Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Sundar Kand — सुन्दरकाण्ड

सुन्दरकाण्ड · दोहा ३४–४९(ख)

Share

nātha bhagati ati sukhadāyanī| dehu kṛpā kari anapāyanī|| suni prabhu parama sarala kapi bānī| evamastu taba kaheu bhavānī||

umā rāma subhāu jehiṃ jānā| tāhi bhajanu taji bhāva na ānā|| yaha saṃvāda jāsu ura āvā| raghupati carana bhagati soi pāvā||

suni prabhu bacana kahahiṃ kapibṛṃdā| jaya jaya jaya kṛpāla sukhakaṃdā|| taba raghupati kapipatihi bolāvā| kahā calaiṃ kara karahu banāvā||

aba bilaṃbu kehi kārana kīje| turata kapinha kahum̐ āyasu dīje|| kautuka dekhi sumana bahu baraṣī| nabha teṃ bhavana cale sura haraṣī||

Doha ३४

kapipati begi bolāe āe jūthapa jūtha| nānā barana atula bala bānara bhālu barūtha||

prabhu pada paṃkaja nāvahiṃ sīsā| garajahiṃ bhālu mahābala kīsā|| dekhī rāma sakala kapi senā| citai kṛpā kari rājiva nainā||

rāma kṛpā bala pāi kapiṃdā| bhae pacchajuta manahum̐ giriṃdā|| haraṣi rāma taba kīnha payānā| saguna bhae suṃdara subha nānā||

jāsu sakala maṃgalamaya kītī| tāsu payāna saguna yaha nītī|| prabhu payāna jānā baidehīṃ| pharaki bāma am̐ga janu kahi dehīṃ||

joi joi saguna jānakihi hoī| asaguna bhayau rāvanahi soī|| calā kaṭaku ko baranaiṃ pārā| garjahi bānara bhālu apārā||

nakha āyudha giri pādapadhārī| cale gagana mahi icchācārī|| keharināda bhālu kapi karahīṃ| ḍagamagāhiṃ diggaja cikkarahīṃ||

Chhand १

cikkarahiṃ diggaja ḍola mahi giri lola sāgara kharabhare| mana haraṣa sabha gaṃdharba sura muni nāga kinnara dukha ṭare|| kaṭakaṭahiṃ markaṭa bikaṭa bhaṭa bahu koṭi koṭinha dhāvahīṃ| jaya rāma prabala pratāpa kosalanātha guna gana gāvahīṃ|

Doha २

sahi saka na bhāra udāra ahipati bāra bārahiṃ mohaī| gaha dasana puni puni kamaṭha pṛṣṭa kaṭhora so kimi sohaī|| raghubīra rucira prayāna prasthiti jāni parama suhāvanī| janu kamaṭha kharpara sarparāja so likhata abicala pāvanī||

Doha ३५

ehi bidhi jāi kṛpānidhi utare sāgara tīra| jaham̐ taham̐ lāge khāna phala bhālu bipula kapi bīra|| 35||

uhām̐ nisācara rahahiṃ sasaṃkā| jaba te jāri gayau kapi laṃkā|| nija nija gṛham̐ saba karahiṃ bicārā| nahiṃ nisicara kula kera ubārā||

jāsu dūta bala barani na jāī| tehi āem̐ pura kavana bhalāī|| dūtanhi sana suni purajana bānī| maṃdodarī adhika akulānī||

rahasi jori kara pati paga lāgī| bolī bacana nīti rasa pāgī|| kaṃta karaṣa hari sana pariharahū| mora kahā ati hita hiyam̐ dharahu||

samujhata jāsu dūta kai karanī| stravahīṃ garbha rajanīcara dharanī|| tāsu nāri nija saciva bolāī| paṭhavahu kaṃta jo cahahu bhalāī||

taba kula kamala bipina dukhadāī| sītā sīta nisā sama āī|| sunahu nātha sītā binu dīnheṃ| hita na tumhāra saṃbhu aja kīnheṃ||

Doha ३६

-rāma bāna ahi gana sarisa nikara nisācara bheka| jaba lagi grasata na taba lagi jatanu karahu taji ṭeka|| 36||

