तुकाराम गाथा — अभंग 3601–3900

शेअर करा

पढीयंतें मागा पांडुरंगापाशीं । मज दुर्बळासी काय पीडा ॥1॥ या चि साटीं दुराविला संवसार । वाढे हे अपार माया तृष्णा ॥ध्रु.॥ कांहीं करितां कोठें नव्हें समाधान । विचारितां पुण्य तें चि पाप ॥2॥ तुका ह्मणे आतां निश्चळ चि भलें । तुज आठविलें पांडुरंगा ॥3॥

paḍhīyaṃteṃ māgā pāṃḍuraṃgāpāśīṃ | maja durbaḷāsī kāya pīḍā ||1|| yā ci sāṭīṃ durāvilā saṃvasāra | vāḍhe he apāra māyā tṛṣṇā ||dhru.|| kāṃhīṃ karitāṃ koṭheṃ navheṃ samādhāna | vicāritāṃ puṇya teṃ ci pāpa ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ niścaḷa ci bhaleṃ | tuja āṭhavileṃ pāṃḍuraṃgā ||3||

नव्हे मी शाहाणा । तरी ह्मणा नारायणा ॥1॥ तुह्मां बोलवाया कांहीं । ये च भरलोंसे वाहीं ॥ध्रु.॥ आणावेति रूपा । कोपलेती तरी कोपा ॥2॥ कळोनि आवडी । तुका ह्मणे जाते घडी॥3॥

navhe mī śāhāṇā | tarī hmaṇā nārāyaṇā ||1|| tuhmāṃ bolavāyā kāṃhīṃ | ye ca bharaloṃse vāhīṃ ||dhru.|| āṇāveti rūpā | kopaletī tarī kopā ||2|| kaḷoni āvaḍī | tukā hmaṇe jāte ghaḍī||3||

आह्मी भाविकें हे काय जाणों खोडी । आइकोनि प्रौढी विनविलें ॥1॥ नाहीं ऐसें येथें जालेती असतां । वाढविली चिंता अधिक सोसें ॥ध्रु.॥ न कळे चि आधीं करितां विचार । न धरितां धीर आहाचता ॥2॥ तुका ह्मणे आतां वचनें वचन । वाढले तिक्षीण बुिद्ध जाली ॥3॥

āhmī bhāvikeṃ he kāya jāṇoṃ khoḍī | āikoni prauḍhī vinavileṃ ||1|| nāhīṃ aiseṃ yetheṃ jāletī asatāṃ | vāḍhavilī ciṃtā adhika soseṃ ||dhru.|| na kaḷe ci ādhīṃ karitāṃ vicāra | na dharitāṃ dhīra āhācatā ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ vacaneṃ vacana | vāḍhale tikṣīṇa buिddha jālī ||3||

काय त्या दिवस उचिताचा आला । मागील जो केला श्रम होता ॥1॥ ठेवियेला पूर्ण करूनि संकेत । तयापाशीं चित्त लागलें से ॥ध्रु.॥ जाणसी गे माते लेंकराचें लाड । नये पडों आड निष्ठ‍ता ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मीं करावें वचन । तुह्मांसी जतन करणें तें ॥3॥

kāya tyā divasa ucitācā ālā | māgīla jo kelā śrama hotā ||1|| ṭheviyelā pūrṇa karūni saṃketa | tayāpāśīṃ citta lāgaleṃ se ||dhru.|| jāṇasī ge māte leṃkarāceṃ lāḍa | naye paḍoṃ āḍa niṣṭhatā ||2|| tukā hmaṇe āhmīṃ karāveṃ vacana | tuhmāṃsī jatana karaṇeṃ teṃ ||3||

मागील विसर होइऩल सकळ । केली तळमळ दुःखाची ते ॥1॥ दोहींचें अहिक्य घालीं गडसंदीं । िस्थरावेल बुिद्ध पायांपाशीं॥ध्रु.॥ अहाच या केलों देहपरिचारें । तुमचें तें खरें वाटों नये ॥2॥ तुका ह्मणे व्हावें लवकरी उदार । मी आहें सादर प्रतिग्रहासी ॥3॥

māgīla visara hoiऩla sakaḷa | kelī taḷamaḷa duḥkhācī te ||1|| dohīṃceṃ ahikya ghālīṃ gaḍasaṃdīṃ | िstharāvela buिddha pāyāṃpāśīṃ||dhru.|| ahāca yā keloṃ dehaparicāreṃ | tumaceṃ teṃ khareṃ vāṭoṃ naye ||2|| tukā hmaṇe vhāveṃ lavakarī udāra | mī āheṃ sādara pratigrahāsī ||3||

वाढवावा पुढें आणीक प्रकार । एक चि तें फार रुचि नेदी ॥1॥ निंच नवें लेणें देह हा पवाडा । पालट रोकडा वरावरी ॥ध्रु.॥ दिसे शोभिवंत सेवेनें सेवक । स्वामीची ते लोकत्रयीं कीतिऩ ॥2॥ तुका ह्मणे आजी पाववा संतोष । करुनि कीतिऩघोष नाचइऩन ॥3॥

vāḍhavāvā puḍheṃ āṇīka prakāra | eka ci teṃ phāra ruci nedī ||1|| niṃca naveṃ leṇeṃ deha hā pavāḍā | pālaṭa rokaḍā varāvarī ||dhru.|| dise śobhivaṃta seveneṃ sevaka | svāmīcī te lokatrayīṃ kītiऩ ||2|| tukā hmaṇe ājī pāvavā saṃtoṣa | karuni kītiऩghoṣa nācaiऩna ||3||

क्षोभ आणि कृपा मातेची समान । विभाग जतन करुनि ठेवी ॥1॥ क्षणभंगुर ते उपजली चिंता । खरी अखंडता आवडीची ॥ध्रु.॥ सिकवूं जाणे तें गोमाटियासाटीं । लोभें नाहीं तुटी निश्चयेंसी ॥2॥ अघवें चि मिथ्या समया आरतें । देता तो उचितें काळ जाणे ॥3॥ न करी वेव्हार नेदी गांजूं कोणा । भेडसावी तान्हें हाऊ आला ॥4॥ तुका ह्मणे करी जिवाची जतन। दचकूनि मन जवळी आणी ॥5॥

kṣobha āṇi kṛpā mātecī samāna | vibhāga jatana karuni ṭhevī ||1|| kṣaṇabhaṃgura te upajalī ciṃtā | kharī akhaṃḍatā āvaḍīcī ||dhru.|| sikavūṃ jāṇe teṃ gomāṭiyāsāṭīṃ | lobheṃ nāhīṃ tuṭī niścayeṃsī ||2|| aghaveṃ ci mithyā samayā ārateṃ | detā to uciteṃ kāḷa jāṇe ||3|| na karī vevhāra nedī gāṃjūṃ koṇā | bheḍasāvī tānheṃ hāū ālā ||4|| tukā hmaṇe karī jivācī jatana| dacakūni mana javaḷī āṇī ||5||

संसाराचें धांवे वेठी । आवडी पोटीं केवढी ॥1॥ हागों जातां दगड सांची । अंतरीं ही संकल्प ॥ध्रु.॥ लाज तेवढी नारायणीं। वांकडी वाणी पोरांपें ॥2॥ तुका ह्मणे बेशरमा । श्रमावरी पडिभरू॥3॥

saṃsārāceṃ dhāṃve veṭhī | āvaḍī poṭīṃ kevaḍhī ||1|| hāgoṃ jātāṃ dagaḍa sāṃcī | aṃtarīṃ hī saṃkalpa ||dhru.|| lāja tevaḍhī nārāyaṇīṃ| vāṃkaḍī vāṇī porāṃpeṃ ||2|| tukā hmaṇe beśaramā | śramāvarī paḍibharū||3||

मी त्यांसी अनन्य तीं कोणा असती । ऐसें तंव चित्तीं विचारावें ॥1॥ आहे तो विचार आपणयापाशीं । कळा बिंबाऐसी प्रतिबिंबीं ॥ध्रु.॥ शुभ शकून तो शुभ लाभें फळे । पुढील तें कळे अनुभवें ॥2॥ तुका ह्मणे माझा असेल आठव । तैसा माझा भाव तुझ्या पायीं ॥3॥

mī tyāṃsī ananya tīṃ koṇā asatī | aiseṃ taṃva cittīṃ vicārāveṃ ||1|| āhe to vicāra āpaṇayāpāśīṃ | kaḷā biṃbāaisī pratibiṃbīṃ ||dhru.|| śubha śakūna to śubha lābheṃ phaḷe | puḍhīla teṃ kaḷe anubhaveṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhā asela āṭhava | taisā mājhā bhāva tujhyā pāyīṃ ||3||

बहु कृपावंते माझीं मायबापें । मी माझ्या संकल्पें अंतरलों ॥1॥ संचितानें नाहीं चुकों दिली वाट । लाविलें अदट मजसवें ॥ध्रु.॥ आतां मी रुसतों न कळतां वर्म । परी ठावे धर्म सर्व देवा ॥2॥ तुका ह्मणे उभा राहिला न बैसे । आमची माय असे उद्वेग त्या ॥3॥

bahu kṛpāvaṃte mājhīṃ māyabāpeṃ | mī mājhyā saṃkalpeṃ aṃtaraloṃ ||1|| saṃcitāneṃ nāhīṃ cukoṃ dilī vāṭa | lāvileṃ adaṭa majasaveṃ ||dhru.|| ātāṃ mī rusatoṃ na kaḷatāṃ varma | parī ṭhāve dharma sarva devā ||2|| tukā hmaṇe ubhā rāhilā na baise | āmacī māya ase udvega tyā ||3||

कैसीं दिसों बरीं । आम्ही आळवितां हरि ॥1॥ नाहीं सोंग अळंकार । दास जाला संवसार ॥ध्रु.॥ दुःख आह्मां नाहीं चिंता । हरिचे दास ह्मणवितां ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । ऐसीं जळो करितां सेवा ॥3॥

kaisīṃ disoṃ barīṃ | āmhī āḷavitāṃ hari ||1|| nāhīṃ soṃga aḷaṃkāra | dāsa jālā saṃvasāra ||dhru.|| duḥkha āhmāṃ nāhīṃ ciṃtā | harice dāsa hmaṇavitāṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | aisīṃ jaḷo karitāṃ sevā ||3||

जेथें जातों तेथें पडतो मतोळा । न देखिजे डोळां लाभ कांहीं ॥1॥ कपाळीची रेखा असती उत्तम । तरि कां हा श्रम पावतों मी ॥ध्रु.॥ नव्हे चि तुह्मांस माझा अंगीकार । थीता संवसार अंतरला ॥2॥ भोग तंव जाला खरा भोगावया तो । भांडवल नेतो आयुष्य काळ ॥3॥ कोठें तुझी कीर्ती आइकिली देवा । मुकतों कां जीवा तुका ह्मणे ॥4॥

jetheṃ jātoṃ tetheṃ paḍato matoḷā | na dekhije ḍoḷāṃ lābha kāṃhīṃ ||1|| kapāḷīcī rekhā asatī uttama | tari kāṃ hā śrama pāvatoṃ mī ||dhru.|| navhe ci tuhmāṃsa mājhā aṃgīkāra | thītā saṃvasāra aṃtaralā ||2|| bhoga taṃva jālā kharā bhogāvayā to | bhāṃḍavala neto āyuṣya kāḷa ||3|| koṭheṃ tujhī kīrtī āikilī devā | mukatoṃ kāṃ jīvā tukā hmaṇe ||4||

कां जी आह्मां होतें दोषाचें दर्शन । तुज समर्पून देहभाव ॥1॥ पांडुरंगा कृपाळुवा दयावंता । धरसील सत्ता सकळ ही ॥ध्रु.॥ कां जी आह्मांवरि आणिकांची सत्ता । तुह्मांसी असता जविळकें ॥2॥ तुका ह्मणे पायीं केलें निवेदन । उचित तें दान करीं सत्ता ॥3॥

kāṃ jī āhmāṃ hoteṃ doṣāceṃ darśana | tuja samarpūna dehabhāva ||1|| pāṃḍuraṃgā kṛpāḷuvā dayāvaṃtā | dharasīla sattā sakaḷa hī ||dhru.|| kāṃ jī āhmāṃvari āṇikāṃcī sattā | tuhmāṃsī asatā javiḷakeṃ ||2|| tukā hmaṇe pāyīṃ keleṃ nivedana | ucita teṃ dāna karīṃ sattā ||3||

निंदावें हें जग । ऐसा भागा आला भाग ॥1॥ होतें तैसें आलें फळ । गेलें निवडूनि सकळ ॥ध्रु.॥ दुसऱ्याच्या मता । मिळेनासें जालें चित्ता ॥2॥ तुका जाला सांडा । विटंबिती पोरें रांडा ॥3॥

niṃdāveṃ heṃ jaga | aisā bhāgā ālā bhāga ||1|| hoteṃ taiseṃ āleṃ phaḷa | geleṃ nivaḍūni sakaḷa ||dhru.|| dusaऱyācyā matā | miḷenāseṃ jāleṃ cittā ||2|| tukā jālā sāṃḍā | viṭaṃbitī poreṃ rāṃḍā ||3||

माझे माथां तुझा हात । तुझे पायीं माझें चित्त ॥1॥ ऐसी पडियेली गांठी । शरीरसंबंधाची मिठी ॥ध्रु.॥ येरयेरांपाशीं । सांपडोन गेलों ऐसीं ॥2॥ तुका ह्मणे सेवा । माझी कृपा तुझी देवा॥3॥

mājhe māthāṃ tujhā hāta | tujhe pāyīṃ mājheṃ citta ||1|| aisī paḍiyelī gāṃṭhī | śarīrasaṃbaṃdhācī miṭhī ||dhru.|| yerayerāṃpāśīṃ | sāṃpaḍona geloṃ aisīṃ ||2|| tukā hmaṇe sevā | mājhī kṛpā tujhī devā||3||

सत्य त्यागा चि समान । नलगे वेचावें वचन ॥1॥ नारायणा ऐसे दास । येरयेरांची च आस ॥ध्रु.॥ मळ नाहीं चित्ता । तेथें देवाची च सत्ता ॥2॥ तुका ह्मणे जाण । तें च भल्याचें वचन॥3॥

satya tyāgā ci samāna | nalage vecāveṃ vacana ||1|| nārāyaṇā aise dāsa | yerayerāṃcī ca āsa ||dhru.|| maḷa nāhīṃ cittā | tetheṃ devācī ca sattā ||2|| tukā hmaṇe jāṇa | teṃ ca bhalyāceṃ vacana||3||

माझिये बुद्धीचा खुंटला उपाव । करिसील काय पाहेन तें ॥1॥ सूत्रधारी तूं हें सकळचािळता । कासया अनंता भार वाहों ॥ध्रु.॥ वाहिले संकल्प न पवती सिद्धी । येऊं देहबुद्धीवरि नयों ॥2॥ तुका ह्मणे दुःखी करिती तरंग । चिंतूं पांडुरंग आवरून॥3॥

mājhiye buddhīcā khuṃṭalā upāva | karisīla kāya pāhena teṃ ||1|| sūtradhārī tūṃ heṃ sakaḷacāिḷatā | kāsayā anaṃtā bhāra vāhoṃ ||dhru.|| vāhile saṃkalpa na pavatī siddhī | yeūṃ dehabuddhīvari nayoṃ ||2|| tukā hmaṇe duḥkhī karitī taraṃga | ciṃtūṃ pāṃḍuraṃga āvarūna||3||

देखिलें तें धरिन मनें । समाधानें राहेन ॥1॥ भाव माझी सांटवण । जगजीवन कळावया ॥ध्रु.॥ बोळवीन एकसरें । उत्तरें या करुणेच्या ॥2॥ तुका ह्मणे नयों रूपा । काय बापा करीसी॥3॥

dekhileṃ teṃ dharina maneṃ | samādhāneṃ rāhena ||1|| bhāva mājhī sāṃṭavaṇa | jagajīvana kaḷāvayā ||dhru.|| boḷavīna ekasareṃ | uttareṃ yā karuṇecyā ||2|| tukā hmaṇe nayoṃ rūpā | kāya bāpā karīsī||3||

वांयां जाय ऐसा । आतां उगवावा फांसा ॥1॥ माझें परिसावें गाऱ्हाणें । सुखदुःखाचीं वचनें ॥ध्रु.॥ हा चि आह्मां ठाव। पायीं निरोपाया भाव ॥2॥ तुका ह्मणे जार । तुझा तुज देवा भार॥3॥

vāṃyāṃ jāya aisā | ātāṃ ugavāvā phāṃsā ||1|| mājheṃ parisāveṃ gāऱhāṇeṃ | sukhaduḥkhācīṃ vacaneṃ ||dhru.|| hā ci āhmāṃ ṭhāva| pāyīṃ niropāyā bhāva ||2|| tukā hmaṇe jāra | tujhā tuja devā bhāra||3||

खादलें च खावें वाटे । भेटलें भेटे आवडी ॥1॥ वीट नाहीं पांडुरंगीं । वाढे अंगीं आर्त तें ॥ध्रु.॥ इंिद्रयांची हांव पुरे। परि हें उरे चिंतन ॥2॥ तुका ह्मणे पोट भरे । परि ते उरे भूक पुढें ॥3॥

khādaleṃ ca khāveṃ vāṭe | bheṭaleṃ bheṭe āvaḍī ||1|| vīṭa nāhīṃ pāṃḍuraṃgīṃ | vāḍhe aṃgīṃ ārta teṃ ||dhru.|| iṃिdrayāṃcī hāṃva pure| pari heṃ ure ciṃtana ||2|| tukā hmaṇe poṭa bhare | pari te ure bhūka puḍheṃ ||3||

सत्य आठवितां देव । जातो भेंव पळोनि ॥1॥ न लगे कांहीं करणे चिंता । धरी सत्ता सर्व तो ॥ध्रु.॥ ध्रु.॥ भावें भाव राहे पायीं । देव तैं संनिध ॥2॥ तुका ह्मणे कृष्णनामें । शीतळ प्रेम सर्वांसी ॥3॥

satya āṭhavitāṃ deva | jāto bheṃva paḷoni ||1|| na lage kāṃhīṃ karaṇe ciṃtā | dharī sattā sarva to ||dhru.|| dhru.|| bhāveṃ bhāva rāhe pāyīṃ | deva taiṃ saṃnidha ||2|| tukā hmaṇe kṛṣṇanāmeṃ | śītaḷa prema sarvāṃsī ||3||

माझिया मनाची बैसली आवडी । अवसान घडी एकी नेघे ॥1॥ पाय चित्तीं रूप डोळांच राहिलें । चिंतने गोविलें मुख सदा ॥ध्रु.॥ अवघियांचा जाला विसर हा मागें । वेध हा श्रीरंगें लावियेला ॥2॥ तुका ह्मणे कानीं आइकली मात । तो चि जाला घात जीवपणा ॥3॥

mājhiyā manācī baisalī āvaḍī | avasāna ghaḍī ekī neghe ||1|| pāya cittīṃ rūpa ḍoḷāṃca rāhileṃ | ciṃtane govileṃ mukha sadā ||dhru.|| avaghiyāṃcā jālā visara hā māgeṃ | vedha hā śrīraṃgeṃ lāviyelā ||2|| tukā hmaṇe kānīṃ āikalī māta | to ci jālā ghāta jīvapaṇā ||3||

याची कोठें लागली चट । बहु तट जालेंसे ॥1॥ देवपिसीं देवपिसीं । मजऐसीं जग ह्मणे ॥ध्रु.॥ एकांताचें बाहेर आलें । लपविलें झांकेना ॥2॥ तुका ह्मणे याचे भेटी । जाली तुटी आपल्यांसी ॥3॥

yācī koṭheṃ lāgalī caṭa | bahu taṭa jāleṃse ||1|| devapisīṃ devapisīṃ | majaaisīṃ jaga hmaṇe ||dhru.|| ekāṃtāceṃ bāhera āleṃ | lapavileṃ jhāṃkenā ||2|| tukā hmaṇe yāce bheṭī | jālī tuṭī āpalyāṃsī ||3||

दीन आणि दुर्बळांसी । सुखरासी हरिकथा ॥1॥ तारूं भवसागरींचें । उंचनीच अधिकार ॥ध्रु.॥ चरित्र तें उच्चारावें । केलें देवें गोकुळीं ॥2॥ तुका ह्मणे आवडी धरीं । कृपा करी ह्मणऊनी॥3॥

dīna āṇi durbaḷāṃsī | sukharāsī harikathā ||1|| tārūṃ bhavasāgarīṃceṃ | uṃcanīca adhikāra ||dhru.|| caritra teṃ uccārāveṃ | keleṃ deveṃ gokuḷīṃ ||2|| tukā hmaṇe āvaḍī dharīṃ | kṛpā karī hmaṇaūnī||3||

संतोषे माउली आरुषा वचनी । वोरसोनि स्तनीं लावी बाळा ॥1॥ तैसे परिमळाचें अवघें चि गोड । पुरवितो कोड पांडुरंग ॥ध्रु.॥ सेवा करी साहे निष्ठ‍ उत्तरें । त्याचें वाहे मनीं तेंच बरें ॥2॥ तुका ह्मणे इच्छावसे खेळ खेळें । चिंता ते सकळ कांहीं नेणें ॥3॥

saṃtoṣe māulī āruṣā vacanī | vorasoni stanīṃ lāvī bāḷā ||1|| taise parimaḷāceṃ avagheṃ ci goḍa | puravito koḍa pāṃḍuraṃga ||dhru.|| sevā karī sāhe niṣṭha uttareṃ | tyāceṃ vāhe manīṃ teṃca bareṃ ||2|| tukā hmaṇe icchāvase kheḷa kheḷeṃ | ciṃtā te sakaḷa kāṃhīṃ neṇeṃ ||3||

आतां येथें जाली जीवासवेंसाटी । होतें तैसें पोटीं फळ आलें ॥1॥ आतां धरिले ते नो सोडीं चरण । सांपडलें धन निजठेवा ॥ध्रु.॥ आतां हा अळस असो परता दुरी । नेदावी तें उरी उरों कांहीं ॥2॥ आतां याचा मज न व्हावा विसर । भरोनि अंतर राहों रूप ॥3॥ आतां लोकलाज नयो येथें आड । बहु जालें गोड ब्रह्मरस ॥4॥ तुका ह्मणे आतां जन्म हा सफळ । अंतरीं गोपाळ िस्थरावला ॥5॥

ātāṃ yetheṃ jālī jīvāsaveṃsāṭī | hoteṃ taiseṃ poṭīṃ phaḷa āleṃ ||1|| ātāṃ dharile te no soḍīṃ caraṇa | sāṃpaḍaleṃ dhana nijaṭhevā ||dhru.|| ātāṃ hā aḷasa aso paratā durī | nedāvī teṃ urī uroṃ kāṃhīṃ ||2|| ātāṃ yācā maja na vhāvā visara | bharoni aṃtara rāhoṃ rūpa ||3|| ātāṃ lokalāja nayo yetheṃ āḍa | bahu jāleṃ goḍa brahmarasa ||4|| tukā hmaṇe ātāṃ janma hā saphaḷa | aṃtarīṃ gopāḷa िstharāvalā ||5||

