ज्ञानेश्वरी — अध्याय सतरावा

शेअर करा

॥ ॐ श्री परमात्मने नमः ॥ ॥ अथ श्रीमद्भगवद्गीता ॥ । अथ सप्तदशोऽध्यायः - अध्याय सतरावा । । । श्रद्धात्रयविभागयोगः ।

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | atha saptadaśo'dhyāyaḥ - adhyāya satarāvā | | | śraddhātrayavibhāgayogaḥ |

विश्वविकासित मुद्रा । जया सोडी तुझी योगमुद्रा । तया नमोजी गणेंद्रा । श्रीगुरुराया ॥ १ ॥

viśvavikāsita mudrā | jayā soḍī tujhī yogamudrā | tayā namojī gaṇeṃdrā | śrīgururāyā || 1 ||

त्रिगुणत्रिपुरीं वेढिला । जीवत्वदुर्गीं आडिला । तो आत्मशंभूनें सोडविला । तुझिया स्मृती ॥ २ ॥

triguṇatripurīṃ veḍhilā | jīvatvadurgīṃ āḍilā | to ātmaśaṃbhūneṃ soḍavilā | tujhiyā smṛtī || 2 ||

म्हणौनि शिवेंसीं कांटाळा । गुरुत्वें तूंचि आगळा । तऱ्ही हळु मायाजळा- । माजीं तारूनि ॥ ३ ॥

mhaṇauni śiveṃsīṃ kāṃṭāḷā | gurutveṃ tūṃci āgaḷā | taऱhī haḷu māyājaḷā- | mājīṃ tārūni || 3 ||

जे तुझ्याविखीं मूढ । तयांलागीं तूं वक्रतुंड । ज्ञानियांसी तरी अखंड । उजूचि आहासी ॥ ४ ॥

je tujhyāvikhīṃ mūḍha | tayāṃlāgīṃ tūṃ vakratuṃḍa | jñāniyāṃsī tarī akhaṃḍa | ujūci āhāsī || 4 ||

दैविकी दिठी पाहतां सानी । तऱ्ही मीलनोन्मीलनीं । उत्पत्ति प्रळयो दोन्ही । लीलाचि करिसी ॥ ५ ॥

daivikī diṭhī pāhatāṃ sānī | taऱhī mīlanonmīlanīṃ | utpatti praḷayo donhī | līlāci karisī || 5 ||

प्रवृत्तिकर्णाच्या चाळीं । उठली मदगंधानिळीं । पूजीजसी नीलोत्पलीं । जीवभृंगांच्या ॥ ६ ॥

pravṛttikarṇācyā cāḷīṃ | uṭhalī madagaṃdhāniḷīṃ | pūjījasī nīlotpalīṃ | jīvabhṛṃgāṃcyā || 6 ||

पाठीं निवृत्तिकर्णताळें । आहाळली ते पूजा विधुळे । तेव्हां मिरविसी मोकळें । आंगाचें लेणें ॥ ७ ॥

pāṭhīṃ nivṛttikarṇatāḷeṃ | āhāḷalī te pūjā vidhuḷe | tevhāṃ miravisī mokaḷeṃ | āṃgāceṃ leṇeṃ || 7 ||

वामांगीचा लास्यविलासु । जो हा जगद्रूप आभासु । तो तांडवमिसें कळासु । दाविसी तूं ॥ ८ ॥

vāmāṃgīcā lāsyavilāsu | jo hā jagadrūpa ābhāsu | to tāṃḍavamiseṃ kaḷāsu | dāvisī tūṃ || 8 ||

हें असो विस्मो दातारा । तूं होसी जयाचा सोयरा । सोइरिकेचिया व्यवहारा । मुकेचि तो ॥ ९ ॥

heṃ aso vismo dātārā | tūṃ hosī jayācā soyarā | soirikeciyā vyavahārā | mukeci to || 9 ||

फेडितां बंधनाचा ठावो । तूं जगद्बंधु ऐसा भावो । धरूं वोळगे उवावो । तुझाचि आंगीं ॥ १० ॥

pheḍitāṃ baṃdhanācā ṭhāvo | tūṃ jagadbaṃdhu aisā bhāvo | dharūṃ voḷage uvāvo | tujhāci āṃgīṃ || 10 ||

तंव दुजयाचेनि नांवें तया । देहही नुरेचि पैं देवराया । जेणें तूं आपणपयां । केलासि दुजा ॥ ११ ॥

taṃva dujayāceni nāṃveṃ tayā | dehahī nureci paiṃ devarāyā | jeṇeṃ tūṃ āpaṇapayāṃ | kelāsi dujā || 11 ||

तूंतें करूनि पुढें । जे उपायें घेती दवडे । तयां ठासी बहुवें पाडें । मागांचि तूं ॥ १२ ॥

tūṃteṃ karūni puḍheṃ | je upāyeṃ ghetī davaḍe | tayāṃ ṭhāsī bahuveṃ pāḍeṃ | māgāṃci tūṃ || 12 ||

जो ध्यानें सूये मानसीं । तयालागीं नाहीं तूं त्याचे देशीं । ध्यानही विसरे तेणेंसीं । वालभ तुज ॥ १३ ॥

jo dhyāneṃ sūye mānasīṃ | tayālāgīṃ nāhīṃ tūṃ tyāce deśīṃ | dhyānahī visare teṇeṃsīṃ | vālabha tuja || 13 ||

तूतें सिद्धचि जो नेणे । तो नांदे सर्वज्ञपणें । वेदांही येवढें बोलणें । नेघसी कानीं ॥ १४ ॥

tūteṃ siddhaci jo neṇe | to nāṃde sarvajñapaṇeṃ | vedāṃhī yevaḍheṃ bolaṇeṃ | neghasī kānīṃ || 14 ||

मौन गा तुझें राशिनांव । आतां स्तोत्रीं कें बांधों हाव । दिसती तेतुली माव । भजों काई ॥ १५ ॥

mauna gā tujheṃ rāśināṃva | ātāṃ stotrīṃ keṃ bāṃdhoṃ hāva | disatī tetulī māva | bhajoṃ kāī || 15 ||

दैविकें सेवकु हों पाहों । तरी भेदितां द्रोहोचि लाहों । म्हणौनि आतां कांहीं नोहों । तुजलागीं जी ॥ १६ ॥

daivikeṃ sevaku hoṃ pāhoṃ | tarī bheditāṃ drohoci lāhoṃ | mhaṇauni ātāṃ kāṃhīṃ nohoṃ | tujalāgīṃ jī || 16 ||

जैं सर्वथा सर्वही नोहिजे । तैं अद्वया तूतें लाहिजे । हें जाणें मी वर्म तुझें । आराध्य लिंगा ॥ १७ ॥

jaiṃ sarvathā sarvahī nohije | taiṃ advayā tūteṃ lāhije | heṃ jāṇeṃ mī varma tujheṃ | ārādhya liṃgā || 17 ||

तरी नुरोनि वेगळेंपण । रसीं भजिन्नलें लवण । तैसें नमन माझें जाण । बहु काय बोलों ॥ १८ ॥

tarī nuroni vegaḷeṃpaṇa | rasīṃ bhajinnaleṃ lavaṇa | taiseṃ namana mājheṃ jāṇa | bahu kāya boloṃ || 18 ||

आतां रिता कुंभ समुद्रीं रिगे । तो उचंबळत भरोनि निगे । कां दशीं दीपसंगें । दीपुचि होय ॥ १९ ॥

ātāṃ ritā kuṃbha samudrīṃ rige | to ucaṃbaḷata bharoni nige | kāṃ daśīṃ dīpasaṃgeṃ | dīpuci hoya || 19 ||

तैसा तुझिया प्रणितीं । मी पूर्णु जाहलों श्रीनिवृत्ती । आतां आणीन व्यक्तीं । गीतार्थु तो ॥ २० ॥

taisā tujhiyā praṇitīṃ | mī pūrṇu jāhaloṃ śrīnivṛttī | ātāṃ āṇīna vyaktīṃ | gītārthu to || 20 ||

तरी षोडशाध्यायशेखीं । तिये समाप्तीच्या श्लोकीं । जो ऐसा निर्णयो निष्टंकीं । ठेविला देवें ॥ २१ ॥

tarī ṣoḍaśādhyāyaśekhīṃ | tiye samāptīcyā ślokīṃ | jo aisā nirṇayo niṣṭaṃkīṃ | ṭhevilā deveṃ || 21 ||

जे कृत्याकृत्यव्यवस्था । अनुष्ठावया पार्था । शास्त्रचि एक सर्वथा । प्रमाण तुज ॥ २२ ॥

je kṛtyākṛtyavyavasthā | anuṣṭhāvayā pārthā | śāstraci eka sarvathā | pramāṇa tuja || 22 ||

तेथ अर्जुन मानसें । म्हणे हें ऐसें कैसें । जे शास्त्रेंवीण नसे । सुटिका कर्मा ॥ २३ ॥

tetha arjuna mānaseṃ | mhaṇe heṃ aiseṃ kaiseṃ | je śāstreṃvīṇa nase | suṭikā karmā || 23 ||

तरी तक्षकाची फडे । ठाकोनि कैं तो मणि काढे । कैं नाकींचा केशु जोडे । सिंहाचिये ? ॥ २४ ॥

tarī takṣakācī phaḍe | ṭhākoni kaiṃ to maṇi kāḍhe | kaiṃ nākīṃcā keśu joḍe | siṃhāciye ? || 24 ||

मग तेणें तो वोंविजे । तरीच लेणें पाविजे । एऱ्हवीं काय असिजे । रिक्तकंठीं ? ॥ २५ ॥

maga teṇeṃ to voṃvije | tarīca leṇeṃ pāvije | eऱhavīṃ kāya asije | riktakaṃṭhīṃ ? || 25 ||

तैसी शास्त्रांची मोकळी । यां कैं कोण पां वेंटाळी । एकवाक्यतेच्या फळीं । पैसिजे कैं ? ॥ २६ ॥

taisī śāstrāṃcī mokaḷī | yāṃ kaiṃ koṇa pāṃ veṃṭāḷī | ekavākyatecyā phaḷīṃ | paisije kaiṃ ? || 26 ||

जालयाही एकवाक्यता । कां लाभें वेळु अनुष्ठितां । कैंचा पैसारु जीविता । येतुलालिया ॥ २७ ॥

jālayāhī ekavākyatā | kāṃ lābheṃ veḷu anuṣṭhitāṃ | kaiṃcā paisāru jīvitā | yetulāliyā || 27 ||

आणि शास्त्रें अर्थें देशें काळें । या चहूंही जें एकफळे । तो उपावो कें मिळे । आघवयांसी ? ॥ २८ ॥

āṇi śāstreṃ artheṃ deśeṃ kāḷeṃ | yā cahūṃhī jeṃ ekaphaḷe | to upāvo keṃ miḷe | āghavayāṃsī ? || 28 ||

म्हणौनि शास्त्राचें घडतें । नोहें प्रकारें बहुतें । तरी मुर्खा मुमुक्षां येथें । काय गति पां ? ॥ २९ ॥

mhaṇauni śāstrāceṃ ghaḍateṃ | noheṃ prakāreṃ bahuteṃ | tarī murkhā mumukṣāṃ yetheṃ | kāya gati pāṃ ? || 29 ||

हा पुसावया अभिप्रावो । जो अर्जुन करी प्रस्तावो । तो सतराविया ठावो । अध्याया येथ ॥ ३० ॥

hā pusāvayā abhiprāvo | jo arjuna karī prastāvo | to satarāviyā ṭhāvo | adhyāyā yetha || 30 ||

तरी सर्वविषयीं वितृष्णु । जो सकळकळीं प्रवीणु । कृष्णाही नवल कृष्णु । अर्जुनत्वें जो ॥ ३१ ॥

tarī sarvaviṣayīṃ vitṛṣṇu | jo sakaḷakaḷīṃ pravīṇu | kṛṣṇāhī navala kṛṣṇu | arjunatveṃ jo || 31 ||

शौर्या जोडला आधारु । जो सोमवंशाचा शृंगारु । सुखादि उपकारु । जयाची लीला ॥ ३२ ॥

śauryā joḍalā ādhāru | jo somavaṃśācā śṛṃgāru | sukhādi upakāru | jayācī līlā || 32 ||

जो प्रज्ञेचा प्रियोत्तमु । ब्रह्मविद्येचा विश्रामु । सहचरु मनोधर्मु । देवाचा जो ॥ ३३ ॥

jo prajñecā priyottamu | brahmavidyecā viśrāmu | sahacaru manodharmu | devācā jo || 33 ||

तो अर्जुन म्हणे गा तमालश्यामा । इंद्रियां फांवलिया ब्रह्मा । तुझां बोलु आम्हा । साकांक्षु पैं जी ॥ ३४ ॥

to arjuna mhaṇe gā tamālaśyāmā | iṃdriyāṃ phāṃvaliyā brahmā | tujhāṃ bolu āmhā | sākāṃkṣu paiṃ jī || 34 ||

जें शास्त्रेंवांचूनि आणिकें । प्राणिया स्वमोक्षु न देखे । ऐसें कां कैंपखें । बोलिलासी ॥ ३५ ॥

jeṃ śāstreṃvāṃcūni āṇikeṃ | prāṇiyā svamokṣu na dekhe | aiseṃ kāṃ kaiṃpakheṃ | bolilāsī || 35 ||

तरी न मिळेचि तो देशु । नव्हेचि काळा अवकाशु । जो करवी शास्त्राभ्यासु । तोही दुरी ॥ ३६ ॥

tarī na miḷeci to deśu | navheci kāḷā avakāśu | jo karavī śāstrābhyāsu | tohī durī || 36 ||

आणि अभ्यासीं विरजिया । होती जिया सामुग्रिया । त्याही नाहीं आपैतिया । तिये वेळीं ॥ ३७ ॥

āṇi abhyāsīṃ virajiyā | hotī jiyā sāmugriyā | tyāhī nāhīṃ āpaitiyā | tiye veḷīṃ || 37 ||

उजू नोहेचि प्राचीन । नेदीचि प्रज्ञा संवाहन । ऐसें ठेलें आपादन । शास्त्राचें जया ॥ ३८ ॥

ujū noheci prācīna | nedīci prajñā saṃvāhana | aiseṃ ṭheleṃ āpādana | śāstrāceṃ jayā || 38 ||

किंबहुना शास्त्रविखीं । एकही न लाहातीचि नखी । म्हणौनि उखिविखी । सांडिली जिहीं ॥ ३९ ॥

kiṃbahunā śāstravikhīṃ | ekahī na lāhātīci nakhī | mhaṇauni ukhivikhī | sāṃḍilī jihīṃ || 39 ||

परी निर्धारूनि शास्त्रें । अर्थानुष्ठानें पवित्रें । नांदताति परत्रें । साचारें जे ॥ ४० ॥

parī nirdhārūni śāstreṃ | arthānuṣṭhāneṃ pavitreṃ | nāṃdatāti paratreṃ | sācāreṃ je || 40 ||

तयांऐसें आम्हीं होआवें । ऐसी चाड बांधोनि जीवें । घेती तयांचें मागावे । आचरावया ॥ ४१ ॥

tayāṃaiseṃ āmhīṃ hoāveṃ | aisī cāḍa bāṃdhoni jīveṃ | ghetī tayāṃceṃ māgāve | ācarāvayā || 41 ||

धड्याचिया आखरां । तळीं बाळ लिहे दातारा । कां पुढांसूनि पडिकरा । अक्षमु चाले ॥ ४२ ॥

dhaḍyāciyā ākharāṃ | taḷīṃ bāḷa lihe dātārā | kāṃ puḍhāṃsūni paḍikarā | akṣamu cāle || 42 ||

तैसें सर्वशास्त्रनिपुण । तयाचें जें आचरण । तेंचि करिती प्रमाण । आपलिये श्रद्धे ॥ ४३ ॥

taiseṃ sarvaśāstranipuṇa | tayāceṃ jeṃ ācaraṇa | teṃci karitī pramāṇa | āpaliye śraddhe || 43 ||

मग शिवादिकें पूजनें । भूम्यादिकें महादानें । आग्निहोत्रादि यजनें । करिती जे श्रद्धा ॥ ४४ ॥

maga śivādikeṃ pūjaneṃ | bhūmyādikeṃ mahādāneṃ | āgnihotrādi yajaneṃ | karitī je śraddhā || 44 ||

तयां सत्त्वरजतमां-/ । माजीं कोण पुरुषोत्तमा । गति होय ते आम्हां । सांगिजो जी ॥ ४५ ॥

tayāṃ sattvarajatamāṃ-/ | mājīṃ koṇa puruṣottamā | gati hoya te āmhāṃ | sāṃgijo jī || 45 ||

तंव वैकुंठपीठींचें लिंग । जो निगमपद्माचा पराग । जिये जयाचेनि हें जग । अंगच्छाया ॥ ४६ ॥

taṃva vaikuṃṭhapīṭhīṃceṃ liṃga | jo nigamapadmācā parāga | jiye jayāceni heṃ jaga | aṃgacchāyā || 46 ||

काळ सावियाचि वाढु । लोकोत्तर प्रौढु । आद्वितीय गूढु । आनंदघनु ॥ ४७ ॥

kāḷa sāviyāci vāḍhu | lokottara prauḍhu | ādvitīya gūḍhu | ānaṃdaghanu || 47 ||

इयें श्लाघिजती जेणें बिकें । तें जयाचें आंगीं असिकें । तो श्रीकृष्ण स्वमुखें । बोलत असे ॥ ४८ ॥

iyeṃ ślāghijatī jeṇeṃ bikeṃ | teṃ jayāceṃ āṃgīṃ asikeṃ | to śrīkṛṣṇa svamukheṃ | bolata ase || 48 ||

म्हणे पार्था तुझा अतिसो । हेंही आम्ही जाणतसों । जे शास्त्राभ्यासाचा आडसो । मानितोसि कीं ॥ ४९ ॥

mhaṇe pārthā tujhā atiso | heṃhī āmhī jāṇatasoṃ | je śāstrābhyāsācā āḍaso | mānitosi kīṃ || 49 ||

नुसधियाची श्रद्धा । झोंबों पाहसी परमपदा । तरी तैसें हें प्रबुद्धा । सोहोपें नोहे ॥ ५० ॥

nusadhiyācī śraddhā | jhoṃboṃ pāhasī paramapadā | tarī taiseṃ heṃ prabuddhā | sohopeṃ nohe || 50 ||

श्रद्धा म्हणितलियासाठीं । पातेजों नये किरीटी । काय द्विजु अंत्यजघृष्टीं । अंत्यजु नोहे ? ॥ ५१ ॥

śraddhā mhaṇitaliyāsāṭhīṃ | pātejoṃ naye kirīṭī | kāya dviju aṃtyajaghṛṣṭīṃ | aṃtyaju nohe ? || 51 ||

गंगोदक जरी जालें । तरी मद्यभांडां आलें । तें घेऊं नये कांहीं केलें । विचारीं पां ॥ ५२ ॥

gaṃgodaka jarī jāleṃ | tarī madyabhāṃḍāṃ āleṃ | teṃ gheūṃ naye kāṃhīṃ keleṃ | vicārīṃ pāṃ || 52 ||

चंदनु होय शीतळु । परी अग्नीसी पावे मेळु । तैं हातीं धरितां जाळूं । न शके काई ? ॥ ५३ ॥

caṃdanu hoya śītaḷu | parī agnīsī pāve meḷu | taiṃ hātīṃ dharitāṃ jāḷūṃ | na śake kāī ? || 53 ||

कां किडाचिये आटतिये पुटीं । पडिलें सोळें किरीटी । घेतलें चोखासाठीं । नागवीना ? ॥ ५४ ॥

kāṃ kiḍāciye āṭatiye puṭīṃ | paḍileṃ soḷeṃ kirīṭī | ghetaleṃ cokhāsāṭhīṃ | nāgavīnā ? || 54 ||

तैसें श्रद्धेचें दळवाडें । अंगें कीर चोखडें । परी प्राणियांच्या पडे । विभागीं जैं ॥ ५५ ॥

taiseṃ śraddheceṃ daḷavāḍeṃ | aṃgeṃ kīra cokhaḍeṃ | parī prāṇiyāṃcyā paḍe | vibhāgīṃ jaiṃ || 55 ||

ते प्राणिये तंव स्वभावें । आनादिमायाप्रभावें । त्रिगुणाचेचि आघवे । वळिले आहाती ॥ ५६ ॥

te prāṇiye taṃva svabhāveṃ | ānādimāyāprabhāveṃ | triguṇāceci āghave | vaḷile āhātī || 56 ||

तेथही दोन गुण खांचती । मग एक धरी उन्नती । तैं तैसियाचि होती वृत्ती । जीवांचिया ॥ ५७ ॥

tethahī dona guṇa khāṃcatī | maga eka dharī unnatī | taiṃ taisiyāci hotī vṛttī | jīvāṃciyā || 57 ||

वृत्तीऐसें मन धरिती । मनाऐसी क्रिया करिती । केलिया ऐसी वरीती । मरोनि देहें ॥ ५८ ॥

vṛttīaiseṃ mana dharitī | manāaisī kriyā karitī | keliyā aisī varītī | maroni deheṃ || 58 ||

बीज मोडे झाड होये । झाड मोडे बीजीं सामाये । ऐसेनि कल्पकोडी जाये । परी जाति न नशे ॥ ५९ ॥

bīja moḍe jhāḍa hoye | jhāḍa moḍe bījīṃ sāmāye | aiseni kalpakoḍī jāye | parī jāti na naśe || 59 ||

तियापरीं यियें अपारें । होत जात जन्मांतरें । परी त्रिगुणत्व न व्यभिचरें । प्राणियांचें ॥ ६० ॥

tiyāparīṃ yiyeṃ apāreṃ | hota jāta janmāṃtareṃ | parī triguṇatva na vyabhicareṃ | prāṇiyāṃceṃ || 60 ||

म्हणूनि प्राणियांच्या पैकीं । पडिली श्रद्धा अवलोकीं । ते होय गुणासारिखी । तिहीं ययां ॥ ६१ ॥

mhaṇūni prāṇiyāṃcyā paikīṃ | paḍilī śraddhā avalokīṃ | te hoya guṇāsārikhī | tihīṃ yayāṃ || 61 ||

विपायें वाढे सत्त्व शुद्ध । तेव्हां ज्ञानासी करी साद । परी एका दोघे वोखद । येर आहाती ॥ ६२ ॥

vipāyeṃ vāḍhe sattva śuddha | tevhāṃ jñānāsī karī sāda | parī ekā doghe vokhada | yera āhātī || 62 ||

सत्त्वाचेनि आंगलगें । ते श्रद्धा मोक्षफळा रिगे । तंव रज तम उगे । कां पां राहाती ? ॥ ६३ ॥

sattvāceni āṃgalageṃ | te śraddhā mokṣaphaḷā rige | taṃva raja tama uge | kāṃ pāṃ rāhātī ? || 63 ||

मोडोनि सत्त्वाची त्राये । रजोगुण आकाशें जाये । तेव्हां तेचि श्रद्धा होये । कर्मकेरसुणी ॥ ६४ ॥

moḍoni sattvācī trāye | rajoguṇa ākāśeṃ jāye | tevhāṃ teci śraddhā hoye | karmakerasuṇī || 64 ||

मग तमाची उठी आगी । तेव्हां तेचि श्रद्धा भंगी । हों लागे भोगालागीं । भलतेया ॥ ६५ ॥

maga tamācī uṭhī āgī | tevhāṃ teci śraddhā bhaṃgī | hoṃ lāge bhogālāgīṃ | bhalateyā || 65 ||

एवं सत्त्वरजतमा-/ । वेगळी श्रद्धा सुवर्मा । नाहीं गा जीवग्रामा-/ । माजीं यया ॥ ६६ ॥

evaṃ sattvarajatamā-/ | vegaḷī śraddhā suvarmā | nāhīṃ gā jīvagrāmā-/ | mājīṃ yayā || 66 ||

म्हणौनि श्रद्धा स्वाभाविक । असे पैं त्रिगुणात्मक । रजतमसात्त्विक । भेदीं इहीं ॥ ६७ ॥

mhaṇauni śraddhā svābhāvika | ase paiṃ triguṇātmaka | rajatamasāttvika | bhedīṃ ihīṃ || 67 ||

जैसें जीवनचि उदक । परी विषीं होय मारक । कां मिरयामाजीं तीख । उंसीं गोड ॥ ६८ ॥

jaiseṃ jīvanaci udaka | parī viṣīṃ hoya māraka | kāṃ mirayāmājīṃ tīkha | uṃsīṃ goḍa || 68 ||

तैसा बहुवसें तमें । जो सदाचि होय निमे । तेथ श्रद्धा परीणमे । तेंचि होऊनि ॥ ६९ ॥

taisā bahuvaseṃ tameṃ | jo sadāci hoya nime | tetha śraddhā parīṇame | teṃci hoūni || 69 ||

मग काजळा आणि मसी । न दिसे विवंचना जैसी । तेवीं श्रद्धा तामसी । सिनी नाहीं ॥ ७० ॥

maga kājaḷā āṇi masī | na dise vivaṃcanā jaisī | tevīṃ śraddhā tāmasī | sinī nāhīṃ || 70 ||

तैसीच राजसीं जीवीं । रजोमय जाणावी । सात्त्विकीं आघवीं । सत्त्वाचीच ॥ ७१ ॥

taisīca rājasīṃ jīvīṃ | rajomaya jāṇāvī | sāttvikīṃ āghavīṃ | sattvācīca || 71 ||

ऐसेनि हा सकळु । जगडंबरु निखिळु । श्रद्धेचाचि केवळु । वोतला असे ॥ ७२ ॥

aiseni hā sakaḷu | jagaḍaṃbaru nikhiḷu | śraddhecāci kevaḷu | votalā ase || 72 ||

परी गुणत्रयवशें । त्रिविधपणाचें लासें । श्रद्धे जें उठिलें असे । तें वोळख तूं ॥ ७३ ॥

parī guṇatrayavaśeṃ | trividhapaṇāceṃ lāseṃ | śraddhe jeṃ uṭhileṃ ase | teṃ voḷakha tūṃ || 73 ||

तरी जाणिजे झाड फुलें । कां मानस जाणिजे बोलें । भोगें जाणिजे केलें । पूर्वजन्मींचें ॥ ७४ ॥

tarī jāṇije jhāḍa phuleṃ | kāṃ mānasa jāṇije boleṃ | bhogeṃ jāṇije keleṃ | pūrvajanmīṃceṃ || 74 ||

तैसीं जिहीं चिन्हीं । श्रद्धेचीं रूपें तीन्हीं । देखिजती ते वानी । अवधारीं पां ॥ ७५ ॥

taisīṃ jihīṃ cinhīṃ | śraddhecīṃ rūpeṃ tīnhīṃ | dekhijatī te vānī | avadhārīṃ pāṃ || 75 ||

तरी सात्त्विक श्रद्धा । जयांचा होय बांधा । तयां बहुतकरूनि मेधा । स्वर्गीं आथी ॥ ७६ ॥

tarī sāttvika śraddhā | jayāṃcā hoya bāṃdhā | tayāṃ bahutakarūni medhā | svargīṃ āthī || 76 ||

ते विद्याजात पढती । यज्ञक्रिये निवडती । किंबहुना पडती । देवलोकीं ॥ ७७ ॥

te vidyājāta paḍhatī | yajñakriye nivaḍatī | kiṃbahunā paḍatī | devalokīṃ || 77 ||

आणि श्रद्धा राजसा । घडले जे वीरेशा । ते भजती राक्षसां । खेचरां हन ॥ ७८ ॥

āṇi śraddhā rājasā | ghaḍale je vīreśā | te bhajatī rākṣasāṃ | khecarāṃ hana || 78 ||

श्रद्धां जे कां तामसी । ते मी सांगेन तुजपाशीं । जे कां केवळ पापराशी । आतिकर्कशी निर्दयत्वें ॥ ७९ ॥

śraddhāṃ je kāṃ tāmasī | te mī sāṃgena tujapāśīṃ | je kāṃ kevaḷa pāparāśī | ātikarkaśī nirdayatveṃ || 79 ||

जीववधें साधूनि बळी । भूतप्रेतकुळें मैळीं । स्मशानीं संध्याकाळीं । पूजिती जे ॥ ८० ॥

jīvavadheṃ sādhūni baḷī | bhūtapretakuḷeṃ maiḷīṃ | smaśānīṃ saṃdhyākāḷīṃ | pūjitī je || 80 ||

ते तमोगुणाचें सार । काढूनि निर्मिले नर । जाण तामसियेचें घर । श्रद्धेचें तें ॥ ८१ ॥

te tamoguṇāceṃ sāra | kāḍhūni nirmile nara | jāṇa tāmasiyeceṃ ghara | śraddheceṃ teṃ || 81 ||

ऐसी इहीं तिहीं लिंगीं । त्रिविध श्रद्धा जगीं । पैं हें ययालागीं । सांगतु असें ॥ ८२ ॥

aisī ihīṃ tihīṃ liṃgīṃ | trividha śraddhā jagīṃ | paiṃ heṃ yayālāgīṃ | sāṃgatu aseṃ || 82 ||

जे हे सात्त्विक श्रद्धा । जतन करावी प्रबुद्धा । येरी दोनी विरुद्धा । सांडाविया ॥ ८३ ॥

je he sāttvika śraddhā | jatana karāvī prabuddhā | yerī donī viruddhā | sāṃḍāviyā || 83 ||

हे सात्त्विकमति जया । निर्वाहती होय धनंजया । बागुल नोहे तया । कैवल्य तें ॥ ८४ ॥

he sāttvikamati jayā | nirvāhatī hoya dhanaṃjayā | bāgula nohe tayā | kaivalya teṃ || 84 ||

तो न पढो कां ब्रह्मसूत्र । नालोढो सर्व शास्त्र । सिद्धांत न होत स्वतंत्र । तयाच्या हातीं ॥ ८५ ॥

to na paḍho kāṃ brahmasūtra | nāloḍho sarva śāstra | siddhāṃta na hota svataṃtra | tayācyā hātīṃ || 85 ||

परी श्रुतिस्मृतींचे अर्थ । जे आपण होऊनि मूर्त । अनुष्ठानें जगा देत । वडील जे हे ॥ ८६ ॥

parī śrutismṛtīṃce artha | je āpaṇa hoūni mūrta | anuṣṭhāneṃ jagā deta | vaḍīla je he || 86 ||

तयांचीं आचरती पाउलें । पाऊनि सात्त्विकी श्रद्धा चाले । तो तेंचि फळ ठेविलें । ऐसें लाहे ॥ ८७ ॥

tayāṃcīṃ ācaratī pāuleṃ | pāūni sāttvikī śraddhā cāle | to teṃci phaḷa ṭhevileṃ | aiseṃ lāhe || 87 ||

पैं एक दीपु लावी सायासें । आणिक तेथें लाऊं बैसें । तरी तो काय प्रकाशें । वंचिजे गा ? ॥ ८८ ॥

paiṃ eka dīpu lāvī sāyāseṃ | āṇika tetheṃ lāūṃ baiseṃ | tarī to kāya prakāśeṃ | vaṃcije gā ? || 88 ||

कां येकें मोल अपार । वेंचोनि केलें धवळार । तो सुरवाडु वस्तीकर । न भोगी काई ? ॥ ८९ ॥

kāṃ yekeṃ mola apāra | veṃconi keleṃ dhavaḷāra | to suravāḍu vastīkara | na bhogī kāī ? || 89 ||