śravana sunī saṭha tā kari bānī| bihasā jagata bidita abhimānī|| sabhaya subhāu nāri kara sācā| maṃgala mahum̐ bhaya mana ati kācā||

jauṃ āvai markaṭa kaṭakāī| jiahiṃ bicāre nisicara khāī|| kaṃpahiṃ lokapa jākī trāsā| tāsu nāri sabhīta baṛi hāsā||

asa kahi bihasi tāhi ura lāī| caleu sabhām̐ mamatā adhikāī|| maṃdodarī hṛdayam̐ kara ciṃtā| bhayau kaṃta para bidhi biparītā||

baiṭheu sabhām̐ khabari asi pāī| siṃdhu pāra senā saba āī|| būjhesi saciva ucita mata kahahū| te saba ham̐se maṣṭa kari rahahū||

jitehu surāsura taba śrama nāhīṃ| nara bānara kehi lekhe māhī||

Doha ३७

saciva baida gura tīni jauṃ priya bolahiṃ bhaya āsa| rāja dharma tana tīni kara hoi begihīṃ nāsa|| 37||

Sortha १

soi rāvana kahum̐ bani sahāī| astuti karahiṃ sunāi sunāī|| avasara jāni bibhīṣanu āvā| bhrātā carana sīsu tehiṃ nāvā||

puni siru nāi baiṭha nija āsana| bolā bacana pāi anusāsana|| jau kṛpāla pūm̐chihu mohi bātā| mati anurupa kahaum̐ hita tātā||

jo āpana cāhai kalyānā| sujasu sumati subha gati sukha nānā||

Sortha ३

so paranāri lilāra gosāīṃ| tajau cauthi ke caṃda ki nāī||

caudaha bhuvana eka pati hoī| bhūtadroha tiṣṭai nahiṃ soī|| guna sāgara nāgara nara joū| alapa lobha bhala kahai na koū||

Doha ३८

kāma krodha mada lobha saba nātha naraka ke paṃtha| saba parihari raghubīrahi bhajahu bhajahiṃ jehi saṃta|| 38||

tāta rāma nahiṃ nara bhūpālā| bhuvanesvara kālahu kara kālā|| brahma anāmaya aja bhagavaṃtā| byāpaka ajita anādi anaṃtā||

go dvija dhenu deva hitakārī| kṛpāsiṃdhu mānuṣa tanudhārī|| jana raṃjana bhaṃjana khala brātā| beda dharma racchaka sunu bhrātā||

tāhi bayaru taji nāia māthā| pranatārati bhaṃjana raghunāthā|| dehu nātha prabhu kahum̐ baidehī| bhajahu rāma binu hetu sanehī||

sarana gaem̐ prabhu tāhu na tyāgā| bisva droha kṛta agha jehi lāgā|| jāsu nāma traya tāpa nasāvana| soi prabhu pragaṭa samujhu jiyam̐ rāvana||

Doha ३९(क)

bāra bāra pada lāgaum̐ binaya karaum̐ dasasīsa| parihari māna moha mada bhajahu kosalādhīsa|| 39 ( ka )||

muni pulasti nija siṣya sana kahi paṭhaī yaha bāta| turata so maiṃ prabhu sana kahī pāi suavasaru tāta|| 39 ( kha )||

mālyavaṃta ati saciva sayānā| tāsu bacana suni ati sukha mānā|| tāta anuja tava nīti bibhūṣana| so ura dharahu jo kahata bibhīṣana||

ripu utakaraṣa kahata saṭha doū| dūri na karahu ihām̐ hai koū|| mālyavaṃta gṛha gayau bahorī| kahai bibhīṣanu puni kara jorī||

sumati kumati saba keṃ ura rahahīṃ| nātha purāna nigama asa kahahīṃ|| jahām̐ sumati taham̐ saṃpati nānā| jahām̐ kumati taham̐ bipati nidānā||

tava ura kumati basī biparītā| hita anahita mānahu ripu prītā|| kālarāti nisicara kula kerī| tehi sītā para prīti ghanerī||

Doha ४०

tāta carana gahi māgaum̐ rākhahu mora dulāra| sīta dehu rāma kahum̐ ahita na hoi tumhāra|| 40||

budha purāna śruti saṃmata bānī| kahī bibhīṣana nīti bakhānī|| sunata dasānana uṭhā risāī| khala tohi nikaṭa mutyu aba āī||

jiasi sadā saṭha mora jiāvā| ripu kara paccha mūṛha tohi bhāvā|| kahasi na khala asa ko jaga māhīṃ| bhuja bala jāhi jitā maiṃ nāhī||

mama pura basi tapasinha para prītī| saṭha milu jāi tinhahi kahu nītī|| asa kahi kīnhesi carana prahārā| anuja gahe pada bārahiṃ bārā||

