādhīṃci dekhaṇī diṭhī | varī sūrya puravī pāṭhī | taiṃ na dise aisī goṭhī | keṃhī āhe ? || 1734 ||

पद 1735

mhaṇauni mājheṃ nitya nave | śvāsośvāsahī prabaṃdha hoāve | śrīgurukṛpā kāya nohe | jñānadevo mhaṇe || 1735 ||

पद 1736

yākāraṇeṃ miyāṃ | śrīgītārthu maऱhāṭhiyā | kelā lokāṃ yayā | diṭhīcā viṣo || 1736 ||

पद 1737

parī maऱhāṭhe bolaraṃgeṃ | kavaḷitāṃ paiṃ gītāṃgeṃ | taiṃ gātayāceni pāṃgeṃ | yekāḍhatāṃ nohe || 1737 ||

पद 1738

mhaṇauni gītā gāvoṃ mhaṇe | teṃ gāṇiveṃ hotī leṇeṃ | nā mokaḷe tarī uṇeṃ | gītāhī āṇita || 1738 ||

पद 1739

suṃdara āṃgīṃ leṇeṃ na sūye | taiṃ to mokaḷā śṛṃgāru hoye | nā leileṃ tarī āhe | taiseṃ keṃ ucita ? || 1739 ||

पद 1740

kāṃ motiyāṃcī jaisī jātī | sonayāhī māna detī | nātarī mānavitī | aṃgeṃci saḍīṃ || 1740 ||

पद 1741

nānā guṃphilīṃ kāṃ mokaḷīṃ | uṇīṃ na hotī parīmaḷīṃ | vasaṃtāgamīṃcīṃ vāṭoḷīṃ | mogarīṃ jaisīṃ || 1741 ||

पद 1742

taisā gāṇiveteṃ miravī | gītevīṇahī raṃgu dāvīṃ | to lābhācā prabaṃdhu oṃvī | kelā miyāṃ || 1742 ||

पद 1743

teṇeṃ ābālasubodheṃ | ovīyeceni prabaṃdheṃ | brahmarasasusvādeṃ | akṣareṃ guṃthilīṃ || 1743 ||

पद 1744

ātāṃ caṃdanācyā taruvarīṃ | parīmaḷālāgīṃ phulavarīṃ | pārukhaṇeṃ jiyāparī | lāgenā kīṃ || 1744 ||

पद 1745

taisā prabaṃdhu hā śravaṇīṃ | lāgatakheṃvo samādhi āṇī | aikiliyāhī vākhāṇī | kāya vyasana na lavī ? || 1745 ||

पद 1746

pāṭha karitāṃ vyājeṃ | pāṃḍityeṃ yetī veṣaje | taiṃ amṛtāteṃ neṇije | phāvaliyā || 1746 ||

पद 1747

taiseṃni āitepaṇeṃ | kavitva jāleṃ heṃ upeṇeṃ | manana nididhyāsa śravaṇeṃ | jiṃtileṃ ātāṃ || 1747 ||

पद 1748

he svānaṃdabhogācī sela | bhalatayasīci deīla | sarveṃdriyāṃ poṣavīla | śravaṇākaravīṃ || 1748 ||

पद 1749

caṃdrāteṃ āṃgavaṇeṃ | bhogūni cakora śāhāṇe | parī phāve jaiseṃ cāṃdiṇeṃ | bhalatayāhī || 1749 ||

पद 1750

taiseṃ adhyātmaśāstrīṃ yiye | aṃtaraṃgaci adhikāriye | parī loku vākcāturyeṃ | hoīla sukhiyā || 1750 ||

पद 1751

aiseṃ śrīnivṛttināthāceṃ | gaurava āhe jī sāceṃ | graṃthu nohe heṃ kṛpeceṃ | vaibhava tiye || 1751 ||

पद 1752

kṣīrasiṃdhu parisarīṃ | śaktīcyā karṇakuharīṃ | neṇoṃ kaiṃ śrītripurārīṃ | sāṃgitaleṃ jeṃ || 1752 ||

पद 1753

teṃ kṣīrakalloḷāāṃtu | makarodarīṃ guptu | hotā tayācā hātu | paiṭheṃ jāleṃ || 1753 ||

पद 1754

to matsyeṃdra saptaśṛṃgīṃ | bhagnāvayavā cauraṃgī | bheṭalā kīṃ to sarvāṃgīṃ | saṃpūrṇa jālā || 1754 ||

