Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Bal Kand — बालकाण्ड

बालकाण्ड · दोहा ३४७–३६

Share

dhūpa dhūma nabhu mecaka bhayaū| sāvana ghana ghamaṃḍu janu ṭhayaū|| surataru sumana māla sura baraṣahiṃ| manahum̐ balāka avali manu karaṣahiṃ||

maṃjula manimaya baṃdanivāre| manahum̐ pākaripu cāpa sam̐vāre|| pragaṭahiṃ durahiṃ aṭanha para bhāmini| cāru capala janu damakahiṃ dāmini||

duṃdubhi dhuni ghana garajani ghorā| jācaka cātaka dādura morā|| sura sugandha suci baraṣahiṃ bārī| sukhī sakala sasi pura nara nārī||

samau jānī gura āyasu dīnhā| pura prabesu raghukulamani kīnhā|| sumiri saṃbhu girajā ganarājā| mudita mahīpati sahita samājā||

Doha ३४७

hohiṃ saguna baraṣahiṃ sumana sura duṃdubhīṃ bajāi| bibudha badhū nācahiṃ mudita maṃjula maṃgala gāi|| 347||

māgadha sūta baṃdi naṭa nāgara| gāvahiṃ jasu tihu loka ujāgara|| jaya dhuni bimala beda bara bānī| dasa disi sunia sumaṃgala sānī||

bipula bājane bājana lāge| nabha sura nagara loga anurāge|| bane barātī barani na jāhīṃ| mahā mudita mana sukha na samāhīṃ||

purabāsinha taba rāya johāre| dekhata rāmahi bhae sukhāre|| karahiṃ nichāvari manigana cīrā| bāri bilocana pulaka sarīrā||

ārati karahiṃ mudita pura nārī| haraṣahiṃ nirakhi kum̐ara bara cārī|| sibikā subhaga ohāra ughārī| dekhi dulahininha hohiṃ sukhārī||

Doha ३४८

ehi bidhi sabahī deta sukhu āe rājaduāra| mudita mātu paruchani karahiṃ badhunha sameta kumāra|| 348||

bhūṣana mani paṭa nānā jātī| karahī nichāvari aganita bhām̐tī||

badhunha sameta dekhi suta cārī| paramānaṃda magana mahatārī|| puni puni sīya rāma chabi dekhī| mudita saphala jaga jīvana lekhī||

sakhīṃ sīya mukha puni puni cāhī| gāna karahiṃ nija sukṛta sarāhī|| baraṣahiṃ sumana chanahiṃ chana devā| nācahiṃ gāvahiṃ lāvahiṃ sevā||

dekhi manohara cāriu jorīṃ| sārada upamā sakala ḍham̐ḍhorīṃ|| deta na banahiṃ nipaṭa laghu lāgī| ekaṭaka rahīṃ rūpa anurāgīṃ||

Doha ३४९

nigama nīti kula rīti kari aragha pām̐vaṛe deta| badhunha sahita suta parichi saba calīṃ lavāi niketa|| 349||

cāri siṃghāsana sahaja suhāe| janu manoja nija hātha banāe|| tinha para kuam̐ri kuam̐ra baiṭhāre| sādara pāya punita pakhāre||

dhūpa dīpa naibeda beda bidhi| pūje bara dulahini maṃgalanidhi||

bastu aneka nichāvara hohīṃ| bharīṃ pramoda mātu saba sohīṃ|| pāvā parama tatva janu jogīṃ| amṛta laheu janu saṃtata rogīṃ||

janama raṃka janu pārasa pāvā| aṃdhahi locana lābhu suhāvā|| mūka badana janu sārada chāī| mānahum̐ samara sūra jaya pāī||

Doha ३५०(क)

ehi sukha te sata koṭi guna pāvahiṃ mātu anaṃdu| bhāinha sahita biāhi ghara āe raghukulacaṃdu|| 350 ( ka )||

Doha ३५०(ख)

loka rīta jananī karahiṃ bara dulahini sakucāhiṃ| modu binodu biloki baṛa rāmu manahiṃ musakāhiṃ|| 350 ( kha )||

deva pitara pūje bidhi nīkī| pūjīṃ sakala bāsanā jī kī|| sabahiṃ baṃdi māgahiṃ baradānā| bhāinha sahita rāma kalyānā||

aṃtarahita sura āsiṣa dehīṃ| mudita mātu aṃcala bhari leṃhīṃ|| bhūpati boli barātī līnhe| jāna basana mani bhūṣana dīnhe||

āyasu pāi rākhi ura rāmahi| mudita gae saba nija nija dhāmahi|| pura nara nāri sakala pahirāe| ghara ghara bājana lage badhāe||

jācaka jana jācahi joi joī| pramudita rāu dehiṃ soi soī|| sevaka sakala bajaniā nānā| pūrana kie dāna sanamānā||

