Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Ayodhya Kand — अयोध्याकाण्ड

अयोध्याकाण्ड · दोहा २०६–२२३

Share

pramudita tīratharāja nivāsī| baikhānasa baṭu gṛhī udāsī|| kahahiṃ parasapara mili dasa pām̐cā| bharata saneha sīlu suci sām̐cā||

sunata rāma guna grāma suhāe| bharadvāja munibara pahiṃ āe|| daṃḍa pranāmu karata muni dekhe| mūratimaṃta bhāgya nija lekhe||

dhāi uṭhāi lāi ura līnhe| dīnhi asīsa kṛtāratha kīnhe|| āsanu dīnha nāi siru baiṭhe| cahata sakuca gṛham̐ janu bhaji paiṭhe||

muni pūm̐chaba kachu yaha baṛa socū| bole riṣi lakhi sīlu sam̐kocū|| sunahu bharata hama saba sudhi pāī| bidhi karataba para kichu na basāī||

Doha २०६

tumha galāni jiyam̐ jani karahu samujhī mātu karatūti| tāta kaikaihi dosu nahiṃ gaī girā mati dhūti|| 206||

yahau kahata bhala kahihi na koū| loku beda budha saṃmata doū|| tāta tumhāra bimala jasu gāī| pāihi lokau bedu baṛāī||

loka beda saṃmata sabu kahaī| jehi pitu dei rāju so lahaī|| rāu satyabrata tumhahi bolāī| deta rāju sukhu dharamu baṛāī||

rāma gavanu bana anaratha mūlā| jo suni sakala bisva bhai sūlā||

Sortha ३

so bhāvī basa rāni ayānī| kari kucāli aṃtahum̐ pachitānī||

taham̐um̐ tumhāra alapa aparādhū| kahai so adhama ayāna asādhū|| karatehu rāju ta tumhahi na doṣū| rāmahi hota sunata saṃtoṣū||

Doha २०७

aba ati kīnhehu bharata bhala tumhahi ucita mata ehu| sakala sumaṃgala mūla jaga raghubara carana sanehu|| 207||

Sortha १

so tumhāra dhanu jīvanu prānā| bhūribhāga ko tumhahi samānā|| yaha tamhāra ācaraju na tātā| dasaratha suana rāma priya bhrātā||

sunahu bharata raghubara mana māhīṃ| pema pātru tumha sama kou nāhīṃ|| lakhana rāma sītahi ati prītī| nisi saba tumhahi sarāhata bītī||

jānā maramu nahāta prayāgā| magana hohiṃ tumhareṃ anurāgā|| tumha para asa sanehu raghubara keṃ| sukha jīvana jaga jasa jaṛa nara keṃ||

yaha na adhika raghubīra baṛāī| pranata kuṭuṃba pāla raghurāī|| tumha tau bharata mora mata ehū| dhareṃ deha janu rāma sanehū||

Doha २०८

tumha kaham̐ bharata kalaṃka yaha hama saba kaham̐ upadesu| rāma bhagati rasa siddhi hita bhā yaha samau ganesu|| 208||

nava bidhu bimala tāta jasu torā| raghubara kiṃkara kumuda cakorā|| udita sadā am̐thaihi kabahūm̐ nā| ghaṭihi na jaga nabha dina dina dūnā||

koka tiloka prīti ati karihī| prabhu pratāpa rabi chabihi na harihī|| nisi dina sukhada sadā saba kāhū| grasihi na kaikai karatabu rāhū||

pūrana rāma supema piyūṣā| gura avamāna doṣa nahiṃ dūṣā|| rāma bhagata aba amiam̐ aghāhūm̐| kīnhehu sulabha sudhā basudhāhūm̐||

bhūpa bhagīratha surasari ānī| sumirata sakala suṃmagala khānī|| dasaratha guna gana barani na jāhīṃ| adhiku kahā jehi sama jaga nāhīṃ||