umā saṃta kai ihai baṛāī| maṃda karata jo karai bhalāī|| tumha pitu sarisa bhalehiṃ mohi mārā| rāmu bhajeṃ hita nātha tumhārā||

saciva saṃga lai nabha patha gayaū| sabahi sunāi kahata asa bhayaū||

Doha ४१

rāmu satyasaṃkalpa prabhu sabhā kālabasa tori| mai raghubīra sarana aba jāum̐ dehu jani khori|| 41||

asa kahi calā bibhīṣanu jabahīṃ| āyūhīna bhae saba tabahīṃ|| sādhu avagyā turata bhavānī| kara kalyāna akhila kai hānī||

rāvana jabahiṃ bibhīṣana tyāgā| bhayau bibhava binu tabahiṃ abhāgā|| caleu haraṣi raghunāyaka pāhīṃ| karata manoratha bahu mana māhīṃ||

dekhihaum̐ jāi carana jalajātā| aruna mṛdula sevaka sukhadātā|| je pada parasi tarī riṣinārī| daṃḍaka kānana pāvanakārī||

je pada janakasutām̐ ura lāe| kapaṭa kuraṃga saṃga dhara dhāe|| hara ura sara saroja pada jeī| ahobhāgya mai dekhihaum̐ teī||

Doha ४२

jinha pāyanha ke pādukanhi bharatu rahe mana lāi| te pada āju bilokihaum̐ inha nayananhi aba jāi|| 42||

ehi bidhi karata saprema bicārā| āyau sapadi siṃdhu ehiṃ pārā|| kapinha bibhīṣanu āvata dekhā| jānā kou ripu dūta biseṣā||

tāhi rākhi kapīsa pahiṃ āe| samācāra saba tāhi sunāe|| kaha sugrīva sunahu raghurāī| āvā milana dasānana bhāī||

kaha prabhu sakhā būjhiai kāhā| kahai kapīsa sunahu naranāhā|| jāni na jāi nisācara māyā| kāmarūpa kehi kārana āyā||

bheda hamāra lena saṭha āvā| rākhia bām̐dhi mohi asa bhāvā|| sakhā nīti tumha nīki bicārī| mama pana saranāgata bhayahārī||

suni prabhu bacana haraṣa hanumānā| saranāgata bacchala bhagavānā||

Doha ४३

saranāgata kahum̐ je tajahiṃ nija anahita anumāni| te nara pāvam̐ra pāpamaya tinhahi bilokata hāni|| 43||

koṭi bipra badha lāgahiṃ jāhū| āem̐ sarana tajaum̐ nahiṃ tāhū|| sanamukha hoi jīva mohi jabahīṃ| janma koṭi agha nāsahiṃ tabahīṃ||

pāpavaṃta kara sahaja subhāū| bhajanu mora tehi bhāva na kāū|| jauṃ pai duṣṭahadaya soi hoī| moreṃ sanamukha āva ki soī||

nirmala mana jana so mohi pāvā| mohi kapaṭa chala chidra na bhāvā|| bheda lena paṭhavā dasasīsā| tabahum̐ na kachu bhaya hāni kapīsā||

jaga mahum̐ sakhā nisācara jete| lachimanu hanai nimiṣa mahum̐ tete|| jauṃ sabhīta āvā saranāī| rakhihaum̐ tāhi prāna kī nāī||

Doha ४४

ubhaya bhām̐ti tehi ānahu ham̐si kaha kṛpāniketa| jaya kṛpāla kahi cale aṃgada hanū sameta|| 44||

sādara tehi āgeṃ kari bānara| cale jahām̐ raghupati karunākara|| dūrihi te dekhe dvau bhrātā| nayanānaṃda dāna ke dātā||

bahuri rāma chabidhāma bilokī| raheu ṭhaṭuki ekaṭaka pala rokī|| bhuja pralaṃba kaṃjāruna locana| syāmala gāta pranata bhaya mocana||

siṃgha kaṃdha āyata ura sohā| ānana amita madana mana mohā|| nayana nīra pulakita ati gātā| mana dhari dhīra kahī mṛdu bātā||

nātha dasānana kara maiṃ bhrātā| nisicara baṃsa janama suratrātā|| sahaja pāpapriya tāmasa dehā| jathā ulūkahi tama para nehā||

