ज्ञानेश्वरी — अध्याय सोळावा

शेअर करा

॥ ॐ श्री परमात्मने नमः ॥ ॥ अथ श्रीमद्भगवद्गीता ॥ । अथ षोडशोशोऽध्यायः - अध्याय सोळावा । । । दैवासुरसंपत्तिविभागयोगः ।

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | atha ṣoḍaśośo'dhyāyaḥ - adhyāya soḷāvā | | | daivāsurasaṃpattivibhāgayogaḥ |

मावळवीत विश्वाभासु । नवल उदयला चंडांशु । अद्वयाब्जिनीविकाशु । वंदूं आतां ॥ १ ॥

māvaḷavīta viśvābhāsu | navala udayalā caṃḍāṃśu | advayābjinīvikāśu | vaṃdūṃ ātāṃ || 1 ||

जो अविद्याराती रुसोनियां । गिळी ज्ञानाज्ञानचांदणिया । जो सुदिनु करी ज्ञानियां । स्वबोधाचा ॥ २ ॥

jo avidyārātī rusoniyāṃ | giḷī jñānājñānacāṃdaṇiyā | jo sudinu karī jñāniyāṃ | svabodhācā || 2 ||

जेणें विवळतिये सवळे । लाहोनि आत्मज्ञानाचे डोळे । सांडिती देहाहंतेचीं अविसाळें । जीवपक्षी ॥ ३ ॥

jeṇeṃ vivaḷatiye savaḷe | lāhoni ātmajñānāce ḍoḷe | sāṃḍitī dehāhaṃtecīṃ avisāḷeṃ | jīvapakṣī || 3 ||

लिंगदेहकमळाचा । पोटीं वेंचु तया चिद्भ्रमराचा । बंदिमोक्षु जयाचा । उदैला होय ॥ ४ ॥

liṃgadehakamaḷācā | poṭīṃ veṃcu tayā cidbhramarācā | baṃdimokṣu jayācā | udailā hoya || 4 ||

शब्दाचिया आसकडीं । भेद नदीच्या दोहीं थडीं । आरडाते विरहवेडीं । बुद्धिबोधु ॥ ५ ॥

śabdāciyā āsakaḍīṃ | bheda nadīcyā dohīṃ thaḍīṃ | āraḍāte virahaveḍīṃ | buddhibodhu || 5 ||

तया चक्रवाकांचें मिथुन । सामरस्याचें समाधान । भोगवी जो चिद्गगन । भुवनदिवा ॥ ६ ॥

tayā cakravākāṃceṃ mithuna | sāmarasyāceṃ samādhāna | bhogavī jo cidgagana | bhuvanadivā || 6 ||

जेणें पाहालिये पाहांटे । भेदाची चोरवेळ फिटे । रिघती आत्मानुभववाटे । पांथिक योगी ॥ ७ ॥

jeṇeṃ pāhāliye pāhāṃṭe | bhedācī coraveḷa phiṭe | righatī ātmānubhavavāṭe | pāṃthika yogī || 7 ||

जयाचेनि विवेककिरणसंगें । उन्मेखसूर्यकांतु फुणगे । दीपले जाळिती दांगें । संसाराचीं ॥ ८ ॥

jayāceni vivekakiraṇasaṃgeṃ | unmekhasūryakāṃtu phuṇage | dīpale jāḷitī dāṃgeṃ | saṃsārācīṃ || 8 ||

जयाचा रश्मिपुंजु निबरु । होता स्वरूप उखरीं स्थिरु । ये महासिद्धीचा पूरु । मृगजळ तें ॥ ९ ॥

jayācā raśmipuṃju nibaru | hotā svarūpa ukharīṃ sthiru | ye mahāsiddhīcā pūru | mṛgajaḷa teṃ || 9 ||

जो प्रत्यग्बोधाचिया माथया । सोऽहंतेचा मध्यान्हीं आलिया । लपे आत्मभ्रांतिछाया । आपणपां तळीं ॥ १० ॥

jo pratyagbodhāciyā māthayā | so'haṃtecā madhyānhīṃ āliyā | lape ātmabhrāṃtichāyā | āpaṇapāṃ taḷīṃ || 10 ||

ते वेळीं विश्वस्वप्नासहितें । कोण अन्यथामती निद्रेतें । सांभाळी नुरेचि जेथें । मायाराती ॥ ११ ॥

te veḷīṃ viśvasvapnāsahiteṃ | koṇa anyathāmatī nidreteṃ | sāṃbhāḷī nureci jetheṃ | māyārātī || 11 ||

म्हणौनि अद्वयबोधपाटणीं । तेथ महानंदाची दाटणी । मग सुखानुभूतीचीं घेणीं देणीं । मंदावो लागती ॥ १२ ॥

mhaṇauni advayabodhapāṭaṇīṃ | tetha mahānaṃdācī dāṭaṇī | maga sukhānubhūtīcīṃ gheṇīṃ deṇīṃ | maṃdāvo lāgatī || 12 ||

किंबहुना ऐसैसें । मुक्तकैवल्य सुदिवसें । सदा लाहिजे कां प्रकाशें । जयाचेनि ॥ १३ ॥

kiṃbahunā aisaiseṃ | muktakaivalya sudivaseṃ | sadā lāhije kāṃ prakāśeṃ | jayāceni || 13 ||

जो निजधामव्योमींचा रावो । उदैलाचि उदैजतखेंवो । फेडी पूर्वादि दिशांसि ठावो । उदोअस्तूचा ॥ १४ ॥

jo nijadhāmavyomīṃcā rāvo | udailāci udaijatakheṃvo | pheḍī pūrvādi diśāṃsi ṭhāvo | udoastūcā || 14 ||

न दिसणें दिसणेंनसीं मावळवी । दोहीं झांकिलें ते सैंघ पालवी । काय बहु बोलों ते आघवी । उखाचि आनी ॥ १५ ॥

na disaṇeṃ disaṇeṃnasīṃ māvaḷavī | dohīṃ jhāṃkileṃ te saiṃgha pālavī | kāya bahu boloṃ te āghavī | ukhāci ānī || 15 ||

तो अहोरात्रांचा पैलकडु । कोणें देखावा ज्ञानमार्तंडु । जो प्रकाश्येंवीण सुरवाडु । प्रकाशाचा ॥ १६ ॥

to ahorātrāṃcā pailakaḍu | koṇeṃ dekhāvā jñānamārtaṃḍu | jo prakāśyeṃvīṇa suravāḍu | prakāśācā || 16 ||

तया चित्सूर्या श्रीनिवृत्ती । आतां नमों म्हणों पुढतपुढती । जे बाधका येइजतसे स्तुती । बोलाचिया ॥ १७ ॥

tayā citsūryā śrīnivṛttī | ātāṃ namoṃ mhaṇoṃ puḍhatapuḍhatī | je bādhakā yeijatase stutī | bolāciyā || 17 ||

देवाचें महिमान पाहोनियां । स्तुति तरी येइजे चांगावया । जरी स्तव्यबुद्धीसीं लया । जाईजे कां ॥ १८ ॥

devāceṃ mahimāna pāhoniyāṃ | stuti tarī yeije cāṃgāvayā | jarī stavyabuddhīsīṃ layā | jāīje kāṃ || 18 ||

जो सर्वनेणिवां जाणिजे । मौनाचिया मिठीया वानिजे । कांहींच न होनि आणिजे । आपणपयां जो ॥ १९ ॥

jo sarvaneṇivāṃ jāṇije | maunāciyā miṭhīyā vānije | kāṃhīṃca na honi āṇije | āpaṇapayāṃ jo || 19 ||

तया तुझिया उद्देशासाठीं । पश्यंती मध्यमा पोटीं । सूनि परेसींही पाठीं । वैखरी विरे ॥ २० ॥

tayā tujhiyā uddeśāsāṭhīṃ | paśyaṃtī madhyamā poṭīṃ | sūni paresīṃhī pāṭhīṃ | vaikharī vire || 20 ||

तया तूतें मी सेवकपणें । लेववीं बोलकेया स्तोत्राचें लेणें । हें उपसाहावेंही म्हणतां उणें । अद्वयानंदा ॥ २१ ॥

tayā tūteṃ mī sevakapaṇeṃ | levavīṃ bolakeyā stotrāceṃ leṇeṃ | heṃ upasāhāveṃhī mhaṇatāṃ uṇeṃ | advayānaṃdā || 21 ||

परी रंकें अमृताचा सागरु । देखिलिया पडे उचिताचा विसरु । मग करूं धांवे पाहुणेरु । शाकांचा तया ॥ २२ ॥

parī raṃkeṃ amṛtācā sāgaru | dekhiliyā paḍe ucitācā visaru | maga karūṃ dhāṃve pāhuṇeru | śākāṃcā tayā || 22 ||

तेथ शाकुही कीर बहुत म्हणावा । तयाचा हर्षवेगुचि तो घ्यावा । उजळोनि दिव्यतेजा हातिवा । ते भक्तीचि पाहावी ॥ २३ ॥

tetha śākuhī kīra bahuta mhaṇāvā | tayācā harṣaveguci to ghyāvā | ujaḷoni divyatejā hātivā | te bhaktīci pāhāvī || 23 ||

बाळा उचित जाणणें होये । तरी बाळपणचि कें आहे ? । परी साचचि येरी माये । म्हणौनि तोषे ॥ २४ ॥

bāḷā ucita jāṇaṇeṃ hoye | tarī bāḷapaṇaci keṃ āhe ? | parī sācaci yerī māye | mhaṇauni toṣe || 24 ||

हां गा गांवरसें भरलें । पाणी पाठीं पाय देत आलें । तें गंगा काय म्हणितलें । परतें सर ? ॥ २५ ॥

hāṃ gā gāṃvaraseṃ bharaleṃ | pāṇī pāṭhīṃ pāya deta āleṃ | teṃ gaṃgā kāya mhaṇitaleṃ | parateṃ sara ? || 25 ||

जी भृगूचा कैसा अपकारु । कीं तो मानूनि प्रियोपचारु । तोषेचिना शारङ्गधरु । गुरुत्वासीं ? ॥ २६ ॥

jī bhṛgūcā kaisā apakāru | kīṃ to mānūni priyopacāru | toṣecinā śāraṅgadharu | gurutvāsīṃ ? || 26 ||

कीं आंधारें खतेलें अंबर । झालेया दिवसनाथासमोर । तेणें तयातें पऱ्हा सर । म्हणितलें काई ? ॥ २७ ॥

kīṃ āṃdhāreṃ khateleṃ aṃbara | jhāleyā divasanāthāsamora | teṇeṃ tayāteṃ paऱhā sara | mhaṇitaleṃ kāī ? || 27 ||

तेवीं भेदबुद्धीचिये तुळे । घालूनि सूर्यश्लेषाचें कांटाळे । तुकिलासि तें येकी वेळे । उपसाहिजो जी ॥ २८ ॥

tevīṃ bhedabuddhīciye tuḷe | ghālūni sūryaśleṣāceṃ kāṃṭāḷe | tukilāsi teṃ yekī veḷe | upasāhijo jī || 28 ||

जिहीं ध्यानाचा डोळां पाहिलासी । वेदादि वाचां वानिलासी । जें उपसाहिलें तयासी । तें आम्हांही करीं ॥ २९ ॥

jihīṃ dhyānācā ḍoḷāṃ pāhilāsī | vedādi vācāṃ vānilāsī | jeṃ upasāhileṃ tayāsī | teṃ āmhāṃhī karīṃ || 29 ||

परी मी आजि तुझ्या गुणीं । लांचावलों अपराधु न गणीं । भलतें करीं परी अर्धधणीं । नुठी कदा ॥ ३० ॥

parī mī āji tujhyā guṇīṃ | lāṃcāvaloṃ aparādhu na gaṇīṃ | bhalateṃ karīṃ parī ardhadhaṇīṃ | nuṭhī kadā || 30 ||

मियां गीता येणें नांवें । तुझें पसायामृत सुहावें । वानूं लाधलों तें दुणेन थावें । दैवलों दैवें ॥ ३१ ॥

miyāṃ gītā yeṇeṃ nāṃveṃ | tujheṃ pasāyāmṛta suhāveṃ | vānūṃ lādhaloṃ teṃ duṇena thāveṃ | daivaloṃ daiveṃ || 31 ||

माझिया सत्यवादाचें तप । वाचा केलें बहुत कल्प । तया फळाचें हें महाद्वीप । पातली प्रभु ॥ ३२ ॥

mājhiyā satyavādāceṃ tapa | vācā keleṃ bahuta kalpa | tayā phaḷāceṃ heṃ mahādvīpa | pātalī prabhu || 32 ||

पुण्यें पोशिलीं असाधरणें । तियें तुझें गुण वानणें । देऊनि मज उत्तीर्णें । जालीं आजी ॥ ३३ ॥

puṇyeṃ pośilīṃ asādharaṇeṃ | tiyeṃ tujheṃ guṇa vānaṇeṃ | deūni maja uttīrṇeṃ | jālīṃ ājī || 33 ||

जी जीवित्वाच्या आडवीं । आतुडलों होतों मरणगांवीं । ते अवदसाची आघवी । फेडिली आजी ॥ ३४ ॥

jī jīvitvācyā āḍavīṃ | ātuḍaloṃ hotoṃ maraṇagāṃvīṃ | te avadasācī āghavī | pheḍilī ājī || 34 ||

जे गीता येणें नांवें नावाणिगी । जे अविद्या जिणोनि दाटुगी । ते कीर्ती तुझी आम्हांजोगी । वानावया जाली ॥ ३५ ॥

je gītā yeṇeṃ nāṃveṃ nāvāṇigī | je avidyā jiṇoni dāṭugī | te kīrtī tujhī āmhāṃjogī | vānāvayā jālī || 35 ||

पैं निर्धना घरीं वानिवसें । महालक्ष्मी येऊनि बैसे । तयातें निर्धन ऐसें । म्हणों ये काई ? ॥ ३६ ॥

paiṃ nirdhanā gharīṃ vānivaseṃ | mahālakṣmī yeūni baise | tayāteṃ nirdhana aiseṃ | mhaṇoṃ ye kāī ? || 36 ||

कां अंधकाराचिया ठाया । दैवें सुर्यु आलिया । तो अंधारुचि जगा यया । प्रकाशु नोहे ? ॥ ३७ ॥

kāṃ aṃdhakārāciyā ṭhāyā | daiveṃ suryu āliyā | to aṃdhāruci jagā yayā | prakāśu nohe ? || 37 ||

जया देवाची पाहतां थोरी । विश्व परमाणुही दशा न धरी । तो भावाचिये सरोभरी । नव्हेचि काई ? ॥ ३८ ॥

jayā devācī pāhatāṃ thorī | viśva paramāṇuhī daśā na dharī | to bhāvāciye sarobharī | navheci kāī ? || 38 ||

तैसा मी गीता वाखाणी । हे खपुष्पाची तुरंबणी । परी समर्थें तुवां शिरयाणी । फेडिली ते ॥ ३९ ॥

taisā mī gītā vākhāṇī | he khapuṣpācī turaṃbaṇī | parī samartheṃ tuvāṃ śirayāṇī | pheḍilī te || 39 ||

म्हणौनि तुझेनि प्रसादें । मी गीतापद्यें अगाधें । निरूपीन जी विशदें । ज्ञानदेवो म्हणे ॥ ४० ॥

mhaṇauni tujheni prasādeṃ | mī gītāpadyeṃ agādheṃ | nirūpīna jī viśadeṃ | jñānadevo mhaṇe || 40 ||

तरी अध्यायीं पंधरावा । श्रीकृष्णें तया पांडवा । शास्त्रसिद्धांतु आघवा । उगाणिला ॥ ४१ ॥

tarī adhyāyīṃ paṃdharāvā | śrīkṛṣṇeṃ tayā pāṃḍavā | śāstrasiddhāṃtu āghavā | ugāṇilā || 41 ||

जे वृक्षरूपक परीभाषा । केलें उपाधि रूप अशेषा । सद्वैद्यें जैसें दोषा । अंगलीना ॥ ४२ ॥

je vṛkṣarūpaka parībhāṣā | keleṃ upādhi rūpa aśeṣā | sadvaidyeṃ jaiseṃ doṣā | aṃgalīnā || 42 ||

आणि कूटस्थु जो अक्षरु । दाविला पुरुषप्रकारु । तेणें उपहिताही आकारु । चैतन्या केला ॥ ४३ ॥

āṇi kūṭasthu jo akṣaru | dāvilā puruṣaprakāru | teṇeṃ upahitāhī ākāru | caitanyā kelā || 43 ||

पाठीं उत्तम पुरुष । शब्दाचें करूनि मिष । दाविलें चोख । आत्मतत्त्व ॥ ४४ ॥

pāṭhīṃ uttama puruṣa | śabdāceṃ karūni miṣa | dāvileṃ cokha | ātmatattva || 44 ||

आत्मविषयीं आंतुवट । साधन जें आंगदट । ज्ञान हेंही स्पष्ट । चावळला ॥ ४५ ॥

ātmaviṣayīṃ āṃtuvaṭa | sādhana jeṃ āṃgadaṭa | jñāna heṃhī spaṣṭa | cāvaḷalā || 45 ||

म्हणौनि इये अध्यायीं । निरूप्य नुरेचि कांहीं । आतां गुरुशिष्यां दोहीं । स्नेहो लाहणा ॥ ४६ ॥

mhaṇauni iye adhyāyīṃ | nirūpya nureci kāṃhīṃ | ātāṃ guruśiṣyāṃ dohīṃ | sneho lāhaṇā || 46 ||

एवं इयेविषयीं कीर । जाणते बुझावले अपार । परी मुमुक्षु इतर । साकांक्ष जाले ॥ ४७ ॥

evaṃ iyeviṣayīṃ kīra | jāṇate bujhāvale apāra | parī mumukṣu itara | sākāṃkṣa jāle || 47 ||

त्या मज पुरुषोत्तमा । ज्ञानें भेटे जो सुवर्मा । तो सर्वज्ञु तोचि सीमा । भक्तीचीही ॥ ४८ ॥

tyā maja puruṣottamā | jñāneṃ bheṭe jo suvarmā | to sarvajñu toci sīmā | bhaktīcīhī || 48 ||

ऐसें हें त्रैलोक्यनायकें । बोलिलें अध्यायांत श्लोकें । तेथें ज्ञानचि बहुतेकें । वानिलें तोषें ॥ ४९ ॥

aiseṃ heṃ trailokyanāyakeṃ | bolileṃ adhyāyāṃta ślokeṃ | tetheṃ jñānaci bahutekeṃ | vānileṃ toṣeṃ || 49 ||

भरूनि प्रपंचाचा घोंटु । कीजे देखतांचि देखतया द्रष्टु । आनंदसाम्राज्यीं पाटु । बांधिजे जीवा ॥ ५० ॥

bharūni prapaṃcācā ghoṃṭu | kīje dekhatāṃci dekhatayā draṣṭu | ānaṃdasāmrājyīṃ pāṭu | bāṃdhije jīvā || 50 ||

येवढेया लाठेपणाचा उपावो । आनु नाहींचि म्हणे देवो । हा सम्यक्‌ज्ञानाचा रावो । उपायांमाजीं ॥ ५१ ॥

yevaḍheyā lāṭhepaṇācā upāvo | ānu nāhīṃci mhaṇe devo | hā samyakjñānācā rāvo | upāyāṃmājīṃ || 51 ||

ऐसे आत्मजिज्ञासु जे होते । तिहीं तोषलेनि चित्तें । आदरें तया ज्ञानातें । वोंवाळिलें जीवें ॥ ५२ ॥

aise ātmajijñāsu je hote | tihīṃ toṣaleni citteṃ | ādareṃ tayā jñānāteṃ | voṃvāḷileṃ jīveṃ || 52 ||

आतां आवडी जेथ पडे । तयाचि अवसरीं पुढें पुढें । रिगों लागें हें घडे । प्रेम ऐसें ॥ ५३ ॥

ātāṃ āvaḍī jetha paḍe | tayāci avasarīṃ puḍheṃ puḍheṃ | rigoṃ lāgeṃ heṃ ghaḍe | prema aiseṃ || 53 ||

म्हणौनि जिज्ञासूंच्या पैकीं । ज्ञानी प्रतीती होय ना जंव निकी । तंव योग क्षेमु ज्ञानविखीं । स्फुरेलचि कीं ॥ ५४ ॥

mhaṇauni jijñāsūṃcyā paikīṃ | jñānī pratītī hoya nā jaṃva nikī | taṃva yoga kṣemu jñānavikhīṃ | sphurelaci kīṃ || 54 ||

म्हणौनि तेंचि सम्यक् ज्ञान । कैसेनि होय स्वाधीन । जालिया वृद्धियत्‌न । घडेल केवीं ॥ ५५ ॥

mhaṇauni teṃci samyak jñāna | kaiseni hoya svādhīna | jāliyā vṛddhiyatna | ghaḍela kevīṃ || 55 ||

कां उपजोंचि जें न लाहे । जें उपजलेंही अव्हांटा सूये । तें ज्ञानीं विरुद्ध काय आहे । हें जाणावें कीं ॥ ५६ ॥

kāṃ upajoṃci jeṃ na lāhe | jeṃ upajaleṃhī avhāṃṭā sūye | teṃ jñānīṃ viruddha kāya āhe | heṃ jāṇāveṃ kīṃ || 56 ||

मग जाणतयां जें विरू । तयाचीं वाट वाहती करूं । ज्ञाना हित तेंचि विचारूं । सर्वभावें ॥ ५७ ॥

maga jāṇatayāṃ jeṃ virū | tayācīṃ vāṭa vāhatī karūṃ | jñānā hita teṃci vicārūṃ | sarvabhāveṃ || 57 ||

ऐसा ज्ञानजिज्ञासु तुम्हीं समस्तीं । भावो जो धरिला असे चित्तीं । तो पुरवावया लक्ष्मीपती । बोलिजेल ॥ ५८ ॥

aisā jñānajijñāsu tumhīṃ samastīṃ | bhāvo jo dharilā ase cittīṃ | to puravāvayā lakṣmīpatī | bolijela || 58 ||

ज्ञानासि सुजन्म जोडे । आपली विश्रांतिही वरी वाढे । ते संपत्तीचे पवाडे । सांगिजेल दैवी ॥ ५९ ॥

jñānāsi sujanma joḍe | āpalī viśrāṃtihī varī vāḍhe | te saṃpattīce pavāḍe | sāṃgijela daivī || 59 ||

आणि ज्ञानाचेनि कामाकारें । जे रागद्वेषांसि दे थारे । तिये आसुरियेहि घोरे । करील रूप ॥ ६० ॥

āṇi jñānāceni kāmākāreṃ | je rāgadveṣāṃsi de thāre | tiye āsuriyehi ghore | karīla rūpa || 60 ||

सहज इष्टानिष्टकरणी । दोघीचि इया कवतुकिणी । हे नवमाध्यायीं उभारणी । केली होती ॥ ६१ ॥

sahaja iṣṭāniṣṭakaraṇī | doghīci iyā kavatukiṇī | he navamādhyāyīṃ ubhāraṇī | kelī hotī || 61 ||

तेथ साउमा घेयावया उवावो । तंव वोडवला आन प्रस्तावो । तरी तयां प्रसंगें आतां देवो । निरूपीत असे ॥ ६२ ॥

tetha sāumā gheyāvayā uvāvo | taṃva voḍavalā āna prastāvo | tarī tayāṃ prasaṃgeṃ ātāṃ devo | nirūpīta ase || 62 ||

तया निरूपणाचेनि नांवें । अध्याय पद सोळावें । लावणी पाहतां जाणावें । मागिलावरी ॥ ६३ ॥

tayā nirūpaṇāceni nāṃveṃ | adhyāya pada soḷāveṃ | lāvaṇī pāhatāṃ jāṇāveṃ | māgilāvarī || 63 ||

परी हें असो आतां प्रस्तुतीं । ज्ञानाच्या हिताहितीं । समर्था संपत्ती । इयाचि दोन्ही ॥ ६४ ॥

parī heṃ aso ātāṃ prastutīṃ | jñānācyā hitāhitīṃ | samarthā saṃpattī | iyāci donhī || 64 ||

जे मुमुक्षुमार्गींची बोळावी । जे मोहरात्रीची धर्मदिवी । ते आधीं तंव दैवी । संपत्ती ऐका ॥ ६५ ॥

je mumukṣumārgīṃcī boḷāvī | je moharātrīcī dharmadivī | te ādhīṃ taṃva daivī | saṃpattī aikā || 65 ||

जेथ एक एकातें पोखी । ऐसे बहुत पदार्थ येकीं । संपादिजती ते लोकीं । संपत्ति म्हणिजे ॥ ६६ ॥

jetha eka ekāteṃ pokhī | aise bahuta padārtha yekīṃ | saṃpādijatī te lokīṃ | saṃpatti mhaṇije || 66 ||

ते दैवी सुखसंभवी । तेथ दैवगुणें येकोपजीवीं । जाली म्हणौनि दैवी । संपत्ति हे ॥ ६७ ॥

te daivī sukhasaṃbhavī | tetha daivaguṇeṃ yekopajīvīṃ | jālī mhaṇauni daivī | saṃpatti he || 67 ||

आतां तयाचि दैवगुणां- । माजीं धुरेचा बैसणा । बैसे तया आकर्णा । अभय ऐसें ॥ ६८ ॥

ātāṃ tayāci daivaguṇāṃ- | mājīṃ dhurecā baisaṇā | baise tayā ākarṇā | abhaya aiseṃ || 68 ||

तरी न घालूनि महापुरीं । न घेपे बुडणयाची शियारी । कां रोगु न गणिजे घरीं । पथ्याचिया ॥ ६९ ॥

tarī na ghālūni mahāpurīṃ | na ghepe buḍaṇayācī śiyārī | kāṃ rogu na gaṇije gharīṃ | pathyāciyā || 69 ||

तैसा कर्माकर्माचिया मोहरा । उठूं नेदूनि अहंकारा । संसाराचा दरारा । सांडणें येणें ॥ ७० ॥

taisā karmākarmāciyā moharā | uṭhūṃ nedūni ahaṃkārā | saṃsārācā darārā | sāṃḍaṇeṃ yeṇeṃ || 70 ||

अथवा ऐक्यभावाचेनि पैसें । दुजे मानूनि आत्मा ऐसें । भयवार्ता देशें । दवडणें जें ॥ ७१ ॥

athavā aikyabhāvāceni paiseṃ | duje mānūni ātmā aiseṃ | bhayavārtā deśeṃ | davaḍaṇeṃ jeṃ || 71 ||

पाणी बुडऊं ये मिठातें । तंव मीठचि पाणी आतें । तेवीं आपण जालेनि अद्वैतें । नाशे भय ॥ ७२ ॥

pāṇī buḍaūṃ ye miṭhāteṃ | taṃva mīṭhaci pāṇī āteṃ | tevīṃ āpaṇa jāleni advaiteṃ | nāśe bhaya || 72 ||

अगा अभय येणें नांवें । बोलिजे तें हें जाणावें । सम्यक्‌ज्ञानाचें आघवें । धांवणें हें ॥ ७३ ॥

agā abhaya yeṇeṃ nāṃveṃ | bolije teṃ heṃ jāṇāveṃ | samyakjñānāceṃ āghaveṃ | dhāṃvaṇeṃ heṃ || 73 ||

आतां सत्त्वशुद्धी जे म्हणिजे । ते ऐशा चिन्हीं जाणिजे । तरी जळे ना विझे । राखोंडी जैसी ॥ ७४ ॥

ātāṃ sattvaśuddhī je mhaṇije | te aiśā cinhīṃ jāṇije | tarī jaḷe nā vijhe | rākhoṃḍī jaisī || 74 ||

कां पाडिवा वाढी न मगे । अंवसे तुटी सांडूनि मागे । माजीं अतिसूक्ष्म अंगें । चंद्रु जैसा राहे ॥ ७५ ॥

kāṃ pāḍivā vāḍhī na mage | aṃvase tuṭī sāṃḍūni māge | mājīṃ atisūkṣma aṃgeṃ | caṃdru jaisā rāhe || 75 ||

नातरी वार्षिया नाहीं मांडिली । ग्रीष्में नाहीं सांडिली । माजीं निजरूपें निवडली । गंगा जैसी ॥ ७६ ॥

nātarī vārṣiyā nāhīṃ māṃḍilī | grīṣmeṃ nāhīṃ sāṃḍilī | mājīṃ nijarūpeṃ nivaḍalī | gaṃgā jaisī || 76 ||

तैसी संकल्पविकल्पाची वोढी । सांडूनि रजतमाची कावडी । भोगितां निजधर्माची आवडी । बुद्धि उरे ॥ ७७ ॥

taisī saṃkalpavikalpācī voḍhī | sāṃḍūni rajatamācī kāvaḍī | bhogitāṃ nijadharmācī āvaḍī | buddhi ure || 77 ||

इंद्रियवर्गीं दाखविलिया । विरुद्धा अथवा भलीया । विस्मयो कांहीं केलिया । नुठी चित्तीं ॥ ७८ ॥

iṃdriyavargīṃ dākhaviliyā | viruddhā athavā bhalīyā | vismayo kāṃhīṃ keliyā | nuṭhī cittīṃ || 78 ||

गांवा गेलिया वल्लभु । पतिव्रतेचा विरहक्षोभु । भलतेसणी हानिलाभु । न मनीं जेवीं ॥ ७९ ॥

gāṃvā geliyā vallabhu | pativratecā virahakṣobhu | bhalatesaṇī hānilābhu | na manīṃ jevīṃ || 79 ||

तेवीं सत्स्वरूप रुचलेपणें । बुद्धी जें ऐसें अनन्य होणें । ते सत्त्वशुद्धी म्हणे । केशिहंता ॥ ८० ॥

tevīṃ satsvarūpa rucalepaṇeṃ | buddhī jeṃ aiseṃ ananya hoṇeṃ | te sattvaśuddhī mhaṇe | keśihaṃtā || 80 ||

आतां आत्मलाभाविखीं । ज्ञानयोगामाजीं एकीं । जे आपुलिया ठाकी । हांवें भरे ॥ ८१ ॥

ātāṃ ātmalābhāvikhīṃ | jñānayogāmājīṃ ekīṃ | je āpuliyā ṭhākī | hāṃveṃ bhare || 81 ||

तेथ सगळिये चित्तवृत्ती । त्यागु करणें या रीती । निष्कामें पूर्णाहुती । हुताशीं जैसी ॥ ८२ ॥

tetha sagaḷiye cittavṛttī | tyāgu karaṇeṃ yā rītī | niṣkāmeṃ pūrṇāhutī | hutāśīṃ jaisī || 82 ||

कां सुकुळीनें आपुली । आत्मजा सत्कुळींचि दिधली । हें असो लक्ष्मी स्थिरावली । मुकुंदीं जैसी ॥ ८३ ॥

kāṃ sukuḷīneṃ āpulī | ātmajā satkuḷīṃci didhalī | heṃ aso lakṣmī sthirāvalī | mukuṃdīṃ jaisī || 83 ||

तैसे निर्विकल्पपणें । जें योगज्ञानींच या वृत्तिक होणें । तो तिजा गुण म्हणे । श्रीकृष्णनाथु ॥ ८४ ॥

taise nirvikalpapaṇeṃ | jeṃ yogajñānīṃca yā vṛttika hoṇeṃ | to tijā guṇa mhaṇe | śrīkṛṣṇanāthu || 84 ||

आतां देहवाचाचित्तें । यथासंपन्नें वित्तें । वैरी जालियाही आर्तातें । न वंचणे जें कां ॥ ८५ ॥

ātāṃ dehavācācitteṃ | yathāsaṃpanneṃ vitteṃ | vairī jāliyāhī ārtāteṃ | na vaṃcaṇe jeṃ kāṃ || 85 ||

पत्र पुष्प छाया । फळें मूळ धनंजया । वाटेचा न चुके आलिया । वृक्षु जैसा ॥ ८६ ॥

patra puṣpa chāyā | phaḷeṃ mūḷa dhanaṃjayā | vāṭecā na cuke āliyā | vṛkṣu jaisā || 86 ||

तैसें मनौनि धनधान्यवरी । विद्यमानें आल्या अवसरीं । श्रांताचिये मनोहारीं । उपयोगा जाणें ॥ ८७ ॥

taiseṃ manauni dhanadhānyavarī | vidyamāneṃ ālyā avasarīṃ | śrāṃtāciye manohārīṃ | upayogā jāṇeṃ || 87 ||

तयां नांव जाण दान । जें मोक्षनिधानाचें अंजन । हें असो आइक चिन्ह । दमाचें तें ॥ ८८ ॥

tayāṃ nāṃva jāṇa dāna | jeṃ mokṣanidhānāceṃ aṃjana | heṃ aso āika cinha | damāceṃ teṃ || 88 ||

तरी विषयेंद्रियां मिळणी । करूनि घापे वितुटणी । जैसें तोडिजे खड्गपाणी । पारकेया ॥ ८९ ॥

tarī viṣayeṃdriyāṃ miḷaṇī | karūni ghāpe vituṭaṇī | jaiseṃ toḍije khaḍgapāṇī | pārakeyā || 89 ||

तैसा विषयजातांचा वारा । वाजों नेदिजे इंद्रियद्वारां । इये बांधोनि प्रत्याहारा । हातीं वोपी ॥ ९० ॥

taisā viṣayajātāṃcā vārā | vājoṃ nedije iṃdriyadvārāṃ | iye bāṃdhoni pratyāhārā | hātīṃ vopī || 90 ||

आंतुला चित्ताचें अंगवरीं । प्रवृत्ति पळे पर बाहेरी । आगी सुयिजे दाहींहि द्वारीं । वैराग्याची ॥ ९१ ॥

āṃtulā cittāceṃ aṃgavarīṃ | pravṛtti paḷe para bāherī | āgī suyije dāhīṃhi dvārīṃ | vairāgyācī || 91 ||

श्वासोश्वासाहुनी बहुवसें । व्रतें आचरे खरपुसें । वोसंतिता रात्रिदिवसें । नाराणुक जया ॥ ९२ ॥

śvāsośvāsāhunī bahuvaseṃ | vrateṃ ācare kharapuseṃ | vosaṃtitā rātridivaseṃ | nārāṇuka jayā || 92 ||

