Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Sundar Kand — सुन्दरकाण्ड

सुन्दरकाण्ड · दोहा १–१५

Share
Shloka १

śāntaṃ śāśvatamaprameyamanaghaṃ nirvāṇaśāntipradaṃ brahmāśambhuphaṇīndrasevyamaniśaṃ vedāntavedyaṃ vibhum| rāmākhyaṃ jagadīśvaraṃ suraguruṃ māyāmanuṣyaṃ hariṃ vande'haṃ karuṇākaraṃ raghuvaraṃ bhūpālacūḍāmaṇim|| 1||

Shloka २

nānyā spṛhā raghupate hṛdaye'smadīye satyaṃ vadāmi ca bhavānakhilāntarātmā| bhaktiṃ prayaccha raghupuṅgava nirbharāṃ me kāmādidoṣarahitaṃ kuru mānasaṃ ca|| 2||

Shloka ३

atulitabaladhāmaṃ hemaśailābhadehaṃ danujavanakṛśānuṃ jñānināmagragaṇyam| sakalaguṇanidhānaṃ vānarāṇāmadhīśaṃ raghupatipriyabhaktaṃ vātajātaṃ namāmi|| 3||

jāmavaṃta ke bacana suhāe| suni hanumaṃta hṛdaya ati bhāe|| taba lagi mohi parikhehu tumha bhāī| sahi dukha kaṃda mūla phala khāī||

jaba lagi āvauṃ sītahi dekhī| hoihi kāju mohi haraṣa biseṣī|| yaha kahi nāi sabanhi kahum̐ māthā| caleu haraṣi hiyam̐ dhari raghunāthā||

siṃdhu tīra eka bhūdhara suṃdara| kautuka kūdi caṛheu tā ūpara|| bāra bāra raghubīra sam̐bhārī| tarakeu pavanatanaya bala bhārī||

jehiṃ giri carana dei hanumaṃtā| caleu so gā pātāla turaṃtā|| jimi amogha raghupati kara bānā| ehī bhām̐ti caleu hanumānā||

jalanidhi raghupati dūta bicārī| taiṃ maināka hohi śramahārī||

Doha १

hanūmāna tehi parasā kara puni kīnha pranāma| rāma kāju kīnheṃ binu mohi kahām̐ biśrāma|| 1||

jāta pavanasuta devanha dekhā| jānaiṃ kahum̐ bala buddhi biseṣā|| surasā nāma ahinha kai mātā| paṭhainhi āi kahī tehiṃ bātā||

āju suranha mohi dīnha ahārā| sunata bacana kaha pavanakumārā|| rāma kāju kari phiri maiṃ āvauṃ| sītā kai sudhi prabhuhi sunāvauṃ||

taba tava badana paiṭhihaum̐ āī| satya kahaum̐ mohi jāna de māī|| kabanehum̐ jatana dei nahiṃ jānā| grasasi na mohi kaheu hanumānā||

jojana bhari tehiṃ badanu pasārā| kapi tanu kīnha duguna bistārā||

Sortha ४

soraha jojana mukha tehiṃ ṭhayaū| turata pavanasuta battisa bhayaū||

jasa jasa surasā badanu baṛhāvā| tāsu dūna kapi rūpa dekhāvā|| sata jojana tehiṃ ānana kīnhā| ati laghu rūpa pavanasuta līnhā||

badana paiṭhi puni bāhera āvā| māgā bidā tāhi siru nāvā|| mohi suranha jehi lāgi paṭhāvā| budhi bala maramu tora mai pāvā||

Doha २

rāma kāju sabu karihahu tumha bala buddhi nidhāna| āsiṣa deha gaī so haraṣi caleu hanumāna|| 2||

nisicari eka siṃdhu mahum̐ rahaī| kari māyā nabhu ke khaga gahaī|| jīva jaṃtu je gagana uṛāhīṃ| jala biloki tinha kai parichāhīṃ||

gahai chāham̐ saka so na uṛāī| ehi bidhi sadā gaganacara khāī||

Sortha २

soi chala hanūmāna kaham̐ kīnhā| tāsu kapaṭu kapi turatahiṃ cīnhā||

tāhi māri mārutasuta bīrā| bāridhi pāra gayau matidhīrā|| tahām̐ jāi dekhī bana sobhā| guṃjata caṃcarīka madhu lobhā||

nānā taru phala phūla suhāe| khaga mṛga bṛṃda dekhi mana bhāe|| saila bisāla dekhi eka āgeṃ| tā para dhāi caḍheu bhaya tyāgeṃ||

umā na kachu kapi kai adhikāī| prabhu pratāpa jo kālahi khāī|| giri para caḍhi laṃkā tehiṃ dekhī| kahi na jāi ati durga biseṣī||

ati utaṃga jalanidhi cahu pāsā| kanaka koṭa kara parama prakāsā||

Chhand १

kanaka koṭa bicitra mani kṛta suṃdarāyatanā ghanā| cauhaṭṭa haṭṭa subaṭṭa bīthīṃ cāru pura bahu bidhi banā|| gaja bāji khaccara nikara padacara ratha barūthinha ko ganai| bahurūpa nisicara jūtha atibala sena baranata nahiṃ banai||

