श्रीकनकधारास्तोत्रम्

साझा करें

अङ्गं हरेः पुलकभूषणमाश्रयन्ती भृङ्गाङ्गनेव मुकुलाभरणं तमालम् । अङ्गीकृताखिलविभूतिरपाङ्गलीला माङ्गल्यदास्तु मम मङ्गलदेवतायाः ॥ १ ॥

aṅgaṃ hareḥ pulakabhūṣaṇamāśrayantī bhṛṅgāṅganeva mukulābharaṇaṃ tamālam | aṅgīkṛtākhilavibhūtirapāṅgalīlā māṅgalyadāstu mama maṅgaladevatāyāḥ || 1 ||

मुग्धा मुहुर्विदधती वदने मुरारेः प्रेमत्रपाप्रणिहितानि गतागतानि । माला दृशोर्मधुकरीव महोत्पले या सा मे श्रियं दिशतु सागरसम्भवायाः ॥ २ ॥

mugdhā muhurvidadhatī vadane murāreḥ prematrapāpraṇihitāni gatāgatāni | mālā dṛśormadhukarīva mahotpale yā sā me śriyaṃ diśatu sāgarasambhavāyāḥ || 2 ||

विश्वामरेन्द्रपदविभ्रमदानदक्षमानन्दहेतुरधिकं मुरविद्विषोऽपि । ईषन्निषीदतु मयि क्षणमीक्षणार्धमिन्दीवरोदरसहोदरमिन्दिरायाः ॥ ३ ॥

viśvāmarendrapadavibhramadānadakṣamānandaheturadhikaṃ muravidviṣo'pi | īṣanniṣīdatu mayi kṣaṇamīkṣaṇārdhamindīvarodarasahodaramindirāyāḥ || 3 ||

आमीलिताक्षमधिगम्य मुदा मुकुन्दमानन्दकन्दमनिमेषमनङ्गतन्त्रम् । आकेकरस्थितकनीनिकपक्ष्मनेत्रं भूत्यै भवेन्मम भुजङ्गशयाङ्गनायाः ॥ ४ ॥

āmīlitākṣamadhigamya mudā mukundamānandakandamanimeṣamanaṅgatantram | ākekarasthitakanīnikapakṣmanetraṃ bhūtyai bhavenmama bhujaṅgaśayāṅganāyāḥ || 4 ||

बाह्वन्तरे मधुजितः श्रितकौस्तुभे या हारावलीव हरिनीलमयी विभाति । कामप्रदा भगवतोऽपि कटाक्षमाला कल्याणमावहतु मे कमलालयायाः ॥ ५ ॥

bāhvantare madhujitaḥ śritakaustubhe yā hārāvalīva harinīlamayī vibhāti | kāmapradā bhagavato'pi kaṭākṣamālā kalyāṇamāvahatu me kamalālayāyāḥ || 5 ||

कालाम्बुदालिललितोरसि कैटभारेर्धाराधरे स्फुरति या तडिदङ्गनेव । मातुः समस्तजगतां महनीयमूर्तिर्भद्राणि मे दिशतु भार्गवनन्दनायाः ॥ ६ ॥

kālāmbudālilalitorasi kaiṭabhārerdhārādhare sphurati yā taḍidaṅganeva | mātuḥ samastajagatāṃ mahanīyamūrtirbhadrāṇi me diśatu bhārgavanandanāyāḥ || 6 ||

प्राप्तं पदं प्रथमतः किल यत्प्रभावान्माङ्गल्यभाजि मधुमाथिनि मन्मथेन । मय्यापतेत्तदिह मन्थरमीक्षणार्धं मन्दालसं च मकरालयकन्यकायाः ॥ ७ ॥

prāptaṃ padaṃ prathamataḥ kila yatprabhāvānmāṅgalyabhāji madhumāthini manmathena | mayyāpatettadiha mantharamīkṣaṇārdhaṃ mandālasaṃ ca makarālayakanyakāyāḥ || 7 ||

दद्याद्दयानुपवनो द्रविणाम्बुधारामस्मिन्नकिञ्चनविहङ्गशिशौ विषण्णे । दुष्कर्मघर्ममपनीय चिराय दूरं नारायणप्रणयिनीनयनाम्बुवाहः ॥ ८ ॥

dadyāddayānupavano draviṇāmbudhārāmasminnakiñcanavihaṅgaśiśau viṣaṇṇe | duṣkarmagharmamapanīya cirāya dūraṃ nārāyaṇapraṇayinīnayanāmbuvāhaḥ || 8 ||