हें असो जो तळें करी । तें तयाचीच तृषा हरी । कीं सुआरासीचि अन्न घरीं । येरां नोहे ? ॥ ९० ॥

heṃ aso jo taḷeṃ karī | teṃ tayācīca tṛṣā harī | kīṃ suārāsīci anna gharīṃ | yerāṃ nohe ? || 90 ||

बहुत काय बोलों पैं गा । येका गौतमासीचि गंगा । येरां समस्तां काय जगां । वोहोळ जाली ? ॥ ९१ ॥

bahuta kāya boloṃ paiṃ gā | yekā gautamāsīci gaṃgā | yerāṃ samastāṃ kāya jagāṃ | vohoḷa jālī ? || 91 ||

म्हणौनि आपुलियापरी । शास्त्र अनुष्ठीती कुसरी । जाणे तयांते श्रद्धाळु जो वरी । तो मूर्खुही तरे ॥ ९२ ॥

mhaṇauni āpuliyāparī | śāstra anuṣṭhītī kusarī | jāṇe tayāṃte śraddhāḷu jo varī | to mūrkhuhī tare || 92 ||

ना शास्त्राचेनि कीर नांवें । खाकरोंही नेणती जीवें । परी शास्त्रज्ञांही शिवें । टेंकों नेदिती ॥ ९३ ॥

nā śāstrāceni kīra nāṃveṃ | khākaroṃhī neṇatī jīveṃ | parī śāstrajñāṃhī śiveṃ | ṭeṃkoṃ neditī || 93 ||

वडिलांचिया क्रिया । देखोनि वाती वांकुलिया । पंडितां डाकुलिया । वाजविती ॥ ९४ ॥

vaḍilāṃciyā kriyā | dekhoni vātī vāṃkuliyā | paṃḍitāṃ ḍākuliyā | vājavitī || 94 ||

आपलेनीचि आटोपें । धनित्वाचेनि दर्पें । साचचि पाखंडाचीं तपें । आदरिती ॥ ९५ ॥

āpalenīci āṭopeṃ | dhanitvāceni darpeṃ | sācaci pākhaṃḍācīṃ tapeṃ | ādaritī || 95 ||

आपुलिया पुढिलांचिया । आंगीं घालूनि कातिया । रक्तमांसा प्रणीतया । भर भरु ॥ ९६ ॥

āpuliyā puḍhilāṃciyā | āṃgīṃ ghālūni kātiyā | raktamāṃsā praṇītayā | bhara bharu || 96 ||

रिचविती जळतकुंडीं । लाविती चेड्याच्या तोंडीं । नवसियां देती उंडी । बाळकांची ॥ ९७ ॥

ricavitī jaḷatakuṃḍīṃ | lāvitī ceḍyācyā toṃḍīṃ | navasiyāṃ detī uṃḍī | bāḷakāṃcī || 97 ||

आग्रहाचिया उजरिया । क्षुद्र देवतां वरीया । अन्नत्यागें सातरीया । ठाकती एक ॥ ९८ ॥

āgrahāciyā ujariyā | kṣudra devatāṃ varīyā | annatyāgeṃ sātarīyā | ṭhākatī eka || 98 ||

अगा आत्मपरपीडा । बीज तमक्षेत्रीं सुहाडा । पेरिती मग पुढां । तेंचि पिके ॥ ९९ ॥

agā ātmaparapīḍā | bīja tamakṣetrīṃ suhāḍā | peritī maga puḍhāṃ | teṃci pike || 99 ||

बाहु नाहीं आपुलिया । आणि नावेतेंही धनंजया । न धरी होय तया । समुद्रीं जैसें ॥ १०० ॥

bāhu nāhīṃ āpuliyā | āṇi nāveteṃhī dhanaṃjayā | na dharī hoya tayā | samudrīṃ jaiseṃ || 100 ||

कां वैद्यातें करी सळा । रसु सांडी पाय खोळां । तो रोगिया जेवीं जिव्हाळा । सवता होय ॥ १०१ ॥

kāṃ vaidyāteṃ karī saḷā | rasu sāṃḍī pāya khoḷāṃ | to rogiyā jevīṃ jivhāḷā | savatā hoya || 101 ||

नाना पडिकराचेनि सळें । काढी आपुलेचि डोळे । तें वानवसां आंधळें । जैसें ठाके ॥ १०२ ॥

nānā paḍikarāceni saḷeṃ | kāḍhī āpuleci ḍoḷe | teṃ vānavasāṃ āṃdhaḷeṃ | jaiseṃ ṭhāke || 102 ||

तैसें तयां आसुरां होये । निंदूनि शास्त्रांची सोये । सैंघ धांवताती मोहें । आडवीं जे कां ॥ १०३ ॥

taiseṃ tayāṃ āsurāṃ hoye | niṃdūni śāstrāṃcī soye | saiṃgha dhāṃvatātī moheṃ | āḍavīṃ je kāṃ || 103 ||

कामु करवी तें करिती । क्रोधु मारवी ते मारिती । किंबहुना मातें पुरिती । दुःखाचा गुंडां ॥ १०४ ॥

kāmu karavī teṃ karitī | krodhu māravī te māritī | kiṃbahunā māteṃ puritī | duḥkhācā guṃḍāṃ || 104 ||

आपुलां परावां देहीं । दुःख देती जें जें कांहीं । मज आत्मया तेतुलाही । होय शीणु ॥ १०५ ॥

āpulāṃ parāvāṃ dehīṃ | duḥkha detī jeṃ jeṃ kāṃhīṃ | maja ātmayā tetulāhī | hoya śīṇu || 105 ||

पैं वाचेचेनिही पालवें । पापियां तयां नातळावें । परी पडिलें सांगावें । त्यजावया ॥ १०६ ॥

paiṃ vācecenihī pālaveṃ | pāpiyāṃ tayāṃ nātaḷāveṃ | parī paḍileṃ sāṃgāveṃ | tyajāvayā || 106 ||

प्रेत बाहिरें घालिजे । कां अंत्यजु संभाषणीं त्यजिजे । हें असो हातें क्षाळिजे । कश्मलातें ? ॥ १०७ ॥

preta bāhireṃ ghālije | kāṃ aṃtyaju saṃbhāṣaṇīṃ tyajije | heṃ aso hāteṃ kṣāḷije | kaśmalāteṃ ? || 107 ||

तेथ शुद्धीचिया आशा । तो लेपु न मनवे जैसा । तयांतें सांडावया तैसा । अनुवादु हा ॥ १०८ ॥

tetha śuddhīciyā āśā | to lepu na manave jaisā | tayāṃteṃ sāṃḍāvayā taisā | anuvādu hā || 108 ||

परी अर्जुना तूं तयांतें । देखसी तैं स्मर हो मातें । जे आन प्रायश्चित्त येथें । मानेल ना ॥ १०९ ॥

parī arjunā tūṃ tayāṃteṃ | dekhasī taiṃ smara ho māteṃ | je āna prāyaścitta yetheṃ | mānela nā || 109 ||

म्हणौनि जे श्रद्धा सात्त्विकी । पुढती तेचि पैं येकी । जतन करावी निकी । सर्वांपरी ॥ ११० ॥

mhaṇauni je śraddhā sāttvikī | puḍhatī teci paiṃ yekī | jatana karāvī nikī | sarvāṃparī || 110 ||

तरी धरावा तैसा संगु । जेणें पोखे सात्त्विक लागु । सत्त्ववृद्धीचा भागु । आहारु घेपें ॥ १११ ॥

tarī dharāvā taisā saṃgu | jeṇeṃ pokhe sāttvika lāgu | sattvavṛddhīcā bhāgu | āhāru ghepeṃ || 111 ||

एऱ्हवीं तरी पाहीं । स्वभाववृद्धीच्या ठाईं । आहारावांचूनि नाहीं । बळी हेतु ॥ ११२ ॥

eऱhavīṃ tarī pāhīṃ | svabhāvavṛddhīcyā ṭhāīṃ | āhārāvāṃcūni nāhīṃ | baḷī hetu || 112 ||

प्रत्यक्ष पाहें पां वीरा । जो सावध घे मदिरा । तो होऊनि ठाके माजिरा । तियेचि क्षणीं ॥ ११३ ॥

pratyakṣa pāheṃ pāṃ vīrā | jo sāvadha ghe madirā | to hoūni ṭhāke mājirā | tiyeci kṣaṇīṃ || 113 ||

कां जो साविया अन्नरसु सेवी । तो व्यापिजे वातश्लेष्मस्वभावीं । काय ज्वरु जालिया निववी । पयादिक ? ॥ ११४ ॥

kāṃ jo sāviyā annarasu sevī | to vyāpije vātaśleṣmasvabhāvīṃ | kāya jvaru jāliyā nivavī | payādika ? || 114 ||

नातरी अमृत जयापरी । घेतलिया मरण वारी । कां आपुलियाऐसें करी । जैसें विष ॥ ११५ ॥

nātarī amṛta jayāparī | ghetaliyā maraṇa vārī | kāṃ āpuliyāaiseṃ karī | jaiseṃ viṣa || 115 ||

तेवीं जैसा घेपे आहारु । धातु तैसाचि होय आकारु । आणि धातु ऐसा अंतरु । भावो पोखे ॥ ११६ ॥

tevīṃ jaisā ghepe āhāru | dhātu taisāci hoya ākāru | āṇi dhātu aisā aṃtaru | bhāvo pokhe || 116 ||

जैसें भांडियाचेनि तापें । आंतुलें उदकही तापे । तैसी धातुवशें आटोपे । चित्तवृत्ती ॥ ११७ ॥

jaiseṃ bhāṃḍiyāceni tāpeṃ | āṃtuleṃ udakahī tāpe | taisī dhātuvaśeṃ āṭope | cittavṛttī || 117 ||

म्हणौनि सात्त्विकु रसु सेविजे । तैं सत्त्वाची वाढी पाविजे । राजसा तामसा होईजे । येरी रसीं ॥ ११८ ॥

mhaṇauni sāttviku rasu sevije | taiṃ sattvācī vāḍhī pāvije | rājasā tāmasā hoīje | yerī rasīṃ || 118 ||

तरी सात्त्विक कोण आहारु । राजसा तामसा कायी आकारु । हें सांगों करीं आदरु । आकर्णनीं ॥ ११९ ॥

tarī sāttvika koṇa āhāru | rājasā tāmasā kāyī ākāru | heṃ sāṃgoṃ karīṃ ādaru | ākarṇanīṃ || 119 ||

आणि एकसरें आहारा । कैसेनि तिनी मोहरा । जालिया तेही वीरा । रोकडें दाऊं ॥ १२० ॥

āṇi ekasareṃ āhārā | kaiseni tinī moharā | jāliyā tehī vīrā | rokaḍeṃ dāūṃ || 120 ||

तरी जेवणाराचिया रुची । निष्पत्ति कीं बोनियांची । आणि जेवितां तंव गुणांची । दासी येथ ॥ १२१ ॥

tarī jevaṇārāciyā rucī | niṣpatti kīṃ boniyāṃcī | āṇi jevitāṃ taṃva guṇāṃcī | dāsī yetha || 121 ||

जे जीव कर्ता भोक्ता । तो गुणास्तव स्वभावता । पावोनियां त्रिविधता । चेष्टे त्रिधा ॥ १२२ ॥

je jīva kartā bhoktā | to guṇāstava svabhāvatā | pāvoniyāṃ trividhatā | ceṣṭe tridhā || 122 ||

म्हणौनि त्रिविधु आहारु । यज्ञुही त्रिप्रकारु । तप दान हन व्यापारु । त्रिविधचि ते ॥ १२३ ॥

mhaṇauni trividhu āhāru | yajñuhī triprakāru | tapa dāna hana vyāpāru | trividhaci te || 123 ||

पैं आहार लक्षण पहिले? । सांगों जें म्हणितलें । तें आईक गा भलें । रूप करूं ॥ १२४ ॥

paiṃ āhāra lakṣaṇa pahile? | sāṃgoṃ jeṃ mhaṇitaleṃ | teṃ āīka gā bhaleṃ | rūpa karūṃ || 124 ||

तरी सत्त्वगुणाकडे । जें दैवें भोक्ता पडे । तैं मधुरीं रसीं वाढे । मेचु तया ॥ १२५ ॥

tarī sattvaguṇākaḍe | jeṃ daiveṃ bhoktā paḍe | taiṃ madhurīṃ rasīṃ vāḍhe | mecu tayā || 125 ||

आंगेंचि द्रव्यें सुरसें । जे आंगेंचि पदार्थ गोडसे । आंगेंचि स्नेहें बहुवसें । सुपक्वें जियें ॥ १२६ ॥

āṃgeṃci dravyeṃ suraseṃ | je āṃgeṃci padārtha goḍase | āṃgeṃci sneheṃ bahuvaseṃ | supakveṃ jiyeṃ || 126 ||

आकारें नव्हती डगळें । स्पर्शें अति मवाळें । जिभेलागीं स्नेहाळें । स्वादें जियें ॥ १२७ ॥

ākāreṃ navhatī ḍagaḷeṃ | sparśeṃ ati mavāḷeṃ | jibhelāgīṃ snehāḷeṃ | svādeṃ jiyeṃ || 127 ||

रसें गाढीं वरी ढिलीं । द्रवभावीं आथिलीं । ठायें ठावो सांडिलीं । अग्नितापें ॥ १२८ ॥

raseṃ gāḍhīṃ varī ḍhilīṃ | dravabhāvīṃ āthilīṃ | ṭhāyeṃ ṭhāvo sāṃḍilīṃ | agnitāpeṃ || 128 ||

आंगें सानें परीणामें थोरु । जैसें गुरुमुखींचें अक्षरु । तैशी अल्पीं जिहीं अपारु । तृप्ति राहे ॥ १२९ ॥

āṃgeṃ sāneṃ parīṇāmeṃ thoru | jaiseṃ gurumukhīṃceṃ akṣaru | taiśī alpīṃ jihīṃ apāru | tṛpti rāhe || 129 ||

आणि मुखीं जैसीं गोडें । तैसीचिहि ते आंतुलेकडे । तिये अन्नीं प्रीति वाढे । सात्त्विकांसी ॥ १३० ॥

āṇi mukhīṃ jaisīṃ goḍeṃ | taisīcihi te āṃtulekaḍe | tiye annīṃ prīti vāḍhe | sāttvikāṃsī || 130 ||

एवं गुणलक्षण । सात्त्विक भोज्य जाण । आयुष्याचें त्राण । नीच नवें हें ॥ १३१ ॥

evaṃ guṇalakṣaṇa | sāttvika bhojya jāṇa | āyuṣyāceṃ trāṇa | nīca naveṃ heṃ || 131 ||

येणें सात्त्विक रसें । जंव देहीं मेहो वरीषे । तंव आयुष्यनदी उससे । दिहाचि दिहा ॥ १३२ ॥

yeṇeṃ sāttvika raseṃ | jaṃva dehīṃ meho varīṣe | taṃva āyuṣyanadī usase | dihāci dihā || 132 ||

सत्त्वाचिये कीर पाळती । कारण हाचि सुमती । दिवसाचिये उन्नती । भानु जैसा ॥ १३३ ॥

sattvāciye kīra pāḷatī | kāraṇa hāci sumatī | divasāciye unnatī | bhānu jaisā || 133 ||

आणि शरीरा हन मानसा । बळाचा पैं कुवासा । हा आहारु तरी दशा । कैंची रोगां ॥ १३४ ॥

āṇi śarīrā hana mānasā | baḷācā paiṃ kuvāsā | hā āhāru tarī daśā | kaiṃcī rogāṃ || 134 ||

हा सात्त्विकु होय भोग्यु । तैं भोगावया आरोग्यु । शरीरासी भाग्यु । उदयलें जाणो ॥ १३५ ॥

hā sāttviku hoya bhogyu | taiṃ bhogāvayā ārogyu | śarīrāsī bhāgyu | udayaleṃ jāṇo || 135 ||

आणि सुखाचें घेणें देणें । निकें उवाया ये येणें । हें असो वाढे साजणें । आनंदेंसीं ॥ १३६ ॥

āṇi sukhāceṃ gheṇeṃ deṇeṃ | nikeṃ uvāyā ye yeṇeṃ | heṃ aso vāḍhe sājaṇeṃ | ānaṃdeṃsīṃ || 136 ||

ऐसा सात्त्विकु आहारु । परीणमला थोरु । करी हा उपकारु । सबाह्यासी ॥ १३७ ॥

aisā sāttviku āhāru | parīṇamalā thoru | karī hā upakāru | sabāhyāsī || 137 ||

आतां राजसासि प्रीती । जिहीं रसीं आथी । करूं तयाही व्यक्ती । प्रसंगें गा ॥ १३८ ॥

ātāṃ rājasāsi prītī | jihīṃ rasīṃ āthī | karūṃ tayāhī vyaktī | prasaṃgeṃ gā || 138 ||

तरी मारें उणें काळकुट । तेणें मानें जें कडुवट । कां चुनियाहूनि दासट । आम्ल हन ॥ १३९ ॥

tarī māreṃ uṇeṃ kāḷakuṭa | teṇeṃ māneṃ jeṃ kaḍuvaṭa | kāṃ cuniyāhūni dāsaṭa | āmla hana || 139 ||

कणिकीतें जैसें पाणी । तैसेंचि मीठ बांधया आणी । तेतुलीच मेळवणी । रसांतरांची ॥ १४० ॥

kaṇikīteṃ jaiseṃ pāṇī | taiseṃci mīṭha bāṃdhayā āṇī | tetulīca meḷavaṇī | rasāṃtarāṃcī || 140 ||

ऐसें खारट अपाडें । राजसा तया आवडे । ऊन्हाचेनि मिषें तोंडें । आगीचि गिळी ॥ १४१ ॥

aiseṃ khāraṭa apāḍeṃ | rājasā tayā āvaḍe | ūnhāceni miṣeṃ toṃḍeṃ | āgīci giḷī || 141 ||

वाफेचिया सिगे । वातीही लाविल्या लागे । तैसें उन्ह मागे । राजसु तो ॥ ११४२ ॥

vāpheciyā sige | vātīhī lāvilyā lāge | taiseṃ unha māge | rājasu to || 1142 ||

वावदळ पाडूनि ठाये । साबळु डाहारला आहे । तैसें तीख तो खाये । जें घायेविण रुपे ॥ १४३ ॥

vāvadaḷa pāḍūni ṭhāye | sābaḷu ḍāhāralā āhe | taiseṃ tīkha to khāye | jeṃ ghāyeviṇa rupe || 143 ||

आणि राखेहूनि कोरडें । आंत बाहेरी येके पाडें । तो जिव्हादंशु आवडे । बहु तया ॥ १४४ ॥

āṇi rākhehūni koraḍeṃ | āṃta bāherī yeke pāḍeṃ | to jivhādaṃśu āvaḍe | bahu tayā || 144 ||

परस्परें दांतां । आदळु होय खातां । तो गा तोंडीं घेतां । तोषों लागे ॥ १४५ ॥

paraspareṃ dāṃtāṃ | ādaḷu hoya khātāṃ | to gā toṃḍīṃ ghetāṃ | toṣoṃ lāge || 145 ||

आधींच द्रव्यें चुरमुरीं । वरी परवडिजती मोहरी । जियें घेतां होती धुवारी । नाकेंतोंडें ॥ १४६ ॥

ādhīṃca dravyeṃ curamurīṃ | varī paravaḍijatī moharī | jiyeṃ ghetāṃ hotī dhuvārī | nākeṃtoṃḍeṃ || 146 ||

हें असो उगें आगीतें । म्हणे तैसें राइतें । पढियें प्राणापरौतें । राजसासि गा ॥ १४७ ॥

heṃ aso ugeṃ āgīteṃ | mhaṇe taiseṃ rāiteṃ | paḍhiyeṃ prāṇāparauteṃ | rājasāsi gā || 147 ||

ऐसा न पुरोनि तोंडा । जिभा केला वेडा । अन्नमिषें अग्नि भडभडां । पोटीं भरी ॥ १४८ ॥

aisā na puroni toṃḍā | jibhā kelā veḍā | annamiṣeṃ agni bhaḍabhaḍāṃ | poṭīṃ bharī || 148 ||

तैसाचि लवंगा सुंठे । मग भुईं गा सेजे खाटे । पाणियाचें न सुटे । तोंडोनि पात्र ॥ १४९ ॥

taisāci lavaṃgā suṃṭhe | maga bhuīṃ gā seje khāṭe | pāṇiyāceṃ na suṭe | toṃḍoni pātra || 149 ||

ते आहार नव्हती घेतले । व्याधिव्याळ जे सुतले । ते चेववावया घातलें । माजवण पोटीं ॥ १५० ॥

te āhāra navhatī ghetale | vyādhivyāḷa je sutale | te cevavāvayā ghātaleṃ | mājavaṇa poṭīṃ || 150 ||

तैसें एकमेकां सळें । रोग उठती एके वेळे । ऐसा राजसु आहारु फळे । केवळ दुःखें ॥ १५१ ॥

taiseṃ ekamekāṃ saḷeṃ | roga uṭhatī eke veḷe | aisā rājasu āhāru phaḷe | kevaḷa duḥkheṃ || 151 ||

एवं राजसा आहारा । रूप केलें धनुर्धरा । परीणामाचाहि विसुरा । सांगितला ॥ १५२ ॥

evaṃ rājasā āhārā | rūpa keleṃ dhanurdharā | parīṇāmācāhi visurā | sāṃgitalā || 152 ||

आतां तया तामसा । आवडे आहारु जैसा । तेंही सांगों चिळसा । झणें तुम्ही ॥ १५३ ॥

ātāṃ tayā tāmasā | āvaḍe āhāru jaisā | teṃhī sāṃgoṃ ciḷasā | jhaṇeṃ tumhī || 153 ||

तरी कुहिलें उष्टें खातां । न मनिजे तेणें अनहिता । जैसें कां उपहिता । म्हैसी खाय ॥ १५४ ॥

tarī kuhileṃ uṣṭeṃ khātāṃ | na manije teṇeṃ anahitā | jaiseṃ kāṃ upahitā | mhaisī khāya || 154 ||

निपजलें अन्न तैसें । दुपाहरीं कां येरें दिवसें । अतिकरें तैं तामसें । घेईजे तें ॥ १५५ ॥

nipajaleṃ anna taiseṃ | dupāharīṃ kāṃ yereṃ divaseṃ | atikareṃ taiṃ tāmaseṃ | gheīje teṃ || 155 ||

नातरी अर्ध उकडिलें । कां निपट करपोनि गेलें । तैसेंही खाय चुकलें । रसा जें येवों ॥ १५६ ॥

nātarī ardha ukaḍileṃ | kāṃ nipaṭa karaponi geleṃ | taiseṃhī khāya cukaleṃ | rasā jeṃ yevoṃ || 156 ||

जया कां आथि पूर्ण निष्पत्ती । जेथ रसु धरी व्यक्ती । तें अन्न ऐसी प्रतीती । तामसा नाहीं ॥ १५७ ॥

jayā kāṃ āthi pūrṇa niṣpattī | jetha rasu dharī vyaktī | teṃ anna aisī pratītī | tāmasā nāhīṃ || 157 ||

ऐसेनि कहीं विपायें । सदन्ना वरपडा होये । तरी घाणी सुटे तंव राहे । व्याघ्रु जैसा ॥ १५८ ॥

aiseni kahīṃ vipāyeṃ | sadannā varapaḍā hoye | tarī ghāṇī suṭe taṃva rāhe | vyāghru jaisā || 158 ||

कां बहुवें दिवशीं वोलांडिलें । स्वादपणें सांडिलें । शुष्क अथवा सडलें । गाभिणेंही हो ॥ १५९ ॥

kāṃ bahuveṃ divaśīṃ volāṃḍileṃ | svādapaṇeṃ sāṃḍileṃ | śuṣka athavā saḍaleṃ | gābhiṇeṃhī ho || 159 ||

तेंही बाळाचे हातवरी । चिवडिलें जैसी राडी करी । का सवें बैसोनि नारी । गोतांबील करी ॥ १६० ॥

teṃhī bāḷāce hātavarī | civaḍileṃ jaisī rāḍī karī | kā saveṃ baisoni nārī | gotāṃbīla karī || 160 ||

ऐसेनि कश्मळें जैं खाय । तैं तया सुखभोजन ऐसें होय । परी येणेंही न धाय । पापिया तो ॥ १६१ ॥

aiseni kaśmaḷeṃ jaiṃ khāya | taiṃ tayā sukhabhojana aiseṃ hoya | parī yeṇeṃhī na dhāya | pāpiyā to || 161 ||

मग चमत्कारु देखा । निषेधाचा आंबुखा । जया का सदोखा । कुद्रव्यासी ॥ १६२ ॥

maga camatkāru dekhā | niṣedhācā āṃbukhā | jayā kā sadokhā | kudravyāsī || 162 ||

तया अपेयांच्या पानीं । अखाद्यांच्या भोजनीं । वाढविजे उतान्ही । तामसें तेणें ॥ १६३ ॥

tayā apeyāṃcyā pānīṃ | akhādyāṃcyā bhojanīṃ | vāḍhavije utānhī | tāmaseṃ teṇeṃ || 163 ||

एवं तामस जेवणारा । ऐसैसी मेचु हे वीरा । तयाचें फल दुसरां । क्षणीं नाहीं ॥ १६४ ॥

evaṃ tāmasa jevaṇārā | aisaisī mecu he vīrā | tayāceṃ phala dusarāṃ | kṣaṇīṃ nāhīṃ || 164 ||

जे जेव्हांचि हें अपवित्र । शिवे तयाचें वक्त्र । तेव्हांचि पापा पात्र । जाला तो कीं ॥ १६५ ॥

je jevhāṃci heṃ apavitra | śive tayāceṃ vaktra | tevhāṃci pāpā pātra | jālā to kīṃ || 165 ||

यावरतें जें जेवीं । ते जेविती वोज न म्हणावी । पोटभरती जाणावी । यातना ते ॥ १६६ ॥

yāvarateṃ jeṃ jevīṃ | te jevitī voja na mhaṇāvī | poṭabharatī jāṇāvī | yātanā te || 166 ||

शिरच्छेदें काय होये । का आगीं रिघतां कैसें आहे । हें जाणावें काई पाहें । परी साहातुचि असे ॥ १६७ ॥

śiracchedeṃ kāya hoye | kā āgīṃ righatāṃ kaiseṃ āhe | heṃ jāṇāveṃ kāī pāheṃ | parī sāhātuci ase || 167 ||

म्हणौनि तामसा अन्ना । परीणामु गा सिनाना । न सांगोंचि गा अर्जुना । देवो म्हणे ॥ १६८ ॥

mhaṇauni tāmasā annā | parīṇāmu gā sinānā | na sāṃgoṃci gā arjunā | devo mhaṇe || 168 ||

आतां ययावरी । आहाराचिया परी । यज्ञुही अवधारीं । त्रिधा असे ॥ १६९ ॥

ātāṃ yayāvarī | āhārāciyā parī | yajñuhī avadhārīṃ | tridhā ase || 169 ||

परी तिहींमाजीं प्रथम । सात्त्विक यज्ञाचें वर्म । आईक पां सुमहिम -। शिरोमणी ॥ १७० ॥

parī tihīṃmājīṃ prathama | sāttvika yajñāceṃ varma | āīka pāṃ sumahima -| śiromaṇī || 170 ||

तरी एकु प्रियोत्तमु-/ । वांचोनि वाढों नेदी कामु । जैसा का मनोधर्मु । पतिव्रतेचा ॥ १७१ ॥

tarī eku priyottamu-/ | vāṃconi vāḍhoṃ nedī kāmu | jaisā kā manodharmu | pativratecā || 171 ||

नाना सिंधूतें ठाकोनि गंगा । पुढारां न करीचि रिगा । का आत्मा देखोनि उगा । वेदु ठेला ॥ १७२ ॥

nānā siṃdhūteṃ ṭhākoni gaṃgā | puḍhārāṃ na karīci rigā | kā ātmā dekhoni ugā | vedu ṭhelā || 172 ||

तैसें जे आपुल्या स्वहितीं । वेंचूनियां चित्तवृत्ती । नुरवितीचि अहंकृती । फळालागीं ॥ १७३ ॥

taiseṃ je āpulyā svahitīṃ | veṃcūniyāṃ cittavṛttī | nuravitīci ahaṃkṛtī | phaḷālāgīṃ || 173 ||

पातलेया झाडाचें मूळ । मागुतें सरों नेणेंचि जळ । जिरालें गां केवळ । तयाच्याचि आंगीं ॥ १७४ ॥

pātaleyā jhāḍāceṃ mūḷa | māguteṃ saroṃ neṇeṃci jaḷa | jirāleṃ gāṃ kevaḷa | tayācyāci āṃgīṃ || 174 ||

तैसें मनें देहीं । यजननिश्चयाच्या ठायीं । हारपोनि जें कांहीं । वांछितीना ॥ १७५ ॥

taiseṃ maneṃ dehīṃ | yajananiścayācyā ṭhāyīṃ | hāraponi jeṃ kāṃhīṃ | vāṃchitīnā || 175 ||

तिहीं फळवांच्छात्यागीं । स्वधर्मावांचूनि विरागीं । कीजे तो यज्ञु सर्वांगीं । अळंकृतु ॥ १७६ ॥

tihīṃ phaḷavāṃcchātyāgīṃ | svadharmāvāṃcūni virāgīṃ | kīje to yajñu sarvāṃgīṃ | aḷaṃkṛtu || 176 ||

परी आरिसा आपणपें । डोळां जैसें घेपें । कां तळहातींचें दीपें । रत्न पाहिजे ॥ १७७ ॥

parī ārisā āpaṇapeṃ | ḍoḷāṃ jaiseṃ ghepeṃ | kāṃ taḷahātīṃceṃ dīpeṃ | ratna pāhije || 177 ||

नाना उदितें दिवाकरें । गमावा मार्गु दिठी भरे । तैसा वेदु निर्धारें । देखोनियां ॥ १७८ ॥

nānā uditeṃ divākareṃ | gamāvā mārgu diṭhī bhare | taisā vedu nirdhāreṃ | dekhoniyāṃ || 178 ||

तियें कुंडें मंडप वेदी । आणीकही संभारसमृद्धी । ते मेळवणी जैसी विधी । आपणपां केली ॥ १७९ ॥

tiyeṃ kuṃḍeṃ maṃḍapa vedī | āṇīkahī saṃbhārasamṛddhī | te meḷavaṇī jaisī vidhī | āpaṇapāṃ kelī || 179 ||

सकळावयव उचितें । लेणीं पातलीं जैसीं आंगातें । तैसे पदार्थ जेथिंचे तेथें । विनियोगुनी ॥ १८० ॥

sakaḷāvayava uciteṃ | leṇīṃ pātalīṃ jaisīṃ āṃgāteṃ | taise padārtha jethiṃce tetheṃ | viniyogunī || 180 ||

काय वानूं बहुतीं बोलीं । जैसी सर्वाभरणीं भरली । ते यज्ञविद्याचि रूपा आली । यजनमिषें ॥ १८१ ॥

kāya vānūṃ bahutīṃ bolīṃ | jaisī sarvābharaṇīṃ bharalī | te yajñavidyāci rūpā ālī | yajanamiṣeṃ || 181 ||