Doha २०९

jāsu saneha sakoca basa rāma pragaṭa bhae āi| je hara hiya nayanani kabahum̐ nirakhe nahīṃ aghāi|| 209||

kīrati bidhu tumha kīnha anūpā| jaham̐ basa rāma pema mṛgarūpā|| tāta galāni karahu jiyam̐ jāem̐| ḍarahu daridrahi pārasu pāem̐||

sunahu bharata hama jhūṭha na kahahīṃ| udāsīna tāpasa bana rahahīṃ|| saba sādhana kara suphala suhāvā| lakhana rāma siya darasanu pāvā||

tehi phala kara phalu darasa tumhārā| sahita payāga subhāga hamārā|| bharata dhanya tumha jasu jagu jayaū| kahi asa pema magana puni bhayaū||

suni muni bacana sabhāsada haraṣe| sādhu sarāhi sumana sura baraṣe|| dhanya dhanya dhuni gagana payāgā| suni suni bharatu magana anurāgā||

Doha २४१०

pulaka gāta hiyam̐ rāmu siya sajala saroruha naina| kari pranāmu muni maṃḍalihi bole gadagada baina|| 2410||

muni samāju aru tīratharājū| sām̐cihum̐ sapatha aghāi akājū|| ehiṃ thala jauṃ kichu kahia banāī| ehi sama adhika na agha adhamāī||

tumha sarbagya kahaum̐ satibhāū| ura aṃtarajāmī raghurāū|| mohi na mātu karataba kara socū| nahiṃ dukhu jiyam̐ jagu jānihi pocū||

nāhina ḍaru bigarihi paralokū| pitahu marana kara mohi na sokū|| sukṛta sujasa bhari bhuana suhāe| lachimana rāma sarisa suta pāe||

rāma biraham̐ taji tanu chanabhaṃgū| bhūpa soca kara kavana prasaṃgū|| rāma lakhana siya binu paga panahīṃ| kari muni beṣa phirahiṃ bana banahī||

Doha २४११

ajina basana phala asana mahi sayana ḍāsi kusa pāta| basi taru tara nita sahata hima ātapa baraṣā bāta|| 2411||

ehi dukha dāham̐ dahai dina chātī| bhūkha na bāsara nīda na rātī|| ehi kuroga kara auṣadhu nāhīṃ| sodheum̐ sakala bisva mana māhīṃ||

mātu kumata baṛhaī agha mūlā| tehiṃ hamāra hita kīnha bam̐sūlā|| kali kukāṭha kara kīnha kujaṃtrū| gāṛi avadhi paṛhi kaṭhina kumaṃtru||

mohi lagi yahu kuṭhāṭu tehiṃ ṭhāṭā| ghālesi saba jagu bārahabāṭā|| miṭai kujogu rāma phiri āem̐| basai avadha nahiṃ āna upāem̐||

bharata bacana suni muni sukhu pāī| sabahiṃ kīnha bahu bhām̐ti baṛāī|| tāta karahu jani socu biseṣī| saba dukhu miṭahi rāma paga dekhī||

Doha २१२

kari prabodha munibara kaheu atithi pemapriya hohu| kaṃda mūla phala phūla hama dehiṃ lehu kari chohu|| 212||

suni muni bacana bharata hiṃya socū| bhayau kuavasara kaṭhina sam̐kocū|| jāni garui gura girā bahorī| carana baṃdi bole kara jorī||

sira dhari āyasu karia tumhārā| parama dharama yahu nātha hamārā|| bharata bacana munibara mana bhāe| suci sevaka siṣa nikaṭa bolāe||

cāhie kīnha bharata pahunāī| kaṃda mūla phala ānahu jāī|| bhalehīṃ nātha kahi tinha sira nāe| pramudita nija nija kāja sidhāe||

munihi soca pāhuna baṛa nevatā| tasi pūjā cāhia jasa devatā|| suni ridhi sidhi animādika āī| āyasu hoi so karahiṃ gosāī||

Doha २१३

rāma biraha byākula bharatu sānuja sahita samāja| pahunāī kari harahu śrama kahā mudita munirāja|| 213||

ridhi sidhi sira dhari munibara bānī| baṛabhāgini āpuhi anumānī|| kahahiṃ parasapara sidhi samudāī| atulita atithi rāma laghu bhāī||

muni pada baṃdi karia soi ājū| hoi sukhī saba rāja samājū|| asa kahi raceu rucira gṛha nānā| jehi biloki bilakhāhiṃ bimānā||

bhoga bibhūti bhūri bhari rākhe| dekhata jinhahi amara abhilāṣe|| dāsīṃ dāsa sāju saba līnheṃ| jogavata rahahiṃ manahi manu dīnheṃ||

saba samāju saji sidhi pala māhīṃ| je sukha surapura sapanehum̐ nāhīṃ|| prathamahiṃ bāsa die saba kehī| suṃdara sukhada jathā ruci jehī||

