Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Sundar Kand — सुन्दरकाण्ड

सुन्दरकाण्ड · दोहा ५०–६०

Share

asa prabhu chāṛi bhajahiṃ je ānā| te nara pasu binu pūm̐cha biṣānā|| nija jana jāni tāhi apanāvā| prabhu subhāva kapi kula mana bhāvā||

puni sarbagya sarba ura bāsī| sarbarūpa saba rahita udāsī|| bole bacana nīti pratipālaka| kārana manuja danuja kula ghālaka||

sunu kapīsa laṃkāpati bīrā| kehi bidhi taria jaladhi gaṃbhīrā|| saṃkula makara uraga jhaṣa jātī| ati agādha dustara saba bhām̐tī||

kaha laṃkesa sunahu raghunāyaka| koṭi siṃdhu soṣaka tava sāyaka|| jadyapi tadapi nīti asi gāī| binaya karia sāgara sana jāī||

Doha ५०

prabhu tumhāra kulagura jaladhi kahihi upāya bicāri| binu prayāsa sāgara tarihi sakala bhālu kapi dhāri|| 50||

sakhā kahī tumha nīki upāī| karia daiva jauṃ hoi sahāī|| maṃtra na yaha lachimana mana bhāvā| rāma bacana suni ati dukha pāvā||

nātha daiva kara kavana bharosā| soṣia siṃdhu karia mana rosā|| kādara mana kahum̐ eka adhārā| daiva daiva ālasī pukārā||

sunata bihasi bole raghubīrā| aisehiṃ karaba dharahu mana dhīrā|| asa kahi prabhu anujahi samujhāī| siṃdhu samīpa gae raghurāī||

prathama pranāma kīnha siru nāī| baiṭhe puni taṭa darbha ḍasāī|| jabahiṃ bibhīṣana prabhu pahiṃ āe| pācheṃ rāvana dūta paṭhāe||

Doha ५१

sakala carita tinha dekhe dhareṃ kapaṭa kapi deha| prabhu guna hṛdayam̐ sarāhahiṃ saranāgata para neha|| 51||

pragaṭa bakhānahiṃ rāma subhāū| ati saprema gā bisari durāū|| ripu ke dūta kapinha taba jāne| sakala bām̐dhi kapīsa pahiṃ āne||

kaha sugrīva sunahu saba bānara| aṃga bhaṃga kari paṭhavahu nisicara|| suni sugrīva bacana kapi dhāe| bām̐dhi kaṭaka cahu pāsa phirāe||

bahu prakāra mārana kapi lāge| dīna pukārata tadapi na tyāge|| jo hamāra hara nāsā kānā| tehi kosalādhīsa kai ānā||

suni lachimana saba nikaṭa bolāe| dayā lāgi ham̐si turata choḍāe|| rāvana kara dījahu yaha pātī| lachimana bacana bācu kulaghātī||

Doha ५२

kahehu mukhāgara mūṛha sana mama saṃdesu udāra| sītā dei milehu na ta āvā kāla tumhāra||

turata nāi lachimana pada māthā| cale dūta baranata guna gāthā|| kahata rāma jasu laṃkām̐ āe| rāvana carana sīsa tinha nāe||

bihasi dasānana pūm̐chī bātā| kahasi na suka āpani kusalātā|| puni kahu khabari bibhīṣana kerī| jāhi mṛtyu āī ati nerī||

karata rāja laṃkā saṭha tyāgī| hoihi jaba kara kīṭa abhāgī|| puni kahu bhālu kīsa kaṭakāī| kaṭhina kāla prerita cali āī||

jinha ke jīvana kara rakhavārā| bhayau mṛdula cita siṃdhu bicārā|| kahu tapasinha kai bāta bahorī| jinha ke hṛdayam̐ trāsa ati morī||