तैसा सांगोपांगु । निफजे जो यागु । नुठऊनियां लागु । महत्त्वाचा ॥ १८२ ॥

taisā sāṃgopāṃgu | niphaje jo yāgu | nuṭhaūniyāṃ lāgu | mahattvācā || 182 ||

प्रतिपाळु तरी पाटाचा । झाडीं कीजे तुळसीचा । परी फळा फुला छायेचा । आश्रयो नाहीं ॥ १८३ ॥

pratipāḷu tarī pāṭācā | jhāḍīṃ kīje tuḷasīcā | parī phaḷā phulā chāyecā | āśrayo nāhīṃ || 183 ||

किंबहुना फळाशेवीण । ऐसेया निगुती निर्माण । होय तो यागु जाण । सात्त्विकु गा ॥ १८४ ॥

kiṃbahunā phaḷāśevīṇa | aiseyā nigutī nirmāṇa | hoya to yāgu jāṇa | sāttviku gā || 184 ||

आतां यज्ञु कीर वीरेशा । करी पैं याचिऐसा । परी श्राद्धालागीं जैसा । अवंतिला रावो ॥ १८५ ॥

ātāṃ yajñu kīra vīreśā | karī paiṃ yāciaisā | parī śrāddhālāgīṃ jaisā | avaṃtilā rāvo || 185 ||

जरी राजा घरासि ये । तरी बहुत उपेगा जाये । आणि कीर्तीही होये । श्राद्ध न ठके ॥ १८६ ॥

jarī rājā gharāsi ye | tarī bahuta upegā jāye | āṇi kīrtīhī hoye | śrāddha na ṭhake || 186 ||

तैसा धरूनि आवांका । म्हणे स्वर्गु जोडेल असिका । दीक्षितु होईन मान्यु लोकां । घडेल यागु ॥ १८७ ॥

taisā dharūni āvāṃkā | mhaṇe svargu joḍela asikā | dīkṣitu hoīna mānyu lokāṃ | ghaḍela yāgu || 187 ||

ऐसी केवळ फळालागीं । महत्त्व फोकारावया जगीं । पार्था निष्पत्ति जे यागीं । राजस पैं ते ॥ १८८ ॥

aisī kevaḷa phaḷālāgīṃ | mahattva phokārāvayā jagīṃ | pārthā niṣpatti je yāgīṃ | rājasa paiṃ te || 188 ||

आणि पशुपक्षिविवाहीं । जोशी कामापरौता नाहीं । तैसा तामसा यज्ञा पाहीं । आग्रहोचि मूळ ॥ १८९ ॥

āṇi paśupakṣivivāhīṃ | jośī kāmāparautā nāhīṃ | taisā tāmasā yajñā pāhīṃ | āgrahoci mūḷa || 189 ||

वारया वाट न वाहे । कीं मरण मुहूर्त पाहे । निषिद्धांसीं बिहे । आगी जरी ॥ १९० ॥

vārayā vāṭa na vāhe | kīṃ maraṇa muhūrta pāhe | niṣiddhāṃsīṃ bihe | āgī jarī || 190 ||

तरी तामसाचिया आचारा । विधीचा आथी वोढावारा । म्हणूनि तो धनुर्धरा । उत्सृंखळु ॥ १९१ ॥

tarī tāmasāciyā ācārā | vidhīcā āthī voḍhāvārā | mhaṇūni to dhanurdharā | utsṛṃkhaḷu || 191 ||

नाहीं विधीची तेथ चाड । नये मंत्रादिक तयाकड । अन्नजातां न सुये तोंड । मासिये जेवीं ॥ १९२ ॥

nāhīṃ vidhīcī tetha cāḍa | naye maṃtrādika tayākaḍa | annajātāṃ na suye toṃḍa | māsiye jevīṃ || 192 ||

वैराचा बोधु ब्राह्मणा । तेथ कें रिगेल दक्षिणा । अग्नि जाला वाउधाणा । वरपडा जैसा ॥ १९३ ॥

vairācā bodhu brāhmaṇā | tetha keṃ rigela dakṣiṇā | agni jālā vāudhāṇā | varapaḍā jaisā || 193 ||

तैसें वायांचि सर्वस्व वेंचे । मुख न देखती श्रद्धेचें । नागविलें निपुत्रिकाचें । जैसें घर ॥ १९४ ॥

taiseṃ vāyāṃci sarvasva veṃce | mukha na dekhatī śraddheceṃ | nāgavileṃ niputrikāceṃ | jaiseṃ ghara || 194 ||

ऐसा जो यज्ञाभासु । तया नाम यागु तामसु । आइकें म्हणे निवासु । श्रियेचा तो ॥ १९५ ॥

aisā jo yajñābhāsu | tayā nāma yāgu tāmasu | āikeṃ mhaṇe nivāsu | śriyecā to || 195 ||

आता गंगेचें एक पाणी । परी नेलें आनानीं वाहणीं । एक मळीं एक आणी । शुद्धत्व जैसें ॥ १९६ ॥

ātā gaṃgeceṃ eka pāṇī | parī neleṃ ānānīṃ vāhaṇīṃ | eka maḷīṃ eka āṇī | śuddhatva jaiseṃ || 196 ||

तैसें तिहीं गुणीं तप । येथ जाहलें आहे त्रिरूप । तें एक केलें दे पाप । उद्धरी एक ॥ १९७ ॥

taiseṃ tihīṃ guṇīṃ tapa | yetha jāhaleṃ āhe trirūpa | teṃ eka keleṃ de pāpa | uddharī eka || 197 ||

तरी तेंचि तिहीं भेदीं । कैसेनि पां म्हणौनि सुबुद्धी । जाणों पाहासी तरी आधीं । तपचि जाण ॥ १९८ ॥

tarī teṃci tihīṃ bhedīṃ | kaiseni pāṃ mhaṇauni subuddhī | jāṇoṃ pāhāsī tarī ādhīṃ | tapaci jāṇa || 198 ||

येथ तप म्हणजे काई । तें स्वरूप दाऊं पाहीं । मग भेदिलें गुणीं तिहीं । तें पाठीं बोलों ॥ १९९ ॥

yetha tapa mhaṇaje kāī | teṃ svarūpa dāūṃ pāhīṃ | maga bhedileṃ guṇīṃ tihīṃ | teṃ pāṭhīṃ boloṃ || 199 ||

तरी तप जें कां सम्यक् । तेंही त्रिविध आइक । शारीर मानसिक । शाब्द गा ॥ २०० ॥

tarī tapa jeṃ kāṃ samyak | teṃhī trividha āika | śārīra mānasika | śābda gā || 200 ||

आतां गा तिहीं माझारीं । शारीर तंव अवधारीं । तरी शंभु कां श्रीहरी । पढियंता होय ॥ २०१ ॥

ātāṃ gā tihīṃ mājhārīṃ | śārīra taṃva avadhārīṃ | tarī śaṃbhu kāṃ śrīharī | paḍhiyaṃtā hoya || 201 ||

तया प्रिया देवतालया । यात्रादिकें करावया । आठही पाहार जैसें पायां । उळिग घापे ॥ २०२ ॥

tayā priyā devatālayā | yātrādikeṃ karāvayā | āṭhahī pāhāra jaiseṃ pāyāṃ | uḷiga ghāpe || 202 ||

देवांगणमिरवणियां । अंगोपचार पुरवणियां । करावया म्हणियां । शोभती हात ॥ २०३ ॥

devāṃgaṇamiravaṇiyāṃ | aṃgopacāra puravaṇiyāṃ | karāvayā mhaṇiyāṃ | śobhatī hāta || 203 ||

लिंग कां प्रतिमा दिठी । देखतखेंवों अंगेष्टी । लोटिजे कां काठी । पडली जैसी ॥ २०४ ॥

liṃga kāṃ pratimā diṭhī | dekhatakheṃvoṃ aṃgeṣṭī | loṭije kāṃ kāṭhī | paḍalī jaisī || 204 ||

आणि विधिविनयादिकीं । गुणीं वडील जे लोकीं । तया ब्राह्मणाची निकी । पाइकी कीजे ॥ २०५ ॥

āṇi vidhivinayādikīṃ | guṇīṃ vaḍīla je lokīṃ | tayā brāhmaṇācī nikī | pāikī kīje || 205 ||

अथवा प्रवासें कां पीडा । का शिणले जे सांकडां । ते जीव सुरवाडा । आणिजती ॥ २०६ ॥

athavā pravāseṃ kāṃ pīḍā | kā śiṇale je sāṃkaḍāṃ | te jīva suravāḍā | āṇijatī || 206 ||

सकल तीर्थांचिये धुरे । जियें कां मातापितरें । तयां सेवेसी कीर शरीरें । लोण कीजे ॥ २०७ ॥

sakala tīrthāṃciye dhure | jiyeṃ kāṃ mātāpitareṃ | tayāṃ sevesī kīra śarīreṃ | loṇa kīje || 207 ||

आणि संसाराऐसा दारुणु । जो भेटलाचि हरी शीणु । तो ज्ञानदानीं सकरुणु । भजिजे गुरु ॥ २०८ ॥

āṇi saṃsārāaisā dāruṇu | jo bheṭalāci harī śīṇu | to jñānadānīṃ sakaruṇu | bhajije guru || 208 ||

आणि स्वधर्माचा आगिठां । देह जाड्याचिया किटा । आवृत्तिपुटीं सुभटा । झाडी कीजे ॥ २०९ ॥

āṇi svadharmācā āgiṭhāṃ | deha jāḍyāciyā kiṭā | āvṛttipuṭīṃ subhaṭā | jhāḍī kīje || 209 ||

वस्तु भूतमात्रीं नमिजे । परोपकारीं भजिजे । स्त्रीविषयीं नियमिजे । नांवें नांवें ॥ २१० ॥

vastu bhūtamātrīṃ namije | paropakārīṃ bhajije | strīviṣayīṃ niyamije | nāṃveṃ nāṃveṃ || 210 ||

जन्मतेनि प्रसंगे । स्त्रीदेह शिवणें आंगें । तेथूनि जन्म आघवें । सोंवळें कीजे ॥ २११ ॥

janmateni prasaṃge | strīdeha śivaṇeṃ āṃgeṃ | tethūni janma āghaveṃ | soṃvaḷeṃ kīje || 211 ||

भुतमात्राचेनि नांवें । तृणही नासुडावें । किंबहुना सांडावे । छेद भेद ॥ २१२ ॥

bhutamātrāceni nāṃveṃ | tṛṇahī nāsuḍāveṃ | kiṃbahunā sāṃḍāve | cheda bheda || 212 ||

ऐसैसी जैं शरीरीं । रहाटीची पडे उजरी । तैं शारीर तप घुमरी । आलें जाण ॥ २१३ ॥

aisaisī jaiṃ śarīrīṃ | rahāṭīcī paḍe ujarī | taiṃ śārīra tapa ghumarī | āleṃ jāṇa || 213 ||

पार्था समस्तही हें करणें । देहाचेनि प्रधानपणें । म्हणौनि ययातें मी म्हणें । शारीर तप ॥ २१४ ॥

pārthā samastahī heṃ karaṇeṃ | dehāceni pradhānapaṇeṃ | mhaṇauni yayāteṃ mī mhaṇeṃ | śārīra tapa || 214 ||

एवं शारीर जें तप । तयाचें दाविलें रूप । आतां आइक निष्पाप । वाङ्मय तें ॥ २१५ ॥

evaṃ śārīra jeṃ tapa | tayāceṃ dāvileṃ rūpa | ātāṃ āika niṣpāpa | vāṅmaya teṃ || 215 ||

तरी लोहाचें आंग तुक । न तोडितांचि कनक । केलें जैसें देख । परीसें तेणें ॥ २१६ ॥

tarī lohāceṃ āṃga tuka | na toḍitāṃci kanaka | keleṃ jaiseṃ dekha | parīseṃ teṇeṃ || 216 ||

तैसें न दुखवितां सेजे । जावळिया सुख निपजे । ऐसें साधुत्व कां देखिजे । बोलणां जिये ॥ २१७ ॥

taiseṃ na dukhavitāṃ seje | jāvaḷiyā sukha nipaje | aiseṃ sādhutva kāṃ dekhije | bolaṇāṃ jiye || 217 ||

पाणी मुदल झाडा जाये । तृण ते प्रसंगेंचि जियें । तैसें एका बोलिलें होये । सर्वांहि हित ॥ २१८ ॥

pāṇī mudala jhāḍā jāye | tṛṇa te prasaṃgeṃci jiyeṃ | taiseṃ ekā bolileṃ hoye | sarvāṃhi hita || 218 ||

जोडे अमृताची सुरसरी । तैं प्राणांतें अमर करी । स्नानें पाप ताप वारी । गोडीही दे ॥ २१९ ॥

joḍe amṛtācī surasarī | taiṃ prāṇāṃteṃ amara karī | snāneṃ pāpa tāpa vārī | goḍīhī de || 219 ||

तैसा अविवेकुही फिटे । आपुलें अनादित्व भेटे । आइकतां रुचि न विटे । पीयुषीं जैसी ॥ २२० ॥

taisā avivekuhī phiṭe | āpuleṃ anāditva bheṭe | āikatāṃ ruci na viṭe | pīyuṣīṃ jaisī || 220 ||

जरी कोणी करी पुसणें । तरी होआवें ऐसें बोलणें । नातरी अवर्तणें । निगमु का नाम ॥ २२१ ॥

jarī koṇī karī pusaṇeṃ | tarī hoāveṃ aiseṃ bolaṇeṃ | nātarī avartaṇeṃ | nigamu kā nāma || 221 ||

ऋग्वेदादि तिन्ही । प्रतिष्ठीजती वाग्भुवनीं । केली जैसी वदनीं । ब्रह्मशाळा ॥ २२२ ॥

ṛgvedādi tinhī | pratiṣṭhījatī vāgbhuvanīṃ | kelī jaisī vadanīṃ | brahmaśāḷā || 222 ||

नातरी एकाधें नांव । तेंचि शैव का वैष्णव । वाचे वसे तें वाग्भव । तप जाणावें ॥ २२३ ॥

nātarī ekādheṃ nāṃva | teṃci śaiva kā vaiṣṇava | vāce vase teṃ vāgbhava | tapa jāṇāveṃ || 223 ||

आतां तप जें मानसिक । तेंही सांगों आइक । म्हणे लोकनाथनायक । नायकु तो ॥ २२४ ॥

ātāṃ tapa jeṃ mānasika | teṃhī sāṃgoṃ āika | mhaṇe lokanāthanāyaka | nāyaku to || 224 ||

तरी सरोवर तरंगीं । सांडिलें आकाश मेघीं । का चंदनाचें उरगीं । उद्यान जैसें ॥ २२५ ॥

tarī sarovara taraṃgīṃ | sāṃḍileṃ ākāśa meghīṃ | kā caṃdanāceṃ uragīṃ | udyāna jaiseṃ || 225 ||

नाना कळावैषम्यें चंद्रु । कां सांडिला आधीं नरेंद्रु । नातरी क्षीरसमुद्रु । मंदराचळें ॥ २२६ ॥

nānā kaḷāvaiṣamyeṃ caṃdru | kāṃ sāṃḍilā ādhīṃ nareṃdru | nātarī kṣīrasamudru | maṃdarācaḷeṃ || 226 ||

तैसीं नाना विकल्पजाळें । सांडुनि गेलिया सकळें । मन राहे का केवळें । स्वरूपें जें ॥ २२७ ॥

taisīṃ nānā vikalpajāḷeṃ | sāṃḍuni geliyā sakaḷeṃ | mana rāhe kā kevaḷeṃ | svarūpeṃ jeṃ || 227 ||

तपनेंवीण प्रकाशु । जाड्येंवीण रसीं रसु । पोकळीवीण अवकाशु । होय जैसा ॥ २२८ ॥

tapaneṃvīṇa prakāśu | jāḍyeṃvīṇa rasīṃ rasu | pokaḷīvīṇa avakāśu | hoya jaisā || 228 ||

तैसी आपली सोय देखे । आणि आपलिया स्वभावा मुके । हिंवली जैसी आंगिकें । हिवों नेदी निजांग ॥ २२९ ॥

taisī āpalī soya dekhe | āṇi āpaliyā svabhāvā muke | hiṃvalī jaisī āṃgikeṃ | hivoṃ nedī nijāṃga || 229 ||

तैसें न चलतें कळंकेंवीण । शशिबिंब जैसें परीपूर्ण । तैसें चोखी शृंगारपण । मनाचें जें ॥ २३० ॥

taiseṃ na calateṃ kaḷaṃkeṃvīṇa | śaśibiṃba jaiseṃ parīpūrṇa | taiseṃ cokhī śṛṃgārapaṇa | manāceṃ jeṃ || 230 ||

बुजाली वैराग्याची वोरप । जिराली मनाची धांप कांप । तेथ केवळ जाली वाफ । निजबोधाची ॥ २३१ ॥

bujālī vairāgyācī vorapa | jirālī manācī dhāṃpa kāṃpa | tetha kevaḷa jālī vāpha | nijabodhācī || 231 ||

म्हणौनि विचारावया शास्त्र । राहाटवावें जें वक्त्र । तें वाचेचेंही सूत्र । हातीं न धरी ॥ २३२ ॥

mhaṇauni vicārāvayā śāstra | rāhāṭavāveṃ jeṃ vaktra | teṃ vāceceṃhī sūtra | hātīṃ na dharī || 232 ||

तें स्वलाभ लाभलेपणें । मन मनपणाही धरूं नेणें । शिवतलें जैसें लवणें । आपुलें निज ॥ २३३ ॥

teṃ svalābha lābhalepaṇeṃ | mana manapaṇāhī dharūṃ neṇeṃ | śivataleṃ jaiseṃ lavaṇeṃ | āpuleṃ nija || 233 ||

तेथ कें उठिती ते भाव । जिहीं इंद्रियमार्गीं धांव । घेऊनि ठाकावे गांव । विषयांचे ते ॥ २३४ ॥

tetha keṃ uṭhitī te bhāva | jihīṃ iṃdriyamārgīṃ dhāṃva | gheūni ṭhākāve gāṃva | viṣayāṃce te || 234 ||

म्हणौनि तिये मानसीं । भावशुद्धिचि असे अपैसी । रोमशुचि जैसी । तळहातासी ॥ २३५ ॥

mhaṇauni tiye mānasīṃ | bhāvaśuddhici ase apaisī | romaśuci jaisī | taḷahātāsī || 235 ||

काय बहु बोलों अर्जुना । जैं हे दशा ये मना । तैं मनोतपाभिधाना । पात्र होय ती ॥ २३६ ॥

kāya bahu boloṃ arjunā | jaiṃ he daśā ye manā | taiṃ manotapābhidhānā | pātra hoya tī || 236 ||

परी ते असो हें जाण । मानस तपाचें लक्षण । देवो म्हणे संपूर्ण । सांगितलें ॥ २३७ ॥

parī te aso heṃ jāṇa | mānasa tapāceṃ lakṣaṇa | devo mhaṇe saṃpūrṇa | sāṃgitaleṃ || 237 ||

एवं देहवाचाचित्तें । जें पातलें त्रिविधत्वातें । तें सामान्य तप तूतें । परीसविलें गा ॥ २३८ ॥

evaṃ dehavācācitteṃ | jeṃ pātaleṃ trividhatvāteṃ | teṃ sāmānya tapa tūteṃ | parīsavileṃ gā || 238 ||

आतां गुणत्रयसंगें । हेंचि विशेषीं त्रिविधीं रिगे । तेंही आइक चांगें । प्रज्ञाबळें ॥ २३९ ॥

ātāṃ guṇatrayasaṃgeṃ | heṃci viśeṣīṃ trividhīṃ rige | teṃhī āika cāṃgeṃ | prajñābaḷeṃ || 239 ||

तरी हेंचि तप त्रिविधा । जें दाविलें तुज प्रबुद्धा । तेंचि करीं पूर्णश्रद्धा । सांडूनि फळ ॥ २४० ॥

tarī heṃci tapa trividhā | jeṃ dāvileṃ tuja prabuddhā | teṃci karīṃ pūrṇaśraddhā | sāṃḍūni phaḷa || 240 ||

जैं पुरतिया सत्त्वशुद्धी । आचरिजे आस्तिक्यबुद्धी । तैं तयातेंचि गा प्रबुद्धी । सात्त्विक म्हणिपे ॥ २४१ ॥

jaiṃ puratiyā sattvaśuddhī | ācarije āstikyabuddhī | taiṃ tayāteṃci gā prabuddhī | sāttvika mhaṇipe || 241 ||

नातरी तपस्थापनेलागीं । दुजेपण मांडूनि जगीं । महत्त्वाच्या शृंगीं । बैसावया ॥ २४२ ॥

nātarī tapasthāpanelāgīṃ | dujepaṇa māṃḍūni jagīṃ | mahattvācyā śṛṃgīṃ | baisāvayā || 242 ||

त्रिभुवनींचिया सन्माना । न वचावें ठाया आना । धुरेचिया आसना । भोजनालागीं ॥ २४३ ॥

tribhuvanīṃciyā sanmānā | na vacāveṃ ṭhāyā ānā | dhureciyā āsanā | bhojanālāgīṃ || 243 ||

विश्वाचिया स्तोत्रा । आपण होआवया पात्रा । विश्वें आपलिया यात्रा । कराविया यावें ॥ २४४ ॥

viśvāciyā stotrā | āpaṇa hoāvayā pātrā | viśveṃ āpaliyā yātrā | karāviyā yāveṃ || 244 ||

लोकांचिया विविधा पूजा । आश्रयो न धरावया दुजा । भोग भोगावे वोजा । महत्त्वाचिया ॥ २४५ ॥

lokāṃciyā vividhā pūjā | āśrayo na dharāvayā dujā | bhoga bhogāve vojā | mahattvāciyā || 245 ||

अंग बोल माखूनि तपें । विकावया आपणपें । अंगहीन पडपे । जियापरी ॥ २४६ ॥

aṃga bola mākhūni tapeṃ | vikāvayā āpaṇapeṃ | aṃgahīna paḍape | jiyāparī || 246 ||

हें असो धनमानीं आस । वाढौनी तप कीजे सायास । तैं तेंचि तप राजस । बोलिजे गा ॥ २४७ ॥

heṃ aso dhanamānīṃ āsa | vāḍhaunī tapa kīje sāyāsa | taiṃ teṃci tapa rājasa | bolije gā || 247 ||

परी पहुरणी जें दुहिलें । तैं तें गुरूं न दुभेचि व्यालें । का उभें शेत चारिलें । पिकावया नुरे ॥ २४८ ॥

parī pahuraṇī jeṃ duhileṃ | taiṃ teṃ gurūṃ na dubheci vyāleṃ | kā ubheṃ śeta cārileṃ | pikāvayā nure || 248 ||

तैसें फोकारितां तप । कीजे जें साक्षेप । तें फळीं तंव सोप । निःशेष जाय ॥ २४९ ॥

taiseṃ phokāritāṃ tapa | kīje jeṃ sākṣepa | teṃ phaḷīṃ taṃva sopa | niḥśeṣa jāya || 249 ||

ऐसें निर्फळ देखोनि करितां । माझारीं सांडी पंडुसुता । म्हणौनि नाहीं स्थिरता । तपा तया ॥ २५० ॥

aiseṃ nirphaḷa dekhoni karitāṃ | mājhārīṃ sāṃḍī paṃḍusutā | mhaṇauni nāhīṃ sthiratā | tapā tayā || 250 ||

एऱ्हवीं तरी आकाश मांडी । जो गर्जोनि ब्रह्मांड फोडी । तो अवकाळु मेघु काय घडी । राहात आहे ? ॥ २५१ ॥

eऱhavīṃ tarī ākāśa māṃḍī | jo garjoni brahmāṃḍa phoḍī | to avakāḷu meghu kāya ghaḍī | rāhāta āhe ? || 251 ||

तैसें राजस तप जें होये । तें फळीं कीर वांझ जाये । परी आचरणींही नोहे । निर्वाहतें गा ॥ २५२ ॥

taiseṃ rājasa tapa jeṃ hoye | teṃ phaḷīṃ kīra vāṃjha jāye | parī ācaraṇīṃhī nohe | nirvāhateṃ gā || 252 ||

आतां तेंचि तप पुढती । तामसाचिये रीती । पैं परत्रा आणि कीर्ती । मुकोनि कीजे ॥ २५३ ॥

ātāṃ teṃci tapa puḍhatī | tāmasāciye rītī | paiṃ paratrā āṇi kīrtī | mukoni kīje || 253 ||

केवळ मूर्खपणाचा वारा । जीवीं घेऊनि धनुर्धरा । नाम ठेविजे शरीरा । वैरियाचें ॥ २५४ ॥

kevaḷa mūrkhapaṇācā vārā | jīvīṃ gheūni dhanurdharā | nāma ṭhevije śarīrā | vairiyāceṃ || 254 ||

पंचाग्नीची दडगी । खोलवीजती शरीरालागीं । का इंधन कीजे हें आगी । आंतु लावी ॥ २५५ ॥

paṃcāgnīcī daḍagī | kholavījatī śarīrālāgīṃ | kā iṃdhana kīje heṃ āgī | āṃtu lāvī || 255 ||

माथां जाळिजती गुगुळु । पाठीं घालिजती गळु । आंग जाळिती इंगळु । जळतभीतां ॥ २५६ ॥

māthāṃ jāḷijatī guguḷu | pāṭhīṃ ghālijatī gaḷu | āṃga jāḷitī iṃgaḷu | jaḷatabhītāṃ || 256 ||

दवडोनि श्वासोच्छ्वास । कीजती वायांचि उपवास । कां घेपती धूमाचें घांस । अधोमुखें ॥ २५७ ॥

davaḍoni śvāsocchvāsa | kījatī vāyāṃci upavāsa | kāṃ ghepatī dhūmāceṃ ghāṃsa | adhomukheṃ || 257 ||

हिमोदकें आकंठें । खडकें सेविजती तटें । जितया मांसाचे चिमुटे । तोडिती जेथ ॥ २५८ ॥

himodakeṃ ākaṃṭheṃ | khaḍakeṃ sevijatī taṭeṃ | jitayā māṃsāce cimuṭe | toḍitī jetha || 258 ||

ऐसी नानापरी हे काया । घाय सूतां पैं धनंजया । तप कीजे नाशावया । पुढिलातें ॥ २५९ ॥

aisī nānāparī he kāyā | ghāya sūtāṃ paiṃ dhanaṃjayā | tapa kīje nāśāvayā | puḍhilāteṃ || 259 ||

आंगभारें सुटला धोंडा । आपण फुटोनि होय खंडखंडा । कां आड जालियातें रगडा । करी जैसा ॥ २६० ॥

āṃgabhāreṃ suṭalā dhoṃḍā | āpaṇa phuṭoni hoya khaṃḍakhaṃḍā | kāṃ āḍa jāliyāteṃ ragaḍā | karī jaisā || 260 ||

तेवीं आपलिया आटणिया । सुखें असतया प्राणिया । जिणावया शिराणिया । कीजती गा ॥ २६१ ॥

tevīṃ āpaliyā āṭaṇiyā | sukheṃ asatayā prāṇiyā | jiṇāvayā śirāṇiyā | kījatī gā || 261 ||

किंबहुना हे वोखटी । घेऊनि क्लेशाची हातवटी । तप निफजे तें किरीटी । तामस होय ॥ २६२ ॥

kiṃbahunā he vokhaṭī | gheūni kleśācī hātavaṭī | tapa niphaje teṃ kirīṭī | tāmasa hoya || 262 ||

एवं सत्त्वादिकांच्या आंगीं । पाडिलें तप तिहीं भागीं । जालें तेंही तुज चांगी । दाविलें व्यक्ती ॥ २६३ ॥

evaṃ sattvādikāṃcyā āṃgīṃ | pāḍileṃ tapa tihīṃ bhāgīṃ | jāleṃ teṃhī tuja cāṃgī | dāvileṃ vyaktī || 263 ||

आतां बोलतां प्रसंगा । आलें म्हणौनि पैं गा । करूं रूप दानलिंगा । त्रिविधा तया ॥ २६४ ॥

ātāṃ bolatāṃ prasaṃgā | āleṃ mhaṇauni paiṃ gā | karūṃ rūpa dānaliṃgā | trividhā tayā || 264 ||

येथ गुणाचेनि बोलें । दानही त्रिविध असे जालें । तेंचि आइक पहिलें । सात्त्विक ऐसें ॥ २६५ ॥

yetha guṇāceni boleṃ | dānahī trividha ase jāleṃ | teṃci āika pahileṃ | sāttvika aiseṃ || 265 ||

तरी स्वधर्मा आंतौतें । जें जें मिळे आपणयातें । तें तें दीजे बहुतें । सन्मानयोगें ॥ २६६ ॥

tarī svadharmā āṃtauteṃ | jeṃ jeṃ miḷe āpaṇayāteṃ | teṃ teṃ dīje bahuteṃ | sanmānayogeṃ || 266 ||

जालया सुबीजप्रसंगु । पडे क्षेत्रवाफेचा पांगु । तैसाचि दानाचा हा लागु । देखतसें ॥ २६७ ॥

jālayā subījaprasaṃgu | paḍe kṣetravāphecā pāṃgu | taisāci dānācā hā lāgu | dekhataseṃ || 267 ||

अनर्घ्य रत्न हातां चढे । तैं भांगाराची वोढी पडे । दोनी जालीं तरी न जोडे । लेतें आंग ॥ २६८ ॥

anarghya ratna hātāṃ caḍhe | taiṃ bhāṃgārācī voḍhī paḍe | donī jālīṃ tarī na joḍe | leteṃ āṃga || 268 ||

परी सण सुहृद संपत्ती । हे तिन्ही येकीं मिळती । जे भाग्य धरी उन्नती । आपुल्याविषयीं ॥ २६९ ॥

parī saṇa suhṛda saṃpattī | he tinhī yekīṃ miḷatī | je bhāgya dharī unnatī | āpulyāviṣayīṃ || 269 ||

तैसें निफजावया दान । जैं सत्त्वासि ये संवाहन । तैं देश काळ भाजन । द्रव्यही मिळे ॥ २७० ॥

taiseṃ niphajāvayā dāna | jaiṃ sattvāsi ye saṃvāhana | taiṃ deśa kāḷa bhājana | dravyahī miḷe || 270 ||

तरी आधीं तंव प्रयत्नेंसीं । होआवें कुरुक्षेत्र का काशी । नातरी तुके जो इहींसीं । तो देशुही हो ॥ २७१ ॥

tarī ādhīṃ taṃva prayatneṃsīṃ | hoāveṃ kurukṣetra kā kāśī | nātarī tuke jo ihīṃsīṃ | to deśuhī ho || 271 ||

तेथ रविचंद्रराहुमेळु । होतां पाहे पुण्यकाळु । का तयासारिखा निर्मळु । आनुही जाला ॥ २७२ ॥

tetha ravicaṃdrarāhumeḷu | hotāṃ pāhe puṇyakāḷu | kā tayāsārikhā nirmaḷu | ānuhī jālā || 272 ||

तैशा काळीं तिये देशीं । होआवी पात्र संपत्ती ऐसी । मूर्ति आहे धरिली जैसी । शुचित्वेंचि कां ॥ २७३ ॥

taiśā kāḷīṃ tiye deśīṃ | hoāvī pātra saṃpattī aisī | mūrti āhe dharilī jaisī | śucitveṃci kāṃ || 273 ||

आचाराचें मूळपीळ । वेदांची उतारपेठ । तैसें द्विजरत्न चोखट । पावोनियां ॥ २७४ ॥

ācārāceṃ mūḷapīḷa | vedāṃcī utārapeṭha | taiseṃ dvijaratna cokhaṭa | pāvoniyāṃ || 274 ||