Doha २

bana bāga upabana bāṭikā sara kūpa bāpīṃ sohahīṃ| nara nāga sura gaṃdharba kanyā rūpa muni mana mohahīṃ|| kahum̐ māla deha bisāla saila samāna atibala garjahīṃ| nānā akhārenha bhirahiṃ bahu bidhi eka ekanha tarjahīṃ||

kari jatana bhaṭa koṭinha bikaṭa tana nagara cahum̐ disi racchahīṃ| kahum̐ mahiṣa mānaṣu dhenu khara aja khala nisācara bhacchahīṃ|| ehi lāgi tulasīdāsa inha kī kathā kachu eka hai kahī| raghubīra sara tīratha sarīranhi tyāgi gati paihahiṃ sahī||

Doha ३

pura rakhavāre dekhi bahu kapi mana kīnha bicāra| ati laghu rūpa dharauṃ nisi nagara karauṃ paisāra|| 3||

masaka samāna rūpa kapi dharī| laṃkahi caleu sumiri naraharī|| nāma laṃkinī eka nisicarī| so kaha calesi mohi niṃdarī||

jānehi nahīṃ maramu saṭha morā| mora ahāra jahām̐ lagi corā|| muṭhikā eka mahā kapi hanī| rudhira bamata dharanīṃ ḍhanamanī||

puni saṃbhāri uṭhi so laṃkā| jori pāni kara binaya saṃsakā|| jaba rāvanahi brahma bara dīnhā| calata biraṃci kahā mohi cīnhā||

bikala hosi taiṃ kapi keṃ māre| taba jānesu nisicara saṃghāre|| tāta mora ati punya bahūtā| dekheum̐ nayana rāma kara dūtā||

Doha ४

tāta svarga apabarga sukha dharia tulā eka aṃga| tūla na tāhi sakala mili jo sukha lava satasaṃga|| '4||

prabisi nagara kīje saba kājā| hṛdayam̐ rākhi kausalapura rājā|| garala sudhā ripu karahiṃ mitāī| gopada siṃdhu anala sitalāī||

garuṛa sumeru renū sama tāhī| rāma kṛpā kari citavā jāhī|| ati laghu rūpa dhareu hanumānā| paiṭhā nagara sumiri bhagavānā||

maṃdira maṃdira prati kari sodhā| dekhe jaham̐ taham̐ aganita jodhā|| gayau dasānana maṃdira māhīṃ| ati bicitra kahi jāta so nāhīṃ||

sayana kie dekhā kapi tehī| maṃdira mahum̐ na dīkhi baidehī|| bhavana eka puni dīkha suhāvā| hari maṃdira taham̐ bhinna banāvā||

Doha ५

rāmāyudha aṃkita gṛha sobhā barani na jāi| nava tulasikā bṛṃda taham̐ dekhi haraṣi kapirāi|| 5||

laṃkā nisicara nikara nivāsā| ihām̐ kahām̐ sajjana kara bāsā|| mana mahum̐ taraka karai kapi lāgā| tehīṃ samaya bibhīṣanu jāgā||

rāma rāma tehiṃ sumirana kīnhā| hṛdayam̐ haraṣa kapi sajjana cīnhā|| ehi sana haṭhi karihaum̐ pahicānī| sādhu te hoi na kāraja hānī||

bipra rupa dhari bacana sunāe| sunata bibhīṣaṇa uṭhi taham̐ āe|| kari pranāma pūm̐chī kusalāī| bipra kahahu nija kathā bujhāī||

kī tumha hari dāsanha maham̐ koī| moreṃ hṛdaya prīti ati hoī|| kī tumha rāmu dīna anurāgī| āyahu mohi karana baṛabhāgī||

Doha ६

taba hanumaṃta kahī saba rāma kathā nija nāma| sunata jugala tana pulaka mana magana sumiri guna grāma|| 6||

sunahu pavanasuta rahani hamārī| jimi dasananhi mahum̐ jībha bicārī|| tāta kabahum̐ mohi jāni anāthā| karihahiṃ kṛpā bhānukula nāthā||

tāmasa tanu kachu sādhana nāhīṃ| prīti na pada saroja mana māhīṃ|| aba mohi bhā bharosa hanumaṃtā| binu harikṛpā milahiṃ nahiṃ saṃtā||

jau raghubīra anugraha kīnhā| tau tumha mohi darasu haṭhi dīnhā|| sunahu bibhīṣana prabhu kai rītī| karahiṃ sadā sevaka para prītī||

kahahu kavana maiṃ parama kulīnā| kapi caṃcala sabahīṃ bidhi hīnā|| prāta lei jo nāma hamārā| tehi dina tāhi na milai ahārā||

