Pratyangira Kavacham

Text

View

प्रस्तावना 5

देव्युवाच । भगवन् सर्वधर्मज्ञ सर्वशास्त्रार्थपारग । देव्याः प्रत्यङ्गिरायाश्च कवचं यत्प्रकाशितम् ॥ १॥

devyuvāca | bhagavan sarvadharmajña sarvaśāstrārthapāraga | devyāḥ pratyaṅgirāyāśca kavacaṃ yatprakāśitam || 1||

सर्वार्थसाधनं नाम कथयस्व मयि प्रभो । भैरव उवाच । श‍ृणु देवि प्रवक्ष्यामि कवचं परमाद्भुतम् ॥ २॥

sarvārthasādhanaṃ nāma kathayasva mayi prabho | bhairava uvāca | śaृṇu devi pravakṣyāmi kavacaṃ paramādbhutam || 2||

सर्वार्थसाधनं नाम त्रैलोक्ये चाऽतिदुर्लभम् । सर्वसिद्धिमयं देवि सर्वैश्वर्यप्रदायकम् ॥ ३॥

sarvārthasādhanaṃ nāma trailokye cā'tidurlabham | sarvasiddhimayaṃ devi sarvaiśvaryapradāyakam || 3||

पठनाच्छ्र्वणान्मर्त्यस्त्रैलोक्यैश्वर्यभाग्भवेत् । सर्वार्थसाधकस्याऽस्य कवचस्य ऋषिः शिवः ॥ ४॥

paṭhanācchrvaṇānmartyastrailokyaiśvaryabhāgbhavet | sarvārthasādhakasyā'sya kavacasya ṛṣiḥ śivaḥ || 4||

छन्दो विराट् पराशक्तिर्जगद्धात्री च देवता । धर्माऽर्थकाममोक्षेषु विनियोगः प्रकीर्तितः ॥ ५॥

chando virāṭ parāśaktirjagaddhātrī ca devatā | dharmā'rthakāmamokṣeṣu viniyogaḥ prakīrtitaḥ || 5||

विनियोग 1

विनियोगः- ॐ श्रीसर्वार्थसाधककवचस्य शिव ऋषिः । विराट् छन्दः । श्रीमत्प्रत्यङ्गिरा देवता । ऐं बीजम् । ह्रीं शक्तिः । श्रीं कीलकं श्रीसदाशिवदेवता प्रीत्यर्थे पाठे विनियोगः ॥

viniyogaḥ- oṃ śrīsarvārthasādhakakavacasya śiva ṛṣiḥ | virāṭ chandaḥ | śrīmatpratyaṅgirā devatā | aiṃ bījam | hrīṃ śaktiḥ | śrīṃ kīlakaṃ śrīsadāśivadevatā prītyarthe pāṭhe viniyogaḥ ||

Meaning

Viniyoga — for this Shri Sarvartha-sadhaka Kavacha the seer (rishi) is Shiva, the metre (chandas) is Virat, and the deity is the venerable Pratyangira; ‘aiṃ’ is the seed (bija), ‘hrīṃ’ the power (shakti), and ‘śrīṃ’ the pin (keelaka). This application is made in the recitation for the pleasure of the deity Sri Sadashiva. (‘aiṃ’, ‘hrīṃ’ and ‘śrīṃ’ are pure seed-syllables and carry no literal meaning.)

अङ्गन्यास 5

ॐ प्रणवं मे शिरः पातु वाग्भवं च ललाटकम् । ह्रीं पातु दक्षनेत्रं मे लक्ष्मीर्वाम सुरेश्वरी ॥ १॥

oṃ praṇavaṃ me śiraḥ pātu vāgbhavaṃ ca lalāṭakam | hrīṃ pātu dakṣanetraṃ me lakṣmīrvāma sureśvarī || 1||

प्रत्यङ्गिरा दक्षकर्ण वामे कामेश्वरी तथा । लक्ष्मीः प्राणं सदा पातु वदनं पातु केशवः ॥ २॥

pratyaṅgirā dakṣakarṇa vāme kāmeśvarī tathā | lakṣmīḥ prāṇaṃ sadā pātu vadanaṃ pātu keśavaḥ || 2||

