Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Uttar Kand — उत्तरकाण्ड

उत्तरकाण्ड · दोहा ३–१०८(ग)

Share

bhae loga saba mohabasa lobha grase subha karma| sunu harijāna gyāna nidhi kahara kachuka kalidharma|| 97 ( kha )||

barana dharma nahiṃ āśrama cārī| śruti birodha rata saba nara nārī|| dvija śruti becaka bhūpa prajāsana| kou nahiṃ māna nigama anusāsana||

māraga soi jā kahum̐ joi bhāvā| paṃḍita soi jo gāla bajāvā|| mithyāraṃbha daṃbha rata joī| tā kahum̐ saṃta kahai saba koī||

Sortha ३

soi sayāna jo paradhana hārī| jo kara daṃbha so baṛa ācārī|| jau kaha jhūm̐ṭha masakharī jānā| kalijuga soi gunavaṃta bakhānā||

nirācāra jo śruti patha tyāgī| kalijuga soi gyānī so birāgī|| jākeṃ nakha aru jaṭā bisālā| soi tāpasa prasiddha kalikālā||

Doha ९८(क)

asubha beṣa bhūṣana dhareṃ bhacchābhaccha je khāhiṃ| teṛa jogī teṛa siddha nara pūjya te kalijuga māhiṃ|| 98 ( ka )||

Sortha ९८(ख)

je apakārī cāra tinha kara gaurava mānya tei| mana krama bacana labāra teṛa bakatā kalikāla mahum̐|| 98 (kha )||

nāri bibasa nara sakala gosāī| nācahiṃ naṭa markaṭa kī nāī|| sūdra dvijanha upadesahiṃ gyānā| meli janeū lehiṃ kudānā||

saba nara kāma lobha rata krodhī| deva bipra śruti saṃta birodhī|| guna maṃdira suṃdara pati tyāgī| bhajahiṃ nāri para puruṣa abhāgī||

saubhāginīṃ bibhūṣana hīnā| bidhavanha ke siṃgāra nabīnā|| gura siṣa badhira aṃdha kā lekhā| eka na sunai eka nahiṃ dekhā||

harai siṣya dhana soka na haraī| so gura ghora naraka mahum̐ paraī|| mātu pitā bālakanhi bolābahiṃ| udara bharai soi dharma sikhāvahiṃ||

Doha ९९(क)

batrahamā gyāna binu nāri nara kahahiṃ na dūsari bāta| kauṛī lāgi lobha basa karahiṃ bipra gura ghāta|| 99 (ka )||

bādahiṃ sūdra dvijanda sana hama tumha te kachu ghāṭi| jānaṛa brahma so biprabara ām̐khi dekhāvahiṃ ḍāṭi|| 99 (kha )||

para triya laṃpaṭa kapaṭa sayāne| moha droha mamatā lapaṭāne|| tei abhedabādī gyānī nara| dekhā meṃ caritra kalijuga kara||

āpu gae aru tinhahū ghālahiṃ| je kahum̐ sata māraga pratipālahiṃ|| kalpa kalpa bhari eka eka narakā| parahiṃ je dūṣahiṃ śruti kari tarakā||

je baranādhama teli kumhārā| svapaca kirāta kola kalavārā|| nāri muī gṛha saṃpati nāsī| mūṛa muṛāi hohiṃ sanyāsī||

te bipranha sana āpu pujāvahiṃ| ubhaya loka nija hātha nasāvahiṃ|| bipra niracchara lolupa kāmī| nirācāra saṭha bṛṣalī svāmī||

sūdra karahiṃ japa tapa brata nānā| baiṭhi barāsana kahahiṃ purānā|| saba nara kalpita karahiṃ acārā| jāi na barani anīti apārā||

Doha १००(क)

bhae barana saṃkara kali bhinnasetu saba loga| karahiṃ pāpa pāvahiṃ dukha bhaya ruja soka biyoga|| 100 ( ka )||

śruti saṃmata hari bhakti patha saṃjuta birati bibeka| tehiṃ na calahiṃ nara moha basa kalpahiṃ paṃtha aneka|| 100 (kha )||