मग तयाच्या ठाईं वित्ता । निवर्तवावी स्वसत्ता । परी प्रियापुढें कांता । रिगे जैसी ॥ २७५ ॥

maga tayācyā ṭhāīṃ vittā | nivartavāvī svasattā | parī priyāpuḍheṃ kāṃtā | rige jaisī || 275 ||

का जयाचें ठेविलें तया । देऊनि होईजे उतराइया । नाना हडपें विडा राया । दिधला जैसा ॥ २७६ ॥

kā jayāceṃ ṭhevileṃ tayā | deūni hoīje utarāiyā | nānā haḍapeṃ viḍā rāyā | didhalā jaisā || 276 ||

तैसेनि निष्कामें जीवें । भूम्यादिक अर्पावें । किंबहुना हांवे । नेदावें उठों ॥ २७७ ॥

taiseni niṣkāmeṃ jīveṃ | bhūmyādika arpāveṃ | kiṃbahunā hāṃve | nedāveṃ uṭhoṃ || 277 ||

आणि दान जया द्यावें । तयातें ऐसेया पाहावें । जया घेतलें नुमचवे । कायसेंनही ॥ २७८ ॥

āṇi dāna jayā dyāveṃ | tayāteṃ aiseyā pāhāveṃ | jayā ghetaleṃ numacave | kāyaseṃnahī || 278 ||

साद घातलिया आकाशा । नेदी प्रतिशब्दु जैसा । का पाहिला आरसा । येरीकडे ॥ २७९ ॥

sāda ghātaliyā ākāśā | nedī pratiśabdu jaisā | kā pāhilā ārasā | yerīkaḍe || 279 ||

नातरी उदकाचिये भूमिके । आफळिलेनि कंदुकें । उधळौनि कवतिकें । न येईजे हाता ॥ २८० ॥

nātarī udakāciye bhūmike | āphaḷileni kaṃdukeṃ | udhaḷauni kavatikeṃ | na yeīje hātā || 280 ||

नाना वसो घातला चारू । माथां तुरंबिला बुरू । न करी प्रत्युपकारू । जियापरी ॥ २८१ ॥

nānā vaso ghātalā cārū | māthāṃ turaṃbilā burū | na karī pratyupakārū | jiyāparī || 281 ||

तैसें दिधलें दातयाचें । जो कोणेही आंगें नुमचे । अर्पिलया साम्य तयाचें । कीजे पैं गा ॥ २८२ ॥

taiseṃ didhaleṃ dātayāceṃ | jo koṇehī āṃgeṃ numace | arpilayā sāmya tayāceṃ | kīje paiṃ gā || 282 ||

ऐसिया जें सामग्रिया । दान निफजे वीरराया । तें सात्त्विक दानवर्या । सर्वांही जाण ॥ २८३ ॥

aisiyā jeṃ sāmagriyā | dāna niphaje vīrarāyā | teṃ sāttvika dānavaryā | sarvāṃhī jāṇa || 283 ||

आणि तोचि देशु काळु । घडे तैसाचि पात्रमेळु । दानभागुही निर्मळु । न्यायगतु ॥ २८४ ॥

āṇi toci deśu kāḷu | ghaḍe taisāci pātrameḷu | dānabhāguhī nirmaḷu | nyāyagatu || 284 ||

परी मनीं धरूनि दुभतें । चारिजे जेवीं गाईतें । का पेंव करूनि आइतें । पेरूं जाइजे ॥ २८५ ॥

parī manīṃ dharūni dubhateṃ | cārije jevīṃ gāīteṃ | kā peṃva karūni āiteṃ | perūṃ jāije || 285 ||

नाना दिठी घालुनि आहेरा । अवंतुं जाइजे सोयिरा । का वाण धाडिजे घरा । वोवसीयाचे ॥ २८६ ॥

nānā diṭhī ghāluni āherā | avaṃtuṃ jāije soyirā | kā vāṇa dhāḍije gharā | vovasīyāce || 286 ||

पैं कळांतर गांठीं बांधिजे । मग पुढिलांचें काज कीजे । पूजा घेऊनि रसु दीजे । पीडितांसी ॥ २८७ ॥

paiṃ kaḷāṃtara gāṃṭhīṃ bāṃdhije | maga puḍhilāṃceṃ kāja kīje | pūjā gheūni rasu dīje | pīḍitāṃsī || 287 ||

तैसें जया जें दान देणें । तो तेणेंचि गा जीवनें । पुढती भुंजावा भावें येणें । दीजे जें का ॥ २८८ ॥

taiseṃ jayā jeṃ dāna deṇeṃ | to teṇeṃci gā jīvaneṃ | puḍhatī bhuṃjāvā bhāveṃ yeṇeṃ | dīje jeṃ kā || 288 ||

अथवा कोणी वाटे जातां । घेतलें उमचों न शकता । मिळे जैं पंडुसुता । द्विजोत्तमु ॥ २८९ ॥

athavā koṇī vāṭe jātāṃ | ghetaleṃ umacoṃ na śakatā | miḷe jaiṃ paṃḍusutā | dvijottamu || 289 ||

तरी कवड्या एकासाठीं । अशेषां गोत्रांचींच किरीटी । सर्व प्रायश्चित्तें सुयें मुठीं । तयाचिये ॥ २९० ॥

tarī kavaḍyā ekāsāṭhīṃ | aśeṣāṃ gotrāṃcīṃca kirīṭī | sarva prāyaścitteṃ suyeṃ muṭhīṃ | tayāciye || 290 ||

तेवींचि पारलौकिकें । फळें वांछिजती अनेकें । आणि दीजे तरी भुके । येकाही नोहे ॥ २९१ ॥

tevīṃci pāralaukikeṃ | phaḷeṃ vāṃchijatī anekeṃ | āṇi dīje tarī bhuke | yekāhī nohe || 291 ||

तेंही ब्राह्मणु नेवो सरे । कीं हाणिचेनि शिणें झांसुरें । सर्वस्व जैसें चोरें । नागऊनि नेलें ॥ २९२ ॥

teṃhī brāhmaṇu nevo sare | kīṃ hāṇiceni śiṇeṃ jhāṃsureṃ | sarvasva jaiseṃ coreṃ | nāgaūni neleṃ || 292 ||

बहु काय सांगों सुमती । जें दीजे या मनोवृत्ती । तें दान गा त्रिजगतीं । राजस पैं ॥ २९३ ॥

bahu kāya sāṃgoṃ sumatī | jeṃ dīje yā manovṛttī | teṃ dāna gā trijagatīṃ | rājasa paiṃ || 293 ||

मग म्लेंच्छांचे वसौटें । दांगाणे हन कैकटे । का शिबिरें चोहटे । नगरींचे ते ॥ २९४ ॥

maga mleṃcchāṃce vasauṭeṃ | dāṃgāṇe hana kaikaṭe | kā śibireṃ cohaṭe | nagarīṃce te || 294 ||

तेही ठाईं मिळणी । समयो सांजवेळु कां रजनी । तेव्हां उदार होणें धनीं । चोरियेच्या ॥ २९५ ॥

tehī ṭhāīṃ miḷaṇī | samayo sāṃjaveḷu kāṃ rajanī | tevhāṃ udāra hoṇeṃ dhanīṃ | coriyecyā || 295 ||

पात्रें भाट नागारी । सामान्य स्त्रिया का जुवारी । जिये मूर्तिमंते भुररीं । भुले तया ॥ २९६ ॥

pātreṃ bhāṭa nāgārī | sāmānya striyā kā juvārī | jiye mūrtimaṃte bhurarīṃ | bhule tayā || 296 ||

रूपानृत्याची पुरवणी । ते पुढां डोळेभारणी । गीत भाटीव तो श्रवणीं । कर्णजपु ॥ २९७ ॥

rūpānṛtyācī puravaṇī | te puḍhāṃ ḍoḷebhāraṇī | gīta bhāṭīva to śravaṇīṃ | karṇajapu || 297 ||

तयाहीवरी अळुमाळु । जैं घे फुलागंधाचा गुगुळु । तंव भ्रमाचा तो वेताळु । अवतरे तैसा ॥ २९८ ॥

tayāhīvarī aḷumāḷu | jaiṃ ghe phulāgaṃdhācā guguḷu | taṃva bhramācā to vetāḷu | avatare taisā || 298 ||

तेथ विभांडूनियां जग । आणिले पदार्थ अनेग । तेणें घालूं लागे मातंग । गवादी जैसी ॥ २९९ ॥

tetha vibhāṃḍūniyāṃ jaga | āṇile padārtha anega | teṇeṃ ghālūṃ lāge mātaṃga | gavādī jaisī || 299 ||

एवं ऐसेनि जें देणें । तें तामस दान मी म्हणें । आणि घडे दैवगुणें । आणिकही ऐक ॥ ३०० ॥

evaṃ aiseni jeṃ deṇeṃ | teṃ tāmasa dāna mī mhaṇeṃ | āṇi ghaḍe daivaguṇeṃ | āṇikahī aika || 300 ||

विपायें घुणाक्षर पडे । टाळिये काउळा सांपडे । तैसे तामसां पर्व जोडे । पुण्यदेशीं ॥ ३०१ ॥

vipāyeṃ ghuṇākṣara paḍe | ṭāḷiye kāuḷā sāṃpaḍe | taise tāmasāṃ parva joḍe | puṇyadeśīṃ || 301 ||

तेथ देखोनि तो आथिला । योग्यु मागोंही आला । तोही दर्पा चढला । भांबावें जरी ॥ ३०२ ॥

tetha dekhoni to āthilā | yogyu māgoṃhī ālā | tohī darpā caḍhalā | bhāṃbāveṃ jarī || 302 ||

तरी श्रद्धा न धरी जिवीं । तया माथाही न खालवी । स्वयें न करी ना करवी । अर्घ्यादिक ॥ ३०३ ॥

tarī śraddhā na dharī jivīṃ | tayā māthāhī na khālavī | svayeṃ na karī nā karavī | arghyādika || 303 ||

आलिया न घली बैसों । तेथ गंधाक्षतांचा काय अतिसो । हा अप्रसंगु कीर असो । तामसीं नरीं ॥ ३०४ ॥

āliyā na ghalī baisoṃ | tetha gaṃdhākṣatāṃcā kāya atiso | hā aprasaṃgu kīra aso | tāmasīṃ narīṃ || 304 ||

पैं बोळविजे रिणाइतु । तैसा झकवी तयाचा हातु । तूं करणें याचा बहुतु । प्रयोगु तेथ ॥ ३०५ ॥

paiṃ boḷavije riṇāitu | taisā jhakavī tayācā hātu | tūṃ karaṇeṃ yācā bahutu | prayogu tetha || 305 ||

आणि जया जें दे किरीटी । तयातें उमाणी तयासाठीं । मग कुबोलें कां लोटी । अवज्ञेच्या ॥ ३०६ ॥

āṇi jayā jeṃ de kirīṭī | tayāteṃ umāṇī tayāsāṭhīṃ | maga kuboleṃ kāṃ loṭī | avajñecyā || 306 ||

हें बहु असो यापरी । मोल वेंचणें जें अवधारीं । तया नांव चराचरीं । तामस दान ॥ ३०७ ॥

heṃ bahu aso yāparī | mola veṃcaṇeṃ jeṃ avadhārīṃ | tayā nāṃva carācarīṃ | tāmasa dāna || 307 ||

ऐशीं आपुलाला चिन्हीं । अळंकृतें तिन्हीं । दानें दाविलीं अभिधानीं । रजतमाचिया ॥ ३०८ ॥

aiśīṃ āpulālā cinhīṃ | aḷaṃkṛteṃ tinhīṃ | dāneṃ dāvilīṃ abhidhānīṃ | rajatamāciyā || 308 ||

तेथ मी जाणत असें । विपायें तूं गा ऐसें । कल्पिसील मानसें । विचक्षणा ॥ ३०९ ॥

tetha mī jāṇata aseṃ | vipāyeṃ tūṃ gā aiseṃ | kalpisīla mānaseṃ | vicakṣaṇā || 309 ||

जें भवबंधमोचक । येकलें कर्म सात्त्विक । तरी कां वेखासी सदोख । येर बोलावीं ? ॥ ३१० ॥

jeṃ bhavabaṃdhamocaka | yekaleṃ karma sāttvika | tarī kāṃ vekhāsī sadokha | yera bolāvīṃ ? || 310 ||

परी नोसंतितां विवसी । भेटी नाहीं निधीसी । का धूं न साहतां जैसी । वाती न लगे ॥ ३११ ॥

parī nosaṃtitāṃ vivasī | bheṭī nāhīṃ nidhīsī | kā dhūṃ na sāhatāṃ jaisī | vātī na lage || 311 ||

तैसें शुद्धसत्त्वाआड । आहे रजतमाचें कवाड । तें भेदणे यातें कीड । म्हणावें कां ? ॥ ३१२ ॥

taiseṃ śuddhasattvāāḍa | āhe rajatamāceṃ kavāḍa | teṃ bhedaṇe yāteṃ kīḍa | mhaṇāveṃ kāṃ ? || 312 ||

आम्ही श्रद्धादि दानांत । जें समस्तही क्रियाजात । सांगितलें कां व्याप्त । तिहीं गुणीं ॥ ३१३ ॥

āmhī śraddhādi dānāṃta | jeṃ samastahī kriyājāta | sāṃgitaleṃ kāṃ vyāpta | tihīṃ guṇīṃ || 313 ||

तेथ भरंवसेनि तिन्ही । न सांगोंचि ऐसें मानीं । परी सत्त्व दावावया दोन्ही । बोलिलों येरें ॥ ३१४ ॥

tetha bharaṃvaseni tinhī | na sāṃgoṃci aiseṃ mānīṃ | parī sattva dāvāvayā donhī | boliloṃ yereṃ || 314 ||

जें दोहींमाजीं तिजें असे । तें दोन्ही सांडितांचि दिसे । अहोरात्रत्यागें जैसें । संध्यारूप ॥ ३१५ ॥

jeṃ dohīṃmājīṃ tijeṃ ase | teṃ donhī sāṃḍitāṃci dise | ahorātratyāgeṃ jaiseṃ | saṃdhyārūpa || 315 ||

तैसें रजतमविनाशें । तिजें जें उत्तम दिसे । तें सत्त्व हें आपैसें । फावासि ये ॥ ३१६ ॥

taiseṃ rajatamavināśeṃ | tijeṃ jeṃ uttama dise | teṃ sattva heṃ āpaiseṃ | phāvāsi ye || 316 ||

एवं दाखवावया सत्त्व तुज । निरूपिलें तम रज । तें सांडूनि सत्त्वें काज । साधीं आपुलें ॥ ३१७ ॥

evaṃ dākhavāvayā sattva tuja | nirūpileṃ tama raja | teṃ sāṃḍūni sattveṃ kāja | sādhīṃ āpuleṃ || 317 ||

सत्त्वेंचि येणें चोखाळें । करीं यज्ञादिकें सकळें । पावसी तैं करतळें । आपुलें निज ॥ ३१८ ॥

sattveṃci yeṇeṃ cokhāḷeṃ | karīṃ yajñādikeṃ sakaḷeṃ | pāvasī taiṃ karataḷeṃ | āpuleṃ nija || 318 ||

सूर्यें दाविलें सांतें । काय एक न दिसे तेथें । तेवीं सत्त्वें केलें फळातें । काय नेदी ? ॥ ३१९ ॥

sūryeṃ dāvileṃ sāṃteṃ | kāya eka na dise tetheṃ | tevīṃ sattveṃ keleṃ phaḷāteṃ | kāya nedī ? || 319 ||

हे कीर आवडतांविखीं । शक्ति सत्त्वीं आथी निकी । परी मोक्षेंसी एकीं । मिसळणें जें ॥ ३२० ॥

he kīra āvaḍatāṃvikhīṃ | śakti sattvīṃ āthī nikī | parī mokṣeṃsī ekīṃ | misaḷaṇeṃ jeṃ || 320 ||

तें एक आनचि आहे । तयाचा सावावो जैं लाहे । तैं मोक्षाचाही होये । गांवीं सरतें ॥ ३२१ ॥

teṃ eka ānaci āhe | tayācā sāvāvo jaiṃ lāhe | taiṃ mokṣācāhī hoye | gāṃvīṃ sarateṃ || 321 ||

पैं भांगार जऱ्हीं पंधरें । तऱ्ही राजावळींचीं अक्षरें । लाहें तैंचि सरे । जियापरी ॥ ३२२ ॥

paiṃ bhāṃgāra jaऱhīṃ paṃdhareṃ | taऱhī rājāvaḷīṃcīṃ akṣareṃ | lāheṃ taiṃci sare | jiyāparī || 322 ||

स्वच्छें शीतळें सुगंधें । जळें होती सुखप्रदें । परी पवित्रत्व संबंधें । तीर्थाचेनि ॥ ३२३ ॥

svaccheṃ śītaḷeṃ sugaṃdheṃ | jaḷeṃ hotī sukhapradeṃ | parī pavitratva saṃbaṃdheṃ | tīrthāceni || 323 ||

नयी हो कां भलतैसी थोरी । परी गंगा जैं अंगीकारी । तैंचि तिये सागरीं । प्रवेशु गा ॥ ३२४ ॥

nayī ho kāṃ bhalataisī thorī | parī gaṃgā jaiṃ aṃgīkārī | taiṃci tiye sāgarīṃ | praveśu gā || 324 ||

तैसें सात्त्विका कर्मां किरीटी । येतां मोक्षाचिये भेटी । न पडे आडकाठी । तें वेगळें आहे ॥ ३२५ ॥

taiseṃ sāttvikā karmāṃ kirīṭī | yetāṃ mokṣāciye bheṭī | na paḍe āḍakāṭhī | teṃ vegaḷeṃ āhe || 325 ||

हा बोलु आइकतखेवीं । अर्जुना आधि न माये जीवीं । म्हणे देवें कृपा करावी । सांगावें तें ॥ ३२६ ॥

hā bolu āikatakhevīṃ | arjunā ādhi na māye jīvīṃ | mhaṇe deveṃ kṛpā karāvī | sāṃgāveṃ teṃ || 326 ||

तेथ कृपाळुचक्रवर्ती । म्हणे आईक तयाची व्यक्ती । जेणें सात्त्विक तें मुक्ती- । रत्न देखे ॥ ३२७ ॥

tetha kṛpāḷucakravartī | mhaṇe āīka tayācī vyaktī | jeṇeṃ sāttvika teṃ muktī- | ratna dekhe || 327 ||

तरी अनादि परब्रह्म । जें जगदादि विश्रामधाम । तयाचें एक नाम । त्रिधा पैं असे ॥ ३२८ ॥

tarī anādi parabrahma | jeṃ jagadādi viśrāmadhāma | tayāceṃ eka nāma | tridhā paiṃ ase || 328 ||

तें कीर अनाम अजाती । परी अविद्यावर्गाचिये राती-/ । माजी वोळखावया श्रुती । खूण केली ॥ ३२९ ॥

teṃ kīra anāma ajātī | parī avidyāvargāciye rātī-/ | mājī voḷakhāvayā śrutī | khūṇa kelī || 329 ||

उपजलिया बाळकासी । नांव नाहीं तयापासीं । ठेविलेनि नांवेंसी । ओ देत उठी ॥ ३३० ॥

upajaliyā bāḷakāsī | nāṃva nāhīṃ tayāpāsīṃ | ṭhevileni nāṃveṃsī | o deta uṭhī || 330 ||

कष्टले संसारशीणें । जे देवों येती गाऱ्हाणें । तयां ओ दे नांवें जेणें । तो संकेतु हा ॥ ३३१ ॥

kaṣṭale saṃsāraśīṇeṃ | je devoṃ yetī gāऱhāṇeṃ | tayāṃ o de nāṃveṃ jeṇeṃ | to saṃketu hā || 331 ||

ब्रह्माचा अबोला फिटावा । अद्वैततत्त्वें तो भेटावा । ऐसा मंत्रु देखिला कणवा । वेदें बापें ॥ ३३२ ॥

brahmācā abolā phiṭāvā | advaitatattveṃ to bheṭāvā | aisā maṃtru dekhilā kaṇavā | vedeṃ bāpeṃ || 332 ||

मग दाविलेनि जेणें एकें । ब्रह्म आळविलें कवतिकें । मागां असत ठाके । पुढां उभें ॥ ३३३ ॥

maga dāvileni jeṇeṃ ekeṃ | brahma āḷavileṃ kavatikeṃ | māgāṃ asata ṭhāke | puḍhāṃ ubheṃ || 333 ||

परी निगमाचळशिखरीं । उपनिषदार्थनगरीं । आहाति जे ब्रह्माच्या येकाहारीं । तयांसीच कळे ॥ ३३४ ॥

parī nigamācaḷaśikharīṃ | upaniṣadārthanagarīṃ | āhāti je brahmācyā yekāhārīṃ | tayāṃsīca kaḷe || 334 ||

हेंही असो प्रजापती । शक्ति जे सृष्टि करिती । ते जया एका आवृत्ती । नामाचिये ॥ ३३५ ॥

heṃhī aso prajāpatī | śakti je sṛṣṭi karitī | te jayā ekā āvṛttī | nāmāciye || 335 ||

पैं सृष्टीचिया उपक्रमा-/ पूर्वीं गा वीरोत्तमा । वेडा ऐसा ब्रह्मा । एकला होता ॥ ३३६ ॥

paiṃ sṛṣṭīciyā upakramā-/ pūrvīṃ gā vīrottamā | veḍā aisā brahmā | ekalā hotā || 336 ||

मज ईश्वरातें नोळखे । ना सृष्टिही करूं न शके । तो थोरु केला एकें । नामें जेणें ॥ ३३७ ॥

maja īśvarāteṃ noḷakhe | nā sṛṣṭihī karūṃ na śake | to thoru kelā ekeṃ | nāmeṃ jeṇeṃ || 337 ||

जयाचा अर्थु जीवीं ध्यातां । जें वर्णत्रयचि जपतां । विश्वसृजनयोग्यता । आली तया ॥ ३३८ ॥

jayācā arthu jīvīṃ dhyātāṃ | jeṃ varṇatrayaci japatāṃ | viśvasṛjanayogyatā | ālī tayā || 338 ||

तेधवां रचिलें ब्रह्मजन । तयां वेद दिधलें शासन । यज्ञा ऐसें वर्तन । जीविकें केलें ॥ ३३९ ॥

tedhavāṃ racileṃ brahmajana | tayāṃ veda didhaleṃ śāsana | yajñā aiseṃ vartana | jīvikeṃ keleṃ || 339 ||

पाठीं नेणों किती येर । स्रजिले लोक अपार । जाले ब्रह्मदत्त अग्रहार । तिन्हीं भुवनें ॥ ३४० ॥

pāṭhīṃ neṇoṃ kitī yera | srajile loka apāra | jāle brahmadatta agrahāra | tinhīṃ bhuvaneṃ || 340 ||

ऐसें नाममंत्रें जेणें । धातया अढंच करणें । तयाचें स्वरूप आइक म्हणे । श्रीकांतु तो ॥ ३४१ ॥

aiseṃ nāmamaṃtreṃ jeṇeṃ | dhātayā aḍhaṃca karaṇeṃ | tayāceṃ svarūpa āika mhaṇe | śrīkāṃtu to || 341 ||

तरी सर्व मंत्रांचा राजा । तो प्रणवो आदिवर्णु बुझा । आणि तत्कारु जो दुजा । तिजा सत्कारु ॥ ३४२ ॥

tarī sarva maṃtrāṃcā rājā | to praṇavo ādivarṇu bujhā | āṇi tatkāru jo dujā | tijā satkāru || 342 ||

एवं ॐतत्सदाकारु । ब्रह्मनाम हें त्रिप्रकारु । हें फूल तुरंबी सुंदरु । उपनिषदाचें ॥ ३४३ ॥

evaṃ oṃtatsadākāru | brahmanāma heṃ triprakāru | heṃ phūla turaṃbī suṃdaru | upaniṣadāceṃ || 343 ||

येणेंसीं गा होऊनि एक । जैं कर्म चाले सात्त्विक । तैं कैवल्यातें पाइक । घरींचें करी ॥ ३४४ ॥

yeṇeṃsīṃ gā hoūni eka | jaiṃ karma cāle sāttvika | taiṃ kaivalyāteṃ pāika | gharīṃceṃ karī || 344 ||

परी कापुराचें थळींव । आणून देईल दैव । लेवों जाणणेंचि आडव । तेथ असे बापा ॥ ३४५ ॥

parī kāpurāceṃ thaḷīṃva | āṇūna deīla daiva | levoṃ jāṇaṇeṃci āḍava | tetha ase bāpā || 345 ||

तैसें आदरिजेल सत्कर्म । उच्चरिजेल ब्रह्मनाम । परी नेणिजेल जरी वर्म । विनियोगाचें ॥ ३४६ ॥

taiseṃ ādarijela satkarma | uccarijela brahmanāma | parī neṇijela jarī varma | viniyogāceṃ || 346 ||

तरी महंताचिया कोडी । घरा आलियाही वोढी । मानूं नेणतां परवडी । मुद्दल तुटे ॥ ३४७ ॥

tarī mahaṃtāciyā koḍī | gharā āliyāhī voḍhī | mānūṃ neṇatāṃ paravaḍī | muddala tuṭe || 347 ||

कां ल्यावया चोखट । टीक भांगार एकवट । घालूनि बांधिली मोट । गळा जेवीं ॥ ३४८ ॥

kāṃ lyāvayā cokhaṭa | ṭīka bhāṃgāra ekavaṭa | ghālūni bāṃdhilī moṭa | gaḷā jevīṃ || 348 ||

तैसें तोंडीं ब्रह्मनाम । हातीं तें सात्त्विक कर्म । विनियोगेंवीण काम । विफळ होय ॥ ३४९ ॥

taiseṃ toṃḍīṃ brahmanāma | hātīṃ teṃ sāttvika karma | viniyogeṃvīṇa kāma | viphaḷa hoya || 349 ||

अगा अन्न आणि भूक । पासीं असे परी देख । जेऊं नेणतां बालक । लंघनचि कीं ॥ ३५० ॥

agā anna āṇi bhūka | pāsīṃ ase parī dekha | jeūṃ neṇatāṃ bālaka | laṃghanaci kīṃ || 350 ||

का स्नेहसूत्र वैश्वानरा । जालियाही संसारा । हातवटी नेणतां वीरा । प्रकाशु नोहे ॥ ३५१ ॥

kā snehasūtra vaiśvānarā | jāliyāhī saṃsārā | hātavaṭī neṇatāṃ vīrā | prakāśu nohe || 351 ||

तैसे वेळे कृत्य पावे । तेथिंचा मंत्रुही आठवे । परी व्यर्थ तें आघवें । विनियोगेंवीण ॥ ३५२ ॥

taise veḷe kṛtya pāve | tethiṃcā maṃtruhī āṭhave | parī vyartha teṃ āghaveṃ | viniyogeṃvīṇa || 352 ||

म्हणौनि वर्णत्रयात्मक । जे हें परब्रह्मनाम एक । विनियोगु तूं आइक । आतां याचा ॥ ३५३ ॥

mhaṇauni varṇatrayātmaka | je heṃ parabrahmanāma eka | viniyogu tūṃ āika | ātāṃ yācā || 353 ||

तरी या नामींचीं अक्षरें तिन्हीं । कर्मा आदिमध्यनिदानीं । प्रयोजावीं पैं स्थानीं । इहीं तिन्हीं ॥ ३५४ ॥

tarī yā nāmīṃcīṃ akṣareṃ tinhīṃ | karmā ādimadhyanidānīṃ | prayojāvīṃ paiṃ sthānīṃ | ihīṃ tinhīṃ || 354 ||

हेंचि एकी हातवटी । घेउनि हन किरीटी । आले ब्रह्मविद भेटी । ब्रह्माचिये ॥ ३५५ ॥

heṃci ekī hātavaṭī | gheuni hana kirīṭī | āle brahmavida bheṭī | brahmāciye || 355 ||

ब्रह्मेंसीं होआवया एकी । ते न वंचती यज्ञादिकीं । जे चावळलें वोळखीं । शास्त्रांचिया ॥ ३५६ ॥

brahmeṃsīṃ hoāvayā ekī | te na vaṃcatī yajñādikīṃ | je cāvaḷaleṃ voḷakhīṃ | śāstrāṃciyā || 356 ||

तो आदि तंव ओंकारु । ध्यानें करिती गोचरु । पाठीं आणिती उच्चारु । वाचेही तो ॥ ३५७ ॥

to ādi taṃva oṃkāru | dhyāneṃ karitī gocaru | pāṭhīṃ āṇitī uccāru | vācehī to || 357 ||

तेणें ध्यानें प्रकटें । प्रणवोच्चारें स्पष्टें । लागती मग वाटे । क्रियांचिये ॥ ३५८ ॥

teṇeṃ dhyāneṃ prakaṭeṃ | praṇavoccāreṃ spaṣṭeṃ | lāgatī maga vāṭe | kriyāṃciye || 358 ||

आंधारीं अभंगु दिवा । आडवीं समर्थु बोळावा । तैसा प्रणवो जाणावा । कर्मारंभीं ॥ ३५९ ॥

āṃdhārīṃ abhaṃgu divā | āḍavīṃ samarthu boḷāvā | taisā praṇavo jāṇāvā | karmāraṃbhīṃ || 359 ||

उचितदेवोद्देशे । द्रव्यें धर्म्यें आणि बहुवसें । द्विजद्वारां हन हुताशें । यजिती पैं ते ॥ ३६० ॥

ucitadevoddeśe | dravyeṃ dharmyeṃ āṇi bahuvaseṃ | dvijadvārāṃ hana hutāśeṃ | yajitī paiṃ te || 360 ||

आहवनीयादि वन्ही । निक्षेपरूपीं हवनीं । यजिती पैं विधानीं । फुडे हौनी ॥ ३६१ ॥

āhavanīyādi vanhī | nikṣeparūpīṃ havanīṃ | yajitī paiṃ vidhānīṃ | phuḍe haunī || 361 ||

किंबहुना नाना याग । निष्पत्तीचे घेउनि अंग । करिती नावडतेया त्याग । उपाधीचा ॥ ३६२ ॥

kiṃbahunā nānā yāga | niṣpattīce gheuni aṃga | karitī nāvaḍateyā tyāga | upādhīcā || 362 ||

कां न्यायें जोडला पवित्रीं । भूम्यादिकीं स्वतंत्रीं । देशकाळशुद्ध पात्रीं । देती दानें ॥ ३६३ ॥

kāṃ nyāyeṃ joḍalā pavitrīṃ | bhūmyādikīṃ svataṃtrīṃ | deśakāḷaśuddha pātrīṃ | detī dāneṃ || 363 ||

अथवा एकांतरां कृच्छ्रीं । चांद्रायणें मासोपवासीं । शोषोनि गा धातुराशी । करिती तपें ॥ ३६४ ॥

athavā ekāṃtarāṃ kṛcchrīṃ | cāṃdrāyaṇeṃ māsopavāsīṃ | śoṣoni gā dhāturāśī | karitī tapeṃ || 364 ||

एवं यज्ञदानतपें । जियें गाजती बंधरूपें । तिहींच होय सोपें । मोक्षाचें तयां ॥ ३६५ ॥

evaṃ yajñadānatapeṃ | jiyeṃ gājatī baṃdharūpeṃ | tihīṃca hoya sopeṃ | mokṣāceṃ tayāṃ || 365 ||

