सौम्य प्रदोष व्रत कथा

सौम्य प्रदोष व्रत हे भगवान शिवाला समर्पित प्रदोष व्रताचेच एक रूप आहे. खाली त्याची विधी आणि व्रतकथा दिली आहे.

सौम्य प्रदोष व्रत कथा

पूर्वकाळी एक ब्राह्मणी आपल्या पतीच्या मृत्यूनंतर निराधार होऊन भिक्षा मागू लागली. ती सकाळ होताच आपल्या मुलाला सोबत घेऊन बाहेर पडत असे आणि संध्याकाळ झाल्यावर घरी परतत असे. एकदा तिला विदर्भ देशाचा राजकुमार भेटला, ज्याच्या पित्याला शत्रूंनी मारून त्याला राज्याबाहेर काढले होते. यामुळे तो भटकत फिरत होता. ब्राह्मणी त्याला आपल्यासोबत घरी घेऊन गेली आणि त्याचे पालनपोषण करू लागली. एके दिवशी त्या दोन्ही बालकांनी वनात खेळता खेळता गंधर्वकन्यांना पाहिले. ब्राह्मणाचा मुलगा तर आपल्या घरी आला परंतु राजकुमार सोबत आला नाही, कारण तो अंशुमती नावाच्या गंधर्वकन्येशी बोलू लागला होता. दुसऱ्या दिवशी तो पुन्हा आपल्या घरातून आला, तेथे अंशुमती आपल्या मातापित्यांसोबत बसली होती. इकडे ब्राह्मणी ऋषींच्या आज्ञेने प्रदोषाचे व्रत करत होती. काही दिवसांनंतर अंशुमतीच्या मातापित्यांनी राजकुमाराला सांगितले की तू विदर्भ देशाचा राजकुमार धर्मगुप्त आहेस, आम्ही श्रीशंकरांच्या आज्ञेने आपली कन्या अंशुमती हिचा विवाह तुझ्याशी करून देतो. मग राजकुमाराचा विवाह अंशुमतीशी झाला. नंतर राजकुमाराने गंधर्वराजाच्या सेनेच्या साहाय्याने विदर्भ देशावर अधिकार मिळवला आणि ब्राह्मणाच्या पुत्राला आपला मंत्री केले. वास्तविक हे सर्व त्या ब्राह्मणीने केलेल्या प्रदोष व्रताचे फळ होते. तेव्हापासूनच हे प्रदोष व्रत जगात प्रतिष्ठित झाले.

॥ समाप्त ॥

विधी

सोमवारचे व्रत साधारणपणे दिवसाच्या तिसऱ्या प्रहरापर्यंत असते. व्रतात फलाहार अथवा पारणाचा कोणताही खास नियम नाही, परंतु हे आवश्यक आहे की दिवसरात्रीत केवळ एकाच वेळी भोजन करावे. सोमवारच्या व्रतात शिव-पार्वतीचे पूजन करावे. सोमवारची व्रते तीन प्रकारची आहेत — साधारण प्रत्येक सोमवार, सौम्य प्रदोष आणि सोळा सोमवार. विधी तिन्हींची सारखीच आहे. शिवपूजनानंतर कथा ऐकावी. प्रदोष व्रत, सोळा सोमवार कथा — तिन्हींच्या वेगवेगळ्या आहेत, ज्या पुढे लिहिल्या आहेत.