Doha ५३

-kī bhai bheṃṭa ki phiri gae śravana sujasu suni mora| kahasi na ripu dala teja bala bahuta cakita cita tora|| 53||

nātha kṛpā kari pūm̐chehu jaiseṃ| mānahu kahā krodha taji taiseṃ|| milā jāi jaba anuja tumhārā| jātahiṃ rāma tilaka tehi sārā||

rāvana dūta hamahi suni kānā| kapinha bām̐dhi dīnhe dukha nānā|| śravana nāsikā kāṭai lāge| rāma sapatha dīnhe hama tyāge||

pūm̐chihu nātha rāma kaṭakāī| badana koṭi sata barani na jāī|| nānā barana bhālu kapi dhārī| bikaṭānana bisāla bhayakārī||

jehiṃ pura daheu hateu suta torā| sakala kapinha maham̐ tehi balu thorā|| amita nāma bhaṭa kaṭhina karālā| amita nāga bala bipula bisālā||

Doha ५४

dvibida mayaṃda nīla nala aṃgada gada bikaṭāsi| dadhimukha kehari nisaṭha saṭha jāmavaṃta balarāsi|| 54||

e kapi saba sugrīva samānā| inha sama koṭinha ganai ko nānā|| rāma kṛpām̐ atulita bala tinhahīṃ| tṛna samāna trelokahi ganahīṃ||

asa maiṃ sunā śravana dasakaṃdhara| paduma aṭhāraha jūthapa baṃdara|| nātha kaṭaka maham̐ so kapi nāhīṃ| jo na tumhahi jītai rana māhīṃ||

parama krodha mījahiṃ saba hāthā| āyasu pai na dehiṃ raghunāthā||

Sortha ३

soṣahiṃ siṃdhu sahita jhaṣa byālā| pūrahīṃ na ta bhari kudhara bisālā||

mardi garda milavahiṃ dasasīsā| aisei bacana kahahiṃ saba kīsā|| garjahiṃ tarjahiṃ sahaja asaṃkā| mānahu grasana cahata hahiṃ laṃkā||

Doha ५५

-sahaja sūra kapi bhālu saba puni sira para prabhu rāma| rāvana kāla koṭi kahu jīti sakahiṃ saṃgrāma|| 55||

rāma teja bala budhi bipulāī| seṣa sahasa sata sakahiṃ na gāī|| saka sara eka soṣi sata sāgara| taba bhrātahi pūm̐cheu naya nāgara||

tāsu bacana suni sāgara pāhīṃ| māgata paṃtha kṛpā mana māhīṃ|| sunata bacana bihasā dasasīsā| jauṃ asi mati sahāya kṛta kīsā||

sahaja bhīru kara bacana dṛṛhāī| sāgara sana ṭhānī macalāī|| mūṛha mṛṣā kā karasi baṛāī| ripu bala buddhi thāha maiṃ pāī||

saciva sabhīta bibhīṣana jākeṃ| bijaya bibhūti kahām̐ jaga tākeṃ|| suni khala bacana dūta risa bāṛhī| samaya bicāri patrikā kāṛhī||

rāmānuja dīnhī yaha pātī| nātha bacāi juṛāvahu chātī|| bihasi bāma kara līnhī rāvana| saciva boli saṭha lāga bacāvana||

Doha ५६(क)

bātanha manahi rijhāi saṭha jani ghālasi kula khīsa| rāma birodha na ubarasi sarana biṣnu aja īsa|| 56 ( ka )||

Doha ५६(ख)

kī taji māna anuja iva prabhu pada paṃkaja bhṛṃga| hohi ki rāma sarānala khala kula sahita pataṃga|| 56 ( kha )||

sunata sabhaya mana mukha musukāī| kahata dasānana sabahi sunāī|| bhūmi parā kara gahata akāsā| laghu tāpasa kara bāga bilāsā||

kaha suka nātha satya saba bānī| samujhahu chāṛi prakṛti abhimānī|| sunahu bacana mama parihari krodhā| nātha rāma sana tajahu birodhā||

ati komala raghubīra subhāū| jadyapi akhila loka kara rāū|| milata kṛpā tumha para prabhu karihī| ura aparādha na ekau dharihī||

janakasutā raghunāthahi dīje| etanā kahā mora prabhu kīje|| jaba tehiṃ kahā dena baidehī| carana prahāra kīnha saṭha tehī||

nāi carana siru calā so tahām̐| kṛpāsiṃdhu raghunāyaka jahām̐|| kari pranāmu nija kathā sunāī| rāma kṛpām̐ āpani gati pāī||

riṣi agasti kīṃ sāpa bhavānī| rāchasa bhayau rahā muni gyānī|| baṃdi rāma pada bārahiṃ bārā| muni nija āśrama kahum̐ pagu dhārā||