पैं दमु ऐसा म्हणिपे । तो हा जाण स्वरूपें । यागार्थुही संक्षेपें । सांगों ऐक ॥ ९३ ॥

paiṃ damu aisā mhaṇipe | to hā jāṇa svarūpeṃ | yāgārthuhī saṃkṣepeṃ | sāṃgoṃ aika || 93 ||

तरी ब्राह्मण करूनि धुरे । स्त्रियादिक पैल मेरे । माझारीं अधिकारें । आपुलालेनि ॥ ९४ ॥

tarī brāhmaṇa karūni dhure | striyādika paila mere | mājhārīṃ adhikāreṃ | āpulāleni || 94 ||

जया जे सर्वोत्तम । भजनीय देवताधर्म । ते तेणें यथागम । विधी यजिजे ॥ ९५ ॥

jayā je sarvottama | bhajanīya devatādharma | te teṇeṃ yathāgama | vidhī yajije || 95 ||

जैसा द्विज षट्कर्में करी । शूद्र तयातें नमस्कारी । कीं दोहींसही सरोभरी । निपजे यागु ॥ ९६ ॥

jaisā dvija ṣaṭkarmeṃ karī | śūdra tayāteṃ namaskārī | kīṃ dohīṃsahī sarobharī | nipaje yāgu || 96 ||

तैसें अधिकारपर्यालोचें । हें यज्ञ करणें सर्वांचें । परी विषय विष फळाशेचें । न घापे माजीं ॥ ९७ ॥

taiseṃ adhikāraparyāloceṃ | heṃ yajña karaṇeṃ sarvāṃceṃ | parī viṣaya viṣa phaḷāśeceṃ | na ghāpe mājīṃ || 97 ||

आणि मी कर्ता ऐसा भावो । नेदिजे देहाचेनि द्वारें जावों । ना वेदाज्ञेसि तरी ठावो । होइजे स्वयें ॥ ९८ ॥

āṇi mī kartā aisā bhāvo | nedije dehāceni dvāreṃ jāvoṃ | nā vedājñesi tarī ṭhāvo | hoije svayeṃ || 98 ||

अर्जुना एवं यज्ञु । सर्वत्र जाण साज्ञु । कैवल्यमार्गींचा अभिज्ञु । सांगाती हा ॥ ९९ ॥

arjunā evaṃ yajñu | sarvatra jāṇa sājñu | kaivalyamārgīṃcā abhijñu | sāṃgātī hā || 99 ||

आतां चेंडुवें भूमी हाणिजे । नव्हे तो हाता आणिजे । कीं शेतीं बीं विखुरिजे । परी पिकीं लक्ष ॥ १०० ॥

ātāṃ ceṃḍuveṃ bhūmī hāṇije | navhe to hātā āṇije | kīṃ śetīṃ bīṃ vikhurije | parī pikīṃ lakṣa || 100 ||

नातरी ठेविलें देखावया । आदर कीजे दिविया । कां शाखा फळें यावया । सिंपिजे मूळ ॥ १०१ ॥

nātarī ṭhevileṃ dekhāvayā | ādara kīje diviyā | kāṃ śākhā phaḷeṃ yāvayā | siṃpije mūḷa || 101 ||

हें बहु असो आरिसा । आपणपें देखावया जैसा । पुढतपुढती बहुवसा । उटिजे प्रीती ॥ १०२ ॥

heṃ bahu aso ārisā | āpaṇapeṃ dekhāvayā jaisā | puḍhatapuḍhatī bahuvasā | uṭije prītī || 102 ||

तैसा वेदप्रतिपाद्यु जो ईश्वरु । तो होआवयालागीं गोचरु । श्रुतीचा निरंतरु । अभ्यासु करणें ॥ १०३ ॥

taisā vedapratipādyu jo īśvaru | to hoāvayālāgīṃ gocaru | śrutīcā niraṃtaru | abhyāsu karaṇeṃ || 103 ||

तेंचि द्विजांसीच ब्रह्मसूत्र । येरा स्तोत्र कां नाममंत्र । आवर्तवणें पवित्र । पावावया तत्त्व ॥ १०४ ॥

teṃci dvijāṃsīca brahmasūtra | yerā stotra kāṃ nāmamaṃtra | āvartavaṇeṃ pavitra | pāvāvayā tattva || 104 ||

पार्था गा स्वाध्यावो । बोलिजे तो हा म्हणे देवो । आतां तप शब्दाभिप्रावो । आईक सांगों ॥ १०५ ॥

pārthā gā svādhyāvo | bolije to hā mhaṇe devo | ātāṃ tapa śabdābhiprāvo | āīka sāṃgoṃ || 105 ||

तरी दानें सर्वस्व देणें । वेंचणें तें व्यर्थ करणें । जैसे फळोनि स्वयें सुकणें । इंद्रावणी जेवीं ॥ १०६ ॥

tarī dāneṃ sarvasva deṇeṃ | veṃcaṇeṃ teṃ vyartha karaṇeṃ | jaise phaḷoni svayeṃ sukaṇeṃ | iṃdrāvaṇī jevīṃ || 106 ||

नाना धूपाचा अग्निप्रवेशु । कनकीं तुकाचा नाशु । पितृपक्षु पोषिता ऱ्हासु । चंद्राचा जैसा ॥ १०७ ॥

nānā dhūpācā agnipraveśu | kanakīṃ tukācā nāśu | pitṛpakṣu poṣitā ऱhāsu | caṃdrācā jaisā || 107 ||

तैसा स्वरूपाचिया प्रसरा -। लागीं प्राणेंद्रियशरीरां । आटणी करणें जें वीरा । तेंचि तप ॥ १०८ ॥

taisā svarūpāciyā prasarā -| lāgīṃ prāṇeṃdriyaśarīrāṃ | āṭaṇī karaṇeṃ jeṃ vīrā | teṃci tapa || 108 ||

अथवा अनारिसें । तपाचें रूप जरी असे । तरी जाण जेवीं दुधीं हंसें । सूदली चांचू ॥ १०९ ॥

athavā anāriseṃ | tapāceṃ rūpa jarī ase | tarī jāṇa jevīṃ dudhīṃ haṃseṃ | sūdalī cāṃcū || 109 ||

तैसें देहजीवाचिये मिळणीं । जो उदयजत सूये पाणी । तो विवेक अंतःकरणीं । जागवीजे ॥ ११० ॥

taiseṃ dehajīvāciye miḷaṇīṃ | jo udayajata sūye pāṇī | to viveka aṃtaḥkaraṇīṃ | jāgavīje || 110 ||

पाहतां आत्मयाकडे । बुद्धीचा पैसु सांकडें । सनिद्र स्वप्न बुडे । जागणीं जैसें ॥ १११ ॥

pāhatāṃ ātmayākaḍe | buddhīcā paisu sāṃkaḍeṃ | sanidra svapna buḍe | jāgaṇīṃ jaiseṃ || 111 ||

तैसा आत्मपर्यालोचु । प्रवर्ते जो साचु । तपाचा हा निर्वेचु । धनुर्धरा ॥ ११२ ॥

taisā ātmaparyālocu | pravarte jo sācu | tapācā hā nirvecu | dhanurdharā || 112 ||

आतां बाळाच्या हितीं स्तन्य । जैसें नानाभूतीं चैतन्य । तैसें प्राणिमात्रीं सौजन्य । आर्जव तें ॥ ११३ ॥

ātāṃ bāḷācyā hitīṃ stanya | jaiseṃ nānābhūtīṃ caitanya | taiseṃ prāṇimātrīṃ saujanya | ārjava teṃ || 113 ||

आणि जगाचिया सुखोद्देशें । शरीरवाचामानसें । राहाटणें तें अहिंसे । रूप जाण ॥ ११४ ॥

āṇi jagāciyā sukhoddeśeṃ | śarīravācāmānaseṃ | rāhāṭaṇeṃ teṃ ahiṃse | rūpa jāṇa || 114 ||

आतां तीख होऊनि मवाळ । जैसें जातीचें मुकुळ । कां तेज परी शीतळ । शशांकाचें ॥ ११५ ॥

ātāṃ tīkha hoūni mavāḷa | jaiseṃ jātīceṃ mukuḷa | kāṃ teja parī śītaḷa | śaśāṃkāceṃ || 115 ||

शके दावितांचि रोग फेडूं । आणि जिभे तरी नव्हे कडु । ते वोखदु नाहीं मा घडू । उपमा कैंची ॥ ११६ ॥

śake dāvitāṃci roga pheḍūṃ | āṇi jibhe tarī navhe kaḍu | te vokhadu nāhīṃ mā ghaḍū | upamā kaiṃcī || 116 ||

तरी मऊपणें बुबुळे । झगडतांही परी नाडळे । एऱ्हवीं फोडी कोंराळें । पाणी जैसें ॥ ११७ ॥

tarī maūpaṇeṃ bubuḷe | jhagaḍatāṃhī parī nāḍaḷe | eऱhavīṃ phoḍī koṃrāḷeṃ | pāṇī jaiseṃ || 117 ||

तैसें तोडावया संदेह । तीख जैसें कां लोह । श्राव्यत्वें तरी माधुर्य । पायीं घालीं ॥ ११८ ॥

taiseṃ toḍāvayā saṃdeha | tīkha jaiseṃ kāṃ loha | śrāvyatveṃ tarī mādhurya | pāyīṃ ghālīṃ || 118 ||

ऐकों ठातां कौतुकें । कानातें निघती मुखें । जें साचारिवेचेनि बिकें । ब्रह्मही भेदी ॥ ११९ ॥

aikoṃ ṭhātāṃ kautukeṃ | kānāteṃ nighatī mukheṃ | jeṃ sācāriveceni bikeṃ | brahmahī bhedī || 119 ||

किंबहुना प्रियपणे । कोणातेंही झकऊं नेणे । यथार्थ तरी खुपणें । नाहीं कवणा ॥ १२० ॥

kiṃbahunā priyapaṇe | koṇāteṃhī jhakaūṃ neṇe | yathārtha tarī khupaṇeṃ | nāhīṃ kavaṇā || 120 ||

एऱ्हवीं गोरी कीर काना गोड । परी साचाचा पाखाळीं कीड । आगीचें करणें उघड । परी जळों तें साच ॥ १२१ ॥

eऱhavīṃ gorī kīra kānā goḍa | parī sācācā pākhāḷīṃ kīḍa | āgīceṃ karaṇeṃ ughaḍa | parī jaḷoṃ teṃ sāca || 121 ||

कानीं लागतां महूर । अर्थें विभांडी जिव्हार । तें वाचा नव्हे सुंदर । लांवचि पां ॥ १२२ ॥

kānīṃ lāgatāṃ mahūra | artheṃ vibhāṃḍī jivhāra | teṃ vācā navhe suṃdara | lāṃvaci pāṃ || 122 ||

परी अहितीं कोपोनि सोप । लालनीं मऊ जैसें पुष्प । तिये मातेचें स्वरूप । जैसें कां होय ॥ १२३ ॥

parī ahitīṃ koponi sopa | lālanīṃ maū jaiseṃ puṣpa | tiye māteceṃ svarūpa | jaiseṃ kāṃ hoya || 123 ||

तैसें श्रवणसुख चतुर । परीणमोनि साचार । बोलणें जें अविकार । तें सत्य येथें ॥ १२४ ॥

taiseṃ śravaṇasukha catura | parīṇamoni sācāra | bolaṇeṃ jeṃ avikāra | teṃ satya yetheṃ || 124 ||

आतां घालितांही पाणी । पाषाणीं न निघे आणी । कां मथिलिया लोणी । कांजी नेदी ॥ १२५ ॥

ātāṃ ghālitāṃhī pāṇī | pāṣāṇīṃ na nighe āṇī | kāṃ mathiliyā loṇī | kāṃjī nedī || 125 ||

त्वचा पायें शिरीं । हालेयाही फडे न करी । वसंतींही अंबरीं । न होती फुलें ॥ १२६ ॥

tvacā pāyeṃ śirīṃ | hāleyāhī phaḍe na karī | vasaṃtīṃhī aṃbarīṃ | na hotī phuleṃ || 126 ||

नाना रंभेचेनिही रूपें । शुकीं नुठिजेचि कंदर्पें । कां भस्मीं वन्हि न उद्दीपे । घृतेंही जेवीं ॥ १२७ ॥

nānā raṃbhecenihī rūpeṃ | śukīṃ nuṭhijeci kaṃdarpeṃ | kāṃ bhasmīṃ vanhi na uddīpe | ghṛteṃhī jevīṃ || 127 ||

तेवींचि कुमारु क्रोधें भरे । तैसिया मंत्राचीं बीजाक्षरें । तियें निमित्तेंही अपारें । मीनलिया ॥ १२८ ॥

tevīṃci kumāru krodheṃ bhare | taisiyā maṃtrācīṃ bījākṣareṃ | tiyeṃ nimitteṃhī apāreṃ | mīnaliyā || 128 ||

परी धातयाही पायां पडतां । नुठी गतायु पंडुसुता । तैसी नुपजे उपजवितां । क्रोधोर्मी गा ॥ १२९ ॥

parī dhātayāhī pāyāṃ paḍatāṃ | nuṭhī gatāyu paṃḍusutā | taisī nupaje upajavitāṃ | krodhormī gā || 129 ||

अक्रोधत्व ऐसें । नांव तें ये दशे । जाण ऐसें श्रीनिवासें । म्हणितलें तया ॥ १३० ॥

akrodhatva aiseṃ | nāṃva teṃ ye daśe | jāṇa aiseṃ śrīnivāseṃ | mhaṇitaleṃ tayā || 130 ||

आतां मृत्तिकात्यागें घटु । तंतुत्यागें पटु । त्यजिजे जेवीं वटु । बीजत्यागें ॥ १३१ ॥

ātāṃ mṛttikātyāgeṃ ghaṭu | taṃtutyāgeṃ paṭu | tyajije jevīṃ vaṭu | bījatyāgeṃ || 131 ||

कां त्यजुनि भिंतिमात्र । त्यजिजे आघवेंचि चित्र । कां निद्रात्यागें विचित्र । स्वप्नजाळ ॥ १३२ ॥

kāṃ tyajuni bhiṃtimātra | tyajije āghaveṃci citra | kāṃ nidrātyāgeṃ vicitra | svapnajāḷa || 132 ||

नाना जळत्यागें तरंग । वर्षात्यागें मेघ । त्यजिजती जैसे भोग । धनत्यागें ॥ १३३ ॥

nānā jaḷatyāgeṃ taraṃga | varṣātyāgeṃ megha | tyajijatī jaise bhoga | dhanatyāgeṃ || 133 ||

तेवीं बुद्धिमंतीं देहीं । अहंता सांडूनि पाहीं । सांडिजे अशेषही । संसारजात ॥ १३४ ॥

tevīṃ buddhimaṃtīṃ dehīṃ | ahaṃtā sāṃḍūni pāhīṃ | sāṃḍije aśeṣahī | saṃsārajāta || 134 ||

तया नांव त्यागु । म्हणे तो यज्ञांगु । हे मानूनि सुभगु । पार्थु पुसे ॥ १३५ ॥

tayā nāṃva tyāgu | mhaṇe to yajñāṃgu | he mānūni subhagu | pārthu puse || 135 ||

आतां शांतीचें लिंग । तें व्यक्त मज सांग । देवो म्हणती चांग । अवधान देईं ॥ १३६ ॥

ātāṃ śāṃtīceṃ liṃga | teṃ vyakta maja sāṃga | devo mhaṇatī cāṃga | avadhāna deīṃ || 136 ||

तरी गिळोनि ज्ञेयातें । ज्ञाता ज्ञानही माघौतें । हारपें निरुतें । ते शांति पैं गा ॥ १३७ ॥

tarī giḷoni jñeyāteṃ | jñātā jñānahī māghauteṃ | hārapeṃ niruteṃ | te śāṃti paiṃ gā || 137 ||

जैसा प्रळयांबूचा उभडु । बुडवूनि विश्वाचा पवाडु । होय आपणपें निबिडु । आपणचि ॥ १३८ ॥

jaisā praḷayāṃbūcā ubhaḍu | buḍavūni viśvācā pavāḍu | hoya āpaṇapeṃ nibiḍu | āpaṇaci || 138 ||

मग उगम ओघ सिंधु । हा नुरेचि व्यवहारभेदु । परी जलैक्याचा बोधु । तोही कवणा ? ॥ १३९ ॥

maga ugama ogha siṃdhu | hā nureci vyavahārabhedu | parī jalaikyācā bodhu | tohī kavaṇā ? || 139 ||

तैसी ज्ञेया देतां मिठी । ज्ञातृत्वही पडे पोटीं । मग उरे तेंचि किरीटी । शांतीचें रूप ॥ १४० ॥

taisī jñeyā detāṃ miṭhī | jñātṛtvahī paḍe poṭīṃ | maga ure teṃci kirīṭī | śāṃtīceṃ rūpa || 140 ||

आतां कदर्थवीत व्याधी । बळीकरणाचिया आधीं । आपपरु न शोधी । सद्वैद्यु जैसा ॥ १४१ ॥

ātāṃ kadarthavīta vyādhī | baḷīkaraṇāciyā ādhīṃ | āpaparu na śodhī | sadvaidyu jaisā || 141 ||

का चिखलीं रुतली गाये । धडभाकड न पाहे । जो तियेचिया ग्लानी होये । कालाभुला ॥ १४२ ॥

kā cikhalīṃ rutalī gāye | dhaḍabhākaḍa na pāhe | jo tiyeciyā glānī hoye | kālābhulā || 142 ||

नाना बुडतयातें सकरुणु । न पुसे अंत्यजु कां ब्राह्मणु । काढूनि राखे प्राणु । हेंचि जाणे ॥ १४३ ॥

nānā buḍatayāteṃ sakaruṇu | na puse aṃtyaju kāṃ brāhmaṇu | kāḍhūni rākhe prāṇu | heṃci jāṇe || 143 ||

कीं माय वनीं पापियें । उघडी केली विपायें । ते नेसविल्यावीण न पाहे । शिष्टु जैसा ॥ १४४ ॥

kīṃ māya vanīṃ pāpiyeṃ | ughaḍī kelī vipāyeṃ | te nesavilyāvīṇa na pāhe | śiṣṭu jaisā || 144 ||

तैसे अज्ञानप्रमादादिकीं । कां प्राक्तनहीन सदोखीं । निंदत्वाच्या सर्वविखीं । खिळिले जे ॥ १४५ ॥

taise ajñānapramādādikīṃ | kāṃ prāktanahīna sadokhīṃ | niṃdatvācyā sarvavikhīṃ | khiḷile je || 145 ||

तयां आंगीक आपुलें । देऊनियां भलें । विसरविजती सलें । सलतीं तियें ॥ १४६ ॥

tayāṃ āṃgīka āpuleṃ | deūniyāṃ bhaleṃ | visaravijatī saleṃ | salatīṃ tiyeṃ || 146 ||

अगा पुढिलाचा दोखु । करूनि आपुलिये दिठी चोखु । मग घापे अवलोकु । तयावरी ॥ १४७ ॥

agā puḍhilācā dokhu | karūni āpuliye diṭhī cokhu | maga ghāpe avaloku | tayāvarī || 147 ||

जैसा पुजूनि देवो पाहिजे । पेरूनि शेता जाइजे । तोषौनि प्रसादु घेइजे । अतिथीचा ॥ १४८ ॥

jaisā pujūni devo pāhije | perūni śetā jāije | toṣauni prasādu gheije | atithīcā || 148 ||

तैसें आपुलेनि गुणें । पुढिलाचें उणें । फेडुनियां पाहणें । तयाकडे ॥ १४९ ॥

taiseṃ āpuleni guṇeṃ | puḍhilāceṃ uṇeṃ | pheḍuniyāṃ pāhaṇeṃ | tayākaḍe || 149 ||

वांचूनि न विंधिजें वर्मीं । नातुडविजे अकर्मीं । न बोलविजे नामीं । सदोषीं तिहीं ॥ १५० ॥

vāṃcūni na viṃdhijeṃ varmīṃ | nātuḍavije akarmīṃ | na bolavije nāmīṃ | sadoṣīṃ tihīṃ || 150 ||

वरी कोणे एकें उपायें । पडिलें तें उभें होये । तेंच कीजे परी घाये । नेदावे वर्मीं ॥ १५१ ॥

varī koṇe ekeṃ upāyeṃ | paḍileṃ teṃ ubheṃ hoye | teṃca kīje parī ghāye | nedāve varmīṃ || 151 ||

पैं उत्तमाचियासाठीं । नीच मानिजे किरीटी । हें वांचोनि दिठी । दोषु न घेपे ॥ १५२ ॥

paiṃ uttamāciyāsāṭhīṃ | nīca mānije kirīṭī | heṃ vāṃconi diṭhī | doṣu na ghepe || 152 ||

अगा अपैशून्याचें लक्षण । अर्जुना हें फुडें जाण । मोक्षमार्गींचें सुखासन । मुख्य हें गा ॥ १५३ ॥

agā apaiśūnyāceṃ lakṣaṇa | arjunā heṃ phuḍeṃ jāṇa | mokṣamārgīṃceṃ sukhāsana | mukhya heṃ gā || 153 ||

आतां दया ते ऐसी । पूर्णचंद्रिका जैसी । निववितां न कडसी । सानें थोर ॥ १५४ ॥

ātāṃ dayā te aisī | pūrṇacaṃdrikā jaisī | nivavitāṃ na kaḍasī | sāneṃ thora || 154 ||

तैसें दुःखिताचें शिणणें । हिरतां सकणवपणें । उत्तमाधम नेणें । विवंचूं गा ॥ १५५ ॥

taiseṃ duḥkhitāceṃ śiṇaṇeṃ | hiratāṃ sakaṇavapaṇeṃ | uttamādhama neṇeṃ | vivaṃcūṃ gā || 155 ||

पैं जगीं जीवनासारिखें । वस्तु अंगवरी उपखें । परी जातें जीवित राखे । तृणाचेंहि ॥ १५६ ॥

paiṃ jagīṃ jīvanāsārikheṃ | vastu aṃgavarī upakheṃ | parī jāteṃ jīvita rākhe | tṛṇāceṃhi || 156 ||

तैसें पुढिलाचेनि तापें । कळवळलिये कृपें । सर्वस्वेंसीं दिधलेंहि आपणपें । थोडेंचि गमे ॥ १५७ ॥

taiseṃ puḍhilāceni tāpeṃ | kaḷavaḷaliye kṛpeṃ | sarvasveṃsīṃ didhaleṃhi āpaṇapeṃ | thoḍeṃci game || 157 ||

निम्न भरलियाविणें । पाणी ढळोंचि नेणे । तेवीं श्रांता तोषौनि जाणें । सामोरें पां ॥ १५८ ॥

nimna bharaliyāviṇeṃ | pāṇī ḍhaḷoṃci neṇe | tevīṃ śrāṃtā toṣauni jāṇeṃ | sāmoreṃ pāṃ || 158 ||

पैं पायीं कांटा नेहटे । तंव व्यथा जीवीं उमटे । तैसा पोळे संकटें । पुढिलांचेनि ॥ १५९ ॥

paiṃ pāyīṃ kāṃṭā nehaṭe | taṃva vyathā jīvīṃ umaṭe | taisā poḷe saṃkaṭeṃ | puḍhilāṃceni || 159 ||

कां पावो शीतळता लाहे । कीं ते डोळ्याचिलागीं होये । तैसा परसुखें जाये । सुखावतु ॥ १६० ॥

kāṃ pāvo śītaḷatā lāhe | kīṃ te ḍoḷyācilāgīṃ hoye | taisā parasukheṃ jāye | sukhāvatu || 160 ||

किंबहुना तृषितालागीं । पाणी आरायिलें असे जगीं । तैसें दुःखितांचे सेलभागीं । जिणें जयाचें ॥ १६१ ॥

kiṃbahunā tṛṣitālāgīṃ | pāṇī ārāyileṃ ase jagīṃ | taiseṃ duḥkhitāṃce selabhāgīṃ | jiṇeṃ jayāceṃ || 161 ||

तो पुरुषु वीरराया । मूर्तिमंत जाण दया । मी उदयजतांचि तया । ऋणिया लाभें ॥ १६२ ॥

to puruṣu vīrarāyā | mūrtimaṃta jāṇa dayā | mī udayajatāṃci tayā | ṛṇiyā lābheṃ || 162 ||

आतां सूर्यासि जीवें । अनुसरलिया राजीवें । परी तें तो न शिवे । सौरभ्य जैसें ॥ १६३ ॥

ātāṃ sūryāsi jīveṃ | anusaraliyā rājīveṃ | parī teṃ to na śive | saurabhya jaiseṃ || 163 ||

कां वसंताचिया वाहाणीं । आलिया वनश्रीच्या अक्षौहिणी । ते न करीतुचि घेणी । निगाला तो ॥ १६४ ॥

kāṃ vasaṃtāciyā vāhāṇīṃ | āliyā vanaśrīcyā akṣauhiṇī | te na karītuci gheṇī | nigālā to || 164 ||

हें असो महासिद्धीसी । लक्ष्मीही आलिया पाशीं । परी महाविष्णु जैसी । न गणीच ते ॥ १६५ ॥

heṃ aso mahāsiddhīsī | lakṣmīhī āliyā pāśīṃ | parī mahāviṣṇu jaisī | na gaṇīca te || 165 ||

तैसे ऐहिकींचे कां स्वर्गींचे । भोग पाईक जालिया इच्छेचे । परी भोगावे हें न रुचे । मनामाजीं ॥ १६६ ॥

taise aihikīṃce kāṃ svargīṃce | bhoga pāīka jāliyā icchece | parī bhogāve heṃ na ruce | manāmājīṃ || 166 ||

बहुवें काय कौतुकीं । जीव नोहे विषयाभिलाखी । अलोलुप्‌त्वदशा ठाउकी । जाण ते हे ॥ १६७ ॥

bahuveṃ kāya kautukīṃ | jīva nohe viṣayābhilākhī | aloluptvadaśā ṭhāukī | jāṇa te he || 167 ||

आतां माशियां जैसें मोहळ । जळचरां जेवीं जळ । कां पक्षियां अंतराळ । मोकळें हें ॥ १६८ ॥

ātāṃ māśiyāṃ jaiseṃ mohaḷa | jaḷacarāṃ jevīṃ jaḷa | kāṃ pakṣiyāṃ aṃtarāḷa | mokaḷeṃ heṃ || 168 ||

नातरी बाळकोद्देशें । मातेचें स्नेह जैसें । कां वसंतीच्या स्पर्शें । मऊ मलयानिळु ॥ १६९ ॥

nātarī bāḷakoddeśeṃ | māteceṃ sneha jaiseṃ | kāṃ vasaṃtīcyā sparśeṃ | maū malayāniḷu || 169 ||

डोळ्यां प्रियाची भेटी । कां पिलियां कूर्मीची दिठी । तैसीं भूतमात्रीं राहटी । मवाळ ते ॥ १७० ॥

ḍoḷyāṃ priyācī bheṭī | kāṃ piliyāṃ kūrmīcī diṭhī | taisīṃ bhūtamātrīṃ rāhaṭī | mavāḷa te || 170 ||

स्पर्शें अतिमृदु । मुखीं घेतां सुस्वादु । घ्राणासि सुगंधु । उजाळु आंगें ॥ १७१ ॥

sparśeṃ atimṛdu | mukhīṃ ghetāṃ susvādu | ghrāṇāsi sugaṃdhu | ujāḷu āṃgeṃ || 171 ||

तो आवडे तेवढा घेतां । विरुद्ध जरी न होतां । तरी उपमे येता । कापूर कीं ॥ १७२ ॥

to āvaḍe tevaḍhā ghetāṃ | viruddha jarī na hotāṃ | tarī upame yetā | kāpūra kīṃ || 172 ||

परी महाभूतें पोटीं वाहे । तेवींचि परमाणूमाजीं सामाये । या विश्वानुसार होये । गगन जैसें ॥ १७३ ॥

parī mahābhūteṃ poṭīṃ vāhe | tevīṃci paramāṇūmājīṃ sāmāye | yā viśvānusāra hoye | gagana jaiseṃ || 173 ||

काय सांगों ऐसें जिणें । जें जगाचेनि जीवें प्राणें । तया नांव म्हणें । मार्दव मी ॥ १७४ ॥

kāya sāṃgoṃ aiseṃ jiṇeṃ | jeṃ jagāceni jīveṃ prāṇeṃ | tayā nāṃva mhaṇeṃ | mārdava mī || 174 ||

आतां पराजयें राजा । जैसा कदर्थिजे लाजा । कां मानिया निस्तेजा । निकृष्टास्तव ॥ १७५ ॥

ātāṃ parājayeṃ rājā | jaisā kadarthije lājā | kāṃ māniyā nistejā | nikṛṣṭāstava || 175 ||

नाना चांडाळ मंदिराशीं । अवचटें आलिया संन्याशी । मग लाज होय जैसी । उत्तमा तया ॥ १७६ ॥

nānā cāṃḍāḷa maṃdirāśīṃ | avacaṭeṃ āliyā saṃnyāśī | maga lāja hoya jaisī | uttamā tayā || 176 ||

क्षत्रिया रणीं पळोनि जाणें । तें कोण साहे लाजिरवाणें । कां वैधव्यें पाचारणें । महासतियेतें ॥ १७७ ॥

kṣatriyā raṇīṃ paḷoni jāṇeṃ | teṃ koṇa sāhe lājiravāṇeṃ | kāṃ vaidhavyeṃ pācāraṇeṃ | mahāsatiyeteṃ || 177 ||

रूपसा उदयलें कुष्ट । संभावितां कुटीचें बोट । तया लाजा प्राणसंकट । होय जैसें ॥ १७८ ॥

rūpasā udayaleṃ kuṣṭa | saṃbhāvitāṃ kuṭīceṃ boṭa | tayā lājā prāṇasaṃkaṭa | hoya jaiseṃ || 178 ||

तैसें औटहातपणें । जें शव होऊनि जिणें । उपजों उपजों मरणें । नावानावा ॥ १७९ ॥

taiseṃ auṭahātapaṇeṃ | jeṃ śava hoūni jiṇeṃ | upajoṃ upajoṃ maraṇeṃ | nāvānāvā || 179 ||

तियें गर्भमेदमुसें । रक्तमूत्ररसें । वोंतीव होऊनि असे । तें लाजिरवाणें ॥ १८० ॥

tiyeṃ garbhamedamuseṃ | raktamūtraraseṃ | voṃtīva hoūni ase | teṃ lājiravāṇeṃ || 180 ||

हें बहु असो देहपणें । नामरूपासि येणें । नाहीं गा लाजिरवाणें । तयाहूनी ॥ १८१ ॥

heṃ bahu aso dehapaṇeṃ | nāmarūpāsi yeṇeṃ | nāhīṃ gā lājiravāṇeṃ | tayāhūnī || 181 ||

ऐसैसिया अवकळा । घेपे शरीराचा कंटाळा । ते लाज पैं निर्मळा । निसुगा गोड ॥ १८२ ॥

aisaisiyā avakaḷā | ghepe śarīrācā kaṃṭāḷā | te lāja paiṃ nirmaḷā | nisugā goḍa || 182 ||

आतां सूत्रतंतु तुटलिया । चेष्टाचि ठाके सायखडिया । तैसें प्राणजयें कर्मेंद्रियां । खुंटे गती ॥ १८३ ॥

ātāṃ sūtrataṃtu tuṭaliyā | ceṣṭāci ṭhāke sāyakhaḍiyā | taiseṃ prāṇajayeṃ karmeṃdriyāṃ | khuṃṭe gatī || 183 ||

कीं मावळलिया दिनकरु । सरे किरणांचा प्रसरु । तैसा मनोजयें प्रकारु । ज्ञानेंद्रियांचा ॥ १८४ ॥

kīṃ māvaḷaliyā dinakaru | sare kiraṇāṃcā prasaru | taisā manojayeṃ prakāru | jñāneṃdriyāṃcā || 184 ||

एवं मनपवननियमें । होती दाही इंद्रियें अक्षमें । तें अचापल्य वर्में । येणें होय ॥ १८५ ॥

evaṃ manapavananiyameṃ | hotī dāhī iṃdriyeṃ akṣameṃ | teṃ acāpalya varmeṃ | yeṇeṃ hoya || 185 ||

आतां ईश्वरप्राप्तीलागीं । प्रवर्ततां ज्ञानमार्गीं । धिंवसेयाचि आंगी । उणीव नोहे ॥ १८६ ॥

ātāṃ īśvaraprāptīlāgīṃ | pravartatāṃ jñānamārgīṃ | dhiṃvaseyāci āṃgī | uṇīva nohe || 186 ||

वोखटें मरणाऐसें । तेंही आलें अग्निप्रवेशें । परी प्राणेश्वरोद्देशें । न गणीचि सती ॥ १८७ ॥

vokhaṭeṃ maraṇāaiseṃ | teṃhī āleṃ agnipraveśeṃ | parī prāṇeśvaroddeśeṃ | na gaṇīci satī || 187 ||

तैसें आत्मनाथाचिया आधी । लाऊनि विषयविषाची बाधी । धांवों आवडे पाणधी । शून्याचिये ॥ १८८ ॥

taiseṃ ātmanāthāciyā ādhī | lāūni viṣayaviṣācī bādhī | dhāṃvoṃ āvaḍe pāṇadhī | śūnyāciye || 188 ||

न ठाके निषेधु आड । न पडे विधीची भीड । नुपजेचि जीवीं कोड । महासिद्धीचें ॥ १८९ ॥

na ṭhāke niṣedhu āḍa | na paḍe vidhīcī bhīḍa | nupajeci jīvīṃ koḍa | mahāsiddhīceṃ || 189 ||

ऐसें ईश्वराकडे निज । धांवे आपसया सहज । तया नांव तेज । आध्यात्मिक तें ॥ १९० ॥

aiseṃ īśvarākaḍe nija | dhāṃve āpasayā sahaja | tayā nāṃva teja | ādhyātmika teṃ || 190 ||

आतां सर्वही साहातिया गरिमा । गर्वा न ये तेचि क्षमा । जैसें देह वाहोनि रोमा । वाहणें नेणें ॥ १९१ ॥

ātāṃ sarvahī sāhātiyā garimā | garvā na ye teci kṣamā | jaiseṃ deha vāhoni romā | vāhaṇeṃ neṇeṃ || 191 ||