पराधीन माझें करूनियां जीणें । सांडीं काय गुणें केली देवा ॥1॥ उदार हे कीतिऩ असे जगामाजी । कां तें ऐसें आजि पालटिलें ॥ध्रु.॥ आळवितों परी न पुरे चि रीग । उचित तो त्याग नाहीं तुह्मां ॥2॥ तुका ह्मणे कां बा मुळीं च व्यालासी । ऐसें कां नेणसी पांडुरंगा ॥3॥

parādhīna mājheṃ karūniyāṃ jīṇeṃ | sāṃḍīṃ kāya guṇeṃ kelī devā ||1|| udāra he kītiऩ ase jagāmājī | kāṃ teṃ aiseṃ āji pālaṭileṃ ||dhru.|| āḷavitoṃ parī na pure ci rīga | ucita to tyāga nāhīṃ tuhmāṃ ||2|| tukā hmaṇe kāṃ bā muḷīṃ ca vyālāsī | aiseṃ kāṃ neṇasī pāṃḍuraṃgā ||3||

नेणपणें नाहीं केला हा बोभाट । आतां आली वाट कळों खरी ॥1॥ आतां बहुं शीघ्र यावें लवकरी । वाट पाहें हरी भेटी देइप ॥ध्रु.॥ समर्थाच्या बाळा करुणेचें भाषण । तरी त्याची कोण नांदणूक ॥2॥ तुका ह्मणे बहु बोलिले बडिवार । पडिलें अंतर लौकिकीं तें ॥3॥

neṇapaṇeṃ nāhīṃ kelā hā bobhāṭa | ātāṃ ālī vāṭa kaḷoṃ kharī ||1|| ātāṃ bahuṃ śīghra yāveṃ lavakarī | vāṭa pāheṃ harī bheṭī deipa ||dhru.|| samarthācyā bāḷā karuṇeceṃ bhāṣaṇa | tarī tyācī koṇa nāṃdaṇūka ||2|| tukā hmaṇe bahu bolile baḍivāra | paḍileṃ aṃtara laukikīṃ teṃ ||3||

जें जें केलें तें तें साहे । कैसें पाहें भाविक ॥1॥ ओंवाळूनि माझी काया । सांडिली यावरूनि ॥ध्रु.॥ काय होय नव्हें करूं । नेणें धरूं सत्ता ते ॥2॥ तुका ह्मणे कटीं कर । उभें धीर धरूनि ॥3॥

jeṃ jeṃ keleṃ teṃ teṃ sāhe | kaiseṃ pāheṃ bhāvika ||1|| oṃvāḷūni mājhī kāyā | sāṃḍilī yāvarūni ||dhru.|| kāya hoya navheṃ karūṃ | neṇeṃ dharūṃ sattā te ||2|| tukā hmaṇe kaṭīṃ kara | ubheṃ dhīra dharūni ||3||

नाहीं मज कृपा केली पांडुरंगें । संताचिया संगें पोट भरीं ॥1॥ चतुराचे सभे पंडित कुशळ । मी काय दुर्बळ विष्णुदास॥2॥ तुका ह्मणे नेणें करूं समाधान । धरिले चरण विठोबाचे ॥3॥

nāhīṃ maja kṛpā kelī pāṃḍuraṃgeṃ | saṃtāciyā saṃgeṃ poṭa bharīṃ ||1|| caturāce sabhe paṃḍita kuśaḷa | mī kāya durbaḷa viṣṇudāsa||2|| tukā hmaṇe neṇeṃ karūṃ samādhāna | dharile caraṇa viṭhobāce ||3||

बोलिलिया गुणीं नाहीं पाविजेत । देवा नाहीं होत हित तेथें ॥1॥ कवतुक तुझें नवल यावरि । घेसील तें शिरीं काय नव्हे ॥ध्रु.॥ नाहीं मिळों येत संचिताच्या मता । पुराणीं पाहतां अघटित ॥2॥ तुका ह्मणे पायीं निरोपिला भाव । न्याल तैसा जाव सिद्धी देवा ॥3॥

boliliyā guṇīṃ nāhīṃ pāvijeta | devā nāhīṃ hota hita tetheṃ ||1|| kavatuka tujheṃ navala yāvari | ghesīla teṃ śirīṃ kāya navhe ||dhru.|| nāhīṃ miḷoṃ yeta saṃcitācyā matā | purāṇīṃ pāhatāṃ aghaṭita ||2|| tukā hmaṇe pāyīṃ niropilā bhāva | nyāla taisā jāva siddhī devā ||3||

हा तों नव्हता दीन । टाळायाच्या ऐसा क्षण ॥1॥ कां जी नेणों राखा हात । कैसें देखावें रडत ॥ध्रु.॥ दावूनियां आस । दूर पळविता कास ॥2॥ तुका ह्मणे धांव । घेतां न पुरे चि हांव ॥3॥

hā toṃ navhatā dīna | ṭāḷāyācyā aisā kṣaṇa ||1|| kāṃ jī neṇoṃ rākhā hāta | kaiseṃ dekhāveṃ raḍata ||dhru.|| dāvūniyāṃ āsa | dūra paḷavitā kāsa ||2|| tukā hmaṇe dhāṃva | ghetāṃ na pure ci hāṃva ||3||

आर्तभूतां द्यावें दान । खरें पुण्य त्या नांवें ॥1॥ होणार तें सुखें घडो । लाभ जोडो महाबुिद्ध ॥ध्रु.॥ सत्य संकल्प च साटीं । उजळा पोटीं रविबिंब ॥2॥ तुका ह्मणे मनीं वाव । शुद्ध भाव राखावा ॥3॥

ārtabhūtāṃ dyāveṃ dāna | khareṃ puṇya tyā nāṃveṃ ||1|| hoṇāra teṃ sukheṃ ghaḍo | lābha joḍo mahābuिddha ||dhru.|| satya saṃkalpa ca sāṭīṃ | ujaḷā poṭīṃ ravibiṃba ||2|| tukā hmaṇe manīṃ vāva | śuddha bhāva rākhāvā ||3||

कवतुकवाणी बोलतसें लाडें । आरुष वांकडें करुनि मुख ॥1॥ दुजेपणीं भाव नाहीं हे आशंका । जननीबाळकामध्यें भेद ॥ध्रु.॥ सलगी दुरूनि जवळी पाचारूं । धांवोनियां करूं अंगसंग॥2॥ धरूनि पालव मागतों भातुकें । आवडीचें निकें प्रेमसुख ॥3॥ तुका ह्मणे तुज आमची च गोडी । ऐसी हे आवडी कळों आली ॥4॥

kavatukavāṇī bolataseṃ lāḍeṃ | āruṣa vāṃkaḍeṃ karuni mukha ||1|| dujepaṇīṃ bhāva nāhīṃ he āśaṃkā | jananībāḷakāmadhyeṃ bheda ||dhru.|| salagī durūni javaḷī pācārūṃ | dhāṃvoniyāṃ karūṃ aṃgasaṃga||2|| dharūni pālava māgatoṃ bhātukeṃ | āvaḍīceṃ nikeṃ premasukha ||3|| tukā hmaṇe tuja āmacī ca goḍī | aisī he āvaḍī kaḷoṃ ālī ||4||

ऐकें पांडुरंगा वचन माझें एक । जालों मी सेवक दास तुझा ॥1॥ कळे तैसा आतां करावा उद्धार । खुंटला विचार माझा पुढें ॥ध्रु.॥ दंभ मान माझा करूं पाहे घात । जालिया ही थीत कारणाचा ॥2॥ हीन बुिद्ध माझी अधम हे याती । अहंकार चित्तीं वसों पाहे ॥3॥ तुका ह्मणे मज विघडतां क्षण । न लगे जतन करीं देवा ॥4॥

aikeṃ pāṃḍuraṃgā vacana mājheṃ eka | jāloṃ mī sevaka dāsa tujhā ||1|| kaḷe taisā ātāṃ karāvā uddhāra | khuṃṭalā vicāra mājhā puḍheṃ ||dhru.|| daṃbha māna mājhā karūṃ pāhe ghāta | jāliyā hī thīta kāraṇācā ||2|| hīna buिddha mājhī adhama he yātī | ahaṃkāra cittīṃ vasoṃ pāhe ||3|| tukā hmaṇe maja vighaḍatāṃ kṣaṇa | na lage jatana karīṃ devā ||4||

जेणें माझें चित्त राहे तुझ्या पायीं । अखंड तें देइप प्रेमसुख ॥1॥ देहभाव राख दीन करूनियां । जनाचारी वायां जाय तैसा ॥ध्रु.॥ द्रव्य दारा नको मानाची आवडी । कवणेविशीं गोडी प्रपंचाची ॥2॥ तुझें नाम माझें धरूनियां चित्त । एकांत लोकांत सदा राहो ॥3॥ तुका ह्मणे तुझे जडोनियां पायीं । जालों उतराइऩ पांडुरंगा ॥4॥

jeṇeṃ mājheṃ citta rāhe tujhyā pāyīṃ | akhaṃḍa teṃ deipa premasukha ||1|| dehabhāva rākha dīna karūniyāṃ | janācārī vāyāṃ jāya taisā ||dhru.|| dravya dārā nako mānācī āvaḍī | kavaṇeviśīṃ goḍī prapaṃcācī ||2|| tujheṃ nāma mājheṃ dharūniyāṃ citta | ekāṃta lokāṃta sadā rāho ||3|| tukā hmaṇe tujhe jaḍoniyāṃ pāyīṃ | jāloṃ utarāiऩ pāṃḍuraṃgā ||4||

काय सांगों या संतांचे उपकार । मज निरंतर जागविती॥1॥ काय द्यावें त्यांचें व्हावें उतराइऩ । ठेवितां हा पायीं जीव थोडा ॥ध्रु.॥ सहज बोलणें हितउपदेश । करूनि सायास शिकविती॥2॥ तुका ह्मणे वत्स धेनुवेचा चित्तीं । तैसे मज येती सांभाळीत ॥3॥

kāya sāṃgoṃ yā saṃtāṃce upakāra | maja niraṃtara jāgavitī||1|| kāya dyāveṃ tyāṃceṃ vhāveṃ utarāiऩ | ṭhevitāṃ hā pāyīṃ jīva thoḍā ||dhru.|| sahaja bolaṇeṃ hitaupadeśa | karūni sāyāsa śikavitī||2|| tukā hmaṇe vatsa dhenuvecā cittīṃ | taise maja yetī sāṃbhāḷīta ||3||

देव जाणता देव जाणता । आपली च सत्ता एकाएकीं॥1॥ देव चतुर देव चतुर । जाणोनि अंतर वर्ततसे॥2॥ देव निराळा देव निराळा । अलिप्त विटाळा तुका ह्मणे ॥3॥

deva jāṇatā deva jāṇatā | āpalī ca sattā ekāekīṃ||1|| deva catura deva catura | jāṇoni aṃtara vartatase||2|| deva nirāḷā deva nirāḷā | alipta viṭāḷā tukā hmaṇe ||3||

आपण चाळक बुद्धीच्या संचारा । आह्मांसी वेव्हारा पात्र केलें ॥1॥ काय जालें तरी नेघा तुह्मीं भार । आणीक कोणां थोर ह्मणों सांगा ॥ध्रु.॥ पंच भूतें तंव कर्माच्या या मोटा । येथें खरा खोटा कोण भाव ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं बोलावया जागा । कां देवा वाउगा श्रम करूं ॥3॥

āpaṇa cāḷaka buddhīcyā saṃcārā | āhmāṃsī vevhārā pātra keleṃ ||1|| kāya jāleṃ tarī neghā tuhmīṃ bhāra | āṇīka koṇāṃ thora hmaṇoṃ sāṃgā ||dhru.|| paṃca bhūteṃ taṃva karmācyā yā moṭā | yetheṃ kharā khoṭā koṇa bhāva ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ bolāvayā jāgā | kāṃ devā vāugā śrama karūṃ ||3||

एका एक वर्में लावूनियां अंगीं । ठेवितों प्रसंगीं सांभाळीन ॥1॥ नेघावा जीं तुह्मी वाव बहु फार । धरूनि अंतर ठायाठाव ॥ध्रु.॥ वेव्हारें आलें तें समानें चि होतें । बळ नाहीं येथें चालों येत ॥2॥ तुका ह्मणे आतां निवाडा च साटीं । संवसारें तुटी करुनि ठेलों ॥3॥

ekā eka varmeṃ lāvūniyāṃ aṃgīṃ | ṭhevitoṃ prasaṃgīṃ sāṃbhāḷīna ||1|| neghāvā jīṃ tuhmī vāva bahu phāra | dharūni aṃtara ṭhāyāṭhāva ||dhru.|| vevhāreṃ āleṃ teṃ samāneṃ ci hoteṃ | baḷa nāhīṃ yetheṃ cāloṃ yeta ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ nivāḍā ca sāṭīṃ | saṃvasāreṃ tuṭī karuni ṭheloṃ ||3||

आतां येथें खरें । नये फिरतां माघारें ॥1॥ होइल हो तैसी आबाळी । देहनिमित्य या बळी ॥ध्रु.॥ तुह्मांसवें गांठी । देवा जीवाचिये साटीं ॥2॥ तुका नव्हे लंड । करूं चौघांमध्यें खंड॥3॥

ātāṃ yetheṃ khareṃ | naye phiratāṃ māghāreṃ ||1|| hoila ho taisī ābāḷī | dehanimitya yā baḷī ||dhru.|| tuhmāṃsaveṃ gāṃṭhī | devā jīvāciye sāṭīṃ ||2|| tukā navhe laṃḍa | karūṃ caughāṃmadhyeṃ khaṃḍa||3||

कां हो वाडवितां देवा । मज घरी समजावा । केवडा हो गोवा । फार केलें थोडएाचें ॥1॥ ठेविन पायांवरी डोइऩ । यासी तुमचें वेचे काइऩ । जालों उतराइऩ । जाणा एकएकांचे ॥ध्रु.॥ निवाड आपणियांपाशीं । असोन कां व्हावें अपेसी । होती गांठी तैसी । सोडूनियां ठेविली ॥2॥ तुका ह्मणे गोड । होतें जालिया निवाड । दर्शनें ही चाड । आवडी च वाढेल ॥3॥

kāṃ ho vāḍavitāṃ devā | maja gharī samajāvā | kevaḍā ho govā | phāra keleṃ thoḍaeाceṃ ||1|| ṭhevina pāyāṃvarī ḍoiऩ | yāsī tumaceṃ vece kāiऩ | jāloṃ utarāiऩ | jāṇā ekaekāṃce ||dhru.|| nivāḍa āpaṇiyāṃpāśīṃ | asona kāṃ vhāveṃ apesī | hotī gāṃṭhī taisī | soḍūniyāṃ ṭhevilī ||2|| tukā hmaṇe goḍa | hoteṃ jāliyā nivāḍa | darśaneṃ hī cāḍa | āvaḍī ca vāḍhela ||3||

नव्हों सभाधीट । समोर बोलाया नीट । एकलीं एकट । दुजें नाहीं देखिलें ॥1॥ आतां अवघें तुम्हीं जाणां । तुमचें माझें नारायणा । येइऩल करुणा । ते चि पहा तुह्मांसी ॥ध्रु.॥ ताळ नाहीं माझे बुद्धी । धरली न धरवे शुद्धी । आतां बळें कधीं । कोण्या जन्में निवाड ॥2॥ आतां शेवटीचें । उत्तर तें हें चि साचें । शरण आलें त्याचें । तुका ह्मणे सांभाळा ॥3॥

navhoṃ sabhādhīṭa | samora bolāyā nīṭa | ekalīṃ ekaṭa | dujeṃ nāhīṃ dekhileṃ ||1|| ātāṃ avagheṃ tumhīṃ jāṇāṃ | tumaceṃ mājheṃ nārāyaṇā | yeiऩla karuṇā | te ci pahā tuhmāṃsī ||dhru.|| tāḷa nāhīṃ mājhe buddhī | dharalī na dharave śuddhī | ātāṃ baḷeṃ kadhīṃ | koṇyā janmeṃ nivāḍa ||2|| ātāṃ śevaṭīceṃ | uttara teṃ heṃ ci sāceṃ | śaraṇa āleṃ tyāceṃ | tukā hmaṇe sāṃbhāḷā ||3||

ऐसा तंव मोळा । तुमचा नसेल गोपाळा ॥1॥ मागत्याची टाळाटाळी । झिंज्या ओढोनि कपाळीं ॥ध्रु.॥ नसेल ना नवें । ऐसें धरियेलें देवें ॥2॥ तुका ह्मणे जाला । उशीर नाहीं तो विठ्ठला ॥3॥

aisā taṃva moḷā | tumacā nasela gopāḷā ||1|| māgatyācī ṭāḷāṭāḷī | jhiṃjyā oḍhoni kapāḷīṃ ||dhru.|| nasela nā naveṃ | aiseṃ dhariyeleṃ deveṃ ||2|| tukā hmaṇe jālā | uśīra nāhīṃ to viṭhṭhalā ||3||

माझ्या कपाळाच्या गुणें । किंवा सरलेंसे नेणें ॥1॥ नये वचन बाहेरी । उभें तिष्ठतसें दारीं ॥ध्रु.॥ काय सांगायास वेचे। रींद आरंभीं ठायींचे ॥2॥ तुका ह्मणे किती । भीड धरावी पुढती ॥3॥

mājhyā kapāḷācyā guṇeṃ | kiṃvā saraleṃse neṇeṃ ||1|| naye vacana bāherī | ubheṃ tiṣṭhataseṃ dārīṃ ||dhru.|| kāya sāṃgāyāsa vece| rīṃda āraṃbhīṃ ṭhāyīṃce ||2|| tukā hmaṇe kitī | bhīḍa dharāvī puḍhatī ||3||

कांहीं एक तरी असावा आधार । कासयानें धीर उपजावा ॥1॥ ह्मणविल्यासाटीं कैसें पडे रुजु । धणी नाहीं उजू सन्मुख तो ॥ध्रु.॥ वेचल्या दिसांचा कोणावरी लेखा । घालावा हा सुखासुखा आह्मीं ॥2॥ नाहीं मनोगत तोंवरि हे देवा । तुका ह्मणे सेवा नेघीजे तों ॥3॥

kāṃhīṃ eka tarī asāvā ādhāra | kāsayāneṃ dhīra upajāvā ||1|| hmaṇavilyāsāṭīṃ kaiseṃ paḍe ruju | dhaṇī nāhīṃ ujū sanmukha to ||dhru.|| vecalyā disāṃcā koṇāvarī lekhā | ghālāvā hā sukhāsukhā āhmīṃ ||2|| nāhīṃ manogata toṃvari he devā | tukā hmaṇe sevā neghīje toṃ ||3||

मनाचिये साक्षी जाली सांगों मात । सकळ वृत्तांत आपला तो ॥1॥ तुह्मां परामृश घेणें सत्ताबळें । धरितां निराळें कैसीं वांचों ॥ध्रु.॥ मी माझें सांडून यावया पसारा । आणीक दातारा काय काज ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी तुजविण एका । निढळें लौकिका माजी असों ॥3॥

manāciye sākṣī jālī sāṃgoṃ māta | sakaḷa vṛttāṃta āpalā to ||1|| tuhmāṃ parāmṛśa gheṇeṃ sattābaḷeṃ | dharitāṃ nirāḷeṃ kaisīṃ vāṃcoṃ ||dhru.|| mī mājheṃ sāṃḍūna yāvayā pasārā | āṇīka dātārā kāya kāja ||2|| tukā hmaṇe āhmī tujaviṇa ekā | niḍhaḷeṃ laukikā mājī asoṃ ||3||

घालूनि लोळणी पडिलों अंगणीं । सिंचा सिंचवणी तीर्थ वरि ॥1॥ वोल्हावेल तनु होइऩल शीतळ । जाली हळहळ बहुतापें ॥ध्रु.॥ पावेन या ठाया कइप जालें होतें । आलों अवचितें उष्टएावरि ॥2॥ तुका ह्मणे कोणी जाणवा राउळी । येइल जवळी पांडुरंग ॥3॥

ghālūni loḷaṇī paḍiloṃ aṃgaṇīṃ | siṃcā siṃcavaṇī tīrtha vari ||1|| volhāvela tanu hoiऩla śītaḷa | jālī haḷahaḷa bahutāpeṃ ||dhru.|| pāvena yā ṭhāyā kaipa jāleṃ hoteṃ | āloṃ avaciteṃ uṣṭaeाvari ||2|| tukā hmaṇe koṇī jāṇavā rāuḷī | yeila javaḷī pāṃḍuraṃga ||3||

तरीं भलें वांयां गेलों । जन्मा आलों मागुता । ह्मणऊनि ठेलों दास । सावकास निर्भयें ॥1॥ उणें पुरें काय माझें। त्याचें ओझें तुह्मांसी ॥ध्रु.॥ सांभाळावें तें म्या काइऩ । अवो आइऩ विठ्ठले । मागें जया जाइऩ नें स्थळा । तुज गोपाळा विसरेंना ॥2॥ आपलें म्यां एकसरें । करुनि बरें घेतलें । तुका ह्मणे नारायणा । आतां जाणां आपुलें ॥3॥

tarīṃ bhaleṃ vāṃyāṃ geloṃ | janmā āloṃ māgutā | hmaṇaūni ṭheloṃ dāsa | sāvakāsa nirbhayeṃ ||1|| uṇeṃ pureṃ kāya mājheṃ| tyāceṃ ojheṃ tuhmāṃsī ||dhru.|| sāṃbhāḷāveṃ teṃ myā kāiऩ | avo āiऩ viṭhṭhale | māgeṃ jayā jāiऩ neṃ sthaḷā | tuja gopāḷā visareṃnā ||2|| āpaleṃ myāṃ ekasareṃ | karuni bareṃ ghetaleṃ | tukā hmaṇe nārāyaṇā | ātāṃ jāṇāṃ āpuleṃ ||3||

धरूनि हें आलों जीवीं । भेटी व्हावी विठोबासी॥1॥ संकल्प तो नाहीं दुजा । महाराजा विनवितों ॥ध्रु.॥ पायांवरि ठेविन भाळ । येणें सकळ पावलें ॥2॥ तुका ह्मणे डोळेभरी । पाहिन हरी श्रीमुख ॥3॥

dharūni heṃ āloṃ jīvīṃ | bheṭī vhāvī viṭhobāsī||1|| saṃkalpa to nāhīṃ dujā | mahārājā vinavitoṃ ||dhru.|| pāyāṃvari ṭhevina bhāḷa | yeṇeṃ sakaḷa pāvaleṃ ||2|| tukā hmaṇe ḍoḷebharī | pāhina harī śrīmukha ||3||

तुह्मां उद्धरणें फार । मज दुसरी नाहीं थार ॥1॥ आतां जैसें तैसें सोसा । काय करणें हृषीकेशा ॥ध्रु.॥ बरें न दिसेल ओळी । एका अन्न एका गाळी ॥2॥ लावितो आभार । तुका विखरलेती फार ॥3॥

tuhmāṃ uddharaṇeṃ phāra | maja dusarī nāhīṃ thāra ||1|| ātāṃ jaiseṃ taiseṃ sosā | kāya karaṇeṃ hṛṣīkeśā ||dhru.|| bareṃ na disela oḷī | ekā anna ekā gāḷī ||2|| lāvito ābhāra | tukā vikharaletī phāra ||3||