इष्टा विशिष्टमतयोऽपि यया दयार्द्रदृष्ट्या त्रिविष्टपपदं सुलभं लभन्ते । दृष्टिः प्रहृष्टकमलोदरदीप्तिरिष्टां पुष्टिं कृषीष्ट मम पुष्करविष्टरायाः ॥ ९ ॥

iṣṭā viśiṣṭamatayo'pi yayā dayārdradṛṣṭyā triviṣṭapapadaṃ sulabhaṃ labhante | dṛṣṭiḥ prahṛṣṭakamalodaradīptiriṣṭāṃ puṣṭiṃ kṛṣīṣṭa mama puṣkaraviṣṭarāyāḥ || 9 ||

गीर्देवतेति गरुडध्वजसुन्दरीति शाकम्भरीति शशिशेखरवल्लभेति । सृष्टिस्थितिप्रलयकेलिषु संस्थितायै तस्यै नमस्त्रिभुवनैकगुरोस्तरुण्यै ॥ १० ॥

gīrdevateti garuḍadhvajasundarīti śākambharīti śaśiśekharavallabheti | sṛṣṭisthitipralayakeliṣu saṃsthitāyai tasyai namastribhuvanaikagurostaruṇyai || 10 ||

श्रुत्यै नमोऽस्तु शुभकर्मफलप्रसूत्यै रत्यै नमोऽस्तु रमणीयगुणार्णवायै । शक्त्यै नमोऽस्तु शतपत्रनिकेतनायै पुष्ट्यै नमोऽस्तु पुरुषोत्तमवल्लभायै ॥ ११ ॥

śrutyai namo'stu śubhakarmaphalaprasūtyai ratyai namo'stu ramaṇīyaguṇārṇavāyai | śaktyai namo'stu śatapatraniketanāyai puṣṭyai namo'stu puruṣottamavallabhāyai || 11 ||

नमोऽस्तु नालीकनिभाननायै नमोऽस्तु दुग्धोदधिजन्मभूत्यै । नमोऽस्तु सोमामृतसोदरायै नमोऽस्तु नारायणवल्लभायै ॥ १२ ॥

namo'stu nālīkanibhānanāyai namo'stu dugdhodadhijanmabhūtyai | namo'stu somāmṛtasodarāyai namo'stu nārāyaṇavallabhāyai || 12 ||

सम्पत्कराणि सकलेन्द्रियनन्दनानि साम्राज्यदानविभवानि सरोरुहाक्षि । त्वद्वन्दनानि दुरिताहरणोद्यतानि मामेव मातरनिशं कलयन्तु मान्ये ॥ १३ ॥

sampatkarāṇi sakalendriyanandanāni sāmrājyadānavibhavāni saroruhākṣi | tvadvandanāni duritāharaṇodyatāni māmeva mātaraniśaṃ kalayantu mānye || 13 ||

यत्कटाक्षसमुपासनाविधिः सेवकस्य सकलार्थसम्पदः । संतनोति वचनाङ्गमानसैस्त्वां मुरारिहृदयेश्वरीं भजे ॥ १४ ॥

yatkaṭākṣasamupāsanāvidhiḥ sevakasya sakalārthasampadaḥ | saṃtanoti vacanāṅgamānasaistvāṃ murārihṛdayeśvarīṃ bhaje || 14 ||

सरसिजनिलये सरोजहस्ते धवलतमांशुकगन्धमाल्यशोभे । भगवति हरिवल्लभे मनोज्ञे त्रिभुवनभूतिकरि प्रसीद मह्यम् ॥ १५ ॥

sarasijanilaye sarojahaste dhavalatamāṃśukagandhamālyaśobhe | bhagavati harivallabhe manojñe tribhuvanabhūtikari prasīda mahyam || 15 ||

दिग्घस्तिभिः कनककुम्भमुखावसृष्टस्वर्वाहिनीविमलचारुजलप्लुताङ्गीम् । प्रातर्नमामि जगतां जननीमशेषलोकाधिनाथगृहिणीममृताब्धिपुत्रीम् ॥ १६ ॥

digghastibhiḥ kanakakumbhamukhāvasṛṣṭasvarvāhinīvimalacārujalaplutāṅgīm | prātarnamāmi jagatāṃ jananīmaśeṣalokādhināthagṛhiṇīmamṛtābdhiputrīm || 16 ||