आणि मातलिया इंद्रियांचे वेग । कां प्राचीनें खवळले रोग । अथवा योगवियोग । प्रियाप्रियांचे ॥ १९२ ॥

āṇi mātaliyā iṃdriyāṃce vega | kāṃ prācīneṃ khavaḷale roga | athavā yogaviyoga | priyāpriyāṃce || 192 ||

यया आघवियांचाचि थोरु । एके वेळे आलिया पूरु । तरी अगस्त्य कां होऊनि धीरु । उभा ठाके ॥ १९३ ॥

yayā āghaviyāṃcāci thoru | eke veḷe āliyā pūru | tarī agastya kāṃ hoūni dhīru | ubhā ṭhāke || 193 ||

आकाशीं धूमाची रेखा । उठिली बहुवा आगळिका । ते गिळी येकी झुळुका । वारा जेवीं ॥ १९४ ॥

ākāśīṃ dhūmācī rekhā | uṭhilī bahuvā āgaḷikā | te giḷī yekī jhuḷukā | vārā jevīṃ || 194 ||

तैसें अधिभूताधिदैवां । अध्यात्मादि उपद्रवां । पातलेयां पांडवा । गिळुनि घाली ॥ १९५ ॥

taiseṃ adhibhūtādhidaivāṃ | adhyātmādi upadravāṃ | pātaleyāṃ pāṃḍavā | giḷuni ghālī || 195 ||

ऐसें चित्तक्षोभाच्या अवसरीं । उचलूनि धैर्या जें चांगावें करी । धृति म्हणिपे अवधारीं । तियेतें गा ॥ १९६ ॥

aiseṃ cittakṣobhācyā avasarīṃ | ucalūni dhairyā jeṃ cāṃgāveṃ karī | dhṛti mhaṇipe avadhārīṃ | tiyeteṃ gā || 196 ||

आतां निर्वाळूनि कनकें । भरिला गांगें पीयूखें । तया कलशाचियासारिखें । शौच असें ॥ १९७ ॥

ātāṃ nirvāḷūni kanakeṃ | bharilā gāṃgeṃ pīyūkheṃ | tayā kalaśāciyāsārikheṃ | śauca aseṃ || 197 ||

जे आंगीं निष्काम आचारु । जीवीं विवेकु साचारु । तो सबाह्य घडला आकारु । शुचित्वाचाचि ॥ १९८ ॥

je āṃgīṃ niṣkāma ācāru | jīvīṃ viveku sācāru | to sabāhya ghaḍalā ākāru | śucitvācāci || 198 ||

कां फेडित पाप ताप । पोखीत तीरींचे पादप । समुद्रा जाय आप । गंगेचें जैसें ॥ १९९ ॥

kāṃ pheḍita pāpa tāpa | pokhīta tīrīṃce pādapa | samudrā jāya āpa | gaṃgeceṃ jaiseṃ || 199 ||

कां जगाचें आंध्य फेडितु । श्रियेचीं राउळें उघडितु । निघे जैसा भास्वतु । प्रदक्षिणे ॥ २०० ॥

kāṃ jagāceṃ āṃdhya pheḍitu | śriyecīṃ rāuḷeṃ ughaḍitu | nighe jaisā bhāsvatu | pradakṣiṇe || 200 ||

तैसीं बांधिलीं सोडिता । बुडालीं काढिता । सांकडी फेडिता । आर्तांचिया ॥ २०१ ॥

taisīṃ bāṃdhilīṃ soḍitā | buḍālīṃ kāḍhitā | sāṃkaḍī pheḍitā | ārtāṃciyā || 201 ||

किंबहुना दिवसराती । पुढिलांचें सुख उन्नति । आणित आणित स्वार्थीं । प्रवेशिजे ॥ २०२ ॥

kiṃbahunā divasarātī | puḍhilāṃceṃ sukha unnati | āṇita āṇita svārthīṃ | praveśije || 202 ||

वांचूनि आपुलिया काजालागीं । प्राणिजाताच्या अहितभागीं । संकल्पाचीही आडवंगी । न करणें जें ॥ २०३ ॥

vāṃcūni āpuliyā kājālāgīṃ | prāṇijātācyā ahitabhāgīṃ | saṃkalpācīhī āḍavaṃgī | na karaṇeṃ jeṃ || 203 ||

पैं अद्रोहत्व ऐशिया गोष्टी । ऐकसी जिया किरीटी । तें सांगितलें हें दिठी । पाहों ये तैसें ॥ २०४ ॥

paiṃ adrohatva aiśiyā goṣṭī | aikasī jiyā kirīṭī | teṃ sāṃgitaleṃ heṃ diṭhī | pāhoṃ ye taiseṃ || 204 ||

आणि गंगा शंभूचा माथां । पावोनि संकोचे जेवीं पार्था । तेवीं मान्यपणें सर्वथा । लाजणें जें ॥ २०५ ॥

āṇi gaṃgā śaṃbhūcā māthāṃ | pāvoni saṃkoce jevīṃ pārthā | tevīṃ mānyapaṇeṃ sarvathā | lājaṇeṃ jeṃ || 205 ||

तें हें पुढत पुढती । अमानित्व जाण सुमती । मागां सांगितलेंसे किती । तेंचि तें बोलों ॥ २०६ ॥

teṃ heṃ puḍhata puḍhatī | amānitva jāṇa sumatī | māgāṃ sāṃgitaleṃse kitī | teṃci teṃ boloṃ || 206 ||

एवं इहीं सव्विसें । ब्रह्मसंपदा हे वसत असे । मोक्षचक्रवर्तीचें जैसें । अग्रहार होय ॥ २०७ ॥

evaṃ ihīṃ savviseṃ | brahmasaṃpadā he vasata ase | mokṣacakravartīceṃ jaiseṃ | agrahāra hoya || 207 ||

नाना हे संपत्ति दैवी । या गुणतीर्थांची नीच नवी । निर्विण्णसगरांची दैवी । गंगाचि आली ॥ २०८ ॥

nānā he saṃpatti daivī | yā guṇatīrthāṃcī nīca navī | nirviṇṇasagarāṃcī daivī | gaṃgāci ālī || 208 ||

कीं गणकुसुमांची माळा । हे घेऊनि मुक्तिबाळा । वैराग्यनिरपेक्षाचा गळा । गिंवसीत असे ॥ २०९ ॥

kīṃ gaṇakusumāṃcī māḷā | he gheūni muktibāḷā | vairāgyanirapekṣācā gaḷā | giṃvasīta ase || 209 ||

कीं सव्विसें गुणज्योती । इहीं उजळूनि आरती । गीता आत्मया निजपती । नीरांजना आली ॥ २१० ॥

kīṃ savviseṃ guṇajyotī | ihīṃ ujaḷūni āratī | gītā ātmayā nijapatī | nīrāṃjanā ālī || 210 ||

उगळितें निर्मळें । गुण इयेंचि मुक्ताफळें । दैवी शुक्तिकळें । गीतार्णवींची ॥ २११ ॥

ugaḷiteṃ nirmaḷeṃ | guṇa iyeṃci muktāphaḷeṃ | daivī śuktikaḷeṃ | gītārṇavīṃcī || 211 ||

काय बहु वानूं ऐसी । अभिव्यक्ती ये अपैसी । केलें दैवी गुणराशी । संपत्तिरूप ॥ २१२ ॥

kāya bahu vānūṃ aisī | abhivyaktī ye apaisī | keleṃ daivī guṇarāśī | saṃpattirūpa || 212 ||

आतां दुःखाची आंतुवट वेली । दोषकाट्यांची जरी भरली । तरी निजाभिधानी घाली । आसुरी ते ॥ २१३ ॥

ātāṃ duḥkhācī āṃtuvaṭa velī | doṣakāṭyāṃcī jarī bharalī | tarī nijābhidhānī ghālī | āsurī te || 213 ||

पैं त्याज्य त्यजावयालागीं । जाणावी जरी अनुपयोगी । तरी ऐका ते चांगी । श्रोत्रशक्ती ॥ २१४ ॥

paiṃ tyājya tyajāvayālāgīṃ | jāṇāvī jarī anupayogī | tarī aikā te cāṃgī | śrotraśaktī || 214 ||

तरी नरकव्यथा थोरी । आणावया दोषींघोरीं । मेळु केला ते आसुरी । संपत्ति हे ॥ २१५ ॥

tarī narakavyathā thorī | āṇāvayā doṣīṃghorīṃ | meḷu kelā te āsurī | saṃpatti he || 215 ||

नाना विषवर्गु एकवटु । तया नांव जैसा बासटु । आसुरी संपत्ती हा खोटु । दोषांचा तैसा ॥ २१६ ॥

nānā viṣavargu ekavaṭu | tayā nāṃva jaisā bāsaṭu | āsurī saṃpattī hā khoṭu | doṣāṃcā taisā || 216 ||

तरी तयाचि असुरां । दोषांमाजीं जया वीरा । वाडपणाचा डांगोरा । तो दंभु ऐसा ॥ २१७ ॥

tarī tayāci asurāṃ | doṣāṃmājīṃ jayā vīrā | vāḍapaṇācā ḍāṃgorā | to daṃbhu aisā || 217 ||

जैसी आपुली जननी । नग्न दाविलिया जनीं । ते तीर्थचि परी पतनीं । कारण होय ॥ २१८ ॥

jaisī āpulī jananī | nagna dāviliyā janīṃ | te tīrthaci parī patanīṃ | kāraṇa hoya || 218 ||

कां विद्या गुरूपदिष्टा । बोभाइलिया चोहटां । तरी इष्टदा परी अनिष्टा । हेतु होती ॥ २१९ ॥

kāṃ vidyā gurūpadiṣṭā | bobhāiliyā cohaṭāṃ | tarī iṣṭadā parī aniṣṭā | hetu hotī || 219 ||

पैं आंगें बुडतां महापूरीं । जे वेगें काढी पैलतीरीं । ते नांवचि बांधिलिया शिरीं । बुडवी जैसी ॥ २२० ॥

paiṃ āṃgeṃ buḍatāṃ mahāpūrīṃ | je vegeṃ kāḍhī pailatīrīṃ | te nāṃvaci bāṃdhiliyā śirīṃ | buḍavī jaisī || 220 ||

कारण जें जीविता । तें वानिलें जरी सेवितां । तरी अन्नचि पंडुसुता । होय विष ॥ २२१ ॥

kāraṇa jeṃ jīvitā | teṃ vānileṃ jarī sevitāṃ | tarī annaci paṃḍusutā | hoya viṣa || 221 ||

तैसा दृष्टादृष्टाचा सखा । धर्मु जाला तो फोकारिजे देखा । तरी तारिता तोचि दोखा- । लागीं होय ॥ २२२ ॥

taisā dṛṣṭādṛṣṭācā sakhā | dharmu jālā to phokārije dekhā | tarī tāritā toci dokhā- | lāgīṃ hoya || 222 ||

म्हणौनि वाचेचा चौबारा । घातलिया धर्माचा पसारा । धर्मुचि तो अधर्मु होय वीरा । तो दंभु जाणे ॥ २२३ ॥

mhaṇauni vācecā caubārā | ghātaliyā dharmācā pasārā | dharmuci to adharmu hoya vīrā | to daṃbhu jāṇe || 223 ||

आतां मूर्खाचिये जिभे । अक्षरांचा आंबुखा सुभे । आणि तो ब्रह्मसभे । न रिझे जैसा ॥ २२४ ॥

ātāṃ mūrkhāciye jibhe | akṣarāṃcā āṃbukhā subhe | āṇi to brahmasabhe | na rijhe jaisā || 224 ||

कां मादुरी लोकांचा घोडा । गजपतिही मानी थोडा । कां कांटियेवरिल्या सरडा । स्वर्गुही नीच ॥ २२५ ॥

kāṃ mādurī lokāṃcā ghoḍā | gajapatihī mānī thoḍā | kāṃ kāṃṭiyevarilyā saraḍā | svarguhī nīca || 225 ||

तृणाचेनि इंधनें । आगी धांवे गगनें । थिल्लरबळें मीनें । न गणिजे सिंधु ॥ २२६ ॥

tṛṇāceni iṃdhaneṃ | āgī dhāṃve gaganeṃ | thillarabaḷeṃ mīneṃ | na gaṇije siṃdhu || 226 ||

तैसा माजे स्त्रिया धनें । विद्या स्तुती बहुतें मानें । एके दिवसींचेनि परान्नें । अल्पकु जैसा ॥ २२७ ॥

taisā māje striyā dhaneṃ | vidyā stutī bahuteṃ māneṃ | eke divasīṃceni parānneṃ | alpaku jaisā || 227 ||

अभ्रच्छायेचिया जोडी । निदैवु घर मोडी । मृगांबु देखोनि फोडी । पणियाडें मूर्ख ॥ २२८ ॥

abhracchāyeciyā joḍī | nidaivu ghara moḍī | mṛgāṃbu dekhoni phoḍī | paṇiyāḍeṃ mūrkha || 228 ||

किंबहुना ऐसैसें । उतणें जें संपत्तिमिसें । तो दर्पु गा अनारिसें । न बोलें घेईं ॥ २२९ ॥

kiṃbahunā aisaiseṃ | utaṇeṃ jeṃ saṃpattimiseṃ | to darpu gā anāriseṃ | na boleṃ gheīṃ || 229 ||

आणि जगा वेदीं विश्वासु । आणि विश्वासीं पूज्य ईशु । जगीं एक तेजसु । सूर्युचि हा ॥ २३० ॥

āṇi jagā vedīṃ viśvāsu | āṇi viśvāsīṃ pūjya īśu | jagīṃ eka tejasu | sūryuci hā || 230 ||

जगस्पृहे आस्पद । एक सार्वभौमपद । न मरणें निर्विवाद । जगा पढियें ॥ २३१ ॥

jagaspṛhe āspada | eka sārvabhaumapada | na maraṇeṃ nirvivāda | jagā paḍhiyeṃ || 231 ||

म्हणौनि जग उत्साहें । यातें वानूं जाये । कीं तें आइकोनि मत्सरु वाहे । फुगों लागे ॥ २३२ ॥

mhaṇauni jaga utsāheṃ | yāteṃ vānūṃ jāye | kīṃ teṃ āikoni matsaru vāhe | phugoṃ lāge || 232 ||

म्हणे ईश्वरातें खायें । तया वेदा विष सूयें । गौरवामाजीं त्राये । भंगीत असे ॥ २३३ ॥

mhaṇe īśvarāteṃ khāyeṃ | tayā vedā viṣa sūyeṃ | gauravāmājīṃ trāye | bhaṃgīta ase || 233 ||

पतंगा नावडे ज्योती । खद्योता भानूची खंती । टिटिभेनें आपांपती । वैरी केला ॥ २३४ ॥

pataṃgā nāvaḍe jyotī | khadyotā bhānūcī khaṃtī | ṭiṭibheneṃ āpāṃpatī | vairī kelā || 234 ||

तैसा अभिमानाचेनि मोहें । ईश्वराचेंही नाम न साहे । बापातें म्हणे मज हे । सवती जाली ॥ २३५ ॥

taisā abhimānāceni moheṃ | īśvarāceṃhī nāma na sāhe | bāpāteṃ mhaṇe maja he | savatī jālī || 235 ||

ऐसा मान्यतेचा पुष्टगंडु । तो अभिमानी परमलंडु । रौरवाचा रूढु । मार्गुचि पै ॥ २३६ ॥

aisā mānyatecā puṣṭagaṃḍu | to abhimānī paramalaṃḍu | rauravācā rūḍhu | mārguci pai || 236 ||

आणि पुढिलांचें सुख । देखणियाचें होय मिख । चढे क्रोधाग्नीचें विख । मनोवृत्ती ॥ २३७ ॥

āṇi puḍhilāṃceṃ sukha | dekhaṇiyāceṃ hoya mikha | caḍhe krodhāgnīceṃ vikha | manovṛttī || 237 ||

शीतळाचिये भेटी । तातला तेलीं आगी उठी । चंद्रु देखोनि जळे पोटीं । कोल्हा जैसा ॥ २३८ ॥

śītaḷāciye bheṭī | tātalā telīṃ āgī uṭhī | caṃdru dekhoni jaḷe poṭīṃ | kolhā jaisā || 238 ||

विश्वाचें आयुष्य जेणें उजळे । तो सूर्यु उदैला देखोनि सवळे । पापिया फुटती डोळे । डुडुळाचे ॥ २३९ ॥

viśvāceṃ āyuṣya jeṇeṃ ujaḷe | to sūryu udailā dekhoni savaḷe | pāpiyā phuṭatī ḍoḷe | ḍuḍuḷāce || 239 ||

जगाची सुखपहांट । चोरां मरणाहूनि निकृष्ट । दुधाचें काळकूट । होय व्याळीं ॥ २४० ॥

jagācī sukhapahāṃṭa | corāṃ maraṇāhūni nikṛṣṭa | dudhāceṃ kāḷakūṭa | hoya vyāḷīṃ || 240 ||

अगाधें समुद्रजळें । प्राशितां अधिक जळे । वडवाग्नी न मिळे । शांति कहीं ॥ २४१ ॥

agādheṃ samudrajaḷeṃ | prāśitāṃ adhika jaḷe | vaḍavāgnī na miḷe | śāṃti kahīṃ || 241 ||

तैसा विद्याविनोदविभवें । देखे पुढिलांचीं दैवें । तंव तंव रोषु दुणावे । क्रोधु तो जाण ॥ २४२ ॥

taisā vidyāvinodavibhaveṃ | dekhe puḍhilāṃcīṃ daiveṃ | taṃva taṃva roṣu duṇāve | krodhu to jāṇa || 242 ||

आणि मन सर्पाची कुटी । डोळे नाराचांची सुटी । बोलणें ते वृष्टी । इंगळांची ॥ २४३ ॥

āṇi mana sarpācī kuṭī | ḍoḷe nārācāṃcī suṭī | bolaṇeṃ te vṛṣṭī | iṃgaḷāṃcī || 243 ||

येर जें क्रियाजात । तें तिखयाचें कर्वत । ऐसें सबाह्य खसासित । जयाचें गा ॥ २४४ ॥

yera jeṃ kriyājāta | teṃ tikhayāceṃ karvata | aiseṃ sabāhya khasāsita | jayāceṃ gā || 244 ||

तो मनुष्यांत अधमु जाण । पारुष्याचें अवतरण । आतां आइक खूण । अज्ञानाची ॥ २४५ ॥

to manuṣyāṃta adhamu jāṇa | pāruṣyāceṃ avataraṇa | ātāṃ āika khūṇa | ajñānācī || 245 ||

तरी शीतोष्णस्पर्शा । निवाडु नेणें पाषाणु जैसा । कां रात्री आणि दिवसा । जात्यंधु तो ॥ २४६ ॥

tarī śītoṣṇasparśā | nivāḍu neṇeṃ pāṣāṇu jaisā | kāṃ rātrī āṇi divasā | jātyaṃdhu to || 246 ||

आगी उठिला आरोगणें । जैसा खाद्याखाद्य न म्हणे । कां परिसा पाडु नेणें । सोनया लोहा ॥ २४७ ॥

āgī uṭhilā ārogaṇeṃ | jaisā khādyākhādya na mhaṇe | kāṃ parisā pāḍu neṇeṃ | sonayā lohā || 247 ||

नातरी नानारसीं । रिघोनि दर्वी जैसी । परी रसस्वादासी । चाखों नेणें ॥ २४८ ॥

nātarī nānārasīṃ | righoni darvī jaisī | parī rasasvādāsī | cākhoṃ neṇeṃ || 248 ||

कां वारा जैसा पारखी । नव्हेचि गा मार्गामार्गविखीं । तैसे कृत्याकृत्यविवेकीं । अंधपण जें ॥ २४९ ॥

kāṃ vārā jaisā pārakhī | navheci gā mārgāmārgavikhīṃ | taise kṛtyākṛtyavivekīṃ | aṃdhapaṇa jeṃ || 249 ||

हें चोख हें मैळ । ऐसें नेणोनियां बाळ । देखे तें केवळ । मुखींचि घाली ॥ २५० ॥

heṃ cokha heṃ maiḷa | aiseṃ neṇoniyāṃ bāḷa | dekhe teṃ kevaḷa | mukhīṃci ghālī || 250 ||

तैसें पापपुण्याचें खिचटें । करोनि खातां बुद्धिचेष्टे । कडु मधुर न वाटे । ऐसी जे दशा ॥ २५१ ॥

taiseṃ pāpapuṇyāceṃ khicaṭeṃ | karoni khātāṃ buddhiceṣṭe | kaḍu madhura na vāṭe | aisī je daśā || 251 ||

तिये नाम अज्ञान । या बोला नाहीं आन । एवं साही दोषांचें चिन्ह । सांगितलें ॥ २५२ ॥

tiye nāma ajñāna | yā bolā nāhīṃ āna | evaṃ sāhī doṣāṃceṃ cinha | sāṃgitaleṃ || 252 ||

इहींच साही दोषांगीं । हे आसुरी संपत्ति दाटुगी । जैसें थोर विषय सुभगे अंगीं । अंग सानें ॥ २५३ ॥

ihīṃca sāhī doṣāṃgīṃ | he āsurī saṃpatti dāṭugī | jaiseṃ thora viṣaya subhage aṃgīṃ | aṃga sāneṃ || 253 ||

कां तिघा वन्हींच्या पांती । पाहतां थोडे ठाय गमती । परी विश्वही प्राणाहुती । करूं न पुरे ॥ २५४ ॥

kāṃ tighā vanhīṃcyā pāṃtī | pāhatāṃ thoḍe ṭhāya gamatī | parī viśvahī prāṇāhutī | karūṃ na pure || 254 ||

धातयाही गेलिया शरण । त्रिदोषीं न चुके मरण । तया तिहींची दुणी जाण । साही दोष हे ॥ २५५ ॥

dhātayāhī geliyā śaraṇa | tridoṣīṃ na cuke maraṇa | tayā tihīṃcī duṇī jāṇa | sāhī doṣa he || 255 ||

इहीं साही दोषीं संपूर्णीं । जाली इयेचि उभारणी । म्हणौनि आसुरी उणी । संपदा नव्हे ॥ २५६ ॥

ihīṃ sāhī doṣīṃ saṃpūrṇīṃ | jālī iyeci ubhāraṇī | mhaṇauni āsurī uṇī | saṃpadā navhe || 256 ||

परी क्रूरग्रहांची जैसी । मांदी मिळे एकेचि राशी । कां येती निंदकापासीं । अशेष पापें ॥ २५७ ॥

parī krūragrahāṃcī jaisī | māṃdī miḷe ekeci rāśī | kāṃ yetī niṃdakāpāsīṃ | aśeṣa pāpeṃ || 257 ||

मरणाराचें आंग । पडिघाती अवघेचि रोग । कां कुमुहूर्तीं दुर्योग । एकवटती ॥ २५८ ॥

maraṇārāceṃ āṃga | paḍighātī avagheci roga | kāṃ kumuhūrtīṃ duryoga | ekavaṭatī || 258 ||

विश्वासला आतुडवीजे चोरा । शिणला सुइजे महापुरा । तैसें दोषीं इहीं नरा । अनिष्ट कीजे ॥ २५९ ॥

viśvāsalā ātuḍavīje corā | śiṇalā suije mahāpurā | taiseṃ doṣīṃ ihīṃ narā | aniṣṭa kīje || 259 ||

कां आयुष्य जातिये वेळे । शेळिये सातवेउळी मिळे । तैसे साही दोष सगळे । जोडती तया ॥ २६० ॥

kāṃ āyuṣya jātiye veḷe | śeḷiye sātaveuḷī miḷe | taise sāhī doṣa sagaḷe | joḍatī tayā || 260 ||

मोक्षमार्गाकडे । जैं यांचा आंबुखा पडे । तैं न निघे म्हणौनि बुडे । संसारीं तो ॥ २६१ ॥

mokṣamārgākaḍe | jaiṃ yāṃcā āṃbukhā paḍe | taiṃ na nighe mhaṇauni buḍe | saṃsārīṃ to || 261 ||

अधमां योनींच्या पाउटीं । उतरत जो किरीटी । स्थावरांही तळवटीं । बैसणें घे ॥ २६२ ॥

adhamāṃ yonīṃcyā pāuṭīṃ | utarata jo kirīṭī | sthāvarāṃhī taḷavaṭīṃ | baisaṇeṃ ghe || 262 ||

हें असो तयाच्या ठायीं । मिळोनि साही दोषीं इहीं । आसुरी संपत्ति पाहीं । वाढविजे ॥ २६३ ॥

heṃ aso tayācyā ṭhāyīṃ | miḷoni sāhī doṣīṃ ihīṃ | āsurī saṃpatti pāhīṃ | vāḍhavije || 263 ||

ऐसिया या दोनी । संपदा प्रसिद्धा जनीं । सांगितलिया चिन्हीं । वेगळाल्या ॥ २६४ ॥

aisiyā yā donī | saṃpadā prasiddhā janīṃ | sāṃgitaliyā cinhīṃ | vegaḷālyā || 264 ||

इया दोन्हींमाजीं पहिली । दैवी जे म्हणितली । ते मोक्षसूर्यें पाहली । उखाचि जाण ॥ २६५ ॥

iyā donhīṃmājīṃ pahilī | daivī je mhaṇitalī | te mokṣasūryeṃ pāhalī | ukhāci jāṇa || 265 ||

येरी जे दुसरी । संपत्ति कां आसुरी । ते मोहलोहाची खरी । सांखळी जीवां ॥ २६६ ॥

yerī je dusarī | saṃpatti kāṃ āsurī | te mohalohācī kharī | sāṃkhaḷī jīvāṃ || 266 ||

परी हें आइकोनि झणें । भय घेसी हो मनें । काय रात्रीचा दिनें । धाकु धरिजे ॥ २६७ ॥

parī heṃ āikoni jhaṇeṃ | bhaya ghesī ho maneṃ | kāya rātrīcā dineṃ | dhāku dharije || 267 ||

हे आसुरी संपत्ति तया । बंधालागीं धनंजया । जो साही दोषां ययां । आश्रयो होय ॥ २६८ ॥

he āsurī saṃpatti tayā | baṃdhālāgīṃ dhanaṃjayā | jo sāhī doṣāṃ yayāṃ | āśrayo hoya || 268 ||

तूं तंव पांडवा । सांगितलेया दैवा । गुणनिधी बरवा । जन्मलासी ॥ २६९ ॥

tūṃ taṃva pāṃḍavā | sāṃgitaleyā daivā | guṇanidhī baravā | janmalāsī || 269 ||

म्हणौनि पार्था तूं या । दैवी संपत्ती स्वामिया । होऊनि यावें उवाया । कैवल्याचिया ॥ २७० ॥

mhaṇauni pārthā tūṃ yā | daivī saṃpattī svāmiyā | hoūni yāveṃ uvāyā | kaivalyāciyā || 270 ||

आणि दैवां आसुरां । संपत्तिवंतां नरां । अनादिसिद्ध उजगरा । राहाटीचा आहे ॥ २७१ ॥

āṇi daivāṃ āsurāṃ | saṃpattivaṃtāṃ narāṃ | anādisiddha ujagarā | rāhāṭīcā āhe || 271 ||

जैसें रात्रीच्या अवसरीं । व्यापारिजे निशाचरीं । दिवसा सुव्यवहारीं । मनुष्यादिकीं ॥ २७२ ॥

jaiseṃ rātrīcyā avasarīṃ | vyāpārije niśācarīṃ | divasā suvyavahārīṃ | manuṣyādikīṃ || 272 ||

तैसिया आपुलालिया राहाटीं । वर्तती दोन्ही सृष्टी । दैवी आणि किरीटी । आसुरी येथ ॥ २७३ ॥

taisiyā āpulāliyā rāhāṭīṃ | vartatī donhī sṛṣṭī | daivī āṇi kirīṭī | āsurī yetha || 273 ||

तेवींचि विस्तारूनि दैवी । ज्ञानकथनादि प्रस्तावीं । मागील ग्रंथीं बरवी । सांगितली ॥ २७४ ॥

tevīṃci vistārūni daivī | jñānakathanādi prastāvīṃ | māgīla graṃthīṃ baravī | sāṃgitalī || 274 ||

आतां आसुरी जे सृष्टी । तेथिंची उपलऊं गोठी । अवधानाची दिठी । दे पां निकी ॥ २७५ ॥

ātāṃ āsurī je sṛṣṭī | tethiṃcī upalaūṃ goṭhī | avadhānācī diṭhī | de pāṃ nikī || 275 ||

तरी वाद्येंवीण नादु । नेदी कवणाही सादु । कां अपुष्पीं मकरंदु । न लभे जैसा ॥ २७६ ॥

tarī vādyeṃvīṇa nādu | nedī kavaṇāhī sādu | kāṃ apuṣpīṃ makaraṃdu | na labhe jaisā || 276 ||

तैसी प्रकृति हे आसुर । एकली नोहे गोचर । जंव एकाधें शरीर । माल्हातीना ॥ २७७ ॥

taisī prakṛti he āsura | ekalī nohe gocara | jaṃva ekādheṃ śarīra | mālhātīnā || 277 ||

मग आविष्कारला लांकुडें । पावकु जैसा जोडे । तैसी प्राणिदेहीं सांपडे । आटोपली हे ॥ २७८ ॥

maga āviṣkāralā lāṃkuḍeṃ | pāvaku jaisā joḍe | taisī prāṇidehīṃ sāṃpaḍe | āṭopalī he || 278 ||

ते वेळीं जे वाढी ऊंसा । तेचि आंतुला रसा । देहाकारु होय तैसा । प्राणियांचा ॥ २७९ ॥

te veḷīṃ je vāḍhī ūṃsā | teci āṃtulā rasā | dehākāru hoya taisā | prāṇiyāṃcā || 279 ||

आतां तयाचि प्राणियां । रूप करूं धनंजया । घडले जे आसुरीया । दोषवृंदीं ॥ २८० ॥

ātāṃ tayāci prāṇiyāṃ | rūpa karūṃ dhanaṃjayā | ghaḍale je āsurīyā | doṣavṛṃdīṃ || 280 ||

तरी पुण्यालागीं प्रवृत्ती । कां पापाविषयीं निवृत्ती । या जाणणेयाची राती । तयांचें मन ॥ २८१ ॥

tarī puṇyālāgīṃ pravṛttī | kāṃ pāpāviṣayīṃ nivṛttī | yā jāṇaṇeyācī rātī | tayāṃceṃ mana || 281 ||

निगणेया आणि प्रवेशा । चित्त नेदीतु आवेशा । कोशकिटु जैसा । जाचिन्नला पैं ॥ २८२ ॥

nigaṇeyā āṇi praveśā | citta nedītu āveśā | kośakiṭu jaisā | jācinnalā paiṃ || 282 ||

कां दिधलें मागुती येईल । कीं न ये हें पुढील । न पाहातां दे भांडवल । मूर्ख चोरां ॥ २८३ ॥

kāṃ didhaleṃ māgutī yeīla | kīṃ na ye heṃ puḍhīla | na pāhātāṃ de bhāṃḍavala | mūrkha corāṃ || 283 ||

तैसिया प्रवृत्ति निवृत्ति दोनी । नेणिजती आसुरीं जनीं । आणि शौच ते स्वप्नीं । देखती ना ते ॥ २८४ ॥

taisiyā pravṛtti nivṛtti donī | neṇijatī āsurīṃ janīṃ | āṇi śauca te svapnīṃ | dekhatī nā te || 284 ||

काळिमा सांडील कोळसा । वरी चोखी होईल वायसा । राक्षसही मांसा । विटों शके ॥ २८५ ॥

kāḷimā sāṃḍīla koḷasā | varī cokhī hoīla vāyasā | rākṣasahī māṃsā | viṭoṃ śake || 285 ||

परी आसुरां प्राणियां । शौच नाहीं धनंजया । पवित्रत्व जेवीं भांडिया । मद्याचिया ॥ २८६ ॥

parī āsurāṃ prāṇiyāṃ | śauca nāhīṃ dhanaṃjayā | pavitratva jevīṃ bhāṃḍiyā | madyāciyā || 286 ||

वाढविती विधीची आस । कां पाहाती वडिलांची वास । आचाराची भाष । नेणतीचि ते ॥ २८७ ॥

vāḍhavitī vidhīcī āsa | kāṃ pāhātī vaḍilāṃcī vāsa | ācārācī bhāṣa | neṇatīci te || 287 ||

जैसें चरणें शेळियेचें । कां धावणें वारियाचें । जाळणें आगीचें । भलतेउतें ॥ २८८ ॥

jaiseṃ caraṇeṃ śeḷiyeceṃ | kāṃ dhāvaṇeṃ vāriyāceṃ | jāḷaṇeṃ āgīceṃ | bhalateuteṃ || 288 ||

तैसें पुढां सूनि स्वैर । आचरती ते गा आसुर । सत्येंसि कीर वैर । सदाचि तयां ॥ २८९ ॥

taiseṃ puḍhāṃ sūni svaira | ācaratī te gā āsura | satyeṃsi kīra vaira | sadāci tayāṃ || 289 ||

जरी नांगिया आपुलिया । विंचू करी गुदगुलिया । तरी साचा बोली बोलिया । बोलती ते ॥ २९० ॥

jarī nāṃgiyā āpuliyā | viṃcū karī gudaguliyā | tarī sācā bolī boliyā | bolatī te || 290 ||

आपानाचेनि तोंडें । जरी सुगंधा येणें घडे । तरी सत्य तयां जोडे । आसुरांतें ॥ २९१ ॥

āpānāceni toṃḍeṃ | jarī sugaṃdhā yeṇeṃ ghaḍe | tarī satya tayāṃ joḍe | āsurāṃteṃ || 291 ||

ऐसें ते न करितां कांहीं । आंगेंचि वोखटे पाहीं । आतां बोलती ते नवाई । सांगिजैल ॥ २९२ ॥

aiseṃ te na karitāṃ kāṃhīṃ | āṃgeṃci vokhaṭe pāhīṃ | ātāṃ bolatī te navāī | sāṃgijaila || 292 ||

एऱ्हवीं करेयाच्या ठायीं चांग । तें तयासि कैचें नीट आंग । तैसा आसुरांचा प्रसंग । प्रसंगें परीस ॥ २९३ ॥

eऱhavīṃ kareyācyā ṭhāyīṃ cāṃga | teṃ tayāsi kaiceṃ nīṭa āṃga | taisā āsurāṃcā prasaṃga | prasaṃgeṃ parīsa || 293 ||