एकविध वृित्त न राहे अंतरीं । स्मरणीं च हरी विस्मृति ॥1॥ कैसा हा नवलाव वाटतो अनुभवें । मज माझ्या जीवें सािक्षत्वेसी ॥ध्रु.॥ न राहे निश्चळ जागवितां मन । किती क्षीणेंक्षीणें सावरावें ॥2॥ तुका ह्मणे बहु केले वेवसाव । तेणें रंगें जीव रंगलासे ॥3॥

ekavidha vṛिtta na rāhe aṃtarīṃ | smaraṇīṃ ca harī vismṛti ||1|| kaisā hā navalāva vāṭato anubhaveṃ | maja mājhyā jīveṃ sāिkṣatvesī ||dhru.|| na rāhe niścaḷa jāgavitāṃ mana | kitī kṣīṇeṃkṣīṇeṃ sāvarāveṃ ||2|| tukā hmaṇe bahu kele vevasāva | teṇeṃ raṃgeṃ jīva raṃgalāse ||3||

आतां सोडवणें न या नारायणा । तरि मी न वंचे जाणा काळा हातीं ॥1॥ ऐसें सांगोनिया जालों उतराइऩ । आणीक तें काइऩ माझे हातीं ॥ध्रु.॥ केलियाचें माप नये सेवटासी । करितील नासि अंतराय ॥2॥ तुका ह्मणे भय वाटतसे जीवा । धांवणिया धांवा लवकरी ॥3॥

ātāṃ soḍavaṇeṃ na yā nārāyaṇā | tari mī na vaṃce jāṇā kāḷā hātīṃ ||1|| aiseṃ sāṃgoniyā jāloṃ utarāiऩ | āṇīka teṃ kāiऩ mājhe hātīṃ ||dhru.|| keliyāceṃ māpa naye sevaṭāsī | karitīla nāsi aṃtarāya ||2|| tukā hmaṇe bhaya vāṭatase jīvā | dhāṃvaṇiyā dhāṃvā lavakarī ||3||

सत्या माप वाढे । गबाळाची चाली खोडे ॥1॥ उतरे तें कळें कसी । विखरोणें सर्वदेशीं ॥ध्रु.॥ घरामध्ये राजा । नव्हे हो वा पाटपूजा ॥2॥ तुका ह्मणे साचें । रूप तें दर्पणाचें॥3॥

satyā māpa vāḍhe | gabāḷācī cālī khoḍe ||1|| utare teṃ kaḷeṃ kasī | vikharoṇeṃ sarvadeśīṃ ||dhru.|| gharāmadhye rājā | navhe ho vā pāṭapūjā ||2|| tukā hmaṇe sāceṃ | rūpa teṃ darpaṇāceṃ||3||

नाहीं खंड जाला । माझा तुमचा विठ्ठला ॥1॥ कैसें कैसें हो दुिश्चत । आहे चौघांपाशीं नीत ॥ध्रु.॥ मुळींचे लिहिलें । मज आतां सांपडलें ॥2॥ तुका ह्मणे मज । न लगे बोलणें सहज॥3॥

nāhīṃ khaṃḍa jālā | mājhā tumacā viṭhṭhalā ||1|| kaiseṃ kaiseṃ ho duिścata | āhe caughāṃpāśīṃ nīta ||dhru.|| muḷīṃce lihileṃ | maja ātāṃ sāṃpaḍaleṃ ||2|| tukā hmaṇe maja | na lage bolaṇeṃ sahaja||3||

हेचि वादकाची कळा । नाहीं येऊं येत बळा ॥1॥ धीर करावा करावा । तरी तो आहे आह्मां देवा ॥ध्रु.॥ रिघावें पोटांत। पायां पडोन घ्यावा अंत ॥2॥ तुका ह्मणे वरि । गोडा आणावा उत्तरीं ॥3॥

heci vādakācī kaḷā | nāhīṃ yeūṃ yeta baḷā ||1|| dhīra karāvā karāvā | tarī to āhe āhmāṃ devā ||dhru.|| righāveṃ poṭāṃta| pāyāṃ paḍona ghyāvā aṃta ||2|| tukā hmaṇe vari | goḍā āṇāvā uttarīṃ ||3||

एक परि बहिर बरें । परि तीं ढोरें ग्यानगडें ॥1॥ कपाळास लागली अगी । अभागी कां जीतसे ॥ध्रु.॥ एक परि बरें वेडें । ताकिऩक कुडें जळो तें ॥2॥ तुका ह्मणे खातडवासी । अमृतासी नोळखे ॥3॥

eka pari bahira bareṃ | pari tīṃ ḍhoreṃ gyānagaḍeṃ ||1|| kapāḷāsa lāgalī agī | abhāgī kāṃ jītase ||dhru.|| eka pari bareṃ veḍeṃ | tākiऩka kuḍeṃ jaḷo teṃ ||2|| tukā hmaṇe khātaḍavāsī | amṛtāsī noḷakhe ||3||

खेळों मनासवें जीवाच्या संवादें । कौतुक विनोदें निरांजनी ॥1॥ पचीं पडिलें तें रुचे वेळोवेळां । होतसे डोहळा आवडीस ॥ध्रु.॥ एकांताचें सुख जडलें जिव्हारीं । वीट परिचारीं बरा आला ॥2॥ जगाऐसी बुिद्ध नव्हे आतां कदा । लंपट गोविंदा जालों पायीं ॥3॥ आणीक ते चिंता न लगे करावी । नित्य नित्य नवी आवडी हे ॥4॥ तुका ह्मणे धडा राहिला पडोन । पांडुरंगीं मन विसांवलें ॥5॥

kheḷoṃ manāsaveṃ jīvācyā saṃvādeṃ | kautuka vinodeṃ nirāṃjanī ||1|| pacīṃ paḍileṃ teṃ ruce veḷoveḷāṃ | hotase ḍohaḷā āvaḍīsa ||dhru.|| ekāṃtāceṃ sukha jaḍaleṃ jivhārīṃ | vīṭa paricārīṃ barā ālā ||2|| jagāaisī buिddha navhe ātāṃ kadā | laṃpaṭa goviṃdā jāloṃ pāyīṃ ||3|| āṇīka te ciṃtā na lage karāvī | nitya nitya navī āvaḍī he ||4|| tukā hmaṇe dhaḍā rāhilā paḍona | pāṃḍuraṃgīṃ mana visāṃvaleṃ ||5||

न करीं रे मना कांहीं च कल्पना । चिंतीं या चरणां विठोबाच्या ॥1॥ येथें सुखाचिया रासी । पुढें ठाव नाहीं कल्पनेसी॥ध्रु.॥ सुखाचें ओतिलें साजिरें श्रीमुख । शोक मोह दुःख पाहाता नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे येथें होइऩल विसांवा । तुटतील हांवा पुढिलिया ॥3॥

na karīṃ re manā kāṃhīṃ ca kalpanā | ciṃtīṃ yā caraṇāṃ viṭhobācyā ||1|| yetheṃ sukhāciyā rāsī | puḍheṃ ṭhāva nāhīṃ kalpanesī||dhru.|| sukhāceṃ otileṃ sājireṃ śrīmukha | śoka moha duḥkha pāhātā nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ hoiऩla visāṃvā | tuṭatīla hāṃvā puḍhiliyā ||3||

पडिलिया ताळा । मग अवघा चि निर्वाळा । तेथें कोणी बळा । नाहीं येत कोणासी ॥1॥ जोडिलें तें लागें हातीं । आपआपली नििंश्चती । हर्ष आणि खंती । तेथें दोनी नासलीं ॥ध्रु.॥ सहज सरलिया कारणें । मग एकला आपण । दिसे तरी भिन्न । वचनाचा प्रसंग ॥2॥ करूनि झाडा पाडा । तुका वेगळा लिगाडा। नििंश्चतीच्या गोडा । गोष्टी ह्मुण लागती ॥3॥

paḍiliyā tāḷā | maga avaghā ci nirvāḷā | tetheṃ koṇī baḷā | nāhīṃ yeta koṇāsī ||1|| joḍileṃ teṃ lāgeṃ hātīṃ | āpaāpalī niिṃścatī | harṣa āṇi khaṃtī | tetheṃ donī nāsalīṃ ||dhru.|| sahaja saraliyā kāraṇeṃ | maga ekalā āpaṇa | dise tarī bhinna | vacanācā prasaṃga ||2|| karūni jhāḍā pāḍā | tukā vegaḷā ligāḍā| niिṃścatīcyā goḍā | goṣṭī hmuṇa lāgatī ||3||

जीविता तो माझा पिता । उखता तो उखत्यांचा॥1॥ जनादऩनीं सरती कर्में । वाते भ्रमे अनेत्र । अपसव्य सव्यामधीं । ऐसी शुद्धी न धरितां ॥2॥ तुका ह्मणे खांद्या पानें । सिंचतां भिन्न कोरडी॥3॥

jīvitā to mājhā pitā | ukhatā to ukhatyāṃcā||1|| janādaऩnīṃ saratī karmeṃ | vāte bhrame anetra | apasavya savyāmadhīṃ | aisī śuddhī na dharitāṃ ||2|| tukā hmaṇe khāṃdyā pāneṃ | siṃcatāṃ bhinna koraḍī||3||

माउलीची चाली लेंकराचे ओढी । तयालागीं काढी प्राणें प्रीती ॥1॥ ऐसी बिळवंत आवडी जी देवा । संतमहानुभावा विनवितों ॥ध्रु.॥ मोहें मोहियेलें सर्वकाळ चित्त । विसरु तो घेत नाहीं क्षणें ॥2॥ तुका ह्मणे दिला प्रेमाचा वोरस । सांभािळलें दास आपुलें तें ॥3॥

māulīcī cālī leṃkarāce oḍhī | tayālāgīṃ kāḍhī prāṇeṃ prītī ||1|| aisī biḷavaṃta āvaḍī jī devā | saṃtamahānubhāvā vinavitoṃ ||dhru.|| moheṃ mohiyeleṃ sarvakāḷa citta | visaru to gheta nāhīṃ kṣaṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe dilā premācā vorasa | sāṃbhāिḷaleṃ dāsa āpuleṃ teṃ ||3||

केवढा तो अहंकार । माझा तुह्मां नव्हे दूर ॥1॥ आतां कोण पडे पायां । तुमच्या अहो पंढरिराया ॥ध्रु.॥ कां जी कृपेनें कृपण । वेचत असे ऐसें धन ॥2॥ तुका ह्मणे देवें । दुजियाचें पोतें न्यावें ॥3॥

kevaḍhā to ahaṃkāra | mājhā tuhmāṃ navhe dūra ||1|| ātāṃ koṇa paḍe pāyāṃ | tumacyā aho paṃḍharirāyā ||dhru.|| kāṃ jī kṛpeneṃ kṛpaṇa | vecata ase aiseṃ dhana ||2|| tukā hmaṇe deveṃ | dujiyāceṃ poteṃ nyāveṃ ||3||

अपराधी ह्मणोनि येतों काकुलती । नाहीं तरी होती काय चाड ॥1॥ येइल तारूं तरी तारा जी देवा । नाहीं तरी सेवा घ्या वो भार ॥ध्रु.॥ कासया मी आतां वंचूं हे शरीर । आहें बारगीर जाइप जनें ॥2॥ तुका ह्मणे मन करूनि मोकळें । आहें साळेंढाळें उदार मी ॥3॥

aparādhī hmaṇoni yetoṃ kākulatī | nāhīṃ tarī hotī kāya cāḍa ||1|| yeila tārūṃ tarī tārā jī devā | nāhīṃ tarī sevā ghyā vo bhāra ||dhru.|| kāsayā mī ātāṃ vaṃcūṃ he śarīra | āheṃ bāragīra jāipa janeṃ ||2|| tukā hmaṇe mana karūni mokaḷeṃ | āheṃ sāḷeṃḍhāḷeṃ udāra mī ||3||

माझे तों फुकाचे कायेचे चि कष्ट । नव्हे क्रियानष्ट तुह्मांऐसा ॥1॥ कांहीं च न वंचीं आजिचा प्रसंगीं । सकळा ही अंगीं करीन पूजा ॥ध्रु.॥ द्यावें काहीं तुह्मीं हें तों नाहीं आस । असों या उदास देहभावें ॥2॥ तुका ह्मणे माझी मावळली खंती । समाधान चित्तीं सर्वकाळ ॥3॥

mājhe toṃ phukāce kāyece ci kaṣṭa | navhe kriyānaṣṭa tuhmāṃaisā ||1|| kāṃhīṃ ca na vaṃcīṃ ājicā prasaṃgīṃ | sakaḷā hī aṃgīṃ karīna pūjā ||dhru.|| dyāveṃ kāhīṃ tuhmīṃ heṃ toṃ nāhīṃ āsa | asoṃ yā udāsa dehabhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhī māvaḷalī khaṃtī | samādhāna cittīṃ sarvakāḷa ||3||

स्वामीचिया सत्ता । आधीं वर्म येतें हाता । पुढती विशेषता । लाभें लाभ आगळा ॥1॥ करीं कवतुकाचे बोल । परि जिव्हाऑयाची ओल । आवडे रसाळ । मायबापा लाडाचें ॥ध्रु.॥ मनें मेळविलें मना । नाहीं अभावी शाहणा । अंतरींच्या खुणा । वरि दिल्या उमटोनि ॥2॥ नाहीं पराश्रमें काळा । अवघ्या जागविल्या वेळा । देवासी निराळा । तुका क्षण न सोडी ॥3॥

svāmīciyā sattā | ādhīṃ varma yeteṃ hātā | puḍhatī viśeṣatā | lābheṃ lābha āgaḷā ||1|| karīṃ kavatukāce bola | pari jivhāôyācī ola | āvaḍe rasāḷa | māyabāpā lāḍāceṃ ||dhru.|| maneṃ meḷavileṃ manā | nāhīṃ abhāvī śāhaṇā | aṃtarīṃcyā khuṇā | vari dilyā umaṭoni ||2|| nāhīṃ parāśrameṃ kāḷā | avaghyā jāgavilyā veḷā | devāsī nirāḷā | tukā kṣaṇa na soḍī ||3||

एके ठायीं अन्नपाणी । ग्रासोग्रासीं चिंतनीं ॥1॥ वेळोवेळां जागवितों । दुजें येइल ह्मुण भीतों ॥ध्रु.॥ नाहीं हीं गुंतत उपचारीं । मानदंभाचे वेव्हारीं ॥2॥ तुका जालासे शाहाणा । आड लपे नारायणा ॥3॥

eke ṭhāyīṃ annapāṇī | grāsogrāsīṃ ciṃtanīṃ ||1|| veḷoveḷāṃ jāgavitoṃ | dujeṃ yeila hmuṇa bhītoṃ ||dhru.|| nāhīṃ hīṃ guṃtata upacārīṃ | mānadaṃbhāce vevhārīṃ ||2|| tukā jālāse śāhāṇā | āḍa lape nārāyaṇā ||3||

वैरागरापाशीं रत्नाचिया खाणी । हे चि घ्यावी धणी फावेल तों ॥1॥ येथें नाहीं तर्कवितकाऩची चाड । होतसे निवाड खऱ्या खोटएां ॥ध्रु.॥ उगा च सारावा वाढिला तो ठाव । वाढितिया भाव कळतसे ॥2॥ तुका ह्मणे टांचणीचें पाणी । येथें झरवणी जैशातैसें॥3॥

vairāgarāpāśīṃ ratnāciyā khāṇī | he ci ghyāvī dhaṇī phāvela toṃ ||1|| yetheṃ nāhīṃ tarkavitakāऩcī cāḍa | hotase nivāḍa khaऱyā khoṭaeाṃ ||dhru.|| ugā ca sārāvā vāḍhilā to ṭhāva | vāḍhitiyā bhāva kaḷatase ||2|| tukā hmaṇe ṭāṃcaṇīceṃ pāṇī | yetheṃ jharavaṇī jaiśātaiseṃ||3||

समर्थ या नांवें दिनांचा कृपाळ । हें तंव सकळ स्वामीअंगीं ॥1॥ मज काय लागे करणें विनवणी । विदित चरणीं सकळ आहे ॥ध्रु.॥ दयासिंधु तुह्मां भांडवल दया । सिंचावें आतां या कृपापीयूषें ॥2॥ तुका ह्मणे अवो पंढरिनिवासे । बहु जीव आसे लागलासे ॥3॥

samartha yā nāṃveṃ dināṃcā kṛpāḷa | heṃ taṃva sakaḷa svāmīaṃgīṃ ||1|| maja kāya lāge karaṇeṃ vinavaṇī | vidita caraṇīṃ sakaḷa āhe ||dhru.|| dayāsiṃdhu tuhmāṃ bhāṃḍavala dayā | siṃcāveṃ ātāṃ yā kṛpāpīyūṣeṃ ||2|| tukā hmaṇe avo paṃḍharinivāse | bahu jīva āse lāgalāse ||3||

लेखिलें कवित्व माझे सहज बोल । न लगे चि ओल जिव्हाऑयाची ॥1॥ नये चि उत्तर कांहीं परतोनि । जालों नारायणीं न सरतें ॥ध्रु.॥ लाजिरवाणी कां वदली हे वाचा । नव्हे च ठायींचा मननशीळ ॥2॥ तुका ह्मणे फळ नव्हे चि सायासा । पंढरीनिवासा काय जालें ॥3॥

lekhileṃ kavitva mājhe sahaja bola | na lage ci ola jivhāôyācī ||1|| naye ci uttara kāṃhīṃ paratoni | jāloṃ nārāyaṇīṃ na sarateṃ ||dhru.|| lājiravāṇī kāṃ vadalī he vācā | navhe ca ṭhāyīṃcā mananaśīḷa ||2|| tukā hmaṇe phaḷa navhe ci sāyāsā | paṃḍharīnivāsā kāya jāleṃ ||3||

येणें जाला तुमचे पोतडीचा झाडा । केलासी उघडा पांडुरंगा ॥1॥ भरूनियां घरीं राहिलों वाखती । आपुली नििंश्चती आपल्यापें ॥ध्रु.॥ आतां काय उरी उरली ते सांगा । आणिलेति जगाचिये साक्षी ॥2॥ तुका ह्मणे कोठें पाहोंजासी आतां । माझी जाली सत्ता तुह्मांवरि ॥3॥

yeṇeṃ jālā tumace potaḍīcā jhāḍā | kelāsī ughaḍā pāṃḍuraṃgā ||1|| bharūniyāṃ gharīṃ rāhiloṃ vākhatī | āpulī niिṃścatī āpalyāpeṃ ||dhru.|| ātāṃ kāya urī uralī te sāṃgā | āṇileti jagāciye sākṣī ||2|| tukā hmaṇe koṭheṃ pāhoṃjāsī ātāṃ | mājhī jālī sattā tuhmāṃvari ||3||

तुमच्या पाळणा ओढतसे मन । गेलों विसरोन आपणासी ॥1॥ लागेल पालटें फेडावें उसणें । येणें चि प्रमाणें पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ तुमचे आवडी संबंधाचा त्याग । घेतला ये लाग जगनिंदेचा ॥2॥ तुका ह्मणे जैसा माझा जीव ओढे । तैसें च तिकडे पाहिजेल ॥3॥

tumacyā pāḷaṇā oḍhatase mana | geloṃ visarona āpaṇāsī ||1|| lāgela pālaṭeṃ pheḍāveṃ usaṇeṃ | yeṇeṃ ci pramāṇeṃ pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| tumace āvaḍī saṃbaṃdhācā tyāga | ghetalā ye lāga jaganiṃdecā ||2|| tukā hmaṇe jaisā mājhā jīva oḍhe | taiseṃ ca tikaḍe pāhijela ||3||

नाहीं मज कोणी उरला दुर्जन । मायबापाविण ब्रह्मांडांत॥1॥ कासया जी माझी करणें येविसीं । भयाची मानसीं चिंता संतीं ॥ध्रु.॥ विश्वंभराचिये लागलों सांभाळीं । सत्तेनें तो चाळी आपुलिये ॥2॥ तुका ह्मणे माझें पाळणपोषण । करितां आपण पांडुरंगा ॥3॥

nāhīṃ maja koṇī uralā durjana | māyabāpāviṇa brahmāṃḍāṃta||1|| kāsayā jī mājhī karaṇeṃ yevisīṃ | bhayācī mānasīṃ ciṃtā saṃtīṃ ||dhru.|| viśvaṃbharāciye lāgaloṃ sāṃbhāḷīṃ | satteneṃ to cāḷī āpuliye ||2|| tukā hmaṇe mājheṃ pāḷaṇapoṣaṇa | karitāṃ āpaṇa pāṃḍuraṃgā ||3||

मज कांहीं सीण न व्हावा यासाटीं । कृपा तुह्मां पोटीं उपजलीं ॥1॥ होतें तैसें केलें आपलें उचित । शिकविलें हित बहु बरें ॥ध्रु.॥ आह्मी न मनावी कोणाची आशंका । तुह्मां भय लोकां आहे मनीं ॥2॥ तुका ह्मणे आतां संचिताचा ठेवा । वोडवला घ्यावा जैसा तैसा ॥3॥

maja kāṃhīṃ sīṇa na vhāvā yāsāṭīṃ | kṛpā tuhmāṃ poṭīṃ upajalīṃ ||1|| hoteṃ taiseṃ keleṃ āpaleṃ ucita | śikavileṃ hita bahu bareṃ ||dhru.|| āhmī na manāvī koṇācī āśaṃkā | tuhmāṃ bhaya lokāṃ āhe manīṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ saṃcitācā ṭhevā | voḍavalā ghyāvā jaisā taisā ||3||

कोणाचें चिंतन करूं ऐशा काळें । पायांचिया बळें कंठीतसें ॥1॥ पाहातसें वाट येइप गा विठ्ठला । मज कां हा केला परदेश ॥ध्रु.॥ बहुतांचे सत्ते जालों कासावीस । जाय रात्री दिस वैरियांचा ॥2॥ तुका ह्मणे बैसें मनाचिये मुळीं । तरीं च ही जाळीं उगवतीं ॥3॥

koṇāceṃ ciṃtana karūṃ aiśā kāḷeṃ | pāyāṃciyā baḷeṃ kaṃṭhītaseṃ ||1|| pāhātaseṃ vāṭa yeipa gā viṭhṭhalā | maja kāṃ hā kelā paradeśa ||dhru.|| bahutāṃce satte jāloṃ kāsāvīsa | jāya rātrī disa vairiyāṃcā ||2|| tukā hmaṇe baiseṃ manāciye muḷīṃ | tarīṃ ca hī jāḷīṃ ugavatīṃ ||3||