Doha ४५

śravana sujasu suni āyaum̐ prabhu bhaṃjana bhava bhīra| trāhi trāhi ārati harana sarana sukhada raghubīra|| 45||

asa kahi karata daṃḍavata dekhā| turata uṭhe prabhu haraṣa biseṣā|| dīna bacana suni prabhu mana bhāvā| bhuja bisāla gahi hṛdayam̐ lagāvā||

anuja sahita mili ḍhiga baiṭhārī| bole bacana bhagata bhayahārī|| kahu laṃkesa sahita parivārā| kusala kuṭhāhara bāsa tumhārā||

khala maṃḍalīṃ basahu dinu rātī| sakhā dharama nibahai kehi bhām̐tī|| maiṃ jānaum̐ tumhāri saba rītī| ati naya nipuna na bhāva anītī||

baru bhala bāsa naraka kara tātā| duṣṭa saṃga jani dei bidhātā|| aba pada dekhi kusala raghurāyā| jauṃ tumha kīnha jāni jana dāyā||

Doha ४६

taba lagi kusala na jīva kahum̐ sapanehum̐ mana biśrāma| jaba lagi bhajata na rāma kahum̐ soka dhāma taji kāma|| 46||

taba lagi hṛdayam̐ basata khala nānā| lobha moha macchara mada mānā|| jaba lagi ura na basata raghunāthā| dhareṃ cāpa sāyaka kaṭi bhāthā||

mamatā taruna tamī am̐dhiārī| rāga dveṣa ulūka sukhakārī|| taba lagi basati jīva mana māhīṃ| jaba lagi prabhu pratāpa rabi nāhīṃ||

aba maiṃ kusala miṭe bhaya bhāre| dekhi rāma pada kamala tumhāre|| tumha kṛpāla jā para anukūlā| tāhi na byāpa tribidha bhava sūlā||

maiṃ nisicara ati adhama subhāū| subha ācaranu kīnha nahiṃ kāū|| jāsu rūpa muni dhyāna na āvā| tehiṃ prabhu haraṣi hṛdayam̐ mohi lāvā||

Doha ४७

-ahobhāgya mama amita ati rāma kṛpā sukha puṃja| dekheum̐ nayana biraṃci siba sebya jugala pada kaṃja|| 47||

sunahu sakhā nija kahaum̐ subhāū| jāna bhusuṃḍi saṃbhu girijāū|| jauṃ nara hoi carācara drohī| āve sabhaya sarana taki mohī||

taji mada moha kapaṭa chala nānā| karaum̐ sadya tehi sādhu samānā|| jananī janaka baṃdhu suta dārā| tanu dhanu bhavana suhrada parivārā||

saba kai mamatā tāga baṭorī| mama pada manahi bām̐dha bari ḍorī|| samadarasī icchā kachu nāhīṃ| haraṣa soka bhaya nahiṃ mana māhīṃ||

asa sajjana mama ura basa kaiseṃ| lobhī hṛdayam̐ basai dhanu jaiseṃ|| tumha sārikhe saṃta priya moreṃ| dharaum̐ deha nahiṃ āna nihoreṃ||

Doha ४८

saguna upāsaka parahita nirata nīti dṛṛha nema| te nara prāna samāna mama jinha keṃ dvija pada prema|| 48||

sunu laṃkesa sakala guna toreṃ| tāteṃ tumha atisaya priya moreṃ|| rāma bacana suni bānara jūthā| sakala kahahiṃ jaya kṛpā barūthā||

sunata bibhīṣanu prabhu kai bānī| nahiṃ aghāta śravanāmṛta jānī|| pada aṃbuja gahi bārahiṃ bārā| hṛdayam̐ samāta na premu apārā||

sunahu deva sacarācara svāmī| pranatapāla ura aṃtarajāmī|| ura kachu prathama bāsanā rahī| prabhu pada prīti sarita so bahī||

aba kṛpāla nija bhagati pāvanī| dehu sadā siva mana bhāvanī|| evamastu kahi prabhu ranadhīrā| māgā turata siṃdhu kara nīrā||

jadapi sakhā tava icchā nāhīṃ| mora darasu amogha jaga māhīṃ|| asa kahi rāma tilaka tehi sārā| sumana bṛṣṭi nabha bhaī apārā||

Doha ४९(क)

rāvana krodha anala nija svāsa samīra pracaṃḍa| jarata bibhīṣanu rākheu dīnhehu rāju akhaṃḍa|| 49 (ka )||

Doha

jo saṃpati siva rāvanahi dīnhi diem̐ dasa mātha|

Sortha ४९(ख)

soi saṃpadā bibhīṣanahi sakuci dīnha raghunātha|| 49 ( kha )||