उधवणीचें जेवीं तोंड । उभळी धुंवाचे उभड । हें जाणिजे तेवीं उघड । सांगों ते बोल ॥ २९४ ॥

udhavaṇīceṃ jevīṃ toṃḍa | ubhaḷī dhuṃvāce ubhaḍa | heṃ jāṇije tevīṃ ughaḍa | sāṃgoṃ te bola || 294 ||

तरी विश्व हा अनादि ठावो । येथ नियंता ईश्वररावो । चावडिये न्यावो अन्यावो । निवडी वेदु ॥ २९५ ॥

tarī viśva hā anādi ṭhāvo | yetha niyaṃtā īśvararāvo | cāvaḍiye nyāvo anyāvo | nivaḍī vedu || 295 ||

वेदीं अन्यायीं पडे । तो निरयभोगें दंडे । सन्यायी तो सुरवाडें । स्वर्गीं जिये ॥ २९६ ॥

vedīṃ anyāyīṃ paḍe | to nirayabhogeṃ daṃḍe | sanyāyī to suravāḍeṃ | svargīṃ jiye || 296 ||

ऐसी हे विश्वव्यवस्था । अनादि जे पार्था । इयेतें म्हणती ते वृथा । अवघेंचि हें ॥ २९७ ॥

aisī he viśvavyavasthā | anādi je pārthā | iyeteṃ mhaṇatī te vṛthā | avagheṃci heṃ || 297 ||

यज्ञमूढ ठकिले यागीं । देवपिसें प्रतिमालिंगीं । नागविले भगवे योगी । समाधिभ्रमें ॥ २९८ ॥

yajñamūḍha ṭhakile yāgīṃ | devapiseṃ pratimāliṃgīṃ | nāgavile bhagave yogī | samādhibhrameṃ || 298 ||

येथ आपुलेनि बळें । भोगिजे जें जें वेंटाळें । हें वांचोनि वेगळें । पुण्य आहे ? ॥ २९९ ॥

yetha āpuleni baḷeṃ | bhogije jeṃ jeṃ veṃṭāḷeṃ | heṃ vāṃconi vegaḷeṃ | puṇya āhe ? || 299 ||

ना अशक्तपणें आंगिकें । वेगळवेंटाळीं न टकें । ऐसा गादिजेवीण विषयसुखें । तेंचि पाप ॥ ३०० ॥

nā aśaktapaṇeṃ āṃgikeṃ | vegaḷaveṃṭāḷīṃ na ṭakeṃ | aisā gādijevīṇa viṣayasukheṃ | teṃci pāpa || 300 ||

प्राण घेपती संपन्नांचे । ते पाप जरी साचें । तरी सर्वस्व हाता ये तयांचें । हें पुण्यफळ कीं ? ॥ ३०१ ॥

prāṇa ghepatī saṃpannāṃce | te pāpa jarī sāceṃ | tarī sarvasva hātā ye tayāṃceṃ | heṃ puṇyaphaḷa kīṃ ? || 301 ||

बळी अबळातें खाय । हेंचि बाधित जरी होय । तरी मासयां कां न होय । निसंतान ? ॥ ३०२ ॥

baḷī abaḷāteṃ khāya | heṃci bādhita jarī hoya | tarī māsayāṃ kāṃ na hoya | nisaṃtāna ? || 302 ||

आणि कुळें शोधूनि दोन्ही । कुमारेंचि शुभलग्नीं । मेळवीजती प्रजासाधनीं । हेतु जरी ॥ ३०३ ॥

āṇi kuḷeṃ śodhūni donhī | kumāreṃci śubhalagnīṃ | meḷavījatī prajāsādhanīṃ | hetu jarī || 303 ||

तरी पशुपक्षादि जाती । जया मिती नाहीं संतती । तयां कोणें प्रतिपत्तीं । विवाह केले ? ॥ ३०४ ॥

tarī paśupakṣādi jātī | jayā mitī nāhīṃ saṃtatī | tayāṃ koṇeṃ pratipattīṃ | vivāha kele ? || 304 ||

चोरियेचें धन आलें । तरी तें कोणासि विष जालें ? । वालभें परद्वार केलें । कोढी कोणी होय ? ॥ ३०५ ॥

coriyeceṃ dhana āleṃ | tarī teṃ koṇāsi viṣa jāleṃ ? | vālabheṃ paradvāra keleṃ | koḍhī koṇī hoya ? || 305 ||

म्हणौनि देवो गोसांवी । तो धर्माधर्मु भोगवी । आणि परत्राच्या गांवीं । करी तो भोगी ॥ ३०६ ॥

mhaṇauni devo gosāṃvī | to dharmādharmu bhogavī | āṇi paratrācyā gāṃvīṃ | karī to bhogī || 306 ||

परी परत्र ना देवो । न दिसे म्हणौनि तें वावो । आणि कर्ता निमे मा ठावो । भोग्यासि कवणु ? ॥ ३०७ ॥

parī paratra nā devo | na dise mhaṇauni teṃ vāvo | āṇi kartā nime mā ṭhāvo | bhogyāsi kavaṇu ? || 307 ||

येथ उर्वशिया इंद्र सुखी । जैसा कां स्वर्गलोकीं । तैसाचि कृमिही नरकीं । लोळतु श्लाघे ॥ ३०८ ॥

yetha urvaśiyā iṃdra sukhī | jaisā kāṃ svargalokīṃ | taisāci kṛmihī narakīṃ | loḷatu ślāghe || 308 ||

म्हणौनि नरक स्वर्गु । नव्हे पापपुण्यभागु । जे दोहीं ठायीं सुखभोगु । कामाचाचि तो ॥ ३०९ ॥

mhaṇauni naraka svargu | navhe pāpapuṇyabhāgu | je dohīṃ ṭhāyīṃ sukhabhogu | kāmācāci to || 309 ||

याकारणें कामें । स्त्रीपुरुषयुग्में । मिळती तेथ जन्मे । आघवें जग ॥ ३१० ॥

yākāraṇeṃ kāmeṃ | strīpuruṣayugmeṃ | miḷatī tetha janme | āghaveṃ jaga || 310 ||

आणि जें जें अभिलाषें । स्वार्थालागीं हें पोषे । पाठीं परस्परद्वेषें । कामचि नाशी ॥ ३११ ॥

āṇi jeṃ jeṃ abhilāṣeṃ | svārthālāgīṃ heṃ poṣe | pāṭhīṃ parasparadveṣeṃ | kāmaci nāśī || 311 ||

एवं कामावांचूनि कांहीं । जगा मूळचि आन नाहीं । ऐसें बोलती पाहीं । आसुर गा ते ॥ ३१२ ॥

evaṃ kāmāvāṃcūni kāṃhīṃ | jagā mūḷaci āna nāhīṃ | aiseṃ bolatī pāhīṃ | āsura gā te || 312 ||

आतां असो हें किडाळ । बोली न करूं पघळ । सांगतांचि सफोल । होतसे वाचा ॥ ३१३ ॥

ātāṃ aso heṃ kiḍāḷa | bolī na karūṃ paghaḷa | sāṃgatāṃci saphola | hotase vācā || 313 ||

आणि ईश्वराचिया खंती । नुसधियाचि करिती चांथी । हेंही नाहीं चित्तीं । निश्चयो एकु ॥ ३१४ ॥

āṇi īśvarāciyā khaṃtī | nusadhiyāci karitī cāṃthī | heṃhī nāhīṃ cittīṃ | niścayo eku || 314 ||

किंबहुना उघड । आंगी लाऊनियां पाखांड । नास्तिकपणाचें हाड । रोंविलें जीवीं ॥ ३१५ ॥

kiṃbahunā ughaḍa | āṃgī lāūniyāṃ pākhāṃḍa | nāstikapaṇāceṃ hāḍa | roṃvileṃ jīvīṃ || 315 ||

ते वेळीं स्वर्गालागीं आदरु । कां नरकाचा अडदरु । या वासनांचा अंकुरु । जळोनि गेला ॥ ३१६ ॥

te veḷīṃ svargālāgīṃ ādaru | kāṃ narakācā aḍadaru | yā vāsanāṃcā aṃkuru | jaḷoni gelā || 316 ||

मग केवळ ये देहखोडां । अमेध्योदकाचा बुडबुडा । विषयपंकीं सुहाडा । बुडाले गा ॥ ३१७ ॥

maga kevaḷa ye dehakhoḍāṃ | amedhyodakācā buḍabuḍā | viṣayapaṃkīṃ suhāḍā | buḍāle gā || 317 ||

जैं आटावें होती जळचर । तैं डोहीं मिळतीं ढीवर । कां पडावें होय शरीर । तैं रोगा उदयो ॥ ३१८ ॥

jaiṃ āṭāveṃ hotī jaḷacara | taiṃ ḍohīṃ miḷatīṃ ḍhīvara | kāṃ paḍāveṃ hoya śarīra | taiṃ rogā udayo || 318 ||

उदैजणें केतूचें जैसें । विश्वा अनिष्टोद्देशें । जन्मती ते तैसे । लोकां आटूं ॥ ३१९ ॥

udaijaṇeṃ ketūceṃ jaiseṃ | viśvā aniṣṭoddeśeṃ | janmatī te taise | lokāṃ āṭūṃ || 319 ||

विरूढलिया अशुभ । फुटती तैं ते कोंभ । पापाचे कीर्तिस्तंभ । चालते ते ॥ ३२० ॥

virūḍhaliyā aśubha | phuṭatī taiṃ te koṃbha | pāpāce kīrtistaṃbha | cālate te || 320 ||

आणि मागांपुढां जाळणें । वांचूनि आगी कांहीं नेणें । तैसें विरुद्धचि एक करणें । भलतेयां ॥ ३२१ ॥

āṇi māgāṃpuḍhāṃ jāḷaṇeṃ | vāṃcūni āgī kāṃhīṃ neṇeṃ | taiseṃ viruddhaci eka karaṇeṃ | bhalateyāṃ || 321 ||

परी तेंचि गा करणें । आदरिती संभ्रमें जेणें । तो आइक पार्था म्हणे । श्रीनिवासु ॥ ३२२ ॥

parī teṃci gā karaṇeṃ | ādaritī saṃbhrameṃ jeṇeṃ | to āika pārthā mhaṇe | śrīnivāsu || 322 ||

तरी जाळ पाणियें न भरे । आगी इंधन न पुरे । तयां दुर्भरांचिये धुरे । भुकाळु जो ॥ ३२३ ॥

tarī jāḷa pāṇiyeṃ na bhare | āgī iṃdhana na pure | tayāṃ durbharāṃciye dhure | bhukāḷu jo || 323 ||

तया कामाचा वोलावा । जीवीं धरुनिया पांडवा । दंभमानाचा मेळावा । मेळविती ॥ ३२४ ॥

tayā kāmācā volāvā | jīvīṃ dharuniyā pāṃḍavā | daṃbhamānācā meḷāvā | meḷavitī || 324 ||

मातलिया कुंजरा । आगळी जाली मदिरा । तैसा मदाचा ताठा तंव जरा । चढतां आंगीं ॥ ३२५ ॥

mātaliyā kuṃjarā | āgaḷī jālī madirā | taisā madācā tāṭhā taṃva jarā | caḍhatāṃ āṃgīṃ || 325 ||

आणि आग्रहा तोचि ठावो । वरी मौढ्याऐसा सावावो । मग काय वानूं निर्वाहो । निश्चयाचा ॥ ३२६ ॥

āṇi āgrahā toci ṭhāvo | varī mauḍhyāaisā sāvāvo | maga kāya vānūṃ nirvāho | niścayācā || 326 ||

जिहीं परोपतापु घडे । परावा जीवु रगडे । तिहीं कर्मीं होऊनि गाढे । जन्मवृत्ती ॥ ३२७ ॥

jihīṃ paropatāpu ghaḍe | parāvā jīvu ragaḍe | tihīṃ karmīṃ hoūni gāḍhe | janmavṛttī || 327 ||

मग आपुलें केलें फोकारिती । आणि जगातें धिक्कारिती । दाहीं दिशीं पसरिती । स्पृहाजाळ ॥ ३२८ ॥

maga āpuleṃ keleṃ phokāritī | āṇi jagāteṃ dhikkāritī | dāhīṃ diśīṃ pasaritī | spṛhājāḷa || 328 ||

ऐसेनि गा आटोपें । थोरियें आणती पापें । धर्मधेनु खुरपें । सुटलें जैसें ॥ ३२९ ॥

aiseni gā āṭopeṃ | thoriyeṃ āṇatī pāpeṃ | dharmadhenu khurapeṃ | suṭaleṃ jaiseṃ || 329 ||

याचि एका आयती । तयाचिया कर्मप्रवृत्ती । आणि जिणियाही परौती । वाहती चिंता ॥ ३३० ॥

yāci ekā āyatī | tayāciyā karmapravṛttī | āṇi jiṇiyāhī parautī | vāhatī ciṃtā || 330 ||

पाताळाहूनि निम्न । जियेचिये उंचीये सानें गगन । जें पाहातां त्रिभुवन । अणुही नोहे ॥ ३३१ ॥

pātāḷāhūni nimna | jiyeciye uṃcīye sāneṃ gagana | jeṃ pāhātāṃ tribhuvana | aṇuhī nohe || 331 ||

ते योगपटाची मवणी । जीवीं अनियम चिंतवणी । जे सांडूं नेणें मरणीं । वल्लभा जैसी ॥ ३३२ ॥

te yogapaṭācī mavaṇī | jīvīṃ aniyama ciṃtavaṇī | je sāṃḍūṃ neṇeṃ maraṇīṃ | vallabhā jaisī || 332 ||

तैसी चिंता अपार । वाढविती निरंतर । जीवीं सूनि असार । विषयादिक ॥ ३३३ ॥

taisī ciṃtā apāra | vāḍhavitī niraṃtara | jīvīṃ sūni asāra | viṣayādika || 333 ||

स्त्रिया गाइलें आइकावें । स्त्रीरूप डोळां देखावें । सर्वेंद्रियें आलिंगावें । स्त्रियेतेंचि ॥ ३३४ ॥

striyā gāileṃ āikāveṃ | strīrūpa ḍoḷāṃ dekhāveṃ | sarveṃdriyeṃ āliṃgāveṃ | striyeteṃci || 334 ||

कुरवंडी कीजे अमृतें । ऐसें सुख स्त्रियेपरौतें । नाहींचि म्हणौनि चित्तें । निश्चयो केला ॥ ३३५ ॥

kuravaṃḍī kīje amṛteṃ | aiseṃ sukha striyeparauteṃ | nāhīṃci mhaṇauni citteṃ | niścayo kelā || 335 ||

मग तयाचि स्त्रीभोगा- । लागीं पाताळ स्वर्गा । धांवती दिग्विभागा । परौतेही ॥ ३३६ ॥

maga tayāci strībhogā- | lāgīṃ pātāḷa svargā | dhāṃvatī digvibhāgā | parautehī || 336 ||

आमिषकवळु थोरी आशा । न विचारितां गिळी मासा । तैसें कीजे विषयाशा । तयांसि गा ॥ ३३७ ॥

āmiṣakavaḷu thorī āśā | na vicāritāṃ giḷī māsā | taiseṃ kīje viṣayāśā | tayāṃsi gā || 337 ||

वांछित तंव न पवती । मग कोरडियेचि आशेची संतती । वाढऊं वाढऊं होती । कोशकिडे ॥ ३३८ ॥

vāṃchita taṃva na pavatī | maga koraḍiyeci āśecī saṃtatī | vāḍhaūṃ vāḍhaūṃ hotī | kośakiḍe || 338 ||

आणि पसरिला अभिलाषु । अपूर्णु होय तोचि द्वेषु । एवं कामक्रोधांहूनि अधिकु । पुरुषार्थु नाहीं ॥ ३३९ ॥

āṇi pasarilā abhilāṣu | apūrṇu hoya toci dveṣu | evaṃ kāmakrodhāṃhūni adhiku | puruṣārthu nāhīṃ || 339 ||

दिहा खोलणें रात्रीं जागोवा । ठाणांतरीयां जैसा पांडवा । अहोरात्रींही विसांवा । भेटेचिना ॥ ३४० ॥

dihā kholaṇeṃ rātrīṃ jāgovā | ṭhāṇāṃtarīyāṃ jaisā pāṃḍavā | ahorātrīṃhī visāṃvā | bheṭecinā || 340 ||

तैसें उंचौनि लोटिलें कामें । नेहटती क्रोधाचिये ढेमे । तरी रागद्वेष प्रेमें । न माती केंही ॥ ३४१ ॥

taiseṃ uṃcauni loṭileṃ kāmeṃ | nehaṭatī krodhāciye ḍheme | tarī rāgadveṣa premeṃ | na mātī keṃhī || 341 ||

तेवींचि जीवींचिया हांवा । विषयवासनांचा मेळावा । केला तरी भोगावा । अर्थें कीं ना ? ॥ ३४२ ॥

tevīṃci jīvīṃciyā hāṃvā | viṣayavāsanāṃcā meḷāvā | kelā tarī bhogāvā | artheṃ kīṃ nā ? || 342 ||

म्हणौनि भोगावयाजोगा । पुरता अर्थु पैं गा । आणावया जगा । झोंबती सैरा ॥ ३४३ ॥

mhaṇauni bhogāvayājogā | puratā arthu paiṃ gā | āṇāvayā jagā | jhoṃbatī sairā || 343 ||

एकातें साधूनि मारिती । एकाचि सर्वस्वें हरिती । एकालागीं उभारिती । अपाययंत्रें ॥ ३४४ ॥

ekāteṃ sādhūni māritī | ekāci sarvasveṃ haritī | ekālāgīṃ ubhāritī | apāyayaṃtreṃ || 344 ||

पाशिकें पोतीं वागुरा । सुणीं ससाणें चिकाटी खोंचारा । घेऊनि निघती डोंगरा । पारधी जैसें ॥ ३४५ ॥

pāśikeṃ potīṃ vāgurā | suṇīṃ sasāṇeṃ cikāṭī khoṃcārā | gheūni nighatī ḍoṃgarā | pāradhī jaiseṃ || 345 ||

ते पोसावया पोट । मारूनि प्राणियांचे संघाट । आणिती ऐसें निकृष्ट । तेंही करिती ॥ ३४६ ॥

te posāvayā poṭa | mārūni prāṇiyāṃce saṃghāṭa | āṇitī aiseṃ nikṛṣṭa | teṃhī karitī || 346 ||

परप्राणघातें । मेळविती वित्तें । मिळाल्या चित्तें । तोषणें कैसें ॥ ३४७ ॥

paraprāṇaghāteṃ | meḷavitī vitteṃ | miḷālyā citteṃ | toṣaṇeṃ kaiseṃ || 347 ||

म्हणे आजि मियां । संपत्ति बहुतेकांचिया । आपुल्या हातीं केलिया । धन्यु ना मी ? ॥ ३४८ ॥

mhaṇe āji miyāṃ | saṃpatti bahutekāṃciyā | āpulyā hātīṃ keliyā | dhanyu nā mī ? || 348 ||

ऐसा श्लाघों जंव जाये । तंव मन आणीकही वाहे । सवेंचि म्हणे पाहे । आणिकांचेंही आणूं ॥ ३४९ ॥

aisā ślāghoṃ jaṃva jāye | taṃva mana āṇīkahī vāhe | saveṃci mhaṇe pāhe | āṇikāṃceṃhī āṇūṃ || 349 ||

हें जेतुलें असे जोडिलें । तयाचेनि भांडवलें । लाभा घेईन उरलें । चराचर हें ॥ ३५० ॥

heṃ jetuleṃ ase joḍileṃ | tayāceni bhāṃḍavaleṃ | lābhā gheīna uraleṃ | carācara heṃ || 350 ||

ऐसेनि धना विश्वाचिया । मीचि होईन स्वामिया । मग दिठी पडे तया । उरों नेदी ॥ ३५१ ॥

aiseni dhanā viśvāciyā | mīci hoīna svāmiyā | maga diṭhī paḍe tayā | uroṃ nedī || 351 ||

हे मारिले वैरी थोडे । आणीकही साधीन गाढे । मग नांदेन पवाडें । येकलाचि मी ॥ ३५२ ॥

he mārile vairī thoḍe | āṇīkahī sādhīna gāḍhe | maga nāṃdena pavāḍeṃ | yekalāci mī || 352 ||

मग माझी होतील कामारीं । तियेंवांचूनि येरें मारीं । किंबहुना चराचरीं । ईश्वरु तो मी ॥ ३५३ ॥

maga mājhī hotīla kāmārīṃ | tiyeṃvāṃcūni yereṃ mārīṃ | kiṃbahunā carācarīṃ | īśvaru to mī || 353 ||

मी भोगभूमीचा रावो । आजि सर्वसुखासी ठावो । म्हणौनि इंद्रुही वावो । मातें पाहुनि ॥ ३५४ ॥

mī bhogabhūmīcā rāvo | āji sarvasukhāsī ṭhāvo | mhaṇauni iṃdruhī vāvo | māteṃ pāhuni || 354 ||

मी मनें वाचा देहें । करीं ते कैसें नोहे । कें मजवांचूनि आहे । आज्ञासिद्ध आन ? ॥ ३५५ ॥

mī maneṃ vācā deheṃ | karīṃ te kaiseṃ nohe | keṃ majavāṃcūni āhe | ājñāsiddha āna ? || 355 ||

तंवचि बळिया काळु । जंव न दिसें मी अतुर्बळु । सुखाचा कीर निखिळु । रासिवा मीचि ॥ ३५६ ॥

taṃvaci baḷiyā kāḷu | jaṃva na diseṃ mī aturbaḷu | sukhācā kīra nikhiḷu | rāsivā mīci || 356 ||

कुबेरु आथिला होये । परी तो नेणें माझी सोये । संपत्ती मजसम नव्हे । श्रीनाथाही ॥ ३५७ ॥

kuberu āthilā hoye | parī to neṇeṃ mājhī soye | saṃpattī majasama navhe | śrīnāthāhī || 357 ||

माझिया कुळाचा उजाळू । कां जातिगोतांचा मेळू । पाहतां ब्रह्माही हळू । उणाचि दिसे ॥ ३५८ ॥

mājhiyā kuḷācā ujāḷū | kāṃ jātigotāṃcā meḷū | pāhatāṃ brahmāhī haḷū | uṇāci dise || 358 ||

म्हणौनि मिरविती नांवें । वायां ईश्वरादि आघवे । नाहीं मजसीं सरी पावे । ऐसें कोण्ही ॥ ३५९ ॥

mhaṇauni miravitī nāṃveṃ | vāyāṃ īśvarādi āghave | nāhīṃ majasīṃ sarī pāve | aiseṃ koṇhī || 359 ||

आतां लोपला अभिचारु । तया करीन मी जीर्णोद्धारु । प्रतिष्ठीन परमारु । यागवरी ॥ ३६० ॥

ātāṃ lopalā abhicāru | tayā karīna mī jīrṇoddhāru | pratiṣṭhīna paramāru | yāgavarī || 360 ||

मातें गाती वानिती । नटनाचें रिझविती । तयां देईन मागती । ते ते वस्तु ॥ ३६१ ॥

māteṃ gātī vānitī | naṭanāceṃ rijhavitī | tayāṃ deīna māgatī | te te vastu || 361 ||

माजिरा अन्नपानीं । प्रमदांच्या आलिंगनीं । मी होईन त्रिभुवनीं । आनंदाकारु ॥ ३६२ ॥

mājirā annapānīṃ | pramadāṃcyā āliṃganīṃ | mī hoīna tribhuvanīṃ | ānaṃdākāru || 362 ||

काय बहु सांगों ऐसें । ते आसुरीप्रकृती पिसें । तुरंबिती असोसें । गगनौळें तियें ॥ ३६३ ॥

kāya bahu sāṃgoṃ aiseṃ | te āsurīprakṛtī piseṃ | turaṃbitī asoseṃ | gaganauḷeṃ tiyeṃ || 363 ||

ज्वराचेनि आटोपें । रोगी भलतैसें जल्पे । चावळती संकल्पें । जाण ते तैसें ॥ ३६४ ॥

jvarāceni āṭopeṃ | rogī bhalataiseṃ jalpe | cāvaḷatī saṃkalpeṃ | jāṇa te taiseṃ || 364 ||

अज्ञान आतुले धुळी । म्हणौनि आशा वाहटुळी । भोवंडीजती अंतराळीं । मनोरथांच्या ॥ ३६५ ॥

ajñāna ātule dhuḷī | mhaṇauni āśā vāhaṭuḷī | bhovaṃḍījatī aṃtarāḷīṃ | manorathāṃcyā || 365 ||

अनियम आषाढ मेघ । कां समुद्रोर्मी अभंग । तैसे कामिती अनेग । अखंड काम ॥ ३६६ ॥

aniyama āṣāḍha megha | kāṃ samudrormī abhaṃga | taise kāmitī anega | akhaṃḍa kāma || 366 ||

मग पैं कामनाचि तया । जीवीं जाल्या वेलरिया । वोरपिली कांटिया । कमळें जैसीं ॥ ३६७ ॥

maga paiṃ kāmanāci tayā | jīvīṃ jālyā velariyā | vorapilī kāṃṭiyā | kamaḷeṃ jaisīṃ || 367 ||

कां पाषाणाचिया माथां । हांडी फुटली पार्था । जीवीं तैसें सर्वथा । कुटके जाले ॥ ३६८ ॥

kāṃ pāṣāṇāciyā māthāṃ | hāṃḍī phuṭalī pārthā | jīvīṃ taiseṃ sarvathā | kuṭake jāle || 368 ||

तेव्हां चढतिये रजनी । तमाची होय पुरवणी । तैसा मोहो अंतःकरणीं । वाढोंचि लागे ॥ ३६९ ॥

tevhāṃ caḍhatiye rajanī | tamācī hoya puravaṇī | taisā moho aṃtaḥkaraṇīṃ | vāḍhoṃci lāge || 369 ||

आणि वाढे जंव जंव मोहो । तंव तंव विषयीं रोहो । विषय तेथ ठावो । पातकासी ॥ ३७० ॥

āṇi vāḍhe jaṃva jaṃva moho | taṃva taṃva viṣayīṃ roho | viṣaya tetha ṭhāvo | pātakāsī || 370 ||

पापें आपलेनि थांवें । जंव करिती मेळावे । तंव जितांचि आघवे । येती नरकां ॥ ३७१ ॥

pāpeṃ āpaleni thāṃveṃ | jaṃva karitī meḷāve | taṃva jitāṃci āghave | yetī narakāṃ || 371 ||

म्हणौनि गा सुमती । जे कुमनोरथां पाळिती । ते आसुर येती वस्ती । तया ठाया ॥ ३७२ ॥

mhaṇauni gā sumatī | je kumanorathāṃ pāḷitī | te āsura yetī vastī | tayā ṭhāyā || 372 ||

जेथ असिपत्रतरुवर । खदिरांगाराचे डोंगर । तातला तेलीं सागर । उतताती ॥ ३७३ ॥

jetha asipatrataruvara | khadirāṃgārāce ḍoṃgara | tātalā telīṃ sāgara | utatātī || 373 ||

जेथ यातनांची श्रेणी । हे नित्य नवी यमजाचणी । पडती तिये दारुणीं । नरकलोकीं ॥ ३७४ ॥

jetha yātanāṃcī śreṇī | he nitya navī yamajācaṇī | paḍatī tiye dāruṇīṃ | narakalokīṃ || 374 ||

ऐसे नरकाचिये शेले । भागीं जे जे जन्मले । तेही देखों भुलले । यजिती यागीं ॥ ३७५ ॥

aise narakāciye śele | bhāgīṃ je je janmale | tehī dekhoṃ bhulale | yajitī yāgīṃ || 375 ||

एऱ्हवीं यागादिक क्रिया । आहाण तेचि धनंजया । परी विफळती आचरोनियां । नाटकी जैसी ॥ ३७६ ॥

eऱhavīṃ yāgādika kriyā | āhāṇa teci dhanaṃjayā | parī viphaḷatī ācaroniyāṃ | nāṭakī jaisī || 376 ||

वल्लभाचिया उजरिया । आपणयाप्रति कुस्त्रिया । जोडोनि तोषिती जैसियां । अहेवपणें ॥ ३७७ ॥

vallabhāciyā ujariyā | āpaṇayāprati kustriyā | joḍoni toṣitī jaisiyāṃ | ahevapaṇeṃ || 377 ||

तैसें आपणयां आपण । मानितां महंतपण । फुगती असाधारण । गर्वें तेणें ॥ ३७८ ॥

taiseṃ āpaṇayāṃ āpaṇa | mānitāṃ mahaṃtapaṇa | phugatī asādhāraṇa | garveṃ teṇeṃ || 378 ||

मग लवों नेणती कैसे । आटिवा लोहाचे खांब जैसे । कां उधवले आकाशें । शिळाराशी ॥ ३७९ ॥

maga lavoṃ neṇatī kaise | āṭivā lohāce khāṃba jaise | kāṃ udhavale ākāśeṃ | śiḷārāśī || 379 ||

तैसें आपुलिये बरवे । आपणचि रिझतां जीवें । तृणाहीहूनि आघवें । मानिती नीच ॥ ३८० ॥

taiseṃ āpuliye barave | āpaṇaci rijhatāṃ jīveṃ | tṛṇāhīhūni āghaveṃ | mānitī nīca || 380 ||

वरी धनाचिया मदिरा । माजूनि धनुर्धरा । कृत्याकृत्यविचारा । सवतें केलें ॥ ३८१ ॥

varī dhanāciyā madirā | mājūni dhanurdharā | kṛtyākṛtyavicārā | savateṃ keleṃ || 381 ||

जया आंगीं आयती ऐसी । तेथ यज्ञाची गोठी कायसी । तरी काय काय पिसीं । न करिती गा ? ॥ ३८२ ॥

jayā āṃgīṃ āyatī aisī | tetha yajñācī goṭhī kāyasī | tarī kāya kāya pisīṃ | na karitī gā ? || 382 ||

म्हणौनि कोणे एके वेळे । मौढ्यमद्याचेनि बळें । यागाचींही टवाळें । आदरिती ॥ ३८३ ॥

mhaṇauni koṇe eke veḷe | mauḍhyamadyāceni baḷeṃ | yāgācīṃhī ṭavāḷeṃ | ādaritī || 383 ||

ना कुंड मंडप वेदी । ना उचित साधनसमृद्धी । आणि तयांसी तंव विधी । द्वंद्वचि सदा ॥ ३८४ ॥

nā kuṃḍa maṃḍapa vedī | nā ucita sādhanasamṛddhī | āṇi tayāṃsī taṃva vidhī | dvaṃdvaci sadā || 384 ||

देवां ब्राह्मणांचेनि नांवें । आडवारेनहि नोहावें । ऐसें आथी तेथ यावें । लागे कवणा ? ॥ ३८५ ॥

devāṃ brāhmaṇāṃceni nāṃveṃ | āḍavārenahi nohāveṃ | aiseṃ āthī tetha yāveṃ | lāge kavaṇā ? || 385 ||

पैं वासरुवाचा भोकसा । गाईपुढें ठेवूनि जैसा । उगाणा घेती क्षीररसा । बुद्धिवंत ॥ ३८६ ॥

paiṃ vāsaruvācā bhokasā | gāīpuḍheṃ ṭhevūni jaisā | ugāṇā ghetī kṣīrarasā | buddhivaṃta || 386 ||

तैसें यागाचेनि नांवें । जग वाऊनि हांवें । नागविती आघवें । अहेरावारी ॥ ३८७ ॥

taiseṃ yāgāceni nāṃveṃ | jaga vāūni hāṃveṃ | nāgavitī āghaveṃ | aherāvārī || 387 ||

ऐशा कांहीं आपुलिया । होमिती जे उजरिया । तेणें कामिती प्राणिया । सर्वनाशु ॥ ३८८ ॥

aiśā kāṃhīṃ āpuliyā | homitī je ujariyā | teṇeṃ kāmitī prāṇiyā | sarvanāśu || 388 ||

मग पुढां भेरी निशाण । लाउनी ते दीक्षितपण । जगीं फोकारिती आण । वावो वावो ॥ ३८९ ॥

maga puḍhāṃ bherī niśāṇa | lāunī te dīkṣitapaṇa | jagīṃ phokāritī āṇa | vāvo vāvo || 389 ||

तेव्हां महत्त्वें तेणें अधमा । गर्वा चढे महिमा । जैसे लेवे दिधले तमा । काजळाचे ॥ ३९० ॥

tevhāṃ mahattveṃ teṇeṃ adhamā | garvā caḍhe mahimā | jaise leve didhale tamā | kājaḷāce || 390 ||

तैसें मौढ्य घणावे । औद्धत्य उंचावे । अहंकारु दुणावे । अविवेकुही ॥ ३९१ ॥

taiseṃ mauḍhya ghaṇāve | auddhatya uṃcāve | ahaṃkāru duṇāve | avivekuhī || 391 ||

मग दुजयाची भाष । नुरवावया निःशेष । बळीयेपणा अधिक । होय बळ ॥ ३९२ ॥

maga dujayācī bhāṣa | nuravāvayā niḥśeṣa | baḷīyepaṇā adhika | hoya baḷa || 392 ||

ऐसा अहंकार बळा । जालिया एकवळा । दर्पसागरु मर्यादवेळा । सांडूनि उते ॥ ३९३ ॥

aisā ahaṃkāra baḷā | jāliyā ekavaḷā | darpasāgaru maryādaveḷā | sāṃḍūni ute || 393 ||

मग वोसंडिलेनि दर्पें । कामाही पित्त कुरुपे । तया धगीं सैंघ पळिपे । क्रोधाग्नि तो ॥ ३९४ ॥

maga vosaṃḍileni darpeṃ | kāmāhī pitta kurupe | tayā dhagīṃ saiṃgha paḷipe | krodhāgni to || 394 ||

तेथ उन्हाळा आगी खरमरा । तेलातुपाचिया कोठारा । लागला आणि वारा । सुटला जैसा ॥ ३९५ ॥

tetha unhāḷā āgī kharamarā | telātupāciyā koṭhārā | lāgalā āṇi vārā | suṭalā jaisā || 395 ||