पद 1755

maga samādhi avyutthayā | bhogāvī vāsanā yayā | te mudrā śrīgorakṣarāyā | didhalī mīnīṃ || 1755 ||

पद 1756

teṇeṃ yogābjinīsarovaru | viṣayavidhvaṃsaikavīru | tiye padīṃ kāṃ sarveśvaru | abhiṣekilā || 1756 ||

पद 1757

maga tihīṃ teṃ śāṃbhava | advayānaṃdavaibhava | saṃpādileṃ saprabhava | śrīgahinīnāthā || 1757 ||

पद 1758

teṇeṃ kaḷikaḷitu bhūtāṃ | ālā dekhoni nirutā | te ājñā śrīnivṛttināthā | didhalī aisī || 1758 ||

पद 1759

nā ādiguru śaṃkarā- | lāgoni śiṣyaparaṃparā | bodhācā hā saṃsarā | jālā jo āmuteṃ || 1759 ||

पद 1760

to hā tūṃ gheūni āghavā | kaḷīṃ giḷitayāṃ jīvāṃ | sarva prakārīṃ dhāṃvā | karīṃ pāṃ vegīṃ || 1760 ||

पद 1761

ādhīṃca taṃva to kṛpāḷu | varī guruājñecā bolū | jālā jaisā varṣākāḷū | khavaḷaṇeṃ meghāṃ || 1761 ||

पद 1762

maga ārtāceni voraseṃ | gītārthagraṃthanamiseṃ | varṣalā śāṃtaraseṃ | to hā graṃthu || 1762 ||

पद 1763

tetha puḍhāṃ mī bāpiyā | māṃḍalā ārtī āpuliyā | kīṃ yāsāṭhīṃ yevaḍhiyā | āṇiloṃ yaśā || 1763 ||

पद 1764

evaṃ gurukrameṃ lādhaleṃ | samādhidhana jeṃ āpuleṃ | teṃ graṃtheṃ bodhauni didhaleṃ | gosāvī maja || 1764 ||

पद 1765

vāṃcūni paḍhe nā vācī | nā sevāhī jāṇeṃ svāmīcī | aiśiyā maja graṃthācī | yogyatā keṃ ase ? || 1765 ||

पद 1766

parī sācaci gurunātheṃ | nimitta karūni māteṃ | prabaṃdhavyājeṃ jagāteṃ | rakṣileṃ jāṇā || 1766 ||

पद 1767

taऱhī purohitaguṇeṃ | mī boliloṃ pureṃ uṇeṃ | teṃ tumhīṃ māulīpaṇeṃ | upasāhijo jī || 1767 ||

पद 1768

śabda kaisā ghaḍije | prameyīṃ kaiseṃ pāṃ caḍhijeṃ | aḷaṃkāru mhaṇije | kāya teṃ neṇeṃ || 1768 ||

पद 1769

sāyikhaḍeyāceṃ bāhuleṃ | cālavityā sūtrāceni cāle | taisā māteṃ dāvīta bole | svāmī to mājhā || 1769 ||

पद 1770

yālāgīṃ mī guṇadoṣa- | viṣīṃ kṣamāvinā viśeṣa | je mī saṃjāta graṃthaloṃ dekha | ācāryeṃ kīṃ || 1770 ||

पद 1771

āṇi tumhāṃ saṃtāṃciye sabhe | jeṃ uṇīveṃsī ṭhāke ubheṃ | teṃ pūrṇa nohe tarī taiṃ lobheṃ | tumhāṃsīci kopeṃ || 1771 ||

पद 1772

sivataliyāhī parīseṃ | lohatvāciye avadase | na mukije āyaseṃ | taiṃ kavaṇā bolu | || 1772 ||

पद 1773

vohaḷeṃ heṃci karāveṃ | je gaṃgeceṃ āṃga ṭhākāveṃ | magahī gaṃgā jarī nohāveṃ | taiṃ to kāya karī ? || 1773 ||

पद 1774

mhaṇauni bhāgyayogeṃ bahuveṃ | tumhāṃ saṃtāṃceṃ mī pāye | pātaloṃ ātāṃ keṃ lāhe | uṇeṃ jagīṃ | || 1774 ||

पद 1775

aho jī mājheni svāmī | maja saṃta joḍuni tumhīṃ | didhaleti teṇeṃ sarvakāmīṃ | parīpūrṇa jāloṃ || 1775 ||

पद 1776

pāhā pāṃ māteṃ tumhāṃ sāṃgaḍeṃ | māhera teṇeṃ suravāḍeṃ | graṃthāceṃ āḷiyāḍeṃ | siddhī geleṃ || 1776 ||

