Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Bal Kand — बालकाण्ड

बालकाण्ड · दोहा २५०–४

Share

suni pana sakala bhūpa abhilāṣe| bhaṭamānī atisaya mana mākhe|| parikara bām̐dhi uṭhe akulāī| cale iṣṭadevanha sira nāī||

tamaki tāki taki sivadhanu dharahīṃ| uṭhai na koṭi bhām̐ti balu karahīṃ|| jinha ke kachu bicāru mana māhīṃ| cāpa samīpa mahīpa na jāhīṃ||

Doha २५०

tamaki dharahiṃ dhanu mūṛha nṛpa uṭhai na calahiṃ lajāi| manahum̐ pāi bhaṭa bāhubalu adhiku adhiku garuāi|| 250||

bhūpa sahasa dasa ekahi bārā| lage uṭhāvana ṭarai na ṭārā|| ḍagai na saṃbhu sarāsana kaiseṃ| kāmī bacana satī manu jaiseṃ||

saba nṛpa bhae jogu upahāsī| jaiseṃ binu birāga saṃnyāsī|| kīrati bijaya bīratā bhārī| cale cāpa kara barabasa hārī||

śrīhata bhae hāri hiyam̐ rājā| baiṭhe nija nija jāi samājā|| nṛpanha biloki janaku akulāne| bole bacana roṣa janu sāne||

dīpa dīpa ke bhūpati nānā| āe suni hama jo panu ṭhānā|| deva danuja dhari manuja sarīrā| bipula bīra āe ranadhīrā||

Doha २५१

kuam̐ri manohara bijaya baṛi kīrati ati kamanīya| pāvanihāra biraṃci janu raceu na dhanu damanīya|| 251||

kahahu kāhi yahu lābhu na bhāvā| kāhum̐ na saṃkara cāpa caṛhāvā|| rahau caṛhāuba toraba bhāī| tilu bhari bhūmi na sake chaṛāī||

aba jani kou mākhai bhaṭa mānī| bīra bihīna mahī maiṃ jānī|| tajahu āsa nija nija gṛha jāhū| likhā na bidhi baidehi bibāhū||

sukṛta jāi jauṃ panu pariharaūm̐| kuam̐ri kuāri rahau kā karaūm̐|| jo janateum̐ binu bhaṭa bhubi bhāī| tau panu kari hoteum̐ na ham̐sāī||

janaka bacana suni saba nara nārī| dekhi jānakihi bhae dukhārī|| mākhe lakhanu kuṭila bhaim̐ bhauṃheṃ| radapaṭa pharakata nayana risauṃheṃ||

Doha २५२

kahi na sakata raghubīra ḍara lage bacana janu bāna| nāi rāma pada kamala siru bole girā pramāna|| 252||

raghubaṃsinha mahum̐ jaham̐ kou hoī| tehiṃ samāja asa kahai na koī|| kahī janaka jasi anucita bānī| bidyamāna raghukula mani jānī||

sunahu bhānukula paṃkaja bhānū| kahaum̐ subhāu na kachu abhimānū|| jau tumhāri anusāsana pāvauṃ| kaṃduka iva brahmāṃḍa uṭhāvauṃ||

kāce ghaṭa jimi ḍārauṃ phorī| sakaum̐ meru mūlaka jimi torī|| tava pratāpa mahimā bhagavānā| ko bāpuro pināka purānā||

nātha jāni asa āyasu hoū| kautuku karauṃ bilokia soū|| kamala nāla jimi cāpha caṛhāvauṃ| jojana sata pramāna lai dhāvauṃ||

Doha २५३

torauṃ chatraka daṃḍa jimi tava pratāpa bala nātha| jauṃ na karauṃ prabhu pada sapatha kara na dharauṃ dhanu bhātha|| 253||

lakhana sakopa bacana je bole| ḍagamagāni mahi diggaja ḍole|| sakala loka saba bhūpa ḍerāne| siya hiyam̐ haraṣu janaku sakucāne||

gura raghupati saba muni mana māhīṃ| mudita bhae puni puni pulakāhīṃ|| sayanahiṃ raghupati lakhanu nevāre| prema sameta nikaṭa baiṭhāre||

bisvāmitra samaya subha jānī| bole ati sanehamaya bānī|| uṭhahu rāma bhaṃjahu bhavacāpā| meṭahu tāta janaka paritāpā||

suni guru bacana carana siru nāvā| haraṣu biṣādu na kachu ura āvā|| ṭhāṛhe bhae uṭhi sahaja subhāem̐| ṭhavani jubā mṛgarāju lajāem̐||