स्थळीं नावा जिया दाटिजे । जळीं तियांचि जेवीं तरीजे । तेवीं बंधकीं कर्मीं सुटिजे । नामें येणें ॥ ३६६ ॥

sthaḷīṃ nāvā jiyā dāṭije | jaḷīṃ tiyāṃci jevīṃ tarīje | tevīṃ baṃdhakīṃ karmīṃ suṭije | nāmeṃ yeṇeṃ || 366 ||

परी हें असो ऐसिया । या यज्ञदानादि क्रिया । ओंकारें सावायिलिया । प्रवर्तती ॥ ३६७ ॥

parī heṃ aso aisiyā | yā yajñadānādi kriyā | oṃkāreṃ sāvāyiliyā | pravartatī || 367 ||

तिया मोटकिया जेथ फळीं । रिगों पाहाती निहाळीं । प्रयोजिती तिये काळीं । तच्छब्दु तो ॥ ३६८ ॥

tiyā moṭakiyā jetha phaḷīṃ | rigoṃ pāhātī nihāḷīṃ | prayojitī tiye kāḷīṃ | tacchabdu to || 368 ||

जें सर्वांही जगापरौतें । जें एक सर्वही देखतें । तें तच्छब्दें बोलिजे तें । पैल वस्तु ॥ ३६९ ॥

jeṃ sarvāṃhī jagāparauteṃ | jeṃ eka sarvahī dekhateṃ | teṃ tacchabdeṃ bolije teṃ | paila vastu || 369 ||

तें सर्वादिकत्वें चित्तीं । तद्रूप ध्यावूनियां सुमती । उच्चारेंही व्यक्ती । आणिती पुढती ॥ ३७० ॥

teṃ sarvādikatveṃ cittīṃ | tadrūpa dhyāvūniyāṃ sumatī | uccāreṃhī vyaktī | āṇitī puḍhatī || 370 ||

म्हणती तद्रूपा ब्रह्मा तया । फळेंसीं क्रिया इयां । तेंचि होतु आम्हां भोगावया । कांहींचि नुरो ॥ ३७१ ॥

mhaṇatī tadrūpā brahmā tayā | phaḷeṃsīṃ kriyā iyāṃ | teṃci hotu āmhāṃ bhogāvayā | kāṃhīṃci nuro || 371 ||

ऐसेनि तदात्मकें ब्रह्में । तेथ उगाणूनि कर्में । आंग झाडिती न ममें । येणें बोलें ॥ ३७२ ॥

aiseni tadātmakeṃ brahmeṃ | tetha ugāṇūni karmeṃ | āṃga jhāḍitī na mameṃ | yeṇeṃ boleṃ || 372 ||

आतां ओंकारें आदरिलें । तत्कारें समर्पिलें । इया रिती जया आलें । ब्रह्मत्व कर्मा ॥ ३७३ ॥

ātāṃ oṃkāreṃ ādarileṃ | tatkāreṃ samarpileṃ | iyā ritī jayā āleṃ | brahmatva karmā || 373 ||

तें कर्म कीर ब्रह्माकारें । जालें तेणेंही न सरे । जे करी तेणेंसी दुसरें । आहे म्हणौनि ॥ ३७४ ॥

teṃ karma kīra brahmākāreṃ | jāleṃ teṇeṃhī na sare | je karī teṇeṃsī dusareṃ | āhe mhaṇauni || 374 ||

मीठ आंगें जळीं विरे । परी क्षारता वेगळी उरे । तैसें कर्म ब्रह्माकारें । गमे तें द्वैत ॥ ३७५ ॥

mīṭha āṃgeṃ jaḷīṃ vire | parī kṣāratā vegaḷī ure | taiseṃ karma brahmākāreṃ | game teṃ dvaita || 375 ||

आणि दुजे जंव जंव घडे । तंव तंव संसारभय जोडे । हें देवो आपुलेनि तोंडें । बोलती वेद ॥ ३७६ ॥

āṇi duje jaṃva jaṃva ghaḍe | taṃva taṃva saṃsārabhaya joḍe | heṃ devo āpuleni toṃḍeṃ | bolatī veda || 376 ||

म्हणौनि परत्वें ब्रह्म असे । तें आत्मत्वें परीयवसे । सच्छब्द या रिणादोषें । ठेविला देवें ॥ ३७७ ॥

mhaṇauni paratveṃ brahma ase | teṃ ātmatveṃ parīyavase | sacchabda yā riṇādoṣeṃ | ṭhevilā deveṃ || 377 ||

तरी ओंकार तत्कारीं । कर्म केलें जें ब्रह्मशरीरीं । जें प्रशस्तादि बोलवरी । वाखाणिलें ॥ ३७८ ॥

tarī oṃkāra tatkārīṃ | karma keleṃ jeṃ brahmaśarīrīṃ | jeṃ praśastādi bolavarī | vākhāṇileṃ || 378 ||

प्रशस्तकर्मीं तिये । सच्छब्दा विनियोगु आहे । तोचि आइका होये । तैसा सांगों ॥ ३७९ ॥

praśastakarmīṃ tiye | sacchabdā viniyogu āhe | toci āikā hoye | taisā sāṃgoṃ || 379 ||

तरी सच्छब्दें येणें । आटूनि असताचें नाणें । दाविजे अव्यंगवाणें । सत्तेचें रूप ॥ ३८० ॥

tarī sacchabdeṃ yeṇeṃ | āṭūni asatāceṃ nāṇeṃ | dāvije avyaṃgavāṇeṃ | satteceṃ rūpa || 380 ||

जें सत् तेंचि काळें देशें । होऊं नेणेचि अनारिसे । आपणपां आपण असे । अखंडित ॥ ३८१ ॥

jeṃ sat teṃci kāḷeṃ deśeṃ | hoūṃ neṇeci anārise | āpaṇapāṃ āpaṇa ase | akhaṃḍita || 381 ||

हें दिसतें जेतुलें आहे । तें असतपणें जें नोहे । देखतां रूपीं सोये । लाभे जयाची ॥ ३८२ ॥

heṃ disateṃ jetuleṃ āhe | teṃ asatapaṇeṃ jeṃ nohe | dekhatāṃ rūpīṃ soye | lābhe jayācī || 382 ||

तेणेंसीं प्रशस्त तें कर्म । जें जालें सर्वात्मक ब्रह्म । देखिजे करूनि सम । ऐक्यबोधें ॥ ३८३ ॥

teṇeṃsīṃ praśasta teṃ karma | jeṃ jāleṃ sarvātmaka brahma | dekhije karūni sama | aikyabodheṃ || 383 ||

तरी ओंकार तत्कारें । जें कर्म दाविलें ब्रह्माकारें । तें गिळूनि होईजे एकसरें । सन्मात्रचि ॥ ३८४ ॥

tarī oṃkāra tatkāreṃ | jeṃ karma dāvileṃ brahmākāreṃ | teṃ giḷūni hoīje ekasareṃ | sanmātraci || 384 ||

ऐसा हा अंतरंगु । सच्छब्दाचा विनियोगु । जाणा म्हणे श्रीरंगु । मी ना म्हणें हो ॥ ३८५ ॥

aisā hā aṃtaraṃgu | sacchabdācā viniyogu | jāṇā mhaṇe śrīraṃgu | mī nā mhaṇeṃ ho || 385 ||

ना मीचि जरी हो म्हणें । तरी श्रीरंगीं दुजें हेंचि उणें । म्हणौनि हें बोलणें । देवाचेंचि ॥ ३८६ ॥

nā mīci jarī ho mhaṇeṃ | tarī śrīraṃgīṃ dujeṃ heṃci uṇeṃ | mhaṇauni heṃ bolaṇeṃ | devāceṃci || 386 ||

आतां आणिकीही परी । सच्छब्दु हा अवधारीं । सात्त्विक कर्मा करी । उपकारु जो ॥ ३८७ ॥

ātāṃ āṇikīhī parī | sacchabdu hā avadhārīṃ | sāttvika karmā karī | upakāru jo || 387 ||

तरी सत्कर्में चांगें । चालिलीं अधिकारबगें । परी एकाधें कां आंगें । हिणावती जैं ॥ ३८८ ॥

tarī satkarmeṃ cāṃgeṃ | cālilīṃ adhikārabageṃ | parī ekādheṃ kāṃ āṃgeṃ | hiṇāvatī jaiṃ || 388 ||

तैं उणें एकें अवयवें । शरीर ठाके आघवें । कां अंगहीन भांडावें । रथाची गती ॥ ३८९ ॥

taiṃ uṇeṃ ekeṃ avayaveṃ | śarīra ṭhāke āghaveṃ | kāṃ aṃgahīna bhāṃḍāveṃ | rathācī gatī || 389 ||

तैसें एकेंचि गुणेंवीण । सतचि परी असतपण । कर्म धरी गा जाण । जिये वेळे ॥ ३९० ॥

taiseṃ ekeṃci guṇeṃvīṇa | sataci parī asatapaṇa | karma dharī gā jāṇa | jiye veḷe || 390 ||

तेव्हां ओंकार तत्कारीं । सावायिला हा चांगी परी । सच्छब्दु कर्मा करी । जीर्णोद्धारु ॥ ३९१ ॥

tevhāṃ oṃkāra tatkārīṃ | sāvāyilā hā cāṃgī parī | sacchabdu karmā karī | jīrṇoddhāru || 391 ||

तें असतपण फेडी । आणी सद्भावाचिये रूढी । निजसत्त्वाचिये प्रौढी । सच्छब्दु हा ॥ ३९२ ॥

teṃ asatapaṇa pheḍī | āṇī sadbhāvāciye rūḍhī | nijasattvāciye prauḍhī | sacchabdu hā || 392 ||

दिव्यौषध जैसें रोगिया । कां सावावो ये भंगलिया । सच्छब्दु कर्मा व्यंगलिया । तैसा जाण ॥ ३९३ ॥

divyauṣadha jaiseṃ rogiyā | kāṃ sāvāvo ye bhaṃgaliyā | sacchabdu karmā vyaṃgaliyā | taisā jāṇa || 393 ||

अथवा कांहीं प्रमादें । कर्म आपुलिये मर्यादे । चुकोनि पडे निषिद्धे । वाटे हन ॥ ३९४ ॥

athavā kāṃhīṃ pramādeṃ | karma āpuliye maryāde | cukoni paḍe niṣiddhe | vāṭe hana || 394 ||

चालतयाही मार्गु सांडे । पारखियाचि अखरें पडे । राहाटीमाजीं न घडे । काइ काइ ? ॥ ३९५ ॥

cālatayāhī mārgu sāṃḍe | pārakhiyāci akhareṃ paḍe | rāhāṭīmājīṃ na ghaḍe | kāi kāi ? || 395 ||

म्हणौनि तैसी कर्मा । राभस्यें सांडे सीमा । असाधुत्वाचिया दुर्नामा । येवों पाहे जें ॥ ३९६ ॥

mhaṇauni taisī karmā | rābhasyeṃ sāṃḍe sīmā | asādhutvāciyā durnāmā | yevoṃ pāhe jeṃ || 396 ||

तेथ गा हा सच्छब्दु । येरां दोहींपरीस प्रबुद्धु । प्रयोजिला करी साधु । कर्मातें यया ॥ ३९७ ॥

tetha gā hā sacchabdu | yerāṃ dohīṃparīsa prabuddhu | prayojilā karī sādhu | karmāteṃ yayā || 397 ||

लोहा परीसाची घृष्टी । वोहळा गंगेची भेटी । कां मृता जैसी वृष्टी । पीयूषाची ॥ ३९८ ॥

lohā parīsācī ghṛṣṭī | vohaḷā gaṃgecī bheṭī | kāṃ mṛtā jaisī vṛṣṭī | pīyūṣācī || 398 ||

पैं असाधुकर्मा तैसा । सच्छब्दुप्रयोगु वीरेशा । हें असो गौरवुचि ऐसा । नामाचा यया ॥ ३९९ ॥

paiṃ asādhukarmā taisā | sacchabduprayogu vīreśā | heṃ aso gauravuci aisā | nāmācā yayā || 399 ||

घेऊनि येथिंचें वर्म । जैं विचारिसी हें नाम । तैं केवळ हेंचि ब्रह्म । जाणसी तूं ॥ ४०० ॥

gheūni yethiṃceṃ varma | jaiṃ vicārisī heṃ nāma | taiṃ kevaḷa heṃci brahma | jāṇasī tūṃ || 400 ||

पाहें पां ॐतत्सत् ऐसें । हें बोलणें तेथ नेतसे । जेथूनि कां हें प्रकाशे । दृश्यजात ॥ ४०१ ॥

pāheṃ pāṃ oṃtatsat aiseṃ | heṃ bolaṇeṃ tetha netase | jethūni kāṃ heṃ prakāśe | dṛśyajāta || 401 ||

तें तंव निर्विशिष्ट । परब्रह्म चोखट । तयाचें हें आंतुवट । व्यंजक नाम ॥ ४०२ ॥

teṃ taṃva nirviśiṣṭa | parabrahma cokhaṭa | tayāceṃ heṃ āṃtuvaṭa | vyaṃjaka nāma || 402 ||

परी आश्रयो आकाशा । आकाशचि का जैसा । या नामानामी आश्रयो तैसा । अभेदु असे ॥ ४०३ ॥

parī āśrayo ākāśā | ākāśaci kā jaisā | yā nāmānāmī āśrayo taisā | abhedu ase || 403 ||

उदयिला आकाशीं । रवीचि रवीतें प्रकाशी । हे नामव्यक्ती तैसी । ब्रह्मचि करी ॥ ४०४ ॥

udayilā ākāśīṃ | ravīci ravīteṃ prakāśī | he nāmavyaktī taisī | brahmaci karī || 404 ||

म्हणौनि त्र्यक्षर हें नाम । नव्हे जाण केवळ ब्रह्म । ययालागीं कर्म । जें जें कीजे ॥ ४०५ ॥

mhaṇauni tryakṣara heṃ nāma | navhe jāṇa kevaḷa brahma | yayālāgīṃ karma | jeṃ jeṃ kīje || 405 ||

तें याग अथवा दानें । तपादिकेंही गहनें । तियें निफजतु कां न्यूनें । होऊनि ठातु ॥ ४०६ ॥

teṃ yāga athavā dāneṃ | tapādikeṃhī gahaneṃ | tiyeṃ niphajatu kāṃ nyūneṃ | hoūni ṭhātu || 406 ||

परी परीसाचा वरकली । नाहीं चोखाकिडाची बोली । तैसी ब्रह्मीं अर्पितां केलीं । ब्रह्मचि होती ॥ ४०७ ॥

parī parīsācā varakalī | nāhīṃ cokhākiḍācī bolī | taisī brahmīṃ arpitāṃ kelīṃ | brahmaci hotī || 407 ||

उणिया पुरियाची परी । नुरेचि तेथ अवधारीं । निवडूं न येती सागरीं । जैसिया नदी ॥ ४०८ ॥

uṇiyā puriyācī parī | nureci tetha avadhārīṃ | nivaḍūṃ na yetī sāgarīṃ | jaisiyā nadī || 408 ||

एवं पार्था तुजप्रती । ब्रह्मनामाची हे शक्ती । सांगितली उपपत्ती । डोळसा गा ॥ ४०९ ॥

evaṃ pārthā tujapratī | brahmanāmācī he śaktī | sāṃgitalī upapattī | ḍoḷasā gā || 409 ||

आणि येकेकाही अक्षरा । वेगळवेगळा वीरा । विनियोगु नागरा । बोलिलों रीती ॥ ४१० ॥

āṇi yekekāhī akṣarā | vegaḷavegaḷā vīrā | viniyogu nāgarā | boliloṃ rītī || 410 ||

एवं ऐसें सुमहिम । म्हणौनि हें ब्रह्मनाम । आतां जाणितलें कीं सुवर्म । राया तुवां ? ॥ ४११ ॥

evaṃ aiseṃ sumahima | mhaṇauni heṃ brahmanāma | ātāṃ jāṇitaleṃ kīṃ suvarma | rāyā tuvāṃ ? || 411 ||

तरी येथूनि याचि श्रद्धा । उपलविली हो सर्वदा । जयाचें जालें बंधा । उरों नेदी ॥ ४१२ ॥

tarī yethūni yāci śraddhā | upalavilī ho sarvadā | jayāceṃ jāleṃ baṃdhā | uroṃ nedī || 412 ||

जिये कर्मीं हा प्रयोगु । अनुष्ठिजे सद्विनियोगु । तेथ अनुष्ठिला सांगु । वेदुचि तो ॥ ४१३ ॥

jiye karmīṃ hā prayogu | anuṣṭhije sadviniyogu | tetha anuṣṭhilā sāṃgu | veduci to || 413 ||

ना सांडूनि हे सोये । मोडूनि श्रद्धेची बाहे । दुराग्रहाची त्राये । वाढऊनियां ॥ ४१४ ॥

nā sāṃḍūni he soye | moḍūni śraddhecī bāhe | durāgrahācī trāye | vāḍhaūniyāṃ || 414 ||

मग अश्वमेध कोडी कीजे । रत्नें भरोनि पृथ्वी दीजे । एकांगुष्ठींही तपिजे । तपसाहस्रीं ॥ ४१५ ॥

maga aśvamedha koḍī kīje | ratneṃ bharoni pṛthvī dīje | ekāṃguṣṭhīṃhī tapije | tapasāhasrīṃ || 415 ||

जळाशयाचेनि नांवें । समुद्रही कीजती नवे । परी किंबहुना आघवें । वृथाचि तें ॥ ४१६ ॥

jaḷāśayāceni nāṃveṃ | samudrahī kījatī nave | parī kiṃbahunā āghaveṃ | vṛthāci teṃ || 416 ||

खडकावरी वर्षले । जैसें भस्मीं हवन केलें । कां खेंव दिधलें । साउलिये ॥ ४१७ ॥

khaḍakāvarī varṣale | jaiseṃ bhasmīṃ havana keleṃ | kāṃ kheṃva didhaleṃ | sāuliye || 417 ||

नातरी जैसें चडकणा । गगना हाणितलें अर्जुना । तैसा समारंभु सुना । गेलाचि तो ॥ ४१८ ॥

nātarī jaiseṃ caḍakaṇā | gaganā hāṇitaleṃ arjunā | taisā samāraṃbhu sunā | gelāci to || 418 ||

घाणां गाळिले गुंडे । तेथ तेल ना पेंडी जोडे । तैसें दरिद्र तेवढें । ठेलेंचि आंगीं ॥ ४१९ ॥

ghāṇāṃ gāḷile guṃḍe | tetha tela nā peṃḍī joḍe | taiseṃ daridra tevaḍheṃ | ṭheleṃci āṃgīṃ || 419 ||

गांठीं बांधली खापरी । येथ अथवा पैलतीरीं । न सरोनि जैसी मारी । उपवासीं गा ॥ ४२० ॥

gāṃṭhīṃ bāṃdhalī khāparī | yetha athavā pailatīrīṃ | na saroni jaisī mārī | upavāsīṃ gā || 420 ||

तैसें कर्मजातें तेणें । नाहीं ऐहिकीचें भोगणें । तेथ परत्र तें कवणें । अपेक्षावें ॥ ४२१ ॥

taiseṃ karmajāteṃ teṇeṃ | nāhīṃ aihikīceṃ bhogaṇeṃ | tetha paratra teṃ kavaṇeṃ | apekṣāveṃ || 421 ||

म्हणौनि ब्रह्मनामश्रद्धा । सांडूनि कीजे जो धांदा । हें असो सिणु नुसधा । दृष्टादृष्टीं तो ॥ ४२२ ॥

mhaṇauni brahmanāmaśraddhā | sāṃḍūni kīje jo dhāṃdā | heṃ aso siṇu nusadhā | dṛṣṭādṛṣṭīṃ to || 422 ||

ऐसें कलुषकरिकेसरी । त्रितापतिमिरतमारी । श्रीवर वीर नरहरी । बोलिलें तेणें ॥ ४२३ ॥

aiseṃ kaluṣakarikesarī | tritāpatimiratamārī | śrīvara vīra naraharī | bolileṃ teṇeṃ || 423 ||

तेथ निजानंदा बहुवसा-/। माजीं अर्जुन तो सहसा । हरपला चंद्रु जैसा । चांदिणेनि ॥ ४२४ ॥

tetha nijānaṃdā bahuvasā-/| mājīṃ arjuna to sahasā | harapalā caṃdru jaisā | cāṃdiṇeni || 424 ||

अहो संग्रामु हा वाणिया । मापें नाराचांचिया आणिया । सूनि माप घे मवणिया । जीवितेंसी ॥ ४२५ ॥

aho saṃgrāmu hā vāṇiyā | māpeṃ nārācāṃciyā āṇiyā | sūni māpa ghe mavaṇiyā | jīviteṃsī || 425 ||

ऐसिया समयीं कर्कशें । भोगीजत स्वानंदराज्य कैसें । आजि भाग्योदयो हा नसे । आनी ठाईं ॥ ४२६ ॥

aisiyā samayīṃ karkaśeṃ | bhogījata svānaṃdarājya kaiseṃ | āji bhāgyodayo hā nase | ānī ṭhāīṃ || 426 ||

संजयो म्हणे कौरवराया । गुणा रिझों ये रिपूचिया । आणि गुरुही हा आमुचिया । सुखाचा येथ ॥ ४२७ ॥

saṃjayo mhaṇe kauravarāyā | guṇā rijhoṃ ye ripūciyā | āṇi guruhī hā āmuciyā | sukhācā yetha || 427 ||

हा न पुसता हे गोठी । तरी देवो कां सोडिते गांठी । तरी कैसेंनि आम्हां भेटी । परमार्थेंसीं ॥ ४२८ ॥

hā na pusatā he goṭhī | tarī devo kāṃ soḍite gāṃṭhī | tarī kaiseṃni āmhāṃ bheṭī | paramārtheṃsīṃ || 428 ||

होतों अज्ञानाच्या आंधारां । वोसंतीत जन्मवाहरा । तों आत्मप्रकाशमंदिरा-/। आंतु आणिलें ॥ ४२९ ॥

hotoṃ ajñānācyā āṃdhārāṃ | vosaṃtīta janmavāharā | toṃ ātmaprakāśamaṃdirā-/| āṃtu āṇileṃ || 429 ||

एवढा आम्हां तुम्हां थोरु । केला येणें उपकारु । म्हणौनि हा व्याससहोदरु । गुरुत्वें होय ॥ ४३० ॥

evaḍhā āmhāṃ tumhāṃ thoru | kelā yeṇeṃ upakāru | mhaṇauni hā vyāsasahodaru | gurutveṃ hoya || 430 ||

तेवींचि संजयो म्हणे चित्तीं । हा अतिशयो या नृपती । खुपेल म्हणौनि किती । बोलत असों ॥ ४३१ ॥

tevīṃci saṃjayo mhaṇe cittīṃ | hā atiśayo yā nṛpatī | khupela mhaṇauni kitī | bolata asoṃ || 431 ||

ऐसी हे बोली सांडिली । मग येरीचि गोठी आदरिली । जे पार्थें कां पुसिली । श्रीकृष्णातें ॥ ४३२ ॥

aisī he bolī sāṃḍilī | maga yerīci goṭhī ādarilī | je pārtheṃ kāṃ pusilī | śrīkṛṣṇāteṃ || 432 ||

याचें जैसें कां करणें । तैसें मीही करीन बोलणें । ऐकिजो ज्ञानदेवो म्हणे । निवृत्तीचा ॥ ४३३ ॥

yāceṃ jaiseṃ kāṃ karaṇeṃ | taiseṃ mīhī karīna bolaṇeṃ | aikijo jñānadevo mhaṇe | nivṛttīcā || 433 ||

इति श्रीज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां सप्तदशोऽध्यायः ॥

iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ saptadaśo'dhyāyaḥ ||

गीता श्लोक

अर्जुन उवाच । ये शास्त्रविधिमुत्सृज्य यजन्ते श्रद्धयान्विताः । तेषां निष्ठा तु का कृष्ण सत्त्वमाहो रजस्तमः ॥ १॥

arjuna uvāca | ye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ | teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ || 1||

श्री भगवानुवाच । त्रिविध भवति श्रद्धा देहिनां सा स्वभावजा । सात्त्विकी राजसी चैव तामसी चेति तां शृणु ॥ २॥

śrī bhagavānuvāca | trividha bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā | sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu || 2||

सत्त्वानुरूपा सर्वस्य श्रद्धा भवति भारत । श्रद्धामयोऽयं पुरुषो यो यछ्रद्धः स एव सः ॥ ३॥

sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata | śraddhāmayo'yaṃ puruṣo yo yachraddhaḥ sa eva saḥ || 3||

यजन्ते सात्त्विका देवान् यक्षरक्षांसि राजसाः । प्रेतान् भूतगणांश्चान्ये यजन्ते तामसा जनाः ॥ ४॥

yajante sāttvikā devān yakṣarakṣāṃsi rājasāḥ | pretān bhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ || 4||

अशास्त्रविहितं घोरं तप्यन्ते ये तपो जनाः । दंभाहङ्कारसंयुक्ताः कामरागबलान्विताः ॥ ५॥

aśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ | daṃbhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ || 5||

कर्षयन्तः शरीरस्थं भूतग्राममचेतसः । मां चैवान्तः शरीरस्थं तान् विद्ध्यासुरनिश्चयान् ॥ ६॥

karṣayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ | māṃ caivāntaḥ śarīrasthaṃ tān viddhyāsuraniścayān || 6||

आहारस्त्वपि सर्वस्य त्रिविधो भवति प्रियः । यज्ञस्तपस्तथा दानं तेषां भेदमिम शृणु ॥ ७॥

āhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ | yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamima śṛṇu || 7||

आयुः सत्त्वबलारोग्यसुखप्रीतिवर्धनाः । रस्याः स्निग्धाः स्थिरा हृद्या आहाराः सात्त्विकप्रियाः ॥ ८॥

āyuḥ sattvabalārogyasukhaprītivardhanāḥ | rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ || 8||

कट्वम्ललवणात्युष्णतीक्ष्णरूक्षविदाहिनः । आहारा राजसस्येष्टा दुःखशोकामयप्रदाः ॥ ९॥

kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ | āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ || 9||

यातयामं गतरसं पूति पर्युषितं च यत् । उच्छिष्टमपि चामेध्यम् भोजनं तामसप्रियम् ॥ १०॥

yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat | ucchiṣṭamapi cāmedhyam bhojanaṃ tāmasapriyam || 10||

अफलाकांक्षिभिर्यज्ञो विधिदृष्टो य इज्यते ॥ यष्टव्यमेवेति मनः समाधाय स सात्त्विकः ॥ ११॥

aphalākāṃkṣibhiryajño vidhidṛṣṭo ya ijyate || yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ || 11||

अभिसन्धाय तु फलं दंभार्थमपि चैव यत् । इज्यते भरतश्रेष्ठ तं यज्ञं विद्धि राजसम् ॥ १२॥

abhisandhāya tu phalaṃ daṃbhārthamapi caiva yat | ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam || 12||

विधिहीनमसृष्टान्नं मन्त्रहीनमदक्षिणम् । श्रद्दाविरहितं यज्ञं तामसं परिचक्षते ॥ १३॥

vidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam | śraddāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate || 13||

देवद्विजगुरुप्राज्ञपूजनं शौचमार्जवम् ॥ ब्रह्मचर्यमहिंसा च शारीरं तप उच्यते ॥ १४॥

devadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucamārjavam || brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate || 14||

अनुद्वेगकरं वाक्यं सत्यं प्रियहितं च यत् । स्वाध्यायाभ्यसनं चैव वाङ्मयं तप उच्यते ॥ १५॥

anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat | svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate || 15||

मनः प्रसादः सौम्यत्वं मौनमात्मविनिग्रहः । भावसंशुद्धिरित्येतत्तपो मानसमुच्यते ॥ १६॥

manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ | bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate || 16||

श्रद्धया परया तप्तं तपस्तत्त्रिविधं नरैः । अफलाकाङ्क्षिभिर्युक्तैः सात्त्विकं परिचक्षते ॥ १७॥

śraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ | aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate || 17||

सत्कारमानपूजार्थं तपो दंभेन चैव यत् । क्रियते तदिह प्रोक्तं राजसं चलमध्रुवं ॥ १८॥

satkāramānapūjārthaṃ tapo daṃbhena caiva yat | kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvaṃ || 18||

मूढग्राहेणात्मनो यत्पीडया क्रियते तपः । परस्योत्सादनार्थं वा तत्तामसमुदाहृतम् ॥ १९॥

mūḍhagrāheṇātmano yatpīḍayā kriyate tapaḥ | parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam || 19||

दातव्यमिति यद्दानं दीयतेऽनुपकारिणे ॥ देशे काले च पात्रे च तद्दानं सात्त्विकं स्मृतम् ॥ २०॥

dātavyamiti yaddānaṃ dīyate'nupakāriṇe || deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam || 20||

यत्तु प्रत्युपकारार्थं फलमुद्दिश्य वा पुनः । दीयते च परिक्लिष्टं तद्दानं राजसं स्मृतम् ॥ २१॥

yattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ | dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam || 21||

अदेशकाले यद्दनमपात्रेभ्यश्च दीयते । असत्कृतमवज्ञातं तत्तामसमुदाहृतम् ॥ २२॥

adeśakāle yaddanamapātrebhyaśca dīyate | asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam || 22||

ॐतत्सदिति निर्देशो ब्रह्मणस्त्रिविधः स्मृतः । ब्राह्मणास्तेन वेदाश्च यज्ञाश्च विहिताः पुरा ॥ २३॥

oṃtatsaditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ | brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā || 23||

तस्मादोमित्युदाहृत्य यज्ञदानतपः क्रियाः । प्रवर्तन्ते विधानोक्ताः सततं ब्रह्मवादिनाम् ॥ २४॥

tasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥ kriyāḥ | pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām || 24||

तदित्यनभिसन्धाय फलं यज्ञतपः क्रियाः । दानक्रियाश्च विविधाः क्रियन्ते मोक्षकाङ्क्षिभिः ॥ २५॥

tadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥ kriyāḥ | dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ || 25||

सद्भावे साधुभावे च सदित्येतत्प्रयुज्यते । प्रशस्ते कर्मणि तथा सच्छब्दः पार्थ युज्यते ॥ २६॥

sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate | praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate || 26||

यज्ञे तपसि दाने च स्थितिः सदिति चोच्यते । कर्म चैव तदर्थीयं सदित्येवाभिधीयते ॥ २७॥

yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate | karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate || 27||

अश्रद्धया हुतं दत्तं तपस्तप्तं कृतं च यत् । असदित्युच्यते पार्थ न च तत्प्रेत्य नो इह ॥ २८॥

aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat | asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha || 28||

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे श्रद्धात्रयविभागयोगो नाम सप्तदशोऽध्यायः ॥ १७ ॥

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śraddhātrayavibhāgayogo nāma saptadaśo'dhyāyaḥ || 17 ||

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | atha saptadaśo'dhyāyaḥ - adhyāya satarāvā | | | śraddhātrayavibhāgayogaḥ |

पद 1

viśvavikāsita mudrā | jayā soḍī tujhī yogamudrā | tayā namojī gaṇeṃdrā | śrīgururāyā || 1 ||

पद 2

triguṇatripurīṃ veḍhilā | jīvatvadurgīṃ āḍilā | to ātmaśaṃbhūneṃ soḍavilā | tujhiyā smṛtī || 2 ||