पद 1777

jī kanakāceṃ nikhaḷa | votūṃ yeīla bhūmaṃḍaḷa | ciṃtāratnīṃ kuḷācaḷa | nirmūṃ yetī || 1777 ||

पद 1778

sātāṃhī ho sāgarāṃteṃ | sopeṃ bharitāṃ amṛteṃ | duvāḍa nohe tārāṃteṃ | caṃdra karitāṃ || 1778 ||

पद 1779

kalpatarūce ārāma | lāvitāṃ nāhīṃ viṣama | parī gītārthāceṃ varma | nivaḍūṃ na ye || 1779 ||

पद 1780

to mī yeku sarva mukā | boloni maऱhāṭhiyā bhākhā | karī ḍoḷevarī lokāṃ | ghevoṃ ye aiseṃ jeṃ || 1780 ||

पद 1781

hā graṃthasāgaru yevhaḍhā | utaroni pailīkaḍā | kīrtivijayācā dheṃḍā | nāce jo kāṃ || 1781 ||

पद 1782

gītārthācā āvāru | kalaśeṃsīṃ mahāmeru | racūni mājīṃ śrīguru- | liṃga jeṃ pūjīṃ || 1782 ||

पद 1783

gītā niṣkapaṭa māya | cukoni tānheṃ hiṃḍe jeṃ vāya | teṃ māyapūtā bheṭī hoya | hā dharma tumacā || 1783 ||

पद 1784

tumhāṃ sajjanāṃceṃ keleṃ | ākaḷunī jī mī boleṃ | jñānadeva mhaṇe theṃkuleṃ | taiseṃ noheṃ || 1784 ||

पद 1785

kāya bahu boloṃ sakaḷāṃ | meḷaviloṃ janmaphaḷā | graṃthasiddhīcā sohaḷā | dāvilā jo hā || 1785 ||

पद 1786

miyāṃ jaisajaisiyā āśā | kelā tumacā bharaṃvasā | te puravūni jī bahuvasā | āṇiloṃ sukhā || 1786 ||

पद 1787

majalāgīṃ graṃthācī svāmī | dujīṃ sṛṣṭī je he kelī tumhī | teṃ pāhoni hāṃsoṃ āmhīṃ | viśvāmitrāteṃhī || 1787 ||

पद 1788

je asoni triśaṃkudoṣeṃ | dhātayāhī āṇāveṃ voseṃ | teṃ nāsateṃ kīje kīṃ aiseṃ | nirmāveṃ nāhīṃ || 1788 ||

पद 1789

śaṃbhū upamanyuceni moheṃ | kṣīrasāgarūhī kelā āhe | yetha tohī upame sarī nohe | je viṣagarbha kīṃ || 1789 ||

पद 1790

aṃdhakāru niśācarāṃ | giḷitāṃ sūryeṃ carācarāṃ | dhāṃvā kelā tarī kharā | tāunī kīṃ to || 1790 ||

पद 1791

tātaliyāhī jagākāraṇeṃ | caṃdreṃ veṃcileṃ cāṃdaṇeṃ | tayā sadoṣā kevīṃ mhaṇe | sārikheṃ heṃ || 1791 ||

पद 1792

mhaṇauni tumhīṃ maja saṃtīṃ | graṃtharūpa jo hā trijagatīṃ | upayoga kelā to puḍhatī | nirupama jī || 1792 ||

पद 1793

kiṃbahunā tumaceṃ keleṃ | dharmakīrtana heṃ siddhī neleṃ | yetha mājheṃ jī uraleṃ | pāīkapaṇa || 1793 ||

पद 1794

ātāṃ viśvātmakeṃ deveṃ | yeṇeṃ vāgyajñeṃ toṣāveṃ | toṣoni maja dyāveṃ | pasāyadāna heṃ || 1794 ||

पद 1795

je khaḷāṃcī vyaṃkaṭī sāṃḍo | tayāṃ satkarmīṃ ratī vāḍho | bhūtāṃ paraspareṃ paḍo | maitra jīvāceṃ || 1795 ||

पद 1796

duritāceṃ timira jāvo | viśva svadharmasūryeṃ pāho | jo jeṃ vāṃchīla to teṃ lāho | prāṇijāta || 1796 ||

पद 1797

varṣata sakaḷamaṃgaḷīṃ | īśvaraniṣṭhāṃcī māṃdiyāḷī | anavarata bhūmaṃḍaḷīṃ | bheṭatu bhūtāṃ || 1797 ||