Doha २५४

udita udayagiri maṃca para raghubara bālapataṃga| bikase saṃta saroja saba haraṣe locana bhṛṃga|| 254||

nṛpanha keri āsā nisi nāsī| bacana nakhata avalī na prakāsī|| mānī mahipa kumuda sakucāne| kapaṭī bhūpa ulūka lukāne||

bhae bisoka koka muni devā| barisahiṃ sumana janāvahiṃ sevā|| gura pada baṃdi sahita anurāgā| rāma muninha sana āyasu māgā||

sahajahiṃ cale sakala jaga svāmī| matta maṃju bara kuṃjara gāmī|| calata rāma saba pura nara nārī| pulaka pūri tana bhae sukhārī||

baṃdi pitara sura sukṛta sam̐bhāre| jauṃ kachu punya prabhāu hamāre|| tau sivadhanu mṛnāla kī nāīṃ| torahum̐ rāma ganesa gosāīṃ||

Doha २५५

rāmahi prema sameta lakhi sakhinha samīpa bolāi| sītā mātu saneha basa bacana kahai bilakhāi|| 255||

sakhi saba kautuka dekhanihāre| jeṭha kahāvata hitū hamāre|| kou na bujhāi kahai gura pāhīṃ| e bālaka asi haṭha bhali nāhīṃ||

rāvana bāna chuā nahiṃ cāpā| hāre sakala bhūpa kari dāpā||

Sortha २

so dhanu rājakuam̐ra kara dehīṃ| bāla marāla ki maṃdara lehīṃ||

bhūpa sayānapa sakala sirānī| sakhi bidhi gati kachu jāti na jānī|| bolī catura sakhī mṛdu bānī| tejavaṃta laghu gania na rānī||

kaham̐ kuṃbhaja kaham̐ siṃdhu apārā| soṣeu sujasu sakala saṃsārā|| rabi maṃḍala dekhata laghu lāgā| udayam̐ tāsu tibhuvana tama bhāgā||

Doha २५६

maṃtra parama laghu jāsu basa bidhi hari hara sura sarba| mahāmatta gajarāja kahum̐ basa kara aṃkusa kharba|| 256||

kāma kusuma dhanu sāyaka līnhe| sakala bhuvana apane basa kīnhe|| debi tajia saṃsau asa jānī| bhaṃjaba dhanuṣa rāmu sunu rānī||

sakhī bacana suni bhai paratītī| miṭā biṣādu baṛhī ati prītī|| taba rāmahi biloki baidehī| sabhaya hṛdayam̐ binavati jehi tehī||

manahīṃ mana manāva akulānī| hohu prasanna mahesa bhavānī|| karahu saphala āpani sevakāī| kari hitu harahu cāpa garuāī||

gananāyaka baradāyaka devā| āju lageṃ kīnhium̐ tua sevā|| bāra bāra binatī suni morī| karahu cāpa gurutā ati thorī||

Doha २५७

dekhi dekhi raghubīra tana sura manāva dhari dhīra| bhare bilocana prema jala pulakāvalī sarīra|| 257||

nīkeṃ nirakhi nayana bhari sobhā| pitu panu sumiri bahuri manu chobhā|| ahaha tāta dāruni haṭha ṭhānī| samujhata nahiṃ kachu lābhu na hānī||

saciva sabhaya sikha dei na koī| budha samāja baṛa anucita hoī|| kaham̐ dhanu kulisahu cāhi kaṭhorā| kaham̐ syāmala mṛdugāta kisorā||

bidhi kehi bhām̐ti dharauṃ ura dhīrā| sirasa sumana kana bedhia hīrā|| sakala sabhā kai mati bhai bhorī| aba mohi saṃbhucāpa gati torī||

nija jaṛatā loganha para ḍārī| hohi harua raghupatihi nihārī|| ati paritāpa sīya mana māhī| lava nimeṣa juga saba saya jāhīṃ||