गौरी तु रसनां पातु कण्ठं पातु महेश्वरः । स्कन्धदेशं रतिः पातु भुजौ तु मकरध्वजः ॥ ३॥

gaurī tu rasanāṃ pātu kaṇṭhaṃ pātu maheśvaraḥ | skandhadeśaṃ ratiḥ pātu bhujau tu makaradhvajaḥ || 3||

शङ्खनिधिः करौ पातु वक्षः पद्मनिधिस्तथा । ब्राह्मी मध्यं सदा पातु नाभिं पातु महेश्वरी ॥ ४॥

śaṅkhanidhiḥ karau pātu vakṣaḥ padmanidhistathā | brāhmī madhyaṃ sadā pātu nābhiṃ pātu maheśvarī || 4||

कौमारी पृष्ठदेशं तु गुह्यं रक्षतु वैष्णवी । वाराही च कटिम्पातु चैन्द्री पातु पदद्वयम् ॥ ५॥

kaumārī pṛṣṭhadeśaṃ tu guhyaṃ rakṣatu vaiṣṇavī | vārāhī ca kaṭimpātu caindrī pātu padadvayam || 5||

दिग्बन्ध 5

भार्यां रक्षतु चामुण्डा लक्ष्मी रक्षतु पुत्रकान् । इन्द्रः पूर्वे सदा पातु आग्नेय्यां अग्निदेवता ॥ ६॥

bhāryāṃ rakṣatu cāmuṇḍā lakṣmī rakṣatu putrakān | indraḥ pūrve sadā pātu āgneyyāṃ agnidevatā || 6||

याम्ये यमः सदा पातु नैरृत्यां निरृतिस्तथा । पश्चिमे वरुणः पातु वायव्यां वायुदेवता ॥ ७॥

yāmye yamaḥ sadā pātu nairṛtyāṃ nirṛtistathā | paścime varuṇaḥ pātu vāyavyāṃ vāyudevatā || 7||

सौम्यां सोमः सदा पातु चैशान्यामीश्वरो विभुः । ऊर्ध्वं प्रजापतिः पातु ह्यधश्चाऽनन्तदेवता ॥ ८॥

saumyāṃ somaḥ sadā pātu caiśānyāmīśvaro vibhuḥ | ūrdhvaṃ prajāpatiḥ pātu hyadhaścā'nantadevatā || 8||

राजद्वारे श्मशाने तु अरण्ये प्रान्तरे तथा । जले स्थले चाऽन्तरिक्षे शत्रूणां निग्रहे तथा ॥ ९॥

rājadvāre śmaśāne tu araṇye prāntare tathā | jale sthale cā'ntarikṣe śatrūṇāṃ nigrahe tathā || 9||

एताभिः सहिता देवी चतुर्बीजा महेश्वरी । प्रत्यङ्गिरा महाशक्तिः सर्वत्र मां सदाऽवतु ॥ १०॥

etābhiḥ sahitā devī caturbījā maheśvarī | pratyaṅgirā mahāśaktiḥ sarvatra māṃ sadā'vatu || 10||

फलश्रुति 7

फलश्रुतिः । इति ते कथितं देवि सारात्सारं परात्परम् । सर्वार्थसाधनं नाम कवचं परमाद्भुतम् ॥ १॥

phalaśrutiḥ | iti te kathitaṃ devi sārātsāraṃ parātparam | sarvārthasādhanaṃ nāma kavacaṃ paramādbhutam || 1||

अस्याऽपि पठनात्सद्यः कुबेरोऽपि धनेश्वरः । इन्द्राद्याः सकला देवाः धारणात्पठनाद्यतः ॥ २॥

asyā'pi paṭhanātsadyaḥ kubero'pi dhaneśvaraḥ | indrādyāḥ sakalā devāḥ dhāraṇātpaṭhanādyataḥ || 2||

सर्वसिद्धीश्वरो सन्तः सर्वैश्वर्यमवाप्नुयुः । प्रीतिमन्येऽन्यतः कृत्वा कमला निश्चला गृहे ॥ ३॥

sarvasiddhīśvaro santaḥ sarvaiśvaryamavāpnuyuḥ | prītimanye'nyataḥ kṛtvā kamalā niścalā gṛhe || 3||