Doha २४४

bahuri saparijana bharata kahum̐ riṣi asa āyasu dīnha| bidhi bisamaya dāyaku bibhava munibara tapabala kīnha|| 244||

muni prabhāu jaba bharata bilokā| saba laghu lage lokapati lokā|| sukha samāju nahiṃ jāi bakhānī| dekhata birati bisārahīṃ gyānī||

āsana sayana subasana bitānā| bana bāṭikā bihaga mṛga nānā|| surabhi phūla phala amia samānā| bimala jalāsaya bibidha bidhānā||

asana pāna suca amia amī se| dekhi loga sakucāta jamī se|| sura surabhī surataru sabahī keṃ| lakhi abhilāṣu suresa sacī keṃ||

ritu basaṃta baha tribidha bayārī| saba kaham̐ sulabha padāratha cārī|| straka caṃdana banitādika bhogā| dekhi haraṣa bisamaya basa logā||

Doha २१५

saṃpata cakaī bharatu caka muni āyasa khelavāra| tehi nisi āśrama piṃjarām̐ rākhe bhā bhinusāra|| 215||

kīnha nimajjanu tīratharājā| nāi munihi siru sahita samājā|| riṣi āyasu asīsa sira rākhī| kari daṃḍavata binaya bahu bhāṣī||

patha gati kusala sātha saba līnhe| cale citrakūṭahiṃ citu dīnheṃ|| rāmasakhā kara dīnheṃ lāgū| calata deha dhari janu anurāgū||

nahiṃ pada trāna sīsa nahiṃ chāyā| pemu nemu bratu dharamu amāyā|| lakhana rāma siya paṃtha kahānī| pūm̐chata sakhahi kahata mṛdu bānī||

rāma bāsa thala biṭapa bilokeṃ| ura anurāga rahata nahiṃ rokaiṃ|| daikhi dasā sura barisahiṃ phūlā| bhai mṛdu mahi magu maṃgala mūlā||

Doha २१६

kiem̐ jāhiṃ chāyā jalada sukhada bahai bara bāta| tasa magu bhayau na rāma kaham̐ jasa bhā bharatahi jāta|| 216||

jaṛa cetana maga jīva ghanere| je citae prabhu jinha prabhu here|| te saba bhae parama pada jogū| bharata darasa meṭā bhava rogū||

yaha baṛi bāta bharata kai nāhīṃ| sumirata jinahi rāmu mana māhīṃ|| bāraka rāma kahata jaga jeū| hota tarana tārana nara teū||

bharatu rāma priya puni laghu bhrātā| kasa na hoi magu maṃgaladātā|| siddha sādhu munibara asa kahahīṃ| bharatahi nirakhi haraṣu hiyam̐ lahahīṃ||

dekhi prabhāu suresahi socū| jagu bhala bhalehi poca kahum̐ pocū|| gura sana kaheu karia prabhu soī| rāmahi bharatahi bheṃṭa na hoī||

Doha २१७

rāmu sam̐kocī prema basa bharata sapema payodhi| banī bāta begarana cahati karia jatanu chalu sodhi|| 217||

bacana sunata suraguru musakāne| sahasanayana binu locana jāne|| māyāpati sevaka sana māyā| karai ta ulaṭi parai surarāyā||

taba kichu kīnha rāma rukha jānī| aba kucāli kari hoihi hānī|| sunu suresa raghunātha subhāū| nija aparādha risāhiṃ na kāū||

jo aparādhu bhagata kara karaī| rāma roṣa pāvaka so jaraī|| lokahum̐ beda bidita itihāsā| yaha mahimā jānahiṃ durabāsā||

bharata sarisa ko rāma sanehī| jagu japa rāma rāmu japa jehī||

Doha २१८

manahum̐ na ānia amarapati raghubara bhagata akāju| ajasu loka paraloka dukha dina dina soka samāju|| 218||

sunu suresa upadesu hamārā| rāmahi sevaku parama piārā|| mānata sukhu sevaka sevakāī| sevaka baira bairu adhikāī||

jadyapi sama nahiṃ rāga na roṣū| gahahiṃ na pāpa pūnu guna doṣū|| karama pradhāna bisva kari rākhā| jo jasa karai so tasa phalu cākhā||

tadapi karahiṃ sama biṣama bihārā| bhagata abhagata hṛdaya anusārā|| aguna alepa amāna ekarasa| rāmu saguna bhae bhagata pema basa||

rāma sadā sevaka ruci rākhī| beda purāna sādhu sura sākhī|| asa jiyam̐ jāni tajahu kuṭilāī| karahu bharata pada prīti suhāī||