Doha २५८

prabhuhi citai puni citava mahi rājata locana lola| khelata manasija mīna juga janu bidhu maṃḍala ḍola|| 258||

girā alini mukha paṃkaja rokī| pragaṭa na lāja nisā avalokī|| locana jalu raha locana konā| jaise parama kṛpana kara sonā||

sakucī byākulatā baṛi jānī| dhari dhīraju pratīti ura ānī|| tana mana bacana mora panu sācā| raghupati pada saroja citu rācā||

tau bhagavānu sakala ura bāsī| karihiṃ mohi raghubara kai dāsī|| jehi keṃ jehi para satya sanehū| so tehi milai na kachu saṃhehū||

prabhu tana citai prema tana ṭhānā| kṛpānidhāna rāma sabu jānā|| siyahi biloki takeu dhanu kaise| citava garuru laghu byālahi jaise||

Doha २५९

lakhana lakheu raghubaṃsamani tākeu hara kodaṃḍu| pulaki gāta bole bacana carana cāpi brahmāṃḍu||

disakuṃjarahu kamaṭha ahi kolā| dharahu dharani dhari dhīra na ḍolā|| rāmu cahahiṃ saṃkara dhanu torā| hohu sajaga suni āyasu morā||

cāpa sapīpa rāmu jaba āe| nara nārinha sura sukṛta manāe|| saba kara saṃsau aru agyānū| maṃda mahīpanha kara abhimānū||

bhṛgupati keri garaba garuāī| sura munibaranha keri kadarāī|| siya kara socu janaka pachitāvā| rāninha kara dāruna dukha dāvā||

saṃbhucāpa baḍa bohitu pāī| caḍhe jāi saba saṃgu banāī|| rāma bāhubala siṃdhu apārū| cahata pāru nahi kou kaṛahārū||

Doha २६०

rāma biloke loga saba citra likhe se dekhi| citaī sīya kṛpāyatana jānī bikala biseṣi|| 260||

dekhī bipula bikala baidehī| nimiṣa bihāta kalapa sama tehī|| tṛṣita bāri binu jo tanu tyāgā| muem̐ karai kā sudhā taṛāgā||

kā baraṣā saba kṛṣī sukhāneṃ| samaya cukeṃ puni kā pachitāneṃ|| asa jiyam̐ jāni jānakī dekhī| prabhu pulake lakhi prīti biseṣī||

gurahi pranāmu manahi mana kīnhā| ati lāghavam̐ uṭhāi dhanu līnhā|| damakeu dāmini jimi jaba layaū| puni nabha dhanu maṃḍala sama bhayaū||

leta caṛhāvata khaiṃcata gāṛheṃ| kāhum̐ na lakhā dekha sabu ṭhāṛheṃ|| tehi chana rāma madhya dhanu torā| bhare bhuvana dhuni ghora kaṭhorā||

Chhand

bhare bhuvana ghora kaṭhora rava rabi bāji taji māragu cale| cikkarahiṃ diggaja ḍola mahi ahi kola kūruma kalamale|| sura asura muni kara kāna dīnheṃ sakala bikala bicārahīṃ| kodaṃḍa khaṃḍeḍa rāma tulasī jayati bacana ucārahīṃ||

Sortha २६१

saṃkara cāpu jahāju sāgaru raghubara bāhubalu| barūṛa so sakala samāju caṛhā jo prathamahiṃ moha basa|| 261||

prabhu dou cāpakhaṃḍa mahi ḍāre| dekhi loga saba bhae sukhāre|| kosikarupa payonidhi pāvana| prema bāri avagāhu suhāvana||

rāmarūpa rākesu nihārī| baṛhata bīci pulakāvali bhārī|| bāje nabha gahagahe nisānā| devabadhū nācahiṃ kari gānā||

brahmādika sura siddha munīsā| prabhuhi prasaṃsahi dehiṃ asīsā|| barisahiṃ sumana raṃga bahu mālā| gāvahiṃ kiṃnara gīta rasālā||

rahī bhuvana bhari jaya jaya bānī| dhanuṣabhaṃga dhuni jāta na jānī|| mudita kahahiṃ jaham̐ taham̐ nara nārī| bhaṃjeu rāma saṃbhudhanu bhārī||

