Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Uttar Kand — उत्तरकाण्ड

उत्तरकाण्ड · दोहा १०८(घ)–११७(क)

Share
Doha १०८(घ)

saṃkara dīnadayāla aba ehi para hohu kṛpāla| sāpa anugraha hoi jehiṃ nātha thorehīṃ kāla|| 108 (gha )||

ehi kara hoi parama kalyānā| soi karahu aba kṛpānidhānā|| bipragirā suni parahita sānī| evamastu iti bhai nabhabānī||

jadapi kīnha ehiṃ dāruna pāpā| maiṃ puni dīnha kopa kari sāpā|| tadapi tumhāra sādhutā dekhī| karihaum̐ ehi para kṛpā biseṣī||

chamāsīla je para upakārī| te dvija mohi priya jathā kharārī|| mora śrāpa dvija byartha na jāihi| janma sahasa avasya yaha pāihi||

janamata marata dusaha dukha hoī| ahi svalpau nahiṃ byāpihi soī|| kavaneum̐ janma miṭihi nahiṃ gyānā| sunahi sūdra mama bacana pravānā||

raghupati purīṃ janma taba bhayaū| puni taiṃ mama sevām̐ mana dayaū|| purī prabhāva anugraha moreṃ| rāma bhagati upajihi ura toreṃ||

sunu mama bacana satya aba bhāī| haritoṣana brata dvija sevakāī|| aba jani karahi bipra apamānā| jānehu saṃta anaṃta samānā||

iṃdra kulisa mama sūla bisālā| kāladaṃḍa hari cakra karālā|| jo inha kara mārā nahiṃ maraī| bipradroha pāvaka so jaraī||

asa bibeka rākhehu mana māhīṃ| tumha kaham̐ jaga durlabha kachu nāhīṃ| aurau eka āsiṣā morī| apratihata gati hoihi torī||

Doha १०९(क)

suni siva bacana haraghi gura evamastu iti bhāṣi| mohi prabodhi gayau gṛha saṃbhu carana ura rākhi|| ' 109 ( ka )||

Doha १०९(ख)

prerita kāla biṃdhi giri jāṛa bhayareṃ maiṃ byāla| puni prayāsa binu so tanu tajeum̐ gaem̐ kachu kāla|| 109 ( kha )||

Doha १०९(ग)

joṛa tanu dhara tajaḍa3ेṃ puni anāyāsa harijāna| jimi nūtana paṭa pahirai nara pariharai purāna|| 109 ( ga )||

Doha २१०९(घ)

sira rākhī śruti nīti aru maiṃ nahiṃ pāvā klesa| ehi bidhi dhareuṃ bibidhi tanugyāna nagayau khagesa|| 2109 ( gha )||

trijaga deva nara joi tanu dharaum̐| taham̐ taham̐ rāma bhajana anusaraūm̐|| eka sūla mohi bisara na kāū| gura kara komala sīla subhāū||

carama deha dvija kai maiṃ pāī| sura durlabha purāna śruti gāī|| khelaum̐ tahūm̐ bālakanha mīlā| karaum̐ sakala raghunāyaka līlā||

prauṛha bhaem̐ mohi pitā paṛhāvā| samajheṃ suna gunaū nahiṃ bhāvā|| mana te sakala bāsanā bhāgī| kevala rāma carana laya lāgī||

kahu khagesa asa kavana abhāgī| kharī seva suradhenuhi tyāgī|| prema magana mohi kachu na sohāī| hāreu pitā paṛhāi paṛhāī||

bhae kālabasa jaba pitu mātā| maiṃ bana gayaum̐ bhajana janatrātā|| jaham̐ jaham̐ bipina munīsvara pāvaum̐| āśrama jāi jāi siru nāvaum̐||

būjhata tinhahi rāma guna gāhā| kahahiṃ sunaum̐ haraṣita khaganāhā|| sunata phiraum̐ hari guna anubādā| abyāhata gati saṃbhu prasādā||

chūṭī tribidha īṣanā gāṛhī| eka lālasā ura ati bāṛhī|| rāma carana bārija jaba dekhauṃ| taba nija janma saphala kari lekhauṃ||

jehi pūm̐chaum̐ soi muni asa kahaī| īsvara sarba bhūtamaya ahaī|| nirguna mata nahiṃ mohi sohāī| saguna brahma rati ura adhikāī||

Doha ११०(क)

gura ke bacana surati kari rāma carana manu lāga| raghupati jasa gāvata phirauेṃ chana chana nava anurāga|| 110 ( ka )||

