Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Lanka Kand — लङ्काकाण्ड

लङ्काकाण्ड · दोहा १५(क)–२६

Share

pada pātāla sīsa aja dhāmā| apara loka am̐ga am̐ga biśrāmā|| bhṛkuṭi bilāsa bhayaṃkara kālā| nayana divākara kaca ghana mālā||

jāsu ghrāna asvinīkumārā| nisi aru divasa nimeṣa apārā|| śravana disā dasa beda bakhānī| māruta svāsa nigama nija bānī||

adhara lobha jama dasana karālā| māyā hāsa bāhu digapālā|| ānana anala aṃbupati jīhā| utapati pālana pralaya samīhā||

roma rāji aṣṭādasa bhārā| asthi saila saritā nasa jārā|| udara udadhi adhago jātanā| jagamaya prabhu kā bahu kalapanā||

Doha १५(क)

ahaṃkāra siva buddhi aja mana sasi citta mahāna| manuja bāsa sacarācara rupa rāma bhagavāna|| 15 ( ka )||

Doha १५(ख)

asa bicāri sunu prānapati prabhu sana bayaru bihāi| prīti karahu raghubīra pada mama ahivāta na jāi|| 15 ( kha )||

biham̐sā nāri bacana suni kānā| aho moha mahimā balavānā|| nāri subhāu satya saba kahahīṃ| avaguna āṭha sadā ura rahahīṃ||

sāhasa anṛta capalatā māyā| bhaya abibeka asauca adāyā|| ripu kara rupa sakala taiṃ gāvā| ati bisāla bhaya mohi sunāvā||

Sortha ३

so saba priyā sahaja basa moreṃ| samujhi parā prasāda aba toreṃ|| jānium̐ priyā tori caturāī| ehi bidhi kahahu mori prabhutāī||

tava batakahī gūṛha mṛgalocani| samujhata sukhada sunata bhaya mocani|| maṃdodari mana mahum̐ asa ṭhayaū| piyahi kāla basa matibhrama bhayaū||

Doha १६(क)

ehi bidhi karata binoda bahu prāta pragaṭa dasakaṃdha| sahaja asaṃka laṃkapati sabhām̐ gayau mada aṃdha|| 16 ( ka )||

Sortha १६(ख)

phūlaha pharai na beta jadapi sudhā baraṣahiṃ jalada| mūrukha hṛdayam̐ na ceta jauṃ gura milahiṃ biraṃci sama|| 16 ( kha )||

ihām̐ prāta jāge raghurāī| pūchā mata saba saciva bolāī|| kahahu begi kā karia upāī| jāmavaṃta kaha pada siru nāī||

sunu sarbagya sakala ura bāsī| budhi bala teja dharma guna rāsī|| maṃtra kahaum̐ nija mati anusārā| dūta paṭhāia bālikumārā||

nīka maṃtra saba ke mana mānā| aṃgada sana kaha kṛpānidhānā|| bālitanaya budhi bala guna dhāmā| laṃkā jāhu tāta mama kāmā||

bahuta bujhāi tumhahi kā kahaūm̐| parama catura maiṃ jānata ahaūm̐|| kāju hamāra tāsu hita hoī| ripu sana karehu batakahī soī||

Sortha

prabhu agyā dhari sīsa carana baṃdi aṃgada uṭheu|

Sortha १७(क)

soi guna sāgara īsa rāma kṛpā jā para karahu|| 17 ( ka )||

Doha १७(ख)

svayaṃ siddha saba kāja nātha mohi ādaru diyau| asa bicāri jubarāja tana pulakita haraṣita hiyau|| 17( kha )||

baṃdi carana ura dhari prabhutāī| aṃgada caleu sabahi siru nāī|| prabhu pratāpa ura sahaja asaṃkā| rana bām̐kurā bālisuta baṃkā||

pura paiṭhata rāvana kara beṭā| khelata rahā so hoṛa ge bheṭā|| bātahiṃ bāta karaṣa baṛhi āī| jugala atula bala puni tarunāī||

tehi aṃgada kahum̐ lāta uṭhāī| gahi pada paṭakeu bhūmi bharvôrḍa|| nisicara nikara dekhi bhaṭa bhārī| jaham̐ taham̐ cale na sakahiṃ pukārī||

eka eka sana maramu na kahahīṃ| samujhi tāsu badha cupa kari rahahīṃ|| bhayau kolāhala nagara majhārī| āvā kapi laṃkā jehīṃ jārī||

aba dhauṃ kahā karihi karatārā| ati sabhīta saba karahiṃ bicārā|| binu pūcheṃ magu dehiṃ dikhāī| jehi biloka soi jāi sukhāī||

Doha १८

gayau sabhā darabāra taba sumiri rāma pada kaṃja| siṃha ṭhavani ita uta citava dhīra bīra bala puṃja|| 18||

turata nisācara eka paṭhāvā| samācāra rāvanahi janāvā|| sunata biham̐si bolā dasasīsā| ānahu boli kahām̐ kara kīsā||