तैसा अहंकारु बळा आला । दर्पु कामक्रोधीं गूढला । या दोहींचा मेळु जाला । जयांच्या ठायीं ॥ ३९६ ॥

taisā ahaṃkāru baḷā ālā | darpu kāmakrodhīṃ gūḍhalā | yā dohīṃcā meḷu jālā | jayāṃcyā ṭhāyīṃ || 396 ||

ते आपुलिया सवेशा । मग कोणी कोणी हिंसा । या प्राणियांते वीरेशा । न साधती गा ? ॥ ३९७ ॥

te āpuliyā saveśā | maga koṇī koṇī hiṃsā | yā prāṇiyāṃte vīreśā | na sādhatī gā ? || 397 ||

पहिलें तंव धनुर्धरा । आपुलिया मांसरुधिरा । वेंचु करिती अभिचारा- । लागोनियां ॥ ३९८ ॥

pahileṃ taṃva dhanurdharā | āpuliyā māṃsarudhirā | veṃcu karitī abhicārā- | lāgoniyāṃ || 398 ||

तेथ जाळिती जियें देहें । यामाजीं जो मी आहें । तया आत्मया मज घाये । वाजती ते ॥ ३९९ ॥

tetha jāḷitī jiyeṃ deheṃ | yāmājīṃ jo mī āheṃ | tayā ātmayā maja ghāye | vājatī te || 399 ||

आणि अभिचारकीं तिहीं । उपद्रविजे जेतुलें कांहीं । तेथ चैतन्य मी पाहीं । सीणु पावे ॥ ४०० ॥

āṇi abhicārakīṃ tihīṃ | upadravije jetuleṃ kāṃhīṃ | tetha caitanya mī pāhīṃ | sīṇu pāve || 400 ||

आणि अभिचारावेगळें । विपायें जे अवगळें । तया टाकिती इटाळें । पैशून्याचीं ॥ ४०१ ॥

āṇi abhicārāvegaḷeṃ | vipāyeṃ je avagaḷeṃ | tayā ṭākitī iṭāḷeṃ | paiśūnyācīṃ || 401 ||

सती आणि सत्पुरुख । दानशीळ याज्ञिक । तपस्वी अलौकिक । संन्यासी जे ॥ ४०२ ॥

satī āṇi satpurukha | dānaśīḷa yājñika | tapasvī alaukika | saṃnyāsī je || 402 ||

कां भक्त हन महात्मे । इयें माझीं निजाचीं धामें । निर्वाळलीं होमधर्में । श्रौतादिकीं ॥ ४०३ ॥

kāṃ bhakta hana mahātme | iyeṃ mājhīṃ nijācīṃ dhāmeṃ | nirvāḷalīṃ homadharmeṃ | śrautādikīṃ || 403 ||

तयां द्वेषाचेनि काळकूटें । बासटोनि तिखटें । कुबोलांचीं सदटें । सूति कांडें ॥ ४०४ ॥

tayāṃ dveṣāceni kāḷakūṭeṃ | bāsaṭoni tikhaṭeṃ | kubolāṃcīṃ sadaṭeṃ | sūti kāṃḍeṃ || 404 ||

ऐसे आघवाचि परी । प्रवर्तले माझ्या वैरी । तयां पापियां जें मी करीं । तें आइक पां ॥ ४०५ ॥

aise āghavāci parī | pravartale mājhyā vairī | tayāṃ pāpiyāṃ jeṃ mī karīṃ | teṃ āika pāṃ || 405 ||

तरी मनुष्यदेहाचा तागा । घेऊनि रुसती जे जगा । ते पदवी हिरोनि पैं गा । ऐसे ठेवीं ॥ ४०६ ॥

tarī manuṣyadehācā tāgā | gheūni rusatī je jagā | te padavī hironi paiṃ gā | aise ṭhevīṃ || 406 ||

जे क्लेशगांवींचा उकरडा । भवपुरींचा पानवडा । ते तमोयोनि तयां मूढां । वृत्तीचि दें ॥ ४०७ ॥

je kleśagāṃvīṃcā ukaraḍā | bhavapurīṃcā pānavaḍā | te tamoyoni tayāṃ mūḍhāṃ | vṛttīci deṃ || 407 ||

मग आहाराचेनि नांवें । तृणही जेथ नुगवे । ते व्याघ्र वृश्चिक आडवे । तैसिये करीं ॥ ४०८ ॥

maga āhārāceni nāṃveṃ | tṛṇahī jetha nugave | te vyāghra vṛścika āḍave | taisiye karīṃ || 408 ||

तेथ क्षुधादुःखें बहुतें । तोडूनि खाती आपणयातें । मरमरों मागुतें । होतचि असती ॥ ४०९ ॥

tetha kṣudhāduḥkheṃ bahuteṃ | toḍūni khātī āpaṇayāteṃ | maramaroṃ māguteṃ | hotaci asatī || 409 ||

कां आपुला गरळजाळीं । जळिती आंगाची पेंदळी । ते सर्पचि करीं बिळीं । निरुंधला ॥ ४१० ॥

kāṃ āpulā garaḷajāḷīṃ | jaḷitī āṃgācī peṃdaḷī | te sarpaci karīṃ biḷīṃ | niruṃdhalā || 410 ||

परी घेतला श्वासु घापे । येतुलेनही मापें । विसांवा तयां नाटोपे । दुर्जनांसी ॥ ४११ ॥

parī ghetalā śvāsu ghāpe | yetulenahī māpeṃ | visāṃvā tayāṃ nāṭope | durjanāṃsī || 411 ||

ऐसेनि कल्पांचिया कोडी । गणितांही संख्या थोडी । तेतुला वेळु न काढी । क्लेशौनि तयां ॥ ४१२ ॥

aiseni kalpāṃciyā koḍī | gaṇitāṃhī saṃkhyā thoḍī | tetulā veḷu na kāḍhī | kleśauni tayāṃ || 412 ||

तरी तयांसी जेथ जाणें । तेथिंचें हें पहिलें पेणें । तें पावोनि येरें दारुणें । न होती दुःखें ॥ ४१३ ॥

tarī tayāṃsī jetha jāṇeṃ | tethiṃceṃ heṃ pahileṃ peṇeṃ | teṃ pāvoni yereṃ dāruṇeṃ | na hotī duḥkheṃ || 413 ||

हा ठायवरी । संपत्ति ते आसुरी । अधोगती अवधारीं । जोडिली तिहीं ॥ ४१४ ॥

hā ṭhāyavarī | saṃpatti te āsurī | adhogatī avadhārīṃ | joḍilī tihīṃ || 414 ||

पाठीं व्याघ्रादि तामसा । योनी तो अळुमाळु ऐसा ।

pāṭhīṃ vyāghrādi tāmasā | yonī to aḷumāḷu aisā |

देहाधाराचा उसासा । आथी जोही ॥ ४१५ ॥

dehādhārācā usāsā | āthī johī || 415 ||

तोही मी वोल्हावा हिरें । मग तमचि होती एकसरें । जेथे गेलें आंधारें । काळवंडैजे ॥ ४१६ ॥

tohī mī volhāvā hireṃ | maga tamaci hotī ekasareṃ | jethe geleṃ āṃdhāreṃ | kāḷavaṃḍaije || 416 ||

जयांची पापा चिळसी । नरक घेती विवसी । शीण जाय मूर्च्छी । सिणें जेणें ॥ ४१७ ॥

jayāṃcī pāpā ciḷasī | naraka ghetī vivasī | śīṇa jāya mūrcchī | siṇeṃ jeṇeṃ || 417 ||

मळु जेणें मैळे । तापु जेणें पोळे । जयाचेनि नांवें सळे । महाभय ॥ ४१८ ॥

maḷu jeṇeṃ maiḷe | tāpu jeṇeṃ poḷe | jayāceni nāṃveṃ saḷe | mahābhaya || 418 ||

पापा जयाचा कंटाळा । उपजे अमंगळ अमंगळा । विटाळुही विटाळा । बिहे जया ॥ ४१९ ॥

pāpā jayācā kaṃṭāḷā | upaje amaṃgaḷa amaṃgaḷā | viṭāḷuhī viṭāḷā | bihe jayā || 419 ||

ऐसें विश्वाचेया वोखटेया । अधम जे धनंजया । तें ते होती भोगूनियां । तामसा योनी ॥ ४२० ॥

aiseṃ viśvāceyā vokhaṭeyā | adhama je dhanaṃjayā | teṃ te hotī bhogūniyāṃ | tāmasā yonī || 420 ||

अहा सांगतां वाचा रडे । आठवितां मन खिरडे । कटारे मूर्खीं केवढे । जोडिले निरय ॥ ४२१ ॥

ahā sāṃgatāṃ vācā raḍe | āṭhavitāṃ mana khiraḍe | kaṭāre mūrkhīṃ kevaḍhe | joḍile niraya || 421 ||

कायिसया ते आसुर । संपत्ति पोषिती वाउर । जिया दिधलें घोर । पतन ऐसें ॥ ४२२ ॥

kāyisayā te āsura | saṃpatti poṣitī vāura | jiyā didhaleṃ ghora | patana aiseṃ || 422 ||

म्हणौनि तुवां धनुर्धरा । नोहावें गा तिया मोहरा । जेउता वासु आसुरा । संपत्तिवंता ॥ ४२३ ॥

mhaṇauni tuvāṃ dhanurdharā | nohāveṃ gā tiyā moharā | jeutā vāsu āsurā | saṃpattivaṃtā || 423 ||

आणि दंभादि दोष साही । हे संपूर्ण जयांच्या ठायीं । ते त्यजावे हें काई । म्हणों कीर ? ॥ ४२४ ॥

āṇi daṃbhādi doṣa sāhī | he saṃpūrṇa jayāṃcyā ṭhāyīṃ | te tyajāve heṃ kāī | mhaṇoṃ kīra ? || 424 ||

परी काम क्रोध लोभ । या तिहींचेंही थोंब । थांवे तेथें अशुभ । पिकलें जाण ॥ ४२५ ॥

parī kāma krodha lobha | yā tihīṃceṃhī thoṃba | thāṃve tetheṃ aśubha | pikaleṃ jāṇa || 425 ||

सर्व दुःखां आपुलिया । दर्शना धनंजया । पाढाऊ हे भलतया । दिधलें आहाती ॥ ४२६ ॥

sarva duḥkhāṃ āpuliyā | darśanā dhanaṃjayā | pāḍhāū he bhalatayā | didhaleṃ āhātī || 426 ||

कां पापियां नरकभोगीं । सुवावयालागीं जगीं । पातकांची दाटुगी । सभाचि हे ॥ ४२७ ॥

kāṃ pāpiyāṃ narakabhogīṃ | suvāvayālāgīṃ jagīṃ | pātakāṃcī dāṭugī | sabhāci he || 427 ||

ते रौरव गा तंवचिवरी । आइकिजती पटांतरीं । जंव हे तिन्ही अंतरीं । उठती ना ॥ ४२८ ॥

te raurava gā taṃvacivarī | āikijatī paṭāṃtarīṃ | jaṃva he tinhī aṃtarīṃ | uṭhatī nā || 428 ||

अपाय तिहीं आसलग । यातना इहीं सवंग । हाणी हाणी नोहे हे तिघ । हेचि हाणी ॥ ४२९ ॥

apāya tihīṃ āsalaga | yātanā ihīṃ savaṃga | hāṇī hāṇī nohe he tigha | heci hāṇī || 429 ||

काय बहु बोलों सुभटा । सांगितलिया निकृष्टा । नरकाचा दारवंटा । त्रिशंकु हा ॥ ४३० ॥

kāya bahu boloṃ subhaṭā | sāṃgitaliyā nikṛṣṭā | narakācā dāravaṃṭā | triśaṃku hā || 430 ||

या कामक्रोधलोभां- । माजीं जीवें जो होय उभा । तो निरयपुरीची सभा । सन्मानु पावे ॥ ४३१ ॥

yā kāmakrodhalobhāṃ- | mājīṃ jīveṃ jo hoya ubhā | to nirayapurīcī sabhā | sanmānu pāve || 431 ||

म्हणौनि पुढत पुढतीं किरीटी । हे कामादि दोष त्रिपुटी । त्यजावींचि गा वोखटी । आघवा विषयीं ॥ ४३२ ॥

mhaṇauni puḍhata puḍhatīṃ kirīṭī | he kāmādi doṣa tripuṭī | tyajāvīṃci gā vokhaṭī | āghavā viṣayīṃ || 432 ||

एतैर्विमुक्तः कौन्तेय तमोद्वारैस्त्रिभिर्नरः । आचरत्यात्मनः श्रेयस्ततो याति परां गतिम् २२॥

etairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ | ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim 22||

धर्मादिकां चौंही आंतु । पुरुषार्थाची तैंचि मातु । करावी जैं संघातु । सांडील हा ॥ ४३३ ॥

dharmādikāṃ cauṃhī āṃtu | puruṣārthācī taiṃci mātu | karāvī jaiṃ saṃghātu | sāṃḍīla hā || 433 ||

हे तिन्ही जीवीं जंव जागती । तंववरी निकियाची प्राप्ती । हे माझे कान नाइकती । देवोही म्हणे ॥ ४३४ ॥

he tinhī jīvīṃ jaṃva jāgatī | taṃvavarī nikiyācī prāptī | he mājhe kāna nāikatī | devohī mhaṇe || 434 ||

जया आपणपें पढिये । आत्मनाशा जो बिहे । तेणें न धरावी हे सोये । सावधु होईजे ॥ ४३५ ॥

jayā āpaṇapeṃ paḍhiye | ātmanāśā jo bihe | teṇeṃ na dharāvī he soye | sāvadhu hoīje || 435 ||

पोटीं बांधोनि पाषाण । समुद्रीं बाहीं आंगवण । कां जियावया जेवण । काळकूटाचें ॥ ४३६ ॥

poṭīṃ bāṃdhoni pāṣāṇa | samudrīṃ bāhīṃ āṃgavaṇa | kāṃ jiyāvayā jevaṇa | kāḷakūṭāceṃ || 436 ||

इहीं कामक्रोधलोभेंसी । कार्यसिद्धि जाण तैसी । म्हणौनि ठावोचि पुसीं । ययांचा गा ॥ ४३७ ॥

ihīṃ kāmakrodhalobheṃsī | kāryasiddhi jāṇa taisī | mhaṇauni ṭhāvoci pusīṃ | yayāṃcā gā || 437 ||

जैं कहीं अवचटें । हे तिकडी सांखळ तुटे । तैं सुखें आपुलिये वाटे । चालों लाभे ॥ ४३८ ॥

jaiṃ kahīṃ avacaṭeṃ | he tikaḍī sāṃkhaḷa tuṭe | taiṃ sukheṃ āpuliye vāṭe | cāloṃ lābhe || 438 ||

त्रिदोषीं सांडिलें शरीर । त्रिकुटीं फिटलिया नगर । त्रिदाह निमालिया अंतर । जैसें होय ॥ ४३९ ॥

tridoṣīṃ sāṃḍileṃ śarīra | trikuṭīṃ phiṭaliyā nagara | tridāha nimāliyā aṃtara | jaiseṃ hoya || 439 ||

तैसा कामादिकीं तिघीं । सांडिला सुख पावोनि जगीं । संगु लाहे मोक्षमार्गीं । सज्जनांचा ॥ ४४० ॥

taisā kāmādikīṃ tighīṃ | sāṃḍilā sukha pāvoni jagīṃ | saṃgu lāhe mokṣamārgīṃ | sajjanāṃcā || 440 ||

मग सत्संगें प्रबळें । सच्छास्त्राचेनि बळें । जन्ममृत्यूचीं निमाळें । निस्तरें रानें ॥ ४४१ ॥

maga satsaṃgeṃ prabaḷeṃ | sacchāstrāceni baḷeṃ | janmamṛtyūcīṃ nimāḷeṃ | nistareṃ rāneṃ || 441 ||

ते वेळीं आत्मानंदें आघवें । जें सदा वसतें बरवें । तें तैसेंचि पाटण पावे । गुरुकृपेचें ॥ ४४२ ॥

te veḷīṃ ātmānaṃdeṃ āghaveṃ | jeṃ sadā vasateṃ baraveṃ | teṃ taiseṃci pāṭaṇa pāve | gurukṛpeceṃ || 442 ||

तेथ प्रियाची परमसीमा । तो भेटे माउली आत्मा । तयें खेवीं आटे डिंडिमा । सांसारिक हे ॥ ४४३ ॥

tetha priyācī paramasīmā | to bheṭe māulī ātmā | tayeṃ khevīṃ āṭe ḍiṃḍimā | sāṃsārika he || 443 ||

ऐसा जो कामक्रोधलोभां । झाडी करूनि ठाके उभा । तो येवढिया लाभा । गोसावी होय ॥ ४४४ ॥

aisā jo kāmakrodhalobhāṃ | jhāḍī karūni ṭhāke ubhā | to yevaḍhiyā lābhā | gosāvī hoya || 444 ||

ना हें नावडोनि कांहीं । कामादिकांच्याचि ठायीं । दाटिली जेणें डोई । आत्मचोरें ॥ ४४५ ॥

nā heṃ nāvaḍoni kāṃhīṃ | kāmādikāṃcyāci ṭhāyīṃ | dāṭilī jeṇeṃ ḍoī | ātmacoreṃ || 445 ||

जो जगीं समान सकृपु । हिताहित दाविता दीपु । तो अमान्यु केला बापु । वेदु जेणें ॥ ४४६ ॥

jo jagīṃ samāna sakṛpu | hitāhita dāvitā dīpu | to amānyu kelā bāpu | vedu jeṇeṃ || 446 ||

न धरीचि विधीची भीड । न करीचि आपली चाड । वाढवीत गेला कोड । इंद्रियांचें ॥ ४४७ ॥

na dharīci vidhīcī bhīḍa | na karīci āpalī cāḍa | vāḍhavīta gelā koḍa | iṃdriyāṃceṃ || 447 ||

कामक्रोधलोभांची कास । न सोडीच पाळिली भाष । स्वैराचाराचें असोस । वळघला रान ॥ ४४८ ॥

kāmakrodhalobhāṃcī kāsa | na soḍīca pāḷilī bhāṣa | svairācārāceṃ asosa | vaḷaghalā rāna || 448 ||

तो सुटकेचिया वाहिणीं । मग पिवों न लाहे पाणी । स्वप्नींही ते कहाणी । दूरीचि तया ॥ ४४९ ॥

to suṭakeciyā vāhiṇīṃ | maga pivoṃ na lāhe pāṇī | svapnīṃhī te kahāṇī | dūrīci tayā || 449 ||

आणि परत्र तंव जाये । हें कीर तया आहे । परी ऐहिकही न लाहे । भोग भोगूं ॥ ४५० ॥

āṇi paratra taṃva jāye | heṃ kīra tayā āhe | parī aihikahī na lāhe | bhoga bhogūṃ || 450 ||

तरी माशालागीं भुलला । ब्राह्मण पाणबुडां रिघाला । कीं तेथही पावला । नास्तिकवादु ॥ ४५१ ॥

tarī māśālāgīṃ bhulalā | brāhmaṇa pāṇabuḍāṃ righālā | kīṃ tethahī pāvalā | nāstikavādu || 451 ||

तैसें विषयांचेनि कोडें । जेणें परत्रा केलें उबडें । तंव तोचि आणिकीकडे । मरणें नेला ॥ ४५२ ॥

taiseṃ viṣayāṃceni koḍeṃ | jeṇeṃ paratrā keleṃ ubaḍeṃ | taṃva toci āṇikīkaḍe | maraṇeṃ nelā || 452 ||

एवं परत्र ना स्वर्गु । ना ऐहिकही विषयभोगु । तेथ केउता प्रसंगु । मोक्षाचा तो ? ॥ ४५३ ॥

evaṃ paratra nā svargu | nā aihikahī viṣayabhogu | tetha keutā prasaṃgu | mokṣācā to ? || 453 ||

म्हणौनि कामाचेनि बळें । जो विषय सेवूं पाहे सळें । तया विषयो ना स्वर्गु मिळे । ना उद्धरे तो ॥ ४५४ ॥

mhaṇauni kāmāceni baḷeṃ | jo viṣaya sevūṃ pāhe saḷeṃ | tayā viṣayo nā svargu miḷe | nā uddhare to || 454 ||

याकारणें पैं बापा । जया आथी आपुली कृपा । तेणें वेदांचिया निरोपा । आन न कीजे ॥ ४५५ ॥

yākāraṇeṃ paiṃ bāpā | jayā āthī āpulī kṛpā | teṇeṃ vedāṃciyā niropā | āna na kīje || 455 ||

पतीचिया मता । अनुसरोनि पतिव्रता । अनायासें आत्महिता । भेटेचि ते ॥ ४५६ ॥

patīciyā matā | anusaroni pativratā | anāyāseṃ ātmahitā | bheṭeci te || 456 ||

नातरी श्रीगुरुवचना । दिठी देतु जतना । शिष्य आत्मभुवना- । माजीं पैसे ॥ ४५७ ॥

nātarī śrīguruvacanā | diṭhī detu jatanā | śiṣya ātmabhuvanā- | mājīṃ paise || 457 ||

हें असो आपुला ठेवा । हाता आथी जरी यावा । तरी आदरें जेवीं दिवा । पुढां कीजे ॥ ४५८ ॥

heṃ aso āpulā ṭhevā | hātā āthī jarī yāvā | tarī ādareṃ jevīṃ divā | puḍhāṃ kīje || 458 ||

तैसा अशेषांही पुरुषार्था । जो गोसावी हो म्हणे पार्था । तेणें श्रुतिस्मृति माथां । बैसणें घापे ॥ ४५९ ॥

taisā aśeṣāṃhī puruṣārthā | jo gosāvī ho mhaṇe pārthā | teṇeṃ śrutismṛti māthāṃ | baisaṇeṃ ghāpe || 459 ||

शास्त्र म्हणेल जें सांडावें । तें राज्यही तृण मानावें । जें घेववी तें न म्हणावें । विषही विरु ॥ ४६० ॥

śāstra mhaṇela jeṃ sāṃḍāveṃ | teṃ rājyahī tṛṇa mānāveṃ | jeṃ ghevavī teṃ na mhaṇāveṃ | viṣahī viru || 460 ||

ऐसिया वेदैकनिष्ठा । जालिया जरी सुभटा । तरी कें आहे अनिष्टा । भेटणें गा ? ॥ ४६१ ॥

aisiyā vedaikaniṣṭhā | jāliyā jarī subhaṭā | tarī keṃ āhe aniṣṭā | bheṭaṇeṃ gā ? || 461 ||

पैं अहितापासूनि काढिती । हित देऊनि वाढविती । नाहीं गा श्रुतिपरौती । माउली जगा ॥ ४६२ ॥

paiṃ ahitāpāsūni kāḍhitī | hita deūni vāḍhavitī | nāhīṃ gā śrutiparautī | māulī jagā || 462 ||

म्हणौनि ब्रह्मेंशीं मेळवी । तंव हे कोणें न सांडावी । अगा तुवांही ऐसीचि भजावी । विशेषेंसीं ॥ ४६३ ॥

mhaṇauni brahmeṃśīṃ meḷavī | taṃva he koṇeṃ na sāṃḍāvī | agā tuvāṃhī aisīci bhajāvī | viśeṣeṃsīṃ || 463 ||

जे आजि अर्जुना तूं येथें । करावया सत्य शास्त्रें सार्थें । जन्मलासि बळार्थें । धर्माचेनि ॥ ४६४ ॥

je āji arjunā tūṃ yetheṃ | karāvayā satya śāstreṃ sārtheṃ | janmalāsi baḷārtheṃ | dharmāceni || 464 ||

आणि धर्मानुज हें ऐसें । बोधेंचि आलें अपैसें । म्हणौनि आनारिसें । करूं नये ॥ ४६५ ॥

āṇi dharmānuja heṃ aiseṃ | bodheṃci āleṃ apaiseṃ | mhaṇauni ānāriseṃ | karūṃ naye || 465 ||

कार्याकार्यविवेकीं । शास्त्रेंचि करावीं पारखीं । अकृत्य तें कुडें लोकीं । वाळावें गा ॥ ४६६ ॥

kāryākāryavivekīṃ | śāstreṃci karāvīṃ pārakhīṃ | akṛtya teṃ kuḍeṃ lokīṃ | vāḷāveṃ gā || 466 ||

मग कृत्यपणें खरें निगे । तें तुवां आपुलेनि आंगें । आचरोनि आदरें चांगें । सारावें गा ॥ ४६७ ॥

maga kṛtyapaṇeṃ khareṃ nige | teṃ tuvāṃ āpuleni āṃgeṃ | ācaroni ādareṃ cāṃgeṃ | sārāveṃ gā || 467 ||

जे विश्वप्रामाण्याची मुदी । आजि तुझ्या हातीं असें सुबुद्धी । लोकसंग्रहासि त्रिशुद्धी । योग्यु होसी ॥ ४६८ ॥

je viśvaprāmāṇyācī mudī | āji tujhyā hātīṃ aseṃ subuddhī | lokasaṃgrahāsi triśuddhī | yogyu hosī || 468 ||

एवं आसुरवर्गु आघवा । सांगोनि तेथिंचा निगावा । तोहि देवें पांडवा । निरूपिला ॥ ४६९ ॥

evaṃ āsuravargu āghavā | sāṃgoni tethiṃcā nigāvā | tohi deveṃ pāṃḍavā | nirūpilā || 469 ||

इयावरी तो पंडूचा । कुमरु सद्भावो जीवींचा । पुसेल तो चैतन्याचा । कानीं ऐका ॥ ४७० ॥

iyāvarī to paṃḍūcā | kumaru sadbhāvo jīvīṃcā | pusela to caitanyācā | kānīṃ aikā || 470 ||

संजयें व्यासाचिया निरोपा । तो वेळु फेडिला तया नृपा । तैसा मीहि निवृत्तिकृपा । सांगेन तुम्हां ॥ ४७१ ॥

saṃjayeṃ vyāsāciyā niropā | to veḷu pheḍilā tayā nṛpā | taisā mīhi nivṛttikṛpā | sāṃgena tumhāṃ || 471 ||

तुम्ही संत माझिया कडा । दिठीचा कराल बहुडा । तरी तुम्हां माने येवढा । होईन मी ॥ ४७२ ॥

tumhī saṃta mājhiyā kaḍā | diṭhīcā karāla bahuḍā | tarī tumhāṃ māne yevaḍhā | hoīna mī || 472 ||

म्हणौनि निज अवधान । मज वोळगे पसायदान । दीजो जी सनाथु होईन । ज्ञानदेवो म्हणे ॥ ४७३ ॥

mhaṇauni nija avadhāna | maja voḷage pasāyadāna | dījo jī sanāthu hoīna | jñānadevo mhaṇe || 473 ||

इति श्रीज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां षोडशोऽध्यायः ॥

iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||

गीता श्लोक

श्री भगवानुवाच । अभयं सत्त्वसंशुद्धिर्ज्ञानयोगव्यवस्थितः । दानं दमश्च यज्ञश्च स्वाध्यायस्तप आर्जवं ॥ १॥

śrī bhagavānuvāca | abhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitaḥ | dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavaṃ || 1||

अहिंसा सत्यमक्रोध्स्त्यागः शान्तिरपैशुनम् । दया भूतेष्वलोलुप्त्वं मार्दवं ह्रीरचापलम् ॥ २॥

ahiṃsā satyamakrodhstyāgaḥ śāntirapaiśunam | dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam || 2||

तेजः क्षमा धृतिः शौचमद्रोहो नातिमानिता । भवन्ति संपदं दैवीमभिजातस्य भारत ॥ ३॥

tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā | bhavanti saṃpadaṃ daivīmabhijātasya bhārata || 3||

दम्भो दर्पोऽभिमानश्च क्रोधः पारुष्यमेव च । अज्ञानं चाभिजातस्य पार्थ संपदमासुरीम् ॥ ४॥

dambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca | ajñānaṃ cābhijātasya pārtha saṃpadamāsurīm || 4||

दैवी संपद्विमोक्षाय निबन्धायासुरी मता । मा शुचः संपदं दैवीमभिजातोऽसि पाण्डव ॥ ५॥

daivī saṃpadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā | mā śucaḥ saṃpadaṃ daivīmabhijāto'si pāṇḍava || 5||

द्वौ भूतसर्गौ लोकेऽस्मिन् दैव आसुर एव च । दैवो विस्तरशः प्रोक्त आसुरं पार्थ मे श्रुणु ॥ ६॥

dvau bhūtasargau loke'smin daiva āsura eva ca | daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śruṇu || 6||

प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च जना न विदुरासुराः । न शौचं नापि चाचारो न सत्यं तेषु विद्यते ॥ ७॥

pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ | na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate || 7||

असत्यमप्रतिष्ठं ते जगदाहुरनीश्वरम् । अपरस्परसंभूतं किमन्यत् कामहैतुकम् ॥ ८॥

asatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram | aparasparasaṃbhūtaṃ kimanyat kāmahaitukam || 8||

एतां दृष्टिमवष्टभ्य नष्टात्मानोऽल्पबुद्धयः । प्रभवन्त्युग्रकर्माणः क्षयाय जगतोऽहिताः ॥ ९॥

etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ | prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ || 9||

काममाश्रित्य दुष्पूरं दम्भमानमदान्विताः । मोहाद् गृहीत्वाऽसद्ग्रहान्प्रवर्तन्तेऽशुचिव्रताः ॥ १०॥

kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ | mohād gṛhītvā'sadgrahānpravartante'śucivratāḥ || 10||

चिन्तामपरिमेयां च प्रलयान्तामुपाश्रिताः । कामोपभोगपरमा एतावदिति निश्चिताः ॥ ११॥

cintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ | kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ || 11||

आशापाशशतैर्बद्धाः कामक्रोधपरायाणाः । ईहन्ते कामभोगार्थमन्यायेनार्थसञ्चयान् ॥ १२॥

āśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyāṇāḥ | īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān || 12||

इदमद्य मया लब्धमिमं प्राप्स्ये मनोरथम् । इदमस्तीदमपि मे भविष्यति पुनर्धनम् ॥ १३॥

idamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham | idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam || 13||

असौ मया हतः शत्रुऱनिष्ये चापरानपि । ईश्वरोऽहमहं भोगी सिद्धोऽहं बलवान् सुखी ॥ १४॥

asau mayā hataḥ śatruऱniṣye cāparānapi | īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavān sukhī || 14||

आढ्योऽभिजनवानस्मि कोऽन्योऽस्ति सदृशो मया । यक्ष्ये दास्यामि मोदिष्य इत्यज्ञानविमोहिताः ॥ १५॥

āḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā | yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ || 15||

अनेकचित्तविभ्रान्ता मोहजालसमावृताः । प्रसक्ताः कामभोगेषु पतन्ति नरकेऽशुचौ ॥ १६॥

anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ | prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau || 16||

आत्मसंभाविताः स्तब्धा धनमानमदान्विताः । यजन्ते नामयज्ञैस्ते दम्भेनाविधिपूर्वकम् ॥ १७॥

ātmasaṃbhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ | yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam || 17||

अहङ्कारं बलं दर्पं कामं क्रोधम् च संश्रिताः । मामात्मपरदेहेषु प्रद्विषन्तोऽभ्यसूयकाः ॥ १८॥

ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodham ca saṃśritāḥ | māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ || 18||

तानहं द्विषतः क्रूरान् संसारेषु नराधमान् । क्षिपाम्यजस्रमशुभानासुरीष्वेव योनिषु ॥ १९॥

tānahaṃ dviṣataḥ krūrān saṃsāreṣu narādhamān | kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu || 19||

आसुरीं योनिमापन्ना मूढा जन्मनि जन्मनि । मामप्राप्यैव कौन्तेय ततो यान्त्यधमां गतिम् ॥ २०॥

āsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani | māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim || 20||

त्रिविधं नरकस्येदं द्वारं नाशनमात्मनः । कामः क्रोधस्तथा लोभस्तस्मादेतत् त्रयं त्यजेत् ॥ २१॥

trividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ | kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetat trayaṃ tyajet || 21||

यः शास्त्रविधिमुत्सृज्य वर्तते कामकारत । न स सिद्धिमवाप्नोति न सुखं न परां गतिम् ॥ २३॥

yaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārata | na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim || 23||

तस्माच्छास्त्रं प्रमाणं ते कार्याकार्यव्यवस्थितौ । ज्ञात्वा शास्त्रविधानोक्तं कर्म कर्तुमिहाऱसि ॥ २४॥

tasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau | jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihāऱsi || 24||

ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे दैवासुरसंपद्विभागयोगोनाम षोडशोऽध्यायः ॥ १६ ॥

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde daivāsurasaṃpadvibhāgayogonāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ || 16 ||

|| oṃ śrī paramātmane namaḥ || || atha śrīmadbhagavadgītā || | atha ṣoḍaśośo'dhyāyaḥ - adhyāya soḷāvā | | | daivāsurasaṃpattivibhāgayogaḥ |

पद 1

māvaḷavīta viśvābhāsu | navala udayalā caṃḍāṃśu | advayābjinīvikāśu | vaṃdūṃ ātāṃ || 1 ||

पद 2

jo avidyārātī rusoniyāṃ | giḷī jñānājñānacāṃdaṇiyā | jo sudinu karī jñāniyāṃ | svabodhācā || 2 ||

पद 3

jeṇeṃ vivaḷatiye savaḷe | lāhoni ātmajñānāce ḍoḷe | sāṃḍitī dehāhaṃtecīṃ avisāḷeṃ | jīvapakṣī || 3 ||

पद 4

liṃgadehakamaḷācā | poṭīṃ veṃcu tayā cidbhramarācā | baṃdimokṣu jayācā | udailā hoya || 4 ||

पद 5

śabdāciyā āsakaḍīṃ | bheda nadīcyā dohīṃ thaḍīṃ | āraḍāte virahaveḍīṃ | buddhibodhu || 5 ||

पद 6

tayā cakravākāṃceṃ mithuna | sāmarasyāceṃ samādhāna | bhogavī jo cidgagana | bhuvanadivā || 6 ||

पद 7

jeṇeṃ pāhāliye pāhāṃṭe | bhedācī coraveḷa phiṭe | righatī ātmānubhavavāṭe | pāṃthika yogī || 7 ||

पद 8

jayāceni vivekakiraṇasaṃgeṃ | unmekhasūryakāṃtu phuṇage | dīpale jāḷitī dāṃgeṃ | saṃsārācīṃ || 8 ||