Doha ११०(ख)

meru sikhara baṭa chāyām̐ muni lomasa āsīna| dekhi carana siru nāyaum̐ bacana kaheuṃ ati dīna|| 110 ( kha )||

suni mama bacana binīta mṛdu muni kṛpāla khagarāja| mohi sādara pūchata bhae dvija āyahu kehi kāja|| 110 ( ga)||

Doha ११०(घ)

taba maiṃ kahā kṛpānidhi tumha sarbagya sujāna| saguna brahahā avarādhana mohi kahaṭṭhu bhagavāna|| 110 (gha )||

taba muniṣa raghupati guna gāthā| kahe kachuka sādara khaganāthā|| brahmagyāna rata muni bigyāni| mohi parama adhikārī jānī||

lāge karana brahma upadesā| aja adveta aguna hṛdayesā|| akala anīha anāma arupā| anubhava gamya akhaṃḍa anūpā||

mana gotīta amala abināsī| nirbikāra niravadhi sukha rāsī||

Sortha ३

so taiṃ tāhi tohi nahiṃ bhedā| bāri bīci iva gāvahi bedā||

bibidha bhām̐ti mohi muni samujhāvā| nirguna mata mama hṛdayam̐ na āvā|| puni maiṃ kaheum̐ nāi pada sīsā| saguna upāsana kahahu munīsā||

rāma bhagati jala mama mana mīnā| kimi bilagāi munīsa prabīnā||

Sortha ५

soi upadesa kahahu kari dāyā| nija nayananhi dekhauṃ raghurāyā||

bhari locana biloki avadhesā| taba sunihaum̐ nirguna upadesā|| muni puni kahi harikathā anūpā| khaṃḍi saguna mata aguna nirūpā||

taba maiṃ nirguna mata kara dūrī| saguna nirūpaum̐ kari haṭha bhūrī|| uttara pratiuttara maiṃ kīnhā| muni tana bhae krodha ke cīnhā||

sunu prabhu bahuta avagyā kiem̐| upaja krodha gyāninha ke hiem̐|| ati saṃgharaṣana jauṃ kara koī| anala pragaṭa caṃdana te hoī||

Doha १११(क)

bāraṃbāra sakopa muni karaṛa nirūpana gyāna| maiṃ apane mana baiṭha taba kareṃ bibidhi anumāna|| 111 ( ka )||

krodha ki dvaitabuddhi binu dvaita ki binu agyāna| māyābasa parichinna jaṛa jīva ki isa samāna|| 111 (kha )||

kabahum̐ ki dukha saba kara hita tākeṃ| tehi ki daridra parasa mani jākeṃ|| paradrohī kī hohiṃ nisaṃkā| kāmī puni ki rahahiṃ akalaṃkā||

baṃsa ki raha dvija anahita kīnheṃ| karma ki hohiṃ svarūpahi cīnheṃ|| kāhū sumati ki khala sam̐ga jāmī| subha gati pāva ki paratriya gāmī||

bhava ki parahiṃ paramātmā biṃdaka| sukhī ki hohiṃ kabahum̐ hariniṃdaka|| rāju ki rahai nīti binu jāneṃ| agha ki rahahiṃ haricarita bakhāneṃ||

pāvana jasa ki punya binu hoī| binu agha ajasa ki pāvai koī|| lābhu ki kichu hari bhagati samānā| jehi gāvahiṃ śruti saṃta purānā||

hāni ki jaga ehi sama kichu bhāī| bhajia na rāmahi nara tanu pāī|| agha ki pisunatā sama kachu ānā| dharma ki dayā sarisa harijānā||

ehi bidhi amiti juguti mana gunaūm̐| muni upadesa na sādara sunaūm̐|| puni puni saguna paccha maiṃ ropā| taba muni boleu bacana sakopā||

mūṛha parama sikha deum̐ na mānasi| uttara pratiuttara bahu ānasi|| satya bacana bisvāsa na karahī| bāyasa iva sabahī te ḍarahī||

saṭha svapaccha taba hṛdayam̐ bisālā| sapadi hohi pacchī caṃḍālā|| līnha śrāpa maiṃ sīsa caṛhāī| nahiṃ kachu bhaya na dīnatā āī||