पद 1798

calāṃ kalpatarūṃce arava | cetanā ciṃtāmaṇīceṃ gāṃva | bolate je arṇava | pīyūṣāce || 1798 ||

पद 1799

caṃdrame je alāṃchana | mārtaṃḍa je tāpahīna | te sarvāṃhī sadā sajjana | soyare hotu || 1799 ||

पद 1800

kiṃbahunā sarvasukhīṃ | pūrṇa hoūni tihīṃ lokīṃ | bhajijo ādipurukhīṃ | akhaṃḍita || 1800 ||

पद 1801

āṇi graṃthopajīviye | viśeṣīṃ lokīṃyeṃ | dṛṣṭādṛṣṭa vijayeṃ | hoāveṃ jī || 1801 ||

पद 1802

tetha mhaṇe śrīviśveśarāvo | hā hoīla dānapasāvo | yeṇeṃ vareṃ jñānadevo | sukhiyā jhālā || 1802 ||

पद 1803

aiseṃ yugīṃ parī kaḷīṃ | āṇi mahārāṣṭramaṃḍaḷīṃ | śrīgodāvarīcyā kūlīṃ | dakṣiṇaliṃgīṃ || 1803 ||

पद 1804

tribhuvanaikapavitra | anādi paṃcakrośa kṣetra | jetha jagāceṃ jīvanasūtra | śrīmahālayā ase || 1804 ||

पद 1805

tetha yaduvaṃśavilāsu | jo sakaḷakaḷānivāsu | nyāyāteṃ poṣī kṣitīśu | śrīrāmacaṃdru || 1805 ||

पद 1806

tetha maheśānvayasaṃbhūteṃ | śrīnivṛttināthasuteṃ | keleṃ jñānadeveṃ gīte | deśīkāra leṇeṃ || 1806 ||

पद 1807

evaṃ bhāratācyā gāṃvīṃ | bhīṣmanāma prasiddha parvīṃ | śrīkṛṣṇārjunīṃ baravī | goṭhī je kelī || 1807 ||

पद 1808

jeṃ upaniṣadāṃceṃ sāra | sarva śāstrāṃceṃ māhera | paramahaṃsīṃ sarovara | sevije jeṃ || 1808 ||

पद 1809

tiyeṃ gītecā kalaśu | saṃpūrṇa hā aṣṭādaśu | mhaṇe nivṛttidāsu | jñānadevo || 1809 ||

पद 1810

puḍhatī puḍhatī puḍhatī | iyā graṃthapuṇyasaṃpattī | sarvasukhīṃ sarvabhūtīṃ | saṃpūrṇa hoīje || 1810 ||

पद 1811

śake bārāśateṃ bārottareṃ | taiṃ ṭīkā kelī jñāneśvareṃ | saccidānaṃdabābā ādareṃ | lekhaku jāhalā || 1811 ||

इति श्री ज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां अष्टादशोध्यायः ॥

iti śrī jñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ aṣṭādaśodhyāyaḥ ||

|| śrīkṛṣṇārpaṇamastu || || śubhaṃ bhavatu || || śrī paramātmane namaḥ || || tatsat brahmārpaṇamastu ||

गीता श्लोक

गीता श्लोक पद 1

arjuna uvāca | saṃnyāsasya mahābāho tattvamicchāmi veditum | tyāgasya ca hṛṣīkeśa pṛthakkeśiniṣūdana || 1||

गीता श्लोक पद 2

śrībhagavānuvāca | kāmyānāṃ karmaṇāṃ nyāsaṃ saṃnyāsaṃ kavayo viduḥ | sarvakarmaphalatyāgaṃ prāhustyāgaṃ vicakṣaṇāḥ || 2||

गीता श्लोक पद 3

tyājyaṃ doṣavadityeke karma prāhurmanīṣiṇaḥ | yajñadānatapaḥkarma na tyājyamiti cāpare || 3||

गीता श्लोक पद 4

niścayaṃ śṛṇu me tatra tyāge bharatasattama | tyāgo hi puruṣavyāghra trividhaḥ samprakīrtitaḥ || 4||

गीता श्लोक पद 5

yajñadānatapaḥkarma na tyājyaṃ kāryameva tat | yajño dānaṃ tapaścaiva pāvanāni manīṣiṇām || 5||

गीता श्लोक पद 6

etānyapi tu karmāṇi saṇgaṃ tyaktvā phalāni ca | kartavyānīti me pārtha niścitaṃ matamuttamam || 6||