कां जी तुह्मीं ऐसे नव्हा कृपावंत । निवे माझें चित्त ठायिंच्या ठायीं ॥1॥ कांही शम नये विषम अंतरा । शांतीचा तो बरा ऐसा योग ॥ध्रु.॥ दुःखी होतों पंचभूतांच्या विकारें । जडत्वें दातारें राखावीं तीं ॥2॥ तुका ह्मणे मोडा अहंकाराची मान । धरितों चरण ह्मणऊनि ॥3॥

kāṃ jī tuhmīṃ aise navhā kṛpāvaṃta | nive mājheṃ citta ṭhāyiṃcyā ṭhāyīṃ ||1|| kāṃhī śama naye viṣama aṃtarā | śāṃtīcā to barā aisā yoga ||dhru.|| duḥkhī hotoṃ paṃcabhūtāṃcyā vikāreṃ | jaḍatveṃ dātāreṃ rākhāvīṃ tīṃ ||2|| tukā hmaṇe moḍā ahaṃkārācī māna | dharitoṃ caraṇa hmaṇaūni ||3||

मागत्याची कोठें घडते निरास । लेंकरा उदास नाहीं होतें ॥1॥ कासया मी होऊं उतावीळ जीवीं । जाणता गोसावी सर्व आहे ॥ध्रु.॥ जाला तरी वेळ कवतुकासाटीं । निदऩया तों पोटीं उपजेना ॥2॥ तुका ह्मणे त्यासी ठाउकें उचित । होइऩल संकेत नेमियेला ॥3॥

māgatyācī koṭheṃ ghaḍate nirāsa | leṃkarā udāsa nāhīṃ hoteṃ ||1|| kāsayā mī hoūṃ utāvīḷa jīvīṃ | jāṇatā gosāvī sarva āhe ||dhru.|| jālā tarī veḷa kavatukāsāṭīṃ | nidaऩyā toṃ poṭīṃ upajenā ||2|| tukā hmaṇe tyāsī ṭhāukeṃ ucita | hoiऩla saṃketa nemiyelā ||3||

आरुषा वचनीं मातेची आवडी । ह्मणऊनि तांतडी घेती नाहीं ॥1॥ काय होइल माझें मांडिलें कवतुक । आदराची भूक रडारोवी ॥ध्रु.॥ लपोनियां करी चुकुर माऊली । नाहीं होती केली निष्ठासांडी ॥2॥ तुका ह्मणे करी पारखीं वचनें । भेवउनि तान्हें आळवावें ॥3॥

āruṣā vacanīṃ mātecī āvaḍī | hmaṇaūni tāṃtaḍī ghetī nāhīṃ ||1|| kāya hoila mājheṃ māṃḍileṃ kavatuka | ādarācī bhūka raḍārovī ||dhru.|| laponiyāṃ karī cukura māūlī | nāhīṃ hotī kelī niṣṭhāsāṃḍī ||2|| tukā hmaṇe karī pārakhīṃ vacaneṃ | bhevauni tānheṃ āḷavāveṃ ||3||

प्रीतीच्या भांडणा नाहीं शिरपाव । वचनाचे चि भाव निष्ट‍ता ॥1॥ जीणें तरी एका जीवें उभयता । पुत्राचिया पिता दुखवे दुःखें ॥ध्रु.॥ काय जाणे तुटों मायेचें लिगाड । विषम तें आड उरों नेणें ॥2॥ तुका ह्मणे मज करुणा उत्तरें । करितां विश्वंभरे पाविजैल ॥3॥

prītīcyā bhāṃḍaṇā nāhīṃ śirapāva | vacanāce ci bhāva niṣṭatā ||1|| jīṇeṃ tarī ekā jīveṃ ubhayatā | putrāciyā pitā dukhave duḥkheṃ ||dhru.|| kāya jāṇe tuṭoṃ māyeceṃ ligāḍa | viṣama teṃ āḍa uroṃ neṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe maja karuṇā uttareṃ | karitāṃ viśvaṃbhare pāvijaila ||3||

नको घालूं झांसां । मना उपाधिवोळसा ॥1॥ जे जे वाहावे संकल्प । पुण्य तरी ते चि पाप ॥ध्रु.॥ उपजतो भेव । होतो कासावीस जीव ॥2॥ तुका ह्मणे पाहों । होइल तें निवांत राहों॥3॥

nako ghālūṃ jhāṃsāṃ | manā upādhivoḷasā ||1|| je je vāhāve saṃkalpa | puṇya tarī te ci pāpa ||dhru.|| upajato bheva | hoto kāsāvīsa jīva ||2|| tukā hmaṇe pāhoṃ | hoila teṃ nivāṃta rāhoṃ||3||

बीजीं फळाचा भरवसा । जतन सिंचनासरिसा । चाविलिया आसा । काकुलती ते नाड ॥1॥ हा तों गडसंदीचा ठाव। पिके पिकविला भाव । संकोचोनि जीव । दशा केली जतन ॥ध्रु.॥ माती घाली धनावरी । रांडा रोटा वरीवरी । सुखाचे सेजारीं। दुःख भ्रमें भोगीतसे ॥2॥ तुका ह्मणे दिशाभुली । जाल्या उफराटी चाली । निवाडाची बोली । अनुभवें साक्षीसी ॥3॥

bījīṃ phaḷācā bharavasā | jatana siṃcanāsarisā | cāviliyā āsā | kākulatī te nāḍa ||1|| hā toṃ gaḍasaṃdīcā ṭhāva| pike pikavilā bhāva | saṃkoconi jīva | daśā kelī jatana ||dhru.|| mātī ghālī dhanāvarī | rāṃḍā roṭā varīvarī | sukhāce sejārīṃ| duḥkha bhrameṃ bhogītase ||2|| tukā hmaṇe diśābhulī | jālyā upharāṭī cālī | nivāḍācī bolī | anubhaveṃ sākṣīsī ||3||

काय उरली ते करूं विनवणी । वेचलों वचनीं पांडुरंगा ॥1॥ अव्हेरलों आतां कैचें नामरूप । आदर निरोप तरि तो नाहीं ॥ध्रु.॥ माझा मायबाप ये गेलों सलगी । तों हें तुह्मां जगीं सोयइरिका ॥2॥ तुका ह्मणे आतां जोडोनियां हात । करी दंडवत ठायिंचाठायीं ॥3॥

kāya uralī te karūṃ vinavaṇī | vecaloṃ vacanīṃ pāṃḍuraṃgā ||1|| avheraloṃ ātāṃ kaiceṃ nāmarūpa | ādara niropa tari to nāhīṃ ||dhru.|| mājhā māyabāpa ye geloṃ salagī | toṃ heṃ tuhmāṃ jagīṃ soyairikā ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ joḍoniyāṃ hāta | karī daṃḍavata ṭhāyiṃcāṭhāyīṃ ||3||

प्रीतीचा तो कळवळा । जिव्हाळाचि वेगळा ॥1॥ बहु नेदी रडों माता । दुिश्चत होतां धीर नव्हे ॥ध्रु.॥ वरी वरी तोंडापुरतें । मोहोरी तें कळतसे ॥2॥ जाणोनियां नेणता तुका । नव्हे लोकांसारिखा ॥3॥

prītīcā to kaḷavaḷā | jivhāḷāci vegaḷā ||1|| bahu nedī raḍoṃ mātā | duिścata hotāṃ dhīra navhe ||dhru.|| varī varī toṃḍāpurateṃ | mohorī teṃ kaḷatase ||2|| jāṇoniyāṃ neṇatā tukā | navhe lokāṃsārikhā ||3||

हा गे हा चि आतां लाहो । माझा अहो विठ्ठला॥1॥ दंडवत दंडवत । वेगळी मात न बोलें ॥ध्रु.॥ वेगळाल्या कोठें भागें। लाग लागें लावावा ॥2॥ तुका ह्मणे केल्या जमा । वृित्ततमा भाजूनि ॥3॥

hā ge hā ci ātāṃ lāho | mājhā aho viṭhṭhalā||1|| daṃḍavata daṃḍavata | vegaḷī māta na boleṃ ||dhru.|| vegaḷālyā koṭheṃ bhāgeṃ| lāga lāgeṃ lāvāvā ||2|| tukā hmaṇe kelyā jamā | vṛिttatamā bhājūni ||3||

आवडी न पुरे मायबापापासीं । घडों का येविसीं सकइऩल ॥1॥ होइऩल नेमलें आपुलिया काळें । आलीयाचा बळें आघ्रो उरे ॥ध्रु.॥ जाणविलें तेथे थोडें एकवेळा । सकळ ही कळा सवाौत्तमीं ॥2॥ तुका ह्मणे निवेदिलें गुहए गुज । आतां तुझी तुज सकळ चिंता ॥3॥

āvaḍī na pure māyabāpāpāsīṃ | ghaḍoṃ kā yevisīṃ sakaiऩla ||1|| hoiऩla nemaleṃ āpuliyā kāḷeṃ | ālīyācā baḷeṃ āghro ure ||dhru.|| jāṇavileṃ tethe thoḍeṃ ekaveḷā | sakaḷa hī kaḷā savāौttamīṃ ||2|| tukā hmaṇe nivedileṃ guhae guja | ātāṃ tujhī tuja sakaḷa ciṃtā ||3||

वोखटा तरी मी विटलों देहासी । पुरे आतां जैसी जोडी पुन्हां ॥1॥ किती मरमर सोसावी पुढती । राहिलों संगती विठोबाचे ॥ध्रु.॥ आतां कोण याचा करील आदर । जावो किळवर विटंबोनि ॥2॥ तुका ह्मणे आतां सांडि तें चि सांडि । कोण फिरे लंडी यासी मागें ॥3॥

vokhaṭā tarī mī viṭaloṃ dehāsī | pure ātāṃ jaisī joḍī punhāṃ ||1|| kitī maramara sosāvī puḍhatī | rāhiloṃ saṃgatī viṭhobāce ||dhru.|| ātāṃ koṇa yācā karīla ādara | jāvo kiḷavara viṭaṃboni ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ sāṃḍi teṃ ci sāṃḍi | koṇa phire laṃḍī yāsī māgeṃ ||3||

हें ही ऐसें तें ही ऐसें । उभय पिसें अविचार ॥1॥ अभिमानाचे ठेलाठेलीं । मधीं जाली हिंपुष्टी ॥ध्रु.॥ धीरा शांती ठाव नुरे । हा चि उरे आबाऑया ॥2॥ कौतुक हें पाहे तुका । कढतां लोकां अधनि ॥3॥

heṃ hī aiseṃ teṃ hī aiseṃ | ubhaya piseṃ avicāra ||1|| abhimānāce ṭhelāṭhelīṃ | madhīṃ jālī hiṃpuṣṭī ||dhru.|| dhīrā śāṃtī ṭhāva nure | hā ci ure ābāôyā ||2|| kautuka heṃ pāhe tukā | kaḍhatāṃ lokāṃ adhani ||3||

हित जाणे चित्त । कळों येतसे उचित ॥1॥ परिहार ते संपादनी । सत्य कारण कारणीं ॥ध्रु.॥ वरदळ तें नुतरे कसीं । आगीमध्यें तें रसीं ॥2॥ तुका ह्मणे करुनी खरें । ठेवितां तें पुढें बरें॥3॥

hita jāṇe citta | kaḷoṃ yetase ucita ||1|| parihāra te saṃpādanī | satya kāraṇa kāraṇīṃ ||dhru.|| varadaḷa teṃ nutare kasīṃ | āgīmadhyeṃ teṃ rasīṃ ||2|| tukā hmaṇe karunī khareṃ | ṭhevitāṃ teṃ puḍheṃ bareṃ||3||

देवें दिला देह भजना गोमटा । तों या जाला भांटा बाधिकेच्या ॥1॥ ताठोनियां मान राहिली वरती । अहंकारा हातीं लवों नल्हे ॥ध्रु.॥ दास ह्मणावया न वळे रसना । सइरवचना बासे गळा ॥2॥ तुका ह्मणे कोठें ठेवावा विटाळ । स्नानें नीर्मळ व्हावयासी ॥3॥

deveṃ dilā deha bhajanā gomaṭā | toṃ yā jālā bhāṃṭā bādhikecyā ||1|| tāṭhoniyāṃ māna rāhilī varatī | ahaṃkārā hātīṃ lavoṃ nalhe ||dhru.|| dāsa hmaṇāvayā na vaḷe rasanā | sairavacanā bāse gaḷā ||2|| tukā hmaṇe koṭheṃ ṭhevāvā viṭāḷa | snāneṃ nīrmaḷa vhāvayāsī ||3||

काय करूं पोरा लागली चट । धरी वाट देउळाची॥1॥ सांगितलें नेघे कानीं । दुजें मनीं विठ्ठल ॥ध्रु.॥ काम घरीं न करी धंदा । येथें सदा दुिश्चत ॥2॥ आमचे कुळीं नव्हतें ऐसें । हें च पिसें निवडलें ॥3॥ लौकिकाची नाहीं लाज । माझें मज पारिखें ॥4॥ तुका ह्मणे नरका जाणें । त्या वचनें दुष्टांचीं ॥5॥

kāya karūṃ porā lāgalī caṭa | dharī vāṭa deuḷācī||1|| sāṃgitaleṃ neghe kānīṃ | dujeṃ manīṃ viṭhṭhala ||dhru.|| kāma gharīṃ na karī dhaṃdā | yetheṃ sadā duिścata ||2|| āmace kuḷīṃ navhateṃ aiseṃ | heṃ ca piseṃ nivaḍaleṃ ||3|| laukikācī nāhīṃ lāja | mājheṃ maja pārikheṃ ||4|| tukā hmaṇe narakā jāṇeṃ | tyā vacaneṃ duṣṭāṃcīṃ ||5||

कारणापें असतां दृष्टी । शंका पोटीं उपजेना ॥1॥ शूर मिरवे रणांगणीं । मरणीं च संतोष ॥ध्रु.॥ पाहिजे तो कळवळा। मग बळा काय उणे ॥2॥ तुका ह्मणे उदारपणें । काय उणें मनाचें॥3॥

kāraṇāpeṃ asatāṃ dṛṣṭī | śaṃkā poṭīṃ upajenā ||1|| śūra mirave raṇāṃgaṇīṃ | maraṇīṃ ca saṃtoṣa ||dhru.|| pāhije to kaḷavaḷā| maga baḷā kāya uṇe ||2|| tukā hmaṇe udārapaṇeṃ | kāya uṇeṃ manāceṃ||3||

नव्हती हे उसणे बोल । आहाच फोल रंजवण॥1॥ अनुभव तो वरावरी । नाहीं दुरी वेगळा ॥ध्रु.॥ पाहिजे तें आलें रुची।काचाकुची काशाची ॥2॥ तुका ह्मणे लाजे आड । त्याची चाड कोणासी ॥3॥

navhatī he usaṇe bola | āhāca phola raṃjavaṇa||1|| anubhava to varāvarī | nāhīṃ durī vegaḷā ||dhru.|| pāhije teṃ āleṃ rucī|kācākucī kāśācī ||2|| tukā hmaṇe lāje āḍa | tyācī cāḍa koṇāsī ||3||

जों जों घ्यावा सोस । माझे वारीं गर्भवास । लटिक्याचा दोष । अधिक जडे अंगेसीं ॥1॥ आतां आहे तैसें असो । अनुताप अंगीं वसो । येवढें चि नसो । माझें आणि परावें ॥ध्रु.॥ जागाजालेपणें। काय नासावें स्वप्न । शब्दाचिया शिणें । कष्ट मिथ्या मानावे ॥2॥ छाये माकड विटे । धांवे कुपीं काय भेटे । तुका ह्मणे फुटे । डोइऩ गुडघे कोंपर ॥3॥

joṃ joṃ ghyāvā sosa | mājhe vārīṃ garbhavāsa | laṭikyācā doṣa | adhika jaḍe aṃgesīṃ ||1|| ātāṃ āhe taiseṃ aso | anutāpa aṃgīṃ vaso | yevaḍheṃ ci naso | mājheṃ āṇi parāveṃ ||dhru.|| jāgājālepaṇeṃ| kāya nāsāveṃ svapna | śabdāciyā śiṇeṃ | kaṣṭa mithyā mānāve ||2|| chāye mākaḍa viṭe | dhāṃve kupīṃ kāya bheṭe | tukā hmaṇe phuṭe | ḍoiऩ guḍaghe koṃpara ||3||

गुणांचा चि सांटा । करूं न वजों आणिका वाटा॥1॥ करिती छंद नानापरी । भरोन सिणती आडभरी ॥ध्रु.॥ नेमली पंगती। आह्मां संतांची संगती ॥2॥ तुका ह्मणे लीळा । येर कवतुक पाहों डोळां ॥3॥

guṇāṃcā ci sāṃṭā | karūṃ na vajoṃ āṇikā vāṭā||1|| karitī chaṃda nānāparī | bharona siṇatī āḍabharī ||dhru.|| nemalī paṃgatī| āhmāṃ saṃtāṃcī saṃgatī ||2|| tukā hmaṇe līḷā | yera kavatuka pāhoṃ ḍoḷāṃ ||3||

सिकविला तैसा पढों जाणे पुसा । कैंची साच दशा तैसी अंगीं । स्वप्नींच्या सुखें नाहीं होत राजा । तैसा दिसे माझा अनुभव ॥1॥ कासया हा केला जिहुवे अळंकार । पायांसी अंतर दिसतसे ॥ध्रु.॥ दर्पणींचें धन हातीं ना पदरीं । डोळां दिसें परी सत्याचिये । आस केली तरी लाळ चि घोंटावी । ठकाठकी तेवीं दिसतसे ॥2॥ कवित्वें रसाळ वदविली वाणी । साक्ष ही पुराणीं घडे ऐसी । तुका ह्मणे गुरें राखोनि गोंवारी । माझीं ह्मणे परि लाभ नाहीं ॥3॥

sikavilā taisā paḍhoṃ jāṇe pusā | kaiṃcī sāca daśā taisī aṃgīṃ | svapnīṃcyā sukheṃ nāhīṃ hota rājā | taisā dise mājhā anubhava ||1|| kāsayā hā kelā jihuve aḷaṃkāra | pāyāṃsī aṃtara disatase ||dhru.|| darpaṇīṃceṃ dhana hātīṃ nā padarīṃ | ḍoḷāṃ diseṃ parī satyāciye | āsa kelī tarī lāḷa ci ghoṃṭāvī | ṭhakāṭhakī tevīṃ disatase ||2|| kavitveṃ rasāḷa vadavilī vāṇī | sākṣa hī purāṇīṃ ghaḍe aisī | tukā hmaṇe gureṃ rākhoni goṃvārī | mājhīṃ hmaṇe pari lābha nāhīṃ ||3||

अनुभव तो नाहीं अमुचिया दरषणें । अइकिलें कानें वदे वाणी । जेविल्याचा कैसा अनुभव अंतरीं । ह्मणतां मांडे पुरी काय होतें ॥1॥ नाहींनाहीं गेली तळमळ दातारा । कां जी हरिहरा चाळविलें ॥ध्रु.॥ पत्रीं कुशळता भेटी अनादर । काय तें उत्तर येइल मानूं । अंतरीं सबाहएीं कां नाहीं सारिखें । धरूनि पारिखें वर्त्ततसां॥2॥ आलों आलों ऐसी दाऊनियां आस । वाहों बुडतयास काय द्यावें । तुका ह्मणे अहो चतुरा शिरोमणि । किती माझी वाणी तुह्मी कोठें॥3॥

anubhava to nāhīṃ amuciyā daraṣaṇeṃ | aikileṃ kāneṃ vade vāṇī | jevilyācā kaisā anubhava aṃtarīṃ | hmaṇatāṃ māṃḍe purī kāya hoteṃ ||1|| nāhīṃnāhīṃ gelī taḷamaḷa dātārā | kāṃ jī hariharā cāḷavileṃ ||dhru.|| patrīṃ kuśaḷatā bheṭī anādara | kāya teṃ uttara yeila mānūṃ | aṃtarīṃ sabāhaeीṃ kāṃ nāhīṃ sārikheṃ | dharūni pārikheṃ varttatasāṃ||2|| āloṃ āloṃ aisī dāūniyāṃ āsa | vāhoṃ buḍatayāsa kāya dyāveṃ | tukā hmaṇe aho caturā śiromaṇi | kitī mājhī vāṇī tuhmī koṭheṃ||3||

मथनें भोगे सार । ताकें घडे उपकार ॥1॥ बरवी सायासाची जोडी । अनुभविया ठावी गोडी ॥ध्रु.॥ पाक आणि रुचि। जेथें तेथें ते कइंची ॥2॥ वाढितो पंगती । तुका आवडी संगती ॥3॥

mathaneṃ bhoge sāra | tākeṃ ghaḍe upakāra ||1|| baravī sāyāsācī joḍī | anubhaviyā ṭhāvī goḍī ||dhru.|| pāka āṇi ruci| jetheṃ tetheṃ te kaiṃcī ||2|| vāḍhito paṃgatī | tukā āvaḍī saṃgatī ||3||

चिंतनाची जोडी । हा चि लाभ घडोघडी ॥1॥ तुह्मी वसूनि अंतरीं । मज जागवा निर्धारीं ॥ध्रु.॥ जाय जेथें मन । आड घाला सुदर्शन ॥2॥ तुका ह्मणे भोजें । नाचें हो ऐसें न लजें ॥3॥

ciṃtanācī joḍī | hā ci lābha ghaḍoghaḍī ||1|| tuhmī vasūni aṃtarīṃ | maja jāgavā nirdhārīṃ ||dhru.|| jāya jetheṃ mana | āḍa ghālā sudarśana ||2|| tukā hmaṇe bhojeṃ | nāceṃ ho aiseṃ na lajeṃ ||3||

आवडीची न पुरे धणी । प्रीत मनीं बैसली ॥1॥ नित्य नवा कळवळा । मायबाळामध्यें तों ॥ध्रु.॥ सुख सुखा भेटों आलें । होय वाल्हें पोटींचे ॥2॥ तुका ह्मणे ब्रह्मानंदें । संतवृंदें चरणापें ॥3॥

āvaḍīcī na pure dhaṇī | prīta manīṃ baisalī ||1|| nitya navā kaḷavaḷā | māyabāḷāmadhyeṃ toṃ ||dhru.|| sukha sukhā bheṭoṃ āleṃ | hoya vālheṃ poṭīṃce ||2|| tukā hmaṇe brahmānaṃdeṃ | saṃtavṛṃdeṃ caraṇāpeṃ ||3||

जडलों तों आतां पायीं । होऊं काइऩ वेगळा ॥1॥ तुम्हीं संतीं कृपा केली । गंगे चाली ओघाची ॥ध्रु.॥ सांभािळलों मायबापा । केलों तापावेगळा ॥2॥ वोरसें या जीव धाला । तुका ठेला मौन्य चि ॥3॥

jaḍaloṃ toṃ ātāṃ pāyīṃ | hoūṃ kāiऩ vegaḷā ||1|| tumhīṃ saṃtīṃ kṛpā kelī | gaṃge cālī oghācī ||dhru.|| sāṃbhāिḷaloṃ māyabāpā | keloṃ tāpāvegaḷā ||2|| voraseṃ yā jīva dhālā | tukā ṭhelā maunya ci ||3||