कमले कमलाक्षवल्लभे त्वं करुणापूरतरङ्गितैरपाङ्गैः । अवलोकय मामकिञ्चनानां प्रथमं पात्रमकृत्रिमं दयायाः ॥ १७ ॥

kamale kamalākṣavallabhe tvaṃ karuṇāpūrataraṅgitairapāṅgaiḥ | avalokaya māmakiñcanānāṃ prathamaṃ pātramakṛtrimaṃ dayāyāḥ || 17 ||

स्तुवन्ति ये स्तुतिभिरमूभिरन्वहं त्रयीमयीं त्रिभुवनमातरं रमाम् । गुणाधिका गुरुतरभाग्यभागिनो भवन्ति ते भुवि बुधभाविताशयाः ॥ १८ ॥

stuvanti ye stutibhiramūbhiranvahaṃ trayīmayīṃ tribhuvanamātaraṃ ramām | guṇādhikā gurutarabhāgyabhāgino bhavanti te bhuvi budhabhāvitāśayāḥ || 18 ||

पद 1

aṅgaṃ hareḥ pulakabhūṣaṇamāśrayantī bhṛṅgāṅganeva mukulābharaṇaṃ tamālam | aṅgīkṛtākhilavibhūtirapāṅgalīlā māṅgalyadāstu mama maṅgaladevatāyāḥ || 1 ||

पद 2

mugdhā muhurvidadhatī vadane murāreḥ prematrapāpraṇihitāni gatāgatāni | mālā dṛśormadhukarīva mahotpale yā sā me śriyaṃ diśatu sāgarasambhavāyāḥ || 2 ||

पद 3

viśvāmarendrapadavibhramadānadakṣamānandaheturadhikaṃ muravidviṣo'pi | īṣanniṣīdatu mayi kṣaṇamīkṣaṇārdhamindīvarodarasahodaramindirāyāḥ || 3 ||

पद 4

āmīlitākṣamadhigamya mudā mukundamānandakandamanimeṣamanaṅgatantram | ākekarasthitakanīnikapakṣmanetraṃ bhūtyai bhavenmama bhujaṅgaśayāṅganāyāḥ || 4 ||

पद 5

bāhvantare madhujitaḥ śritakaustubhe yā hārāvalīva harinīlamayī vibhāti | kāmapradā bhagavato'pi kaṭākṣamālā kalyāṇamāvahatu me kamalālayāyāḥ || 5 ||

पद 6

kālāmbudālilalitorasi kaiṭabhārerdhārādhare sphurati yā taḍidaṅganeva | mātuḥ samastajagatāṃ mahanīyamūrtirbhadrāṇi me diśatu bhārgavanandanāyāḥ || 6 ||

पद 7

prāptaṃ padaṃ prathamataḥ kila yatprabhāvānmāṅgalyabhāji madhumāthini manmathena | mayyāpatettadiha mantharamīkṣaṇārdhaṃ mandālasaṃ ca makarālayakanyakāyāḥ || 7 ||

पद 8

dadyāddayānupavano draviṇāmbudhārāmasminnakiñcanavihaṅgaśiśau viṣaṇṇe | duṣkarmagharmamapanīya cirāya dūraṃ nārāyaṇapraṇayinīnayanāmbuvāhaḥ || 8 ||

पद 9

पद 10

gīrdevateti garuḍadhvajasundarīti śākambharīti śaśiśekharavallabheti | sṛṣṭisthitipralayakeliṣu saṃsthitāyai tasyai namastribhuvanaikagurostaruṇyai || 10 ||

पद 11

śrutyai namo'stu śubhakarmaphalaprasūtyai ratyai namo'stu ramaṇīyaguṇārṇavāyai | śaktyai namo'stu śatapatraniketanāyai puṣṭyai namo'stu puruṣottamavallabhāyai || 11 ||

पद 12

namo'stu nālīkanibhānanāyai namo'stu dugdhodadhijanmabhūtyai | namo'stu somāmṛtasodarāyai namo'stu nārāyaṇavallabhāyai || 12 ||

पद 13

sampatkarāṇi sakalendriyanandanāni sāmrājyadānavibhavāni saroruhākṣi | tvadvandanāni duritāharaṇodyatāni māmeva mātaraniśaṃ kalayantu mānye || 13 ||