गीता श्लोक पद 7

niyatasya tu saṃnyāsaḥ karmaṇo nopapadyate | mohāttasya parityāgastāmasaḥ parikīrtitaḥ || 7||

गीता श्लोक पद 8

duḥkhamityeva yatkarma kāyakleśabhayāttyajet | sa kṛtvā rājasaṃ tyāgaṃ naiva tyāgaphalaṃ labhet || 8||

गीता श्लोक पद 9

kāryamityeva yatkarma niyataṃ kriyate'rjuna | saṇgaṃ tyaktvā phalaṃ caiva sa tyāgaḥ sāttviko mataḥ || 9||

गीता श्लोक पद 10

na dveṣṭyakuśalaṃ karma kuśale nānuṣajjate | tyāgī sattvasamāviṣṭo medhāvī chinnasaṃśayaḥ || 10||

गीता श्लोक पद 11

na hi dehabhṛtā śakyaṃ tyaktuṃ karmāṇyaśeṣataḥ | yastu karmaphalatyāgī sa tyāgītyabhidhīyate || 11||

गीता श्लोक पद 12

aniṣṭamiṣṭaṃ miśraṃ ca trividhaṃ karmaṇaḥ phalam | bhavatyatyāgināṃ pretya na tu saṃnyāsināṃ kvacit || 12||

गीता श्लोक पद 13

pañcaitāni mahābāho kāraṇāni nibodha me | sāṇkhye kṛtānte proktāni siddhaye sarvakarmaṇām || 13||

गीता श्लोक पद 14

adhiṣṭhānaṃ tathā kartā karaṇaṃ ca pṛthagvidham | vividhāśca pṛthakceṣṭā daivaṃ caivātra pañcamam || 14||

गीता श्लोक पद 15

śarīravāṇmanobhiryatkarma prārabhate naraḥ | nyāyyaṃ vā viparītaṃ vā pañcaite tasya hetavaḥ || 15||

गीता श्लोक पद 16

tatraivaṃ sati kartāramātmānaṃ kevalaṃ tu yaḥ | paśyatyakṛtabuddhitvānna sa paśyati durmatiḥ || 16||

गीता श्लोक पद 17

yasya nāhaṃkṛto bhāvo buddhiryasya na lipyate | hatvā'pi sa imā.ṇllokānna hanti na nibadhyate || 17||

गीता श्लोक पद 18

jñānaṃ jñeyaṃ parijñātā trividhā karmacodanā | karaṇaṃ karma karteti trividhaḥ karmasaṃgrahaḥ || 18||

गीता श्लोक पद 19

jñānaṃ karma ca kartāca tridhaiva guṇabhedataḥ | procyate guṇasaṇkhyāne yathāvacchṛṇu tānyapi || 19||

गीता श्लोक पद 20

sarvabhūteṣu yenaikaṃ bhāvamavyayamīkṣate | avibhaktaṃ vibhakteṣu tajñānaṃ viddhi sāttvikam || 20||

गीता श्लोक पद 21

pṛthaktvena tu yajñānaṃ nānābhāvānpṛthagvidhān | vetti sarveṣu bhūteṣu tajñānaṃ viddhi rājasam || 21||

गीता श्लोक पद 22

yattu kṛtsnavadekasminkārye saktamahaitukam | atattvārthavadalpaṃ ca tattāmasamudāhṛtam || 22||

गीता श्लोक पद 23

niyataṃ saṇgarahitamarāgadveṣataḥ kṛtam | aphalaprepsunā karma yattatsāttvikamucyate || 23||

गीता श्लोक पद 24

yattu kāmepsunā karma sāhaṃkāreṇa vā punaḥ | kriyate bahulāyāsaṃ tadrājasamudāhṛtam || 24||

गीता श्लोक पद 25

anubandhaṃ kṣayaṃ hiṃsāmanapekṣya ca pauruṣam | mohādārabhyate karma yattattāmasamucyate || 25||

गीता श्लोक पद 26

muktasaṇgo'nahaṃvādī dhṛtyutsāhasamanvitaḥ | siddhyasiddhyornirvikāraḥ kartā sāttvika ucyate || 26||

गीता श्लोक पद 27

rāgī karmaphalaprepsurlubdho hiṃsātmako'śuciḥ | harṣaśokānvitaḥ kartā rājasaḥ parikīrtitaḥ || 27||