काळावरी सत्ता । ऐशा करितो वारता ॥1॥ तो मी हीणाहूनि सांडें । देवे दुऱ्हें काळतोंडें ॥ध्रु.॥ मानूनी भर्वसा । होतों दासा मी ऐसा ॥2॥ तुका ह्मणे मान । गेलों वाढवूं थोरपण ॥3॥

kāḷāvarī sattā | aiśā karito vāratā ||1|| to mī hīṇāhūni sāṃḍeṃ | deve duऱheṃ kāḷatoṃḍeṃ ||dhru.|| mānūnī bharvasā | hotoṃ dāsā mī aisā ||2|| tukā hmaṇe māna | geloṃ vāḍhavūṃ thorapaṇa ||3||

समर्थाचे सेवे कोठें नाहीं घात । पाहों नये अंत पांडुरंगा ॥1॥ आहे तैसी नीत विचारावी बरी । येऊनी भीतरी वास करा ॥ध्रु.॥ निढळ राखिलें तरी भयाभीत । हर्षामर्ष चित्त पावतसे॥2॥ तुका ह्मणे तरी कळेल निवाड । दर्शनाची चाड शुभकीतिऩ ॥3॥

samarthāce seve koṭheṃ nāhīṃ ghāta | pāhoṃ naye aṃta pāṃḍuraṃgā ||1|| āhe taisī nīta vicārāvī barī | yeūnī bhītarī vāsa karā ||dhru.|| niḍhaḷa rākhileṃ tarī bhayābhīta | harṣāmarṣa citta pāvatase||2|| tukā hmaṇe tarī kaḷela nivāḍa | darśanācī cāḍa śubhakītiऩ ||3||

बहु धीर केला । जाण न होसी विठ्ठला ॥1॥ आतां धरीन पदरीं । करीन तुज मज सरी ॥ध्रु.॥ जालों जीवासी उदार । उभा राहिलों समोर ॥2॥ तुका विनवी संतां । ऐसें सांगा पंढरिनाथा॥3॥

bahu dhīra kelā | jāṇa na hosī viṭhṭhalā ||1|| ātāṃ dharīna padarīṃ | karīna tuja maja sarī ||dhru.|| jāloṃ jīvāsī udāra | ubhā rāhiloṃ samora ||2|| tukā vinavī saṃtāṃ | aiseṃ sāṃgā paṃḍharināthā||3||

नेदावी सलगी न करावा संग । करी चित्ता भंग वेळोवेळा ॥1॥ सर्प शांतिरूप न ह्मणावा भला । झोंबे खवळीला तात्काळ तो ॥2॥ तुका ह्मणे दुरी राखावा दुर्जन । करावें वचन न घडे तें ॥3॥

nedāvī salagī na karāvā saṃga | karī cittā bhaṃga veḷoveḷā ||1|| sarpa śāṃtirūpa na hmaṇāvā bhalā | jhoṃbe khavaḷīlā tātkāḷa to ||2|| tukā hmaṇe durī rākhāvā durjana | karāveṃ vacana na ghaḍe teṃ ||3||

करावा वर्षाव । तृषाक्रांत जाला जीव ॥1॥ पाहें आकाशाची वास । जाणता तूं जगनिवास ॥ध्रु.॥ संयोगें विस्तार । वाढी लागे तो अंकूर ॥2॥ तुका ह्मणे फळें । चरणांबुजें तीं सकळें॥3॥

karāvā varṣāva | tṛṣākrāṃta jālā jīva ||1|| pāheṃ ākāśācī vāsa | jāṇatā tūṃ jaganivāsa ||dhru.|| saṃyogeṃ vistāra | vāḍhī lāge to aṃkūra ||2|| tukā hmaṇe phaḷeṃ | caraṇāṃbujeṃ tīṃ sakaḷeṃ||3||

करीं ऐसी धांवाधांवी । चित्त लावीं चरणापें ॥1॥ मग तो माझा मायबाप । घेइल ताप हरूनी ॥ध्रु.॥ बहुतांच्या मतें गोवा । होऊं जीवा नेदावा ॥2॥ तुका ह्मणे करुणाबोलें । धीर विठ्ठलें निघेना ॥3॥

karīṃ aisī dhāṃvādhāṃvī | citta lāvīṃ caraṇāpeṃ ||1|| maga to mājhā māyabāpa | gheila tāpa harūnī ||dhru.|| bahutāṃcyā mateṃ govā | hoūṃ jīvā nedāvā ||2|| tukā hmaṇe karuṇāboleṃ | dhīra viṭhṭhaleṃ nighenā ||3||

एकविध नारायण । तेथें विषमाचा सीण । पालटों चि भिन्न । नये अणुप्रमाण ॥1॥ अवघें सारावें गाबाळ । चुकवूनियां कोल्हाळ । आनंदाचें स्थळ । एकाएकीं एकांत ॥ध्रु.॥ कायावाचामन। स्वरूपीं च अनुसंधान । लक्ष भेदी बाण । येणे पाडें लवलाहो॥2॥ तुका ह्मणे आळस निद्रा । येथें देउनियां चिरा । देउनियां धीरा । मिठी जाणा जागृतीं ॥3॥

ekavidha nārāyaṇa | tetheṃ viṣamācā sīṇa | pālaṭoṃ ci bhinna | naye aṇupramāṇa ||1|| avagheṃ sārāveṃ gābāḷa | cukavūniyāṃ kolhāḷa | ānaṃdāceṃ sthaḷa | ekāekīṃ ekāṃta ||dhru.|| kāyāvācāmana| svarūpīṃ ca anusaṃdhāna | lakṣa bhedī bāṇa | yeṇe pāḍeṃ lavalāho||2|| tukā hmaṇe āḷasa nidrā | yetheṃ deuniyāṃ cirā | deuniyāṃ dhīrā | miṭhī jāṇā jāgṛtīṃ ||3||

हारपोनि गेली निशी । निद्रा कैसी न देखों ॥1॥ नारायणीं वसलें घर । निरंतर आनंद ॥ध्रु.॥ अवघा रुधविला ठाव। नेला वाव मी माझें ॥2॥ तुका ह्मणे एके ठावीं । असूं नाहीं सीनाभिन्न ॥3॥

hāraponi gelī niśī | nidrā kaisī na dekhoṃ ||1|| nārāyaṇīṃ vasaleṃ ghara | niraṃtara ānaṃda ||dhru.|| avaghā rudhavilā ṭhāva| nelā vāva mī mājheṃ ||2|| tukā hmaṇe eke ṭhāvīṃ | asūṃ nāhīṃ sīnābhinna ||3||

अनुभव ऐसा । मज लागला सरिसा ॥1॥ पाठी बैसली सेजारीं । नव्हे शांत कोणे परी ॥ध्रु.॥ कोठें न लगे जावें । कांहीं घालावया ठावें ॥2॥ तुका ह्मणे कोटि । दुःखाच्या च तये पोटीं ॥3॥

anubhava aisā | maja lāgalā sarisā ||1|| pāṭhī baisalī sejārīṃ | navhe śāṃta koṇe parī ||dhru.|| koṭheṃ na lage jāveṃ | kāṃhīṃ ghālāvayā ṭhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe koṭi | duḥkhācyā ca taye poṭīṃ ||3||

पाठीवरी भार । जातो वाहूनियां खर ॥1॥ संत नेतील त्या ठाया । माझी आधीन त्यां काया ॥ध्रु.॥ मोटचौफळ । अंतीं उिच्छष्टाचें बळ ॥2॥ न संडीं मारग । येथें न चोरूनि अंग॥3॥ आपुलिया सत्ता । चालविती नाहीं चिंता ॥4॥ कळविळला तुका । घराचार येथें नका ॥5॥

pāṭhīvarī bhāra | jāto vāhūniyāṃ khara ||1|| saṃta netīla tyā ṭhāyā | mājhī ādhīna tyāṃ kāyā ||dhru.|| moṭacauphaḷa | aṃtīṃ uिcchaṣṭāceṃ baḷa ||2|| na saṃḍīṃ māraga | yetheṃ na corūni aṃga||3|| āpuliyā sattā | cālavitī nāhīṃ ciṃtā ||4|| kaḷaviḷalā tukā | gharācāra yetheṃ nakā ||5||

मागें पुढें जालों लाटा । अवघा मोटा सरळ ॥1॥ नाहीं कोठें रितें अंग । नित्य रंग नवा चि ॥ध्रु.॥ पोसिंद्याचे पडिलों हातीं । वोझें माती चुकली ॥2॥ जोगावलों पोटीं खर । पाठी भार वरि नाहीं ॥3॥ अवघिया मोकऑया दिशा । नाहीं वोळसा कामाचा॥4॥ संताचिये लोळें द्वारीं । पळती दुरी गोमाशा ॥5॥ कांहीं न साहेसा जाला । तुका नेला समर्थ ॥6॥ पातोगें महाद्वारीं। वरि झुली वाकळा ॥7॥

māgeṃ puḍheṃ jāloṃ lāṭā | avaghā moṭā saraḷa ||1|| nāhīṃ koṭheṃ riteṃ aṃga | nitya raṃga navā ci ||dhru.|| posiṃdyāce paḍiloṃ hātīṃ | vojheṃ mātī cukalī ||2|| jogāvaloṃ poṭīṃ khara | pāṭhī bhāra vari nāhīṃ ||3|| avaghiyā mokaôyā diśā | nāhīṃ voḷasā kāmācā||4|| saṃtāciye loḷeṃ dvārīṃ | paḷatī durī gomāśā ||5|| kāṃhīṃ na sāhesā jālā | tukā nelā samartha ||6|| pātogeṃ mahādvārīṃ| vari jhulī vākaḷā ||7||

करणें न करणें वारलें जेथें । जातों तेणें पंथें संतसंगें॥1॥ संतीं हें पहिलें लाविलें निशाण । ते खुणा पाहोन गर्जें नाम ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मीं चला या चि वाटे । भरवशानें भेटे पांडुरंग ॥3॥

karaṇeṃ na karaṇeṃ vāraleṃ jetheṃ | jātoṃ teṇeṃ paṃtheṃ saṃtasaṃgeṃ||1|| saṃtīṃ heṃ pahileṃ lāvileṃ niśāṇa | te khuṇā pāhona garjeṃ nāma ||2|| tukā hmaṇe tuhmīṃ calā yā ci vāṭe | bharavaśāneṃ bheṭe pāṃḍuraṃga ||3||

कइंचें कारण । तृष्णा वाढविते सीण ॥1॥ काय करूनि ऐसा संग । सोसें चि तूं पांडुरंग ॥ध्रु.॥ रूपीं नाहीं गोडी । हांवे हांवे उर फोडी ॥2॥ तुका न पडे भरी । ऐशा वरदळाचे थोरी॥3॥

kaiṃceṃ kāraṇa | tṛṣṇā vāḍhavite sīṇa ||1|| kāya karūni aisā saṃga | soseṃ ci tūṃ pāṃḍuraṃga ||dhru.|| rūpīṃ nāhīṃ goḍī | hāṃve hāṃve ura phoḍī ||2|| tukā na paḍe bharī | aiśā varadaḷāce thorī||3||

मारूं नये सर्प संतांचिये दृष्टी । होतील ते कष्टी व्यापकपणें ॥1॥ एक सूत्र जीवशिवीं आइक्यता । रोम उपडितां अंग कांपे ॥ध्रु.॥ नाहीं साहों येत दुखाची ते जाती । परपीडा भूतीं साम्य जालें ॥2॥ तुका ह्मणे दिला नीतीचा संकेत । पुजा नांवें चित्त सुखी तेणें ॥3॥

mārūṃ naye sarpa saṃtāṃciye dṛṣṭī | hotīla te kaṣṭī vyāpakapaṇeṃ ||1|| eka sūtra jīvaśivīṃ āikyatā | roma upaḍitāṃ aṃga kāṃpe ||dhru.|| nāhīṃ sāhoṃ yeta dukhācī te jātī | parapīḍā bhūtīṃ sāmya jāleṃ ||2|| tukā hmaṇe dilā nītīcā saṃketa | pujā nāṃveṃ citta sukhī teṇeṃ ||3||

भय होतें आह्मीपणें । पाठी येणें घातलें ॥1॥ अवघा आपुला चि देश । काळा लेश उरे चि ना ॥ध्रु.॥ समर्थाचें नाम घेतां । मग चिंता काशाची ॥2॥ तुका ह्मणें नारायणें । जालें जिणें सुखाचें ॥3॥

bhaya hoteṃ āhmīpaṇeṃ | pāṭhī yeṇeṃ ghātaleṃ ||1|| avaghā āpulā ci deśa | kāḷā leśa ure ci nā ||dhru.|| samarthāceṃ nāma ghetāṃ | maga ciṃtā kāśācī ||2|| tukā hmaṇeṃ nārāyaṇeṃ | jāleṃ jiṇeṃ sukhāceṃ ||3||

विषम वाटे दुरवरी । चालूनि परती घरी । मागील ते उरी । नाहीं उरली भयाची ॥1॥ मुख्य न व्हावा तो नाड । सेवटाचे हातीं गोड । सरलिया चाड । मग कैचे उद्वेग ॥ध्रु.॥ होता पहिला अभ्यास । समयीं घालावया कास । तेव्हां लटिके दोष । योगें अनुतापाच्या ॥2॥ तुका ह्मणे आहे । बुद्धी केलियानें साहे । जवळी च पाहें । देव वाट स्मरणाची ॥3॥

viṣama vāṭe duravarī | cālūni paratī gharī | māgīla te urī | nāhīṃ uralī bhayācī ||1|| mukhya na vhāvā to nāḍa | sevaṭāce hātīṃ goḍa | saraliyā cāḍa | maga kaice udvega ||dhru.|| hotā pahilā abhyāsa | samayīṃ ghālāvayā kāsa | tevhāṃ laṭike doṣa | yogeṃ anutāpācyā ||2|| tukā hmaṇe āhe | buddhī keliyāneṃ sāhe | javaḷī ca pāheṃ | deva vāṭa smaraṇācī ||3||

आतां कोठें धांवे मन । तुझे चरण देखिलिया ॥1॥ भाग गेला सीण गेला । अवघा जाला आनंदु ॥ध्रु.॥ प्रेमरसें बैसली मिठी । आवडी लाठी मुखासी ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां जोगें । विठ्ठल घोगें खरें माप ॥3॥

ātāṃ koṭheṃ dhāṃve mana | tujhe caraṇa dekhiliyā ||1|| bhāga gelā sīṇa gelā | avaghā jālā ānaṃdu ||dhru.|| premaraseṃ baisalī miṭhī | āvaḍī lāṭhī mukhāsī ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ jogeṃ | viṭhṭhala ghogeṃ khareṃ māpa ||3||

विश्वीं विश्वंभर । बोले वेदांतींचा सार ॥1॥ जगीं जगदीश । शास्त्रें वदती सावकास ॥ध्रु.॥ व्यापिलें हें नारायणें । ऐसीं गर्जती पुराणें ॥2॥ जनीं जनादऩन । संत बोलती वचनें ॥3॥ सूर्याचिया परी । तुका लोकीं क्रीडा करी ॥4॥

viśvīṃ viśvaṃbhara | bole vedāṃtīṃcā sāra ||1|| jagīṃ jagadīśa | śāstreṃ vadatī sāvakāsa ||dhru.|| vyāpileṃ heṃ nārāyaṇeṃ | aisīṃ garjatī purāṇeṃ ||2|| janīṃ janādaऩna | saṃta bolatī vacaneṃ ||3|| sūryāciyā parī | tukā lokīṃ krīḍā karī ||4||

निरोधती परि न मोडे विकार । बहु हीं दुस्तर विषयद्वारें ॥1॥ राहातेति तुह्मी भरोनि अंतरीं । होतों तदाकारी निविऩषचि ॥ध्रु.॥ कृपेचिया साक्षी असती जवळी । वचनें मोकळीं सरत नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे ताळा मेळवणीपाशीं । विनंती पायापाशीं हे चि करीं ॥3॥

nirodhatī pari na moḍe vikāra | bahu hīṃ dustara viṣayadvāreṃ ||1|| rāhāteti tuhmī bharoni aṃtarīṃ | hotoṃ tadākārī niviऩṣaci ||dhru.|| kṛpeciyā sākṣī asatī javaḷī | vacaneṃ mokaḷīṃ sarata nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe tāḷā meḷavaṇīpāśīṃ | vinaṃtī pāyāpāśīṃ he ci karīṃ ||3||

सकलगुणें संपन्न । एक देवाचें लक्षण ॥1॥ वरकड कोठें कांहीं । एक आहे एक नाहीं ॥ध्रु.॥ षड्गुण ऐश्वर्य संपन्न । एक भगवंतीं जाण ॥2॥ तुका ह्मणे जेंजें बोला । तेंतें साजे या विठ्ठला ॥3॥

sakalaguṇeṃ saṃpanna | eka devāceṃ lakṣaṇa ||1|| varakaḍa koṭheṃ kāṃhīṃ | eka āhe eka nāhīṃ ||dhru.|| ṣaḍguṇa aiśvarya saṃpanna | eka bhagavaṃtīṃ jāṇa ||2|| tukā hmaṇe jeṃjeṃ bolā | teṃteṃ sāje yā viṭhṭhalā ||3||

वैकुंठींचें सुख पंढरिये आलें । अवघें पुंडलिकें सांटविलें ॥1॥ घ्या रे घ्या रे माझे बाप । जिव्हा घेउनि खरें माप। करा एक खेप । मग करणें न लगे ॥ध्रु.॥ विषय गुंडोनी ठेवीं पसारा । मग धांव घ्या पंढरपुरा ॥2॥ जंव आहे आयुष्याचा लेश। तंव करीं पंढरीचा वास ॥3॥ अळस न करीं लाभाचा । तुका विनवी कुणबियाचा ॥4॥

vaikuṃṭhīṃceṃ sukha paṃḍhariye āleṃ | avagheṃ puṃḍalikeṃ sāṃṭavileṃ ||1|| ghyā re ghyā re mājhe bāpa | jivhā gheuni khareṃ māpa| karā eka khepa | maga karaṇeṃ na lage ||dhru.|| viṣaya guṃḍonī ṭhevīṃ pasārā | maga dhāṃva ghyā paṃḍharapurā ||2|| jaṃva āhe āyuṣyācā leśa| taṃva karīṃ paṃḍharīcā vāsa ||3|| aḷasa na karīṃ lābhācā | tukā vinavī kuṇabiyācā ||4||

देवाचें चरित्र नाठवे सर्वथा । विनोदार्थ कथा गोड वाटे ॥1॥ हातावरि हात हासोनि आफळी । वाजवितां टाळी लाज वाटे ॥2॥ तुका ह्मणे थुंका त्याच्या तोंडावरि । जातो यमपुरी भोगावया ॥3॥

devāceṃ caritra nāṭhave sarvathā | vinodārtha kathā goḍa vāṭe ||1|| hātāvari hāta hāsoni āphaḷī | vājavitāṃ ṭāḷī lāja vāṭe ||2|| tukā hmaṇe thuṃkā tyācyā toṃḍāvari | jāto yamapurī bhogāvayā ||3||

सुखरूप चाली । हळूहळू उसंतिली ॥1॥ बाळगोपाळाची वाट । सेवे सेवकता नीट ॥ध्रु.॥ जरी झाला श्रम । तरी पडों नये भ्रम ॥2॥ तुका ह्मणे दासां । देव सरिसासरिसा॥3॥

sukharūpa cālī | haḷūhaḷū usaṃtilī ||1|| bāḷagopāḷācī vāṭa | seve sevakatā nīṭa ||dhru.|| jarī jhālā śrama | tarī paḍoṃ naye bhrama ||2|| tukā hmaṇe dāsāṃ | deva sarisāsarisā||3||

चुकली ते वाट । पुढें सांपडवी नीट ॥1॥ ह्मणउनी गर्भवास । नेणती ते हरिचे दास ॥ध्रु.॥ संचिताचा संग । काय जाणों पावें भंग ॥2॥ तुका ह्मणे दृष्टी उघडितों नव्हे कष्टी ॥3॥

cukalī te vāṭa | puḍheṃ sāṃpaḍavī nīṭa ||1|| hmaṇaunī garbhavāsa | neṇatī te harice dāsa ||dhru.|| saṃcitācā saṃga | kāya jāṇoṃ pāveṃ bhaṃga ||2|| tukā hmaṇe dṛṣṭī ughaḍitoṃ navhe kaṣṭī ||3||

कइं तो दिवस देखेन डोळां । कल्याण मंगळामंगळाचें॥1॥ आयुष्याच्या शेवटीं पायांसवे भेटी । किळवरें तुटी जाल्या त्वरे ॥ध्रु.॥ सरो हें संचित पदरींचा गोवा । उताविळें देवा मन जालें ॥2॥ पाउलापाउलीं करितां विचार । अनंतविकार चित्ता अंगीं ॥3॥ ह्मणउनि भयाभीत होतो जीव । भाकितसें कींव अटाहासें ॥4॥ तुका ह्मणे होइल आइकिलें कानीं । तरि चक्रपाणी धांव घाला ॥5॥ दुःखाच्या उत्तरीं आळविले पाय । पाहणें तों काय अजून अंत ॥6॥

kaiṃ to divasa dekhena ḍoḷāṃ | kalyāṇa maṃgaḷāmaṃgaḷāceṃ||1|| āyuṣyācyā śevaṭīṃ pāyāṃsave bheṭī | kiḷavareṃ tuṭī jālyā tvare ||dhru.|| saro heṃ saṃcita padarīṃcā govā | utāviḷeṃ devā mana jāleṃ ||2|| pāulāpāulīṃ karitāṃ vicāra | anaṃtavikāra cittā aṃgīṃ ||3|| hmaṇauni bhayābhīta hoto jīva | bhākitaseṃ kīṃva aṭāhāseṃ ||4|| tukā hmaṇe hoila āikileṃ kānīṃ | tari cakrapāṇī dhāṃva ghālā ||5|| duḥkhācyā uttarīṃ āḷavile pāya | pāhaṇeṃ toṃ kāya ajūna aṃta ||6||

कळों येतें वर्म । तरी न पवतों श्रम ॥1॥ तुह्मां शिरीं होता भार । आह्मां कैचा संचार ॥ध्रु.॥ होतें अभयदान । तरी िस्थर होतें मन ॥2॥ तुका ह्मणे पाहें । ऐसी वाट उभा आहे ॥3॥

kaḷoṃ yeteṃ varma | tarī na pavatoṃ śrama ||1|| tuhmāṃ śirīṃ hotā bhāra | āhmāṃ kaicā saṃcāra ||dhru.|| hoteṃ abhayadāna | tarī िsthara hoteṃ mana ||2|| tukā hmaṇe pāheṃ | aisī vāṭa ubhā āhe ||3||