Chhand १

bahu dāma sam̐vārahiṃ dhāma jatī| biṣayā hari līnhi na rahi biratī|| tapasī dhanavaṃta daridra gṛhī| kali kautuka tāta na jāta kahī||

kulavaṃti nikārahiṃ nāri satī| gṛha ānihiṃ cerī niberi gatī|| suta mānahiṃ mātu pitā taba lauṃ| abalānana dīkha nahīṃ jaba lauṃ||

sasurāri piāri lagī jaba teṃ| riparūpa kuṭuṃba bhae taba teṃ|| nṛpa pāpa parāyana dharma nahīṃ| kari daṃḍa biḍaṃba prajā nitahīṃ||

dhanavaṃta kulīna malīna apī| dvija cinha janeu ughāra tapī|| nahiṃ māna purāna na bedahi jo| hari sevaka saṃta sahī kali so||

kabi bṛṃda udāra dunī na sunī| guna dūṣaka brāta na kopi gunī|| kali bārahiṃ bāra dukāla parai| binu anna dukhī saba loga marai||

Doha १०१(क)

sunu khagesa kali kapaṭa haṭha daṃbha dveṣa pāṣaṃḍa| māna moha mārādi mada byāpi rahe brahāṃḍa|| 101 (ka )||

tāmasa dharma karahiṃ nara japa tapa brata makha dāna| deva na baraṣahiṃ dharanīṃ bae na jāmahiṃ dhāna|| 101 (kha )||

Chhand १

abalā kaca bhūṣana bhūri chudhā| dhanahīna dukhī mamatā bahudhā|| sukha cāhahiṃ mūṛha na dharma ratā| mati thori kaṭhori na komalatā||

nara pīṛita roga na bhoga kahīṃ| abhimāna birodha akāranahīṃ|| laghu jīvana saṃbatu paṃca dasā| kalapāṃta na nāsa gumānu asā||

kalikāla bihāla kie manujā| nahiṃ mānata kvau anujā tanujā|| nahiṃ toṣa bicāra na sītalatā| saba jāti kujāti bhae magatā||

iriṣā paruṣācchara lolupatā| bhari pūri rahī samatā bigatā|| saba loga biyoga bisoka hue| baranāśrama dharma acāra gae||

dama dāna dayā nahiṃ jānapanī| jaṛatā parabaṃcanatāti ghanī|| tanu poṣaka nāri narā sagare| paraniṃdaka je jaga mo bagare||

Doha १०२(क)

sunu byālāri kāla kali mala avaguna āgāra| gunau bahuta kalijuga kara binu prayāsa nistāra|| 102 ( ka )||

Doha १०२(ख)

kṛtajuga tretoṃ dvāpara pūjā makha aru joga| jo gati hoṛa so kali hari nāma te pāvahiṃ loga|| 102 (kha )||

kṛtajuga saba jogī bigyānī| kari hari dhyāna tarahiṃ bhava prānī|| tretām̐ bibidha jagya nara karahīṃ| prabhuhi samarpi karma bhava tarahīṃ||

dvāpara kari raghupati pada pūjā| nara bhava tarahiṃ upāya na dūjā|| kalijuga kevala hari guna gāhā| gāvata nara pāvahiṃ bhava thāhā||

kalijuga joga na jagya na gyānā| eka adhāra rāma guna gānā|| saba bharosa taji jo bhaja rāmahi| prema sameta gāva guna grāmahi||

Sortha ४

soi bhava tara kachu saṃsaya nāhīṃ| nāma pratāpa pragaṭa kali māhīṃ|| kali kara eka punīta pratāpā| mānasa punya hohiṃ nahiṃ pāpā||

Doha १०३(क)

kalijuga sama juga āna nahiṃ jauṃ nara kara bisvāsa| gāṛa rāma guna gana bimala bhava tara binahiṃ prayāsa 103 ( ka )||

