Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Sundar Kand — सुन्दरकाण्ड

सुन्दरकाण्ड · दोहा १६–३३

Share

jauṃ raghubīra hoti sudhi pāī| karate nahiṃ bilaṃbu raghurāī|| rāmabāna rabi uem̐ jānakī| tama barūtha kaham̐ jātudhāna kī||

abahiṃ mātu maiṃ jāum̐ lavāī| prabhu āyasu nahiṃ rāma dohāī|| kachuka divasa jananī dharu dhīrā| kapinha sahita aihahiṃ raghubīrā||

nisicara māri tohi lai jaihahiṃ| tihum̐ pura nāradādi jasu gaihahiṃ|| haiṃ suta kapi saba tumhahi samānā| jātudhāna ati bhaṭa balavānā||

moreṃ hṛdaya parama saṃdehā| suni kapi pragaṭa kīnha nija dehā|| kanaka bhūdharākāra sarīrā| samara bhayaṃkara atibala bīrā||

sītā mana bharosa taba bhayaū| puni laghu rūpa pavanasuta layaū||

Doha १६

sunu mātā sākhāmṛga nahiṃ bala buddhi bisāla| prabhu pratāpa teṃ garuṛahi khāi parama laghu byāla|| 16||

mana saṃtoṣa sunata kapi bānī| bhagati pratāpa teja bala sānī|| āsiṣa dīnhi rāmapriya jānā| hohu tāta bala sīla nidhānā||

ajara amara gunanidhi suta hohū| karahum̐ bahuta raghunāyaka chohū|| karahum̐ kṛpā prabhu asa suni kānā| nirbhara prema magana hanumānā||

bāra bāra nāesi pada sīsā| bolā bacana jori kara kīsā|| aba kṛtakṛtya bhayaum̐ maiṃ mātā| āsiṣa tava amogha bikhyātā||

sunahu mātu mohi atisaya bhūkhā| lāgi dekhi suṃdara phala rūkhā|| sunu suta karahiṃ bipina rakhavārī| parama subhaṭa rajanīcara bhārī||

tinha kara bhaya mātā mohi nāhīṃ| jauṃ tumha sukha mānahu mana māhīṃ||

Doha १७

dekhi buddhi bala nipuna kapi kaheu jānakīṃ jāhu| raghupati carana hṛdayam̐ dhari tāta madhura phala khāhu|| 17||

caleu nāi siru paiṭheu bāgā| phala khāesi taru toraiṃ lāgā|| rahe tahām̐ bahu bhaṭa rakhavāre| kachu māresi kachu jāi pukāre||

nātha eka āvā kapi bhārī| tehiṃ asoka bāṭikā ujārī|| khāesi phala aru biṭapa upāre| racchaka mardi mardi mahi ḍāre||

suni rāvana paṭhae bhaṭa nānā| tinhahi dekhi garjeu hanumānā|| saba rajanīcara kapi saṃghāre| gae pukārata kachu adhamāre||

puni paṭhayau tehiṃ acchakumārā| calā saṃga lai subhaṭa apārā|| āvata dekhi biṭapa gahi tarjā| tāhi nipāti mahādhuni garjā||

Doha १८

kachu māresi kachu mardesi kachu milaesi dhari dhūri| kachu puni jāi pukāre prabhu markaṭa bala bhūri|| 18||

suni suta badha laṃkesa risānā| paṭhaesi meghanāda balavānā|| mārasi jani suta bāṃdhesu tāhī| dekhia kapihi kahām̐ kara āhī||

calā iṃdrajita atulita jodhā| baṃdhu nidhana suni upajā krodhā|| kapi dekhā dāruna bhaṭa āvā| kaṭakaṭāi garjā aru dhāvā||

ati bisāla taru eka upārā| biratha kīnha laṃkesa kumārā|| rahe mahābhaṭa tāke saṃgā| gahi gahi kapi mardai nija aṃgā||

tinhahi nipāti tāhi sana bājā| bhire jugala mānahum̐ gajarājā|| muṭhikā māri caṛhā taru jāī| tāhi eka chana muruchā āī||

uṭhi bahori kīnhisi bahu māyā| jīti na jāi prabhaṃjana jāyā||

Doha १९

brahma astra tehiṃ sām̐dhā kapi mana kīnha bicāra| jauṃ na brahmasara mānaum̐ mahimā miṭai apāra|| 19||

brahmabāna kapi kahum̐ tehi mārā| paratihum̐ bāra kaṭaku saṃghārā|| tehi dekhā kapi muruchita bhayaū| nāgapāsa bām̐dhesi lai gayaū||

jāsu nāma japi sunahu bhavānī| bhava baṃdhana kāṭahiṃ nara gyānī|| tāsu dūta ki baṃdha taru āvā| prabhu kāraja lagi kapihiṃ bam̐dhāvā||

kapi baṃdhana suni nisicara dhāe| kautuka lāgi sabhām̐ saba āe|| dasamukha sabhā dīkhi kapi jāī| kahi na jāi kachu ati prabhutāī||

kara joreṃ sura disipa binītā| bhṛkuṭi bilokata sakala sabhītā|| dekhi pratāpa na kapi mana saṃkā| jimi ahigana mahum̐ garuṛa asaṃkā||

