Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Lanka Kand — लङ्काकाण्ड

लङ्काकाण्ड · दोहा १–१४

Share

(laḍṭākāṇḍa

Shloka १

rāmaṃ kāmārisevyaṃ bhavabhayaharaṇaṃ kālamattebhasiṃhaṃ yogīndraṃ jñānagamyaṃ guṇanidhimajitaṃ nirguṇaṃ nirvikāram| māyātītaṃ sureśaṃ khalavadhanirataṃ brahmavṛndaikadevaṃ vande kandāvadātaṃ sarasijanayanaṃ devamurvīśarūpam|| 1||

Shloka २

śaṅkhendvābhamatīvasundaratanuṃ śārdūlacarmāmbaraṃ kālavyālakarālabhūṣaṇadharaṃ gaṅgāśaśāṅkapriyam| kāśīśaṃ kalikalmaṣaughaśamanaṃ kalyāṇakalpadrumaṃ naumīḍyaṃ girijāpatiṃ guṇanidhiṃ kandarpahaṃ śaṅkaram|| 2||

Shloka ३

yo dadāti satāṃ śambhuḥ kaivalyamapi durlabham| khalānāṃ daṇḍakṛdyo'sau śaṅkaraḥ śaṃ tanotu me|| 3||

Doha

lava nimeṣa paramānu juga baraṣa kalapa sara caṃḍa| bhajasi na mana tehi rāma ko kālu jāsu kodaṃḍa||

Sortha

siṃdhu bacana suni rāma saciva boli prabhu asa kaheu| aba bilaṃbu kehi kāma karahu setu utare kaṭaku||

Doha

sunahu bhānukula ketu jāmavaṃta kara jori kaha| nātha nāma tava setu nara caṛhi bhava sāgara tarahiṃ||

yaha laghu jaladhi tarata kati bārā| asa suni puni kaha pavanakumārā|| prabhu pratāpa baṛavānala bhārī| soṣeu prathama payonidhi bārī||

taba ripu nārī rudana jala dhārā| bhareu bahori bhayau tehiṃ khārā|| suni ati ukuti pavanasuta kerī| haraṣe kapi raghupati tana herī||

jāmavaṃta bole dou bhāī| nala nīlahi saba kathā sunāī|| rāma pratāpa sumiri mana māhīṃ| karahu setu prayāsa kachu nāhīṃ||

boli lie kapi nikara bahorī| sakala sunahu binatī kachu morī|| rāma carana paṃkaja ura dharahū| kautuka eka bhālu kapi karahū||

dhāvahu markaṭa bikaṭa barūthā| ānahu biṭapa girinha ke jūthā|| suni kapi bhālu cale kari hūhā| jaya raghubīra pratāpa samūhā||

Doha १

ati utaṃga giri pādapa līlahiṃ lehiṃ uṭhāi| āni dehiṃ nala nīlahi racahiṃ te setu banāi|| 1||

saila bisāla āni kapi dehīṃ| kaṃduka iva nala nīla te lehīṃ|| dekhi setu ati suṃdara racanā| bihasi kṛpānidhi bole bacanā||

parama ramya uttama yaha dharanī| mahimā amita jāi nahiṃ baranī|| karihaum̐ ihām̐ saṃbhu thāpanā| more hṛdayam̐ parama kalapanā||

suni kapīsa bahu dūta paṭhāe| munibara sakala boli lai āe|| liṃga thāpi bidhivata kari pūjā| siva samāna priya mohi na dūjā||

siva drohī mama bhagata kahāvā| so nara sapanehum̐ mohi na pāvā|| saṃkara bimukha bhagati caha morī| so nārakī mūṛha mati thorī||

Doha २

saṃkara priya mama drohī siva drohī mama dāsa| te nara karahi kalapa bhari dhora naraka mahum̐ bāsa|| 2||

je rāmesvara darasanu karihahiṃ| te tanu taji mama loka sidharihahiṃ|| jo gaṃgājalu āni caṛhāihi| so sājujya mukti nara pāihi||

hoi akāma jo chala taji seihi| bhagati mori tehi saṃkara deihi|| mama kṛta setu jo darasanu karihī| so binu śrama bhavasāgara tarihī||

rāma bacana saba ke jiya bhāe| munibara nija nija āśrama āe|| girijā raghupati kai yaha rītī| saṃtata karahiṃ pranata para prītī||