Doha १०३(ख)

pragaṭa cāri pada dharma ke kali mahūm̐ eka pradhāna| jena kena bidhi dīnheṃ dāna karai kalyāna|| 103 (kha )||

nita juga dharma hohiṃ saba kere| hṛdayam̐ rāma māyā ke prere|| suddha satva samatā bigyānā| kṛta prabhāva prasanna mana jānā||

satva bahuta raja kachu rati karmā| saba bidhi sukha tretā kara dharmā|| bahu raja svalpa satva kachu tāmasa| dvāpara dharma haraṣa bhaya mānasa||

tāmasa bahuta rajoguna thorā| kali prabhāva birodha cahum̐ orā|| budha juga dharma jāni mana māhīṃ| taji adharma rati dharma karāhīṃ||

kāla dharma nahiṃ byāpahiṃ tāhī| raghupati carana prīti ati jāhī|| naṭa kṛta bikaṭa kapaṭa khagarāyā| naṭa sevakahi na byāpai māyā||

Doha १०४(क)

hari māyā kṛta doṣa guna binu hari bhajana na jāhiṃ| bhajia rāma taji kāma saba asa bicāri mana māhiṃ|| 104 ( ka )||

tehiṃ kalikāla baraṣa bahu baseuṃ avadha bihagesa| pareu dukāla bipati basa taba meṃ gayaum̐ bidesa|| 104 ( kha )||

gayaum̐ ujenī sunu uragārī| dīna malīna daridra dukhārī|| gaem̐ kāla kachu saṃpati pāī| taham̐ puni karaum̐ saṃbhu sevakāī||

bipra eka baidika siva pūjā| karai sadā tehi kāju na dūjā|| parama sādhu paramāratha biṃdaka| saṃbhu upāsaka nahiṃ hari niṃdaka||

tehi sevaum̐ maiṃ kapaṭa sametā| dvija dayāla ati nīti niketā|| bāhija namra dekhi mohi sāīṃ| bipra paṛhāva putra kī nāīṃ||

saṃbhu maṃtra mohi dvijabara dīnhā| subha upadesa bibidha bidhi kīnhā|| japaum̐ maṃtra siva maṃdira jāī| hṛdayam̐ daṃbha ahamiti adhikāī||

Doha १०५(क)

pamaiṃ khala mala saṃkula mati nīca jāti basa moha| harijana dvija dekheṃ jarauṃ karaum̐ biṣnu kara droha|| 105 ( ka )||

Sortha १०५(ख)

gura nita mohi prabodha dukhita dekhi ācarana mama| mohi upajaṛa ati krodha daṃbhihi nīti ki bhāvaī|| 105 (kha )||

eka bāra gura līnha bolāī| mohi nīti bahu bhām̐ti sikhāī|| siva sevā kara phala suta soī| abirala bhagati rāma pada hoī||

rāmahi bhajahiṃ tāta siva dhātā| nara pāvam̐ra kai ketika bātā|| jāsu carana aja siva anurāgī| tātu droham̐ sukha cahasi abhāgī||

hara kahum̐ hari sevaka gura kaheū| suni khaganātha hṛdaya mama daheū|| adhama jāti maiṃ bidyā pāem̐| bhayaum̐ jathā ahi dūdha piāem̐||

mānī kuṭila kubhāgya kujātī| gura kara droha karaum̐ dinu rātī|| ati dayāla gura svalpa na krodhā| puni puni mohi sikhāva subodhā||

jehi te nīca baṛāī pāvā| so prathamahiṃ hati tāhi nasāvā|| dhūma anala saṃbhava sunu bhāī| tehi bujhāva ghana padavī pāī||

raja maga parī nirādara rahaī| saba kara pada prahāra nita sahaī|| maruta uṛāva prathama tehi bharaī| puni nṛpa nayana kirīṭanhi paraī||

sunu khagapati asa samujhi prasaṃgā| budha nahiṃ karahiṃ adhama kara saṃgā|| kabi kobida gāvahiṃ asi nītī| khala sana kalaha na bhala nahiṃ prītī||

udāsīna nita rahia gosāīṃ| khala pariharia svāna kī nāīṃ|| maiṃ khala hṛdayam̐ kapaṭa kuṭilāī| gura hita kahai na mohi sohāī||

Doha १०६(क)

eka bāra hara maṃdira japata raheuṃ siva nāma| gura āyau abhimāna teṃ uṭhi nahiṃ kaunha pranāma|| 106 ( ka )||

