Skip to content
वेद पथ वैदिक ज्ञानाचा मार्ग

श्री रुद्रं चमकम्

शेअर करा
प्रथमोऽनुवाकः

oṃ agnāviṣṇū sajoṣasemāvardhaṃtu vāṃ giraḥ | dyumnairvājebhirāgatam |

vājaśca me prasavaśca me

prayatiśca me prasitiśca me

dhītiśca me kratuśca me

svaraśca me ślokaśca me

śrāvaśca me śrutiśca me

jyotiśca me suvaśca me

prāṇaśca me'pānaśca me

vyānaśca me'suśca me

cittaṃ ca ma ādhītaṃ ca me

vākca me manaśca me

cakṣuśca me śrotraṃ ca me

dakṣaśca me balaṃ ca ma

ojaśca me sahaśca ma

āyuśca me jarā ca ma

ātmā ca me tanūśca me

śarma ca me varma ca me'ṃgāni ca me'sthāni ca me

parūgṃṣi ca me śarīrāṇi ca me || 1 ||

द्वितीयोऽनुवाकः

jyaiṣṭhyaṃ ca ma ādhipatyaṃ ca me

manyuśca me bhāmaśca me'maśca me'ṃbhaśca me

jemā ca me mahimā ca me

varimā ca me prathimā ca me

varṣmā ca me drāghuyā ca me

vṛddhaṃ ca me vṛddhiśca me

satyaṃ ca me śraddhā ca me

jagacca me dhanaṃ ca me

vaśaśca me tviṣiśca me

krīḍā ca me modaśca me

jātaṃ ca me janiṣyamāṇaṃ ca me

sūktaṃ ca me sukṛtaṃ ca me

vittaṃ ca me vedyaṃ ca me

bhūtaṃ ca me bhaviṣyacca me

sugaṃ ca me supathaṃ ca ma

ṛddhaṃ ca ma ṛddhiśca me

kḷptaṃ ca me kḷptiśca me

matiśca me sumatiśca me || 2 ||

तृतीयोऽनुवाकः

śaṃ ca me mayaśca me

priyaṃ ca me'nukāmaśca me kāmaśca me

saumanasaśca me bhadraṃ ca me

śreyaśca me vasyaśca me

yaśaśca me bhagaśca me draviṇaṃ ca me

yaṃtā ca me dhartā ca me

kṣemaśca me dhṛtiśca me

viśvaṃ ca me mahaśca me

saṃvim̐cca me jñātraṃ ca me

sūśca me prasūśca me

sīraṃ ca me layaśca ma

ṛtaṃ ca me'mṛtaṃ ca me'yakṣmaṃ ca me'nāmayacca me

jīvātuśca me dīrghāyutvaṃ ca me'namitraṃ ca me'bhayaṃ ca me

sugaṃ ca me śayanaṃ ca me

sūṣā ca me sudinaṃ ca me || 3 ||

चतुर्थोऽनुवाकः

ūrkca me sūnṛtā ca me

payaśca me rasaśca me

ghṛtaṃ ca me madhu ca me

sagdhiśca me sapītiśca me

kṛṣiśca me vṛṣṭiśca me

jaitraṃ ca ma audbhidyaṃ ca me

rayiśca me rāyaśca me

puṣṭaṃ ca me puṣṭiśca me

vibhu ca me prabhu ca me

bahu ca me bhūyaśca me

pūrṇaṃ ca me pūrṇataraṃ ca me'kṣitiśca me kūyavāśca me'nnaṃ ca me'kṣucca me

vrīhayaśca me yavāśca me

māṣāśca me tilāśca me

mudgāśca me khalvāśca me

godhūmāśca me masurāśca me

priyaṃgavaśca me'ṇavaśca me

śyāmakāśca me nīvārāśca me || 4 ||

पञ्चमोऽनुवाकः

aśmā ca me mṛttikā ca me

girayaśca me parvatāśca me

sikatāśca me vanaspatayaśca me

hiraṇyaṃ ca me'yaśca me

sīsaṃ ca me trapuśca me

śyāmaṃ ca me lohaṃ ca me'gniśca ma

āpaśca me vīrudhaśca ma oṣadhayaśca me

kṛṣṭapacyaṃ ca me'kṛṣṭapacyaṃ ca me

grāmyāśca me paśava āraṇyāśca yajñena kalpaṃtāṃ

vittaṃ ca me vittiśca me

bhūtaṃ ca me bhūtiśca me

vasu ca me vasatiśca me

karma ca me śaktiśca me'rthaśca ma

