Skip to content
Ved Path The Path of Vedic Wisdom

Aranya Kand — अरण्यकाण्ड

अरण्यकाण्ड · दोहा १–३

Share
Shloka १

mūlaṃ dharmatarorvivekajaladheḥ pūrṇendumānandadaṃ vairāgyāmbujabhāskaraṃ hyaghaghanadhvāntāpahaṃ tāpaham| mohāmbhodharapūgapāṭanavidhau svaḥsambhavaṃ śaṅkaraṃ vande brahmakulaṃ kalaṅkaśamanaṃ śrīrāmabhūpapriyam|| 1||

Shloka २

sāndrānandapayodasaubhagatanuṃ pītāmbaraṃ sundaraṃ pāṇau bāṇaśarāsanaṃ kaṭilasattūṇīrabhāraṃ varam| rājīvāyatalocanaṃ dhṛtajaṭājūṭena saṃśobhitaṃ sītālakṣmaṇasaṃyutaṃ pathigataṃ rāmābhirāmaṃ bhaje|| 2||

Sortha

umā rāma guna gūṛha paṃḍita muni pāvahiṃ birati| pāvahiṃ moha bimūṛha je hari bimukha na dharma rati||

pura nara bharata prīti maiṃ gāī| mati anurūpa anūpa suhāī|| aba prabhu carita sunahu ati pāvana| karata je bana sura nara muni bhāvana||

eka bāra cuni kusuma suhāe| nija kara bhūṣana rāma banāe|| sītahi pahirāe prabhu sādara| baiṭhe phaṭika silā para suṃdara||

surapati suta dhari bāyasa beṣā| saṭha cāhata raghupati bala dekhā|| jimi pipīlikā sāgara thāhā| mahā maṃdamati pāvana cāhā||

sītā carana cauṃca hati bhāgā| mūṛha maṃdamati kārana kāgā|| calā rudhira raghunāyaka jānā| sīṃka dhanuṣa sāyaka saṃdhānā||

Doha १

ati kṛpāla raghunāyaka sadā dīna para neha| tā sana āi kīnha chalu mūrakha avaguna geha|| 1||

prerita maṃtra brahmasara dhāvā| calā bhāji bāyasa bhaya pāvā|| dhari nija rupa gayau pitu pāhīṃ| rāma bimukha rākhā tehi nāhīṃ||

bhā nirāsa upajī mana trāsā| jathā cakra bhaya riṣi durbāsā|| brahmadhāma sivapura saba lokā| phirā śramita byākula bhaya sokā||

kāhūm̐ baiṭhana kahā na ohī| rākhi ko sakai rāma kara drohī|| mātu mṛtyu pitu samana samānā| sudhā hoi biṣa sunu harijānā||

mitra karai sata ripu kai karanī| tā kaham̐ bibudhanadī baitaranī|| saba jagu tāhi analahu te tātā| jo raghubīra bimukha sunu bhrātā||

nārada dekhā bikala jayaṃtā| lāgi dayā komala cita saṃtā|| paṭhavā turata rāma pahiṃ tāhī| kahesi pukāri pranata hita pāhī||

ātura sabhaya gahesi pada jāī| trāhi trāhi dayāla raghurāī|| atulita bala atulita prabhutāī| maiṃ matimaṃda jāni nahiṃ pāī||

nija kṛta karma janita phala pāyaum̐| aba prabhu pāhi sarana taki āyaum̐|| suni kṛpāla ati ārata bānī| ekanayana kari tajā bhavānī||

Sortha २

kīnha moha basa droha jadyapi tehi kara badha ucita| prabhu chāṛeu kari choha ko kṛpāla raghubīra sama|| 2||

raghupati citrakūṭa basi nānā| carita kie śruti sudhā samānā|| bahuri rāma asa mana anumānā| hoihi bhīra sabahiṃ mohi jānā||

sakala muninha sana bidā karāī| sītā sahita cale dvau bhāī|| atri ke āśrama jaba prabhu gayaū| sunata mahāmuni haraṣita bhayaū||

pulakita gāta atri uṭhi dhāe| dekhi rāmu ātura cali āe|| karata daṃḍavata muni ura lāe| prema bāri dvau jana anhavāe||

dekhi rāma chabi nayana juṛāne| sādara nija āśrama taba āne|| kari pūjā kahi bacana suhāe| die mūla phala prabhu mana bhāe||