Doha २०

kapihi biloki dasānana bihasā kahi durbāda| suta badha surati kīnhi puni upajā hṛdayam̐ biṣāda|| 20||

kaha laṃkesa kavana taiṃ kīsā| kehiṃ ke bala ghālehi bana khīsā|| kī dhauṃ śravana sunehi nahiṃ mohī| dekhaum̐ ati asaṃka saṭha tohī||

māre nisicara kehiṃ aparādhā| kahu saṭha tohi na prāna kai bādhā|| suna rāvana brahmāṃḍa nikāyā| pāi jāsu bala biracita māyā||

jākeṃ bala biraṃci hari īsā| pālata sṛjata harata dasasīsā|| jā bala sīsa dharata sahasānana| aṃḍakosa sameta giri kānana||

dharai jo bibidha deha suratrātā| tumha te saṭhanha sikhāvanu dātā|| hara kodaṃḍa kaṭhina jehi bhaṃjā| tehi sameta nṛpa dala mada gaṃjā||

khara dūṣana trisirā aru bālī| badhe sakala atulita balasālī||

Doha २१

jāke bala lavalesa teṃ jitehu carācara jhāri| tāsu dūta maiṃ jā kari hari ānehu priya nāri|| 21||

jānaum̐ maiṃ tumhāri prabhutāī| sahasabāhu sana parī larāī|| samara bāli sana kari jasu pāvā| suni kapi bacana bihasi biharāvā||

khāyaum̐ phala prabhu lāgī bhūm̐khā| kapi subhāva teṃ toreum̐ rūkhā|| saba keṃ deha parama priya svāmī| mārahiṃ mohi kumāraga gāmī||

jinha mohi mārā te maiṃ māre| tehi para bām̐dheu tanayam̐ tumhāre|| mohi na kachu bām̐dhe kai lājā| kīnha cahaum̐ nija prabhu kara kājā||

binatī karaum̐ jori kara rāvana| sunahu māna taji mora sikhāvana|| dekhahu tumha nija kulahi bicārī| bhrama taji bhajahu bhagata bhaya hārī||

jākeṃ ḍara ati kāla ḍerāī| jo sura asura carācara khāī|| tāsoṃ bayaru kabahum̐ nahiṃ kījai| more kaheṃ jānakī dījai||

Doha २२

pranatapāla raghunāyaka karunā siṃdhu kharāri| gaem̐ sarana prabhu rākhihaiṃ tava aparādha bisāri|| 22||

rāma carana paṃkaja ura dharahū| laṃkā acala rāja tumha karahū|| riṣi pulista jasu bimala maṃyakā| tehi sasi mahum̐ jani hohu kalaṃkā||

rāma nāma binu girā na sohā| dekhu bicāri tyāgi mada mohā|| basana hīna nahiṃ soha surārī| saba bhūṣaṇa bhūṣita bara nārī||

rāma bimukha saṃpati prabhutāī| jāi rahī pāī binu pāī|| sajala mūla jinha saritanha nāhīṃ| baraṣi gae puni tabahiṃ sukhāhīṃ||

sunu dasakaṃṭha kahaum̐ pana ropī| bimukha rāma trātā nahiṃ kopī|| saṃkara sahasa biṣnu aja tohī| sakahiṃ na rākhi rāma kara drohī||

Doha २३

mohamūla bahu sūla prada tyāgahu tama abhimāna| bhajahu rāma raghunāyaka kṛpā siṃdhu bhagavāna|| 23||

jadapi kahi kapi ati hita bānī| bhagati bibeka birati naya sānī|| bolā bihasi mahā abhimānī| milā hamahi kapi gura baṛa gyānī||

mṛtyu nikaṭa āī khala tohī| lāgesi adhama sikhāvana mohī|| ulaṭā hoihi kaha hanumānā| matibhrama tora pragaṭa maiṃ jānā||

suni kapi bacana bahuta khisiānā| begi na harahum̐ mūṛha kara prānā|| sunata nisācara mārana dhāe| sacivanha sahita bibhīṣanu āe||