Sortha १०६(ख)

dayāla nahiṃ kaheu kachu ura na roṣa lavalesa| ati agha gura apamānatā sahi nahiṃ sake mahesa|| 106 ( kha )||

maṃdira mājha bhaī nabha bānī| re hatabhāgya agya abhimānī|| jadyapi tava gura keṃ nahiṃ krodhā| ati kṛpāla cita samyaka bodhā||

tadapi sāpa saṭha daihaum̐ tohī| nīti birodha sohāi na mohī|| jauṃ nahiṃ daṃḍa karauṃ khala torā| bhraṣṭa hoi śrutimāraga morā||

je saṭha gura sana iriṣā karahīṃ| raurava naraka koṭi juga parahīṃ|| trijaga joni puni dharahiṃ sarīrā| ayuta janma bhari pāvahiṃ pīrā||

baiṭha rahesi ajagara iva pāpī| sarpa hohi khala mala mati byāpī|| mahā biṭapa koṭara mahum̐ jāī| rahu adhamādhama adhagati pāī||

Doha १०७(क)

hāhākāra konha gura dāruna suni siva sāpa| kaṃpita mohi biloki ati ura upajā paritāpa|| 107 ( ka )||

kari daṃḍavata saprema dvija siva sanpukha kara jori| binaya karata gadagada svara samujhi ghora gati mori|| 107 ( kha )||

Chhand १

namāmīśamīśāna nirvāṇarūpaṃ| vibhuṃ vyāpakaṃ brahma vedasvarūpaṃ|| nijaṃ nirguṇaṃ nirvikalpaṃ nirīhaṃ| cidākāśamākāśavāsaṃ bhaje'haṃ||

Chhand २

nirākāramoṃkāramūlaṃ turīyaṃ| girā gyāna gotītamīśaṃ girīśaṃ|| karālaṃ mahākāla kālaṃ kṛpālaṃ| guṇāgāra saṃsārapāraṃ nato'haṃ||

Chhand ३

tuṣārādri saṃkāśa gauraṃ gabhīraṃ| manobhūta koṭi prabhā śrī śarīraṃ|| sphuranmauli kallolinī cāru gaṃgā| lasadbhālabālendu kaṃṭhe bhujaṃgā||

Chhand ४

calatkuṃḍalaṃ bhrū sunetraṃ viśālaṃ| prasannānanaṃ nīlakaṃṭhaṃ dayālaṃ|| mṛgādhīśacarmāmbaraṃ muṇḍamālaṃ| priyaṃ śaṃkaraṃ sarvanāthaṃ bhajāmi||

Chhand ५

pracaṃḍaṃ prakṛṣṭaṃ pragalbhaṃ pareśaṃ| akhaṃḍaṃ ajaṃ bhānukoṭiprakāśaṃ|| trayaḥ śūla nirmūlanaṃ śūlapāṇiṃ| bhaje'haṃ bhavānīpatiṃ bhāvagamyaṃ||

Chhand ६

kalātīta kalyāṇa kalpāntakārī| sadā sajjanānandadātā purārī|| cidānaṃda saṃdoha mohāpahārī| prasīda prasīda prabho manmathārī||

Chhand ७

na yāvad umānātha pādāravindaṃ| bhajaṃtīha loke pare vā narāṇāṃ|| na tāvatsukhaṃ śānti santāpanāśaṃ| prasīda prabho sarvabhūtādhivāsaṃ||

Chhand ८

na jānāmi yogaṃ japaṃ naiva pūjāṃ| nato'haṃ sadā sarvadā śaṃbhu tubhyaṃ|| jarā janma duḥkhaugha tātapyamānaṃ| prabho pāhi āpannamāmīśa śaṃbho||

Shloka ९

rudrāṣṭakamidaṃ proktaṃ vipreṇa haratoṣaye| ye paṭhanti narā bhaktyā teṣāṃ śambhuḥ prasīdati|| 9||

Doha १०८(क)

suni binatī sarbagya siva dekhi bripra anurāgu| puni maṃdira nabhabānī bhai dvijabara bara māgu|| 108 ( ka )||

Doha १०८(ख)

jauṃ prasanna prabhu mo para nātha dīna para nehu| nija pada bhagati dei prabhu puni dūsara bara dehu|| 108 (kha )||

Doha १०८(ग)

tava māyā basa jīva jaṛa saṃtata phirai bhulāna| tehi para krodha na karia prabhu kṛpā siṃdhu bhagavāna|| 108 (ga)||