Doha ११२(क)

turata bhayaḍaṃ maiṃ kāga taba puni muni pada siru nāi| sumiri rāma raghubaṃsa mani haraghita caleṃ uṛāi|| 112 (ka )||

umā je rāma carana rata bigata kāma mada krodha| nija prabhumaya dekhahiṃ jagata kehi sana karahiṃ birodha|| 112 (kha )||

sunu khagesa nahiṃ kachu riṣi dūṣana| ura preraka raghubaṃsa bibhūṣana|| kṛpāsiṃdhu muni mati kari bhorī| līnhi prema paricchā morī||

mana baca krama mohi nija jana jānā| muni mati puni pherī bhagavānā|| riṣi mama mahata sīlatā dekhī| rāma carana bisvāsa biseṣī||

ati bisamaya puni puni pachitāī| sādara muni mohi līnha bolāī|| mama paritoṣa bibidha bidhi kīnhā| haraṣita rāmamaṃtra taba dīnhā||

bālakarūpa rāma kara dhyānā| kaheu mohi muni kṛpānidhānā|| suṃdara sukhada mihi ati bhāvā| so prathamahiṃ maiṃ tumhahi sunāvā||

muni mohi kachuka kāla taham̐ rākhā| taba bhāṣā|| sādara mohi yaha kathā sunāī| puni bole muni girā suhāī||

rāmacarita sara gupta suhāvā| saṃbhu prasāda tāta maiṃ pāvā|| tohi nija bhagata rāma kara jānī| tāte maiṃ saba kaheum̐ bakhānī||

rāma bhagati jinha keṃ ura nāhīṃ| kabahum̐ na tāta kahia tinha pāhīṃ|| muni mohi bibidha bhām̐ti samujhāvā| maiṃ saprema muni pada siru nāvā||

nija kara kamala parasi mama sīsā| haraṣita āsiṣa dīnha munīsā|| rāma bhagati abirala ura toreṃ| basihi sadā prasāda aba moreṃ||

Doha ११३(क)

sadā rāma priya hohu tumha subha guna bhavana amāna| kāmarūpa icchāmarana gyāna birāga nidhāna|| 113 (ka )||

jehiṃ āśrama tumha basaba puni sumirata śrībhagavaṃta| byāpihi tahem̐ṃ na abidyā jojana eka prajaṃta|| 113 (kha )||

kāla karma guna doṣa subhāū| kachu dukha tumhahi na byāpihi kāū|| rāma rahasya lalita bidhi nānā| gupta pragaṭa itihāsa purānā||

binu śrama tumha jānaba saba soū| nita nava neha rāma pada hoū|| jo icchā karihahu mana māhīṃ| hari prasāda kachu durlabha nāhīṃ||

suni muni āsiṣa sunu matidhīrā| brahāgirā bhaṛa gagana geṃbhīrā|| evamastu tava baca muni gyānī| yaha mama bhagata karma mana bānī||

suni nabhagirā haraṣa mohi bhayaū| prema magana saba saṃsaya gayaū|| kari binatī muni āyasu pāī| pada saroja puni puni siru nāī||

haraṣa sahita ehiṃ āśrama āyaum̐| prabhu prasāda durlabha bara pāyaum̐|| ihām̐ basata mohi sunu khaga īsā| bīte kalapa sāta aru bīsā||

karaum̐ sadā raghupati guna gānā| sādara sunahiṃ bihaṃga sujānā|| jaba jaba avadhapurīṃ raghubīrā| dharahiṃ bhagata hita manuja sarīrā||

taba taba jāi rāma pura rahaūm̐| sisulīlā biloki sukha lahaūm̐|| puni ura rākhi rāma sisurūpā| nija āśrama āvaum̐ khagabhūpā||

kathā sakala maiṃ tumhahi sunāī| kāga deha jehiṃ kārana pāī|| kahium̐ tāta saba prasna tumhārī| rāma bhagati mahimā ati bhārī||

Doha ११४(क)

tāte yaha tana mohi priya bhayau rāma pada neha| nija prabhu darasana pāyaum̐ṃ gae sakala saṃdeha|| 114 (ka )||

bhagati paccha haṭha kari raheṃ dīnhi mahāriṣi sāpa| muni durlabha bara pāyaum̐ dekhaha bhajana pratāpa|| 114 ( kha )||

je asi bhagati jāni pariharahīṃ| kevala gyāna hetu śrama karahīṃ|| te jaṛa kāmadhenu gṛham̐ tyāgī| khojata āku phirahiṃ paya lāgī||

sunu khagesa hari bhagati bihāī| je sukha cāhahiṃ āna upāī|| te saṭha mahāsiṃdhu binu taranī| pairi pāra cāhahiṃ jaṛa karanī||