nāi sīsa kari binaya bahūtā| nīti birodha na māria dūtā|| āna daṃḍa kachu karia gosām̐ī| sabahīṃ kahā maṃtra bhala bhāī||

sunata bihasi bolā dasakaṃdhara| aṃga bhaṃga kari paṭhaia baṃdara||

Doha २४

kapi keṃ mamatā pūm̐cha para sabahi kahaum̐ samujhāi| tela bori paṭa bām̐dhi puni pāvaka dehu lagāi|| 24||

pūm̐chahīna bānara taham̐ jāihi| taba saṭha nija nāthahi lai āihi|| jinha kai kīnhasi bahuta baṛāī| dekheum̐maiṃ tinha kai prabhutāī||

bacana sunata kapi mana musukānā| bhai sahāya sārada maiṃ jānā|| jātudhāna suni rāvana bacanā| lāge racaiṃ mūṛha soi racanā||

rahā na nagara basana ghṛta telā| bāṛhī pūm̐cha kīnha kapi khelā|| kautuka kaham̐ āe purabāsī| mārahiṃ carana karahiṃ bahu hām̐sī||

bājahiṃ ḍhola dehiṃ saba tārī| nagara pheri puni pūm̐cha prajārī|| pāvaka jarata dekhi hanumaṃtā| bhayau parama laghu rupa turaṃtā||

nibuki caṛheu kapi kanaka aṭārīṃ| bhaī sabhīta nisācara nārīṃ||

Doha २५

hari prerita tehi avasara cale maruta unacāsa| aṭṭahāsa kari garzā kapi baṛhi lāga akāsa|| 25||

deha bisāla parama haruāī| maṃdira teṃ maṃdira caṛha dhāī|| jarai nagara bhā loga bihālā| jhapaṭa lapaṭa bahu koṭi karālā||

tāta mātu hā sunia pukārā| ehi avasara ko hamahi ubārā|| hama jo kahā yaha kapi nahiṃ hoī| bānara rūpa dhareṃ sura koī||

sādhu avagyā kara phalu aisā| jarai nagara anātha kara jaisā|| jārā nagaru nimiṣa eka māhīṃ| eka bibhīṣana kara gṛha nāhīṃ||

tā kara dūta anala jehiṃ sirijā| jarā na so tehi kārana girijā|| ulaṭi palaṭi laṃkā saba jārī| kūdi parā puni siṃdhu majhārī||

Doha २६

pūm̐cha bujhāi khoi śrama dhari laghu rūpa bahori| janakasutā ke āgeṃ ṭhāṛha bhayau kara jori|| 26||

mātu mohi dīje kachu cīnhā| jaiseṃ raghunāyaka mohi dīnhā|| cūṛāmani utāri taba dayaū| haraṣa sameta pavanasuta layaū||

kahehu tāta asa mora pranāmā| saba prakāra prabhu pūranakāmā|| dīna dayāla biridu saṃbhārī| harahu nātha mama saṃkaṭa bhārī||

tāta sakrasuta kathā sunāehu| bāna pratāpa prabhuhi samujhāehu|| māsa divasa mahum̐ nāthu na āvā| tau puni mohi jiata nahiṃ pāvā||

kahu kapi kehi bidhi rākhauṃ prānā| tumhahū tāta kahata aba jānā|| tohi dekhi sītali bhai chātī| puni mo kahum̐ soi dinu so rātī||

Doha २७

janakasutahi samujhāi kari bahu bidhi dhīraju dīnha| carana kamala siru nāi kapi gavanu rāma pahiṃ kīnha|| 27||

calata mahādhuni garjesi bhārī| garbha stravahiṃ suni nisicara nārī|| nāghi siṃdhu ehi pārahi āvā| sabada kilakilā kapinha sunāvā||

haraṣe saba biloki hanumānā| nūtana janma kapinha taba jānā|| mukha prasanna tana teja birājā| kīnhesi rāmacandra kara kājā||

mile sakala ati bhae sukhārī| talaphata mīna pāva jimi bārī|| cale haraṣi raghunāyaka pāsā| pūm̐chata kahata navala itihāsā||

taba madhubana bhītara saba āe| aṃgada saṃmata madhu phala khāe|| rakhavāre jaba barajana lāge| muṣṭi prahāra hanata saba bhāge||

Doha २८

jāi pukāre te saba bana ujāra jubarāja| suni sugrīva haraṣa kapi kari āe prabhu kāja|| 28||

jauṃ na hoti sītā sudhi pāī| madhubana ke phala sakahiṃ ki khāī|| ehi bidhi mana bicāra kara rājā| āi gae kapi sahita samājā||