bām̐dhā setu nīla nala nāgara| rāma kṛpām̐ jasu bhayau ujāgara|| būṛahiṃ ānahi borahiṃ jeī| bhae upala bohita sama teī||

mahimā yaha na jaladhi kai baranī| pāhana guna na kapinha kai karanī||

Doha ३

śrī raghubīra pratāpa te siṃdhu tare pāṣāna| te matimaṃda je rāma taji bhajahiṃ jāi prabhu āna|| 3||

bām̐dhi setu ati sudṛṛha banāvā| dekhi kṛpānidhi ke mana bhāvā|| calī sena kachu barani na jāī| garjahiṃ markaṭa bhaṭa samudāī||

setubaṃdha ḍhiga caṛhi raghurāī| citava kṛpāla siṃdhu bahutāī|| dekhana kahum̐ prabhu karunā kaṃdā| pragaṭa bhae saba jalacara bṛṃdā||

makara nakra nānā jhaṣa byālā| sata jojana tana parama bisālā|| aiseu eka tinhahi je khāhīṃ| ekanha keṃ ḍara tepi ḍerāhīṃ||

prabhuhi bilokahiṃ ṭarahiṃ na ṭāre| mana haraṣita saba bhae sukhāre|| tinha kī oṭa na dekhia bārī| magana bhae hari rūpa nihārī||

calā kaṭaku prabhu āyasu pāī| ko kahi saka kapi dala bipulāī||

Doha ४

setubaṃdha bhai bhīra ati kapi nabha paṃtha uṛāhiṃ| apara jalacaranhi ūpara caṛhi caṛhi pārahi jāhiṃ|| 4||

asa kautuka biloki dvau bhāī| biham̐si cale kṛpāla raghurāī|| sena sahita utare raghubīrā| kahi na jāi kapi jūthapa bhīrā||

siṃdhu pāra prabhu ḍerā kīnhā| sakala kapinha kahum̐ āyasu dīnhā|| khāhu jāi phala mūla suhāe| sunata bhālu kapi jaham̐ taham̐ dhāe||

saba taru phare rāma hita lāgī| ritu aru kuritu kāla gati tyāgī|| khāhiṃ madhura phala baṭapa halāvahiṃ| laṃkā sanmukha sikhara calāvahiṃ||

jaham̐ kahum̐ phirata nisācara pāvahiṃ| gheri sakala bahu nāca nacāvahiṃ|| dasananhi kāṭi nāsikā kānā| kahi prabhu sujasu dehiṃ taba jānā||

jinha kara nāsā kāna nipātā| tinha rāvanahi kahī saba bātā|| sunata śravana bāridhi baṃdhānā| dasa mukha boli uṭhā akulānā||

Doha ५

bāṃdhyo bananidhi nīranidhi jaladhi siṃdhu bārīsa| satya toyanidhi kaṃpati udadhi payodhi nadīsa|| 5||

nija bikalatā bicāri bahorī| biham̐si gayau graha kari bhaya bhorī|| maṃdodarīṃ sunyo prabhu āyo| kautukahīṃ pāthodhi bam̐dhāyo||

kara gahi patihi bhavana nija ānī| bolī parama manohara bānī|| carana nāi siru aṃcalu ropā| sunahu bacana piya parihari kopā||

nātha bayaru kīje tāhī soṃ| budhi bala sakia jīti jāhī soṃ|| tumhahi raghupatihi aṃtara kaisā| khalu khadyota dinakarahi jaisā||

atibala madhu kaiṭabha jehiṃ māre| mahābīra ditisuta saṃghāre|| jehiṃ bali bām̐dhi sahajabhuja mārā| soi avatareu harana mahi bhārā||

tāsu birodha na kījia nāthā| kāla karama jiva jākeṃ hāthā||

Doha ६

rāmahi saupi jānakī nāi kamala pada mātha| suta kahum̐ rāja samarpi bana jāi bhajia raghunātha|| 6||

nātha dīnadayāla raghurāī| bāghau sanamukha gaem̐ na khāī|| cāhia karana so saba kari bīte| tumha sura asura carācara jīte||

saṃta kahahiṃ asi nīti dasānana| cautheṃpana jāihi nṛpa kānana|| tāsu bhajana kījia taham̐ bhartā| jo kartā pālaka saṃhartā||

