श्रीगोपालकवचम्
मङ्गलाचरण 1
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
प्रस्तावना 2
śrīmahādeva uvāca | atha vakṣyāmi kavacaṃ gopālasya jagadguroḥ | yasya smaraṇamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ || 1||
śaृṇu devi pravakṣyāmi sāvadhānāvadhāraya | nārado'sya ṛṣirdevi chendo'nuṣṭubudāhṛtam || 2||
विनियोग 1
devatā bālakṛṣṇaśca caturvargapradāyakaḥ | oṃ asya śrīgoṇālakavacasya nārada ṛṣiḥ | anuṣṭupchandaḥ | śrībālakṛṣṇo devatā | dharmārthakāmamokṣārthe jape viniyogaḥ |
कवच 10
śiro me bālakṛṣṇaśca pātu nityaṃ mama śrutī || 3||
nārāyaṇaḥ pātu kaṇṭhaṃ gopīvandyaḥ kapolakam | nāsike madhuhā pātu cakṣuṣī nadanandanaḥ || 4||
janārdanaḥ pātu dantānadharaṃ mādhavastathā | ūrdhvoṣṭhaṃ pātu vārāhaścibukaṃ keśisūdanaḥ || 5||
hṛdayaṃ gopikānātho nābhiṃ setupradaḥ sadā | hastau govardhanadharaḥ pādau pītāmbaro'vatu || 6||
karāṅgulīḥ śrīdharo me pādāṅgulyaḥ kṛpāmayaḥ | liṅgaṃ pātu gadāpāṇirbālakrīḍāmanoramaḥ || 7||
jagannāthaḥ pātu pūrvaṃ śrīrāmo'vatu paścimam | uttaraṃ kaiṭabhāriśca dakṣiṇaṃ hanumatprabhuḥ || 8||
āgneyyāṃ pātu govindo nairṛtyāṃ pātu keśavaḥ | vāyavyāṃ pātu daityāriraiśānyāṃ gopanandanaḥ || 9||
ūrdhva pātu pralambāriradhaḥ kaiṭabhamardanaḥ | śayānaṃ pātu pūtātmā gatau pātu śriyaḥpatiḥ || 10||
śeṣaḥ pātu nirālambe jāgradbhāve hyapāmpatiḥ | bhojane keśihā pātu kṛṣṇaḥ sarvāṅgasandhiṣu || 11||
gaṇanāsu niśānātho divānātho dinakṣaye | iti te kathitaṃ divyaṃ kavacaṃ paramādbhutam || 12||
फलश्रुति 4
yaḥ paṭhennityamevedaṃ kavacaṃ prayato naraḥ | tasyāśu vipado devi naśyanti ripusaṅghataḥ || 13||
ante gopālacaraṇaṃ prāpnoti parameśvari | trisandhyamekasandhyaṃ vā yaḥ ṣaṭhecchṛṇuyādapi || 14||
taṃ sarvadā ramānāthaḥ paripāti caturbhujaḥ | ajñātvā kavacaṃ devi gopālaṃ pūjayedyadi || 15||
sarvaṃ tasya vṛthā devi japahomārcanādikam | saśastraghātaṃ samprāpya mṛtyumeti na saṃśayaḥ || 16||
समापन 1
iti nāradapañcarātre jñānāmṛtasāre caturtharātre śrīgopālakavacaṃ sampūrṇam |
śrīgaṇeśāya namaḥ ||
śrīmahādeva uvāca | atha vakṣyāmi kavacaṃ gopālasya jagadguroḥ | yasya smaraṇamātreṇa jīvanmukto bhavennaraḥ || 1||
śaृṇu devi pravakṣyāmi sāvadhānāvadhāraya | nārado'sya ṛṣirdevi chendo'nuṣṭubudāhṛtam || 2||
devatā bālakṛṣṇaśca caturvargapradāyakaḥ | oṃ asya śrīgoṇālakavacasya nārada ṛṣiḥ | anuṣṭupchandaḥ | śrībālakṛṣṇo devatā | dharmārthakāmamokṣārthe jape viniyogaḥ |