पद 3

mhaṇauni śiveṃsīṃ kāṃṭāḷā | gurutveṃ tūṃci āgaḷā | taऱhī haḷu māyājaḷā- | mājīṃ tārūni || 3 ||

पद 4

je tujhyāvikhīṃ mūḍha | tayāṃlāgīṃ tūṃ vakratuṃḍa | jñāniyāṃsī tarī akhaṃḍa | ujūci āhāsī || 4 ||

पद 5

daivikī diṭhī pāhatāṃ sānī | taऱhī mīlanonmīlanīṃ | utpatti praḷayo donhī | līlāci karisī || 5 ||

पद 6

pravṛttikarṇācyā cāḷīṃ | uṭhalī madagaṃdhāniḷīṃ | pūjījasī nīlotpalīṃ | jīvabhṛṃgāṃcyā || 6 ||

पद 7

pāṭhīṃ nivṛttikarṇatāḷeṃ | āhāḷalī te pūjā vidhuḷe | tevhāṃ miravisī mokaḷeṃ | āṃgāceṃ leṇeṃ || 7 ||

पद 8

vāmāṃgīcā lāsyavilāsu | jo hā jagadrūpa ābhāsu | to tāṃḍavamiseṃ kaḷāsu | dāvisī tūṃ || 8 ||

पद 9

heṃ aso vismo dātārā | tūṃ hosī jayācā soyarā | soirikeciyā vyavahārā | mukeci to || 9 ||

पद 10

pheḍitāṃ baṃdhanācā ṭhāvo | tūṃ jagadbaṃdhu aisā bhāvo | dharūṃ voḷage uvāvo | tujhāci āṃgīṃ || 10 ||

पद 11

taṃva dujayāceni nāṃveṃ tayā | dehahī nureci paiṃ devarāyā | jeṇeṃ tūṃ āpaṇapayāṃ | kelāsi dujā || 11 ||

पद 12

tūṃteṃ karūni puḍheṃ | je upāyeṃ ghetī davaḍe | tayāṃ ṭhāsī bahuveṃ pāḍeṃ | māgāṃci tūṃ || 12 ||

पद 13

jo dhyāneṃ sūye mānasīṃ | tayālāgīṃ nāhīṃ tūṃ tyāce deśīṃ | dhyānahī visare teṇeṃsīṃ | vālabha tuja || 13 ||

पद 14

tūteṃ siddhaci jo neṇe | to nāṃde sarvajñapaṇeṃ | vedāṃhī yevaḍheṃ bolaṇeṃ | neghasī kānīṃ || 14 ||

पद 15

mauna gā tujheṃ rāśināṃva | ātāṃ stotrīṃ keṃ bāṃdhoṃ hāva | disatī tetulī māva | bhajoṃ kāī || 15 ||

पद 16

daivikeṃ sevaku hoṃ pāhoṃ | tarī bheditāṃ drohoci lāhoṃ | mhaṇauni ātāṃ kāṃhīṃ nohoṃ | tujalāgīṃ jī || 16 ||

पद 17

jaiṃ sarvathā sarvahī nohije | taiṃ advayā tūteṃ lāhije | heṃ jāṇeṃ mī varma tujheṃ | ārādhya liṃgā || 17 ||

पद 18

tarī nuroni vegaḷeṃpaṇa | rasīṃ bhajinnaleṃ lavaṇa | taiseṃ namana mājheṃ jāṇa | bahu kāya boloṃ || 18 ||

पद 19

ātāṃ ritā kuṃbha samudrīṃ rige | to ucaṃbaḷata bharoni nige | kāṃ daśīṃ dīpasaṃgeṃ | dīpuci hoya || 19 ||

पद 20

taisā tujhiyā praṇitīṃ | mī pūrṇu jāhaloṃ śrīnivṛttī | ātāṃ āṇīna vyaktīṃ | gītārthu to || 20 ||

पद 21

tarī ṣoḍaśādhyāyaśekhīṃ | tiye samāptīcyā ślokīṃ | jo aisā nirṇayo niṣṭaṃkīṃ | ṭhevilā deveṃ || 21 ||

पद 22

je kṛtyākṛtyavyavasthā | anuṣṭhāvayā pārthā | śāstraci eka sarvathā | pramāṇa tuja || 22 ||

पद 23

tetha arjuna mānaseṃ | mhaṇe heṃ aiseṃ kaiseṃ | je śāstreṃvīṇa nase | suṭikā karmā || 23 ||

पद 24

tarī takṣakācī phaḍe | ṭhākoni kaiṃ to maṇi kāḍhe | kaiṃ nākīṃcā keśu joḍe | siṃhāciye ? || 24 ||

पद 25

maga teṇeṃ to voṃvije | tarīca leṇeṃ pāvije | eऱhavīṃ kāya asije | riktakaṃṭhīṃ ? || 25 ||

पद 26

taisī śāstrāṃcī mokaḷī | yāṃ kaiṃ koṇa pāṃ veṃṭāḷī | ekavākyatecyā phaḷīṃ | paisije kaiṃ ? || 26 ||

पद 27

jālayāhī ekavākyatā | kāṃ lābheṃ veḷu anuṣṭhitāṃ | kaiṃcā paisāru jīvitā | yetulāliyā || 27 ||

पद 28

āṇi śāstreṃ artheṃ deśeṃ kāḷeṃ | yā cahūṃhī jeṃ ekaphaḷe | to upāvo keṃ miḷe | āghavayāṃsī ? || 28 ||

पद 29

mhaṇauni śāstrāceṃ ghaḍateṃ | noheṃ prakāreṃ bahuteṃ | tarī murkhā mumukṣāṃ yetheṃ | kāya gati pāṃ ? || 29 ||

पद 30

hā pusāvayā abhiprāvo | jo arjuna karī prastāvo | to satarāviyā ṭhāvo | adhyāyā yetha || 30 ||

पद 31

tarī sarvaviṣayīṃ vitṛṣṇu | jo sakaḷakaḷīṃ pravīṇu | kṛṣṇāhī navala kṛṣṇu | arjunatveṃ jo || 31 ||

पद 32

śauryā joḍalā ādhāru | jo somavaṃśācā śṛṃgāru | sukhādi upakāru | jayācī līlā || 32 ||

पद 33

jo prajñecā priyottamu | brahmavidyecā viśrāmu | sahacaru manodharmu | devācā jo || 33 ||

पद 34

to arjuna mhaṇe gā tamālaśyāmā | iṃdriyāṃ phāṃvaliyā brahmā | tujhāṃ bolu āmhā | sākāṃkṣu paiṃ jī || 34 ||

पद 35

jeṃ śāstreṃvāṃcūni āṇikeṃ | prāṇiyā svamokṣu na dekhe | aiseṃ kāṃ kaiṃpakheṃ | bolilāsī || 35 ||

पद 36

tarī na miḷeci to deśu | navheci kāḷā avakāśu | jo karavī śāstrābhyāsu | tohī durī || 36 ||

पद 37

āṇi abhyāsīṃ virajiyā | hotī jiyā sāmugriyā | tyāhī nāhīṃ āpaitiyā | tiye veḷīṃ || 37 ||

पद 38

ujū noheci prācīna | nedīci prajñā saṃvāhana | aiseṃ ṭheleṃ āpādana | śāstrāceṃ jayā || 38 ||

पद 39

kiṃbahunā śāstravikhīṃ | ekahī na lāhātīci nakhī | mhaṇauni ukhivikhī | sāṃḍilī jihīṃ || 39 ||

पद 40

parī nirdhārūni śāstreṃ | arthānuṣṭhāneṃ pavitreṃ | nāṃdatāti paratreṃ | sācāreṃ je || 40 ||

पद 41

tayāṃaiseṃ āmhīṃ hoāveṃ | aisī cāḍa bāṃdhoni jīveṃ | ghetī tayāṃceṃ māgāve | ācarāvayā || 41 ||

पद 42

dhaḍyāciyā ākharāṃ | taḷīṃ bāḷa lihe dātārā | kāṃ puḍhāṃsūni paḍikarā | akṣamu cāle || 42 ||

पद 43

taiseṃ sarvaśāstranipuṇa | tayāceṃ jeṃ ācaraṇa | teṃci karitī pramāṇa | āpaliye śraddhe || 43 ||

पद 44

maga śivādikeṃ pūjaneṃ | bhūmyādikeṃ mahādāneṃ | āgnihotrādi yajaneṃ | karitī je śraddhā || 44 ||

पद 45

tayāṃ sattvarajatamāṃ-/ | mājīṃ koṇa puruṣottamā | gati hoya te āmhāṃ | sāṃgijo jī || 45 ||

पद 46

taṃva vaikuṃṭhapīṭhīṃceṃ liṃga | jo nigamapadmācā parāga | jiye jayāceni heṃ jaga | aṃgacchāyā || 46 ||

पद 47

काळ सावियाचि वाढु । लोकोत्तर प्रौढु । आद्वितीय गूढु । आनंदघनु ॥ ४७ ॥

kāḷa sāviyāci vāḍhu | lokottara prauḍhu | ādvitīya gūḍhu | ānaṃdaghanu || 47 ||

पद 48

iyeṃ ślāghijatī jeṇeṃ bikeṃ | teṃ jayāceṃ āṃgīṃ asikeṃ | to śrīkṛṣṇa svamukheṃ | bolata ase || 48 ||

पद 49

mhaṇe pārthā tujhā atiso | heṃhī āmhī jāṇatasoṃ | je śāstrābhyāsācā āḍaso | mānitosi kīṃ || 49 ||

पद 50

nusadhiyācī śraddhā | jhoṃboṃ pāhasī paramapadā | tarī taiseṃ heṃ prabuddhā | sohopeṃ nohe || 50 ||

पद 51

śraddhā mhaṇitaliyāsāṭhīṃ | pātejoṃ naye kirīṭī | kāya dviju aṃtyajaghṛṣṭīṃ | aṃtyaju nohe ? || 51 ||

पद 52

gaṃgodaka jarī jāleṃ | tarī madyabhāṃḍāṃ āleṃ | teṃ gheūṃ naye kāṃhīṃ keleṃ | vicārīṃ pāṃ || 52 ||

पद 53

caṃdanu hoya śītaḷu | parī agnīsī pāve meḷu | taiṃ hātīṃ dharitāṃ jāḷūṃ | na śake kāī ? || 53 ||

पद 54

kāṃ kiḍāciye āṭatiye puṭīṃ | paḍileṃ soḷeṃ kirīṭī | ghetaleṃ cokhāsāṭhīṃ | nāgavīnā ? || 54 ||

पद 55

taiseṃ śraddheceṃ daḷavāḍeṃ | aṃgeṃ kīra cokhaḍeṃ | parī prāṇiyāṃcyā paḍe | vibhāgīṃ jaiṃ || 55 ||

पद 56

te prāṇiye taṃva svabhāveṃ | ānādimāyāprabhāveṃ | triguṇāceci āghave | vaḷile āhātī || 56 ||

पद 57

tethahī dona guṇa khāṃcatī | maga eka dharī unnatī | taiṃ taisiyāci hotī vṛttī | jīvāṃciyā || 57 ||

पद 58

vṛttīaiseṃ mana dharitī | manāaisī kriyā karitī | keliyā aisī varītī | maroni deheṃ || 58 ||

पद 59

bīja moḍe jhāḍa hoye | jhāḍa moḍe bījīṃ sāmāye | aiseni kalpakoḍī jāye | parī jāti na naśe || 59 ||

पद 60

tiyāparīṃ yiyeṃ apāreṃ | hota jāta janmāṃtareṃ | parī triguṇatva na vyabhicareṃ | prāṇiyāṃceṃ || 60 ||

पद 61

mhaṇūni prāṇiyāṃcyā paikīṃ | paḍilī śraddhā avalokīṃ | te hoya guṇāsārikhī | tihīṃ yayāṃ || 61 ||

पद 62

vipāyeṃ vāḍhe sattva śuddha | tevhāṃ jñānāsī karī sāda | parī ekā doghe vokhada | yera āhātī || 62 ||

पद 63

sattvāceni āṃgalageṃ | te śraddhā mokṣaphaḷā rige | taṃva raja tama uge | kāṃ pāṃ rāhātī ? || 63 ||

पद 64

moḍoni sattvācī trāye | rajoguṇa ākāśeṃ jāye | tevhāṃ teci śraddhā hoye | karmakerasuṇī || 64 ||

पद 65

maga tamācī uṭhī āgī | tevhāṃ teci śraddhā bhaṃgī | hoṃ lāge bhogālāgīṃ | bhalateyā || 65 ||

पद 66

evaṃ sattvarajatamā-/ | vegaḷī śraddhā suvarmā | nāhīṃ gā jīvagrāmā-/ | mājīṃ yayā || 66 ||

पद 67

mhaṇauni śraddhā svābhāvika | ase paiṃ triguṇātmaka | rajatamasāttvika | bhedīṃ ihīṃ || 67 ||

पद 68

जैसें जीवनचि उदक । परी विषीं होय मारक । कां मिरयामाजीं तीख । उंसीं गोड ॥ ६८ ॥

jaiseṃ jīvanaci udaka | parī viṣīṃ hoya māraka | kāṃ mirayāmājīṃ tīkha | uṃsīṃ goḍa || 68 ||

पद 69

taisā bahuvaseṃ tameṃ | jo sadāci hoya nime | tetha śraddhā parīṇame | teṃci hoūni || 69 ||

पद 70

maga kājaḷā āṇi masī | na dise vivaṃcanā jaisī | tevīṃ śraddhā tāmasī | sinī nāhīṃ || 70 ||

पद 71

तैसीच राजसीं जीवीं । रजोमय जाणावी । सात्त्विकीं आघवीं । सत्त्वाचीच ॥ ७१ ॥

taisīca rājasīṃ jīvīṃ | rajomaya jāṇāvī | sāttvikīṃ āghavīṃ | sattvācīca || 71 ||

पद 72

ऐसेनि हा सकळु । जगडंबरु निखिळु । श्रद्धेचाचि केवळु । वोतला असे ॥ ७२ ॥

aiseni hā sakaḷu | jagaḍaṃbaru nikhiḷu | śraddhecāci kevaḷu | votalā ase || 72 ||

पद 73

parī guṇatrayavaśeṃ | trividhapaṇāceṃ lāseṃ | śraddhe jeṃ uṭhileṃ ase | teṃ voḷakha tūṃ || 73 ||

पद 74

tarī jāṇije jhāḍa phuleṃ | kāṃ mānasa jāṇije boleṃ | bhogeṃ jāṇije keleṃ | pūrvajanmīṃceṃ || 74 ||

पद 75

taisīṃ jihīṃ cinhīṃ | śraddhecīṃ rūpeṃ tīnhīṃ | dekhijatī te vānī | avadhārīṃ pāṃ || 75 ||

पद 76

tarī sāttvika śraddhā | jayāṃcā hoya bāṃdhā | tayāṃ bahutakarūni medhā | svargīṃ āthī || 76 ||

पद 77

ते विद्याजात पढती । यज्ञक्रिये निवडती । किंबहुना पडती । देवलोकीं ॥ ७७ ॥

te vidyājāta paḍhatī | yajñakriye nivaḍatī | kiṃbahunā paḍatī | devalokīṃ || 77 ||

पद 78

आणि श्रद्धा राजसा । घडले जे वीरेशा । ते भजती राक्षसां । खेचरां हन ॥ ७८ ॥

āṇi śraddhā rājasā | ghaḍale je vīreśā | te bhajatī rākṣasāṃ | khecarāṃ hana || 78 ||

पद 79

śraddhāṃ je kāṃ tāmasī | te mī sāṃgena tujapāśīṃ | je kāṃ kevaḷa pāparāśī | ātikarkaśī nirdayatveṃ || 79 ||

पद 80

jīvavadheṃ sādhūni baḷī | bhūtapretakuḷeṃ maiḷīṃ | smaśānīṃ saṃdhyākāḷīṃ | pūjitī je || 80 ||

पद 81

te tamoguṇāceṃ sāra | kāḍhūni nirmile nara | jāṇa tāmasiyeceṃ ghara | śraddheceṃ teṃ || 81 ||

पद 82

aisī ihīṃ tihīṃ liṃgīṃ | trividha śraddhā jagīṃ | paiṃ heṃ yayālāgīṃ | sāṃgatu aseṃ || 82 ||

पद 83

je he sāttvika śraddhā | jatana karāvī prabuddhā | yerī donī viruddhā | sāṃḍāviyā || 83 ||

पद 84

he sāttvikamati jayā | nirvāhatī hoya dhanaṃjayā | bāgula nohe tayā | kaivalya teṃ || 84 ||

पद 85

to na paḍho kāṃ brahmasūtra | nāloḍho sarva śāstra | siddhāṃta na hota svataṃtra | tayācyā hātīṃ || 85 ||

पद 86

parī śrutismṛtīṃce artha | je āpaṇa hoūni mūrta | anuṣṭhāneṃ jagā deta | vaḍīla je he || 86 ||

पद 87

tayāṃcīṃ ācaratī pāuleṃ | pāūni sāttvikī śraddhā cāle | to teṃci phaḷa ṭhevileṃ | aiseṃ lāhe || 87 ||

पद 88

paiṃ eka dīpu lāvī sāyāseṃ | āṇika tetheṃ lāūṃ baiseṃ | tarī to kāya prakāśeṃ | vaṃcije gā ? || 88 ||

पद 89

kāṃ yekeṃ mola apāra | veṃconi keleṃ dhavaḷāra | to suravāḍu vastīkara | na bhogī kāī ? || 89 ||

पद 90

heṃ aso jo taḷeṃ karī | teṃ tayācīca tṛṣā harī | kīṃ suārāsīci anna gharīṃ | yerāṃ nohe ? || 90 ||

पद 91

bahuta kāya boloṃ paiṃ gā | yekā gautamāsīci gaṃgā | yerāṃ samastāṃ kāya jagāṃ | vohoḷa jālī ? || 91 ||

पद 92

mhaṇauni āpuliyāparī | śāstra anuṣṭhītī kusarī | jāṇe tayāṃte śraddhāḷu jo varī | to mūrkhuhī tare || 92 ||

पद 93

nā śāstrāceni kīra nāṃveṃ | khākaroṃhī neṇatī jīveṃ | parī śāstrajñāṃhī śiveṃ | ṭeṃkoṃ neditī || 93 ||

पद 94

vaḍilāṃciyā kriyā | dekhoni vātī vāṃkuliyā | paṃḍitāṃ ḍākuliyā | vājavitī || 94 ||

पद 95

आपलेनीचि आटोपें । धनित्वाचेनि दर्पें । साचचि पाखंडाचीं तपें । आदरिती ॥ ९५ ॥

āpalenīci āṭopeṃ | dhanitvāceni darpeṃ | sācaci pākhaṃḍācīṃ tapeṃ | ādaritī || 95 ||

पद 96

āpuliyā puḍhilāṃciyā | āṃgīṃ ghālūni kātiyā | raktamāṃsā praṇītayā | bhara bharu || 96 ||

पद 97

ricavitī jaḷatakuṃḍīṃ | lāvitī ceḍyācyā toṃḍīṃ | navasiyāṃ detī uṃḍī | bāḷakāṃcī || 97 ||

पद 98

āgrahāciyā ujariyā | kṣudra devatāṃ varīyā | annatyāgeṃ sātarīyā | ṭhākatī eka || 98 ||

पद 99

agā ātmaparapīḍā | bīja tamakṣetrīṃ suhāḍā | peritī maga puḍhāṃ | teṃci pike || 99 ||

पद 100

bāhu nāhīṃ āpuliyā | āṇi nāveteṃhī dhanaṃjayā | na dharī hoya tayā | samudrīṃ jaiseṃ || 100 ||

पद 101

kāṃ vaidyāteṃ karī saḷā | rasu sāṃḍī pāya khoḷāṃ | to rogiyā jevīṃ jivhāḷā | savatā hoya || 101 ||

पद 102

nānā paḍikarāceni saḷeṃ | kāḍhī āpuleci ḍoḷe | teṃ vānavasāṃ āṃdhaḷeṃ | jaiseṃ ṭhāke || 102 ||

पद 103

taiseṃ tayāṃ āsurāṃ hoye | niṃdūni śāstrāṃcī soye | saiṃgha dhāṃvatātī moheṃ | āḍavīṃ je kāṃ || 103 ||

पद 104

kāmu karavī teṃ karitī | krodhu māravī te māritī | kiṃbahunā māteṃ puritī | duḥkhācā guṃḍāṃ || 104 ||

पद 105

āpulāṃ parāvāṃ dehīṃ | duḥkha detī jeṃ jeṃ kāṃhīṃ | maja ātmayā tetulāhī | hoya śīṇu || 105 ||

पद 106

paiṃ vācecenihī pālaveṃ | pāpiyāṃ tayāṃ nātaḷāveṃ | parī paḍileṃ sāṃgāveṃ | tyajāvayā || 106 ||

पद 107

preta bāhireṃ ghālije | kāṃ aṃtyaju saṃbhāṣaṇīṃ tyajije | heṃ aso hāteṃ kṣāḷije | kaśmalāteṃ ? || 107 ||

पद 108

tetha śuddhīciyā āśā | to lepu na manave jaisā | tayāṃteṃ sāṃḍāvayā taisā | anuvādu hā || 108 ||

पद 109

parī arjunā tūṃ tayāṃteṃ | dekhasī taiṃ smara ho māteṃ | je āna prāyaścitta yetheṃ | mānela nā || 109 ||

पद 110

mhaṇauni je śraddhā sāttvikī | puḍhatī teci paiṃ yekī | jatana karāvī nikī | sarvāṃparī || 110 ||

पद 111

tarī dharāvā taisā saṃgu | jeṇeṃ pokhe sāttvika lāgu | sattvavṛddhīcā bhāgu | āhāru ghepeṃ || 111 ||

पद 112

eऱhavīṃ tarī pāhīṃ | svabhāvavṛddhīcyā ṭhāīṃ | āhārāvāṃcūni nāhīṃ | baḷī hetu || 112 ||

पद 113

pratyakṣa pāheṃ pāṃ vīrā | jo sāvadha ghe madirā | to hoūni ṭhāke mājirā | tiyeci kṣaṇīṃ || 113 ||

पद 114

kāṃ jo sāviyā annarasu sevī | to vyāpije vātaśleṣmasvabhāvīṃ | kāya jvaru jāliyā nivavī | payādika ? || 114 ||

पद 115

nātarī amṛta jayāparī | ghetaliyā maraṇa vārī | kāṃ āpuliyāaiseṃ karī | jaiseṃ viṣa || 115 ||

पद 116

tevīṃ jaisā ghepe āhāru | dhātu taisāci hoya ākāru | āṇi dhātu aisā aṃtaru | bhāvo pokhe || 116 ||

पद 117

jaiseṃ bhāṃḍiyāceni tāpeṃ | āṃtuleṃ udakahī tāpe | taisī dhātuvaśeṃ āṭope | cittavṛttī || 117 ||

पद 118

mhaṇauni sāttviku rasu sevije | taiṃ sattvācī vāḍhī pāvije | rājasā tāmasā hoīje | yerī rasīṃ || 118 ||

पद 119

tarī sāttvika koṇa āhāru | rājasā tāmasā kāyī ākāru | heṃ sāṃgoṃ karīṃ ādaru | ākarṇanīṃ || 119 ||

पद 120

आणि एकसरें आहारा । कैसेनि तिनी मोहरा । जालिया तेही वीरा । रोकडें दाऊं ॥ १२० ॥

āṇi ekasareṃ āhārā | kaiseni tinī moharā | jāliyā tehī vīrā | rokaḍeṃ dāūṃ || 120 ||

पद 121

tarī jevaṇārāciyā rucī | niṣpatti kīṃ boniyāṃcī | āṇi jevitāṃ taṃva guṇāṃcī | dāsī yetha || 121 ||

पद 122

je jīva kartā bhoktā | to guṇāstava svabhāvatā | pāvoniyāṃ trividhatā | ceṣṭe tridhā || 122 ||

पद 123

mhaṇauni trividhu āhāru | yajñuhī triprakāru | tapa dāna hana vyāpāru | trividhaci te || 123 ||

पद 124

paiṃ āhāra lakṣaṇa pahile? | sāṃgoṃ jeṃ mhaṇitaleṃ | teṃ āīka gā bhaleṃ | rūpa karūṃ || 124 ||

पद 125

tarī sattvaguṇākaḍe | jeṃ daiveṃ bhoktā paḍe | taiṃ madhurīṃ rasīṃ vāḍhe | mecu tayā || 125 ||

पद 126

āṃgeṃci dravyeṃ suraseṃ | je āṃgeṃci padārtha goḍase | āṃgeṃci sneheṃ bahuvaseṃ | supakveṃ jiyeṃ || 126 ||

पद 127

ākāreṃ navhatī ḍagaḷeṃ | sparśeṃ ati mavāḷeṃ | jibhelāgīṃ snehāḷeṃ | svādeṃ jiyeṃ || 127 ||

पद 128

raseṃ gāḍhīṃ varī ḍhilīṃ | dravabhāvīṃ āthilīṃ | ṭhāyeṃ ṭhāvo sāṃḍilīṃ | agnitāpeṃ || 128 ||

पद 129

āṃgeṃ sāneṃ parīṇāmeṃ thoru | jaiseṃ gurumukhīṃceṃ akṣaru | taiśī alpīṃ jihīṃ apāru | tṛpti rāhe || 129 ||

पद 130

āṇi mukhīṃ jaisīṃ goḍeṃ | taisīcihi te āṃtulekaḍe | tiye annīṃ prīti vāḍhe | sāttvikāṃsī || 130 ||

पद 131

एवं गुणलक्षण । सात्त्विक भोज्य जाण । आयुष्याचें त्राण । नीच नवें हें ॥ १३१ ॥

evaṃ guṇalakṣaṇa | sāttvika bhojya jāṇa | āyuṣyāceṃ trāṇa | nīca naveṃ heṃ || 131 ||

पद 132

yeṇeṃ sāttvika raseṃ | jaṃva dehīṃ meho varīṣe | taṃva āyuṣyanadī usase | dihāci dihā || 132 ||

पद 133

sattvāciye kīra pāḷatī | kāraṇa hāci sumatī | divasāciye unnatī | bhānu jaisā || 133 ||

पद 134

आणि शरीरा हन मानसा । बळाचा पैं कुवासा । हा आहारु तरी दशा । कैंची रोगां ॥ १३४ ॥

āṇi śarīrā hana mānasā | baḷācā paiṃ kuvāsā | hā āhāru tarī daśā | kaiṃcī rogāṃ || 134 ||

पद 135

hā sāttviku hoya bhogyu | taiṃ bhogāvayā ārogyu | śarīrāsī bhāgyu | udayaleṃ jāṇo || 135 ||

पद 136

āṇi sukhāceṃ gheṇeṃ deṇeṃ | nikeṃ uvāyā ye yeṇeṃ | heṃ aso vāḍhe sājaṇeṃ | ānaṃdeṃsīṃ || 136 ||

पद 137

ऐसा सात्त्विकु आहारु । परीणमला थोरु । करी हा उपकारु । सबाह्यासी ॥ १३७ ॥

aisā sāttviku āhāru | parīṇamalā thoru | karī hā upakāru | sabāhyāsī || 137 ||

पद 138

ātāṃ rājasāsi prītī | jihīṃ rasīṃ āthī | karūṃ tayāhī vyaktī | prasaṃgeṃ gā || 138 ||

पद 139

tarī māreṃ uṇeṃ kāḷakuṭa | teṇeṃ māneṃ jeṃ kaḍuvaṭa | kāṃ cuniyāhūni dāsaṭa | āmla hana || 139 ||

पद 140

kaṇikīteṃ jaiseṃ pāṇī | taiseṃci mīṭha bāṃdhayā āṇī | tetulīca meḷavaṇī | rasāṃtarāṃcī || 140 ||

पद 141

aiseṃ khāraṭa apāḍeṃ | rājasā tayā āvaḍe | ūnhāceni miṣeṃ toṃḍeṃ | āgīci giḷī || 141 ||

पद 1142

वाफेचिया सिगे । वातीही लाविल्या लागे । तैसें उन्ह मागे । राजसु तो ॥ ११४२ ॥

vāpheciyā sige | vātīhī lāvilyā lāge | taiseṃ unha māge | rājasu to || 1142 ||

पद 143

vāvadaḷa pāḍūni ṭhāye | sābaḷu ḍāhāralā āhe | taiseṃ tīkha to khāye | jeṃ ghāyeviṇa rupe || 143 ||

पद 144

āṇi rākhehūni koraḍeṃ | āṃta bāherī yeke pāḍeṃ | to jivhādaṃśu āvaḍe | bahu tayā || 144 ||

पद 145

परस्परें दांतां । आदळु होय खातां । तो गा तोंडीं घेतां । तोषों लागे ॥ १४५ ॥

paraspareṃ dāṃtāṃ | ādaḷu hoya khātāṃ | to gā toṃḍīṃ ghetāṃ | toṣoṃ lāge || 145 ||

पद 146

ādhīṃca dravyeṃ curamurīṃ | varī paravaḍijatī moharī | jiyeṃ ghetāṃ hotī dhuvārī | nākeṃtoṃḍeṃ || 146 ||

पद 147

heṃ aso ugeṃ āgīteṃ | mhaṇe taiseṃ rāiteṃ | paḍhiyeṃ prāṇāparauteṃ | rājasāsi gā || 147 ||

पद 148

aisā na puroni toṃḍā | jibhā kelā veḍā | annamiṣeṃ agni bhaḍabhaḍāṃ | poṭīṃ bharī || 148 ||

पद 149

taisāci lavaṃgā suṃṭhe | maga bhuīṃ gā seje khāṭe | pāṇiyāceṃ na suṭe | toṃḍoni pātra || 149 ||

पद 150

te āhāra navhatī ghetale | vyādhivyāḷa je sutale | te cevavāvayā ghātaleṃ | mājavaṇa poṭīṃ || 150 ||

पद 151

taiseṃ ekamekāṃ saḷeṃ | roga uṭhatī eke veḷe | aisā rājasu āhāru phaḷe | kevaḷa duḥkheṃ || 151 ||

पद 152

evaṃ rājasā āhārā | rūpa keleṃ dhanurdharā | parīṇāmācāhi visurā | sāṃgitalā || 152 ||

पद 153

आतां तया तामसा । आवडे आहारु जैसा । तेंही सांगों चिळसा । झणें तुम्ही ॥ १५३ ॥

ātāṃ tayā tāmasā | āvaḍe āhāru jaisā | teṃhī sāṃgoṃ ciḷasā | jhaṇeṃ tumhī || 153 ||

पद 154

tarī kuhileṃ uṣṭeṃ khātāṃ | na manije teṇeṃ anahitā | jaiseṃ kāṃ upahitā | mhaisī khāya || 154 ||

पद 155

nipajaleṃ anna taiseṃ | dupāharīṃ kāṃ yereṃ divaseṃ | atikareṃ taiṃ tāmaseṃ | gheīje teṃ || 155 ||

पद 156

nātarī ardha ukaḍileṃ | kāṃ nipaṭa karaponi geleṃ | taiseṃhī khāya cukaleṃ | rasā jeṃ yevoṃ || 156 ||

पद 157

jayā kāṃ āthi pūrṇa niṣpattī | jetha rasu dharī vyaktī | teṃ anna aisī pratītī | tāmasā nāhīṃ || 157 ||

पद 158

aiseni kahīṃ vipāyeṃ | sadannā varapaḍā hoye | tarī ghāṇī suṭe taṃva rāhe | vyāghru jaisā || 158 ||