emaśca ma itiśca me gatiśca me || 5 ||

षष्ठोऽनुवाकः

agniśca ma iṃdraśca me

somaśca ma iṃdraśca me

savitā ca ma iṃdraśca me

sarasvatī ca ma iṃdraśca me

pūṣā ca ma iṃdraśca me

bṛhaspatiśca ma iṃdraśca me

mitraśca ma iṃdraśca me

varuṇaśca ma iṃdraśca me

tvaṣṭā ca ma iṃdraśca me

dhātā ca ma iṃdraśca me

viṣṇuśca ma iṃdraśca me'śvinau ca ma iṃdraśca me

marutaśca ma iṃdraśca me

viśve ca me devā iṃdraśca me

pṛthivī ca ma iṃdraśca me'ṃtarikṣaṃ ca ma iṃdraśca me

dyauśca ma iṃdraśca me

diśaśca ma iṃdraśca me

mūrdhā ca ma iṃdraśca me

prajāpatiśca ma iṃdraśca me || 6 ||

सप्तमोऽनुवाकः

agṃśuśca me raśmiśca me'dābhyaśca me'dhipatiśca ma

upāgṃśuśca me'ṃtaryāmaśca ma

aiṃdravāyavaśca me maitrāvaruṇaśca ma

āśvinaśca me pratiprasthānaśca me

śukraśca me maṃthī ca ma

āgrayaṇaśca me vaiśvadevaśca me

dhruvaśca me vaiśvānaraśca ma

ṛtugrahāśca me'tigrāhyāśca ma

aiṃdrāgnaśca me vaiśvadevaśca me

marutvatīyāśca me māheṃdraśca ma

ādityaśca me sāvitraśca me

sārasvataśca me pauṣṇaśca me

pātnīvataśca me hāriyojanaśca me || 7 ||

अष्टमोऽनुवाकः

idhmaśca me barhiśca me

vediśca me dhiṣṇiyāśca me

srucaśca me camasāśca me

grāvāṇaśca me svaravaśca ma

uparavāśca me'dhiṣavaṇe ca me

droṇakalaśaśca me vāyavyāni ca me

pūtabhṛcca ma ādhavanīyaśca ma

āgnīdhraṃ ca me havirdhānaṃ ca me

gṛhāśca me sadaśca me puroḍāśāśca me

pacatāśca me'vabhṛthaśca me svagākāraśca me || 8 ||

नवमोऽनुवाकः

agniśca me gharmaśca me'rkaśca me

sūryaśca me prāṇaśca me'śvamedhaśca me

pṛthivī ca me'ditiśca me ditiśca me

dyauśca me śakvarīraṃgulayo diśaśca me

yajñena kalpaṃtāmṛkca me

sāma ca me stomaśca me

yajuśca me dīkṣā ca me

tapaśca ma ṛtuśca me

vrataṃ ca me'horātrayorvṛṣṭyā bṛhadrathaṃtare ca me

yajñena kalpetām || 9 ||

दशमोऽनुवाकः

garbhāśca me vatsāśca me

tryaviśca me tryavīca me

dityavāṭ ca me dityauhī ca me

paṃcāviśca me paṃcāvī ca me

trivatsaśca me trivatsā ca me

turyavāṭ ca me turyauhī ca me

paṣṭhavāṭ ca me paṣṭhauhī ca ma

ukṣā ca me vaśā ca ma

ṛṣabhaśca me vehacca me'naḍvāṃca me

dhenuśca ma āyuryajñena kalpatāṃ

prāṇo yajñena kalpatāmapāno yajñena kalpatāṃ

vyāno yajñena kalpatāṃ

cakṣuryajñena kalpatāg śrotraṃ-yam̐jñena kalpatāṃ

mano yajñena kalpatāṃ

vāgyajñena kalpatāmātmā yajñena kalpatāṃ

yajño yajñena kalpatām || 10 ||

एकादशोऽनुवाकः

ekā ca me tisraśca me

paṃca ca me sapta ca me

nava ca ma ekādaśa ca me

trayodaśa ca me paṃcadaśa ca me

saptadaśa ca me navadaśa ca ma

ekavigṃśatiśca me trayovigṃśatiśca me

paṃcavigṃśatiśca me saptavigṃśatiśca me

navavigṃśatiśca ma ekatrigṃśacca me

trayastrigṃśacca me catasraśca me'ṣṭau ca me