वारंवार हा चि न पडावा विसर । वसावें अंतर तुमच्या गुणीं ॥1॥ इच्छेचा ये दाता तूं एक समर्था । अगा कृपावंता मायबापा ॥ध्रु.॥ लाभाचिये वोढी उताविळें मन । त्यापरि चिंतन चरणाचें ॥2॥ तुका ह्मणे जीवी जीवन ओलावा । पांडुरंगे दावा शीघ्र आतां ॥3॥

vāraṃvāra hā ci na paḍāvā visara | vasāveṃ aṃtara tumacyā guṇīṃ ||1|| icchecā ye dātā tūṃ eka samarthā | agā kṛpāvaṃtā māyabāpā ||dhru.|| lābhāciye voḍhī utāviḷeṃ mana | tyāpari ciṃtana caraṇāceṃ ||2|| tukā hmaṇe jīvī jīvana olāvā | pāṃḍuraṃge dāvā śīghra ātāṃ ||3||

आइका माझीं कवतुकउत्तरें । देउनी सादरें चित्त देवा॥1॥ वोरसें आवडी आलों पायापासीं । होय तें मनेसीं सुख कीजे ॥ध्रु.॥ तुमचें न भंगे सवाौत्तमपण । करितां समाधान लेंकराचें॥2॥ तुका ह्मणे जरी बोलतों बोबडें । तरी वाडे कोडें कवतुक ॥3॥

āikā mājhīṃ kavatukauttareṃ | deunī sādareṃ citta devā||1|| voraseṃ āvaḍī āloṃ pāyāpāsīṃ | hoya teṃ manesīṃ sukha kīje ||dhru.|| tumaceṃ na bhaṃge savāौttamapaṇa | karitāṃ samādhāna leṃkarāceṃ||2|| tukā hmaṇe jarī bolatoṃ bobaḍeṃ | tarī vāḍe koḍeṃ kavatuka ||3||

जन्मा आलियाचा लाभ । पद्मनाभदरुषणें ॥1॥ पाठीलागा येतो काळ । तूं कृपाळु माउली ॥ध्रु.॥ कोण्या उपायें हें घडे । भव आंगडें सुटकेचें ॥2॥ बहु उसंतीत आलों । तया भ्यालों स्थळासी ॥3॥ तुका ह्मणे तूं जननी । ये निर्वाणी विठ्ठले ॥4॥

janmā āliyācā lābha | padmanābhadaruṣaṇeṃ ||1|| pāṭhīlāgā yeto kāḷa | tūṃ kṛpāḷu māulī ||dhru.|| koṇyā upāyeṃ heṃ ghaḍe | bhava āṃgaḍeṃ suṭakeceṃ ||2|| bahu usaṃtīta āloṃ | tayā bhyāloṃ sthaḷāsī ||3|| tukā hmaṇe tūṃ jananī | ye nirvāṇī viṭhṭhale ||4||

नाहीं गुणदोष लिंपों देत अंगीं । झाडितां प्रसंगीं वरावरी ॥1॥ निकटवासिया आळवितों धांवा । तेथूनियां देवा सोडवूनी ॥ध्रु.॥ उमटे अंतरीं तें करूं प्रगट । कळोनी बोभाट धांव घालीं ॥2॥ तुका ह्मणे तरि वांचलों या काळें । समर्थाचे बळें सुखी असों ॥3॥

nāhīṃ guṇadoṣa liṃpoṃ deta aṃgīṃ | jhāḍitāṃ prasaṃgīṃ varāvarī ||1|| nikaṭavāsiyā āḷavitoṃ dhāṃvā | tethūniyāṃ devā soḍavūnī ||dhru.|| umaṭe aṃtarīṃ teṃ karūṃ pragaṭa | kaḷonī bobhāṭa dhāṃva ghālīṃ ||2|| tukā hmaṇe tari vāṃcaloṃ yā kāḷeṃ | samarthāce baḷeṃ sukhī asoṃ ||3||

बहु फिरलों ठायाठाव । कोठें भाव पुरे चि ना ॥1॥ समाधान तों पावलों । उरलों बोलों यावरि ॥ध्रु.॥ घे गा देवा आशीर्वाद । आमुच्या नांद भाग्यानें ॥2॥ तुका ह्मणे जेवूं आधी । खवखव मधीं सारावी ॥3॥

bahu phiraloṃ ṭhāyāṭhāva | koṭheṃ bhāva pure ci nā ||1|| samādhāna toṃ pāvaloṃ | uraloṃ boloṃ yāvari ||dhru.|| ghe gā devā āśīrvāda | āmucyā nāṃda bhāgyāneṃ ||2|| tukā hmaṇe jevūṃ ādhī | khavakhava madhīṃ sārāvī ||3||

कोण येथें रिता गेला । जो जो आला या ठाया॥1॥ तातडी ते काय आतां । ज्याची चिंता तयासी ॥ध्रु.॥ नांवासाटीं नेघें भार । न लगे फार वित्पित्त ॥2॥ तुका ह्मणे न लगे जावें । कोठें देवें सुचनें ॥3॥

koṇa yetheṃ ritā gelā | jo jo ālā yā ṭhāyā||1|| tātaḍī te kāya ātāṃ | jyācī ciṃtā tayāsī ||dhru.|| nāṃvāsāṭīṃ negheṃ bhāra | na lage phāra vitpitta ||2|| tukā hmaṇe na lage jāveṃ | koṭheṃ deveṃ sucaneṃ ||3||

इंिद्रयाचें पुरे कोड । तें चि गोड पुढती ही ॥1॥ जावें म्हणती पंढरपुरा । हा चि बरा संसार ॥ध्रु.॥ बैसलें तें मनामुळीं । सुख डोळीं देखिलें ॥2॥ तुका ह्मणे देती कान । वाणावाण निवडूनी ॥3॥

iṃिdrayāceṃ pure koḍa | teṃ ci goḍa puḍhatī hī ||1|| jāveṃ mhaṇatī paṃḍharapurā | hā ci barā saṃsāra ||dhru.|| baisaleṃ teṃ manāmuḷīṃ | sukha ḍoḷīṃ dekhileṃ ||2|| tukā hmaṇe detī kāna | vāṇāvāṇa nivaḍūnī ||3||

आतां देवा मोकिळलें । तुह्मी भलें दिसेना ॥1॥ आतां नाहीं जीवभाव । उरला ठाव वेगळा ॥ध्रु.॥ सांभाळुन घ्यावें देवा । आपणासवा यावरि ॥2॥ तुका ह्मणे नग्न भाज । तरि ते लाज स्वामीसी ॥3॥

ātāṃ devā mokiḷaleṃ | tuhmī bhaleṃ disenā ||1|| ātāṃ nāhīṃ jīvabhāva | uralā ṭhāva vegaḷā ||dhru.|| sāṃbhāḷuna ghyāveṃ devā | āpaṇāsavā yāvari ||2|| tukā hmaṇe nagna bhāja | tari te lāja svāmīsī ||3||

आशाबद्ध आह्मी भाकितसों कींव । तत्पर हा जीव कार्यापाशीं ॥1॥ प्रतिउत्तराची पाहातसें वाट । करूनि बोभाट महाद्वारीं ॥ध्रु.॥ आपुल्या उचितें करूनियां ठेवीं । संबंध गोसावी तोडोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे एक जालिया निवाड । कोण बडबड करी मग ॥3॥

āśābaddha āhmī bhākitasoṃ kīṃva | tatpara hā jīva kāryāpāśīṃ ||1|| pratiuttarācī pāhātaseṃ vāṭa | karūni bobhāṭa mahādvārīṃ ||dhru.|| āpulyā uciteṃ karūniyāṃ ṭhevīṃ | saṃbaṃdha gosāvī toḍoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe eka jāliyā nivāḍa | koṇa baḍabaḍa karī maga ||3||

खद्योतें फुलविलें रविपुढें ढुंग । साक्षी तंव जग उभयतां ॥1॥ आपल्या आपण नाहीं शोभों येत । चार करी स्फीत दाखवूनि ॥ध्रु.॥ खाणार ताकाचें आसातें माजीरें । आपणें चि अधीर कळों येतें ॥2॥ तुका ह्मणे जळो मैंदाची मवाळी । दावूनियां नळी कापी सुखें ॥3॥

khadyoteṃ phulavileṃ ravipuḍheṃ ḍhuṃga | sākṣī taṃva jaga ubhayatāṃ ||1|| āpalyā āpaṇa nāhīṃ śobhoṃ yeta | cāra karī sphīta dākhavūni ||dhru.|| khāṇāra tākāceṃ āsāteṃ mājīreṃ | āpaṇeṃ ci adhīra kaḷoṃ yeteṃ ||2|| tukā hmaṇe jaḷo maiṃdācī mavāḷī | dāvūniyāṃ naḷī kāpī sukheṃ ||3||

नाहीं सरों येत कोरडएा उत्तरीं । जिव्हाऑयाची बरी ओल ठायीं ॥1॥ आपुलिया हिता मानिसी कारण । सत्या नारायण साहे असो ॥ध्रु.॥ निर्वाणीं निवाड होतो आगीमुखें । तप्त लोह सुखें धरितां हातीं ॥2॥ तुका ह्मणे नेम न टळतां बरें । खऱ्यासी चि खरें ऐसें नांव ॥3॥

nāhīṃ saroṃ yeta koraḍaeा uttarīṃ | jivhāôyācī barī ola ṭhāyīṃ ||1|| āpuliyā hitā mānisī kāraṇa | satyā nārāyaṇa sāhe aso ||dhru.|| nirvāṇīṃ nivāḍa hoto āgīmukheṃ | tapta loha sukheṃ dharitāṃ hātīṃ ||2|| tukā hmaṇe nema na ṭaḷatāṃ bareṃ | khaऱyāsī ci khareṃ aiseṃ nāṃva ||3||

आलों उल्लंघुनि दुःखाचे पर्वत । पायांपाशीं हित तुमच्या तरी ॥1॥ न देखेल लासा दुःखी होतें मन । कठिणें कठिण वाटतसे ॥ध्रु.॥ नव्हे सांडी परि वाटतें निरास । न ये माझा दिस संकल्पाचा ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मीं सदैव जी देवा । माझ्या हा चि जीवा एक ठाव ॥3॥

āloṃ ullaṃghuni duḥkhāce parvata | pāyāṃpāśīṃ hita tumacyā tarī ||1|| na dekhela lāsā duḥkhī hoteṃ mana | kaṭhiṇeṃ kaṭhiṇa vāṭatase ||dhru.|| navhe sāṃḍī pari vāṭateṃ nirāsa | na ye mājhā disa saṃkalpācā ||2|| tukā hmaṇe tuhmīṃ sadaiva jī devā | mājhyā hā ci jīvā eka ṭhāva ||3||

किती सोसिती करंटीं । नेणों संसाराची आटी । सर्वकाळ पोटीं । चिंतेची हळहळ ॥1॥ रिकामिया तोंडें राम । काय उच्चारितां श्रम । उफराटा भ्रम । गोवी विषय माजिरा ॥ध्रु.॥ कळतां न कळे । उघडे झाकियेले डोळे । भरलें त्याचे चाळे । अंगीं वारें मायेचें ॥2॥ तुका ह्मणे जन । ऐसें नांवबुिद्धहीन । बहुरंगें भिन्न । एकीं एक निमलें ॥3॥

kitī sositī karaṃṭīṃ | neṇoṃ saṃsārācī āṭī | sarvakāḷa poṭīṃ | ciṃtecī haḷahaḷa ||1|| rikāmiyā toṃḍeṃ rāma | kāya uccāritāṃ śrama | upharāṭā bhrama | govī viṣaya mājirā ||dhru.|| kaḷatāṃ na kaḷe | ughaḍe jhākiyele ḍoḷe | bharaleṃ tyāce cāḷe | aṃgīṃ vāreṃ māyeceṃ ||2|| tukā hmaṇe jana | aiseṃ nāṃvabuिddhahīna | bahuraṃgeṃ bhinna | ekīṃ eka nimaleṃ ||3||

मंगळाचा मंगळ सांटा । विट तोटा नेणे तें ॥1॥ हें भरा सातें आलें । भलें भलें ह्मणवावें ॥ध्रु.॥ जनीं जनादऩन वसे । येथें दिसे तें शुद्ध ॥2॥ तुका ह्मणे बहुतां मुखें । खरें सुखें ठेवावें॥3॥

maṃgaḷācā maṃgaḷa sāṃṭā | viṭa toṭā neṇe teṃ ||1|| heṃ bharā sāteṃ āleṃ | bhaleṃ bhaleṃ hmaṇavāveṃ ||dhru.|| janīṃ janādaऩna vase | yetheṃ dise teṃ śuddha ||2|| tukā hmaṇe bahutāṃ mukheṃ | khareṃ sukheṃ ṭhevāveṃ||3||

नामाचा महिमा बोलिलों उत्कर्ष । अंगा कांहीं रस न ये चि तो ॥1॥ कैसें समाधान राहे पांडुरंगा । न लगे चि अंगा आणी कांहीं ॥ध्रु.॥ लाभाचिये अंगीं सोस कवतुकें । फिक्याचें तें फिकें वेवसाव ॥2॥ तुका ह्मणे करा आपुला महिमा । नका जाऊं धर्मावरि माझ्या ॥3॥

nāmācā mahimā boliloṃ utkarṣa | aṃgā kāṃhīṃ rasa na ye ci to ||1|| kaiseṃ samādhāna rāhe pāṃḍuraṃgā | na lage ci aṃgā āṇī kāṃhīṃ ||dhru.|| lābhāciye aṃgīṃ sosa kavatukeṃ | phikyāceṃ teṃ phikeṃ vevasāva ||2|| tukā hmaṇe karā āpulā mahimā | nakā jāūṃ dharmāvari mājhyā ||3||

हें चि वारंवार । पडताळुनी उत्तर ॥1॥ करितों पायांसी विनंती । नुपेक्षावें कमळापती ॥ध्रु.॥ गंगोदकें गंगे । अर्घ्य द्यावें पांडुरंगे ॥2॥ जोडोनियां हात । करी तुका प्रणिपात ॥3॥

heṃ ci vāraṃvāra | paḍatāḷunī uttara ||1|| karitoṃ pāyāṃsī vinaṃtī | nupekṣāveṃ kamaḷāpatī ||dhru.|| gaṃgodakeṃ gaṃge | arghya dyāveṃ pāṃḍuraṃge ||2|| joḍoniyāṃ hāta | karī tukā praṇipāta ||3||

अवचित या तुमच्या पायां । देवराया पावलों ॥1॥ बरवें जालें देशाउर । आल्या दुर सारिखें ॥ध्रु.॥ राहोनियां जातों ठाया । आलियाची निशानी ॥2॥ तुका ह्मणे चरणसेवा । जोडी हेवा लाधली ॥3॥

avacita yā tumacyā pāyāṃ | devarāyā pāvaloṃ ||1|| baraveṃ jāleṃ deśāura | ālyā dura sārikheṃ ||dhru.|| rāhoniyāṃ jātoṃ ṭhāyā | āliyācī niśānī ||2|| tukā hmaṇe caraṇasevā | joḍī hevā lādhalī ||3||

आतां पाविजेल घरा । या दातारा संगती ॥1॥ पायावरि ठेवूं माथा । सर्वथा हा नुपेक्षी ॥ध्रु.॥ येथून तेथवरि आतां। नाहीं सत्ता आणिकांची ॥2॥ तुका ह्मणे चक्रपाणी । शिरोमणी बिळयांचा ॥3॥

ātāṃ pāvijela gharā | yā dātārā saṃgatī ||1|| pāyāvari ṭhevūṃ māthā | sarvathā hā nupekṣī ||dhru.|| yethūna tethavari ātāṃ| nāhīṃ sattā āṇikāṃcī ||2|| tukā hmaṇe cakrapāṇī | śiromaṇī biḷayāṃcā ||3||

बरवें माझ्या केलें मनें । पंथें येणें निघालें ॥1॥ अभयें च जावें ठाया । देवराया प्रतापें ॥ध्रु.॥ साधनाचा न लगे पांग । अवघें सांग कीर्तन ॥2॥ तुका ह्मणे सत्ता थोरी । कोण करी खोळंबा ॥3॥

baraveṃ mājhyā keleṃ maneṃ | paṃtheṃ yeṇeṃ nighāleṃ ||1|| abhayeṃ ca jāveṃ ṭhāyā | devarāyā pratāpeṃ ||dhru.|| sādhanācā na lage pāṃga | avagheṃ sāṃga kīrtana ||2|| tukā hmaṇe sattā thorī | koṇa karī khoḷaṃbā ||3||

मागें पुढें नाहीं । दुजें यावेगळें कांहीं ॥1॥ नाहीं उरलें आणीक । केला झाडा सकिळक ॥ध्रु.॥ विश्वासावांचून । नांवें दुजियाचे शून्य ॥2॥ देवाविण कांहीं । तुका ह्मणे उरी नाहीं॥3॥

māgeṃ puḍheṃ nāhīṃ | dujeṃ yāvegaḷeṃ kāṃhīṃ ||1|| nāhīṃ uraleṃ āṇīka | kelā jhāḍā sakiḷaka ||dhru.|| viśvāsāvāṃcūna | nāṃveṃ dujiyāce śūnya ||2|| devāviṇa kāṃhīṃ | tukā hmaṇe urī nāhīṃ||3||

वैराग्याचा अंगीं जालासे संचार । इच्छी वनांतर सेवावया ॥1॥ कां जी याचें करूं नये समाधान । वियोगानें मन सिणतसे ॥ध्रु.॥ नये चि यावया पंढरीचें मूळ । न देवे चि माळ कंठींची ही ॥2॥ तुका ह्मणे जालें अप्रीतीचें जिणें । लाजिर हें वाणें सेवा करी ॥3॥

vairāgyācā aṃgīṃ jālāse saṃcāra | icchī vanāṃtara sevāvayā ||1|| kāṃ jī yāceṃ karūṃ naye samādhāna | viyogāneṃ mana siṇatase ||dhru.|| naye ci yāvayā paṃḍharīceṃ mūḷa | na deve ci māḷa kaṃṭhīṃcī hī ||2|| tukā hmaṇe jāleṃ aprītīceṃ jiṇeṃ | lājira heṃ vāṇeṃ sevā karī ||3||

आिळकरा कोठें साहातें कठिण । आपुला तें प्राण देऊं पाहे ॥1॥ सांभाळावें मायबापें कृपादृष्टी । पीडितां तो दृष्टी देखों नये ॥ध्रु.॥ अंतरलों मागें संवसारा हातीं । पायांपें सरतीं जालों नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मी विचारा जी देवा । ठेवाल तें ठेवा कोणे परी ॥3॥

āिḷakarā koṭheṃ sāhāteṃ kaṭhiṇa | āpulā teṃ prāṇa deūṃ pāhe ||1|| sāṃbhāḷāveṃ māyabāpeṃ kṛpādṛṣṭī | pīḍitāṃ to dṛṣṭī dekhoṃ naye ||dhru.|| aṃtaraloṃ māgeṃ saṃvasārā hātīṃ | pāyāṃpeṃ saratīṃ jāloṃ nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe tuhmī vicārā jī devā | ṭhevāla teṃ ṭhevā koṇe parī ||3||

स्वप्नींचें हें धन हातीं ना पदरीं । प्रत्यक्ष कां हरि होऊं नये ॥1॥ आजुनि कां करा चाळवाचाळवी । सावकाशें द्यावी सत्य भेटी ॥ध्रु.॥ बोलोनियां फेडा जीवींची काजळी । पाहेन कोमळीं चरणांबुजें ॥2॥ तुका ह्मणे माझ्या जीवींचिया जीवा । सारूनियां ठेवा पडदा आतां ॥3॥

svapnīṃceṃ heṃ dhana hātīṃ nā padarīṃ | pratyakṣa kāṃ hari hoūṃ naye ||1|| ājuni kāṃ karā cāḷavācāḷavī | sāvakāśeṃ dyāvī satya bheṭī ||dhru.|| boloniyāṃ pheḍā jīvīṃcī kājaḷī | pāhena komaḷīṃ caraṇāṃbujeṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhyā jīvīṃciyā jīvā | sārūniyāṃ ṭhevā paḍadā ātāṃ ||3||

येतील अंतरा शिष्टाचे अनुभव । तळमळी जीव तया सुखा ॥1॥ आतां माझा जीव घेउनियां बळी । बैसवावें वोळी संतांचिये ॥ध्रु.॥ विस्तारिली वाचा फळेंविण वेल । कोरडे चि बोल फोस वांझे ॥2॥ तुका ह्मणे आलों निर्वाणा च वरी । राहों नेदीं उरी नारायणा ॥3॥

yetīla aṃtarā śiṣṭāce anubhava | taḷamaḷī jīva tayā sukhā ||1|| ātāṃ mājhā jīva gheuniyāṃ baḷī | baisavāveṃ voḷī saṃtāṃciye ||dhru.|| vistārilī vācā phaḷeṃviṇa vela | koraḍe ci bola phosa vāṃjhe ||2|| tukā hmaṇe āloṃ nirvāṇā ca varī | rāhoṃ nedīṃ urī nārāyaṇā ||3||

आपण चि व्हाल साहे । कसियाला हे धांवणी॥1॥ भाकिली ते उरली कींव । आहे जीव जीवपणें ॥ध्रु.॥ आहाच कैंचा बीजा मोड । प्रीति कोड वांचूनि ॥2॥ तुका ह्मणे दंडिन काया । याल तया धांवणिया ॥3॥

āpaṇa ci vhāla sāhe | kasiyālā he dhāṃvaṇī||1|| bhākilī te uralī kīṃva | āhe jīva jīvapaṇeṃ ||dhru.|| āhāca kaiṃcā bījā moḍa | prīti koḍa vāṃcūni ||2|| tukā hmaṇe daṃḍina kāyā | yāla tayā dhāṃvaṇiyā ||3||

नििश्चतीनें होतों करुनियां सेवा । कां जी मन देवा उद्वेगिलें ॥1॥ अनंत उठती चित्ताचे तरंग । करावा हा त्याग वाटतसे ॥ध्रु.॥ कोण तुह्मांविण मनाचा चाळक । दुजें सांगा एक नारायणा ॥2॥ तुका ह्मणे माझा मांडिला विनोद । करऊं नेणें छंद कराल काइ ॥3॥

niिścatīneṃ hotoṃ karuniyāṃ sevā | kāṃ jī mana devā udvegileṃ ||1|| anaṃta uṭhatī cittāce taraṃga | karāvā hā tyāga vāṭatase ||dhru.|| koṇa tuhmāṃviṇa manācā cāḷaka | dujeṃ sāṃgā eka nārāyaṇā ||2|| tukā hmaṇe mājhā māṃḍilā vinoda | karaūṃ neṇeṃ chaṃda karāla kāi ||3||

आश्वासावें दास । तरी घडे तो विश्वास ॥1॥ नाहीं चुकत चाकरी । पुट लाडे शोचे थोरी ॥ध्रु.॥ स्वामीच्या उत्तरें । सुख वाटे अभयें करें ॥2॥ न मगें परि भातें । तुका ह्मणे निढिळ रितें ॥3॥

āśvāsāveṃ dāsa | tarī ghaḍe to viśvāsa ||1|| nāhīṃ cukata cākarī | puṭa lāḍe śoce thorī ||dhru.|| svāmīcyā uttareṃ | sukha vāṭe abhayeṃ kareṃ ||2|| na mageṃ pari bhāteṃ | tukā hmaṇe niḍhiḷa riteṃ ||3||