पद 159

kāṃ bahuveṃ divaśīṃ volāṃḍileṃ | svādapaṇeṃ sāṃḍileṃ | śuṣka athavā saḍaleṃ | gābhiṇeṃhī ho || 159 ||

पद 160

teṃhī bāḷāce hātavarī | civaḍileṃ jaisī rāḍī karī | kā saveṃ baisoni nārī | gotāṃbīla karī || 160 ||

पद 161

aiseni kaśmaḷeṃ jaiṃ khāya | taiṃ tayā sukhabhojana aiseṃ hoya | parī yeṇeṃhī na dhāya | pāpiyā to || 161 ||

पद 162

मग चमत्कारु देखा । निषेधाचा आंबुखा । जया का सदोखा । कुद्रव्यासी ॥ १६२ ॥

maga camatkāru dekhā | niṣedhācā āṃbukhā | jayā kā sadokhā | kudravyāsī || 162 ||

पद 163

tayā apeyāṃcyā pānīṃ | akhādyāṃcyā bhojanīṃ | vāḍhavije utānhī | tāmaseṃ teṇeṃ || 163 ||

पद 164

evaṃ tāmasa jevaṇārā | aisaisī mecu he vīrā | tayāceṃ phala dusarāṃ | kṣaṇīṃ nāhīṃ || 164 ||

पद 165

je jevhāṃci heṃ apavitra | śive tayāceṃ vaktra | tevhāṃci pāpā pātra | jālā to kīṃ || 165 ||

पद 166

yāvarateṃ jeṃ jevīṃ | te jevitī voja na mhaṇāvī | poṭabharatī jāṇāvī | yātanā te || 166 ||

पद 167

śiracchedeṃ kāya hoye | kā āgīṃ righatāṃ kaiseṃ āhe | heṃ jāṇāveṃ kāī pāheṃ | parī sāhātuci ase || 167 ||

पद 168

mhaṇauni tāmasā annā | parīṇāmu gā sinānā | na sāṃgoṃci gā arjunā | devo mhaṇe || 168 ||

पद 169

आतां ययावरी । आहाराचिया परी । यज्ञुही अवधारीं । त्रिधा असे ॥ १६९ ॥

ātāṃ yayāvarī | āhārāciyā parī | yajñuhī avadhārīṃ | tridhā ase || 169 ||

पद 170

parī tihīṃmājīṃ prathama | sāttvika yajñāceṃ varma | āīka pāṃ sumahima -| śiromaṇī || 170 ||

पद 171

tarī eku priyottamu-/ | vāṃconi vāḍhoṃ nedī kāmu | jaisā kā manodharmu | pativratecā || 171 ||

पद 172

nānā siṃdhūteṃ ṭhākoni gaṃgā | puḍhārāṃ na karīci rigā | kā ātmā dekhoni ugā | vedu ṭhelā || 172 ||

पद 173

taiseṃ je āpulyā svahitīṃ | veṃcūniyāṃ cittavṛttī | nuravitīci ahaṃkṛtī | phaḷālāgīṃ || 173 ||

पद 174

pātaleyā jhāḍāceṃ mūḷa | māguteṃ saroṃ neṇeṃci jaḷa | jirāleṃ gāṃ kevaḷa | tayācyāci āṃgīṃ || 174 ||

पद 175

taiseṃ maneṃ dehīṃ | yajananiścayācyā ṭhāyīṃ | hāraponi jeṃ kāṃhīṃ | vāṃchitīnā || 175 ||

पद 176

tihīṃ phaḷavāṃcchātyāgīṃ | svadharmāvāṃcūni virāgīṃ | kīje to yajñu sarvāṃgīṃ | aḷaṃkṛtu || 176 ||

पद 177

parī ārisā āpaṇapeṃ | ḍoḷāṃ jaiseṃ ghepeṃ | kāṃ taḷahātīṃceṃ dīpeṃ | ratna pāhije || 177 ||

पद 178

nānā uditeṃ divākareṃ | gamāvā mārgu diṭhī bhare | taisā vedu nirdhāreṃ | dekhoniyāṃ || 178 ||

पद 179

tiyeṃ kuṃḍeṃ maṃḍapa vedī | āṇīkahī saṃbhārasamṛddhī | te meḷavaṇī jaisī vidhī | āpaṇapāṃ kelī || 179 ||

पद 180

sakaḷāvayava uciteṃ | leṇīṃ pātalīṃ jaisīṃ āṃgāteṃ | taise padārtha jethiṃce tetheṃ | viniyogunī || 180 ||

पद 181

kāya vānūṃ bahutīṃ bolīṃ | jaisī sarvābharaṇīṃ bharalī | te yajñavidyāci rūpā ālī | yajanamiṣeṃ || 181 ||

पद 182

तैसा सांगोपांगु । निफजे जो यागु । नुठऊनियां लागु । महत्त्वाचा ॥ १८२ ॥

taisā sāṃgopāṃgu | niphaje jo yāgu | nuṭhaūniyāṃ lāgu | mahattvācā || 182 ||

पद 183

pratipāḷu tarī pāṭācā | jhāḍīṃ kīje tuḷasīcā | parī phaḷā phulā chāyecā | āśrayo nāhīṃ || 183 ||

पद 184

kiṃbahunā phaḷāśevīṇa | aiseyā nigutī nirmāṇa | hoya to yāgu jāṇa | sāttviku gā || 184 ||

पद 185

ātāṃ yajñu kīra vīreśā | karī paiṃ yāciaisā | parī śrāddhālāgīṃ jaisā | avaṃtilā rāvo || 185 ||

पद 186

jarī rājā gharāsi ye | tarī bahuta upegā jāye | āṇi kīrtīhī hoye | śrāddha na ṭhake || 186 ||

पद 187

taisā dharūni āvāṃkā | mhaṇe svargu joḍela asikā | dīkṣitu hoīna mānyu lokāṃ | ghaḍela yāgu || 187 ||

पद 188

aisī kevaḷa phaḷālāgīṃ | mahattva phokārāvayā jagīṃ | pārthā niṣpatti je yāgīṃ | rājasa paiṃ te || 188 ||

पद 189

āṇi paśupakṣivivāhīṃ | jośī kāmāparautā nāhīṃ | taisā tāmasā yajñā pāhīṃ | āgrahoci mūḷa || 189 ||

पद 190

वारया वाट न वाहे । कीं मरण मुहूर्त पाहे । निषिद्धांसीं बिहे । आगी जरी ॥ १९० ॥

vārayā vāṭa na vāhe | kīṃ maraṇa muhūrta pāhe | niṣiddhāṃsīṃ bihe | āgī jarī || 190 ||

पद 191

tarī tāmasāciyā ācārā | vidhīcā āthī voḍhāvārā | mhaṇūni to dhanurdharā | utsṛṃkhaḷu || 191 ||

पद 192

nāhīṃ vidhīcī tetha cāḍa | naye maṃtrādika tayākaḍa | annajātāṃ na suye toṃḍa | māsiye jevīṃ || 192 ||

पद 193

vairācā bodhu brāhmaṇā | tetha keṃ rigela dakṣiṇā | agni jālā vāudhāṇā | varapaḍā jaisā || 193 ||

पद 194

taiseṃ vāyāṃci sarvasva veṃce | mukha na dekhatī śraddheceṃ | nāgavileṃ niputrikāceṃ | jaiseṃ ghara || 194 ||

पद 195

aisā jo yajñābhāsu | tayā nāma yāgu tāmasu | āikeṃ mhaṇe nivāsu | śriyecā to || 195 ||

पद 196

ātā gaṃgeceṃ eka pāṇī | parī neleṃ ānānīṃ vāhaṇīṃ | eka maḷīṃ eka āṇī | śuddhatva jaiseṃ || 196 ||

पद 197

taiseṃ tihīṃ guṇīṃ tapa | yetha jāhaleṃ āhe trirūpa | teṃ eka keleṃ de pāpa | uddharī eka || 197 ||

पद 198

tarī teṃci tihīṃ bhedīṃ | kaiseni pāṃ mhaṇauni subuddhī | jāṇoṃ pāhāsī tarī ādhīṃ | tapaci jāṇa || 198 ||

पद 199

yetha tapa mhaṇaje kāī | teṃ svarūpa dāūṃ pāhīṃ | maga bhedileṃ guṇīṃ tihīṃ | teṃ pāṭhīṃ boloṃ || 199 ||

पद 200

तरी तप जें कां सम्यक् । तेंही त्रिविध आइक । शारीर मानसिक । शाब्द गा ॥ २०० ॥

tarī tapa jeṃ kāṃ samyak | teṃhī trividha āika | śārīra mānasika | śābda gā || 200 ||

पद 201

ātāṃ gā tihīṃ mājhārīṃ | śārīra taṃva avadhārīṃ | tarī śaṃbhu kāṃ śrīharī | paḍhiyaṃtā hoya || 201 ||

पद 202

tayā priyā devatālayā | yātrādikeṃ karāvayā | āṭhahī pāhāra jaiseṃ pāyāṃ | uḷiga ghāpe || 202 ||

पद 203

devāṃgaṇamiravaṇiyāṃ | aṃgopacāra puravaṇiyāṃ | karāvayā mhaṇiyāṃ | śobhatī hāta || 203 ||

पद 204

liṃga kāṃ pratimā diṭhī | dekhatakheṃvoṃ aṃgeṣṭī | loṭije kāṃ kāṭhī | paḍalī jaisī || 204 ||

पद 205

āṇi vidhivinayādikīṃ | guṇīṃ vaḍīla je lokīṃ | tayā brāhmaṇācī nikī | pāikī kīje || 205 ||

पद 206

athavā pravāseṃ kāṃ pīḍā | kā śiṇale je sāṃkaḍāṃ | te jīva suravāḍā | āṇijatī || 206 ||

पद 207

sakala tīrthāṃciye dhure | jiyeṃ kāṃ mātāpitareṃ | tayāṃ sevesī kīra śarīreṃ | loṇa kīje || 207 ||

पद 208

āṇi saṃsārāaisā dāruṇu | jo bheṭalāci harī śīṇu | to jñānadānīṃ sakaruṇu | bhajije guru || 208 ||

पद 209

āṇi svadharmācā āgiṭhāṃ | deha jāḍyāciyā kiṭā | āvṛttipuṭīṃ subhaṭā | jhāḍī kīje || 209 ||

पद 210

vastu bhūtamātrīṃ namije | paropakārīṃ bhajije | strīviṣayīṃ niyamije | nāṃveṃ nāṃveṃ || 210 ||

पद 211

janmateni prasaṃge | strīdeha śivaṇeṃ āṃgeṃ | tethūni janma āghaveṃ | soṃvaḷeṃ kīje || 211 ||

पद 212

भुतमात्राचेनि नांवें । तृणही नासुडावें । किंबहुना सांडावे । छेद भेद ॥ २१२ ॥

bhutamātrāceni nāṃveṃ | tṛṇahī nāsuḍāveṃ | kiṃbahunā sāṃḍāve | cheda bheda || 212 ||

पद 213

ऐसैसी जैं शरीरीं । रहाटीची पडे उजरी । तैं शारीर तप घुमरी । आलें जाण ॥ २१३ ॥

aisaisī jaiṃ śarīrīṃ | rahāṭīcī paḍe ujarī | taiṃ śārīra tapa ghumarī | āleṃ jāṇa || 213 ||

पद 214

pārthā samastahī heṃ karaṇeṃ | dehāceni pradhānapaṇeṃ | mhaṇauni yayāteṃ mī mhaṇeṃ | śārīra tapa || 214 ||

पद 215

एवं शारीर जें तप । तयाचें दाविलें रूप । आतां आइक निष्पाप । वाङ्मय तें ॥ २१५ ॥

evaṃ śārīra jeṃ tapa | tayāceṃ dāvileṃ rūpa | ātāṃ āika niṣpāpa | vāṅmaya teṃ || 215 ||

पद 216

तरी लोहाचें आंग तुक । न तोडितांचि कनक । केलें जैसें देख । परीसें तेणें ॥ २१६ ॥

tarī lohāceṃ āṃga tuka | na toḍitāṃci kanaka | keleṃ jaiseṃ dekha | parīseṃ teṇeṃ || 216 ||

पद 217

taiseṃ na dukhavitāṃ seje | jāvaḷiyā sukha nipaje | aiseṃ sādhutva kāṃ dekhije | bolaṇāṃ jiye || 217 ||

पद 218

pāṇī mudala jhāḍā jāye | tṛṇa te prasaṃgeṃci jiyeṃ | taiseṃ ekā bolileṃ hoye | sarvāṃhi hita || 218 ||

पद 219

joḍe amṛtācī surasarī | taiṃ prāṇāṃteṃ amara karī | snāneṃ pāpa tāpa vārī | goḍīhī de || 219 ||

पद 220

taisā avivekuhī phiṭe | āpuleṃ anāditva bheṭe | āikatāṃ ruci na viṭe | pīyuṣīṃ jaisī || 220 ||

पद 221

jarī koṇī karī pusaṇeṃ | tarī hoāveṃ aiseṃ bolaṇeṃ | nātarī avartaṇeṃ | nigamu kā nāma || 221 ||

पद 222

ṛgvedādi tinhī | pratiṣṭhījatī vāgbhuvanīṃ | kelī jaisī vadanīṃ | brahmaśāḷā || 222 ||

पद 223

nātarī ekādheṃ nāṃva | teṃci śaiva kā vaiṣṇava | vāce vase teṃ vāgbhava | tapa jāṇāveṃ || 223 ||

पद 224

आतां तप जें मानसिक । तेंही सांगों आइक । म्हणे लोकनाथनायक । नायकु तो ॥ २२४ ॥

ātāṃ tapa jeṃ mānasika | teṃhī sāṃgoṃ āika | mhaṇe lokanāthanāyaka | nāyaku to || 224 ||

पद 225

tarī sarovara taraṃgīṃ | sāṃḍileṃ ākāśa meghīṃ | kā caṃdanāceṃ uragīṃ | udyāna jaiseṃ || 225 ||

पद 226

nānā kaḷāvaiṣamyeṃ caṃdru | kāṃ sāṃḍilā ādhīṃ nareṃdru | nātarī kṣīrasamudru | maṃdarācaḷeṃ || 226 ||

पद 227

taisīṃ nānā vikalpajāḷeṃ | sāṃḍuni geliyā sakaḷeṃ | mana rāhe kā kevaḷeṃ | svarūpeṃ jeṃ || 227 ||

पद 228

तपनेंवीण प्रकाशु । जाड्येंवीण रसीं रसु । पोकळीवीण अवकाशु । होय जैसा ॥ २२८ ॥

tapaneṃvīṇa prakāśu | jāḍyeṃvīṇa rasīṃ rasu | pokaḷīvīṇa avakāśu | hoya jaisā || 228 ||

पद 229

taisī āpalī soya dekhe | āṇi āpaliyā svabhāvā muke | hiṃvalī jaisī āṃgikeṃ | hivoṃ nedī nijāṃga || 229 ||

पद 230

taiseṃ na calateṃ kaḷaṃkeṃvīṇa | śaśibiṃba jaiseṃ parīpūrṇa | taiseṃ cokhī śṛṃgārapaṇa | manāceṃ jeṃ || 230 ||

पद 231

bujālī vairāgyācī vorapa | jirālī manācī dhāṃpa kāṃpa | tetha kevaḷa jālī vāpha | nijabodhācī || 231 ||

पद 232

mhaṇauni vicārāvayā śāstra | rāhāṭavāveṃ jeṃ vaktra | teṃ vāceceṃhī sūtra | hātīṃ na dharī || 232 ||

पद 233

teṃ svalābha lābhalepaṇeṃ | mana manapaṇāhī dharūṃ neṇeṃ | śivataleṃ jaiseṃ lavaṇeṃ | āpuleṃ nija || 233 ||

पद 234

tetha keṃ uṭhitī te bhāva | jihīṃ iṃdriyamārgīṃ dhāṃva | gheūni ṭhākāve gāṃva | viṣayāṃce te || 234 ||

पद 235

mhaṇauni tiye mānasīṃ | bhāvaśuddhici ase apaisī | romaśuci jaisī | taḷahātāsī || 235 ||

पद 236

kāya bahu boloṃ arjunā | jaiṃ he daśā ye manā | taiṃ manotapābhidhānā | pātra hoya tī || 236 ||

पद 237

parī te aso heṃ jāṇa | mānasa tapāceṃ lakṣaṇa | devo mhaṇe saṃpūrṇa | sāṃgitaleṃ || 237 ||

पद 238

evaṃ dehavācācitteṃ | jeṃ pātaleṃ trividhatvāteṃ | teṃ sāmānya tapa tūteṃ | parīsavileṃ gā || 238 ||

पद 239

ātāṃ guṇatrayasaṃgeṃ | heṃci viśeṣīṃ trividhīṃ rige | teṃhī āika cāṃgeṃ | prajñābaḷeṃ || 239 ||

पद 240

tarī heṃci tapa trividhā | jeṃ dāvileṃ tuja prabuddhā | teṃci karīṃ pūrṇaśraddhā | sāṃḍūni phaḷa || 240 ||

पद 241

jaiṃ puratiyā sattvaśuddhī | ācarije āstikyabuddhī | taiṃ tayāteṃci gā prabuddhī | sāttvika mhaṇipe || 241 ||

पद 242

nātarī tapasthāpanelāgīṃ | dujepaṇa māṃḍūni jagīṃ | mahattvācyā śṛṃgīṃ | baisāvayā || 242 ||

पद 243

tribhuvanīṃciyā sanmānā | na vacāveṃ ṭhāyā ānā | dhureciyā āsanā | bhojanālāgīṃ || 243 ||

पद 244

viśvāciyā stotrā | āpaṇa hoāvayā pātrā | viśveṃ āpaliyā yātrā | karāviyā yāveṃ || 244 ||

पद 245

lokāṃciyā vividhā pūjā | āśrayo na dharāvayā dujā | bhoga bhogāve vojā | mahattvāciyā || 245 ||

पद 246

अंग बोल माखूनि तपें । विकावया आपणपें । अंगहीन पडपे । जियापरी ॥ २४६ ॥

aṃga bola mākhūni tapeṃ | vikāvayā āpaṇapeṃ | aṃgahīna paḍape | jiyāparī || 246 ||

पद 247

heṃ aso dhanamānīṃ āsa | vāḍhaunī tapa kīje sāyāsa | taiṃ teṃci tapa rājasa | bolije gā || 247 ||

पद 248

parī pahuraṇī jeṃ duhileṃ | taiṃ teṃ gurūṃ na dubheci vyāleṃ | kā ubheṃ śeta cārileṃ | pikāvayā nure || 248 ||

पद 249

तैसें फोकारितां तप । कीजे जें साक्षेप । तें फळीं तंव सोप । निःशेष जाय ॥ २४९ ॥

taiseṃ phokāritāṃ tapa | kīje jeṃ sākṣepa | teṃ phaḷīṃ taṃva sopa | niḥśeṣa jāya || 249 ||

पद 250

aiseṃ nirphaḷa dekhoni karitāṃ | mājhārīṃ sāṃḍī paṃḍusutā | mhaṇauni nāhīṃ sthiratā | tapā tayā || 250 ||

पद 251

eऱhavīṃ tarī ākāśa māṃḍī | jo garjoni brahmāṃḍa phoḍī | to avakāḷu meghu kāya ghaḍī | rāhāta āhe ? || 251 ||

पद 252

taiseṃ rājasa tapa jeṃ hoye | teṃ phaḷīṃ kīra vāṃjha jāye | parī ācaraṇīṃhī nohe | nirvāhateṃ gā || 252 ||

पद 253

ātāṃ teṃci tapa puḍhatī | tāmasāciye rītī | paiṃ paratrā āṇi kīrtī | mukoni kīje || 253 ||

पद 254

kevaḷa mūrkhapaṇācā vārā | jīvīṃ gheūni dhanurdharā | nāma ṭhevije śarīrā | vairiyāceṃ || 254 ||

पद 255

paṃcāgnīcī daḍagī | kholavījatī śarīrālāgīṃ | kā iṃdhana kīje heṃ āgī | āṃtu lāvī || 255 ||

पद 256

māthāṃ jāḷijatī guguḷu | pāṭhīṃ ghālijatī gaḷu | āṃga jāḷitī iṃgaḷu | jaḷatabhītāṃ || 256 ||

पद 257

davaḍoni śvāsocchvāsa | kījatī vāyāṃci upavāsa | kāṃ ghepatī dhūmāceṃ ghāṃsa | adhomukheṃ || 257 ||

पद 258

himodakeṃ ākaṃṭheṃ | khaḍakeṃ sevijatī taṭeṃ | jitayā māṃsāce cimuṭe | toḍitī jetha || 258 ||

पद 259

aisī nānāparī he kāyā | ghāya sūtāṃ paiṃ dhanaṃjayā | tapa kīje nāśāvayā | puḍhilāteṃ || 259 ||

पद 260

āṃgabhāreṃ suṭalā dhoṃḍā | āpaṇa phuṭoni hoya khaṃḍakhaṃḍā | kāṃ āḍa jāliyāteṃ ragaḍā | karī jaisā || 260 ||

पद 261

tevīṃ āpaliyā āṭaṇiyā | sukheṃ asatayā prāṇiyā | jiṇāvayā śirāṇiyā | kījatī gā || 261 ||

पद 262

kiṃbahunā he vokhaṭī | gheūni kleśācī hātavaṭī | tapa niphaje teṃ kirīṭī | tāmasa hoya || 262 ||

पद 263

evaṃ sattvādikāṃcyā āṃgīṃ | pāḍileṃ tapa tihīṃ bhāgīṃ | jāleṃ teṃhī tuja cāṃgī | dāvileṃ vyaktī || 263 ||

पद 264

ātāṃ bolatāṃ prasaṃgā | āleṃ mhaṇauni paiṃ gā | karūṃ rūpa dānaliṃgā | trividhā tayā || 264 ||

पद 265

yetha guṇāceni boleṃ | dānahī trividha ase jāleṃ | teṃci āika pahileṃ | sāttvika aiseṃ || 265 ||

पद 266

tarī svadharmā āṃtauteṃ | jeṃ jeṃ miḷe āpaṇayāteṃ | teṃ teṃ dīje bahuteṃ | sanmānayogeṃ || 266 ||

पद 267

jālayā subījaprasaṃgu | paḍe kṣetravāphecā pāṃgu | taisāci dānācā hā lāgu | dekhataseṃ || 267 ||

पद 268

anarghya ratna hātāṃ caḍhe | taiṃ bhāṃgārācī voḍhī paḍe | donī jālīṃ tarī na joḍe | leteṃ āṃga || 268 ||

पद 269

parī saṇa suhṛda saṃpattī | he tinhī yekīṃ miḷatī | je bhāgya dharī unnatī | āpulyāviṣayīṃ || 269 ||

पद 270

taiseṃ niphajāvayā dāna | jaiṃ sattvāsi ye saṃvāhana | taiṃ deśa kāḷa bhājana | dravyahī miḷe || 270 ||

पद 271

tarī ādhīṃ taṃva prayatneṃsīṃ | hoāveṃ kurukṣetra kā kāśī | nātarī tuke jo ihīṃsīṃ | to deśuhī ho || 271 ||

पद 272

tetha ravicaṃdrarāhumeḷu | hotāṃ pāhe puṇyakāḷu | kā tayāsārikhā nirmaḷu | ānuhī jālā || 272 ||

पद 273

taiśā kāḷīṃ tiye deśīṃ | hoāvī pātra saṃpattī aisī | mūrti āhe dharilī jaisī | śucitveṃci kāṃ || 273 ||

पद 274

ācārāceṃ mūḷapīḷa | vedāṃcī utārapeṭha | taiseṃ dvijaratna cokhaṭa | pāvoniyāṃ || 274 ||

पद 275

maga tayācyā ṭhāīṃ vittā | nivartavāvī svasattā | parī priyāpuḍheṃ kāṃtā | rige jaisī || 275 ||

पद 276

kā jayāceṃ ṭhevileṃ tayā | deūni hoīje utarāiyā | nānā haḍapeṃ viḍā rāyā | didhalā jaisā || 276 ||

पद 277

taiseni niṣkāmeṃ jīveṃ | bhūmyādika arpāveṃ | kiṃbahunā hāṃve | nedāveṃ uṭhoṃ || 277 ||

पद 278

āṇi dāna jayā dyāveṃ | tayāteṃ aiseyā pāhāveṃ | jayā ghetaleṃ numacave | kāyaseṃnahī || 278 ||

पद 279

साद घातलिया आकाशा । नेदी प्रतिशब्दु जैसा । का पाहिला आरसा । येरीकडे ॥ २७९ ॥

sāda ghātaliyā ākāśā | nedī pratiśabdu jaisā | kā pāhilā ārasā | yerīkaḍe || 279 ||

पद 280

nātarī udakāciye bhūmike | āphaḷileni kaṃdukeṃ | udhaḷauni kavatikeṃ | na yeīje hātā || 280 ||

पद 281

nānā vaso ghātalā cārū | māthāṃ turaṃbilā burū | na karī pratyupakārū | jiyāparī || 281 ||

पद 282

taiseṃ didhaleṃ dātayāceṃ | jo koṇehī āṃgeṃ numace | arpilayā sāmya tayāceṃ | kīje paiṃ gā || 282 ||

पद 283

aisiyā jeṃ sāmagriyā | dāna niphaje vīrarāyā | teṃ sāttvika dānavaryā | sarvāṃhī jāṇa || 283 ||

पद 284

āṇi toci deśu kāḷu | ghaḍe taisāci pātrameḷu | dānabhāguhī nirmaḷu | nyāyagatu || 284 ||

पद 285

parī manīṃ dharūni dubhateṃ | cārije jevīṃ gāīteṃ | kā peṃva karūni āiteṃ | perūṃ jāije || 285 ||

पद 286

nānā diṭhī ghāluni āherā | avaṃtuṃ jāije soyirā | kā vāṇa dhāḍije gharā | vovasīyāce || 286 ||

पद 287

paiṃ kaḷāṃtara gāṃṭhīṃ bāṃdhije | maga puḍhilāṃceṃ kāja kīje | pūjā gheūni rasu dīje | pīḍitāṃsī || 287 ||

पद 288

taiseṃ jayā jeṃ dāna deṇeṃ | to teṇeṃci gā jīvaneṃ | puḍhatī bhuṃjāvā bhāveṃ yeṇeṃ | dīje jeṃ kā || 288 ||

पद 289

athavā koṇī vāṭe jātāṃ | ghetaleṃ umacoṃ na śakatā | miḷe jaiṃ paṃḍusutā | dvijottamu || 289 ||

पद 290

tarī kavaḍyā ekāsāṭhīṃ | aśeṣāṃ gotrāṃcīṃca kirīṭī | sarva prāyaścitteṃ suyeṃ muṭhīṃ | tayāciye || 290 ||

पद 291

tevīṃci pāralaukikeṃ | phaḷeṃ vāṃchijatī anekeṃ | āṇi dīje tarī bhuke | yekāhī nohe || 291 ||

पद 292

teṃhī brāhmaṇu nevo sare | kīṃ hāṇiceni śiṇeṃ jhāṃsureṃ | sarvasva jaiseṃ coreṃ | nāgaūni neleṃ || 292 ||

पद 293

bahu kāya sāṃgoṃ sumatī | jeṃ dīje yā manovṛttī | teṃ dāna gā trijagatīṃ | rājasa paiṃ || 293 ||

पद 294

maga mleṃcchāṃce vasauṭeṃ | dāṃgāṇe hana kaikaṭe | kā śibireṃ cohaṭe | nagarīṃce te || 294 ||

पद 295

tehī ṭhāīṃ miḷaṇī | samayo sāṃjaveḷu kāṃ rajanī | tevhāṃ udāra hoṇeṃ dhanīṃ | coriyecyā || 295 ||

पद 296

pātreṃ bhāṭa nāgārī | sāmānya striyā kā juvārī | jiye mūrtimaṃte bhurarīṃ | bhule tayā || 296 ||

पद 297

rūpānṛtyācī puravaṇī | te puḍhāṃ ḍoḷebhāraṇī | gīta bhāṭīva to śravaṇīṃ | karṇajapu || 297 ||

पद 298

tayāhīvarī aḷumāḷu | jaiṃ ghe phulāgaṃdhācā guguḷu | taṃva bhramācā to vetāḷu | avatare taisā || 298 ||

पद 299

tetha vibhāṃḍūniyāṃ jaga | āṇile padārtha anega | teṇeṃ ghālūṃ lāge mātaṃga | gavādī jaisī || 299 ||

पद 300

evaṃ aiseni jeṃ deṇeṃ | teṃ tāmasa dāna mī mhaṇeṃ | āṇi ghaḍe daivaguṇeṃ | āṇikahī aika || 300 ||

पद 301

vipāyeṃ ghuṇākṣara paḍe | ṭāḷiye kāuḷā sāṃpaḍe | taise tāmasāṃ parva joḍe | puṇyadeśīṃ || 301 ||

पद 302

tetha dekhoni to āthilā | yogyu māgoṃhī ālā | tohī darpā caḍhalā | bhāṃbāveṃ jarī || 302 ||

पद 303

tarī śraddhā na dharī jivīṃ | tayā māthāhī na khālavī | svayeṃ na karī nā karavī | arghyādika || 303 ||

पद 304

āliyā na ghalī baisoṃ | tetha gaṃdhākṣatāṃcā kāya atiso | hā aprasaṃgu kīra aso | tāmasīṃ narīṃ || 304 ||

पद 305

paiṃ boḷavije riṇāitu | taisā jhakavī tayācā hātu | tūṃ karaṇeṃ yācā bahutu | prayogu tetha || 305 ||

पद 306

āṇi jayā jeṃ de kirīṭī | tayāteṃ umāṇī tayāsāṭhīṃ | maga kuboleṃ kāṃ loṭī | avajñecyā || 306 ||

पद 307

heṃ bahu aso yāparī | mola veṃcaṇeṃ jeṃ avadhārīṃ | tayā nāṃva carācarīṃ | tāmasa dāna || 307 ||

पद 308

aiśīṃ āpulālā cinhīṃ | aḷaṃkṛteṃ tinhīṃ | dāneṃ dāvilīṃ abhidhānīṃ | rajatamāciyā || 308 ||

पद 309

तेथ मी जाणत असें । विपायें तूं गा ऐसें । कल्पिसील मानसें । विचक्षणा ॥ ३०९ ॥

tetha mī jāṇata aseṃ | vipāyeṃ tūṃ gā aiseṃ | kalpisīla mānaseṃ | vicakṣaṇā || 309 ||

पद 310

jeṃ bhavabaṃdhamocaka | yekaleṃ karma sāttvika | tarī kāṃ vekhāsī sadokha | yera bolāvīṃ ? || 310 ||

पद 311

parī nosaṃtitāṃ vivasī | bheṭī nāhīṃ nidhīsī | kā dhūṃ na sāhatāṃ jaisī | vātī na lage || 311 ||

पद 312

taiseṃ śuddhasattvāāḍa | āhe rajatamāceṃ kavāḍa | teṃ bhedaṇe yāteṃ kīḍa | mhaṇāveṃ kāṃ ? || 312 ||

पद 313

āmhī śraddhādi dānāṃta | jeṃ samastahī kriyājāta | sāṃgitaleṃ kāṃ vyāpta | tihīṃ guṇīṃ || 313 ||