पद 9

jayācā raśmipuṃju nibaru | hotā svarūpa ukharīṃ sthiru | ye mahāsiddhīcā pūru | mṛgajaḷa teṃ || 9 ||

पद 10

jo pratyagbodhāciyā māthayā | so'haṃtecā madhyānhīṃ āliyā | lape ātmabhrāṃtichāyā | āpaṇapāṃ taḷīṃ || 10 ||

पद 11

te veḷīṃ viśvasvapnāsahiteṃ | koṇa anyathāmatī nidreteṃ | sāṃbhāḷī nureci jetheṃ | māyārātī || 11 ||

पद 12

mhaṇauni advayabodhapāṭaṇīṃ | tetha mahānaṃdācī dāṭaṇī | maga sukhānubhūtīcīṃ gheṇīṃ deṇīṃ | maṃdāvo lāgatī || 12 ||

पद 13

kiṃbahunā aisaiseṃ | muktakaivalya sudivaseṃ | sadā lāhije kāṃ prakāśeṃ | jayāceni || 13 ||

पद 14

jo nijadhāmavyomīṃcā rāvo | udailāci udaijatakheṃvo | pheḍī pūrvādi diśāṃsi ṭhāvo | udoastūcā || 14 ||

पद 15

na disaṇeṃ disaṇeṃnasīṃ māvaḷavī | dohīṃ jhāṃkileṃ te saiṃgha pālavī | kāya bahu boloṃ te āghavī | ukhāci ānī || 15 ||

पद 16

to ahorātrāṃcā pailakaḍu | koṇeṃ dekhāvā jñānamārtaṃḍu | jo prakāśyeṃvīṇa suravāḍu | prakāśācā || 16 ||

पद 17

tayā citsūryā śrīnivṛttī | ātāṃ namoṃ mhaṇoṃ puḍhatapuḍhatī | je bādhakā yeijatase stutī | bolāciyā || 17 ||

पद 18

devāceṃ mahimāna pāhoniyāṃ | stuti tarī yeije cāṃgāvayā | jarī stavyabuddhīsīṃ layā | jāīje kāṃ || 18 ||

पद 19

jo sarvaneṇivāṃ jāṇije | maunāciyā miṭhīyā vānije | kāṃhīṃca na honi āṇije | āpaṇapayāṃ jo || 19 ||

पद 20

tayā tujhiyā uddeśāsāṭhīṃ | paśyaṃtī madhyamā poṭīṃ | sūni paresīṃhī pāṭhīṃ | vaikharī vire || 20 ||

पद 21

tayā tūteṃ mī sevakapaṇeṃ | levavīṃ bolakeyā stotrāceṃ leṇeṃ | heṃ upasāhāveṃhī mhaṇatāṃ uṇeṃ | advayānaṃdā || 21 ||

पद 22

parī raṃkeṃ amṛtācā sāgaru | dekhiliyā paḍe ucitācā visaru | maga karūṃ dhāṃve pāhuṇeru | śākāṃcā tayā || 22 ||

पद 23

tetha śākuhī kīra bahuta mhaṇāvā | tayācā harṣaveguci to ghyāvā | ujaḷoni divyatejā hātivā | te bhaktīci pāhāvī || 23 ||

पद 24

bāḷā ucita jāṇaṇeṃ hoye | tarī bāḷapaṇaci keṃ āhe ? | parī sācaci yerī māye | mhaṇauni toṣe || 24 ||

पद 25

hāṃ gā gāṃvaraseṃ bharaleṃ | pāṇī pāṭhīṃ pāya deta āleṃ | teṃ gaṃgā kāya mhaṇitaleṃ | parateṃ sara ? || 25 ||

पद 26

jī bhṛgūcā kaisā apakāru | kīṃ to mānūni priyopacāru | toṣecinā śāraṅgadharu | gurutvāsīṃ ? || 26 ||

पद 27

kīṃ āṃdhāreṃ khateleṃ aṃbara | jhāleyā divasanāthāsamora | teṇeṃ tayāteṃ paऱhā sara | mhaṇitaleṃ kāī ? || 27 ||

पद 28

tevīṃ bhedabuddhīciye tuḷe | ghālūni sūryaśleṣāceṃ kāṃṭāḷe | tukilāsi teṃ yekī veḷe | upasāhijo jī || 28 ||

पद 29

jihīṃ dhyānācā ḍoḷāṃ pāhilāsī | vedādi vācāṃ vānilāsī | jeṃ upasāhileṃ tayāsī | teṃ āmhāṃhī karīṃ || 29 ||

पद 30

parī mī āji tujhyā guṇīṃ | lāṃcāvaloṃ aparādhu na gaṇīṃ | bhalateṃ karīṃ parī ardhadhaṇīṃ | nuṭhī kadā || 30 ||

पद 31

miyāṃ gītā yeṇeṃ nāṃveṃ | tujheṃ pasāyāmṛta suhāveṃ | vānūṃ lādhaloṃ teṃ duṇena thāveṃ | daivaloṃ daiveṃ || 31 ||

पद 32

mājhiyā satyavādāceṃ tapa | vācā keleṃ bahuta kalpa | tayā phaḷāceṃ heṃ mahādvīpa | pātalī prabhu || 32 ||

पद 33

puṇyeṃ pośilīṃ asādharaṇeṃ | tiyeṃ tujheṃ guṇa vānaṇeṃ | deūni maja uttīrṇeṃ | jālīṃ ājī || 33 ||

पद 34

jī jīvitvācyā āḍavīṃ | ātuḍaloṃ hotoṃ maraṇagāṃvīṃ | te avadasācī āghavī | pheḍilī ājī || 34 ||

पद 35

je gītā yeṇeṃ nāṃveṃ nāvāṇigī | je avidyā jiṇoni dāṭugī | te kīrtī tujhī āmhāṃjogī | vānāvayā jālī || 35 ||

पद 36

paiṃ nirdhanā gharīṃ vānivaseṃ | mahālakṣmī yeūni baise | tayāteṃ nirdhana aiseṃ | mhaṇoṃ ye kāī ? || 36 ||

पद 37

kāṃ aṃdhakārāciyā ṭhāyā | daiveṃ suryu āliyā | to aṃdhāruci jagā yayā | prakāśu nohe ? || 37 ||

पद 38

jayā devācī pāhatāṃ thorī | viśva paramāṇuhī daśā na dharī | to bhāvāciye sarobharī | navheci kāī ? || 38 ||

पद 39

taisā mī gītā vākhāṇī | he khapuṣpācī turaṃbaṇī | parī samartheṃ tuvāṃ śirayāṇī | pheḍilī te || 39 ||

पद 40

mhaṇauni tujheni prasādeṃ | mī gītāpadyeṃ agādheṃ | nirūpīna jī viśadeṃ | jñānadevo mhaṇe || 40 ||

पद 41

tarī adhyāyīṃ paṃdharāvā | śrīkṛṣṇeṃ tayā pāṃḍavā | śāstrasiddhāṃtu āghavā | ugāṇilā || 41 ||

पद 42

je vṛkṣarūpaka parībhāṣā | keleṃ upādhi rūpa aśeṣā | sadvaidyeṃ jaiseṃ doṣā | aṃgalīnā || 42 ||

पद 43

āṇi kūṭasthu jo akṣaru | dāvilā puruṣaprakāru | teṇeṃ upahitāhī ākāru | caitanyā kelā || 43 ||

पद 44

पाठीं उत्तम पुरुष । शब्दाचें करूनि मिष । दाविलें चोख । आत्मतत्त्व ॥ ४४ ॥

pāṭhīṃ uttama puruṣa | śabdāceṃ karūni miṣa | dāvileṃ cokha | ātmatattva || 44 ||

पद 45

आत्मविषयीं आंतुवट । साधन जें आंगदट । ज्ञान हेंही स्पष्ट । चावळला ॥ ४५ ॥

ātmaviṣayīṃ āṃtuvaṭa | sādhana jeṃ āṃgadaṭa | jñāna heṃhī spaṣṭa | cāvaḷalā || 45 ||

पद 46

mhaṇauni iye adhyāyīṃ | nirūpya nureci kāṃhīṃ | ātāṃ guruśiṣyāṃ dohīṃ | sneho lāhaṇā || 46 ||

पद 47

evaṃ iyeviṣayīṃ kīra | jāṇate bujhāvale apāra | parī mumukṣu itara | sākāṃkṣa jāle || 47 ||

पद 48

tyā maja puruṣottamā | jñāneṃ bheṭe jo suvarmā | to sarvajñu toci sīmā | bhaktīcīhī || 48 ||

पद 49

aiseṃ heṃ trailokyanāyakeṃ | bolileṃ adhyāyāṃta ślokeṃ | tetheṃ jñānaci bahutekeṃ | vānileṃ toṣeṃ || 49 ||

पद 50

bharūni prapaṃcācā ghoṃṭu | kīje dekhatāṃci dekhatayā draṣṭu | ānaṃdasāmrājyīṃ pāṭu | bāṃdhije jīvā || 50 ||

पद 51

yevaḍheyā lāṭhepaṇācā upāvo | ānu nāhīṃci mhaṇe devo | hā samyakjñānācā rāvo | upāyāṃmājīṃ || 51 ||

पद 52

aise ātmajijñāsu je hote | tihīṃ toṣaleni citteṃ | ādareṃ tayā jñānāteṃ | voṃvāḷileṃ jīveṃ || 52 ||

पद 53

ātāṃ āvaḍī jetha paḍe | tayāci avasarīṃ puḍheṃ puḍheṃ | rigoṃ lāgeṃ heṃ ghaḍe | prema aiseṃ || 53 ||

पद 54

mhaṇauni jijñāsūṃcyā paikīṃ | jñānī pratītī hoya nā jaṃva nikī | taṃva yoga kṣemu jñānavikhīṃ | sphurelaci kīṃ || 54 ||

पद 55

mhaṇauni teṃci samyak jñāna | kaiseni hoya svādhīna | jāliyā vṛddhiyatna | ghaḍela kevīṃ || 55 ||

पद 56

kāṃ upajoṃci jeṃ na lāhe | jeṃ upajaleṃhī avhāṃṭā sūye | teṃ jñānīṃ viruddha kāya āhe | heṃ jāṇāveṃ kīṃ || 56 ||

पद 57

maga jāṇatayāṃ jeṃ virū | tayācīṃ vāṭa vāhatī karūṃ | jñānā hita teṃci vicārūṃ | sarvabhāveṃ || 57 ||

पद 58

aisā jñānajijñāsu tumhīṃ samastīṃ | bhāvo jo dharilā ase cittīṃ | to puravāvayā lakṣmīpatī | bolijela || 58 ||

पद 59

jñānāsi sujanma joḍe | āpalī viśrāṃtihī varī vāḍhe | te saṃpattīce pavāḍe | sāṃgijela daivī || 59 ||

पद 60

āṇi jñānāceni kāmākāreṃ | je rāgadveṣāṃsi de thāre | tiye āsuriyehi ghore | karīla rūpa || 60 ||

पद 61

sahaja iṣṭāniṣṭakaraṇī | doghīci iyā kavatukiṇī | he navamādhyāyīṃ ubhāraṇī | kelī hotī || 61 ||

पद 62

tetha sāumā gheyāvayā uvāvo | taṃva voḍavalā āna prastāvo | tarī tayāṃ prasaṃgeṃ ātāṃ devo | nirūpīta ase || 62 ||

पद 63

tayā nirūpaṇāceni nāṃveṃ | adhyāya pada soḷāveṃ | lāvaṇī pāhatāṃ jāṇāveṃ | māgilāvarī || 63 ||

पद 64

parī heṃ aso ātāṃ prastutīṃ | jñānācyā hitāhitīṃ | samarthā saṃpattī | iyāci donhī || 64 ||

पद 65

je mumukṣumārgīṃcī boḷāvī | je moharātrīcī dharmadivī | te ādhīṃ taṃva daivī | saṃpattī aikā || 65 ||

पद 66

jetha eka ekāteṃ pokhī | aise bahuta padārtha yekīṃ | saṃpādijatī te lokīṃ | saṃpatti mhaṇije || 66 ||

पद 67

te daivī sukhasaṃbhavī | tetha daivaguṇeṃ yekopajīvīṃ | jālī mhaṇauni daivī | saṃpatti he || 67 ||

पद 68

आतां तयाचि दैवगुणां- । माजीं धुरेचा बैसणा । बैसे तया आकर्णा । अभय ऐसें ॥ ६८ ॥

ātāṃ tayāci daivaguṇāṃ- | mājīṃ dhurecā baisaṇā | baise tayā ākarṇā | abhaya aiseṃ || 68 ||

पद 69

tarī na ghālūni mahāpurīṃ | na ghepe buḍaṇayācī śiyārī | kāṃ rogu na gaṇije gharīṃ | pathyāciyā || 69 ||

पद 70

taisā karmākarmāciyā moharā | uṭhūṃ nedūni ahaṃkārā | saṃsārācā darārā | sāṃḍaṇeṃ yeṇeṃ || 70 ||

पद 71

athavā aikyabhāvāceni paiseṃ | duje mānūni ātmā aiseṃ | bhayavārtā deśeṃ | davaḍaṇeṃ jeṃ || 71 ||

पद 72

pāṇī buḍaūṃ ye miṭhāteṃ | taṃva mīṭhaci pāṇī āteṃ | tevīṃ āpaṇa jāleni advaiteṃ | nāśe bhaya || 72 ||

पद 73

agā abhaya yeṇeṃ nāṃveṃ | bolije teṃ heṃ jāṇāveṃ | samyakjñānāceṃ āghaveṃ | dhāṃvaṇeṃ heṃ || 73 ||

पद 74

ātāṃ sattvaśuddhī je mhaṇije | te aiśā cinhīṃ jāṇije | tarī jaḷe nā vijhe | rākhoṃḍī jaisī || 74 ||

पद 75

kāṃ pāḍivā vāḍhī na mage | aṃvase tuṭī sāṃḍūni māge | mājīṃ atisūkṣma aṃgeṃ | caṃdru jaisā rāhe || 75 ||

पद 76

nātarī vārṣiyā nāhīṃ māṃḍilī | grīṣmeṃ nāhīṃ sāṃḍilī | mājīṃ nijarūpeṃ nivaḍalī | gaṃgā jaisī || 76 ||

पद 77

taisī saṃkalpavikalpācī voḍhī | sāṃḍūni rajatamācī kāvaḍī | bhogitāṃ nijadharmācī āvaḍī | buddhi ure || 77 ||

पद 78

iṃdriyavargīṃ dākhaviliyā | viruddhā athavā bhalīyā | vismayo kāṃhīṃ keliyā | nuṭhī cittīṃ || 78 ||

पद 79

gāṃvā geliyā vallabhu | pativratecā virahakṣobhu | bhalatesaṇī hānilābhu | na manīṃ jevīṃ || 79 ||

पद 80

tevīṃ satsvarūpa rucalepaṇeṃ | buddhī jeṃ aiseṃ ananya hoṇeṃ | te sattvaśuddhī mhaṇe | keśihaṃtā || 80 ||

पद 81

ātāṃ ātmalābhāvikhīṃ | jñānayogāmājīṃ ekīṃ | je āpuliyā ṭhākī | hāṃveṃ bhare || 81 ||

पद 82

tetha sagaḷiye cittavṛttī | tyāgu karaṇeṃ yā rītī | niṣkāmeṃ pūrṇāhutī | hutāśīṃ jaisī || 82 ||

पद 83

kāṃ sukuḷīneṃ āpulī | ātmajā satkuḷīṃci didhalī | heṃ aso lakṣmī sthirāvalī | mukuṃdīṃ jaisī || 83 ||

पद 84

taise nirvikalpapaṇeṃ | jeṃ yogajñānīṃca yā vṛttika hoṇeṃ | to tijā guṇa mhaṇe | śrīkṛṣṇanāthu || 84 ||

पद 85

ātāṃ dehavācācitteṃ | yathāsaṃpanneṃ vitteṃ | vairī jāliyāhī ārtāteṃ | na vaṃcaṇe jeṃ kāṃ || 85 ||

पद 86

पत्र पुष्प छाया । फळें मूळ धनंजया । वाटेचा न चुके आलिया । वृक्षु जैसा ॥ ८६ ॥

patra puṣpa chāyā | phaḷeṃ mūḷa dhanaṃjayā | vāṭecā na cuke āliyā | vṛkṣu jaisā || 86 ||

पद 87

taiseṃ manauni dhanadhānyavarī | vidyamāneṃ ālyā avasarīṃ | śrāṃtāciye manohārīṃ | upayogā jāṇeṃ || 87 ||

पद 88

tayāṃ nāṃva jāṇa dāna | jeṃ mokṣanidhānāceṃ aṃjana | heṃ aso āika cinha | damāceṃ teṃ || 88 ||

पद 89

tarī viṣayeṃdriyāṃ miḷaṇī | karūni ghāpe vituṭaṇī | jaiseṃ toḍije khaḍgapāṇī | pārakeyā || 89 ||

पद 90

taisā viṣayajātāṃcā vārā | vājoṃ nedije iṃdriyadvārāṃ | iye bāṃdhoni pratyāhārā | hātīṃ vopī || 90 ||

पद 91

āṃtulā cittāceṃ aṃgavarīṃ | pravṛtti paḷe para bāherī | āgī suyije dāhīṃhi dvārīṃ | vairāgyācī || 91 ||

पद 92

śvāsośvāsāhunī bahuvaseṃ | vrateṃ ācare kharapuseṃ | vosaṃtitā rātridivaseṃ | nārāṇuka jayā || 92 ||

पद 93

paiṃ damu aisā mhaṇipe | to hā jāṇa svarūpeṃ | yāgārthuhī saṃkṣepeṃ | sāṃgoṃ aika || 93 ||

पद 94

tarī brāhmaṇa karūni dhure | striyādika paila mere | mājhārīṃ adhikāreṃ | āpulāleni || 94 ||

पद 95

जया जे सर्वोत्तम । भजनीय देवताधर्म । ते तेणें यथागम । विधी यजिजे ॥ ९५ ॥

jayā je sarvottama | bhajanīya devatādharma | te teṇeṃ yathāgama | vidhī yajije || 95 ||

पद 96

jaisā dvija ṣaṭkarmeṃ karī | śūdra tayāteṃ namaskārī | kīṃ dohīṃsahī sarobharī | nipaje yāgu || 96 ||

पद 97

taiseṃ adhikāraparyāloceṃ | heṃ yajña karaṇeṃ sarvāṃceṃ | parī viṣaya viṣa phaḷāśeceṃ | na ghāpe mājīṃ || 97 ||

पद 98

āṇi mī kartā aisā bhāvo | nedije dehāceni dvāreṃ jāvoṃ | nā vedājñesi tarī ṭhāvo | hoije svayeṃ || 98 ||

पद 99

arjunā evaṃ yajñu | sarvatra jāṇa sājñu | kaivalyamārgīṃcā abhijñu | sāṃgātī hā || 99 ||

पद 100

ātāṃ ceṃḍuveṃ bhūmī hāṇije | navhe to hātā āṇije | kīṃ śetīṃ bīṃ vikhurije | parī pikīṃ lakṣa || 100 ||

पद 101

nātarī ṭhevileṃ dekhāvayā | ādara kīje diviyā | kāṃ śākhā phaḷeṃ yāvayā | siṃpije mūḷa || 101 ||

पद 102

heṃ bahu aso ārisā | āpaṇapeṃ dekhāvayā jaisā | puḍhatapuḍhatī bahuvasā | uṭije prītī || 102 ||

पद 103

taisā vedapratipādyu jo īśvaru | to hoāvayālāgīṃ gocaru | śrutīcā niraṃtaru | abhyāsu karaṇeṃ || 103 ||

पद 104

teṃci dvijāṃsīca brahmasūtra | yerā stotra kāṃ nāmamaṃtra | āvartavaṇeṃ pavitra | pāvāvayā tattva || 104 ||

पद 105

pārthā gā svādhyāvo | bolije to hā mhaṇe devo | ātāṃ tapa śabdābhiprāvo | āīka sāṃgoṃ || 105 ||

पद 106

tarī dāneṃ sarvasva deṇeṃ | veṃcaṇeṃ teṃ vyartha karaṇeṃ | jaise phaḷoni svayeṃ sukaṇeṃ | iṃdrāvaṇī jevīṃ || 106 ||

पद 107

nānā dhūpācā agnipraveśu | kanakīṃ tukācā nāśu | pitṛpakṣu poṣitā ऱhāsu | caṃdrācā jaisā || 107 ||

पद 108

taisā svarūpāciyā prasarā -| lāgīṃ prāṇeṃdriyaśarīrāṃ | āṭaṇī karaṇeṃ jeṃ vīrā | teṃci tapa || 108 ||

पद 109

athavā anāriseṃ | tapāceṃ rūpa jarī ase | tarī jāṇa jevīṃ dudhīṃ haṃseṃ | sūdalī cāṃcū || 109 ||

पद 110

taiseṃ dehajīvāciye miḷaṇīṃ | jo udayajata sūye pāṇī | to viveka aṃtaḥkaraṇīṃ | jāgavīje || 110 ||

पद 111

pāhatāṃ ātmayākaḍe | buddhīcā paisu sāṃkaḍeṃ | sanidra svapna buḍe | jāgaṇīṃ jaiseṃ || 111 ||

पद 112

taisā ātmaparyālocu | pravarte jo sācu | tapācā hā nirvecu | dhanurdharā || 112 ||

पद 113

ātāṃ bāḷācyā hitīṃ stanya | jaiseṃ nānābhūtīṃ caitanya | taiseṃ prāṇimātrīṃ saujanya | ārjava teṃ || 113 ||

पद 114

āṇi jagāciyā sukhoddeśeṃ | śarīravācāmānaseṃ | rāhāṭaṇeṃ teṃ ahiṃse | rūpa jāṇa || 114 ||

पद 115

ātāṃ tīkha hoūni mavāḷa | jaiseṃ jātīceṃ mukuḷa | kāṃ teja parī śītaḷa | śaśāṃkāceṃ || 115 ||

पद 116

śake dāvitāṃci roga pheḍūṃ | āṇi jibhe tarī navhe kaḍu | te vokhadu nāhīṃ mā ghaḍū | upamā kaiṃcī || 116 ||

पद 117

tarī maūpaṇeṃ bubuḷe | jhagaḍatāṃhī parī nāḍaḷe | eऱhavīṃ phoḍī koṃrāḷeṃ | pāṇī jaiseṃ || 117 ||

पद 118

taiseṃ toḍāvayā saṃdeha | tīkha jaiseṃ kāṃ loha | śrāvyatveṃ tarī mādhurya | pāyīṃ ghālīṃ || 118 ||

पद 119

aikoṃ ṭhātāṃ kautukeṃ | kānāteṃ nighatī mukheṃ | jeṃ sācāriveceni bikeṃ | brahmahī bhedī || 119 ||

पद 120

kiṃbahunā priyapaṇe | koṇāteṃhī jhakaūṃ neṇe | yathārtha tarī khupaṇeṃ | nāhīṃ kavaṇā || 120 ||

पद 121

eऱhavīṃ gorī kīra kānā goḍa | parī sācācā pākhāḷīṃ kīḍa | āgīceṃ karaṇeṃ ughaḍa | parī jaḷoṃ teṃ sāca || 121 ||

पद 122

kānīṃ lāgatāṃ mahūra | artheṃ vibhāṃḍī jivhāra | teṃ vācā navhe suṃdara | lāṃvaci pāṃ || 122 ||

पद 123

parī ahitīṃ koponi sopa | lālanīṃ maū jaiseṃ puṣpa | tiye māteceṃ svarūpa | jaiseṃ kāṃ hoya || 123 ||

पद 124

taiseṃ śravaṇasukha catura | parīṇamoni sācāra | bolaṇeṃ jeṃ avikāra | teṃ satya yetheṃ || 124 ||

पद 125

ātāṃ ghālitāṃhī pāṇī | pāṣāṇīṃ na nighe āṇī | kāṃ mathiliyā loṇī | kāṃjī nedī || 125 ||

पद 126

tvacā pāyeṃ śirīṃ | hāleyāhī phaḍe na karī | vasaṃtīṃhī aṃbarīṃ | na hotī phuleṃ || 126 ||

पद 127

nānā raṃbhecenihī rūpeṃ | śukīṃ nuṭhijeci kaṃdarpeṃ | kāṃ bhasmīṃ vanhi na uddīpe | ghṛteṃhī jevīṃ || 127 ||

पद 128

tevīṃci kumāru krodheṃ bhare | taisiyā maṃtrācīṃ bījākṣareṃ | tiyeṃ nimitteṃhī apāreṃ | mīnaliyā || 128 ||

पद 129

parī dhātayāhī pāyāṃ paḍatāṃ | nuṭhī gatāyu paṃḍusutā | taisī nupaje upajavitāṃ | krodhormī gā || 129 ||

पद 130

akrodhatva aiseṃ | nāṃva teṃ ye daśe | jāṇa aiseṃ śrīnivāseṃ | mhaṇitaleṃ tayā || 130 ||

पद 131

ātāṃ mṛttikātyāgeṃ ghaṭu | taṃtutyāgeṃ paṭu | tyajije jevīṃ vaṭu | bījatyāgeṃ || 131 ||

पद 132

kāṃ tyajuni bhiṃtimātra | tyajije āghaveṃci citra | kāṃ nidrātyāgeṃ vicitra | svapnajāḷa || 132 ||

पद 133

nānā jaḷatyāgeṃ taraṃga | varṣātyāgeṃ megha | tyajijatī jaise bhoga | dhanatyāgeṃ || 133 ||

पद 134

tevīṃ buddhimaṃtīṃ dehīṃ | ahaṃtā sāṃḍūni pāhīṃ | sāṃḍije aśeṣahī | saṃsārajāta || 134 ||

पद 135

तया नांव त्यागु । म्हणे तो यज्ञांगु । हे मानूनि सुभगु । पार्थु पुसे ॥ १३५ ॥

tayā nāṃva tyāgu | mhaṇe to yajñāṃgu | he mānūni subhagu | pārthu puse || 135 ||

पद 136

ātāṃ śāṃtīceṃ liṃga | teṃ vyakta maja sāṃga | devo mhaṇatī cāṃga | avadhāna deīṃ || 136 ||

पद 137

tarī giḷoni jñeyāteṃ | jñātā jñānahī māghauteṃ | hārapeṃ niruteṃ | te śāṃti paiṃ gā || 137 ||

पद 138

jaisā praḷayāṃbūcā ubhaḍu | buḍavūni viśvācā pavāḍu | hoya āpaṇapeṃ nibiḍu | āpaṇaci || 138 ||

पद 139

maga ugama ogha siṃdhu | hā nureci vyavahārabhedu | parī jalaikyācā bodhu | tohī kavaṇā ? || 139 ||

पद 140

taisī jñeyā detāṃ miṭhī | jñātṛtvahī paḍe poṭīṃ | maga ure teṃci kirīṭī | śāṃtīceṃ rūpa || 140 ||

पद 141

ātāṃ kadarthavīta vyādhī | baḷīkaraṇāciyā ādhīṃ | āpaparu na śodhī | sadvaidyu jaisā || 141 ||

पद 142

kā cikhalīṃ rutalī gāye | dhaḍabhākaḍa na pāhe | jo tiyeciyā glānī hoye | kālābhulā || 142 ||

पद 143

nānā buḍatayāteṃ sakaruṇu | na puse aṃtyaju kāṃ brāhmaṇu | kāḍhūni rākhe prāṇu | heṃci jāṇe || 143 ||

पद 144

kīṃ māya vanīṃ pāpiyeṃ | ughaḍī kelī vipāyeṃ | te nesavilyāvīṇa na pāhe | śiṣṭu jaisā || 144 ||

पद 145

taise ajñānapramādādikīṃ | kāṃ prāktanahīna sadokhīṃ | niṃdatvācyā sarvavikhīṃ | khiḷile je || 145 ||

पद 146

तयां आंगीक आपुलें । देऊनियां भलें । विसरविजती सलें । सलतीं तियें ॥ १४६ ॥

tayāṃ āṃgīka āpuleṃ | deūniyāṃ bhaleṃ | visaravijatī saleṃ | salatīṃ tiyeṃ || 146 ||

पद 147

अगा पुढिलाचा दोखु । करूनि आपुलिये दिठी चोखु । मग घापे अवलोकु । तयावरी ॥ १४७ ॥

agā puḍhilācā dokhu | karūni āpuliye diṭhī cokhu | maga ghāpe avaloku | tayāvarī || 147 ||

पद 148

jaisā pujūni devo pāhije | perūni śetā jāije | toṣauni prasādu gheije | atithīcā || 148 ||

पद 149

तैसें आपुलेनि गुणें । पुढिलाचें उणें । फेडुनियां पाहणें । तयाकडे ॥ १४९ ॥

taiseṃ āpuleni guṇeṃ | puḍhilāceṃ uṇeṃ | pheḍuniyāṃ pāhaṇeṃ | tayākaḍe || 149 ||

पद 150

vāṃcūni na viṃdhijeṃ varmīṃ | nātuḍavije akarmīṃ | na bolavije nāmīṃ | sadoṣīṃ tihīṃ || 150 ||

पद 151

varī koṇe ekeṃ upāyeṃ | paḍileṃ teṃ ubheṃ hoye | teṃca kīje parī ghāye | nedāve varmīṃ || 151 ||

पद 152

paiṃ uttamāciyāsāṭhīṃ | nīca mānije kirīṭī | heṃ vāṃconi diṭhī | doṣu na ghepe || 152 ||

पद 153

agā apaiśūnyāceṃ lakṣaṇa | arjunā heṃ phuḍeṃ jāṇa | mokṣamārgīṃceṃ sukhāsana | mukhya heṃ gā || 153 ||

पद 154

आतां दया ते ऐसी । पूर्णचंद्रिका जैसी । निववितां न कडसी । सानें थोर ॥ १५४ ॥

ātāṃ dayā te aisī | pūrṇacaṃdrikā jaisī | nivavitāṃ na kaḍasī | sāneṃ thora || 154 ||

पद 155

taiseṃ duḥkhitāceṃ śiṇaṇeṃ | hiratāṃ sakaṇavapaṇeṃ | uttamādhama neṇeṃ | vivaṃcūṃ gā || 155 ||

पद 156

paiṃ jagīṃ jīvanāsārikheṃ | vastu aṃgavarī upakheṃ | parī jāteṃ jīvita rākhe | tṛṇāceṃhi || 156 ||

पद 157

taiseṃ puḍhilāceni tāpeṃ | kaḷavaḷaliye kṛpeṃ | sarvasveṃsīṃ didhaleṃhi āpaṇapeṃ | thoḍeṃci game || 157 ||

पद 158

nimna bharaliyāviṇeṃ | pāṇī ḍhaḷoṃci neṇe | tevīṃ śrāṃtā toṣauni jāṇeṃ | sāmoreṃ pāṃ || 158 ||

पद 159

paiṃ pāyīṃ kāṃṭā nehaṭe | taṃva vyathā jīvīṃ umaṭe | taisā poḷe saṃkaṭeṃ | puḍhilāṃceni || 159 ||

पद 160

kāṃ pāvo śītaḷatā lāhe | kīṃ te ḍoḷyācilāgīṃ hoye | taisā parasukheṃ jāye | sukhāvatu || 160 ||

पद 161

kiṃbahunā tṛṣitālāgīṃ | pāṇī ārāyileṃ ase jagīṃ | taiseṃ duḥkhitāṃce selabhāgīṃ | jiṇeṃ jayāceṃ || 161 ||

पद 162

to puruṣu vīrarāyā | mūrtimaṃta jāṇa dayā | mī udayajatāṃci tayā | ṛṇiyā lābheṃ || 162 ||

पद 163

ātāṃ sūryāsi jīveṃ | anusaraliyā rājīveṃ | parī teṃ to na śive | saurabhya jaiseṃ || 163 ||

पद 164

kāṃ vasaṃtāciyā vāhāṇīṃ | āliyā vanaśrīcyā akṣauhiṇī | te na karītuci gheṇī | nigālā to || 164 ||

पद 165

heṃ aso mahāsiddhīsī | lakṣmīhī āliyā pāśīṃ | parī mahāviṣṇu jaisī | na gaṇīca te || 165 ||

पद 166

taise aihikīṃce kāṃ svargīṃce | bhoga pāīka jāliyā icchece | parī bhogāve heṃ na ruce | manāmājīṃ || 166 ||

पद 167

bahuveṃ kāya kautukīṃ | jīva nohe viṣayābhilākhī | aloluptvadaśā ṭhāukī | jāṇa te he || 167 ||

पद 168

ātāṃ māśiyāṃ jaiseṃ mohaḷa | jaḷacarāṃ jevīṃ jaḷa | kāṃ pakṣiyāṃ aṃtarāḷa | mokaḷeṃ heṃ || 168 ||

पद 169

nātarī bāḷakoddeśeṃ | māteceṃ sneha jaiseṃ | kāṃ vasaṃtīcyā sparśeṃ | maū malayāniḷu || 169 ||

पद 170

ḍoḷyāṃ priyācī bheṭī | kāṃ piliyāṃ kūrmīcī diṭhī | taisīṃ bhūtamātrīṃ rāhaṭī | mavāḷa te || 170 ||

पद 171

sparśeṃ atimṛdu | mukhīṃ ghetāṃ susvādu | ghrāṇāsi sugaṃdhu | ujāḷu āṃgeṃ || 171 ||

पद 172

तो आवडे तेवढा घेतां । विरुद्ध जरी न होतां । तरी उपमे येता । कापूर कीं ॥ १७२ ॥

to āvaḍe tevaḍhā ghetāṃ | viruddha jarī na hotāṃ | tarī upame yetā | kāpūra kīṃ || 172 ||

पद 173

parī mahābhūteṃ poṭīṃ vāhe | tevīṃci paramāṇūmājīṃ sāmāye | yā viśvānusāra hoye | gagana jaiseṃ || 173 ||

पद 174

kāya sāṃgoṃ aiseṃ jiṇeṃ | jeṃ jagāceni jīveṃ prāṇeṃ | tayā nāṃva mhaṇeṃ | mārdava mī || 174 ||

पद 175

ātāṃ parājayeṃ rājā | jaisā kadarthije lājā | kāṃ māniyā nistejā | nikṛṣṭāstava || 175 ||