वाणी च निवसेद्वक्त्रे सत्यं सत्यं न संशयः । यो धारयति पुण्यात्मा सर्वार्थसाधनाभिधम् ॥ ४॥

vāṇī ca nivasedvaktre satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ | yo dhārayati puṇyātmā sarvārthasādhanābhidham || 4||

कवचं परमं पुण्यं सोऽपि पुण्यवतां वरः । सर्वैश्वर्ययुतो भूत्वा त्रैलोक्यविजयी भवेत् ॥ ५॥

kavacaṃ paramaṃ puṇyaṃ so'pi puṇyavatāṃ varaḥ | sarvaiśvaryayuto bhūtvā trailokyavijayī bhavet || 5||

पुरुषो दक्षिणे बाहौ नारी वामभुजे तथा । बहुपुत्रवती भूयाद्वन्ध्याऽपि लभते सुतम् ॥ ६॥

puruṣo dakṣiṇe bāhau nārī vāmabhuje tathā | bahuputravatī bhūyādvandhyā'pi labhate sutam || 6||

ब्रह्मास्त्रादीनि शस्त्राणि नैव कृन्तन्ति तत्तनुम् । एतत्कवचमज्ञात्वा यो जपेत्परमेश्वरीम् ॥ ७॥ दारिद्र्यं परमं प्राप्य सोऽचिरान्मृत्युमाप्नुयात् ॥

brahmāstrādīni śastrāṇi naiva kṛntanti tattanum | etatkavacamajñātvā yo japetparameśvarīm || 7|| dāridryaṃ paramaṃ prāpya so'cirānmṛtyumāpnuyāt ||

समापन 1

श्री रुद्रयामल तन्त्रे पञ्चाङ्गखण्डे प्रत्यङ्गिरायाः सर्वार्थसाधनं नामकं कवचं परिपूर्णम् ॥

śrī rudrayāmala tantre pañcāṅgakhaṇḍe pratyaṅgirāyāḥ sarvārthasādhanaṃ nāmakaṃ kavacaṃ paripūrṇam ||

प्रस्तावना

devyuvāca | bhagavan sarvadharmajña sarvaśāstrārthapāraga | devyāḥ pratyaṅgirāyāśca kavacaṃ yatprakāśitam || 1||

प्रस्तावना

sarvārthasādhanaṃ nāma kathayasva mayi prabho | bhairava uvāca | śaृṇu devi pravakṣyāmi kavacaṃ paramādbhutam || 2||

प्रस्तावना

sarvārthasādhanaṃ nāma trailokye cā'tidurlabham | sarvasiddhimayaṃ devi sarvaiśvaryapradāyakam || 3||

प्रस्तावना

paṭhanācchrvaṇānmartyastrailokyaiśvaryabhāgbhavet | sarvārthasādhakasyā'sya kavacasya ṛṣiḥ śivaḥ || 4||

प्रस्तावना

chando virāṭ parāśaktirjagaddhātrī ca devatā | dharmā'rthakāmamokṣeṣu viniyogaḥ prakīrtitaḥ || 5||

विनियोग

Meaning

अङ्गन्यास

oṃ praṇavaṃ me śiraḥ pātu vāgbhavaṃ ca lalāṭakam | hrīṃ pātu dakṣanetraṃ me lakṣmīrvāma sureśvarī || 1||

अङ्गन्यास

pratyaṅgirā dakṣakarṇa vāme kāmeśvarī tathā | lakṣmīḥ prāṇaṃ sadā pātu vadanaṃ pātu keśavaḥ || 2||

अङ्गन्यास

gaurī tu rasanāṃ pātu kaṇṭhaṃ pātu maheśvaraḥ | skandhadeśaṃ ratiḥ pātu bhujau tu makaradhvajaḥ || 3||

अङ्गन्यास

śaṅkhanidhiḥ karau pātu vakṣaḥ padmanidhistathā | brāhmī madhyaṃ sadā pātu nābhiṃ pātu maheśvarī || 4||

अङ्गन्यास

kaumārī pṛṣṭhadeśaṃ tu guhyaṃ rakṣatu vaiṣṇavī | vārāhī ca kaṭimpātu caindrī pātu padadvayam || 5||