Doha ५७

binaya na mānata jaladhi jaṛa gae tīna dina bīti| bole rāma sakopa taba bhaya binu hoi na prīti|| 57||

lachimana bāna sarāsana ānū| soṣauṃ bāridhi bisikha kṛsānū|| saṭha sana binaya kuṭila sana prītī| sahaja kṛpana sana suṃdara nītī||

mamatā rata sana gyāna kahānī| ati lobhī sana birati bakhānī|| krodhihi sama kāmihi hari kathā| ūsara bīja baem̐ phala jathā||

asa kahi raghupati cāpa caṛhāvā| yaha mata lachimana ke mana bhāvā|| saṃghāneu prabhu bisikha karālā| uṭhī udadhi ura aṃtara jvālā||

makara uraga jhaṣa gana akulāne| jarata jaṃtu jalanidhi jaba jāne|| kanaka thāra bhari mani gana nānā| bipra rūpa āyau taji mānā||

Doha ५८

kāṭehiṃ pai kadarī pharai koṭi jatana kou sīṃca| binaya na māna khagesa sunu ḍāṭehiṃ pai nava nīca|| 58||

sabhaya siṃdhu gahi pada prabhu kere| chamahu nātha saba avaguna mere|| gagana samīra anala jala dharanī| inha kai nātha sahaja jaṛa karanī||

tava prerita māyām̐ upajāe| sṛṣṭi hetu saba graṃthani gāe|| prabhu āyasu jehi kaham̐ jasa ahaī| so tehi bhām̐ti rahe sukha lahaī||

prabhu bhala kīnhī mohi sikha dīnhī| marajādā puni tumharī kīnhī|| ḍhola gavām̐ra sūdra pasu nārī| sakala tāṛanā ke adhikārī||

prabhu pratāpa maiṃ jāba sukhāī| utarihi kaṭaku na mori baṛāī|| prabhu agyā apela śruti gāī| karauṃ so begi jau tumhahi sohāī||

Doha ५९

sunata binīta bacana ati kaha kṛpāla musukāi| jehi bidhi utarai kapi kaṭaku tāta so kahahu upāi|| 59||

nātha nīla nala kapi dvau bhāī| larikāī riṣi āsiṣa pāī|| tinha ke parasa kiem̐ giri bhāre| tarihahiṃ jaladhi pratāpa tumhāre||

maiṃ puni ura dhari prabhutāī| karihaum̐ bala anumāna sahāī|| ehi bidhi nātha payodhi bam̐dhāia| jehiṃ yaha sujasu loka tihum̐ gāia||

ehi sara mama uttara taṭa bāsī| hatahu nātha khala nara agha rāsī|| suni kṛpāla sāgara mana pīrā| turatahiṃ harī rāma ranadhīrā||

dekhi rāma bala pauruṣa bhārī| haraṣi payonidhi bhayau sukhārī|| sakala carita kahi prabhuhi sunāvā| carana baṃdi pāthodhi sidhāvā||

Chhand

nija bhavana gavaneu siṃdhu śrīraghupatihi yaha mata bhāyaū| yaha carita kali malahara jathāmati dāsa tulasī gāyaū|| sukha bhavana saṃsaya samana davana biṣāda raghupati guna ganā| taji sakala āsa bharosa gāvahi sunahi saṃtata saṭha manā||

Doha ६०

sakala sumaṃgala dāyaka raghunāyaka guna gāna| sādara sunahiṃ te tarahiṃ bhava siṃdhu binā jalajāna|| 60||