गीता श्लोक पद 28

ayuktaḥ prākṛtaḥ stabdhaḥ śaṭho naiṣkṛtiko'lasaḥ | viṣādī dīrghasūtrī ca kartā tāmasa ucyate || 28||

गीता श्लोक पद 29

buddherbhedaṃ dhṛteścaiva guṇatastrividhaṃ śṛṇu | procyamānamaśeṣeṇa pṛthaktvena dhanañjaya || 29||

गीता श्लोक पद 30

pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca kāryākārye bhayābhaye | bandhaṃ mokṣaṃ ca yā vetti buddhiḥ sā pārtha sāttvikī || 30||

गीता श्लोक पद 31

yayā dharmamadharmaṃ ca kāryaṃ cākāryameva ca | ayathāvatprajānāti buddhiḥ sā pārtha rājasī || 31||

गीता श्लोक पद 32

adharmaṃ dharmamiti yā manyate tamasāvṛtā | sarvārthānviparītāṃśca buddhiḥ sā pārtha tāmasī || 32||

गीता श्लोक पद 33

dhṛtyā yayā dhārayate manaḥprāṇendriyakriyāḥ | yogenāvyabhicāriṇyā dhṛtiḥ sā pārtha sāttvikī || 33||

गीता श्लोक पद 34

yayā tu dharmakāmārthāndhṛtyā dhārayate'rjuna | prasaṇgena phalākāṇkṣī dhṛtiḥ sā pārtha rājasī || 34||

गीता श्लोक पद 35

yayā svapnaṃ bhayaṃ śokaṃ viṣādaṃ madameva ca | na vimuñcati durmedhā dhṛtiḥ sā pārtha tāmasī || 35||

गीता श्लोक पद 36

sukhaṃ tvidānīṃ trividhaṃ śṛṇu me bharatarṣabha | abhyāsādramate yatra duḥkhāntaṃ ca nigacchati || 36||

गीता श्लोक पद 37

yattadagre viṣamiva pariṇāme'mṛtopamam | tatsukhaṃ sāttvikaṃ proktamātmabuddhiprasādajam || 37||

गीता श्लोक पद 38

viṣayendriyasaṃyogādyattadagre'mṛtopamam | pariṇāme viṣamiva tatsukhaṃ rājasaṃ smṛtam || 38||

गीता श्लोक पद 39

yadagre cānubandhe ca sukhaṃ mohanamātmanaḥ | nidrālasyapramādotthaṃ tattāmasamudāhṛtam || 39||

गीता श्लोक पद 40

na tadasti pṛthivyāṃ vā divi deveṣu vā punaḥ | sattvaṃ prakṛtijairmuktaṃ yadebhiḥ syāttribhirguṇaiḥ || 40||

गीता श्लोक पद 41

brāhmaṇakṣatriyaviśāṃ śūdrāṇāṃ ca parantapa | karmāṇi pravibhaktāni svabhāvaprabhavairguṇaiḥ || 41||

गीता श्लोक पद 42

śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca | jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam || 42||

गीता श्लोक पद 43

śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam | dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ karma svabhāvajam || 43||

गीता श्लोक पद 44

kṛṣigaurakṣyavāṇijyaṃ vaiśyakarma svabhāvajam | paricaryātmakaṃ karma śūdrasyāpi svabhāvajam || 44||

गीता श्लोक पद 45

sve sve karmaṇyabhirataḥ saṃsiddhiṃ labhate naraḥ | svakarmanirataḥ siddhiṃ yathā vindati tacchṛṇu || 45||

गीता श्लोक पद 46

yataḥ pravṛttirbhūtānāṃ yena sarvamidaṃ tatam | svakarmaṇā tamabhyarcya siddhiṃ vindati mānavaḥ || 46||

गीता श्लोक पद 47

śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt | svabhāvaniyataṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam || 47||

गीता श्लोक पद 48

sahajaṃ karma kaunteya sadoṣamapi na tyajet | sarvārambhā hi doṣeṇa dhūmenāgnirivāvṛtāḥ || 48||

गीता श्लोक पद 49

asaktabuddhiḥ sarvatra jitātmā vigataspṛhaḥ | naiṣkarmyasiddhiṃ paramāṃ saṃnyāsenādhigacchati || 49||

गीता श्लोक पद 50

siddhiṃ prāpto yathā brahma tathāpnoti nibodha me | samāsenaiva kaunteya niṣṭhā jñānasya yā parā || 50||