Sortha ३

prabhu āsana āsīna bhari locana sobhā nirakhi| munibara parama prabīna jori pāni astuti karata|| 3||

Chhand १

namāmi bhakta vatsalaṃ| kṛpālu śīla komalaṃ| bhajāmi te padāṃbujaṃ| akāmināṃ svadhāmadaṃ|| 1||

Doha २

nikāma śyāma suṃdaraṃ| bhavāmbunātha maṃdaraṃ| praphulla kaṃja locanaṃ| madādi doṣa mocanaṃ|| 2||

Doha ३

pralaṃba bāhu vikramaṃ| prabho'prameya vaibhavaṃ| niṣaṃga cāpa sāyakaṃ| dharaṃ triloka nāyakaṃ|| 3||

Doha ४

dineśa vaṃśa maṃḍanaṃ| maheśa cāpa khaṃḍanaṃ| munīṃdra saṃta raṃjanaṃ| surāri vṛṃda bhaṃjanaṃ|| 4||

Doha ५

manoja vairi vaṃditaṃ| ajādi deva sevitaṃ| viśuddha bodha vigrahaṃ| samasta dūṣaṇāpahaṃ|| 5||

Doha ६

namāmi iṃdirā patiṃ| sukhākaraṃ satāṃ gatiṃ| bhaje saśakti sānujaṃ| śacī patiṃ priyānujaṃ|| 6||

Doha ७

tvadaṃghri mūla ye narāḥ| bhajaṃti hīna matsarā| pataṃti no bhavārṇave| vitarka vīci saṃkule|| 7||

Doha ८

vivikta vāsinaḥ sadā| bhajaṃti muktaye mudā| nirasya iṃdriyādikaṃ| prayāṃti te gatiṃ svakaṃ|| 8||

Doha ९

tamekamabhdutaṃ prabhuṃ| nirīhamīśvaraṃ vibhuṃ| jagadūrūṃ ca śāścataṃ| turīyameva kevalaṃ|| 9||

Doha १०

bhajāmi bhāva vallabhaṃ| kuyogināṃ sudurlabhaṃ| svabhakta kalpa pādapaṃ| samaṃ susevyamanvahaṃ|| 10||

Doha ११

anūpa rūpa bhūpatiṃ| nato'hamurvijā patiṃ| prasīda me namāmi te| padābja bhakti dehi me|| 11||

Doha १२

paṭhaṃti ye stavaṃ idaṃ| narādareṇa te padaṃ| vrajaṃti nātra saṃśayaṃ| tvadīya bhakti saṃyutā|| 12||

Doha ४

binatī kari muni nāi siru kaha kara jori bahori| carana saroruha nātha jani kabadahuूm̐ tajai mati mori|| 4||

anusuiyā ke pada gahi sītā| milī bahori susīla binītā|| riṣipatinī mana sukha adhikāī| āsiṣa dei nikaṭa baiṭhāī||

dibya basana bhūṣana pahirāe| je nita nūtana amala suhāe|| kaha riṣibadhū sarasa mṛdu bānī| nāridharma kachu byāja bakhānī||

mātu pitā bhrātā hitakārī| mitaprada saba sunu rājakumārī|| amita dāni bhartā bayadehī| adhama so nāri jo seva na tehī||

dhīraja dharma mitra aru nārī| āpada kāla parikhiahiṃ cārī|| bṛddha rogabasa jaṛa dhanahīnā| adhaṃ badhira krodhī ati dīnā||

aisehu pati kara kiem̐ apamānā| nāri pāva jamapura dukha nānā|| ekai dharma eka brata nemā| kāyam̐ bacana mana pati pada premā||

jaga pati bratā cāri bidhi ahahiṃ| beda purāna saṃta saba kahahiṃ|| uttama ke asa basa mana māhīṃ| sapanehum̐ āna puruṣa jaga nāhīṃ||