suni bhasuṃḍi ke bacana bhavānī| boleu garuṛa haraṣi mṛdu bānī|| tava prasāda prabhu mama ura māhīṃ| saṃsaya soka moha bhrama nāhīṃ||

suneum̐ punīta rāma guna grāmā| tumharī kṛpām̐ laheum̐ biśrāmā|| eka bāta prabhu pūm̐chaum̐ tohī| kahahu bujhāi kṛpānidhi mohī||

kahahiṃ saṃta muni beda purānā| nahiṃ kachu durlabha gyāna samānā||

Sortha ५

soi muni tumha sana kaheu gosāīṃ| nahiṃ ādarehu bhagati kī nāīṃ||

gyānahi bhagatihi aṃtara ketā| sakala kahahu prabhu kṛpā niketā|| suni uragāri bacana sukha mānā| sādara boleu kāga sujānā||

bhagatihi gyānahi nahiṃ kachu bhedā| ubhaya harahiṃ bhava saṃbhava khedā|| nātha munīsa kahahiṃ kachu aṃtara| sāvadhāna sou sunu bihaṃgabara||

gyāna birāga joga bigyānā| e saba puruṣa sunahu harijānā|| puruṣa pratāpa prabala saba bhām̐tī| abalā abala sahaja jaṛa jātī||

Doha ११५(क)

-puruṣa tyāgi saka nārihi jo birakta mati dhīra| na tu kāmī biṣayābasa bimukha jo pada raghubīra|| 115 ( ka )||

Sortha ११५(ख)

sou muni gyānanidhāna mṛganayanī bidhu mukha nirakhi| bibasa hoi harijāna nāri biṣnu māyā pragaṭa|| 115 (kha )||

ihām̐ na pacchapāta kachu rākhaum̐| beda purāna saṃta mata bhāṣaum̐|| moha na nāri nāri keṃ rūpā| pannagāri yaha rīti anūpā||

māyā bhagati sunahu tumha doū| nāri barga jānai saba koū|| puni raghubīrahi bhagati piārī| māyā khalu nartakī bicārī||

bhagatihi sānukūla raghurāyā| tāte tehi ḍarapati ati māyā|| rāma bhagati nirupama nirupādhī| basai jāsu ura sadā abādhī||

tehi biloki māyā sakucāī| kari na sakai kachu nija prabhutāī|| asa bicāri je muni bigyānī| jācahīṃ bhagati sakala sukha khānī||

Doha ११६(क)

yaha rahasya raghunātha kara begi na jānai koi| jo jānai raghupati kṛpā sapanehuṃ moha na hoi|| 116 ( ka )||

auraḍa gyāna bhagati kara bheda sunahu suprabīna| jo suni hoṛa rāma pada prīti sadā abichīna|| 116 ( kha )||

sunahu tāta yaha akatha kahānī| samujhata banai na jāi bakhānī|| īsvara aṃsa jīva abināsī| cetana amala sahaja sukha rāsī||

Sortha २

so māyābasa bhayau gosāīṃ| bam̐dhyo kīra marakaṭa kī nāī|| jaṛa cetanahi graṃthi pari gaī| jadapi mṛṣā chūṭata kaṭhinaī||

taba te jīva bhayau saṃsārī| chūṭa na graṃthi na hoi sukhārī|| śruti purāna bahu kaheu upāī| chūṭa na adhika adhika arujhāī||

jīva hṛdayam̐ tama moha biseṣī| graṃthi chūṭa kimi parai na dekhī|| asa saṃjoga īsa jaba karaī| tabahum̐ kadācita so niruaraī||

sāttvika śraddhā dhenu suhāī| jauṃ hari kṛpām̐ hṛdayam̐ basa āī|| japa tapa brata jama niyama apārā| je śruti kaha subha dharma acārā||

tei tṛna harita carai jaba gāī| bhāva baccha sisu pāi penhāī|| noi nibṛtti pātra bisvāsā| nirmala mana ahīra nija dāsā||

parama dharmamaya paya duhi bhāī| avaṭai anala akāma banāī|| toṣa maruta taba chamām̐ juṛāvai| dhṛti sama jāvanu dei jamāvai||

muditām̐ mathaiṃ bicāra mathānī| dama adhāra raju satya subānī|| taba mathi kāṛhi lei navanītā| bimala birāga subhaga supunītā||

Doha ११७(क)

joga agini kari pragaṭa taba karma subhāsubha lāi| buddhi sirāvaiṃ gyāna ghṛta mamatā mala jari jāi|| 117 ( ka )||