गीता श्लोक पद 51

buddhyā viśuddhayā yukto dhṛtyātmānaṃ niyamya ca | śabdādīnviṣayāṃstyaktvā rāgadveṣau vyudasya ca || 51||

गीता श्लोक पद 52

viviktasevī laghvāśī yatavākkāyamānasaḥ | dhyānayogaparo nityaṃ vairāgyaṃ samupāśritaḥ || 52||

गीता श्लोक पद 53

ahaṃkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodhaṃ parigraham | vimucya nirmamaḥ śānto brahmabhūyāya kalpate || 53||

गीता श्लोक पद 54

brahmabhūtaḥ prasannātmā na śocati na kāṇkṣati | samaḥ sarveṣu bhūteṣu madbhaktiṃ labhate parām || 54||

गीता श्लोक पद 55

bhaktyā māmabhijānāti yāvānyaścāsmi tattvataḥ | tato māṃ tattvato jñātvā viśate tadanantaram || 55||

गीता श्लोक पद 56

sarvakarmāṇyapi sadā kurvāṇo madvyapāśrayaḥ | matprasādādavāpnoti śāśvataṃ padamavyayam || 56||

गीता श्लोक पद 57

cetasā sarvakarmāṇi mayi saṃnyasya matparaḥ | buddhiyogamupāśritya maccittaḥ satataṃ bhava || 57||

गीता श्लोक पद 58

maccittaḥ sarvadurgāṇi matprasādāttariṣyasi | atha cettvamahaṃkārānna śroṣyasi vinaṇkṣyasi || 58||

गीता श्लोक पद 59

yadahaṃkāramāśritya na yotsya iti manyase | mithyaiṣa vyavasāyaste prakṛtistvāṃ niyokṣyati || 59||

गीता श्लोक पद 60

svabhāvajena kaunteya nibaddhaḥ svena karmaṇā | kartuṃ necchasi yanmohātkariṣyasyavaśopi tat || 60||

गीता श्लोक पद 61

īśvaraḥ sarvabhūtānāṃ hṛddeśe'rjuna tiṣṭhati | bhrāmayansarvabhūtāni yantrārūḍhāni māyayā || 61||

गीता श्लोक पद 62

tameva śaraṇaṃ gaccha sarvabhāvena bhārata | tatprasādātparāṃ śāntiṃ sthānaṃ prāpsyasi śāśvatam || 62||

गीता श्लोक पद 63

iti te jñānamākhyātaṃ guhyādguhyataraṃ mayā | vimṛśyaitadaśeṣeṇa yathecchasi tathā kuru || 63||

गीता श्लोक पद 64

sarvaguhyatamaṃ bhūyaḥ śṛṇu me paramaṃ vacaḥ | iṣṭo'si me dṛḍhamiti tato vakṣyāmi te hitam || 64||

गीता श्लोक पद 65

manmanā bhava madbhakto madyājī māṃ namaskuru | māmevaiṣyasi satyaṃ te pratijāne priyo'si me || 65||

गीता श्लोक पद 66

sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja | ahaṃ tvāṃ sarvapāpebhyo mokṣyayiṣyāmi mā śucaḥ || 66||

गीता श्लोक पद 67

idaṃ te nātapaskāya nābhaktāya kadācana | na cāśuśrūṣave vācyaṃ na ca māṃ yo'bhyasūyati || 67||

गीता श्लोक पद 68

ya idaṃ paramaṃ guhyaṃ madbhakteṣvabhidhāsyati | bhaktiṃ mayi parāṃ kṛtvā māmevaiṣyatyasaṃśayaḥ || 68||

गीता श्लोक पद 69

na ca tasmānmanuṣyeṣu kaścinme priyakṛttamaḥ | bhavitā na ca me tasmādanyaḥ priyataro bhuvi || 69||

गीता श्लोक पद 70

adhyeṣyate ca ya imaṃ dharmyaṃ saṃvādamāvayoḥ | jñānayajñena tenāhamiṣṭaḥ syāmiti me matiḥ || 70||

गीता श्लोक पद 71

śraddhāvānanasūyaśca śṛṇuyādapi yo naraḥ | so'pi muktaḥ śubhā.ṇllokānprāpnuyātpuṇyakarmaṇām || 71||

गीता श्लोक पद 72

kaccidetacchrutaṃ pārtha tvayaikāgreṇa cetasā | kaccidajñānasammohaḥ pranaṣṭaste dhanañjaya || 72||

गीता श्लोक पद 73

arjuna uvāca | naṣṭo mohaḥ smṛtirlabdhā tvatprasādānmayācyuta | sthito'smi gatasandehaḥ kariṣye vacanaṃ tava || 73||