पद 176

nānā cāṃḍāḷa maṃdirāśīṃ | avacaṭeṃ āliyā saṃnyāśī | maga lāja hoya jaisī | uttamā tayā || 176 ||

पद 177

kṣatriyā raṇīṃ paḷoni jāṇeṃ | teṃ koṇa sāhe lājiravāṇeṃ | kāṃ vaidhavyeṃ pācāraṇeṃ | mahāsatiyeteṃ || 177 ||

पद 178

rūpasā udayaleṃ kuṣṭa | saṃbhāvitāṃ kuṭīceṃ boṭa | tayā lājā prāṇasaṃkaṭa | hoya jaiseṃ || 178 ||

पद 179

तैसें औटहातपणें । जें शव होऊनि जिणें । उपजों उपजों मरणें । नावानावा ॥ १७९ ॥

taiseṃ auṭahātapaṇeṃ | jeṃ śava hoūni jiṇeṃ | upajoṃ upajoṃ maraṇeṃ | nāvānāvā || 179 ||

पद 180

tiyeṃ garbhamedamuseṃ | raktamūtraraseṃ | voṃtīva hoūni ase | teṃ lājiravāṇeṃ || 180 ||

पद 181

heṃ bahu aso dehapaṇeṃ | nāmarūpāsi yeṇeṃ | nāhīṃ gā lājiravāṇeṃ | tayāhūnī || 181 ||

पद 182

ऐसैसिया अवकळा । घेपे शरीराचा कंटाळा । ते लाज पैं निर्मळा । निसुगा गोड ॥ १८२ ॥

aisaisiyā avakaḷā | ghepe śarīrācā kaṃṭāḷā | te lāja paiṃ nirmaḷā | nisugā goḍa || 182 ||

पद 183

ātāṃ sūtrataṃtu tuṭaliyā | ceṣṭāci ṭhāke sāyakhaḍiyā | taiseṃ prāṇajayeṃ karmeṃdriyāṃ | khuṃṭe gatī || 183 ||

पद 184

kīṃ māvaḷaliyā dinakaru | sare kiraṇāṃcā prasaru | taisā manojayeṃ prakāru | jñāneṃdriyāṃcā || 184 ||

पद 185

evaṃ manapavananiyameṃ | hotī dāhī iṃdriyeṃ akṣameṃ | teṃ acāpalya varmeṃ | yeṇeṃ hoya || 185 ||

पद 186

ātāṃ īśvaraprāptīlāgīṃ | pravartatāṃ jñānamārgīṃ | dhiṃvaseyāci āṃgī | uṇīva nohe || 186 ||

पद 187

vokhaṭeṃ maraṇāaiseṃ | teṃhī āleṃ agnipraveśeṃ | parī prāṇeśvaroddeśeṃ | na gaṇīci satī || 187 ||

पद 188

taiseṃ ātmanāthāciyā ādhī | lāūni viṣayaviṣācī bādhī | dhāṃvoṃ āvaḍe pāṇadhī | śūnyāciye || 188 ||

पद 189

न ठाके निषेधु आड । न पडे विधीची भीड । नुपजेचि जीवीं कोड । महासिद्धीचें ॥ १८९ ॥

na ṭhāke niṣedhu āḍa | na paḍe vidhīcī bhīḍa | nupajeci jīvīṃ koḍa | mahāsiddhīceṃ || 189 ||

पद 190

ऐसें ईश्वराकडे निज । धांवे आपसया सहज । तया नांव तेज । आध्यात्मिक तें ॥ १९० ॥

aiseṃ īśvarākaḍe nija | dhāṃve āpasayā sahaja | tayā nāṃva teja | ādhyātmika teṃ || 190 ||

पद 191

ātāṃ sarvahī sāhātiyā garimā | garvā na ye teci kṣamā | jaiseṃ deha vāhoni romā | vāhaṇeṃ neṇeṃ || 191 ||

पद 192

āṇi mātaliyā iṃdriyāṃce vega | kāṃ prācīneṃ khavaḷale roga | athavā yogaviyoga | priyāpriyāṃce || 192 ||

पद 193

yayā āghaviyāṃcāci thoru | eke veḷe āliyā pūru | tarī agastya kāṃ hoūni dhīru | ubhā ṭhāke || 193 ||

पद 194

ākāśīṃ dhūmācī rekhā | uṭhilī bahuvā āgaḷikā | te giḷī yekī jhuḷukā | vārā jevīṃ || 194 ||

पद 195

taiseṃ adhibhūtādhidaivāṃ | adhyātmādi upadravāṃ | pātaleyāṃ pāṃḍavā | giḷuni ghālī || 195 ||

पद 196

aiseṃ cittakṣobhācyā avasarīṃ | ucalūni dhairyā jeṃ cāṃgāveṃ karī | dhṛti mhaṇipe avadhārīṃ | tiyeteṃ gā || 196 ||

पद 197

ātāṃ nirvāḷūni kanakeṃ | bharilā gāṃgeṃ pīyūkheṃ | tayā kalaśāciyāsārikheṃ | śauca aseṃ || 197 ||

पद 198

je āṃgīṃ niṣkāma ācāru | jīvīṃ viveku sācāru | to sabāhya ghaḍalā ākāru | śucitvācāci || 198 ||

पद 199

kāṃ pheḍita pāpa tāpa | pokhīta tīrīṃce pādapa | samudrā jāya āpa | gaṃgeceṃ jaiseṃ || 199 ||

पद 200

kāṃ jagāceṃ āṃdhya pheḍitu | śriyecīṃ rāuḷeṃ ughaḍitu | nighe jaisā bhāsvatu | pradakṣiṇe || 200 ||

पद 201

तैसीं बांधिलीं सोडिता । बुडालीं काढिता । सांकडी फेडिता । आर्तांचिया ॥ २०१ ॥

taisīṃ bāṃdhilīṃ soḍitā | buḍālīṃ kāḍhitā | sāṃkaḍī pheḍitā | ārtāṃciyā || 201 ||

पद 202

kiṃbahunā divasarātī | puḍhilāṃceṃ sukha unnati | āṇita āṇita svārthīṃ | praveśije || 202 ||

पद 203

vāṃcūni āpuliyā kājālāgīṃ | prāṇijātācyā ahitabhāgīṃ | saṃkalpācīhī āḍavaṃgī | na karaṇeṃ jeṃ || 203 ||

पद 204

paiṃ adrohatva aiśiyā goṣṭī | aikasī jiyā kirīṭī | teṃ sāṃgitaleṃ heṃ diṭhī | pāhoṃ ye taiseṃ || 204 ||

पद 205

āṇi gaṃgā śaṃbhūcā māthāṃ | pāvoni saṃkoce jevīṃ pārthā | tevīṃ mānyapaṇeṃ sarvathā | lājaṇeṃ jeṃ || 205 ||

पद 206

teṃ heṃ puḍhata puḍhatī | amānitva jāṇa sumatī | māgāṃ sāṃgitaleṃse kitī | teṃci teṃ boloṃ || 206 ||

पद 207

evaṃ ihīṃ savviseṃ | brahmasaṃpadā he vasata ase | mokṣacakravartīceṃ jaiseṃ | agrahāra hoya || 207 ||

पद 208

nānā he saṃpatti daivī | yā guṇatīrthāṃcī nīca navī | nirviṇṇasagarāṃcī daivī | gaṃgāci ālī || 208 ||

पद 209

kīṃ gaṇakusumāṃcī māḷā | he gheūni muktibāḷā | vairāgyanirapekṣācā gaḷā | giṃvasīta ase || 209 ||

पद 210

kīṃ savviseṃ guṇajyotī | ihīṃ ujaḷūni āratī | gītā ātmayā nijapatī | nīrāṃjanā ālī || 210 ||

पद 211

ugaḷiteṃ nirmaḷeṃ | guṇa iyeṃci muktāphaḷeṃ | daivī śuktikaḷeṃ | gītārṇavīṃcī || 211 ||

पद 212

kāya bahu vānūṃ aisī | abhivyaktī ye apaisī | keleṃ daivī guṇarāśī | saṃpattirūpa || 212 ||

पद 213

ātāṃ duḥkhācī āṃtuvaṭa velī | doṣakāṭyāṃcī jarī bharalī | tarī nijābhidhānī ghālī | āsurī te || 213 ||

पद 214

paiṃ tyājya tyajāvayālāgīṃ | jāṇāvī jarī anupayogī | tarī aikā te cāṃgī | śrotraśaktī || 214 ||

पद 215

tarī narakavyathā thorī | āṇāvayā doṣīṃghorīṃ | meḷu kelā te āsurī | saṃpatti he || 215 ||

पद 216

nānā viṣavargu ekavaṭu | tayā nāṃva jaisā bāsaṭu | āsurī saṃpattī hā khoṭu | doṣāṃcā taisā || 216 ||

पद 217

tarī tayāci asurāṃ | doṣāṃmājīṃ jayā vīrā | vāḍapaṇācā ḍāṃgorā | to daṃbhu aisā || 217 ||

पद 218

जैसी आपुली जननी । नग्न दाविलिया जनीं । ते तीर्थचि परी पतनीं । कारण होय ॥ २१८ ॥

jaisī āpulī jananī | nagna dāviliyā janīṃ | te tīrthaci parī patanīṃ | kāraṇa hoya || 218 ||

पद 219

kāṃ vidyā gurūpadiṣṭā | bobhāiliyā cohaṭāṃ | tarī iṣṭadā parī aniṣṭā | hetu hotī || 219 ||

पद 220

paiṃ āṃgeṃ buḍatāṃ mahāpūrīṃ | je vegeṃ kāḍhī pailatīrīṃ | te nāṃvaci bāṃdhiliyā śirīṃ | buḍavī jaisī || 220 ||

पद 221

kāraṇa jeṃ jīvitā | teṃ vānileṃ jarī sevitāṃ | tarī annaci paṃḍusutā | hoya viṣa || 221 ||

पद 222

taisā dṛṣṭādṛṣṭācā sakhā | dharmu jālā to phokārije dekhā | tarī tāritā toci dokhā- | lāgīṃ hoya || 222 ||

पद 223

mhaṇauni vācecā caubārā | ghātaliyā dharmācā pasārā | dharmuci to adharmu hoya vīrā | to daṃbhu jāṇe || 223 ||

पद 224

ātāṃ mūrkhāciye jibhe | akṣarāṃcā āṃbukhā subhe | āṇi to brahmasabhe | na rijhe jaisā || 224 ||

पद 225

kāṃ mādurī lokāṃcā ghoḍā | gajapatihī mānī thoḍā | kāṃ kāṃṭiyevarilyā saraḍā | svarguhī nīca || 225 ||

पद 226

तृणाचेनि इंधनें । आगी धांवे गगनें । थिल्लरबळें मीनें । न गणिजे सिंधु ॥ २२६ ॥

tṛṇāceni iṃdhaneṃ | āgī dhāṃve gaganeṃ | thillarabaḷeṃ mīneṃ | na gaṇije siṃdhu || 226 ||

पद 227

taisā māje striyā dhaneṃ | vidyā stutī bahuteṃ māneṃ | eke divasīṃceni parānneṃ | alpaku jaisā || 227 ||

पद 228

abhracchāyeciyā joḍī | nidaivu ghara moḍī | mṛgāṃbu dekhoni phoḍī | paṇiyāḍeṃ mūrkha || 228 ||

पद 229

kiṃbahunā aisaiseṃ | utaṇeṃ jeṃ saṃpattimiseṃ | to darpu gā anāriseṃ | na boleṃ gheīṃ || 229 ||

पद 230

āṇi jagā vedīṃ viśvāsu | āṇi viśvāsīṃ pūjya īśu | jagīṃ eka tejasu | sūryuci hā || 230 ||

पद 231

जगस्पृहे आस्पद । एक सार्वभौमपद । न मरणें निर्विवाद । जगा पढियें ॥ २३१ ॥

jagaspṛhe āspada | eka sārvabhaumapada | na maraṇeṃ nirvivāda | jagā paḍhiyeṃ || 231 ||

पद 232

mhaṇauni jaga utsāheṃ | yāteṃ vānūṃ jāye | kīṃ teṃ āikoni matsaru vāhe | phugoṃ lāge || 232 ||

पद 233

mhaṇe īśvarāteṃ khāyeṃ | tayā vedā viṣa sūyeṃ | gauravāmājīṃ trāye | bhaṃgīta ase || 233 ||

पद 234

pataṃgā nāvaḍe jyotī | khadyotā bhānūcī khaṃtī | ṭiṭibheneṃ āpāṃpatī | vairī kelā || 234 ||

पद 235

taisā abhimānāceni moheṃ | īśvarāceṃhī nāma na sāhe | bāpāteṃ mhaṇe maja he | savatī jālī || 235 ||

पद 236

aisā mānyatecā puṣṭagaṃḍu | to abhimānī paramalaṃḍu | rauravācā rūḍhu | mārguci pai || 236 ||

पद 237

āṇi puḍhilāṃceṃ sukha | dekhaṇiyāceṃ hoya mikha | caḍhe krodhāgnīceṃ vikha | manovṛttī || 237 ||

पद 238

śītaḷāciye bheṭī | tātalā telīṃ āgī uṭhī | caṃdru dekhoni jaḷe poṭīṃ | kolhā jaisā || 238 ||

पद 239

viśvāceṃ āyuṣya jeṇeṃ ujaḷe | to sūryu udailā dekhoni savaḷe | pāpiyā phuṭatī ḍoḷe | ḍuḍuḷāce || 239 ||

पद 240

jagācī sukhapahāṃṭa | corāṃ maraṇāhūni nikṛṣṭa | dudhāceṃ kāḷakūṭa | hoya vyāḷīṃ || 240 ||

पद 241

agādheṃ samudrajaḷeṃ | prāśitāṃ adhika jaḷe | vaḍavāgnī na miḷe | śāṃti kahīṃ || 241 ||

पद 242

taisā vidyāvinodavibhaveṃ | dekhe puḍhilāṃcīṃ daiveṃ | taṃva taṃva roṣu duṇāve | krodhu to jāṇa || 242 ||

पद 243

āṇi mana sarpācī kuṭī | ḍoḷe nārācāṃcī suṭī | bolaṇeṃ te vṛṣṭī | iṃgaḷāṃcī || 243 ||

पद 244

yera jeṃ kriyājāta | teṃ tikhayāceṃ karvata | aiseṃ sabāhya khasāsita | jayāceṃ gā || 244 ||

पद 245

तो मनुष्यांत अधमु जाण । पारुष्याचें अवतरण । आतां आइक खूण । अज्ञानाची ॥ २४५ ॥

to manuṣyāṃta adhamu jāṇa | pāruṣyāceṃ avataraṇa | ātāṃ āika khūṇa | ajñānācī || 245 ||

पद 246

tarī śītoṣṇasparśā | nivāḍu neṇeṃ pāṣāṇu jaisā | kāṃ rātrī āṇi divasā | jātyaṃdhu to || 246 ||

पद 247

āgī uṭhilā ārogaṇeṃ | jaisā khādyākhādya na mhaṇe | kāṃ parisā pāḍu neṇeṃ | sonayā lohā || 247 ||

पद 248

नातरी नानारसीं । रिघोनि दर्वी जैसी । परी रसस्वादासी । चाखों नेणें ॥ २४८ ॥

nātarī nānārasīṃ | righoni darvī jaisī | parī rasasvādāsī | cākhoṃ neṇeṃ || 248 ||

पद 249

kāṃ vārā jaisā pārakhī | navheci gā mārgāmārgavikhīṃ | taise kṛtyākṛtyavivekīṃ | aṃdhapaṇa jeṃ || 249 ||

पद 250

हें चोख हें मैळ । ऐसें नेणोनियां बाळ । देखे तें केवळ । मुखींचि घाली ॥ २५० ॥

heṃ cokha heṃ maiḷa | aiseṃ neṇoniyāṃ bāḷa | dekhe teṃ kevaḷa | mukhīṃci ghālī || 250 ||

पद 251

taiseṃ pāpapuṇyāceṃ khicaṭeṃ | karoni khātāṃ buddhiceṣṭe | kaḍu madhura na vāṭe | aisī je daśā || 251 ||

पद 252

tiye nāma ajñāna | yā bolā nāhīṃ āna | evaṃ sāhī doṣāṃceṃ cinha | sāṃgitaleṃ || 252 ||

पद 253

ihīṃca sāhī doṣāṃgīṃ | he āsurī saṃpatti dāṭugī | jaiseṃ thora viṣaya subhage aṃgīṃ | aṃga sāneṃ || 253 ||

पद 254

kāṃ tighā vanhīṃcyā pāṃtī | pāhatāṃ thoḍe ṭhāya gamatī | parī viśvahī prāṇāhutī | karūṃ na pure || 254 ||

पद 255

dhātayāhī geliyā śaraṇa | tridoṣīṃ na cuke maraṇa | tayā tihīṃcī duṇī jāṇa | sāhī doṣa he || 255 ||

पद 256

ihīṃ sāhī doṣīṃ saṃpūrṇīṃ | jālī iyeci ubhāraṇī | mhaṇauni āsurī uṇī | saṃpadā navhe || 256 ||

पद 257

parī krūragrahāṃcī jaisī | māṃdī miḷe ekeci rāśī | kāṃ yetī niṃdakāpāsīṃ | aśeṣa pāpeṃ || 257 ||

पद 258

maraṇārāceṃ āṃga | paḍighātī avagheci roga | kāṃ kumuhūrtīṃ duryoga | ekavaṭatī || 258 ||

पद 259

viśvāsalā ātuḍavīje corā | śiṇalā suije mahāpurā | taiseṃ doṣīṃ ihīṃ narā | aniṣṭa kīje || 259 ||

पद 260

kāṃ āyuṣya jātiye veḷe | śeḷiye sātaveuḷī miḷe | taise sāhī doṣa sagaḷe | joḍatī tayā || 260 ||

पद 261

mokṣamārgākaḍe | jaiṃ yāṃcā āṃbukhā paḍe | taiṃ na nighe mhaṇauni buḍe | saṃsārīṃ to || 261 ||

पद 262

adhamāṃ yonīṃcyā pāuṭīṃ | utarata jo kirīṭī | sthāvarāṃhī taḷavaṭīṃ | baisaṇeṃ ghe || 262 ||

पद 263

heṃ aso tayācyā ṭhāyīṃ | miḷoni sāhī doṣīṃ ihīṃ | āsurī saṃpatti pāhīṃ | vāḍhavije || 263 ||

पद 264

aisiyā yā donī | saṃpadā prasiddhā janīṃ | sāṃgitaliyā cinhīṃ | vegaḷālyā || 264 ||

पद 265

iyā donhīṃmājīṃ pahilī | daivī je mhaṇitalī | te mokṣasūryeṃ pāhalī | ukhāci jāṇa || 265 ||

पद 266

येरी जे दुसरी । संपत्ति कां आसुरी । ते मोहलोहाची खरी । सांखळी जीवां ॥ २६६ ॥

yerī je dusarī | saṃpatti kāṃ āsurī | te mohalohācī kharī | sāṃkhaḷī jīvāṃ || 266 ||

पद 267

parī heṃ āikoni jhaṇeṃ | bhaya ghesī ho maneṃ | kāya rātrīcā dineṃ | dhāku dharije || 267 ||

पद 268

he āsurī saṃpatti tayā | baṃdhālāgīṃ dhanaṃjayā | jo sāhī doṣāṃ yayāṃ | āśrayo hoya || 268 ||

पद 269

तूं तंव पांडवा । सांगितलेया दैवा । गुणनिधी बरवा । जन्मलासी ॥ २६९ ॥

tūṃ taṃva pāṃḍavā | sāṃgitaleyā daivā | guṇanidhī baravā | janmalāsī || 269 ||

पद 270

mhaṇauni pārthā tūṃ yā | daivī saṃpattī svāmiyā | hoūni yāveṃ uvāyā | kaivalyāciyā || 270 ||

पद 271

āṇi daivāṃ āsurāṃ | saṃpattivaṃtāṃ narāṃ | anādisiddha ujagarā | rāhāṭīcā āhe || 271 ||

पद 272

jaiseṃ rātrīcyā avasarīṃ | vyāpārije niśācarīṃ | divasā suvyavahārīṃ | manuṣyādikīṃ || 272 ||

पद 273

taisiyā āpulāliyā rāhāṭīṃ | vartatī donhī sṛṣṭī | daivī āṇi kirīṭī | āsurī yetha || 273 ||

पद 274

tevīṃci vistārūni daivī | jñānakathanādi prastāvīṃ | māgīla graṃthīṃ baravī | sāṃgitalī || 274 ||

पद 275

ātāṃ āsurī je sṛṣṭī | tethiṃcī upalaūṃ goṭhī | avadhānācī diṭhī | de pāṃ nikī || 275 ||

पद 276

tarī vādyeṃvīṇa nādu | nedī kavaṇāhī sādu | kāṃ apuṣpīṃ makaraṃdu | na labhe jaisā || 276 ||

पद 277

तैसी प्रकृति हे आसुर । एकली नोहे गोचर । जंव एकाधें शरीर । माल्हातीना ॥ २७७ ॥

taisī prakṛti he āsura | ekalī nohe gocara | jaṃva ekādheṃ śarīra | mālhātīnā || 277 ||

पद 278

maga āviṣkāralā lāṃkuḍeṃ | pāvaku jaisā joḍe | taisī prāṇidehīṃ sāṃpaḍe | āṭopalī he || 278 ||

पद 279

te veḷīṃ je vāḍhī ūṃsā | teci āṃtulā rasā | dehākāru hoya taisā | prāṇiyāṃcā || 279 ||

पद 280

आतां तयाचि प्राणियां । रूप करूं धनंजया । घडले जे आसुरीया । दोषवृंदीं ॥ २८० ॥

ātāṃ tayāci prāṇiyāṃ | rūpa karūṃ dhanaṃjayā | ghaḍale je āsurīyā | doṣavṛṃdīṃ || 280 ||

पद 281

tarī puṇyālāgīṃ pravṛttī | kāṃ pāpāviṣayīṃ nivṛttī | yā jāṇaṇeyācī rātī | tayāṃceṃ mana || 281 ||

पद 282

nigaṇeyā āṇi praveśā | citta nedītu āveśā | kośakiṭu jaisā | jācinnalā paiṃ || 282 ||

पद 283

kāṃ didhaleṃ māgutī yeīla | kīṃ na ye heṃ puḍhīla | na pāhātāṃ de bhāṃḍavala | mūrkha corāṃ || 283 ||

पद 284

taisiyā pravṛtti nivṛtti donī | neṇijatī āsurīṃ janīṃ | āṇi śauca te svapnīṃ | dekhatī nā te || 284 ||

पद 285

kāḷimā sāṃḍīla koḷasā | varī cokhī hoīla vāyasā | rākṣasahī māṃsā | viṭoṃ śake || 285 ||

पद 286

parī āsurāṃ prāṇiyāṃ | śauca nāhīṃ dhanaṃjayā | pavitratva jevīṃ bhāṃḍiyā | madyāciyā || 286 ||

पद 287

vāḍhavitī vidhīcī āsa | kāṃ pāhātī vaḍilāṃcī vāsa | ācārācī bhāṣa | neṇatīci te || 287 ||

पद 288

jaiseṃ caraṇeṃ śeḷiyeceṃ | kāṃ dhāvaṇeṃ vāriyāceṃ | jāḷaṇeṃ āgīceṃ | bhalateuteṃ || 288 ||

पद 289

taiseṃ puḍhāṃ sūni svaira | ācaratī te gā āsura | satyeṃsi kīra vaira | sadāci tayāṃ || 289 ||

पद 290

jarī nāṃgiyā āpuliyā | viṃcū karī gudaguliyā | tarī sācā bolī boliyā | bolatī te || 290 ||

पद 291

āpānāceni toṃḍeṃ | jarī sugaṃdhā yeṇeṃ ghaḍe | tarī satya tayāṃ joḍe | āsurāṃteṃ || 291 ||

पद 292

aiseṃ te na karitāṃ kāṃhīṃ | āṃgeṃci vokhaṭe pāhīṃ | ātāṃ bolatī te navāī | sāṃgijaila || 292 ||

पद 293

eऱhavīṃ kareyācyā ṭhāyīṃ cāṃga | teṃ tayāsi kaiceṃ nīṭa āṃga | taisā āsurāṃcā prasaṃga | prasaṃgeṃ parīsa || 293 ||

पद 294

udhavaṇīceṃ jevīṃ toṃḍa | ubhaḷī dhuṃvāce ubhaḍa | heṃ jāṇije tevīṃ ughaḍa | sāṃgoṃ te bola || 294 ||

पद 295

tarī viśva hā anādi ṭhāvo | yetha niyaṃtā īśvararāvo | cāvaḍiye nyāvo anyāvo | nivaḍī vedu || 295 ||

पद 296

vedīṃ anyāyīṃ paḍe | to nirayabhogeṃ daṃḍe | sanyāyī to suravāḍeṃ | svargīṃ jiye || 296 ||

पद 297

aisī he viśvavyavasthā | anādi je pārthā | iyeteṃ mhaṇatī te vṛthā | avagheṃci heṃ || 297 ||

पद 298

yajñamūḍha ṭhakile yāgīṃ | devapiseṃ pratimāliṃgīṃ | nāgavile bhagave yogī | samādhibhrameṃ || 298 ||

पद 299

yetha āpuleni baḷeṃ | bhogije jeṃ jeṃ veṃṭāḷeṃ | heṃ vāṃconi vegaḷeṃ | puṇya āhe ? || 299 ||

पद 300

nā aśaktapaṇeṃ āṃgikeṃ | vegaḷaveṃṭāḷīṃ na ṭakeṃ | aisā gādijevīṇa viṣayasukheṃ | teṃci pāpa || 300 ||

पद 301

prāṇa ghepatī saṃpannāṃce | te pāpa jarī sāceṃ | tarī sarvasva hātā ye tayāṃceṃ | heṃ puṇyaphaḷa kīṃ ? || 301 ||

पद 302

बळी अबळातें खाय । हेंचि बाधित जरी होय । तरी मासयां कां न होय । निसंतान ? ॥ ३०२ ॥

baḷī abaḷāteṃ khāya | heṃci bādhita jarī hoya | tarī māsayāṃ kāṃ na hoya | nisaṃtāna ? || 302 ||

पद 303

āṇi kuḷeṃ śodhūni donhī | kumāreṃci śubhalagnīṃ | meḷavījatī prajāsādhanīṃ | hetu jarī || 303 ||

पद 304

tarī paśupakṣādi jātī | jayā mitī nāhīṃ saṃtatī | tayāṃ koṇeṃ pratipattīṃ | vivāha kele ? || 304 ||

पद 305

coriyeceṃ dhana āleṃ | tarī teṃ koṇāsi viṣa jāleṃ ? | vālabheṃ paradvāra keleṃ | koḍhī koṇī hoya ? || 305 ||

पद 306

mhaṇauni devo gosāṃvī | to dharmādharmu bhogavī | āṇi paratrācyā gāṃvīṃ | karī to bhogī || 306 ||

पद 307

parī paratra nā devo | na dise mhaṇauni teṃ vāvo | āṇi kartā nime mā ṭhāvo | bhogyāsi kavaṇu ? || 307 ||

पद 308

yetha urvaśiyā iṃdra sukhī | jaisā kāṃ svargalokīṃ | taisāci kṛmihī narakīṃ | loḷatu ślāghe || 308 ||

पद 309

mhaṇauni naraka svargu | navhe pāpapuṇyabhāgu | je dohīṃ ṭhāyīṃ sukhabhogu | kāmācāci to || 309 ||

पद 310

याकारणें कामें । स्त्रीपुरुषयुग्में । मिळती तेथ जन्मे । आघवें जग ॥ ३१० ॥

yākāraṇeṃ kāmeṃ | strīpuruṣayugmeṃ | miḷatī tetha janme | āghaveṃ jaga || 310 ||

पद 311

āṇi jeṃ jeṃ abhilāṣeṃ | svārthālāgīṃ heṃ poṣe | pāṭhīṃ parasparadveṣeṃ | kāmaci nāśī || 311 ||

पद 312

evaṃ kāmāvāṃcūni kāṃhīṃ | jagā mūḷaci āna nāhīṃ | aiseṃ bolatī pāhīṃ | āsura gā te || 312 ||

पद 313

आतां असो हें किडाळ । बोली न करूं पघळ । सांगतांचि सफोल । होतसे वाचा ॥ ३१३ ॥

ātāṃ aso heṃ kiḍāḷa | bolī na karūṃ paghaḷa | sāṃgatāṃci saphola | hotase vācā || 313 ||

पद 314

āṇi īśvarāciyā khaṃtī | nusadhiyāci karitī cāṃthī | heṃhī nāhīṃ cittīṃ | niścayo eku || 314 ||

पद 315

kiṃbahunā ughaḍa | āṃgī lāūniyāṃ pākhāṃḍa | nāstikapaṇāceṃ hāḍa | roṃvileṃ jīvīṃ || 315 ||

पद 316

te veḷīṃ svargālāgīṃ ādaru | kāṃ narakācā aḍadaru | yā vāsanāṃcā aṃkuru | jaḷoni gelā || 316 ||

पद 317

maga kevaḷa ye dehakhoḍāṃ | amedhyodakācā buḍabuḍā | viṣayapaṃkīṃ suhāḍā | buḍāle gā || 317 ||

पद 318

jaiṃ āṭāveṃ hotī jaḷacara | taiṃ ḍohīṃ miḷatīṃ ḍhīvara | kāṃ paḍāveṃ hoya śarīra | taiṃ rogā udayo || 318 ||

पद 319

udaijaṇeṃ ketūceṃ jaiseṃ | viśvā aniṣṭoddeśeṃ | janmatī te taise | lokāṃ āṭūṃ || 319 ||

पद 320

विरूढलिया अशुभ । फुटती तैं ते कोंभ । पापाचे कीर्तिस्तंभ । चालते ते ॥ ३२० ॥

virūḍhaliyā aśubha | phuṭatī taiṃ te koṃbha | pāpāce kīrtistaṃbha | cālate te || 320 ||

पद 321

āṇi māgāṃpuḍhāṃ jāḷaṇeṃ | vāṃcūni āgī kāṃhīṃ neṇeṃ | taiseṃ viruddhaci eka karaṇeṃ | bhalateyāṃ || 321 ||

पद 322

parī teṃci gā karaṇeṃ | ādaritī saṃbhrameṃ jeṇeṃ | to āika pārthā mhaṇe | śrīnivāsu || 322 ||

पद 323

tarī jāḷa pāṇiyeṃ na bhare | āgī iṃdhana na pure | tayāṃ durbharāṃciye dhure | bhukāḷu jo || 323 ||

पद 324

tayā kāmācā volāvā | jīvīṃ dharuniyā pāṃḍavā | daṃbhamānācā meḷāvā | meḷavitī || 324 ||

पद 325

mātaliyā kuṃjarā | āgaḷī jālī madirā | taisā madācā tāṭhā taṃva jarā | caḍhatāṃ āṃgīṃ || 325 ||

पद 326

āṇi āgrahā toci ṭhāvo | varī mauḍhyāaisā sāvāvo | maga kāya vānūṃ nirvāho | niścayācā || 326 ||

पद 327

jihīṃ paropatāpu ghaḍe | parāvā jīvu ragaḍe | tihīṃ karmīṃ hoūni gāḍhe | janmavṛttī || 327 ||

पद 328

maga āpuleṃ keleṃ phokāritī | āṇi jagāteṃ dhikkāritī | dāhīṃ diśīṃ pasaritī | spṛhājāḷa || 328 ||

पद 329

ऐसेनि गा आटोपें । थोरियें आणती पापें । धर्मधेनु खुरपें । सुटलें जैसें ॥ ३२९ ॥

aiseni gā āṭopeṃ | thoriyeṃ āṇatī pāpeṃ | dharmadhenu khurapeṃ | suṭaleṃ jaiseṃ || 329 ||

पद 330

yāci ekā āyatī | tayāciyā karmapravṛttī | āṇi jiṇiyāhī parautī | vāhatī ciṃtā || 330 ||

पद 331

pātāḷāhūni nimna | jiyeciye uṃcīye sāneṃ gagana | jeṃ pāhātāṃ tribhuvana | aṇuhī nohe || 331 ||

पद 332

te yogapaṭācī mavaṇī | jīvīṃ aniyama ciṃtavaṇī | je sāṃḍūṃ neṇeṃ maraṇīṃ | vallabhā jaisī || 332 ||

पद 333

तैसी चिंता अपार । वाढविती निरंतर । जीवीं सूनि असार । विषयादिक ॥ ३३३ ॥

taisī ciṃtā apāra | vāḍhavitī niraṃtara | jīvīṃ sūni asāra | viṣayādika || 333 ||

पद 334

striyā gāileṃ āikāveṃ | strīrūpa ḍoḷāṃ dekhāveṃ | sarveṃdriyeṃ āliṃgāveṃ | striyeteṃci || 334 ||

पद 335

kuravaṃḍī kīje amṛteṃ | aiseṃ sukha striyeparauteṃ | nāhīṃci mhaṇauni citteṃ | niścayo kelā || 335 ||

पद 336

maga tayāci strībhogā- | lāgīṃ pātāḷa svargā | dhāṃvatī digvibhāgā | parautehī || 336 ||

पद 337

āmiṣakavaḷu thorī āśā | na vicāritāṃ giḷī māsā | taiseṃ kīje viṣayāśā | tayāṃsi gā || 337 ||

पद 338

vāṃchita taṃva na pavatī | maga koraḍiyeci āśecī saṃtatī | vāḍhaūṃ vāḍhaūṃ hotī | kośakiḍe || 338 ||

पद 339

āṇi pasarilā abhilāṣu | apūrṇu hoya toci dveṣu | evaṃ kāmakrodhāṃhūni adhiku | puruṣārthu nāhīṃ || 339 ||

पद 340

dihā kholaṇeṃ rātrīṃ jāgovā | ṭhāṇāṃtarīyāṃ jaisā pāṃḍavā | ahorātrīṃhī visāṃvā | bheṭecinā || 340 ||

पद 341

taiseṃ uṃcauni loṭileṃ kāmeṃ | nehaṭatī krodhāciye ḍheme | tarī rāgadveṣa premeṃ | na mātī keṃhī || 341 ||

पद 342

tevīṃci jīvīṃciyā hāṃvā | viṣayavāsanāṃcā meḷāvā | kelā tarī bhogāvā | artheṃ kīṃ nā ? || 342 ||