Doha ७

asa maiṃ adhama sakhā sunu mohū para raghubīra| kīnhī kṛpā sumiri guna bhare bilocana nīra|| 7||

jānatahūm̐ asa svāmi bisārī| phirahiṃ te kāhe na hohiṃ dukhārī|| ehi bidhi kahata rāma guna grāmā| pāvā anirbācya biśrāmā||

puni saba kathā bibhīṣana kahī| jehi bidhi janakasutā taham̐ rahī|| taba hanumaṃta kahā sunu bhrātā| dekhī cahaum̐ jānakī mātā||

juguti bibhīṣana sakala sunāī| caleu pavanasuta bidā karāī|| kari soi rūpa gayau puni tahavām̐| bana asoka sītā raha jahavām̐||

dekhi manahi mahum̐ kīnha pranāmā| baiṭhehiṃ bīti jāta nisi jāmā|| kṛsa tana sīsa jaṭā eka benī| japati hṛdayam̐ raghupati guna śrenī||

Doha ८

nija pada nayana diem̐ mana rāma pada kamala līna| parama dukhī bhā pavanasuta dekhi jānakī dīna|| 8||

taru pallava mahum̐ rahā lukāī| karai bicāra karauṃ kā bhāī|| tehi avasara rāvanu taham̐ āvā| saṃga nāri bahu kiem̐ banāvā||

bahu bidhi khala sītahi samujhāvā| sāma dāna bhaya bheda dekhāvā|| kaha rāvanu sunu sumukhi sayānī| maṃdodarī ādi saba rānī||

tava anucarīṃ karaum̐ pana morā| eka bāra biloku mama orā|| tṛna dhari oṭa kahati baidehī| sumiri avadhapati parama sanehī||

sunu dasamukha khadyota prakāsā| kabahum̐ ki nalinī karai bikāsā|| asa mana samujhu kahati jānakī| khala sudhi nahiṃ raghubīra bāna kī||

saṭha sūne hari ānehi mohi| adhama nilajja lāja nahiṃ tohī||

Doha ९

āpuhi suni khadyota sama rāmahi bhānu samāna| paruṣa bacana suni kāṛhi asi bolā ati khisiāna|| 9||

sītā taiṃ mama kṛta apamānā| kaṭihaum̐ tava sira kaṭhina kṛpānā|| nāhiṃ ta sapadi mānu mama bānī| sumukhi hoti na ta jīvana hānī||

syāma saroja dāma sama suṃdara| prabhu bhuja kari kara sama dasakaṃdhara||

Sortha २

so bhuja kaṃṭha ki tava asi ghorā| sunu saṭha asa pravāna pana morā||

caṃdrahāsa haru mama paritāpaṃ| raghupati biraha anala saṃjātaṃ|| sītala nisita bahasi bara dhārā| kaha sītā haru mama dukha bhārā||

sunata bacana puni mārana dhāvā| mayatanayām̐ kahi nīti bujhāvā|| kahesi sakala nisicarinha bolāī| sītahi bahu bidhi trāsahu jāī||

māsa divasa mahum̐ kahā na mānā| tau maiṃ mārabi kāṛhi kṛpānā||

Doha १०

bhavana gayau dasakaṃdhara ihām̐ pisācini bṛṃda| sītahi trāsa dekhāvahi dharahiṃ rūpa bahu maṃda|| 10||

trijaṭā nāma rācchasī ekā| rāma carana rati nipuna bibekā|| sabanhau boli sunāesi sapanā| sītahi sei karahu hita apanā||

sapaneṃ bānara laṃkā jārī| jātudhāna senā saba mārī|| khara ārūṛha nagana dasasīsā| muṃḍita sira khaṃḍita bhuja bīsā||

ehi bidhi so dacchina disi jāī| laṃkā manahum̐ bibhīṣana pāī|| nagara phirī raghubīra dohāī| taba prabhu sītā boli paṭhāī||

yaha sapanā meṃ kahaum̐ pukārī| hoihi satya gaem̐ dina cārī|| tāsu bacana suni te saba ḍarīṃ| janakasutā ke carananhi parīṃ||

Doha ११

jaham̐ taham̐ gaīṃ sakala taba sītā kara mana soca| māsa divasa bīteṃ mohi mārihi nisicara poca|| 11||

trijaṭā sana bolī kara jorī| mātu bipati saṃgini taiṃ morī|| tajauṃ deha karu begi upāī| dusahu birahu aba nahiṃ sahi jāī||