Doha ३५१

deṃhiṃ asīsa johāri saba gāvahiṃ guna gana gātha| taba gura bhūsura sahita gṛham̐ gavanu kīnha naranātha|| 351||

jo basiṣṭha anusāsana dīnhī| loka beda bidhi sādara kīnhī|| bhūsura bhīra dekhi saba rānī| sādara uṭhīṃ bhāgya baṛa jānī||

pāya pakhāri sakala anhavāe| pūji bhalī bidhi bhūpa jevām̐e|| ādara dāna prema paripoṣe| deta asīsa cale mana toṣe||

bahu bidhi kīnhi gādhisuta pūjā| nātha mohi sama dhanya na dūjā|| kīnhi prasaṃsā bhūpati bhūrī| rāninha sahita līnhi paga dhūrī||

bhītara bhavana dīnha bara bāsu| mana jogavata raha nṛpa ranivāsū|| pūje gura pada kamala bahorī| kīnhi binaya ura prīti na thorī||

Doha ३५२

badhunha sameta kumāra saba rāninha sahita mahīsu| puni puni baṃdata gura carana deta asīsa munīsu|| 352||

binaya kīnhi ura ati anurāgeṃ| suta saṃpadā rākhi saba āgeṃ|| negu māgi munināyaka līnhā| āsirabādu bahuta bidhi dīnhā||

ura dhari rāmahi sīya sametā| haraṣi kīnha gura gavanu niketā|| biprabadhū saba bhūpa bolāī| caila cāru bhūṣana pahirāī||

bahuri bolāi suāsini līnhīṃ| ruci bicāri pahirāvani dīnhīṃ|| negī nega joga saba lehīṃ| ruci anurupa bhūpamani dehīṃ||

priya pāhune pūjya je jāne| bhūpati bhalī bhām̐ti sanamāne|| deva dekhi raghubīra bibāhū| baraṣi prasūna prasaṃsi uchāhū||

Doha ३५३

cale nisāna bajāi sura nija nija pura sukha pāi| kahata parasapara rāma jasu prema na hṛdayam̐ samāi|| 353||

saba bidhi sabahi samadi naranāhū| rahā hṛdayam̐ bhari pūri uchāhū|| jaham̐ ranivāsu tahām̐ pagu dhāre| sahita bahūṭinha kuam̐ra nihāre||

lie goda kari moda sametā| ko kahi sakai bhayau sukhu jetā|| badhū saprema goda baiṭhārīṃ| bāra bāra hiyam̐ haraṣi dulārīṃ||

dekhi samāju mudita ranivāsū| saba keṃ ura anaṃda kiyo bāsū|| kaheu bhūpa jimi bhayau bibāhū| suni haraṣu hota saba kāhū||

janaka rāja guna sīlu baṛāī| prīti rīti saṃpadā suhāī|| bahubidhi bhūpa bhāṭa jimi baranī| rānīṃ saba pramudita suni karanī||

Doha ३५४

sutanha sameta nahāi nṛpa boli bipra gura gyāti| bhojana kīnha aneka bidhi gharī paṃca gai rāti|| 354||

maṃgalagāna karahiṃ bara bhāmini| bhai sukhamūla manohara jāmini|| am̐cai pāna saba kāhūm̐ pāe| straga sugaṃdha bhūṣita chabi chāe||

rāmahi dekhi rajāyasu pāī| nija nija bhavana cale sira nāī|| prema pramoda binodu baṛhāī| samau samāju manoharatāī||

kahi na sakahi sata sārada sesū| beda biraṃci mahesa ganesū||

Sortha ३

meṃ kahām̐ kavana bidhi baranī| bhūmināgu sira dharai ki dharanī||

nṛpa saba bhām̐ti sabahi sanamānī| kahi mṛdu bacana bolāī rānī|| badhū larikanīṃ para ghara āīṃ| rākhehu nayana palaka kī nāī||

Doha ३५५

larikā śramita unīda basa sayana karāvahu jāi| asa kahi ge biśrāmagṛham̐ rāma carana citu lāi|| 355||

bhūpa bacana suni sahaja suhāe| jarita kanaka mani palam̐ga ḍasāe|| subhaga surabhi paya phena samānā| komala kalita supetīṃ nānā||

upabarahana bara barani na jāhīṃ| straga sugaṃdha manimaṃdira māhīṃ|| ratanadīpa suṭhi cāru cam̐dovā| kahata na banai jāna jehiṃ jovā||

seja rucira raci rāmu uṭhāe| prema sameta palam̐ga pauṛhāe|| agyā puni puni bhāinha dīnhī| nija nija seja sayana tinha kīnhī||

dekhi syāma mṛdu maṃjula gātā| kahahiṃ saprema bacana saba mātā|| māraga jāta bhayāvani bhārī| kehi bidhi tāta tāṛakā mārī||

Doha ३५६

ghora nisācara bikaṭa bhaṭa samara ganahiṃ nahiṃ kāhu| māre sahita sahāya kimi khala mārīca subāhu|| 356||

muni prasāda bali tāta tumhārī| īsa aneka karavareṃ ṭārī|| makha rakhavārī kari duhum̐ bhāī| guru prasāda saba bidyā pāī||

munitaya tarī lagata paga dhūrī| kīrati rahī bhuvana bhari pūrī|| kamaṭha pīṭhi pabi kūṭa kaṭhorā| nṛpa samāja mahum̐ siva dhanu torā||

bisva bijaya jasu jānaki pāī| āe bhavana byāhi saba bhāī|| sakala amānuṣa karama tumhāre| kevala kausika kṛpām̐ sudhāre||