पद 14

yatkaṭākṣasamupāsanāvidhiḥ sevakasya sakalārthasampadaḥ | saṃtanoti vacanāṅgamānasaistvāṃ murārihṛdayeśvarīṃ bhaje || 14 ||

पद 15

sarasijanilaye sarojahaste dhavalatamāṃśukagandhamālyaśobhe | bhagavati harivallabhe manojñe tribhuvanabhūtikari prasīda mahyam || 15 ||

पद 16

digghastibhiḥ kanakakumbhamukhāvasṛṣṭasvarvāhinīvimalacārujalaplutāṅgīm | prātarnamāmi jagatāṃ jananīmaśeṣalokādhināthagṛhiṇīmamṛtābdhiputrīm || 16 ||

पद 17

kamale kamalākṣavallabhe tvaṃ karuṇāpūrataraṅgitairapāṅgaiḥ | avalokaya māmakiñcanānāṃ prathamaṃ pātramakṛtrimaṃ dayāyāḥ || 17 ||

पद 18

stuvanti ye stutibhiramūbhiranvahaṃ trayīmayīṃ tribhuvanamātaraṃ ramām | guṇādhikā gurutarabhāgyabhāgino bhavanti te bhuvi budhabhāvitāśayāḥ || 18 ||

इस पाठ के बारे में

परिचय

कनकधारास्तोत्र आदि शङ्कराचार्यकृत लक्ष्मी-स्तुति है । परम्परा कहती है कि भिक्षामें आँवला देनेवाली दरिद्र ब्राह्मणीके घर आचार्यने यह स्तोत्र पढ़ा और स्वर्णकी धारा बरसी — इसीसे इसका नाम कनकधारा है । गीताप्रेसके नित्यकर्म-पूजाप्रकाशमें यह अन्नपूर्णास्तोत्रके बाद छपा है ।

पाठ-भेद

यह पाठ गीताप्रेसके नित्यकर्म-पूजाप्रकाश (पृष्ठ ३०४–३०५) के अनुसार है, और sanskritdocuments.org के doc_devii/kanaka.itx से मिलाया गया है ।

Length of the recension: the .itx carries twenty-five stanzas, seven more than this edition, the additional ones running from “नमोऽस्तु हेमाम्बुजपीठिकायै” (१९) to २५. The Gita Press text is the shorter eighteen-verse recension.

स्रोत 1

नित्यकर्म-पूजाप्रकाश (गीताप्रेस, गोरखपुर) — पृष्ठ ३०४–३०५
Published text. Transcribed from the scanned pages (leaves 318–319); page confidence HIGH / HIGH. The book prints an eighteen-verse recension, each stanza set as two long lines. Colophon: ॥ श्रीभगवत्पादशङ्करविरचितं कनकधारास्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

संदर्भ 1

श्रीकनकधारास्तोत्रम् (sanskritdocuments.org) — doc_devii/kanaka.itx
Verification source, checked 2026-09-18. Stanza count and the opening of every stanza compared against the .itx. All eighteen stanzas are present in the same order, with no omission. Length of the recension: the .itx carries twenty-five stanzas, seven more than this edition, the additional ones running from "नमोऽस्तु हेमाम्बुजपीठिकायै" (१९) to २५. The Gita Press text is the shorter eighteen-verse recension.

अर्थ वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित हैं, और सामग्री की क्रमशः समीक्षा की जा रही है।

श्रीकनकधारास्तोत्रम्

इस पाठ के बारे में

परिचय

पाठ-भेद

स्रोत 1

संदर्भ 1

त्रुटि की सूचना दें

संबंधित सामग्री 1

श्रीसूक्तम्

और देखें 10

पूजन-विधि

श्रीमहालक्ष्मी-पूजन विधि

आरती

श्री लक्ष्मी आरती - ॐ जय लक्ष्मी माता

चालीसा

लक्ष्मी चालीसा

कवच

श्रीमहालक्ष्मीकवचम्

अष्टोत्तर शतनामावली

लक्ष्मी अष्टोत्तर शतनामावली

व्रत कथा

दीपावली लक्ष्मी पूजन व्रत कथा

शरद पूर्णिमा व्रत कथा

श्री वैभव लक्ष्मी व्रत कथा

देवी-देवता

लक्ष्मी

त्योहार

दीपावली (दिवाली)