दिग्बन्ध

bhāryāṃ rakṣatu cāmuṇḍā lakṣmī rakṣatu putrakān | indraḥ pūrve sadā pātu āgneyyāṃ agnidevatā || 6||

दिग्बन्ध

yāmye yamaḥ sadā pātu nairṛtyāṃ nirṛtistathā | paścime varuṇaḥ pātu vāyavyāṃ vāyudevatā || 7||

दिग्बन्ध

saumyāṃ somaḥ sadā pātu caiśānyāmīśvaro vibhuḥ | ūrdhvaṃ prajāpatiḥ pātu hyadhaścā'nantadevatā || 8||

दिग्बन्ध

rājadvāre śmaśāne tu araṇye prāntare tathā | jale sthale cā'ntarikṣe śatrūṇāṃ nigrahe tathā || 9||

दिग्बन्ध

etābhiḥ sahitā devī caturbījā maheśvarī | pratyaṅgirā mahāśaktiḥ sarvatra māṃ sadā'vatu || 10||

फलश्रुति

phalaśrutiḥ | iti te kathitaṃ devi sārātsāraṃ parātparam | sarvārthasādhanaṃ nāma kavacaṃ paramādbhutam || 1||

फलश्रुति

asyā'pi paṭhanātsadyaḥ kubero'pi dhaneśvaraḥ | indrādyāḥ sakalā devāḥ dhāraṇātpaṭhanādyataḥ || 2||

फलश्रुति

sarvasiddhīśvaro santaḥ sarvaiśvaryamavāpnuyuḥ | prītimanye'nyataḥ kṛtvā kamalā niścalā gṛhe || 3||

फलश्रुति

vāṇī ca nivasedvaktre satyaṃ satyaṃ na saṃśayaḥ | yo dhārayati puṇyātmā sarvārthasādhanābhidham || 4||

फलश्रुति

kavacaṃ paramaṃ puṇyaṃ so'pi puṇyavatāṃ varaḥ | sarvaiśvaryayuto bhūtvā trailokyavijayī bhavet || 5||

फलश्रुति

puruṣo dakṣiṇe bāhau nārī vāmabhuje tathā | bahuputravatī bhūyādvandhyā'pi labhate sutam || 6||

फलश्रुति

brahmāstrādīni śastrāṇi naiva kṛntanti tattanum | etatkavacamajñātvā yo japetparameśvarīm || 7|| dāridryaṃ paramaṃ prāpya so'cirānmṛtyumāpnuyāt ||

समापन

śrī rudrayāmala tantre pañcāṅgakhaṇḍe pratyaṅgirāyāḥ sarvārthasādhanaṃ nāmakaṃ kavacaṃ paripūrṇam ||

Introduction

Recorded in the Panchanga section of the Rudrayamala Tantra, this tantric Shri Pratyangira Sarvartha Sadhaka Kavacham is a closely-guarded protective armour from the worship of Pratyangira (Atharvana-Bhadrakali). Framed as a dialogue between Shiva-Bhairava and the Goddess, it assigns the seeds ‘aiṃ’, ‘hrīṃ’, ‘śrīṃ’ and the Shaktis — Pratyangira, Kameshwari, Lakshmi, Gauri, Brahmi, Vaishnavi, Varahi and others — to guard each limb of the body, and stations Indra and the other guardians of the quarters across all ten directions.

The Sanskrit text below is reproduced verbatim from a canonical source; the meanings are explanatory. Pure seed-syllables (bija-mantras) carry no literal translation. Scholarly-religious review is welcome.

Sources 2

Sanskrit Documents — श्रीप्रत्यङ्गिरासर्वार्थसाधककवचम् — pratyangirAkavacham (sarvArthasAdhaka), proofread ITRANS
संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; बीजमन्त्रों का शब्दशः अनुवाद सम्भव नहीं, अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।
Manblunder — Sri Prathyangira Devi Sarvartha Kavacham (English commentary) — verse-by-verse body-part and directional protection mapping, explanatory meaning

Meanings are compiled and edited by the Ved Path team, and are being progressively reviewed for accuracy.