Doha २६२

baṃdī māgadha sūtagana biruda badahiṃ matidhīra| karahiṃ nichāvari loga saba haya gaya dhana mani cīra|| 262||

jhām̐jhi mṛdaṃga saṃkha sahanāī| bheri ḍhola duṃdubhī suhāī|| bājahiṃ bahu bājane suhāe| jaham̐ taham̐ jubatinha maṃgala gāe||

sakhinha sahita haraṣī ati rānī| sūkhata dhāna parā janu pānī|| janaka laheu sukhu socu bihāī| pairata thakeṃ thāha janu pāī||

śrīhata bhae bhūpa dhanu ṭūṭe| jaiseṃ divasa dīpa chabi chūṭe|| sīya sukhahi barania kehi bhām̐tī| janu cātakī pāi jalu svātī||

rāmahi lakhanu bilokata kaiseṃ| sasihi cakora kisoraku jaiseṃ|| satānaṃda taba āyasu dīnhā| sītām̐ gamanu rāma pahiṃ kīnhā||

Doha २६३

saṃga sakhīṃ sudaṃra catura gāvahiṃ maṃgalacāra| gavanī bāla marāla gati suṣamā aṃga apāra|| 26 3

sakhinha madhya siya sohati kaise| chabigana madhya mahāchabi jaiseṃ|| kara saroja jayamāla suhāī| bisva bijaya sobhā jehiṃ chāī||

tana sakocu mana parama uchāhū| gūṛha premu lakhi parai na kāhū|| jāi samīpa rāma chabi dekhī| rahi janu kum̐ari citra avarekhī||

catura sakhīṃ lakhi kahā bujhāī| pahirāvahu jayamāla suhāī|| sunata jugala kara māla uṭhāī| prema bibasa pahirāi na jāī||

Sortha ४

sohata janu juga jalaja sanālā| sasihi sabhīta deta jayamālā|| gāvahiṃ chabi avaloki sahelī| siyam̐ jayamāla rāma ura melī||

Sortha २६४

raghubara ura jayamāla dekhi deva barisahiṃ sumana| sakuce sakala bhuāla janu biloki rabi kumudagana|| 264||

pura aru byoma bājane bāje| khala bhae malina sādhu saba rāje|| sura kiṃnara nara nāga munīsā| jaya jaya jaya kahi dehiṃ asīsā||

nācahiṃ gāvahiṃ bibudha badhūṭīṃ| bāra bāra kusumāṃjali chūṭīṃ|| jaham̐ taham̐ bipra bedadhuni karahīṃ| baṃdī biradāvali uccarahīṃ||

mahi pātāla nāka jasu byāpā| rāma barī siya bhaṃjeu cāpā||

Sortha ४

sohati sīya rāma kai jaurī| chabi siṃgāru manahum̐ eka ṭhorī|| sakhīṃ kahahiṃ prabhupada gahu sītā| karati na carana parasa ati bhītā||

Doha २६५

gautama tiya gati surati kari nahiṃ parasati paga pāni| mana bihase raghubaṃsamani prīti alaukika jāni|| 265||

taba siya dekhi bhūpa abhilāṣe| kūra kapūta mūṛha mana mākhe|| uṭhi uṭhi pahiri sanāha abhāge| jaham̐ taham̐ gāla bajāvana lāge||

lehu chaṛāi sīya kaha koū| dhari bām̐dhahu nṛpa bālaka doū|| toreṃ dhanuṣu cāṛa nahiṃ saraī| jīvata hamahi kuam̐ri ko baraī||

jauṃ bidehu kachu karai sahāī| jītahu samara sahita dou bhāī|| sādhu bhūpa bole suni bānī| rājasamājahi lāja lajānī||

balu pratāpu bīratā baṛāī| nāka pinākahi saṃga sidhāī||

Sortha ४

soi sūratā ki aba kahum̐ pāī| asi budhi tau bidhi muham̐ masi lāī||