āyasu pāi dūta bahu dhāe| kapikuṃjarahi boli lai āe|| aṃgada dīkha dasānana baiṃseṃ| sahita prāna kajjalagiri jaiseṃ||

bhujā biṭapa sira sṛṃga samānā| romāvalī latā janu nānā|| mukha nāsikā nayana aru kānā| giri kaṃdarā khoha anumānā||

gayau sabhām̐ mana neku na murā| bālitanaya atibala bām̐kurā|| uṭhe sabhāsada kapi kahum̐ dekhī| rāvana ura bhā kraudha biseṣī||

Doha १९

jathā matta gaja jūtha mahum̐ paṃcānana cali jāi| rāma pratāpa sumiri mana baiṭha sabhām̐ siru nāi|| 19||

kaha dasakaṃṭha kavana taiṃ baṃdara| maiṃ raghubīra dūta dasakaṃdhara|| mama janakahi tohi rahī mitāī| tava hita kārana āyaum̐ bhāī||

uttama kula pulasti kara nātī| siva biraṃci pūjehu bahu bhām̐tī|| bara pāyahu kīnhehu saba kājā| jītehu lokapāla saba rājā||

nṛpa abhimāna moha basa kiṃbā| hari ānihu sītā jagadaṃbā|| aba subha kahā sunahu tumha morā| saba aparādha chamihi prabhu torā||

dasana gahahu tṛna kaṃṭha kuṭhārī| parijana sahita saṃga nija nārī|| sādara janakasutā kari āgeṃ| ehi bidhi calahu sakala bhaya tyāgeṃ||

Doha २०

pranatapāla raghubaṃsamani trāhi trāhi aba mohi| ārata girā sunata prabhu abhaya karaigo tohi|| 20||

re kapipota bolu saṃbhārī| mūṛha na jānehi mohi surārī|| kahu nija nāma janaka kara bhāī| kehi nāteṃ māniai mitāī||

aṃgada nāma bāli kara beṭā| tāsoṃ kabahum̐ bhaī hī bheṭā|| aṃgada bacana sunata sakucānā| rahā bāli bānara maiṃ jānā||

aṃgada tahīṃ bāli kara bālaka| upajehu baṃsa anala kula ghālaka|| garbha na gayahu byartha tumha jāyahu| nija mukha tāpasa dūta kahāyahu||

aba kahu kusala bāli kaham̐ ahaī| biham̐si bacana taba aṃgada kahaī|| dina dasa gaem̐ bāli pahiṃ jāī| būjhehu kusala sakhā ura lāī||

rāma birodha kusala jasi hoī| so saba tohi sunāihi soī|| sunu saṭha bheda hoi mana tākeṃ| śrīraghubīra hṛdaya nahiṃ jākeṃ||

Doha २१

hama kula ghālaka satya tumha kula pālaka dasasīsa| aṃdhau badhira na asa kahahiṃ nayana kāna tava bīsa|| 21||

siva biraṃci sura muni samudāī| cāhata jāsu carana sevakāī|| tāsu dūta hoi hama kula borā| aisihum̐ mati ura bihara na torā||

suni kaṭhora bānī kapi kerī| kahata dasānana nayana tarerī|| khala tava kaṭhina bacana saba sahaūm̐| nīti dharma maiṃ jānata ahaūm̐||

kaha kapi dharmasīlatā torī| hamahum̐ sunī kṛta para triya corī|| dekhī nayana dūta rakhavārī| būṛi na marahu dharma bratadhārī||

kāna nāka binu bhagini nihārī| chamā kīnhi tumha dharma bicārī|| dharmasīlatā tava jaga jāgī| pāvā darasu hamahum̐ baṛabhāgī||

Doha २२(क)

jani jalpasi jaṛa jaṃtu kapi saṭha biloku mama bāhu| lokapāla bala bipula sasi grasana hetu saba rāhu|| 22 (ka )||

Doha

puni nabha sara mama kara nikara kamalanhi para kari bāsa|

Sortha २२(ख)

sobhata bhayau marāla iva saṃbhu sahita kailāsa|| 22 (kha )||

tumhare kaṭaka mājha sunu aṃgada| mo sana bhirihi kavana jodhā bada|| tava prabhu nāri biraham̐ balahīnā| anuja tāsu dukha dukhī malīnā||

tumha sugrīva kūladruma doū| anuja hamāra bhīru ati soū|| jāmavaṃta maṃtrī ati būṛhā| so ki hoi aba samarārūṛhā||

silpi karma jānahiṃ nala nīlā| hai kapi eka mahā balasīlā|| āvā prathama nagaru jeṃhiṃ jārā| sunata bacana kaha bālikumārā||

satya bacana kahu nisicara nāhā| sām̐cehum̐ kīsa kīnha pura dāhā|| rāvana nagara alpa kapi dahaī| suni asa bacana satya ko kahaī||

jo ati subhaṭa sarāhehu rāvana| so sugrīva kera laghu dhāvana|| calai bahuta so bīra na hoī| paṭhavā khabari lena hama soī||

