गणेशपञ्चरत्नम्
mudā karāttamodakaṃ sadā vimuktisādhakaṃ kalādharāvataṃsakaṃ vilāsilokarañjakam | anāyakaikanāyakaṃ vināśitebhadaityakaṃ natāśubhāśunāśakaṃ namāmi taṃ vināyakam || 1 ||
natetarātibhīkaraṃ navoditārkabhāsvaraṃ namatsurārinirjaraṃ natādhikāpaduddharam | sureśvaraṃ nidhīśvaraṃ gajeśvaraṃ gaṇeśvaraṃ maheśvaraṃ tamāśraye parātparaṃ nirantaram || 2 ||
samastalokaśaṅkaraṃ nirastadaityakuñjaraṃ daretarodaraṃ varaṃ varebhavaktramakṣaram | kṛpākaraṃ kṣamākaraṃ mudākaraṃ yaśaskaraṃ namaskaraṃ namaskṛtāṃ namaskaromi bhāsvaram || 3 ||
akiṃcanārtimārjanaṃ cirantanoktibhājanaṃ purāripūrvanandanaṃ surārigarvacarvaṇam | prapañcanāśabhīṣaṇaṃ dhanañjayādibhūṣaṇaṃ kapoladānavāraṇaṃ bhaje purāṇavāraṇam || 4 ||
nitāntakāntadantakāntimantakāntakātmajamacintyarūpamantahīnamantarāyakṛntanam | hṛdantare nirantaraṃ vasantameva yogināṃ tamekadantameva taṃ vicintayāmi saṃtatam || 5 ||
mahāgaṇeśapañcaratnamādareṇa yo'nvahaṃ pragāyati prabhātake hṛdi smaran gaṇeśvaram | arogatāmadoṣatāṃ susāhitīṃ suputratāṃ samāhitāyuraṣṭabhūtimabhyupaiti so'cirāt || 6 ||
mudā karāttamodakaṃ sadā vimuktisādhakaṃ kalādharāvataṃsakaṃ vilāsilokarañjakam | anāyakaikanāyakaṃ vināśitebhadaityakaṃ natāśubhāśunāśakaṃ namāmi taṃ vināyakam || 1 ||
natetarātibhīkaraṃ navoditārkabhāsvaraṃ namatsurārinirjaraṃ natādhikāpaduddharam | sureśvaraṃ nidhīśvaraṃ gajeśvaraṃ gaṇeśvaraṃ maheśvaraṃ tamāśraye parātparaṃ nirantaram || 2 ||
samastalokaśaṅkaraṃ nirastadaityakuñjaraṃ daretarodaraṃ varaṃ varebhavaktramakṣaram | kṛpākaraṃ kṣamākaraṃ mudākaraṃ yaśaskaraṃ namaskaraṃ namaskṛtāṃ namaskaromi bhāsvaram || 3 ||
akiṃcanārtimārjanaṃ cirantanoktibhājanaṃ purāripūrvanandanaṃ surārigarvacarvaṇam | prapañcanāśabhīṣaṇaṃ dhanañjayādibhūṣaṇaṃ kapoladānavāraṇaṃ bhaje purāṇavāraṇam || 4 ||
nitāntakāntadantakāntimantakāntakātmajamacintyarūpamantahīnamantarāyakṛntanam | hṛdantare nirantaraṃ vasantameva yogināṃ tamekadantameva taṃ vicintayāmi saṃtatam || 5 ||
mahāgaṇeśapañcaratnamādareṇa yo'nvahaṃ pragāyati prabhātake hṛdi smaran gaṇeśvaram | arogatāmadoṣatāṃ susāhitīṃ suputratāṃ samāhitāyuraṣṭabhūtimabhyupaiti so'cirāt || 6 ||
इस पाठ के बारे में
परिचय
गणेशपञ्चरत्न आदि शङ्कराचार्यकृत पाँच श्लोकोंका स्तोत्र है, जिसमें छठा श्लोक फलश्रुतिका है । यह पञ्चचामर छन्दमें रचा गया है — प्रत्येक श्लोकके चार चरण, दूसरा और चौथा चरण भीतरकी ओर । गीताप्रेसके नित्यकर्म-पूजाप्रकाशके स्तुति-प्रकरणमें यह श्रीगणपत्यथर्वशीर्षके बाद छपा है ।
पाठ-भेद
यह पाठ गीताप्रेसके नित्यकर्म-पूजाप्रकाश (पृष्ठ २८६–२८७) के अनुसार है, और sanskritdocuments.org के
doc_ganesha/ganesha5.itx से मिलाया गया है ।
- Stanza ३, fourth line: this edition prints “नमस्करं नमस्कृतां नमस्करोमि भास्वरम्”; the .itx reads “मनस्करं नमस्कृतां नमस्करोमि भास्वरम्”. Published as the Gita Press page prints it.
- Stanza ६, second line: this edition prints “प्रगायति प्रभातके”; the .itx primary reading is “प्रजल्पति प्रभातके” and it records “(प्रगायति प्रभातके)” as an attested variant. The printed reading is therefore the .itx’s own recorded variant, not an error.
स्रोत 1
- नित्यकर्म-पूजाप्रकाश (गीताप्रेस, गोरखपुर) — पृष्ठ २८६–२८७
Published text. Transcribed from the scanned pages (leaves 300–301); page confidence HIGH / HIGH. Stanza ५ is printed with its opening pāda running past the measure and broken with a line-wrap hyphen ("…कान्तकात्मज-" / "मचिन्त्यरूप…"); it is rejoined, so that stanza shows three lines where the others show four. Colophon: ॥ श्रीमच्छङ्कराचार्यकृतं गणेशपञ्चरत्नस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
संदर्भ 1
- गणेशपञ्चरत्नम् (sanskritdocuments.org) — doc_ganesha/ganesha5.itx
Verification source, checked 2026-09-18. Every stanza compared line by line against the .itx file. Stanzas १, २, ४ and ५ agree word for word. Stanza ३, fourth line: this edition prints "नमस्करं नमस्कृतां नमस्करोमि भास्वरम्"; the .itx reads "मनस्करं नमस्कृतां नमस्करोमि भास्वरम्". Published as the Gita Press page prints it. Stanza ६, second line: this edition prints "प्रगायति प्रभातके"; the .itx primary reading is "प्रजल्पति प्रभातके" and it records "(प्रगायति प्रभातके)" as an attested variant. The printed reading is therefore the .itx's own recorded variant, not an error.
अर्थ वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित हैं, और सामग्री की क्रमशः समीक्षा की जा रही है।