āni kāṭha racu citā banāī| mātu anala puni dehi lagāī|| satya karahi mama prīti sayānī| sunai ko śravana sūla sama bānī||

sunata bacana pada gahi samujhāesi| prabhu pratāpa bala sujasu sunāesi|| nisi na anala mila sunu sukumārī| asa kahi so nija bhavana sidhārī||

kaha sītā bidhi bhā pratikūlā| milahi na pāvaka miṭihi na sūlā|| dekhiata pragaṭa gagana aṃgārā| avani na āvata ekau tārā||

pāvakamaya sasi stravata na āgī| mānahum̐ mohi jāni hatabhāgī|| sunahi binaya mama biṭapa asokā| satya nāma karu haru mama sokā||

nūtana kisalaya anala samānā| dehi agini jani karahi nidānā|| dekhi parama birahākula sītā| so chana kapihi kalapa sama bītā||

Sortha १२

kapi kari hṛdayam̐ bicāra dīnhi mudrikā ḍārī taba| janu asoka aṃgāra dīnhi haraṣi uṭhi kara gaheu|| 12||

taba dekhī mudrikā manohara| rāma nāma aṃkita ati suṃdara|| cakita citava mudarī pahicānī| haraṣa biṣāda hṛdayam̐ akulānī||

jīti ko sakai ajaya raghurāī| māyā teṃ asi raci nahiṃ jāī|| sītā mana bicāra kara nānā| madhura bacana boleu hanumānā||

rāmacaṃdra guna baranaiṃ lāgā| sunatahiṃ sītā kara dukha bhāgā|| lāgīṃ sunaiṃ śravana mana lāī| ādihu teṃ saba kathā sunāī||

śravanāmṛta jehiṃ kathā suhāī| kahi so pragaṭa hoti kina bhāī|| taba hanumaṃta nikaṭa cali gayaū| phiri baiṃṭhīṃ mana bisamaya bhayaū||

rāma dūta maiṃ mātu jānakī| satya sapatha karunānidhāna kī|| yaha mudrikā mātu maiṃ ānī| dīnhi rāma tumha kaham̐ sahidānī||

nara bānarahi saṃga kahu kaiseṃ| kahi kathā bhai saṃgati jaiseṃ||

Doha १३

kapi ke bacana saprema suni upajā mana bisvāsa| jānā mana krama bacana yaha kṛpāsiṃdhu kara dāsa||

harijana jāni prīti ati gāṛhī| sajala nayana pulakāvali bāṛhī|| būṛata biraha jaladhi hanumānā| bhayau tāta moṃ kahum̐ jalajānā||

aba kahu kusala jāum̐ balihārī| anuja sahita sukha bhavana kharārī|| komalacita kṛpāla raghurāī| kapi kehi hetu dharī niṭhurāī||

sahaja bāni sevaka sukha dāyaka| kabahum̐ka surati karata raghunāyaka|| kabahum̐ nayana mama sītala tātā| hoihahi nirakhi syāma mṛdu gātā||

bacanu na āva nayana bhare bārī| ahaha nātha hauṃ nipaṭa bisārī|| dekhi parama birahākula sītā| bolā kapi mṛdu bacana binītā||

mātu kusala prabhu anuja sametā| tava dukha dukhī sukṛpā niketā|| jani jananī mānahu jiyam̐ ūnā| tumha te premu rāma keṃ dūnā||

Doha १४

raghupati kara saṃdesu aba sunu jananī dhari dhīra| asa kahi kapi gada gada bhayau bhare bilocana nīra|| 14||

kaheu rāma biyoga tava sītā| mo kahum̐ sakala bhae biparītā|| nava taru kisalaya manahum̐ kṛsānū| kālanisā sama nisi sasi bhānū||

kubalaya bipina kuṃta bana sarisā| bārida tapata tela janu barisā|| je hita rahe karata tei pīrā| uraga svāsa sama tribidha samīrā||

kahehū teṃ kachu dukha ghaṭi hoī| kāhi kahauṃ yaha jāna na koī|| tatva prema kara mama aru torā| jānata priyā eku manu morā||

Sortha ४

so manu sadā rahata tohi pāhīṃ| jānu prīti rasu etenahi māhīṃ|| prabhu saṃdesu sunata baidehī| magana prema tana sudhi nahiṃ tehī||

kaha kapi hṛdayam̐ dhīra dharu mātā| sumiru rāma sevaka sukhadātā|| ura ānahu raghupati prabhutāī| suni mama bacana tajahu kadarāī||

Doha १५

nisicara nikara pataṃga sama raghupati bāna kṛsānu| jananī hṛdayam̐ dhīra dharu jare nisācara jānu|| 15||