जेणें होय हित । तें तूं जाणसी उचित ॥1॥ मज नको लावूं तैसें । वांयां जायें ऐसें पिसें ॥ध्रु.॥ धरितोसी सत्ता । होसी सकळ जाणता ॥2॥ चतुराच्या राया । अंगीकारावें तुकया॥3॥

jeṇeṃ hoya hita | teṃ tūṃ jāṇasī ucita ||1|| maja nako lāvūṃ taiseṃ | vāṃyāṃ jāyeṃ aiseṃ piseṃ ||dhru.|| dharitosī sattā | hosī sakaḷa jāṇatā ||2|| caturācyā rāyā | aṃgīkārāveṃ tukayā||3||

राहे उभा वादावादीं । तरी फंदीं सांपडे ॥1॥ लव्हाऑयासी कोठें बळ । करिल जळ आपुलें ॥ध्रु.॥ कठिणासी बळजोडा । नम्र पीडा देखेना ॥2॥ तुका ह्मणे सर्वरसीं । मिळे त्यासी गोत तें ॥3॥

rāhe ubhā vādāvādīṃ | tarī phaṃdīṃ sāṃpaḍe ||1|| lavhāôyāsī koṭheṃ baḷa | karila jaḷa āpuleṃ ||dhru.|| kaṭhiṇāsī baḷajoḍā | namra pīḍā dekhenā ||2|| tukā hmaṇe sarvarasīṃ | miḷe tyāsī gota teṃ ||3||

म्हणउनि जाली तुटी । नाहीं भेटी अहंकारें ॥1॥ दाखविलें देवें वर्म । अवघा भ्रम नासला ॥ध्रु.॥ हातें मुरगािळतां कान। नाहीं भिन्न वेदना ॥2॥ तुका ह्मणे एकांतसुखें । अवघें गोतें गुंतलें॥3॥

mhaṇauni jālī tuṭī | nāhīṃ bheṭī ahaṃkāreṃ ||1|| dākhavileṃ deveṃ varma | avaghā bhrama nāsalā ||dhru.|| hāteṃ muragāिḷatāṃ kāna| nāhīṃ bhinna vedanā ||2|| tukā hmaṇe ekāṃtasukheṃ | avagheṃ goteṃ guṃtaleṃ||3||

न पडो आतां हाडीं घाव । मध्यें कींव नासक ॥1॥ करविली आत्महत्या । जीवा कां द्वंदाचा ॥ध्रु.॥ आशापाशीं गुंतला गळा । तेणें कळाहीन जालों ॥2॥ तुका ह्मणे लावूं मुळी । जीवकुळी थोरेसी ॥3॥

na paḍo ātāṃ hāḍīṃ ghāva | madhyeṃ kīṃva nāsaka ||1|| karavilī ātmahatyā | jīvā kāṃ dvaṃdācā ||dhru.|| āśāpāśīṃ guṃtalā gaḷā | teṇeṃ kaḷāhīna jāloṃ ||2|| tukā hmaṇe lāvūṃ muḷī | jīvakuḷī thoresī ||3||

सामावे कारण । नाहीं सोसत धरणें ॥1॥ लादी थींके लाजिरवाणी । हीनकमाइऩची घाणी ॥ध्रु.॥ पुष्प जवळी नाका। दुगपधीच्या नांवें थुंका ॥2॥ तुका ह्मणे किती । उपदेशहीन जाती॥3॥

sāmāve kāraṇa | nāhīṃ sosata dharaṇeṃ ||1|| lādī thīṃke lājiravāṇī | hīnakamāiऩcī ghāṇī ||dhru.|| puṣpa javaḷī nākā| dugapadhīcyā nāṃveṃ thuṃkā ||2|| tukā hmaṇe kitī | upadeśahīna jātī||3||

असाल ते तुह्मी असा । आह्मी सहसा निवडों ना॥1॥ अनुसरलों एका चित्तें । हातोंहातें गींवसित ॥ध्रु.॥ गुणदोष काशासाटीं । तुमचे पोटीं वागवूं ॥2॥ तुका ह्मणे दुजें आतां । कोठें चित्ता आतळों ॥3॥

asāla te tuhmī asā | āhmī sahasā nivaḍoṃ nā||1|| anusaraloṃ ekā citteṃ | hātoṃhāteṃ gīṃvasita ||dhru.|| guṇadoṣa kāśāsāṭīṃ | tumace poṭīṃ vāgavūṃ ||2|| tukā hmaṇe dujeṃ ātāṃ | koṭheṃ cittā ātaḷoṃ ||3||

सोंवळा होऊं तों वोंवळें जडलें । सांडीमांडी बोलतोंडीं बीजीं ॥1॥ एकसरीं केलीं किळवरें साटी । आतां नका तुटी पायांसवें ॥ध्रु.॥ संकल्पीं विकल्प पापाचा सुकाळ । रज्जुसर्प मूळ मरणाचें ॥2॥ तुका ह्मणे हें तूं ब्रह्मांड चािळता । मी कां करूं चिंता पांडुरंगा ॥3॥

soṃvaḷā hoūṃ toṃ voṃvaḷeṃ jaḍaleṃ | sāṃḍīmāṃḍī bolatoṃḍīṃ bījīṃ ||1|| ekasarīṃ kelīṃ kiḷavareṃ sāṭī | ātāṃ nakā tuṭī pāyāṃsaveṃ ||dhru.|| saṃkalpīṃ vikalpa pāpācā sukāḷa | rajjusarpa mūḷa maraṇāceṃ ||2|| tukā hmaṇe heṃ tūṃ brahmāṃḍa cāिḷatā | mī kāṃ karūṃ ciṃtā pāṃḍuraṃgā ||3||

आहे तैसा आतां आहे ठायीं बरा । ठेविलों दातारा उचितें त्या ॥1॥ वचनाचा भार पडिलिया शिरीं । जालें मग भारी उतरेना ॥ध्रु.॥ अबोल्याची सवे लावुनियां मना । फाकों नेदीं गुणा ऐसें करूं ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां गोंवऑयाचा संग । राखतें तें अंग जाणतसों ॥3॥

āhe taisā ātāṃ āhe ṭhāyīṃ barā | ṭheviloṃ dātārā uciteṃ tyā ||1|| vacanācā bhāra paḍiliyā śirīṃ | jāleṃ maga bhārī utarenā ||dhru.|| abolyācī save lāvuniyāṃ manā | phākoṃ nedīṃ guṇā aiseṃ karūṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ goṃvaôyācā saṃga | rākhateṃ teṃ aṃga jāṇatasoṃ ||3||

तूं माझा कोंवसा । परी न कळे या धसां ॥1॥ कूट खाती मागें पुढें । जाती नरयेगांवा पुढें ॥ध्रु.॥ माझी ह्मणती कवी। निषेधुनि पापी जीवीं ॥2॥ तुका ह्मणे पांडुरंगा । आतां कोण लेखी जगा ॥3॥

tūṃ mājhā koṃvasā | parī na kaḷe yā dhasāṃ ||1|| kūṭa khātī māgeṃ puḍheṃ | jātī narayegāṃvā puḍheṃ ||dhru.|| mājhī hmaṇatī kavī| niṣedhuni pāpī jīvīṃ ||2|| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃgā | ātāṃ koṇa lekhī jagā ||3||

दर्पणासी बुजे । नखटें तोंड पळवी लाजे ॥1॥ गुण ज्याचे जो अंतरीं । तो चि त्यासी पीडा करी ॥ध्रु.॥ चोरा रुचे निशी। देखोनियां विटे शशी ॥2॥ तुका ह्मणे जन । देवा असे भाग्यहीन ॥3॥

darpaṇāsī buje | nakhaṭeṃ toṃḍa paḷavī lāje ||1|| guṇa jyāce jo aṃtarīṃ | to ci tyāsī pīḍā karī ||dhru.|| corā ruce niśī| dekhoniyāṃ viṭe śaśī ||2|| tukā hmaṇe jana | devā ase bhāgyahīna ||3||

ह्मणउनि शरण जावें । सर्वभावें देवासी ॥1॥ तो हा उतरील पार । भवदुस्तरनदीचा ॥ध्रु.॥ बहु आहे करुणावंत । अनंत हें नाम ज्या ॥2॥ तुका ह्मणे साक्षी आलें । तरी केलें प्रगट॥3॥

hmaṇauni śaraṇa jāveṃ | sarvabhāveṃ devāsī ||1|| to hā utarīla pāra | bhavadustaranadīcā ||dhru.|| bahu āhe karuṇāvaṃta | anaṃta heṃ nāma jyā ||2|| tukā hmaṇe sākṣī āleṃ | tarī keleṃ pragaṭa||3||

ऐसीं वर्में आह्मां असोनियां हातीं । कां होऊं नेणतीं दिशाभुली ॥1॥ पोटाळुनी पाय कवळीन उभा । कृपे पद्मनाभा हालों नेदीं ॥ध्रु.॥ आपुले इच्छेसी घालीन संपुष्टीं । श्रीमुख तें दृष्टी न्याहाळीन ॥2॥ तुका ह्मणे बहु सांडियेलीं मतें । आपुल्या पुरतें धरुनी ठेलों ॥3॥

aisīṃ varmeṃ āhmāṃ asoniyāṃ hātīṃ | kāṃ hoūṃ neṇatīṃ diśābhulī ||1|| poṭāḷunī pāya kavaḷīna ubhā | kṛpe padmanābhā hāloṃ nedīṃ ||dhru.|| āpule icchesī ghālīna saṃpuṣṭīṃ | śrīmukha teṃ dṛṣṭī nyāhāḷīna ||2|| tukā hmaṇe bahu sāṃḍiyelīṃ mateṃ | āpulyā purateṃ dharunī ṭheloṃ ||3||

रत्नाच्या वोवणी कांचे ऐशा घरी । आव्हेरुनी दुरी अधिकारें ॥1॥ जातिस्वभाव आला डोऑयां आड । तया घडे नाड न कळतां ॥ध्रु.॥ कामधेनु देखे जैशा गाइऩह्मैसी । आणिकांतें ऐसी करोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे काय बोलोनियां फार । जयाचा वेव्हार तया साजे ॥3॥

ratnācyā vovaṇī kāṃce aiśā gharī | āvherunī durī adhikāreṃ ||1|| jātisvabhāva ālā ḍoôyāṃ āḍa | tayā ghaḍe nāḍa na kaḷatāṃ ||dhru.|| kāmadhenu dekhe jaiśā gāiऩhmaisī | āṇikāṃteṃ aisī karoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe kāya boloniyāṃ phāra | jayācā vevhāra tayā sāje ||3||

तरी च हीं केलीं । दानें वाइऩट चांगलीं ॥1॥ येक येक शोभवावें । केलें कवतुक देवें ॥ध्रु.॥ काय त्याची सत्ता । सूत्र आणीक चािळता ॥2॥ तुका ह्मणे धुरें । डोळे भरिले परि खरें॥3॥

tarī ca hīṃ kelīṃ | dāneṃ vāiऩṭa cāṃgalīṃ ||1|| yeka yeka śobhavāveṃ | keleṃ kavatuka deveṃ ||dhru.|| kāya tyācī sattā | sūtra āṇīka cāिḷatā ||2|| tukā hmaṇe dhureṃ | ḍoḷe bharile pari khareṃ||3||

अंधळें तें सांगे सांगितल्या खुणा । अनुभव देखणा प्रगट त्या ॥1॥ नांदणुक सांगे वडिलाचें बळ । कैसा तो दुर्बळ सुख पावे ॥2॥ तुका ह्मणे नांदों आपल्या प्रतापें । तयासी लोकांपें स्तुती सांगों ॥3॥

aṃdhaḷeṃ teṃ sāṃge sāṃgitalyā khuṇā | anubhava dekhaṇā pragaṭa tyā ||1|| nāṃdaṇuka sāṃge vaḍilāceṃ baḷa | kaisā to durbaḷa sukha pāve ||2|| tukā hmaṇe nāṃdoṃ āpalyā pratāpeṃ | tayāsī lokāṃpeṃ stutī sāṃgoṃ ||3||

करी आणिकांचा अपमान । खळ छळवादी ब्राह्मण। तया देतां दान । नरका जाती उभयतां ॥1॥ तैसें जालें दोघांजणां। मागतिया यजमाना । जािळयेलें वनां । आपणासहित कांचणी॥ध्रु.॥ घडितां दगडाची नाव । मोल क्लेश गेले वाव । तरता नाहीं ठाव। बुडवी तारूं तरतीया ॥2॥ चोरा दिधला सांटा । तेणें मारियेल्या वाटा । तुका ह्मणे ताठा । हें तंव दोघे नाडती ॥3॥

karī āṇikāṃcā apamāna | khaḷa chaḷavādī brāhmaṇa| tayā detāṃ dāna | narakā jātī ubhayatāṃ ||1|| taiseṃ jāleṃ doghāṃjaṇāṃ| māgatiyā yajamānā | jāिḷayeleṃ vanāṃ | āpaṇāsahita kāṃcaṇī||dhru.|| ghaḍitāṃ dagaḍācī nāva | mola kleśa gele vāva | taratā nāhīṃ ṭhāva| buḍavī tārūṃ taratīyā ||2|| corā didhalā sāṃṭā | teṇeṃ māriyelyā vāṭā | tukā hmaṇe tāṭhā | heṃ taṃva doghe nāḍatī ||3||

जळो ते जाणींव जळो ते शाहाणींव । राहो माझा भाव विठ्ठलपायीं ॥1॥ जळो तो आचार जळो तो विचार । राहो मन स्थीर विठ्ठलपायीं ॥ध्रु.॥ जळो हा लौकिक जळो दंभमान । लागो जीव ध्यान विठ्ठलाचें ॥2॥ जळो हें शरीर जळो हा संबंध । राहो परमानंद माझा कंठीं ॥3॥ तुका ह्मणे येथे अवघें चि होय । धरीं मना सोय विठोबाची ॥4॥

jaḷo te jāṇīṃva jaḷo te śāhāṇīṃva | rāho mājhā bhāva viṭhṭhalapāyīṃ ||1|| jaḷo to ācāra jaḷo to vicāra | rāho mana sthīra viṭhṭhalapāyīṃ ||dhru.|| jaḷo hā laukika jaḷo daṃbhamāna | lāgo jīva dhyāna viṭhṭhalāceṃ ||2|| jaḷo heṃ śarīra jaḷo hā saṃbaṃdha | rāho paramānaṃda mājhā kaṃṭhīṃ ||3|| tukā hmaṇe yethe avagheṃ ci hoya | dharīṃ manā soya viṭhobācī ||4||

विश्वास धरूनि राहिलों निवांत । ठेवूनियां चित्त तुझे पायीं ॥1॥ तरावें बुडावें तुझिया वचनें । निर्धार हा मनें केला माझा॥ध्रु.॥ न कळे हें मज साच चाळविलें । देसी तें उगलें घेइन देवा ॥2॥ मागणें तें सरे ऐसें करीं देवा । नाहीं तरी सेवा सांगा पुढें॥3॥ करावें कांहीं कीं पाहावें उगलें । तुका ह्मणे बोलें पांडुरंगा॥4॥

viśvāsa dharūni rāhiloṃ nivāṃta | ṭhevūniyāṃ citta tujhe pāyīṃ ||1|| tarāveṃ buḍāveṃ tujhiyā vacaneṃ | nirdhāra hā maneṃ kelā mājhā||dhru.|| na kaḷe heṃ maja sāca cāḷavileṃ | desī teṃ ugaleṃ gheina devā ||2|| māgaṇeṃ teṃ sare aiseṃ karīṃ devā | nāhīṃ tarī sevā sāṃgā puḍheṃ||3|| karāveṃ kāṃhīṃ kīṃ pāhāveṃ ugaleṃ | tukā hmaṇe boleṃ pāṃḍuraṃgā||4||

देवाचिये पायीं देइप मना बुडी । नको धांवों वोढी इंिद्रयांचे ॥1॥ सर्व सुखें तेथें होती एकवेळे । न सरती काळें कल्पांतीं ही ॥ध्रु.॥ जाणें येणें खुंटे धांवे वेरजार । न लगे डोंगर उसंतावे ॥2॥ सांगन तें तुज इतुलें चि आतां । मानी धन कांता विषतुल्य ॥3॥ तुका ह्मणे तुझे होती उपकार । उतरों हा पार भवसिंधु ॥4॥

devāciye pāyīṃ deipa manā buḍī | nako dhāṃvoṃ voḍhī iṃिdrayāṃce ||1|| sarva sukheṃ tetheṃ hotī ekaveḷe | na saratī kāḷeṃ kalpāṃtīṃ hī ||dhru.|| jāṇeṃ yeṇeṃ khuṃṭe dhāṃve verajāra | na lage ḍoṃgara usaṃtāve ||2|| sāṃgana teṃ tuja ituleṃ ci ātāṃ | mānī dhana kāṃtā viṣatulya ||3|| tukā hmaṇe tujhe hotī upakāra | utaroṃ hā pāra bhavasiṃdhu ||4||

आह्मी विठ्ठलाचे दास जालों आतां । न चले हे सत्ता आणिकांची ॥1॥ नावरे तयासी ऐसें नाहीं दुजें । करितां पंढरिराजें काय नव्हे ॥ध्रु.॥ कोठें तुज ठाव घ्यावयासी धांवा । मना तूं विसावा घेइऩ आतां ॥2॥ इंिद्रयांची वोढी मोडिला व्यापार । ज्या अंगें संचार चाळी तुज ॥3॥ तुका ह्मणे आह्मी जिंकोनियां काळ । बैसलों निश्चळ होऊनियां ॥4॥

āhmī viṭhṭhalāce dāsa jāloṃ ātāṃ | na cale he sattā āṇikāṃcī ||1|| nāvare tayāsī aiseṃ nāhīṃ dujeṃ | karitāṃ paṃḍharirājeṃ kāya navhe ||dhru.|| koṭheṃ tuja ṭhāva ghyāvayāsī dhāṃvā | manā tūṃ visāvā gheiऩ ātāṃ ||2|| iṃिdrayāṃcī voḍhī moḍilā vyāpāra | jyā aṃgeṃ saṃcāra cāḷī tuja ||3|| tukā hmaṇe āhmī jiṃkoniyāṃ kāḷa | baisaloṃ niścaḷa hoūniyāṃ ||4||

सांगतों तरि तुह्मी भजा रे विठ्ठला । नाहीं तरि गेला जन्म वांयां ॥1॥ करितां भरोवरी दुरावसी दुरी । भवाचिये पुरीं वाहावसी ॥2॥ कांहीं न लगे एक भाव चि कारण । तुका ह्मणे आण विठ्ठलाची ॥3॥

sāṃgatoṃ tari tuhmī bhajā re viṭhṭhalā | nāhīṃ tari gelā janma vāṃyāṃ ||1|| karitāṃ bharovarī durāvasī durī | bhavāciye purīṃ vāhāvasī ||2|| kāṃhīṃ na lage eka bhāva ci kāraṇa | tukā hmaṇe āṇa viṭhṭhalācī ||3||

अन्यायासी राजा जरि न करितां दंड । बहुचक ते लंड पीडिती जना ॥1॥ ने करी निगा कुणबी न काढितां तण । कैंचे येती कण हातासी ते ॥2॥ तुका ह्मणे संतां करूं नये अनुचित। पाप नाहीं नीत विचारिता ॥3॥

anyāyāsī rājā jari na karitāṃ daṃḍa | bahucaka te laṃḍa pīḍitī janā ||1|| ne karī nigā kuṇabī na kāḍhitāṃ taṇa | kaiṃce yetī kaṇa hātāsī te ||2|| tukā hmaṇe saṃtāṃ karūṃ naye anucita| pāpa nāhīṃ nīta vicāritā ||3||

भले लोक नाहीं सांडीत ओळखी । हे तों झाली देखी दुसऱ्याची ॥1॥ असो आतां यासी काय चाले बळ । आपुलें कपाळ वोडवलें ॥ध्रु.॥ समर्थासी काय कोणें हें ह्मणावें । आपुलिया जावें भोगावरि ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मां बोल नाहीं देवा । नाहीं केली सेवा मनोभावें ॥3॥

bhale loka nāhīṃ sāṃḍīta oḷakhī | he toṃ jhālī dekhī dusaऱyācī ||1|| aso ātāṃ yāsī kāya cāle baḷa | āpuleṃ kapāḷa voḍavaleṃ ||dhru.|| samarthāsī kāya koṇeṃ heṃ hmaṇāveṃ | āpuliyā jāveṃ bhogāvari ||2|| tukā hmaṇe tuhmāṃ bola nāhīṃ devā | nāhīṃ kelī sevā manobhāveṃ ||3||

मुकें होतां तुझ्या पदरीचें जातें । मूर्ख तें भोगितें मीमीपण ॥1॥ आपुलिये घरीं मैंद होऊनी बसे । कवण कवणासी बोलों नका ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मां सांगतों मी खुण । देवासी तें ध्यान लावुनि बसा ॥3॥

mukeṃ hotāṃ tujhyā padarīceṃ jāteṃ | mūrkha teṃ bhogiteṃ mīmīpaṇa ||1|| āpuliye gharīṃ maiṃda hoūnī base | kavaṇa kavaṇāsī boloṃ nakā ||2|| tukā hmaṇe tuhmāṃ sāṃgatoṃ mī khuṇa | devāsī teṃ dhyāna lāvuni basā ||3||

आषाढी निकट । आणी कातिऩकीचा हाट ॥1॥ पुरे दोन्ही च बाजार । न लगे आणीक व्यापार ॥ध्रु.॥ तें चि घ्यावें तें चि घ्यावें । कैवल्याच्या रासी भावें ॥2॥ कांहीं कोणा नेणे । विठो वांचूनि तुका ह्मणे ॥3॥

āṣāḍhī nikaṭa | āṇī kātiऩkīcā hāṭa ||1|| pure donhī ca bājāra | na lage āṇīka vyāpāra ||dhru.|| teṃ ci ghyāveṃ teṃ ci ghyāveṃ | kaivalyācyā rāsī bhāveṃ ||2|| kāṃhīṃ koṇā neṇe | viṭho vāṃcūni tukā hmaṇe ||3||

देऊनियां प्रेम मागितलें चित्त । जाली फिटाफिट तुह्मां आह्मां ॥1॥ काशानें उदार तुह्मांसी ह्मणावें । एक नेसी भावें एक देसी ॥ध्रु.॥ देऊनियां थोडें नेसील हें फार । कुंटिसी विचार अवघियांचा ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां भांडवल चित्त । देउनी दुिश्चत पाडियेलें ॥3॥

deūniyāṃ prema māgitaleṃ citta | jālī phiṭāphiṭa tuhmāṃ āhmāṃ ||1|| kāśāneṃ udāra tuhmāṃsī hmaṇāveṃ | eka nesī bhāveṃ eka desī ||dhru.|| deūniyāṃ thoḍeṃ nesīla heṃ phāra | kuṃṭisī vicāra avaghiyāṃcā ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ bhāṃḍavala citta | deunī duिścata pāḍiyeleṃ ||3||