madhyama parapati dekhai kaiseṃ| bhrātā pitā putra nija jaiṃseṃ|| dharma bicāri samujhi kula rahaī| so nikiṣṭa triya śruti asa kahaī||

binu avasara bhaya teṃ raha joī| jānehu adhama nāri jaga soī|| pati baṃcaka parapati rati karaī| raurava naraka kalpa sata paraī||

chana sukha lāgi janama sata koṭi| dukha na samujha tehi sama ko khoṭī|| binu śrama nāri parama gati lahaī| patibrata dharma chāṛi chala gahaī||

pati pratikula janama jaham̐ jāī| bidhavā hoī pāī tarunāī||

Sortha ५(क)

sahaja apāvani nāri pati sevata subha gati lahai| jasu gāvata śruti cāri ajahu tulasikā harihi priya|| 5 ( ka )||

sunu sītā tava nāma sumira nāri patibrata karahi| tohi prānapriya rāma kahium̐ kathā saṃsāra hita|| 5 ( kha )||

suni jānakīṃ parama sukhu pāvā| sādara tāsu carana siru nāvā|| taba muni sana kaha kṛpānidhānā| āyasu hoi jāum̐ bana ānā||

saṃtata mo para kṛpā karehū| sevaka jāni tajehu jani nehū|| dharma dhuraṃdhara prabhu kai bānī| suni saprema bole muni gyānī||

jāsu kṛpā aja siva sanakādī| cahata sakala paramāratha bādī|| te tumha rāma akāma piāre| dīna baṃdhu mṛdu bacana ucāre||

aba jānī maiṃ śrī caturāī| bhajī tumhahi saba deva bihāī|| jehi samāna atisaya nahiṃ koī| tā kara sīla kasa na asa hoī||

kehi bidhi kahauṃ jāhu aba svāmī| kahahu nātha tumha aṃtarajāmī|| asa kahi prabhu biloki muni dhīrā| locana jala baha pulaka sarīrā||

Chhand

tana pulaka nirbhara prema purana nayana mukha paṃkaja die| mana gyāna guna gotīta prabhu maiṃ dīkha japa tapa kā kie|| japa joga dharma samūha teṃ nara bhagati anupama pāvaī| radhubīra carita punīta nisi dina dāsa tulasī gāvaī||

Doha ६(क)

kalimala samana damana mana rāma sujasa sukhamūla| sādara sunahi je tinha para rāma rahahiṃ anukūla|| 6 ( ka )||

Sortha ६(ख)

kaṭhina kāla mala kosa dharma na gyāna na joga japa| parihari sakala bharosa rāmahi bhajahiṃ te catura nara|| 6 ( kha )||

muni pada kamala nāi kari sīsā| cale banahi sura nara muni īsā|| āge rāma anuja puni pācheṃ| muni bara beṣa bane ati kācheṃ||

umaya bīca śrī sohai kaisī| brahma jīva bica māyā jaisī|| saritā bana giri avaghaṭa ghāṭā| pati pahicānī dehiṃ bara bāṭā||

jaham̐ jaham̐ jāhi deva raghurāyā| karahiṃ medha taham̐ taham̐ nabha chāyā|| milā asura birādha maga jātā| āvatahīṃ raghuvīra nipātā||

turatahiṃ rucira rūpa tehiṃ pāvā| dekhi dukhī nija dhāma paṭhāvā|| puni āe jaham̐ muni sarabhaṃgā| suṃdara anuja jānakī saṃgā||

Doha ७

dekhī rāma mukha paṃkaja munibara locana bhṛṃga| sādara pāna karata ati dhanya janma sarabhaṃga|| 7||

kaha muni sunu raghubīra kṛpālā| saṃkara mānasa rājamarālā|| jāta raheum̐ biraṃci ke dhāmā| suneum̐ śravana bana aihahiṃ rāmā||

citavata paṃtha raheum̐ dina rātī| aba prabhu dekhi juṛānī chātī|| nātha sakala sādhana maiṃ hīnā| kīnhī kṛpā jāni jana dīnā||

Sortha ३

so kachu deva na mohi nihorā| nija pana rākheu jana mana corā|| taba lagi rahahu dīna hita lāgī| jaba lagi milauṃ tumhahi tanu tyāgī||