āi sabanhi nāvā pada sīsā| mileu sabanhi ati prema kapīsā|| pūm̐chī kusala kusala pada dekhī| rāma kṛpām̐ bhā kāju biseṣī||

nātha kāju kīnheu hanumānā| rākhe sakala kapinha ke prānā|| suni sugrīva bahuri tehi mileū| kapinha sahita raghupati pahiṃ caleū||

rāma kapinha jaba āvata dekhā| kiem̐ kāju mana haraṣa biseṣā|| phaṭika silā baiṭhe dvau bhāī| pare sakala kapi carananhi jāī||

Doha २९

prīti sahita saba bheṭe raghupati karunā puṃja| pūm̐chī kusala nātha aba kusala dekhi pada kaṃja|| 29||

jāmavaṃta kaha sunu raghurāyā| jā para nātha karahu tumha dāyā|| tāhi sadā subha kusala niraṃtara| sura nara muni prasanna tā ūpara||

Sortha २

soi bijaī binaī guna sāgara| tāsu sujasu treloka ujāgara|| prabhu kīṃ kṛpā bhayau sabu kājū| janma hamāra suphala bhā ājū||

nātha pavanasuta kīnhi jo karanī| sahasahum̐ mukha na jāi so baranī|| pavanatanaya ke carita suhāe| jāmavaṃta raghupatihi sunāe||

sunata kṛpānidhi mana ati bhāe| puni hanumāna haraṣi hiyam̐ lāe|| kahahu tāta kehi bhām̐ti jānakī| rahati karati racchā svaprāna kī||

Doha ३०

nāma pāharu divasa nisi dhyāna tumhāra kapāṭa| locana nija pada jaṃtrita jāhiṃ prāna kehiṃ bāṭa|| 30||

calata mohi cūṛāmani dīnhī| raghupati hṛdayam̐ lāi soi līnhī|| nātha jugala locana bhari bārī| bacana kahe kachu janakakumārī||

anuja sameta gahehu prabhu caranā| dīna baṃdhu pranatārati haranā|| mana krama bacana carana anurāgī| kehi aparādha nātha hauṃ tyāgī||

avaguna eka mora maiṃ mānā| bichurata prāna na kīnha payānā|| nātha so nayananhi ko aparādhā| nisarata prāna karihiṃ haṭhi bādhā||

biraha agini tanu tūla samīrā| svāsa jarai chana māhiṃ sarīrā|| nayana stravahi jalu nija hita lāgī| jaraiṃ na pāva deha birahāgī||

sītā ke ati bipati bisālā| binahiṃ kaheṃ bhali dīnadayālā||

Doha ३१

nimiṣa nimiṣa karunānidhi jāhiṃ kalapa sama bīti| begi caliya prabhu ānia bhuja bala khala dala jīti|| 31||

suni sītā dukha prabhu sukha ayanā| bhari āe jala rājiva nayanā|| bacana kām̐ya mana mama gati jāhī| sapanehum̐ būjhia bipati ki tāhī||

kaha hanumaṃta bipati prabhu soī| jaba tava sumirana bhajana na hoī|| ketika bāta prabhu jātudhāna kī| ripuhi jīti ānibī jānakī||

sunu kapi tohi samāna upakārī| nahiṃ kou sura nara muni tanudhārī|| prati upakāra karauṃ kā torā| sanamukha hoi na sakata mana morā||

sunu suta urina maiṃ nāhīṃ| dekheum̐ kari bicāra mana māhīṃ|| puni puni kapihi citava suratrātā| locana nīra pulaka ati gātā||

Doha ३२

suni prabhu bacana biloki mukha gāta haraṣi hanumaṃta| carana pareu premākula trāhi trāhi bhagavaṃta|| 32||

bāra bāra prabhu cahai uṭhāvā| prema magana tehi uṭhaba na bhāvā|| prabhu kara paṃkaja kapi keṃ sīsā| sumiri so dasā magana gaurīsā||

sāvadhāna mana kari puni saṃkara| lāge kahana kathā ati suṃdara|| kapi uṭhāi prabhu hṛdayam̐ lagāvā| kara gahi parama nikaṭa baiṭhāvā||

kahu kapi rāvana pālita laṃkā| kehi bidhi daheu durga ati baṃkā|| prabhu prasanna jānā hanumānā| bolā bacana bigata abhimānā||

sākhāmṛga ke baṛi manusāī| sākhā teṃ sākhā para jāī|| nāghi siṃdhu hāṭakapura jārā| nisicara gana bidhi bipina ujārā||

Sortha ५

so saba tava pratāpa raghurāī| nātha na kachū mori prabhutāī||

Doha ३३

tā kahum̐ prabhu kachu agama nahiṃ jā para tumha anukula| taba prabhāvam̐ baṛavānalahiṃ jāri sakai khalu tūla|| 33||