Sortha ३

soi raghuvīra pranata anurāgī| bhajahu nātha mamatā saba tyāgī|| munibara jatanu karahiṃ jehi lāgī| bhūpa rāju taji hohiṃ birāgī||

Sortha ४

soi kosaladhīsa raghurāyā| āyau karana tohi para dāyā|| jauṃ piya mānahu mora sikhāvana| sujasu hoi tihum̐ pura ati pāvana||

Doha ७

asa kahi nayana nīra bhari gahi pada kaṃpita gāta| nātha bhajahu raghunāthahi acala hoi ahivāta|| 7||

taba rāvana mayasutā uṭhāī| kahai lāga khala nija prabhutāī|| sunu tai priyā bṛthā bhaya mānā| jaga jodhā ko mohi samānā||

baruna kubera pavana jama kālā| bhuja bala jiteum̐ sakala digapālā|| deva danuja nara saba basa moreṃ| kavana hetu upajā bhaya toreṃ||

nānā bidhi tehi kahesi bujhāī| sabhām̐ bahori baiṭha so jāī|| maṃdodarīṃ hadayam̐ asa jānā| kāla basya upajā abhimānā||

sabhām̐ āi maṃtrinha teṃhi būjhā| karaba kavana bidhi ripu saiṃ jūjhā|| kahahiṃ saciva sunu nisicara nāhā| bāra bāra prabhu pūchahu kāhā||

kahahu kavana bhaya karia bicārā| nara kapi bhālu ahāra hamārā||

Doha ८

saba ke bacana śravana suni kaha prahasta kara jori| niti birodha na karia prabhu matriṃnha mati ati thori|| 8||

kahahiṃ saciva saṭha ṭhakurasohātī| nātha na pūra āva ehi bhām̐tī|| bāridhi nāghi eka kapi āvā| tāsu carita mana mahum̐ sabu gāvā||

chudhā na rahī tumhahi taba kāhū| jārata nagaru kasa na dhari khāhū|| sunata nīka āgeṃ dukha pāvā| sacivana asa mata prabhuhi sunāvā||

jehiṃ bārīsa bam̐dhāyau helā| utareu sena sameta subelā||

Sortha ३

so bhanu manuja khāba hama bhāī| bacana kahahiṃ saba gāla phulāī||

tāta bacana mama sunu ati ādara| jani mana gunahu mohi kari kādara|| priya bānī je sunahiṃ je kahahīṃ| aise nara nikāya jaga ahahīṃ||

bacana parama hita sunata kaṭhore| sunahiṃ je kahahiṃ te nara prabhu thore|| prathama basīṭha paṭhau sunu nītī| sītā dei karahu puni prītī||

Doha ९

nāri pāi phiri jāhiṃ jauṃ tau na baṛhāia rāri| nāhiṃ ta sanmukha samara mahi tāta karia haṭhi māri|| 9||

yaha mata jauṃ mānahu prabhu morā| ubhaya prakāra sujasu jaga torā|| suta sana kaha dasakaṃṭha risāī| asi mati saṭha kehiṃ tohi sikhāī||

abahīṃ te ura saṃsaya hoī| benumūla suta bhayahu ghamoī|| suni pitu girā paruṣa ati ghorā| calā bhavana kahi bacana kaṭhorā||

hita mata tohi na lāgata kaiseṃ| kāla bibasa kahum̐ bheṣaja jaiseṃ|| saṃdhyā samaya jāni dasasīsā| bhavana caleu nirakhata bhuja bīsā||

laṃkā sikhara upara āgārā| ati bicitra taham̐ hoi akhārā|| baiṭha jāi tehī maṃdira rāvana| lāge kiṃnara guna gana gāvana||

bājahiṃ tāla pakhāuja bīnā| nṛtya karahiṃ apacharā prabīnā||

Doha १०

sunāsīra sata sarisa so saṃtata karai bilāsa| parama prabala ripu sīsa para tadyapi soca na trāsa|| 10||

ihām̐ subela saila raghubīrā| utare sena sahita ati bhīrā|| sikhara eka utaṃga ati dekhī| parama ramya sama subhra biseṣī||

taham̐ taru kisalaya sumana suhāe| lachimana raci nija hātha ḍasāe|| tā para rūcira mṛdula mṛgachālā| tehīṃ āsāna āsīna kṛpālā||

prabhu kṛta sīsa kapīsa uchaṃgā| bāma dahina disi cāpa niṣaṃgā|| duhum̐ kara kamala sudhārata bānā| kaha laṃkesa maṃtra lagi kānā||

baṛabhāgī aṃgada hanumānā| carana kamala cāpata bidhi nānā|| prabhu pācheṃ lachimana bīrāsana| kaṭi niṣaṃga kara bāna sarāsana||