Doha २१९

rāma bhagata parahita nirata para dukha dukhī dayāla| bhagata siromani bharata teṃ jani ḍarapahu surapāla|| 219||

satyasaṃdha prabhu sura hitakārī| bharata rāma āyasa anusārī|| svāratha bibasa bikala tumha hohū| bharata dosu nahiṃ rāura mohū||

suni surabara suragura bara bānī| bhā pramodu mana miṭī galānī|| baraṣi prasūna haraṣi surarāū| lage sarāhana bharata subhāū||

ehi bidhi bharata cale maga jāhīṃ| dasā dekhi muni siddha sihāhīṃ|| jabahiṃ rāmu kahi lehiṃ usāsā| umagata pemu manaham̐ cahu pāsā||

dravahiṃ bacana suni kulisa paṣānā| purajana pemu na jāi bakhānā|| bīca bāsa kari jamunahiṃ āe| nirakhi nīru locana jala chāe||

Doha २२०

raghubara barana biloki bara bāri sameta samāja| hota magana bāridhi biraha caṛhe bibeka jahāja|| 220||

jamuna tīra tehi dina kari bāsū| bhayau samaya sama sabahi supāsū|| rātahiṃ ghāṭa ghāṭa kī taranī| āīṃ aganita jāhiṃ na baranī||

prāta pāra bhae ekahi kheṃvām̐| toṣe rāmasakhā kī sevām̐|| cale nahāi nadihi sira nāī| sātha niṣādanātha dou bhāī||

āgeṃ munibara bāhana ācheṃ| rājasamāja jāi sabu pācheṃ|| tehiṃ pācheṃ dou baṃdhu payādeṃ| bhūṣana basana beṣa suṭhi sādeṃ||

sevaka suhrada sacivasuta sāthā| sumirata lakhanu sīya raghunāthā|| jaham̐ jaham̐ rāma bāsa biśrāmā| taham̐ taham̐ karahiṃ saprema pranāmā||

Doha २२१

magabāsī nara nāri suni dhāma kāma taji dhāi| dekhi sarūpa saneha saba mudita janama phalu pāi|| 221||

kahahiṃ sapema eka eka pāhīṃ| rāmu lakhanu sakhi hohiṃ ki nāhīṃ|| baya bapu barana rūpa soi ālī| sīlu sanehu sarisa sama cālī||

beṣu na so sakhi sīya na saṃgā| āgeṃ anī calī caturaṃgā|| nahiṃ prasanna mukha mānasa khedā| sakhi saṃdehu hoi ehiṃ bhedā||

tāsu taraka tiyagana mana mānī| kahahiṃ sakala tehi sama na sayānī|| tehi sarāhi bānī phuri pūjī| bolī madhura bacana tiya dūjī||

kahi sapema saba kathāprasaṃgū| jehi bidhi rāma rāja rasa bhaṃgū|| bharatahi bahuri sarāhana lāgī| sīla saneha subhāya subhāgī||

Doha २२२

calata payādeṃ khāta phala pitā dīnha taji rāju| jāta manāvana raghubarahi bharata sarisa ko āju|| 222||

bhāyapa bhagati bharata ācaranū| kahata sunata dukha dūṣana haranū|| jo kachu kahaba thora sakhi soī| rāma baṃdhu asa kāhe na hoī||

hama saba sānuja bharatahi dekheṃ| bhainha dhanya jubatī jana lekheṃ|| suni guna dekhi dasā pachitāhīṃ| kaikai janani jogu sutu nāhīṃ||

kou kaha dūṣanu rānihi nāhina| bidhi sabu kīnha hamahi jo dāhina|| kaham̐ hama loka beda bidhi hīnī| laghu tiya kula karatūti malīnī||

basahiṃ kudesa kugām̐va kubāmā| kaham̐ yaha darasu punya parināmā|| asa anaṃdu aciriju prati grāmā| janu marubhūmi kalapataru jāmā||

Doha २२३

bharata darasu dekhata khuleu maga loganha kara bhāgu| janu siṃghalabāsinha bhayau bidhi basa sulabha prayāgu|| 223||