śiro me bālakṛṣṇaśca pātu nityaṃ mama śrutī || 3||
nārāyaṇaḥ pātu kaṇṭhaṃ gopīvandyaḥ kapolakam | nāsike madhuhā pātu cakṣuṣī nadanandanaḥ || 4||
janārdanaḥ pātu dantānadharaṃ mādhavastathā | ūrdhvoṣṭhaṃ pātu vārāhaścibukaṃ keśisūdanaḥ || 5||
hṛdayaṃ gopikānātho nābhiṃ setupradaḥ sadā | hastau govardhanadharaḥ pādau pītāmbaro'vatu || 6||
karāṅgulīḥ śrīdharo me pādāṅgulyaḥ kṛpāmayaḥ | liṅgaṃ pātu gadāpāṇirbālakrīḍāmanoramaḥ || 7||
jagannāthaḥ pātu pūrvaṃ śrīrāmo'vatu paścimam | uttaraṃ kaiṭabhāriśca dakṣiṇaṃ hanumatprabhuḥ || 8||
āgneyyāṃ pātu govindo nairṛtyāṃ pātu keśavaḥ | vāyavyāṃ pātu daityāriraiśānyāṃ gopanandanaḥ || 9||
ūrdhva pātu pralambāriradhaḥ kaiṭabhamardanaḥ | śayānaṃ pātu pūtātmā gatau pātu śriyaḥpatiḥ || 10||
śeṣaḥ pātu nirālambe jāgradbhāve hyapāmpatiḥ | bhojane keśihā pātu kṛṣṇaḥ sarvāṅgasandhiṣu || 11||
gaṇanāsu niśānātho divānātho dinakṣaye | iti te kathitaṃ divyaṃ kavacaṃ paramādbhutam || 12||
yaḥ paṭhennityamevedaṃ kavacaṃ prayato naraḥ | tasyāśu vipado devi naśyanti ripusaṅghataḥ || 13||
ante gopālacaraṇaṃ prāpnoti parameśvari | trisandhyamekasandhyaṃ vā yaḥ ṣaṭhecchṛṇuyādapi || 14||
taṃ sarvadā ramānāthaḥ paripāti caturbhujaḥ | ajñātvā kavacaṃ devi gopālaṃ pūjayedyadi || 15||
sarvaṃ tasya vṛthā devi japahomārcanādikam | saśastraghātaṃ samprāpya mṛtyumeti na saṃśayaḥ || 16||
iti nāradapañcarātre jñānāmṛtasāre caturtharātre śrīgopālakavacaṃ sampūrṇam |
इस पाठ के बारे में
परिचय
नारदपञ्चरात्र (ज्ञानामृतसार) में वर्णित यह श्रीगोपालकवच भगवान् महादेव द्वारा देवी को उपदिष्ट है। इसमें बालकृष्ण (गोपाल) के विविध नाम-रूपों का आवाहन कर सिर से पाँव तक प्रत्येक अङ्ग तथा दसों दिशाओं में रक्षा की प्रार्थना की गई है। अन्त में इसका नित्य पाठ करने वाले को विपत्ति व शत्रुओं से मुक्ति एवं गोपाल-चरण की प्राप्ति का फल कहा गया है।
यहाँ संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः दिया गया है; अर्थ व्याख्यात्मक है। धार्मिक-विद्वत् समीक्षा अपेक्षित।
संदर्भ 2
- Sanskrit Documents — श्रीगोपालकवचम् — gopAlakavacham, PSA Easwaran द्वारा संशोधित
संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।
लाइसेंस: Verified against sanskritdocuments.org
- Hindupedia — Gopala Kavacham (English) — अंगों और दिशाओं की रक्षा का विवरण, व्याख्यात्मक अर्थ
अर्थ वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित हैं, और सामग्री की क्रमशः समीक्षा की जा रही है।