Doha ११(क)

ehi bidhi kṛpā rūpa guna dhāma rāmu āsīna| dhanya te nara ehiṃ dhyāna je rahata sadā layalīna|| 11 ( ka )||

Doha ११(ख)

pūraba disā biloki prabhu dekhā udita maṃyaka| kahata sabahi dekhahu sasihi mṛgapati sarisa asaṃka|| 11 ( kha )||

pūraba disi giriguhā nivāsī| parama pratāpa teja bala rāsī|| matta nāga tama kuṃbha bidārī| sasi kesarī gagana bana cārī||

bithure nabha mukutāhala tārā| nisi suṃdarī kera siṃgārā|| kaha prabhu sasi mahum̐ mecakatāī| kahahu kāha nija nija mati bhāī||

kaha suġīva sunahu raghurāī| sasi mahum̐ pragaṭa bhūmi kai jhām̐ī|| māreu rāhu sasihi kaha koī| ura maham̐ parī syāmatā soī||

kou kaha jaba bidhi rati mukha kīnhā| sāra bhāga sasi kara hari līnhā|| chidra so pragaṭa iṃdu ura māhīṃ| tehi maga dekhia nabha parichāhīṃ||

prabhu kaha garala baṃdhu sasi kerā| ati priya nija ura dīnha baserā|| biṣa saṃjuta kara nikara pasārī| jārata birahavaṃta nara nārī||

Doha १२(क)

kaha hanumaṃta sunahu prabhu sasi tumhārā priya dāsa| tava mūrati bidhu ura basati soi syāmatā abhāsa|| 12 ( ka )||

pavana tanaya ke bacana suni biham̐se rāmu sujāna| dacchina disi avaloki prabhu bole kṛpā nidhāna|| 12 ( kha )||

dekhu bibhīṣana dacchina āsā| ghana ghaṃmaḍa dāmini bilāsā|| madhura madhura garajai ghana ghorā| hoi bṛṣṭi jani upala kaṭhorā||

kahata bibhīṣana sunahu kṛpālā| hoi na taṛita na bārida mālā|| laṃkā sikhara upara āgārā| taham̐ dasakaṃghara dekha akhārā||

chatra meghaḍaṃbara sira dhārī| soi janu jalada ghaṭā ati kārī|| maṃdodarī śravana tāṭaṃkā| soi prabhu janu dāminī damaṃkā||

bājahiṃ tāla mṛdaṃga anūpā| soi rava madhura sunahu surabhūpā|| prabhu musukāna samujhi abhimānā| cāpa caṛhāi bāna saṃdhānā||

Doha १३(क)

chatra mukuṭa tāṭaṃka taba hate ekahīṃ bāna| sabakeṃ dekhata mahi pare maramu na koū jāna|| 13 ( ka )||

Doha १३(ख)

asa kautuka kari rāma sara prabiseu āi niṣaṃga| rāvana sabhā sasaṃka saba dekhi mahā rasabhaṃga|| 13 ( kha )||

kaṃpa na bhūmi na maruta biseṣā| astra sastra kachu nayana na dekhā||

Sortha १

socahiṃ saba nija hṛdaya majhārī| asaguna bhayau bhayaṃkara bhārī||

dasamukha dekhi sabhā bhaya pāī| bihasi bacana kaha juguti banāī|| sirau gire saṃtata subha jāhī| mukuṭa pare kasa asaguna tāhī||

sayana karahu nija nija gṛha jāī| gavane bhavana sakala sira nāī|| maṃdodarī soca ura baseū| jaba te śravanapūra mahi khaseū||

sajala nayana kaha juga kara jorī| sunahu prānapati binatī morī|| kaṃta rāma birodha pariharahū| jāni manuja jani haṭha mana dharahū||

Doha १४

bisvarupa raghubaṃsa mani karahu bacana bisvāsu| loka kalpanā beda kara aṃga aṃga prati jāsu|| 14||