Doha २३(क)

satya nagaru kapi jāreu binu prabhu āyasu pāi| phiri na gayau sugrīva pahiṃ tehiṃ bhaya rahā lukāi|| 23 (ka )||

Doha २३(ख)

satya kahahi dasakaṃṭha saba mohi na suni kachu koha| kou na hamāreṃ kaṭaka asa to sana larata jo soha|| 23 ( kha )||

prīti birodha samāna sana karia nīti asi āhi| jauṃ mṛgapati badha meṛukanhi bhala ki kahai kou tāhi|| 23 ( ga )||

jadyapi laghutā rāma kahum̐ tohi badheṃ baṛa doṣa| tadapi kaṭhina dasakaṃṭha sunu chatra jāti kara roṣa|| 23 (gha)||

bakra ukti dhanu bacana sara hṛdaya daheu ripu kīsa| pratiuttara saṛasinha manahum̐ kāṛhata bhaṭa dasasīsa|| 23 ( ḍa)||

ham̐si boleu dasamauli taba kapi kara baṛa guna eka| jo pratipālai tāsu hita karai upāya aneka|| 23 (ca )||

dhanya kīsa jo nija prabhu kājā| jaham̐ taham̐ nācai parihari lājā|| nāci kūdi kari loga rijhāī| pati hita karai dharma nipunāī||

aṃgada svāmibhakta tava jātī| prabhu guna kasa na kahasi ehi bhām̐tī|| maiṃ guna gāhaka parama sujānā| tava kaṭu raṭani karaum̐ nahiṃ kānā||

kaha kapi tava guna gāhakatāī| satya pavanasuta mohi sunāī|| bana bidhaṃsi suta badhi pura jārā| tadapi na tehiṃ kachu kṛta apakārā||

Sortha ४

soi bicāri tava prakṛti suhāī| dasakaṃdhara maiṃ kīnhi ḍhiṭhāī|| dekheum̐ āi jo kachu kapi bhāṣā| tumhareṃ lāja na roṣa na mākhā||

jauṃ asi mati pitu khāe kīsā| kahi asa bacana ham̐sā dasasīsā|| pitahi khāi khāteum̐ puni tohī| abahīṃ samujhi parā kachu mohī||

bāli bimala jasa bhājana jānī| hataum̐ na tohi adhama abhimānī|| kahu rāvana rāvana jaga kete| maiṃ nija śravana sune sunu jete||

balihi jitana eka gayau patālā| rākheu bām̐dhi sisunha hayasālā|| khelahiṃ bālaka mārahiṃ jāī| dayā lāgi bali dīnha choṛāī||

eka bahori sahasabhuja dekhā| dhāi dharā jimi jaṃtu biseṣā|| kautuka lāgi bhavana lai āvā| so pulasti muni jāi choṛāvā||

Doha २४

eka kahata mohi sakuca ati rahā bāli kī kām̐kha| inha mahum̐ rāvana taiṃ kavana satya badahi taji mākha|| 24||

sunu saṭha soi rāvana balasīlā| haragiri jāna jāsu bhuja līlā|| jāna umāpati jāsu surāī| pūjeum̐ jehi sira sumana caṛhāī||

sira saroja nija karanhi utārī| pūjeum̐ amita bāra tripurārī|| bhuja bikrama jānahiṃ digapālā| saṭha ajahūm̐ jinha keṃ ura sālā||

jānahiṃ diggaja ura kaṭhināī| jaba jaba bhiraum̐ jāi bariāī|| jinha ke dasana karāla na phūṭe| ura lāgata mūlaka iva ṭūṭe||

jāsu calata ḍolati imi dharanī| caṛhata matta gaja jimi laghu taranī||

Sortha ४

soi rāvana jaga bidita pratāpī| sunehi na śravana alīka pralāpī||

Doha २५

tehi rāvana kaham̐ laghu kahasi nara kara karasi bakhāna| re kapi barbara kharba khala aba jānā tava gyāna|| 25||

suni aṃgada sakopa kaha bānī| bolu sam̐bhāri adhama abhimānī|| sahasabāhu bhuja gahana apārā| dahana anala sama jāsu kuṭhārā||

jāsu parasu sāgara khara dhārā| būṛe nṛpa aganita bahu bārā|| tāsu garba jehi dekhata bhāgā| so nara kyoṃ dasasīsa abhāgā||

rāma manuja kasa re saṭha baṃgā| dhanvī kāmu nadī puni gaṃgā|| pasu suradhenu kalpataru rūkhā| anna dāna aru rasa pīyūṣā||

bainateya khaga ahi sahasānana| ciṃtāmani puni upala dasānana|| sunu matimaṃda loka baikuṃṭhā| lābha ki raghupati bhagati akuṃṭhā||

Doha २६

sena sahita taba māna mathi bana ujāri pura jāri| kasa re saṭha hanumāna kapi gayau jo tava suta māri|| 26||