dvādaśa ca me ṣoḍaśa ca me

vigṃśatiśca me caturvigṃśatiśca me'ṣṭāvigṃśatiśca me

dvātrigṃśacca me ṣaṭ-trigṃśacca me

catvārigṃśacca me catuścatvārigṃśacca me'ṣṭācatvārigṃśacca me

vājaśca prasavaścāpijaśca

kratuśca suvaśca mūrdhā ca

vyaśniyaścāṃtyāyanaścāṃtyaśca

bhauvanaśca bhuvanaścādhipatiśca || 11 ||

समापनम्

oṃ iḍā devahū-rmanuryajñanī-rbṛhaspatirukthāmadāni śagṃsiṣadviśve devāḥ sūktavācaḥ pṛthivimātarmā mā higṃsīrmadhu maniṣye madhu janiṣye madhu vakṣyāmi madhu vadiṣyāmi madhumatīṃ devebhyo vācamudyāsagṃśuśrūṣeṇyām manuṣyebhyastaṃ mā devā avaṃtu śobhāyai pitaro'numadaṃtu ||

oṃ śāṃtiḥ śāṃtiḥ śāṃtiḥ ||

या पाठाविषयी

परिचय

श्री रुद्रं चमकम् हा कृष्ण यजुर्वेदाच्या तैत्तिरीय संहितेतील चमकप्रश्न असून त्यातही अकरा अनुवाक आहेत. जवळपास प्रत्येक मंत्र ‘च मे’ — “आणि मला प्राप्त होवो” — या शब्दांनी संपतो, म्हणून त्याला ‘चमकम्’ म्हणतात.

नमकम् हे नमनाचे स्तोत्र आहे, तर चमकम् हे प्रार्थनेचे. यात अन्न, आरोग्य, बुद्धी, संतती, धान्य, धातू, पशुधन, यज्ञसामग्री आणि अखेर संख्यांची मालिका — असे जीवनाला आवश्यक सर्व काही रुद्राकडे मागितले आहे.

पठणविधी

  • रुद्राभिषेकात नमकम्नंतर चमकम्चे पठण केले जाते.
  • स्वरांचे (उदात्त, अनुदात्त, स्वरित) पालन करून पठण करावे.
  • ‘एकादश रुद्र’ पाठात नमकम्ची अकरा आवर्तने आणि चमकम्चे एक आवर्तन असा क्रम असतो.
  • गुरुमुखातून शिकून घेऊनच पठण करण्याची परंपरा आहे.

संदर्भ 2

  • Sri Rudram (vignanam.org, Vaidika Vignanam) — sarala devanagari edition with simplified anusvaras, accents marked

    The Devanagari reproduced here follows this edition akshara-for-akshara, including its simplified anusvara spellings (पंच, संकाशं, कंठे) and its Vedic nasal-glide notation (रुद्रं-वैँ, शिखायां-वाँमदेवाः), which match the convention used elsewhere on this site. Thirteen readings were corrected against sanskritdocuments.org where this edition had dropped or swapped a consonant: वाघृदये → वाग्धृदये, मूर्द्नि → मूर्ध्नि, जठरेऽअग्नि → जठरेऽग्नि, प्रयच्चंतु → प्रयच्छंतु, अभिषिंचेच्चिवम् → अभिषिंचेच्छिवम्, मीडुष्टम → मीढुष्टम, विद्यद्भ्यश्च → विध्यद्भ्यश्च, आक्खिदते → आख्खिदते, प्रक्खिदते → प्रख्खिदते, सत्वानो → सत्त्वानो, जैष्ठ्यं → ज्यैष्ठ्यं, त्वष्ठा → त्वष्टा, श्यामाकाश्च → श्यामकाश्च.

  • chamakaprashnaH kR^iShNayajurvedIya sasvaraH (sanskritdocuments.org) — doc_veda/chamaka.html — taittirIyasaMhitA 4.7, with accents

    Independent accented witness for the Chamakam. Note that it reads चत्वरिग्ंशत् for चत्वारिग्ंशत् (forty) and doubles the क् in शक्क्वरी, where the vignanam edition followed here is correct.

    परवाना: Verified against sanskritdocuments.org

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

संबंधित रचना 4

आणखी पाहा 27