गीता श्लोक पद 74

sañjaya uvāca | ityahaṃ vāsudevasya pārthasya ca mahātmanaḥ | saṃvādamimamaśrauṣamadbhutaṃ romaharṣaṇam || 74||

गीता श्लोक पद 75

vyāsaprasādācchrutavānetadguhyamahaṃ param | yogaṃ yogeśvarātkṛṣṇātsākṣātkathayataḥ svayam || 75||

गीता श्लोक पद 76

rājansaṃsmṛtya saṃsmṛtya saṃvādamimamadbhutam | keśavārjunayoḥ puṇyaṃ hṛṣyāmi ca muhurmuhuḥ || 76||

गीता श्लोक पद 77

tacca saṃsmṛtya saṃsmṛtya rūpamatyadbhutaṃ hareḥ | vismayo me mahān rājanhṛṣyāmi ca punaḥ punaḥ || 77||

गीता श्लोक पद 78

yatra yogeśvaraḥ kṛṣṇo yatra pārtho dhanurdharaḥ | tatra śrīrvijayo bhūtirdhruvā nītirmatirmama || 78||

गीता श्लोक पद 18

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde mokṣasaṃnyāsayogo nāma aṣṭādaśo'dhyāyaḥ || 18 ||

गीता श्लोक पद 1

śrīśake paṃdharāśeṃ sāhottarīṃ | tāraṇanāmasaṃvatsarīṃ | ekājanārdaneṃ atyādarīṃ | gītā-jñāneśvarī pratiśuddha kelī || 1 ||

गीता श्लोक पद 2

graṃtha pūrvīṃca atiśuddha | parī pāṭhāṃtarīṃ śuddha abaddha | to śodhūniyāṃ evaṃvidha | pratiśuddha siddhajñāneśvarī || 2 ||

गीता श्लोक पद 3

namo jñāneśvarā niṣkalaṃkā | jayācī gītecī vācitāṃ ṭīkā | jñāna hoya lokāṃ | atibhāvikāṃ graṃthārthiyāṃ || 3 ||

गीता श्लोक पद 4

bahukāḷaparvaṇī gomaṭī | bhādrapadamāsa kapilāṣaṣṭhī | pratiṣṭhānīṃ godātaṭīṃ | lekhanakāmāṭhī saṃpūrṇa jālī || 4 ||

गीता श्लोक पद 5

jñāneśvarīpāṭhīṃ | jo oṃvī karīla maऱhāṭī | teṇeṃ amṛtāce tāṭīṃ | jāṇa naroṭī ṭhevilī || 5 ||

या पाठाविषयी

परिचय

ज्ञानेश्वरीचा अध्याय अठरावा — भगवद्गीतेच्या मोक्षसंन्यासयोग या अध्यायावरील संत ज्ञानेश्वरांचे ओवीबद्ध भाष्य. या अध्यायात 1813 ओव्या आहेत. मूळ गीतेचे श्लोक ज्या क्रमाने ज्ञानेश्वरीत येतात, त्याच क्रमाने येथे दिले आहेत.

॥ ज्ञानेश्वर माउली ज्ञानराज माउली तुकाराम ॥

संदर्भ 1

ज्ञानेश्वरी/अध्याय अठरावा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती (revid 210772); ओवीक्रम पडताळून घेतला आहे. क्रमांक न आढळलेल्या ओव्या: 1.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

ज्ञानेश्वरी — अध्याय अठरावा

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

ज्ञानेश्वरी — अध्याय पहिला

ज्ञानेश्वरी — अध्याय दहावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय अकरावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

आणखी पाहा 22

आरती

श्री कृष्ण आरती — आरती कुंजबिहारी की

चालीसा

कृष्ण चालीसा

भजन

छुप छुप आये श्याम ले के ग्वाल बाल

दर्शन दो घनश्याम नाथ मेरी अखियाँ प्यासी

गोकुल में बजत बधाई

हरि सुन्दर नन्द मुकुन्द

कवच

श्रीगोपालकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

कृष्ण अष्टोत्तर शतनामावली

व्रतकथा

गोवर्धन (अन्नकूट) कथा

गोवत्स द्वादशी (बछ बारस) व्रत कथा

श्री कृष्ण जन्माष्टमी व्रत कथा

राधाष्टमी व्रत कथा

देवी-देवता

कृष्ण

सण

होळी

जन्माष्टमी