पद 314

tetha bharaṃvaseni tinhī | na sāṃgoṃci aiseṃ mānīṃ | parī sattva dāvāvayā donhī | boliloṃ yereṃ || 314 ||

पद 315

jeṃ dohīṃmājīṃ tijeṃ ase | teṃ donhī sāṃḍitāṃci dise | ahorātratyāgeṃ jaiseṃ | saṃdhyārūpa || 315 ||

पद 316

taiseṃ rajatamavināśeṃ | tijeṃ jeṃ uttama dise | teṃ sattva heṃ āpaiseṃ | phāvāsi ye || 316 ||

पद 317

evaṃ dākhavāvayā sattva tuja | nirūpileṃ tama raja | teṃ sāṃḍūni sattveṃ kāja | sādhīṃ āpuleṃ || 317 ||

पद 318

sattveṃci yeṇeṃ cokhāḷeṃ | karīṃ yajñādikeṃ sakaḷeṃ | pāvasī taiṃ karataḷeṃ | āpuleṃ nija || 318 ||

पद 319

sūryeṃ dāvileṃ sāṃteṃ | kāya eka na dise tetheṃ | tevīṃ sattveṃ keleṃ phaḷāteṃ | kāya nedī ? || 319 ||

पद 320

he kīra āvaḍatāṃvikhīṃ | śakti sattvīṃ āthī nikī | parī mokṣeṃsī ekīṃ | misaḷaṇeṃ jeṃ || 320 ||

पद 321

teṃ eka ānaci āhe | tayācā sāvāvo jaiṃ lāhe | taiṃ mokṣācāhī hoye | gāṃvīṃ sarateṃ || 321 ||

पद 322

paiṃ bhāṃgāra jaऱhīṃ paṃdhareṃ | taऱhī rājāvaḷīṃcīṃ akṣareṃ | lāheṃ taiṃci sare | jiyāparī || 322 ||

पद 323

svaccheṃ śītaḷeṃ sugaṃdheṃ | jaḷeṃ hotī sukhapradeṃ | parī pavitratva saṃbaṃdheṃ | tīrthāceni || 323 ||

पद 324

nayī ho kāṃ bhalataisī thorī | parī gaṃgā jaiṃ aṃgīkārī | taiṃci tiye sāgarīṃ | praveśu gā || 324 ||

पद 325

taiseṃ sāttvikā karmāṃ kirīṭī | yetāṃ mokṣāciye bheṭī | na paḍe āḍakāṭhī | teṃ vegaḷeṃ āhe || 325 ||

पद 326

hā bolu āikatakhevīṃ | arjunā ādhi na māye jīvīṃ | mhaṇe deveṃ kṛpā karāvī | sāṃgāveṃ teṃ || 326 ||

पद 327

tetha kṛpāḷucakravartī | mhaṇe āīka tayācī vyaktī | jeṇeṃ sāttvika teṃ muktī- | ratna dekhe || 327 ||

पद 328

tarī anādi parabrahma | jeṃ jagadādi viśrāmadhāma | tayāceṃ eka nāma | tridhā paiṃ ase || 328 ||

पद 329

teṃ kīra anāma ajātī | parī avidyāvargāciye rātī-/ | mājī voḷakhāvayā śrutī | khūṇa kelī || 329 ||

पद 330

उपजलिया बाळकासी । नांव नाहीं तयापासीं । ठेविलेनि नांवेंसी । ओ देत उठी ॥ ३३० ॥

upajaliyā bāḷakāsī | nāṃva nāhīṃ tayāpāsīṃ | ṭhevileni nāṃveṃsī | o deta uṭhī || 330 ||

पद 331

kaṣṭale saṃsāraśīṇeṃ | je devoṃ yetī gāऱhāṇeṃ | tayāṃ o de nāṃveṃ jeṇeṃ | to saṃketu hā || 331 ||

पद 332

brahmācā abolā phiṭāvā | advaitatattveṃ to bheṭāvā | aisā maṃtru dekhilā kaṇavā | vedeṃ bāpeṃ || 332 ||

पद 333

maga dāvileni jeṇeṃ ekeṃ | brahma āḷavileṃ kavatikeṃ | māgāṃ asata ṭhāke | puḍhāṃ ubheṃ || 333 ||

पद 334

parī nigamācaḷaśikharīṃ | upaniṣadārthanagarīṃ | āhāti je brahmācyā yekāhārīṃ | tayāṃsīca kaḷe || 334 ||

पद 335

heṃhī aso prajāpatī | śakti je sṛṣṭi karitī | te jayā ekā āvṛttī | nāmāciye || 335 ||

पद 336

paiṃ sṛṣṭīciyā upakramā-/ pūrvīṃ gā vīrottamā | veḍā aisā brahmā | ekalā hotā || 336 ||

पद 337

maja īśvarāteṃ noḷakhe | nā sṛṣṭihī karūṃ na śake | to thoru kelā ekeṃ | nāmeṃ jeṇeṃ || 337 ||

पद 338

jayācā arthu jīvīṃ dhyātāṃ | jeṃ varṇatrayaci japatāṃ | viśvasṛjanayogyatā | ālī tayā || 338 ||

पद 339

tedhavāṃ racileṃ brahmajana | tayāṃ veda didhaleṃ śāsana | yajñā aiseṃ vartana | jīvikeṃ keleṃ || 339 ||

पद 340

pāṭhīṃ neṇoṃ kitī yera | srajile loka apāra | jāle brahmadatta agrahāra | tinhīṃ bhuvaneṃ || 340 ||

पद 341

aiseṃ nāmamaṃtreṃ jeṇeṃ | dhātayā aḍhaṃca karaṇeṃ | tayāceṃ svarūpa āika mhaṇe | śrīkāṃtu to || 341 ||

पद 342

tarī sarva maṃtrāṃcā rājā | to praṇavo ādivarṇu bujhā | āṇi tatkāru jo dujā | tijā satkāru || 342 ||

पद 343

evaṃ oṃtatsadākāru | brahmanāma heṃ triprakāru | heṃ phūla turaṃbī suṃdaru | upaniṣadāceṃ || 343 ||

पद 344

yeṇeṃsīṃ gā hoūni eka | jaiṃ karma cāle sāttvika | taiṃ kaivalyāteṃ pāika | gharīṃceṃ karī || 344 ||

पद 345

parī kāpurāceṃ thaḷīṃva | āṇūna deīla daiva | levoṃ jāṇaṇeṃci āḍava | tetha ase bāpā || 345 ||

पद 346

taiseṃ ādarijela satkarma | uccarijela brahmanāma | parī neṇijela jarī varma | viniyogāceṃ || 346 ||

पद 347

tarī mahaṃtāciyā koḍī | gharā āliyāhī voḍhī | mānūṃ neṇatāṃ paravaḍī | muddala tuṭe || 347 ||

पद 348

कां ल्यावया चोखट । टीक भांगार एकवट । घालूनि बांधिली मोट । गळा जेवीं ॥ ३४८ ॥

kāṃ lyāvayā cokhaṭa | ṭīka bhāṃgāra ekavaṭa | ghālūni bāṃdhilī moṭa | gaḷā jevīṃ || 348 ||

पद 349

taiseṃ toṃḍīṃ brahmanāma | hātīṃ teṃ sāttvika karma | viniyogeṃvīṇa kāma | viphaḷa hoya || 349 ||

पद 350

अगा अन्न आणि भूक । पासीं असे परी देख । जेऊं नेणतां बालक । लंघनचि कीं ॥ ३५० ॥

agā anna āṇi bhūka | pāsīṃ ase parī dekha | jeūṃ neṇatāṃ bālaka | laṃghanaci kīṃ || 350 ||

पद 351

kā snehasūtra vaiśvānarā | jāliyāhī saṃsārā | hātavaṭī neṇatāṃ vīrā | prakāśu nohe || 351 ||

पद 352

taise veḷe kṛtya pāve | tethiṃcā maṃtruhī āṭhave | parī vyartha teṃ āghaveṃ | viniyogeṃvīṇa || 352 ||

पद 353

mhaṇauni varṇatrayātmaka | je heṃ parabrahmanāma eka | viniyogu tūṃ āika | ātāṃ yācā || 353 ||

पद 354

tarī yā nāmīṃcīṃ akṣareṃ tinhīṃ | karmā ādimadhyanidānīṃ | prayojāvīṃ paiṃ sthānīṃ | ihīṃ tinhīṃ || 354 ||

पद 355

heṃci ekī hātavaṭī | gheuni hana kirīṭī | āle brahmavida bheṭī | brahmāciye || 355 ||

पद 356

brahmeṃsīṃ hoāvayā ekī | te na vaṃcatī yajñādikīṃ | je cāvaḷaleṃ voḷakhīṃ | śāstrāṃciyā || 356 ||

पद 357

to ādi taṃva oṃkāru | dhyāneṃ karitī gocaru | pāṭhīṃ āṇitī uccāru | vācehī to || 357 ||

पद 358

teṇeṃ dhyāneṃ prakaṭeṃ | praṇavoccāreṃ spaṣṭeṃ | lāgatī maga vāṭe | kriyāṃciye || 358 ||

पद 359

āṃdhārīṃ abhaṃgu divā | āḍavīṃ samarthu boḷāvā | taisā praṇavo jāṇāvā | karmāraṃbhīṃ || 359 ||

पद 360

ucitadevoddeśe | dravyeṃ dharmyeṃ āṇi bahuvaseṃ | dvijadvārāṃ hana hutāśeṃ | yajitī paiṃ te || 360 ||

पद 361

आहवनीयादि वन्ही । निक्षेपरूपीं हवनीं । यजिती पैं विधानीं । फुडे हौनी ॥ ३६१ ॥

āhavanīyādi vanhī | nikṣeparūpīṃ havanīṃ | yajitī paiṃ vidhānīṃ | phuḍe haunī || 361 ||

पद 362

kiṃbahunā nānā yāga | niṣpattīce gheuni aṃga | karitī nāvaḍateyā tyāga | upādhīcā || 362 ||

पद 363

kāṃ nyāyeṃ joḍalā pavitrīṃ | bhūmyādikīṃ svataṃtrīṃ | deśakāḷaśuddha pātrīṃ | detī dāneṃ || 363 ||

पद 364

athavā ekāṃtarāṃ kṛcchrīṃ | cāṃdrāyaṇeṃ māsopavāsīṃ | śoṣoni gā dhāturāśī | karitī tapeṃ || 364 ||

पद 365

evaṃ yajñadānatapeṃ | jiyeṃ gājatī baṃdharūpeṃ | tihīṃca hoya sopeṃ | mokṣāceṃ tayāṃ || 365 ||

पद 366

sthaḷīṃ nāvā jiyā dāṭije | jaḷīṃ tiyāṃci jevīṃ tarīje | tevīṃ baṃdhakīṃ karmīṃ suṭije | nāmeṃ yeṇeṃ || 366 ||

पद 367

parī heṃ aso aisiyā | yā yajñadānādi kriyā | oṃkāreṃ sāvāyiliyā | pravartatī || 367 ||

पद 368

tiyā moṭakiyā jetha phaḷīṃ | rigoṃ pāhātī nihāḷīṃ | prayojitī tiye kāḷīṃ | tacchabdu to || 368 ||

पद 369

jeṃ sarvāṃhī jagāparauteṃ | jeṃ eka sarvahī dekhateṃ | teṃ tacchabdeṃ bolije teṃ | paila vastu || 369 ||

पद 370

teṃ sarvādikatveṃ cittīṃ | tadrūpa dhyāvūniyāṃ sumatī | uccāreṃhī vyaktī | āṇitī puḍhatī || 370 ||

पद 371

mhaṇatī tadrūpā brahmā tayā | phaḷeṃsīṃ kriyā iyāṃ | teṃci hotu āmhāṃ bhogāvayā | kāṃhīṃci nuro || 371 ||

पद 372

aiseni tadātmakeṃ brahmeṃ | tetha ugāṇūni karmeṃ | āṃga jhāḍitī na mameṃ | yeṇeṃ boleṃ || 372 ||

पद 373

ātāṃ oṃkāreṃ ādarileṃ | tatkāreṃ samarpileṃ | iyā ritī jayā āleṃ | brahmatva karmā || 373 ||

पद 374

teṃ karma kīra brahmākāreṃ | jāleṃ teṇeṃhī na sare | je karī teṇeṃsī dusareṃ | āhe mhaṇauni || 374 ||

पद 375

mīṭha āṃgeṃ jaḷīṃ vire | parī kṣāratā vegaḷī ure | taiseṃ karma brahmākāreṃ | game teṃ dvaita || 375 ||

पद 376

āṇi duje jaṃva jaṃva ghaḍe | taṃva taṃva saṃsārabhaya joḍe | heṃ devo āpuleni toṃḍeṃ | bolatī veda || 376 ||

पद 377

mhaṇauni paratveṃ brahma ase | teṃ ātmatveṃ parīyavase | sacchabda yā riṇādoṣeṃ | ṭhevilā deveṃ || 377 ||

पद 378

tarī oṃkāra tatkārīṃ | karma keleṃ jeṃ brahmaśarīrīṃ | jeṃ praśastādi bolavarī | vākhāṇileṃ || 378 ||

पद 379

praśastakarmīṃ tiye | sacchabdā viniyogu āhe | toci āikā hoye | taisā sāṃgoṃ || 379 ||

पद 380

tarī sacchabdeṃ yeṇeṃ | āṭūni asatāceṃ nāṇeṃ | dāvije avyaṃgavāṇeṃ | satteceṃ rūpa || 380 ||

पद 381

jeṃ sat teṃci kāḷeṃ deśeṃ | hoūṃ neṇeci anārise | āpaṇapāṃ āpaṇa ase | akhaṃḍita || 381 ||

पद 382

heṃ disateṃ jetuleṃ āhe | teṃ asatapaṇeṃ jeṃ nohe | dekhatāṃ rūpīṃ soye | lābhe jayācī || 382 ||

पद 383

teṇeṃsīṃ praśasta teṃ karma | jeṃ jāleṃ sarvātmaka brahma | dekhije karūni sama | aikyabodheṃ || 383 ||

पद 384

tarī oṃkāra tatkāreṃ | jeṃ karma dāvileṃ brahmākāreṃ | teṃ giḷūni hoīje ekasareṃ | sanmātraci || 384 ||

पद 385

aisā hā aṃtaraṃgu | sacchabdācā viniyogu | jāṇā mhaṇe śrīraṃgu | mī nā mhaṇeṃ ho || 385 ||

पद 386

nā mīci jarī ho mhaṇeṃ | tarī śrīraṃgīṃ dujeṃ heṃci uṇeṃ | mhaṇauni heṃ bolaṇeṃ | devāceṃci || 386 ||

पद 387

ātāṃ āṇikīhī parī | sacchabdu hā avadhārīṃ | sāttvika karmā karī | upakāru jo || 387 ||

पद 388

tarī satkarmeṃ cāṃgeṃ | cālilīṃ adhikārabageṃ | parī ekādheṃ kāṃ āṃgeṃ | hiṇāvatī jaiṃ || 388 ||

पद 389

taiṃ uṇeṃ ekeṃ avayaveṃ | śarīra ṭhāke āghaveṃ | kāṃ aṃgahīna bhāṃḍāveṃ | rathācī gatī || 389 ||

पद 390

तैसें एकेंचि गुणेंवीण । सतचि परी असतपण । कर्म धरी गा जाण । जिये वेळे ॥ ३९० ॥

taiseṃ ekeṃci guṇeṃvīṇa | sataci parī asatapaṇa | karma dharī gā jāṇa | jiye veḷe || 390 ||

पद 391

tevhāṃ oṃkāra tatkārīṃ | sāvāyilā hā cāṃgī parī | sacchabdu karmā karī | jīrṇoddhāru || 391 ||

पद 392

teṃ asatapaṇa pheḍī | āṇī sadbhāvāciye rūḍhī | nijasattvāciye prauḍhī | sacchabdu hā || 392 ||

पद 393

divyauṣadha jaiseṃ rogiyā | kāṃ sāvāvo ye bhaṃgaliyā | sacchabdu karmā vyaṃgaliyā | taisā jāṇa || 393 ||

पद 394

athavā kāṃhīṃ pramādeṃ | karma āpuliye maryāde | cukoni paḍe niṣiddhe | vāṭe hana || 394 ||

पद 395

cālatayāhī mārgu sāṃḍe | pārakhiyāci akhareṃ paḍe | rāhāṭīmājīṃ na ghaḍe | kāi kāi ? || 395 ||

पद 396

mhaṇauni taisī karmā | rābhasyeṃ sāṃḍe sīmā | asādhutvāciyā durnāmā | yevoṃ pāhe jeṃ || 396 ||

पद 397

tetha gā hā sacchabdu | yerāṃ dohīṃparīsa prabuddhu | prayojilā karī sādhu | karmāteṃ yayā || 397 ||

पद 398

lohā parīsācī ghṛṣṭī | vohaḷā gaṃgecī bheṭī | kāṃ mṛtā jaisī vṛṣṭī | pīyūṣācī || 398 ||

पद 399

paiṃ asādhukarmā taisā | sacchabduprayogu vīreśā | heṃ aso gauravuci aisā | nāmācā yayā || 399 ||

पद 400

gheūni yethiṃceṃ varma | jaiṃ vicārisī heṃ nāma | taiṃ kevaḷa heṃci brahma | jāṇasī tūṃ || 400 ||

पद 401

pāheṃ pāṃ oṃtatsat aiseṃ | heṃ bolaṇeṃ tetha netase | jethūni kāṃ heṃ prakāśe | dṛśyajāta || 401 ||

पद 402

तें तंव निर्विशिष्ट । परब्रह्म चोखट । तयाचें हें आंतुवट । व्यंजक नाम ॥ ४०२ ॥

teṃ taṃva nirviśiṣṭa | parabrahma cokhaṭa | tayāceṃ heṃ āṃtuvaṭa | vyaṃjaka nāma || 402 ||

पद 403

parī āśrayo ākāśā | ākāśaci kā jaisā | yā nāmānāmī āśrayo taisā | abhedu ase || 403 ||

पद 404

udayilā ākāśīṃ | ravīci ravīteṃ prakāśī | he nāmavyaktī taisī | brahmaci karī || 404 ||

पद 405

mhaṇauni tryakṣara heṃ nāma | navhe jāṇa kevaḷa brahma | yayālāgīṃ karma | jeṃ jeṃ kīje || 405 ||

पद 406

teṃ yāga athavā dāneṃ | tapādikeṃhī gahaneṃ | tiyeṃ niphajatu kāṃ nyūneṃ | hoūni ṭhātu || 406 ||

पद 407

parī parīsācā varakalī | nāhīṃ cokhākiḍācī bolī | taisī brahmīṃ arpitāṃ kelīṃ | brahmaci hotī || 407 ||

पद 408

uṇiyā puriyācī parī | nureci tetha avadhārīṃ | nivaḍūṃ na yetī sāgarīṃ | jaisiyā nadī || 408 ||

पद 409

evaṃ pārthā tujapratī | brahmanāmācī he śaktī | sāṃgitalī upapattī | ḍoḷasā gā || 409 ||

पद 410

आणि येकेकाही अक्षरा । वेगळवेगळा वीरा । विनियोगु नागरा । बोलिलों रीती ॥ ४१० ॥

āṇi yekekāhī akṣarā | vegaḷavegaḷā vīrā | viniyogu nāgarā | boliloṃ rītī || 410 ||

पद 411

evaṃ aiseṃ sumahima | mhaṇauni heṃ brahmanāma | ātāṃ jāṇitaleṃ kīṃ suvarma | rāyā tuvāṃ ? || 411 ||

पद 412

tarī yethūni yāci śraddhā | upalavilī ho sarvadā | jayāceṃ jāleṃ baṃdhā | uroṃ nedī || 412 ||

पद 413

jiye karmīṃ hā prayogu | anuṣṭhije sadviniyogu | tetha anuṣṭhilā sāṃgu | veduci to || 413 ||

पद 414

nā sāṃḍūni he soye | moḍūni śraddhecī bāhe | durāgrahācī trāye | vāḍhaūniyāṃ || 414 ||

पद 415

maga aśvamedha koḍī kīje | ratneṃ bharoni pṛthvī dīje | ekāṃguṣṭhīṃhī tapije | tapasāhasrīṃ || 415 ||

पद 416

jaḷāśayāceni nāṃveṃ | samudrahī kījatī nave | parī kiṃbahunā āghaveṃ | vṛthāci teṃ || 416 ||

पद 417

खडकावरी वर्षले । जैसें भस्मीं हवन केलें । कां खेंव दिधलें । साउलिये ॥ ४१७ ॥

khaḍakāvarī varṣale | jaiseṃ bhasmīṃ havana keleṃ | kāṃ kheṃva didhaleṃ | sāuliye || 417 ||

पद 418

nātarī jaiseṃ caḍakaṇā | gaganā hāṇitaleṃ arjunā | taisā samāraṃbhu sunā | gelāci to || 418 ||

पद 419

ghāṇāṃ gāḷile guṃḍe | tetha tela nā peṃḍī joḍe | taiseṃ daridra tevaḍheṃ | ṭheleṃci āṃgīṃ || 419 ||

पद 420

gāṃṭhīṃ bāṃdhalī khāparī | yetha athavā pailatīrīṃ | na saroni jaisī mārī | upavāsīṃ gā || 420 ||

पद 421

taiseṃ karmajāteṃ teṇeṃ | nāhīṃ aihikīceṃ bhogaṇeṃ | tetha paratra teṃ kavaṇeṃ | apekṣāveṃ || 421 ||

पद 422

mhaṇauni brahmanāmaśraddhā | sāṃḍūni kīje jo dhāṃdā | heṃ aso siṇu nusadhā | dṛṣṭādṛṣṭīṃ to || 422 ||

पद 423

aiseṃ kaluṣakarikesarī | tritāpatimiratamārī | śrīvara vīra naraharī | bolileṃ teṇeṃ || 423 ||

पद 424

tetha nijānaṃdā bahuvasā-/| mājīṃ arjuna to sahasā | harapalā caṃdru jaisā | cāṃdiṇeni || 424 ||

पद 425

aho saṃgrāmu hā vāṇiyā | māpeṃ nārācāṃciyā āṇiyā | sūni māpa ghe mavaṇiyā | jīviteṃsī || 425 ||

पद 426

aisiyā samayīṃ karkaśeṃ | bhogījata svānaṃdarājya kaiseṃ | āji bhāgyodayo hā nase | ānī ṭhāīṃ || 426 ||

पद 427

saṃjayo mhaṇe kauravarāyā | guṇā rijhoṃ ye ripūciyā | āṇi guruhī hā āmuciyā | sukhācā yetha || 427 ||

पद 428

hā na pusatā he goṭhī | tarī devo kāṃ soḍite gāṃṭhī | tarī kaiseṃni āmhāṃ bheṭī | paramārtheṃsīṃ || 428 ||

पद 429

hotoṃ ajñānācyā āṃdhārāṃ | vosaṃtīta janmavāharā | toṃ ātmaprakāśamaṃdirā-/| āṃtu āṇileṃ || 429 ||

पद 430

evaḍhā āmhāṃ tumhāṃ thoru | kelā yeṇeṃ upakāru | mhaṇauni hā vyāsasahodaru | gurutveṃ hoya || 430 ||

पद 431

tevīṃci saṃjayo mhaṇe cittīṃ | hā atiśayo yā nṛpatī | khupela mhaṇauni kitī | bolata asoṃ || 431 ||

पद 432

aisī he bolī sāṃḍilī | maga yerīci goṭhī ādarilī | je pārtheṃ kāṃ pusilī | śrīkṛṣṇāteṃ || 432 ||

पद 433

yāceṃ jaiseṃ kāṃ karaṇeṃ | taiseṃ mīhī karīna bolaṇeṃ | aikijo jñānadevo mhaṇe | nivṛttīcā || 433 ||

इति श्रीज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां सप्तदशोऽध्यायः ॥

iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ saptadaśo'dhyāyaḥ ||

गीता श्लोक

गीता श्लोक पद 1

arjuna uvāca | ye śāstravidhimutsṛjya yajante śraddhayānvitāḥ | teṣāṃ niṣṭhā tu kā kṛṣṇa sattvamāho rajastamaḥ || 1||

गीता श्लोक पद 2

śrī bhagavānuvāca | trividha bhavati śraddhā dehināṃ sā svabhāvajā | sāttvikī rājasī caiva tāmasī ceti tāṃ śṛṇu || 2||

गीता श्लोक पद 3

sattvānurūpā sarvasya śraddhā bhavati bhārata | śraddhāmayo'yaṃ puruṣo yo yachraddhaḥ sa eva saḥ || 3||

गीता श्लोक पद 4

yajante sāttvikā devān yakṣarakṣāṃsi rājasāḥ | pretān bhūtagaṇāṃścānye yajante tāmasā janāḥ || 4||

गीता श्लोक पद 5

aśāstravihitaṃ ghoraṃ tapyante ye tapo janāḥ | daṃbhāhaṅkārasaṃyuktāḥ kāmarāgabalānvitāḥ || 5||

गीता श्लोक पद 6

karṣayantaḥ śarīrasthaṃ bhūtagrāmamacetasaḥ | māṃ caivāntaḥ śarīrasthaṃ tān viddhyāsuraniścayān || 6||

गीता श्लोक पद 7

āhārastvapi sarvasya trividho bhavati priyaḥ | yajñastapastathā dānaṃ teṣāṃ bhedamima śṛṇu || 7||

गीता श्लोक पद 8

āyuḥ sattvabalārogyasukhaprītivardhanāḥ | rasyāḥ snigdhāḥ sthirā hṛdyā āhārāḥ sāttvikapriyāḥ || 8||

गीता श्लोक पद 9

kaṭvamlalavaṇātyuṣṇatīkṣṇarūkṣavidāhinaḥ | āhārā rājasasyeṣṭā duḥkhaśokāmayapradāḥ || 9||

गीता श्लोक पद 10

yātayāmaṃ gatarasaṃ pūti paryuṣitaṃ ca yat | ucchiṣṭamapi cāmedhyam bhojanaṃ tāmasapriyam || 10||

गीता श्लोक पद 11

aphalākāṃkṣibhiryajño vidhidṛṣṭo ya ijyate || yaṣṭavyameveti manaḥ samādhāya sa sāttvikaḥ || 11||

गीता श्लोक पद 12

abhisandhāya tu phalaṃ daṃbhārthamapi caiva yat | ijyate bharataśreṣṭha taṃ yajñaṃ viddhi rājasam || 12||

गीता श्लोक पद 13

vidhihīnamasṛṣṭānnaṃ mantrahīnamadakṣiṇam | śraddāvirahitaṃ yajñaṃ tāmasaṃ paricakṣate || 13||

गीता श्लोक पद 14

devadvijaguruprājñapūjanaṃ śaucamārjavam || brahmacaryamahiṃsā ca śārīraṃ tapa ucyate || 14||

गीता श्लोक पद 15

anudvegakaraṃ vākyaṃ satyaṃ priyahitaṃ ca yat | svādhyāyābhyasanaṃ caiva vāṅmayaṃ tapa ucyate || 15||

गीता श्लोक पद 16

manaḥ prasādaḥ saumyatvaṃ maunamātmavinigrahaḥ | bhāvasaṃśuddhirityetattapo mānasamucyate || 16||

गीता श्लोक पद 17

śraddhayā parayā taptaṃ tapastattrividhaṃ naraiḥ | aphalākāṅkṣibhiryuktaiḥ sāttvikaṃ paricakṣate || 17||

गीता श्लोक पद 18

satkāramānapūjārthaṃ tapo daṃbhena caiva yat | kriyate tadiha proktaṃ rājasaṃ calamadhruvaṃ || 18||

गीता श्लोक पद 19

mūḍhagrāheṇātmano yatpīḍayā kriyate tapaḥ | parasyotsādanārthaṃ vā tattāmasamudāhṛtam || 19||

गीता श्लोक पद 20

dātavyamiti yaddānaṃ dīyate'nupakāriṇe || deśe kāle ca pātre ca taddānaṃ sāttvikaṃ smṛtam || 20||

गीता श्लोक पद 21

yattu pratyupakārārthaṃ phalamuddiśya vā punaḥ | dīyate ca parikliṣṭaṃ taddānaṃ rājasaṃ smṛtam || 21||

गीता श्लोक पद 22

adeśakāle yaddanamapātrebhyaśca dīyate | asatkṛtamavajñātaṃ tattāmasamudāhṛtam || 22||

गीता श्लोक पद 23

oṃtatsaditi nirdeśo brahmaṇastrividhaḥ smṛtaḥ | brāhmaṇāstena vedāśca yajñāśca vihitāḥ purā || 23||

गीता श्लोक पद 24

tasmādomityudāhṛtya yajñadānatapaḥ kriyāḥ | pravartante vidhānoktāḥ satataṃ brahmavādinām || 24||

गीता श्लोक पद 25

tadityanabhisandhāya phalaṃ yajñatapaḥ kriyāḥ | dānakriyāśca vividhāḥ kriyante mokṣakāṅkṣibhiḥ || 25||

गीता श्लोक पद 26

sadbhāve sādhubhāve ca sadityetatprayujyate | praśaste karmaṇi tathā sacchabdaḥ pārtha yujyate || 26||

गीता श्लोक पद 27

yajñe tapasi dāne ca sthitiḥ saditi cocyate | karma caiva tadarthīyaṃ sadityevābhidhīyate || 27||

गीता श्लोक पद 28

aśraddhayā hutaṃ dattaṃ tapastaptaṃ kṛtaṃ ca yat | asadityucyate pārtha na ca tatpretya no iha || 28||

गीता श्लोक पद 17

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde śraddhātrayavibhāgayogo nāma saptadaśo'dhyāyaḥ || 17 ||

या पाठाविषयी

परिचय

ज्ञानेश्वरीचा अध्याय सतरावा — भगवद्गीतेच्या श्रद्धात्रयविभागयोग या अध्यायावरील संत ज्ञानेश्वरांचे ओवीबद्ध भाष्य. या अध्यायात 435 ओव्या आहेत. मूळ गीतेचे श्लोक ज्या क्रमाने ज्ञानेश्वरीत येतात, त्याच क्रमाने येथे दिले आहेत.

॥ ज्ञानेश्वर माउली ज्ञानराज माउली तुकाराम ॥

संदर्भ 1

ज्ञानेश्वरी/अध्याय सतरावा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती (revid 210785); ओवीक्रम पडताळून घेतला आहे. क्रमांक न आढळलेल्या ओव्या: 1. एका ओवीचा क्रमांक मूळ स्रोतात चुकीचा आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

ज्ञानेश्वरी — अध्याय सतरावा

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

ज्ञानेश्वरी — अध्याय पहिला

ज्ञानेश्वरी — अध्याय दहावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय अकरावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

आणखी पाहा 22

आरती

श्री कृष्ण आरती — आरती कुंजबिहारी की

चालीसा

कृष्ण चालीसा

भजन

छुप छुप आये श्याम ले के ग्वाल बाल

दर्शन दो घनश्याम नाथ मेरी अखियाँ प्यासी

गोकुल में बजत बधाई

हरि सुन्दर नन्द मुकुन्द

कवच

श्रीगोपालकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

कृष्ण अष्टोत्तर शतनामावली

व्रतकथा

गोवर्धन (अन्नकूट) कथा

गोवत्स द्वादशी (बछ बारस) व्रत कथा

श्री कृष्ण जन्माष्टमी व्रत कथा

राधाष्टमी व्रत कथा

देवी-देवता

कृष्ण

सण

होळी

जन्माष्टमी