āju suphala jaga janamu hamārā| dekhi tāta bidhubadana tumhārā|| je dina gae tumhahi binu dekheṃ| te biraṃci jani pārahiṃ lekheṃ||

Doha ३५७

rāma pratoṣīṃ mātu saba kahi binīta bara baina| sumiri saṃbhu gura bipra pada kie nīdabasa naina|| 357||

nīdaum̐ badana soha suṭhi lonā| manahum̐ sām̐jha sarasīruha sonā|| ghara ghara karahiṃ jāgarana nārīṃ| dehiṃ parasapara maṃgala gārīṃ||

purī birājati rājati rajanī| rānīṃ kahahiṃ bilokahu sajanī|| suṃdara badhunha sāsu lai soī| phanikanha janu siramani ura goī||

prāta punīta kāla prabhu jāge| arunacūṛa bara bolana lāge|| baṃdi māgadhanhi gunagana gāe| purajana dvāra johārana āe||

baṃdi bipra sura gura pitu mātā| pāi asīsa mudita saba bhrātā|| jananinha sādara badana nihāre| bhūpati saṃga dvāra pagu dhāre||

Doha ३५८

kīnha sauca saba sahaja suci sarita punīta nahāi| prātakriyā kari tāta pahiṃ āe cāriu bhāi|| 358||

bhūpa biloki lie ura lāī| baiṭhai haraṣi rajāyasu pāī|| dekhi rāmu saba sabhā juṛānī| locana lābha avadhi anumānī||

puni basiṣṭu muni kausika āe| subhaga āsananhi muni baiṭhāe|| sutanha sameta pūji pada lāge| nirakhi rāmu dou gura anurāge||

kahahiṃ basiṣṭu dharama itihāsā| sunahiṃ mahīsu sahita ranivāsā|| muni mana agama gādhisuta karanī| mudita basiṣṭa bipula bidhi baranī||

bole bāmadeu saba sām̐cī| kīrati kalita loka tihum̐ mācī|| suni ānaṃdu bhayau saba kāhū| rāma lakhana ura adhika uchāhū||

Doha ३५९

maṃgala moda uchāha nita jāhiṃ divasa ehi bhām̐ti| umagī avadha anaṃda bhari adhika adhika adhikāti|| 359||

sudina sodhi kala kaṃkana chaure| maṃgala moda binoda na thore|| nita nava sukhu sura dekhi sihāhīṃ| avadha janma jācahiṃ bidhi pāhīṃ||

bisvāmitru calana nita cahahīṃ| rāma saprema binaya basa rahahīṃ|| dina dina sayaguna bhūpati bhāū| dekhi sarāha mahāmunirāū||

māgata bidā rāu anurāge| sutanha sameta ṭhāṛha bhe āge|| nātha sakala saṃpadā tumhārī| maiṃ sevaku sameta suta nārī||

karaba sadā larikanaḥ para chohū| darasana deta rahaba muni mohū|| asa kahi rāu sahita suta rānī| pareu carana mukha āva na bānī||

dīnha asīsa bipra bahu bhām̐tī| cale na prīti rīti kahi jātī|| rāmu saprema saṃga saba bhāī| āyasu pāi phire pahum̐cāī||

Doha ३६०

rāma rūpu bhūpati bhagati byāhu uchāhu anaṃdu| jāta sarāhata manahiṃ mana mudita gādhikulacaṃdu|| 360||

bāmadeva raghukula gura gyānī| bahuri gādhisuta kathā bakhānī|| suni muni sujasu manahiṃ mana rāū| baranata āpana punya prabhāū||

bahure loga rajāyasu bhayaū| sutanha sameta nṛpati gṛham̐ gayaū|| jaham̐ taham̐ rāma byāhu sabu gāvā| sujasu punīta loka tihum̐ chāvā||

āe byāhi rāmu ghara jaba teṃ| basai anaṃda avadha saba taba teṃ|| prabhu bibāham̐ jasa bhayau uchāhū| sakahiṃ na barani girā ahināhū||

kabikula jīvanu pāvana jānī| rāma sīya jasu maṃgala khānī|| tehi te maiṃ kachu kahā bakhānī| karana punīta hetu nija bānī||

Chhand

nija girā pāvani karana kārana rāma jasu tulasīṃ kadो| raghubīra carita apāra bāridhi pāru kabi koneṃ lakmo|| upabīta byāha uchāha maṃgala suni je sādara gāvahīṃ| bedehi rāma prasāda te jana sarbadā sukhu pāvahīṃ||

Sortha ३६

siya raghubīra bibāhu je saprema gāvahiṃ sunahiṃ| tinha kahu sadā uchāhu magalāyatana rāma jasu|| 36||