पद 343

म्हणौनि भोगावयाजोगा । पुरता अर्थु पैं गा । आणावया जगा । झोंबती सैरा ॥ ३४३ ॥

mhaṇauni bhogāvayājogā | puratā arthu paiṃ gā | āṇāvayā jagā | jhoṃbatī sairā || 343 ||

पद 344

ekāteṃ sādhūni māritī | ekāci sarvasveṃ haritī | ekālāgīṃ ubhāritī | apāyayaṃtreṃ || 344 ||

पद 345

pāśikeṃ potīṃ vāgurā | suṇīṃ sasāṇeṃ cikāṭī khoṃcārā | gheūni nighatī ḍoṃgarā | pāradhī jaiseṃ || 345 ||

पद 346

te posāvayā poṭa | mārūni prāṇiyāṃce saṃghāṭa | āṇitī aiseṃ nikṛṣṭa | teṃhī karitī || 346 ||

पद 347

परप्राणघातें । मेळविती वित्तें । मिळाल्या चित्तें । तोषणें कैसें ॥ ३४७ ॥

paraprāṇaghāteṃ | meḷavitī vitteṃ | miḷālyā citteṃ | toṣaṇeṃ kaiseṃ || 347 ||

पद 348

mhaṇe āji miyāṃ | saṃpatti bahutekāṃciyā | āpulyā hātīṃ keliyā | dhanyu nā mī ? || 348 ||

पद 349

aisā ślāghoṃ jaṃva jāye | taṃva mana āṇīkahī vāhe | saveṃci mhaṇe pāhe | āṇikāṃceṃhī āṇūṃ || 349 ||

पद 350

heṃ jetuleṃ ase joḍileṃ | tayāceni bhāṃḍavaleṃ | lābhā gheīna uraleṃ | carācara heṃ || 350 ||

पद 351

aiseni dhanā viśvāciyā | mīci hoīna svāmiyā | maga diṭhī paḍe tayā | uroṃ nedī || 351 ||

पद 352

he mārile vairī thoḍe | āṇīkahī sādhīna gāḍhe | maga nāṃdena pavāḍeṃ | yekalāci mī || 352 ||

पद 353

maga mājhī hotīla kāmārīṃ | tiyeṃvāṃcūni yereṃ mārīṃ | kiṃbahunā carācarīṃ | īśvaru to mī || 353 ||

पद 354

mī bhogabhūmīcā rāvo | āji sarvasukhāsī ṭhāvo | mhaṇauni iṃdruhī vāvo | māteṃ pāhuni || 354 ||

पद 355

mī maneṃ vācā deheṃ | karīṃ te kaiseṃ nohe | keṃ majavāṃcūni āhe | ājñāsiddha āna ? || 355 ||

पद 356

taṃvaci baḷiyā kāḷu | jaṃva na diseṃ mī aturbaḷu | sukhācā kīra nikhiḷu | rāsivā mīci || 356 ||

पद 357

kuberu āthilā hoye | parī to neṇeṃ mājhī soye | saṃpattī majasama navhe | śrīnāthāhī || 357 ||

पद 358

mājhiyā kuḷācā ujāḷū | kāṃ jātigotāṃcā meḷū | pāhatāṃ brahmāhī haḷū | uṇāci dise || 358 ||

पद 359

mhaṇauni miravitī nāṃveṃ | vāyāṃ īśvarādi āghave | nāhīṃ majasīṃ sarī pāve | aiseṃ koṇhī || 359 ||

पद 360

ātāṃ lopalā abhicāru | tayā karīna mī jīrṇoddhāru | pratiṣṭhīna paramāru | yāgavarī || 360 ||

पद 361

मातें गाती वानिती । नटनाचें रिझविती । तयां देईन मागती । ते ते वस्तु ॥ ३६१ ॥

māteṃ gātī vānitī | naṭanāceṃ rijhavitī | tayāṃ deīna māgatī | te te vastu || 361 ||

पद 362

mājirā annapānīṃ | pramadāṃcyā āliṃganīṃ | mī hoīna tribhuvanīṃ | ānaṃdākāru || 362 ||

पद 363

kāya bahu sāṃgoṃ aiseṃ | te āsurīprakṛtī piseṃ | turaṃbitī asoseṃ | gaganauḷeṃ tiyeṃ || 363 ||

पद 364

jvarāceni āṭopeṃ | rogī bhalataiseṃ jalpe | cāvaḷatī saṃkalpeṃ | jāṇa te taiseṃ || 364 ||

पद 365

ajñāna ātule dhuḷī | mhaṇauni āśā vāhaṭuḷī | bhovaṃḍījatī aṃtarāḷīṃ | manorathāṃcyā || 365 ||

पद 366

अनियम आषाढ मेघ । कां समुद्रोर्मी अभंग । तैसे कामिती अनेग । अखंड काम ॥ ३६६ ॥

aniyama āṣāḍha megha | kāṃ samudrormī abhaṃga | taise kāmitī anega | akhaṃḍa kāma || 366 ||

पद 367

maga paiṃ kāmanāci tayā | jīvīṃ jālyā velariyā | vorapilī kāṃṭiyā | kamaḷeṃ jaisīṃ || 367 ||

पद 368

kāṃ pāṣāṇāciyā māthāṃ | hāṃḍī phuṭalī pārthā | jīvīṃ taiseṃ sarvathā | kuṭake jāle || 368 ||

पद 369

tevhāṃ caḍhatiye rajanī | tamācī hoya puravaṇī | taisā moho aṃtaḥkaraṇīṃ | vāḍhoṃci lāge || 369 ||

पद 370

आणि वाढे जंव जंव मोहो । तंव तंव विषयीं रोहो । विषय तेथ ठावो । पातकासी ॥ ३७० ॥

āṇi vāḍhe jaṃva jaṃva moho | taṃva taṃva viṣayīṃ roho | viṣaya tetha ṭhāvo | pātakāsī || 370 ||

पद 371

pāpeṃ āpaleni thāṃveṃ | jaṃva karitī meḷāve | taṃva jitāṃci āghave | yetī narakāṃ || 371 ||

पद 372

म्हणौनि गा सुमती । जे कुमनोरथां पाळिती । ते आसुर येती वस्ती । तया ठाया ॥ ३७२ ॥

mhaṇauni gā sumatī | je kumanorathāṃ pāḷitī | te āsura yetī vastī | tayā ṭhāyā || 372 ||

पद 373

जेथ असिपत्रतरुवर । खदिरांगाराचे डोंगर । तातला तेलीं सागर । उतताती ॥ ३७३ ॥

jetha asipatrataruvara | khadirāṃgārāce ḍoṃgara | tātalā telīṃ sāgara | utatātī || 373 ||

पद 374

jetha yātanāṃcī śreṇī | he nitya navī yamajācaṇī | paḍatī tiye dāruṇīṃ | narakalokīṃ || 374 ||

पद 375

aise narakāciye śele | bhāgīṃ je je janmale | tehī dekhoṃ bhulale | yajitī yāgīṃ || 375 ||

पद 376

eऱhavīṃ yāgādika kriyā | āhāṇa teci dhanaṃjayā | parī viphaḷatī ācaroniyāṃ | nāṭakī jaisī || 376 ||

पद 377

vallabhāciyā ujariyā | āpaṇayāprati kustriyā | joḍoni toṣitī jaisiyāṃ | ahevapaṇeṃ || 377 ||

पद 378

तैसें आपणयां आपण । मानितां महंतपण । फुगती असाधारण । गर्वें तेणें ॥ ३७८ ॥

taiseṃ āpaṇayāṃ āpaṇa | mānitāṃ mahaṃtapaṇa | phugatī asādhāraṇa | garveṃ teṇeṃ || 378 ||

पद 379

maga lavoṃ neṇatī kaise | āṭivā lohāce khāṃba jaise | kāṃ udhavale ākāśeṃ | śiḷārāśī || 379 ||

पद 380

taiseṃ āpuliye barave | āpaṇaci rijhatāṃ jīveṃ | tṛṇāhīhūni āghaveṃ | mānitī nīca || 380 ||

पद 381

varī dhanāciyā madirā | mājūni dhanurdharā | kṛtyākṛtyavicārā | savateṃ keleṃ || 381 ||

पद 382

jayā āṃgīṃ āyatī aisī | tetha yajñācī goṭhī kāyasī | tarī kāya kāya pisīṃ | na karitī gā ? || 382 ||

पद 383

mhaṇauni koṇe eke veḷe | mauḍhyamadyāceni baḷeṃ | yāgācīṃhī ṭavāḷeṃ | ādaritī || 383 ||

पद 384

nā kuṃḍa maṃḍapa vedī | nā ucita sādhanasamṛddhī | āṇi tayāṃsī taṃva vidhī | dvaṃdvaci sadā || 384 ||

पद 385

devāṃ brāhmaṇāṃceni nāṃveṃ | āḍavārenahi nohāveṃ | aiseṃ āthī tetha yāveṃ | lāge kavaṇā ? || 385 ||

पद 386

paiṃ vāsaruvācā bhokasā | gāīpuḍheṃ ṭhevūni jaisā | ugāṇā ghetī kṣīrarasā | buddhivaṃta || 386 ||

पद 387

तैसें यागाचेनि नांवें । जग वाऊनि हांवें । नागविती आघवें । अहेरावारी ॥ ३८७ ॥

taiseṃ yāgāceni nāṃveṃ | jaga vāūni hāṃveṃ | nāgavitī āghaveṃ | aherāvārī || 387 ||

पद 388

aiśā kāṃhīṃ āpuliyā | homitī je ujariyā | teṇeṃ kāmitī prāṇiyā | sarvanāśu || 388 ||

पद 389

maga puḍhāṃ bherī niśāṇa | lāunī te dīkṣitapaṇa | jagīṃ phokāritī āṇa | vāvo vāvo || 389 ||

पद 390

tevhāṃ mahattveṃ teṇeṃ adhamā | garvā caḍhe mahimā | jaise leve didhale tamā | kājaḷāce || 390 ||

पद 391

तैसें मौढ्य घणावे । औद्धत्य उंचावे । अहंकारु दुणावे । अविवेकुही ॥ ३९१ ॥

taiseṃ mauḍhya ghaṇāve | auddhatya uṃcāve | ahaṃkāru duṇāve | avivekuhī || 391 ||

पद 392

मग दुजयाची भाष । नुरवावया निःशेष । बळीयेपणा अधिक । होय बळ ॥ ३९२ ॥

maga dujayācī bhāṣa | nuravāvayā niḥśeṣa | baḷīyepaṇā adhika | hoya baḷa || 392 ||

पद 393

ऐसा अहंकार बळा । जालिया एकवळा । दर्पसागरु मर्यादवेळा । सांडूनि उते ॥ ३९३ ॥

aisā ahaṃkāra baḷā | jāliyā ekavaḷā | darpasāgaru maryādaveḷā | sāṃḍūni ute || 393 ||

पद 394

maga vosaṃḍileni darpeṃ | kāmāhī pitta kurupe | tayā dhagīṃ saiṃgha paḷipe | krodhāgni to || 394 ||

पद 395

tetha unhāḷā āgī kharamarā | telātupāciyā koṭhārā | lāgalā āṇi vārā | suṭalā jaisā || 395 ||

पद 396

taisā ahaṃkāru baḷā ālā | darpu kāmakrodhīṃ gūḍhalā | yā dohīṃcā meḷu jālā | jayāṃcyā ṭhāyīṃ || 396 ||

पद 397

te āpuliyā saveśā | maga koṇī koṇī hiṃsā | yā prāṇiyāṃte vīreśā | na sādhatī gā ? || 397 ||

पद 398

pahileṃ taṃva dhanurdharā | āpuliyā māṃsarudhirā | veṃcu karitī abhicārā- | lāgoniyāṃ || 398 ||

पद 399

tetha jāḷitī jiyeṃ deheṃ | yāmājīṃ jo mī āheṃ | tayā ātmayā maja ghāye | vājatī te || 399 ||

पद 400

āṇi abhicārakīṃ tihīṃ | upadravije jetuleṃ kāṃhīṃ | tetha caitanya mī pāhīṃ | sīṇu pāve || 400 ||

पद 401

āṇi abhicārāvegaḷeṃ | vipāyeṃ je avagaḷeṃ | tayā ṭākitī iṭāḷeṃ | paiśūnyācīṃ || 401 ||

पद 402

सती आणि सत्पुरुख । दानशीळ याज्ञिक । तपस्वी अलौकिक । संन्यासी जे ॥ ४०२ ॥

satī āṇi satpurukha | dānaśīḷa yājñika | tapasvī alaukika | saṃnyāsī je || 402 ||

पद 403

kāṃ bhakta hana mahātme | iyeṃ mājhīṃ nijācīṃ dhāmeṃ | nirvāḷalīṃ homadharmeṃ | śrautādikīṃ || 403 ||

पद 404

tayāṃ dveṣāceni kāḷakūṭeṃ | bāsaṭoni tikhaṭeṃ | kubolāṃcīṃ sadaṭeṃ | sūti kāṃḍeṃ || 404 ||

पद 405

aise āghavāci parī | pravartale mājhyā vairī | tayāṃ pāpiyāṃ jeṃ mī karīṃ | teṃ āika pāṃ || 405 ||

पद 406

tarī manuṣyadehācā tāgā | gheūni rusatī je jagā | te padavī hironi paiṃ gā | aise ṭhevīṃ || 406 ||

पद 407

je kleśagāṃvīṃcā ukaraḍā | bhavapurīṃcā pānavaḍā | te tamoyoni tayāṃ mūḍhāṃ | vṛttīci deṃ || 407 ||

पद 408

maga āhārāceni nāṃveṃ | tṛṇahī jetha nugave | te vyāghra vṛścika āḍave | taisiye karīṃ || 408 ||

पद 409

tetha kṣudhāduḥkheṃ bahuteṃ | toḍūni khātī āpaṇayāteṃ | maramaroṃ māguteṃ | hotaci asatī || 409 ||

पद 410

kāṃ āpulā garaḷajāḷīṃ | jaḷitī āṃgācī peṃdaḷī | te sarpaci karīṃ biḷīṃ | niruṃdhalā || 410 ||

पद 411

parī ghetalā śvāsu ghāpe | yetulenahī māpeṃ | visāṃvā tayāṃ nāṭope | durjanāṃsī || 411 ||

पद 412

aiseni kalpāṃciyā koḍī | gaṇitāṃhī saṃkhyā thoḍī | tetulā veḷu na kāḍhī | kleśauni tayāṃ || 412 ||

पद 413

tarī tayāṃsī jetha jāṇeṃ | tethiṃceṃ heṃ pahileṃ peṇeṃ | teṃ pāvoni yereṃ dāruṇeṃ | na hotī duḥkheṃ || 413 ||

पद 414

हा ठायवरी । संपत्ति ते आसुरी । अधोगती अवधारीं । जोडिली तिहीं ॥ ४१४ ॥

hā ṭhāyavarī | saṃpatti te āsurī | adhogatī avadhārīṃ | joḍilī tihīṃ || 414 ||

पाठीं व्याघ्रादि तामसा । योनी तो अळुमाळु ऐसा ।

pāṭhīṃ vyāghrādi tāmasā | yonī to aḷumāḷu aisā |

पद 415

देहाधाराचा उसासा । आथी जोही ॥ ४१५ ॥

dehādhārācā usāsā | āthī johī || 415 ||

पद 416

tohī mī volhāvā hireṃ | maga tamaci hotī ekasareṃ | jethe geleṃ āṃdhāreṃ | kāḷavaṃḍaije || 416 ||

पद 417

जयांची पापा चिळसी । नरक घेती विवसी । शीण जाय मूर्च्छी । सिणें जेणें ॥ ४१७ ॥

jayāṃcī pāpā ciḷasī | naraka ghetī vivasī | śīṇa jāya mūrcchī | siṇeṃ jeṇeṃ || 417 ||

पद 418

मळु जेणें मैळे । तापु जेणें पोळे । जयाचेनि नांवें सळे । महाभय ॥ ४१८ ॥

maḷu jeṇeṃ maiḷe | tāpu jeṇeṃ poḷe | jayāceni nāṃveṃ saḷe | mahābhaya || 418 ||

पद 419

पापा जयाचा कंटाळा । उपजे अमंगळ अमंगळा । विटाळुही विटाळा । बिहे जया ॥ ४१९ ॥

pāpā jayācā kaṃṭāḷā | upaje amaṃgaḷa amaṃgaḷā | viṭāḷuhī viṭāḷā | bihe jayā || 419 ||

पद 420

aiseṃ viśvāceyā vokhaṭeyā | adhama je dhanaṃjayā | teṃ te hotī bhogūniyāṃ | tāmasā yonī || 420 ||

पद 421

ahā sāṃgatāṃ vācā raḍe | āṭhavitāṃ mana khiraḍe | kaṭāre mūrkhīṃ kevaḍhe | joḍile niraya || 421 ||

पद 422

कायिसया ते आसुर । संपत्ति पोषिती वाउर । जिया दिधलें घोर । पतन ऐसें ॥ ४२२ ॥

kāyisayā te āsura | saṃpatti poṣitī vāura | jiyā didhaleṃ ghora | patana aiseṃ || 422 ||

पद 423

mhaṇauni tuvāṃ dhanurdharā | nohāveṃ gā tiyā moharā | jeutā vāsu āsurā | saṃpattivaṃtā || 423 ||

पद 424

āṇi daṃbhādi doṣa sāhī | he saṃpūrṇa jayāṃcyā ṭhāyīṃ | te tyajāve heṃ kāī | mhaṇoṃ kīra ? || 424 ||

पद 425

parī kāma krodha lobha | yā tihīṃceṃhī thoṃba | thāṃve tetheṃ aśubha | pikaleṃ jāṇa || 425 ||

पद 426

सर्व दुःखां आपुलिया । दर्शना धनंजया । पाढाऊ हे भलतया । दिधलें आहाती ॥ ४२६ ॥

sarva duḥkhāṃ āpuliyā | darśanā dhanaṃjayā | pāḍhāū he bhalatayā | didhaleṃ āhātī || 426 ||

पद 427

kāṃ pāpiyāṃ narakabhogīṃ | suvāvayālāgīṃ jagīṃ | pātakāṃcī dāṭugī | sabhāci he || 427 ||

पद 428

te raurava gā taṃvacivarī | āikijatī paṭāṃtarīṃ | jaṃva he tinhī aṃtarīṃ | uṭhatī nā || 428 ||

पद 429

अपाय तिहीं आसलग । यातना इहीं सवंग । हाणी हाणी नोहे हे तिघ । हेचि हाणी ॥ ४२९ ॥

apāya tihīṃ āsalaga | yātanā ihīṃ savaṃga | hāṇī hāṇī nohe he tigha | heci hāṇī || 429 ||

पद 430

kāya bahu boloṃ subhaṭā | sāṃgitaliyā nikṛṣṭā | narakācā dāravaṃṭā | triśaṃku hā || 430 ||

पद 431

yā kāmakrodhalobhāṃ- | mājīṃ jīveṃ jo hoya ubhā | to nirayapurīcī sabhā | sanmānu pāve || 431 ||

पद 432

mhaṇauni puḍhata puḍhatīṃ kirīṭī | he kāmādi doṣa tripuṭī | tyajāvīṃci gā vokhaṭī | āghavā viṣayīṃ || 432 ||

etairvimuktaḥ kaunteya tamodvāraistribhirnaraḥ | ācaratyātmanaḥ śreyastato yāti parāṃ gatim 22||

पद 433

dharmādikāṃ cauṃhī āṃtu | puruṣārthācī taiṃci mātu | karāvī jaiṃ saṃghātu | sāṃḍīla hā || 433 ||

पद 434

he tinhī jīvīṃ jaṃva jāgatī | taṃvavarī nikiyācī prāptī | he mājhe kāna nāikatī | devohī mhaṇe || 434 ||

पद 435

jayā āpaṇapeṃ paḍhiye | ātmanāśā jo bihe | teṇeṃ na dharāvī he soye | sāvadhu hoīje || 435 ||

पद 436

poṭīṃ bāṃdhoni pāṣāṇa | samudrīṃ bāhīṃ āṃgavaṇa | kāṃ jiyāvayā jevaṇa | kāḷakūṭāceṃ || 436 ||

पद 437

ihīṃ kāmakrodhalobheṃsī | kāryasiddhi jāṇa taisī | mhaṇauni ṭhāvoci pusīṃ | yayāṃcā gā || 437 ||

पद 438

jaiṃ kahīṃ avacaṭeṃ | he tikaḍī sāṃkhaḷa tuṭe | taiṃ sukheṃ āpuliye vāṭe | cāloṃ lābhe || 438 ||

पद 439

tridoṣīṃ sāṃḍileṃ śarīra | trikuṭīṃ phiṭaliyā nagara | tridāha nimāliyā aṃtara | jaiseṃ hoya || 439 ||

पद 440

taisā kāmādikīṃ tighīṃ | sāṃḍilā sukha pāvoni jagīṃ | saṃgu lāhe mokṣamārgīṃ | sajjanāṃcā || 440 ||

पद 441

maga satsaṃgeṃ prabaḷeṃ | sacchāstrāceni baḷeṃ | janmamṛtyūcīṃ nimāḷeṃ | nistareṃ rāneṃ || 441 ||

पद 442

te veḷīṃ ātmānaṃdeṃ āghaveṃ | jeṃ sadā vasateṃ baraveṃ | teṃ taiseṃci pāṭaṇa pāve | gurukṛpeceṃ || 442 ||

पद 443

tetha priyācī paramasīmā | to bheṭe māulī ātmā | tayeṃ khevīṃ āṭe ḍiṃḍimā | sāṃsārika he || 443 ||

पद 444

aisā jo kāmakrodhalobhāṃ | jhāḍī karūni ṭhāke ubhā | to yevaḍhiyā lābhā | gosāvī hoya || 444 ||

पद 445

nā heṃ nāvaḍoni kāṃhīṃ | kāmādikāṃcyāci ṭhāyīṃ | dāṭilī jeṇeṃ ḍoī | ātmacoreṃ || 445 ||

पद 446

jo jagīṃ samāna sakṛpu | hitāhita dāvitā dīpu | to amānyu kelā bāpu | vedu jeṇeṃ || 446 ||

पद 447

न धरीचि विधीची भीड । न करीचि आपली चाड । वाढवीत गेला कोड । इंद्रियांचें ॥ ४४७ ॥

na dharīci vidhīcī bhīḍa | na karīci āpalī cāḍa | vāḍhavīta gelā koḍa | iṃdriyāṃceṃ || 447 ||

पद 448

kāmakrodhalobhāṃcī kāsa | na soḍīca pāḷilī bhāṣa | svairācārāceṃ asosa | vaḷaghalā rāna || 448 ||

पद 449

to suṭakeciyā vāhiṇīṃ | maga pivoṃ na lāhe pāṇī | svapnīṃhī te kahāṇī | dūrīci tayā || 449 ||

पद 450

आणि परत्र तंव जाये । हें कीर तया आहे । परी ऐहिकही न लाहे । भोग भोगूं ॥ ४५० ॥

āṇi paratra taṃva jāye | heṃ kīra tayā āhe | parī aihikahī na lāhe | bhoga bhogūṃ || 450 ||

पद 451

tarī māśālāgīṃ bhulalā | brāhmaṇa pāṇabuḍāṃ righālā | kīṃ tethahī pāvalā | nāstikavādu || 451 ||

पद 452

taiseṃ viṣayāṃceni koḍeṃ | jeṇeṃ paratrā keleṃ ubaḍeṃ | taṃva toci āṇikīkaḍe | maraṇeṃ nelā || 452 ||

पद 453

evaṃ paratra nā svargu | nā aihikahī viṣayabhogu | tetha keutā prasaṃgu | mokṣācā to ? || 453 ||

पद 454

mhaṇauni kāmāceni baḷeṃ | jo viṣaya sevūṃ pāhe saḷeṃ | tayā viṣayo nā svargu miḷe | nā uddhare to || 454 ||

पद 455

yākāraṇeṃ paiṃ bāpā | jayā āthī āpulī kṛpā | teṇeṃ vedāṃciyā niropā | āna na kīje || 455 ||

पद 456

पतीचिया मता । अनुसरोनि पतिव्रता । अनायासें आत्महिता । भेटेचि ते ॥ ४५६ ॥

patīciyā matā | anusaroni pativratā | anāyāseṃ ātmahitā | bheṭeci te || 456 ||

पद 457

नातरी श्रीगुरुवचना । दिठी देतु जतना । शिष्य आत्मभुवना- । माजीं पैसे ॥ ४५७ ॥

nātarī śrīguruvacanā | diṭhī detu jatanā | śiṣya ātmabhuvanā- | mājīṃ paise || 457 ||

पद 458

heṃ aso āpulā ṭhevā | hātā āthī jarī yāvā | tarī ādareṃ jevīṃ divā | puḍhāṃ kīje || 458 ||

पद 459

taisā aśeṣāṃhī puruṣārthā | jo gosāvī ho mhaṇe pārthā | teṇeṃ śrutismṛti māthāṃ | baisaṇeṃ ghāpe || 459 ||

पद 460

śāstra mhaṇela jeṃ sāṃḍāveṃ | teṃ rājyahī tṛṇa mānāveṃ | jeṃ ghevavī teṃ na mhaṇāveṃ | viṣahī viru || 460 ||

पद 461

aisiyā vedaikaniṣṭhā | jāliyā jarī subhaṭā | tarī keṃ āhe aniṣṭā | bheṭaṇeṃ gā ? || 461 ||

पद 462

paiṃ ahitāpāsūni kāḍhitī | hita deūni vāḍhavitī | nāhīṃ gā śrutiparautī | māulī jagā || 462 ||

पद 463

mhaṇauni brahmeṃśīṃ meḷavī | taṃva he koṇeṃ na sāṃḍāvī | agā tuvāṃhī aisīci bhajāvī | viśeṣeṃsīṃ || 463 ||

पद 464

je āji arjunā tūṃ yetheṃ | karāvayā satya śāstreṃ sārtheṃ | janmalāsi baḷārtheṃ | dharmāceni || 464 ||

पद 465

āṇi dharmānuja heṃ aiseṃ | bodheṃci āleṃ apaiseṃ | mhaṇauni ānāriseṃ | karūṃ naye || 465 ||

पद 466

kāryākāryavivekīṃ | śāstreṃci karāvīṃ pārakhīṃ | akṛtya teṃ kuḍeṃ lokīṃ | vāḷāveṃ gā || 466 ||

पद 467

maga kṛtyapaṇeṃ khareṃ nige | teṃ tuvāṃ āpuleni āṃgeṃ | ācaroni ādareṃ cāṃgeṃ | sārāveṃ gā || 467 ||

पद 468

je viśvaprāmāṇyācī mudī | āji tujhyā hātīṃ aseṃ subuddhī | lokasaṃgrahāsi triśuddhī | yogyu hosī || 468 ||

पद 469

evaṃ āsuravargu āghavā | sāṃgoni tethiṃcā nigāvā | tohi deveṃ pāṃḍavā | nirūpilā || 469 ||

पद 470

iyāvarī to paṃḍūcā | kumaru sadbhāvo jīvīṃcā | pusela to caitanyācā | kānīṃ aikā || 470 ||

पद 471

saṃjayeṃ vyāsāciyā niropā | to veḷu pheḍilā tayā nṛpā | taisā mīhi nivṛttikṛpā | sāṃgena tumhāṃ || 471 ||

पद 472

tumhī saṃta mājhiyā kaḍā | diṭhīcā karāla bahuḍā | tarī tumhāṃ māne yevaḍhā | hoīna mī || 472 ||

पद 473

mhaṇauni nija avadhāna | maja voḷage pasāyadāna | dījo jī sanāthu hoīna | jñānadevo mhaṇe || 473 ||

इति श्रीज्ञानदेवविरचितायां भावार्थदीपिकायां षोडशोऽध्यायः ॥

iti śrījñānadevaviracitāyāṃ bhāvārthadīpikāyāṃ ṣoḍaśo'dhyāyaḥ ||

गीता श्लोक

गीता श्लोक पद 1

śrī bhagavānuvāca | abhayaṃ sattvasaṃśuddhirjñānayogavyavasthitaḥ | dānaṃ damaśca yajñaśca svādhyāyastapa ārjavaṃ || 1||

गीता श्लोक पद 2

ahiṃsā satyamakrodhstyāgaḥ śāntirapaiśunam | dayā bhūteṣvaloluptvaṃ mārdavaṃ hrīracāpalam || 2||

गीता श्लोक पद 3

tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho nātimānitā | bhavanti saṃpadaṃ daivīmabhijātasya bhārata || 3||

गीता श्लोक पद 4

dambho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca | ajñānaṃ cābhijātasya pārtha saṃpadamāsurīm || 4||

गीता श्लोक पद 5

daivī saṃpadvimokṣāya nibandhāyāsurī matā | mā śucaḥ saṃpadaṃ daivīmabhijāto'si pāṇḍava || 5||

गीता श्लोक पद 6

dvau bhūtasargau loke'smin daiva āsura eva ca | daivo vistaraśaḥ prokta āsuraṃ pārtha me śruṇu || 6||

गीता श्लोक पद 7

pravṛttiṃ ca nivṛttiṃ ca janā na vidurāsurāḥ | na śaucaṃ nāpi cācāro na satyaṃ teṣu vidyate || 7||

गीता श्लोक पद 8

asatyamapratiṣṭhaṃ te jagadāhuranīśvaram | aparasparasaṃbhūtaṃ kimanyat kāmahaitukam || 8||

गीता श्लोक पद 9

etāṃ dṛṣṭimavaṣṭabhya naṣṭātmāno'lpabuddhayaḥ | prabhavantyugrakarmāṇaḥ kṣayāya jagato'hitāḥ || 9||

गीता श्लोक पद 10

kāmamāśritya duṣpūraṃ dambhamānamadānvitāḥ | mohād gṛhītvā'sadgrahānpravartante'śucivratāḥ || 10||

गीता श्लोक पद 11

cintāmaparimeyāṃ ca pralayāntāmupāśritāḥ | kāmopabhogaparamā etāvaditi niścitāḥ || 11||

गीता श्लोक पद 12

āśāpāśaśatairbaddhāḥ kāmakrodhaparāyāṇāḥ | īhante kāmabhogārthamanyāyenārthasañcayān || 12||

गीता श्लोक पद 13

idamadya mayā labdhamimaṃ prāpsye manoratham | idamastīdamapi me bhaviṣyati punardhanam || 13||

गीता श्लोक पद 14

asau mayā hataḥ śatruऱniṣye cāparānapi | īśvaro'hamahaṃ bhogī siddho'haṃ balavān sukhī || 14||

गीता श्लोक पद 15

āḍhyo'bhijanavānasmi ko'nyo'sti sadṛśo mayā | yakṣye dāsyāmi modiṣya ityajñānavimohitāḥ || 15||

गीता श्लोक पद 16

anekacittavibhrāntā mohajālasamāvṛtāḥ | prasaktāḥ kāmabhogeṣu patanti narake'śucau || 16||

गीता श्लोक पद 17

ātmasaṃbhāvitāḥ stabdhā dhanamānamadānvitāḥ | yajante nāmayajñaiste dambhenāvidhipūrvakam || 17||

गीता श्लोक पद 18

ahaṅkāraṃ balaṃ darpaṃ kāmaṃ krodham ca saṃśritāḥ | māmātmaparadeheṣu pradviṣanto'bhyasūyakāḥ || 18||

गीता श्लोक पद 19

tānahaṃ dviṣataḥ krūrān saṃsāreṣu narādhamān | kṣipāmyajasramaśubhānāsurīṣveva yoniṣu || 19||

गीता श्लोक पद 20

āsurīṃ yonimāpannā mūḍhā janmani janmani | māmaprāpyaiva kaunteya tato yāntyadhamāṃ gatim || 20||

गीता श्लोक पद 21

trividhaṃ narakasyedaṃ dvāraṃ nāśanamātmanaḥ | kāmaḥ krodhastathā lobhastasmādetat trayaṃ tyajet || 21||

गीता श्लोक पद 23

yaḥ śāstravidhimutsṛjya vartate kāmakārata | na sa siddhimavāpnoti na sukhaṃ na parāṃ gatim || 23||

गीता श्लोक पद 24

tasmācchāstraṃ pramāṇaṃ te kāryākāryavyavasthitau | jñātvā śāstravidhānoktaṃ karma kartumihāऱsi || 24||

गीता श्लोक पद 16

oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde daivāsurasaṃpadvibhāgayogonāma ṣoḍaśo'dhyāyaḥ || 16 ||

या पाठाविषयी

परिचय

ज्ञानेश्वरीचा अध्याय सोळावा — भगवद्गीतेच्या दैवासुरसंपद्विभागयोग या अध्यायावरील संत ज्ञानेश्वरांचे ओवीबद्ध भाष्य. या अध्यायात 477 ओव्या आहेत. मूळ गीतेचे श्लोक ज्या क्रमाने ज्ञानेश्वरीत येतात, त्याच क्रमाने येथे दिले आहेत.

॥ ज्ञानेश्वर माउली ज्ञानराज माउली तुकाराम ॥

संदर्भ 1

ज्ञानेश्वरी/अध्याय सोळावा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती (revid 210788); ओवीक्रम पडताळून घेतला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

ज्ञानेश्वरी — अध्याय सोळावा

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

ज्ञानेश्वरी — अध्याय पहिला

ज्ञानेश्वरी — अध्याय दहावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय अकरावा

ज्ञानेश्वरी — अध्याय बारावा

आणखी पाहा 22

आरती

श्री कृष्ण आरती — आरती कुंजबिहारी की

चालीसा

कृष्ण चालीसा

भजन

छुप छुप आये श्याम ले के ग्वाल बाल

दर्शन दो घनश्याम नाथ मेरी अखियाँ प्यासी

गोकुल में बजत बधाई

हरि सुन्दर नन्द मुकुन्द

कवच

श्रीगोपालकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

कृष्ण अष्टोत्तर शतनामावली

व्रतकथा

गोवर्धन (अन्नकूट) कथा

गोवत्स द्वादशी (बछ बारस) व्रत कथा

श्री कृष्ण जन्माष्टमी व्रत कथा

राधाष्टमी व्रत कथा

देवी-देवता

कृष्ण

सण

होळी

जन्माष्टमी