तातडीची धांव अंगा आणि भाव । खोळंबा तो मग निश्चयाचा ॥1॥ ह्मणउनि बरी विचारावी चाली । उरीचि ते बोली कामा येते ॥ध्रु.॥ कोरडें वैराग्य माजिरा बडिवार । उतरे तो शूर अंगींचें तें ॥2॥ तुका ह्मणे बरी झऱ्याची ते चाली । सांचवण्या खोली कैसीयांची ॥3॥

tātaḍīcī dhāṃva aṃgā āṇi bhāva | khoḷaṃbā to maga niścayācā ||1|| hmaṇauni barī vicārāvī cālī | urīci te bolī kāmā yete ||dhru.|| koraḍeṃ vairāgya mājirā baḍivāra | utare to śūra aṃgīṃceṃ teṃ ||2|| tukā hmaṇe barī jhaऱyācī te cālī | sāṃcavaṇyā kholī kaisīyāṃcī ||3||

मी तों बहु सुखी आनंदभरिता । आहें साधुसंतां मेळीं सदा ॥1॥ देवा कांहीं व्हावें ऐसें नाहीं माझ्या जीवा । आणीक केशवा तुजविण ॥ध्रु.॥ न लगे वैकुंठ मोक्ष सायुज्यता । सुख वाटे घेतां जन्म ऐसें ॥2॥ मृत्युलोकीं कोण धरिलें वासना । पावावया जनासवें दुःख ॥3॥ तुका ह्मणे तुझा दास ऐसें लोकां । कांहीं सकिळकां कळों यावें ॥4॥

mī toṃ bahu sukhī ānaṃdabharitā | āheṃ sādhusaṃtāṃ meḷīṃ sadā ||1|| devā kāṃhīṃ vhāveṃ aiseṃ nāhīṃ mājhyā jīvā | āṇīka keśavā tujaviṇa ||dhru.|| na lage vaikuṃṭha mokṣa sāyujyatā | sukha vāṭe ghetāṃ janma aiseṃ ||2|| mṛtyulokīṃ koṇa dharileṃ vāsanā | pāvāvayā janāsaveṃ duḥkha ||3|| tukā hmaṇe tujhā dāsa aiseṃ lokāṃ | kāṃhīṃ sakiḷakāṃ kaḷoṃ yāveṃ ||4||

घ्या रे लुटी प्रेम सुख । फेडा आजि धणी । चुकला तो मुकला । जाली वेरझार हाणी ॥1॥ घाला घातला वैकुंठीं । करूनियां जीवें साटी । पुरविली पाठी । वैष्णवीं काळाची ॥ध्रु.॥ अवघें आणिलें अंबर । विठोसहित तेथें धुर । भेदूनि जिव्हार । नामबाणीं धरियेला ॥2॥ संचित प्रारब्ध क्रियमाण । अवघीं जालीं गहन । केलीं पापपुण्यें । देशधडी बापुडीं ॥3॥ आनंदें गर्जती निर्भर । घोष करिती निरंतर । कांपती असुर । वीर कवणा नांगवती॥4॥ जें दुर्लभ ब्रह्मादिकां । आजि सांपडलें फुका । घ्या रे ह्मणे तुका । सावचित्त होउनी ॥5॥

ghyā re luṭī prema sukha | pheḍā āji dhaṇī | cukalā to mukalā | jālī verajhāra hāṇī ||1|| ghālā ghātalā vaikuṃṭhīṃ | karūniyāṃ jīveṃ sāṭī | puravilī pāṭhī | vaiṣṇavīṃ kāḷācī ||dhru.|| avagheṃ āṇileṃ aṃbara | viṭhosahita tetheṃ dhura | bhedūni jivhāra | nāmabāṇīṃ dhariyelā ||2|| saṃcita prārabdha kriyamāṇa | avaghīṃ jālīṃ gahana | kelīṃ pāpapuṇyeṃ | deśadhaḍī bāpuḍīṃ ||3|| ānaṃdeṃ garjatī nirbhara | ghoṣa karitī niraṃtara | kāṃpatī asura | vīra kavaṇā nāṃgavatī||4|| jeṃ durlabha brahmādikāṃ | āji sāṃpaḍaleṃ phukā | ghyā re hmaṇe tukā | sāvacitta hounī ||5||

तुझिया दासांचा हीन जालों दास । न धरीं उदास मायबापा ॥1॥ तुजविण प्राण कैसा राहों पाहे । वियोग न साहे क्षणभरि ॥ध्रु.॥ आणिक माझ्या जीवें मोकलिली आस । पाहे तुझी वास पांडुरंगा ॥2॥ सर्वभावें तुज आणिला उचित । राहिलों नििंश्चत तुझे पायीं ॥3॥ तुका ह्मणे तुज असो माझा भार । बोलतों मी फार काय जाणें ॥4॥

tujhiyā dāsāṃcā hīna jāloṃ dāsa | na dharīṃ udāsa māyabāpā ||1|| tujaviṇa prāṇa kaisā rāhoṃ pāhe | viyoga na sāhe kṣaṇabhari ||dhru.|| āṇika mājhyā jīveṃ mokalilī āsa | pāhe tujhī vāsa pāṃḍuraṃgā ||2|| sarvabhāveṃ tuja āṇilā ucita | rāhiloṃ niिṃścata tujhe pāyīṃ ||3|| tukā hmaṇe tuja aso mājhā bhāra | bolatoṃ mī phāra kāya jāṇeṃ ||4||

ते चि करीं मात । जेणें होइल तुझें हित ॥1॥ काय बडबड अमित । सुख जिव्हारीं सिणविसी ॥ध्रु.॥ जो मुळव्याधी पीडिला । त्यासी देखोन हांसे खरजुला ॥2॥ आराथकरी सोसी । त्यासि हांसे तो आळसी ॥3॥ क्षयरोगी ह्मणे परता । सर रोगिया तूं आतां ॥4॥ वडस दोहीं डोळां वाढले । आणिकां कानें कोंचें ह्मणे ॥5॥ तुका ह्मणे लागों पायां । शुद्ध करा आपणियां ॥6॥

te ci karīṃ māta | jeṇeṃ hoila tujheṃ hita ||1|| kāya baḍabaḍa amita | sukha jivhārīṃ siṇavisī ||dhru.|| jo muḷavyādhī pīḍilā | tyāsī dekhona hāṃse kharajulā ||2|| ārāthakarī sosī | tyāsi hāṃse to āḷasī ||3|| kṣayarogī hmaṇe paratā | sara rogiyā tūṃ ātāṃ ||4|| vaḍasa dohīṃ ḍoḷāṃ vāḍhale | āṇikāṃ kāneṃ koṃceṃ hmaṇe ||5|| tukā hmaṇe lāgoṃ pāyāṃ | śuddha karā āpaṇiyāṃ ||6||

कळों आला भाव माझा मज देवा । वांयांविण जीवा आठविलें ॥1॥ जोडूनि अक्षरें केलीं तोंडपिटी । न लगे सेवटीं हातीं कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे माझे गेले दोन्ही ठाय । सवसार ना पाय तुझे मज ॥3॥

kaḷoṃ ālā bhāva mājhā maja devā | vāṃyāṃviṇa jīvā āṭhavileṃ ||1|| joḍūni akṣareṃ kelīṃ toṃḍapiṭī | na lage sevaṭīṃ hātīṃ kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhe gele donhī ṭhāya | savasāra nā pāya tujhe maja ||3||

आतां तरी मज सांगा साच भाव । काय म्यां करावें ऐसें देवा ॥1॥ चुकावया कर्म नव्हतें कारण । केला होय सीण अवघा चि ॥2॥ तुका ह्मणे नको पाहूं निरवाण । देइप कृपादान याचकासी ॥3॥

ātāṃ tarī maja sāṃgā sāca bhāva | kāya myāṃ karāveṃ aiseṃ devā ||1|| cukāvayā karma navhateṃ kāraṇa | kelā hoya sīṇa avaghā ci ||2|| tukā hmaṇe nako pāhūṃ niravāṇa | deipa kṛpādāna yācakāsī ||3||

नामधारकासी नाहीं वर्णावर्ण । लोखंड प्रमाण नाना जात ॥1॥ शस्त्र अथवा गोळे भलता प्रकार । परिसीं संस्कार सकळ ही हेम ॥ध्रु.॥ प्रजन्य वर्षतां जीवना वाहावट । तें समसकट गंगे मिळे ॥2॥ सर्व तें हें जाय गंगा चि होऊन । तैसा वर्णावर्ण नाहीं नामीं ॥3॥ महांपुरीं जैसें जातसे उदक । मध्यें तें तारक नाव जैसी ॥4॥ तये नावेसंगें ब्राह्मण तरती । केवीं ते बुडती अनामिक॥5॥ नाना काष्ठजात पडतां हुताशनीं । ते जात होउनी एकरूप ॥6॥ तेथें निवडेना घुरे कीं चंदन । तैसा वर्णावर्ण नामीं नाहीं ॥7॥ पूर्वानुवोळख तें चि पैं मरण । जरि पावे जीवन नामामृत ॥8॥ नामामृतें जालें मुळीचें स्मरण । सहज साधन तुका ह्मणे ॥9॥

nāmadhārakāsī nāhīṃ varṇāvarṇa | lokhaṃḍa pramāṇa nānā jāta ||1|| śastra athavā goḷe bhalatā prakāra | parisīṃ saṃskāra sakaḷa hī hema ||dhru.|| prajanya varṣatāṃ jīvanā vāhāvaṭa | teṃ samasakaṭa gaṃge miḷe ||2|| sarva teṃ heṃ jāya gaṃgā ci hoūna | taisā varṇāvarṇa nāhīṃ nāmīṃ ||3|| mahāṃpurīṃ jaiseṃ jātase udaka | madhyeṃ teṃ tāraka nāva jaisī ||4|| taye nāvesaṃgeṃ brāhmaṇa taratī | kevīṃ te buḍatī anāmika||5|| nānā kāṣṭhajāta paḍatāṃ hutāśanīṃ | te jāta hounī ekarūpa ||6|| tetheṃ nivaḍenā ghure kīṃ caṃdana | taisā varṇāvarṇa nāmīṃ nāhīṃ ||7|| pūrvānuvoḷakha teṃ ci paiṃ maraṇa | jari pāve jīvana nāmāmṛta ||8|| nāmāmṛteṃ jāleṃ muḷīceṃ smaraṇa | sahaja sādhana tukā hmaṇe ||9||

सोइऱ्यासी करी पाहुणेर बरा । कांडितो ठोंबरा संता साटीं ॥1॥ गाइऩसी देखोनी बदबदा मारी । घोडएाची चाकरी गोड वाटे ॥ध्रु.॥ पान फुल नेतो वेश्येसी उदंड । ब्राह्मणासी खांड देऊं नेदी ॥2॥ पर्वकाळीं धर्म न करी नासरी । वेची राजद्वारीं उदंड चि॥3॥ कीर्त्तना जावया होतसे हींपुष्टी । खेळतो सोंकटीं रात्रंदिवस॥4॥ बाइलेच्या गोता आवडीनें पोसी । मातापितियासाी दवडितो ॥5॥ तुका ह्मणे त्याच्या थुंका तोंडावरी । जातो यमपुरी भोगावया ॥6॥

soiऱyāsī karī pāhuṇera barā | kāṃḍito ṭhoṃbarā saṃtā sāṭīṃ ||1|| gāiऩsī dekhonī badabadā mārī | ghoḍaeाcī cākarī goḍa vāṭe ||dhru.|| pāna phula neto veśyesī udaṃḍa | brāhmaṇāsī khāṃḍa deūṃ nedī ||2|| parvakāḷīṃ dharma na karī nāsarī | vecī rājadvārīṃ udaṃḍa ci||3|| kīrttanā jāvayā hotase hīṃpuṣṭī | kheḷato soṃkaṭīṃ rātraṃdivasa||4|| bāilecyā gotā āvaḍīneṃ posī | mātāpitiyāsāी davaḍito ||5|| tukā hmaṇe tyācyā thuṃkā toṃḍāvarī | jāto yamapurī bhogāvayā ||6||

कां हो पांडुरंगा न करा धांवणें । तरि मज कोणें सोडवावें ॥1॥ तुझा ह्मणऊनि आणिकापें उभा । राहों हें तों शोभा नेदी आतां ॥ध्रु.॥ काळें पुरविली पाठी दुरवरी । पुढें पायां धीरी राहों नेदी ॥2॥ नको आणूं माझें संचित मनासी । पावन आहेसी पतितां तूं ॥3॥ तुका ह्मणे चाले आणिकांची सत्ता । तुज आळवितां नवल हें ॥4॥

kāṃ ho pāṃḍuraṃgā na karā dhāṃvaṇeṃ | tari maja koṇeṃ soḍavāveṃ ||1|| tujhā hmaṇaūni āṇikāpeṃ ubhā | rāhoṃ heṃ toṃ śobhā nedī ātāṃ ||dhru.|| kāḷeṃ puravilī pāṭhī duravarī | puḍheṃ pāyāṃ dhīrī rāhoṃ nedī ||2|| nako āṇūṃ mājheṃ saṃcita manāsī | pāvana āhesī patitāṃ tūṃ ||3|| tukā hmaṇe cāle āṇikāṃcī sattā | tuja āḷavitāṃ navala heṃ ||4||

आतां धरितों पदरीं । तुज मज करीन सरी ॥1॥ जालों जीवासी उदार । उभा ठाकलों समोर ॥2॥ तुका विनवीतसे संतां । ऐसें सांगा पंढरिनाथा ॥3॥

ātāṃ dharitoṃ padarīṃ | tuja maja karīna sarī ||1|| jāloṃ jīvāsī udāra | ubhā ṭhākaloṃ samora ||2|| tukā vinavītase saṃtāṃ | aiseṃ sāṃgā paṃḍharināthā ||3||

पायां लावुनियां दोरी । भृंग बांधिला लेंकुरीं ॥1॥ तैसा पावसी बंधन । मग सोडवील कोण ॥ध्रु.॥ गळां बांधोनियां दोरी । वांनर हिंडवी घरोघरीं ॥2॥ तुका ह्मणे पाहें । रीस धांपा देत आहे ॥3॥

pāyāṃ lāvuniyāṃ dorī | bhṛṃga bāṃdhilā leṃkurīṃ ||1|| taisā pāvasī baṃdhana | maga soḍavīla koṇa ||dhru.|| gaḷāṃ bāṃdhoniyāṃ dorī | vāṃnara hiṃḍavī gharogharīṃ ||2|| tukā hmaṇe pāheṃ | rīsa dhāṃpā deta āhe ||3||

मायबापें सांभािळती । लोभाकारणें पािळती ॥1॥ तैसा नव्हे देवराव । याचा कृपाळु स्वभाव ॥ध्रु.॥ मनासारिखें न होतां । बाळकासी मारी माता ॥2॥ तुका ह्मणे सांगूं किती । बाप लेंकासी मारिती ॥3॥

māyabāpeṃ sāṃbhāिḷatī | lobhākāraṇeṃ pāिḷatī ||1|| taisā navhe devarāva | yācā kṛpāḷu svabhāva ||dhru.|| manāsārikheṃ na hotāṃ | bāḷakāsī mārī mātā ||2|| tukā hmaṇe sāṃgūṃ kitī | bāpa leṃkāsī māritī ||3||

धन मेळवूनि कोटी । सवें नये रे लंगोटी ॥1॥ पानें खाशील उदंड । अंतीं जासी सुकल्या तोंडें ॥ध्रु.॥ पलंग न्याहाल्या सुपती । शेवटीं गोवऱ्या सांगाती ॥2॥ तुका ह्मणे राम । एक विसरतां श्रम ॥3॥

dhana meḷavūni koṭī | saveṃ naye re laṃgoṭī ||1|| pāneṃ khāśīla udaṃḍa | aṃtīṃ jāsī sukalyā toṃḍeṃ ||dhru.|| palaṃga nyāhālyā supatī | śevaṭīṃ govaऱyā sāṃgātī ||2|| tukā hmaṇe rāma | eka visaratāṃ śrama ||3||

विनवितों चतुरा तुज विश्वंभरा । परियेसी दातारा पांडुरंगा ॥1॥ तुझे दास ऐसें जगीं वाखाणिलें । आतां नव्हे भलें मोकलितां ॥ध्रु.॥ माझे गुणदोष कोण जाणे मात । पावनपतित नाम तुझें ॥2॥ लोभ मोह माया आह्मां बांधवितां । तरि हा अनंता बोल कोणा ॥3॥ तुका ह्मणे मी तों पतित चि खरा । परि आलों दातारा शरण तुज ॥4॥

vinavitoṃ caturā tuja viśvaṃbharā | pariyesī dātārā pāṃḍuraṃgā ||1|| tujhe dāsa aiseṃ jagīṃ vākhāṇileṃ | ātāṃ navhe bhaleṃ mokalitāṃ ||dhru.|| mājhe guṇadoṣa koṇa jāṇe māta | pāvanapatita nāma tujheṃ ||2|| lobha moha māyā āhmāṃ bāṃdhavitāṃ | tari hā anaṃtā bola koṇā ||3|| tukā hmaṇe mī toṃ patita ci kharā | pari āloṃ dātārā śaraṇa tuja ||4||

त्राहे त्राहे सोडवीं अनंता । लागों दे ममता तुझे पायीं॥1॥ एक चि मागणें देइप तुझी गोडी । न लगे आवडी आणिकाची ॥ध्रु.॥ तुझें नाम गुण वर्णीन पवाडे । आवडीच्या कोडें नाचों रंगीं ॥2॥ बापा विठ्ठलराया हें चि देइप दान । जोडती चरण जेणें तुझे ॥3॥ आवडीसारखें मागितलें जरी । तुका ह्मणे करीं समाधान ॥4॥

trāhe trāhe soḍavīṃ anaṃtā | lāgoṃ de mamatā tujhe pāyīṃ||1|| eka ci māgaṇeṃ deipa tujhī goḍī | na lage āvaḍī āṇikācī ||dhru.|| tujheṃ nāma guṇa varṇīna pavāḍe | āvaḍīcyā koḍeṃ nācoṃ raṃgīṃ ||2|| bāpā viṭhṭhalarāyā heṃ ci deipa dāna | joḍatī caraṇa jeṇeṃ tujhe ||3|| āvaḍīsārakheṃ māgitaleṃ jarī | tukā hmaṇe karīṃ samādhāna ||4||

सुगरणीबाइऩ थिता नास केला । गुळ तो घातला भाजीमध्यें ॥1॥ क्षीरीमध्यें हिंग दुधामध्यें बोळ । थितें चि वोंगळ कैसें केलें ॥ध्रु.॥ दळण दळोनी भरूं गेली पाळी । भरडोनि वोंगळी नास केला ॥2॥ कापुराचे सांते आणिला लसण । वागवितां सीण दुःख होय ॥3॥ रत्नाचा जोहारी रत्न चि पारखी । येर देखोदेखीं हातीं घेती ॥4॥ तुका ह्मणे जरी योग घडे निका । न घडतां थुंका तोंडावरी ॥5॥

sugaraṇībāiऩ thitā nāsa kelā | guḷa to ghātalā bhājīmadhyeṃ ||1|| kṣīrīmadhyeṃ hiṃga dudhāmadhyeṃ boḷa | thiteṃ ci voṃgaḷa kaiseṃ keleṃ ||dhru.|| daḷaṇa daḷonī bharūṃ gelī pāḷī | bharaḍoni voṃgaḷī nāsa kelā ||2|| kāpurāce sāṃte āṇilā lasaṇa | vāgavitāṃ sīṇa duḥkha hoya ||3|| ratnācā johārī ratna ci pārakhī | yera dekhodekhīṃ hātīṃ ghetī ||4|| tukā hmaṇe jarī yoga ghaḍe nikā | na ghaḍatāṃ thuṃkā toṃḍāvarī ||5||

माझें जीवन तुझे पाय । कृपाळुं तूं माझी माय ॥1॥ नेदीं दिसों किविलवाणें । पांडुरंगा तुझें तान्हें ॥ध्रु.॥ जन्ममरण तुजसाटीं । आणीक नेणें दुजी गोष्टी ॥2॥ तुका ह्मणे तुजविण । कोण हरिल माझा सीण ॥3॥

mājheṃ jīvana tujhe pāya | kṛpāḷuṃ tūṃ mājhī māya ||1|| nedīṃ disoṃ kivilavāṇeṃ | pāṃḍuraṃgā tujheṃ tānheṃ ||dhru.|| janmamaraṇa tujasāṭīṃ | āṇīka neṇeṃ dujī goṣṭī ||2|| tukā hmaṇe tujaviṇa | koṇa harila mājhā sīṇa ||3||

कां रे पुंडएा मातलासी । उभें केलें विठ्ठलासी ॥1॥ ऐसा कैसा रे तूं धीट । मागें भिरकाविली वीट ॥ध्रु.॥ युगें जालीं अठ्ठावीस । अजुनी न ह्मणसी बैस ॥2॥ भाव देखोनि निकट । देवें सोडिलें वैकुंठ ॥3॥ तुका ह्मणे पुंडलिका । तूं चि बिळया एक निका ॥4॥

kāṃ re puṃḍaeा mātalāsī | ubheṃ keleṃ viṭhṭhalāsī ||1|| aisā kaisā re tūṃ dhīṭa | māgeṃ bhirakāvilī vīṭa ||dhru.|| yugeṃ jālīṃ aṭhṭhāvīsa | ajunī na hmaṇasī baisa ||2|| bhāva dekhoni nikaṭa | deveṃ soḍileṃ vaikuṃṭha ||3|| tukā hmaṇe puṃḍalikā | tūṃ ci biḷayā eka nikā ||4||

तुज पाहातां समोरी । दृिष्ट न फिरे माघारी ॥1॥ माझें चित्त तुझ्या पायां । मिठी पडिली पंढरिराया ॥ध्रु.॥ नव्हे सारितां निराळें । लवण मेळवितां जळें ॥2॥ तुका ह्मणे बळी । जीव दिला पायांतळीं ॥3॥

tuja pāhātāṃ samorī | dṛिṣṭa na phire māghārī ||1|| mājheṃ citta tujhyā pāyāṃ | miṭhī paḍilī paṃḍharirāyā ||dhru.|| navhe sāritāṃ nirāḷeṃ | lavaṇa meḷavitāṃ jaḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe baḷī | jīva dilā pāyāṃtaḷīṃ ||3||

उपदेश किती करावा खळासी । नावडे तयासी बरें कांहीं ॥1॥ शुद्ध कां वासना नव्हे चांडाळाची । होळी संचिताची केली तेणें ॥ध्रु.॥ नाहीं भाव मनीं नाइके वचन । आपला आपण उणें घेतों ॥2॥ तुका ह्मणे त्यासी काय व्याली रांड । करी बडबड रिती दिसे ॥3॥

upadeśa kitī karāvā khaḷāsī | nāvaḍe tayāsī bareṃ kāṃhīṃ ||1|| śuddha kāṃ vāsanā navhe cāṃḍāḷācī | hoḷī saṃcitācī kelī teṇeṃ ||dhru.|| nāhīṃ bhāva manīṃ nāike vacana | āpalā āpaṇa uṇeṃ ghetoṃ ||2|| tukā hmaṇe tyāsī kāya vyālī rāṃḍa | karī baḍabaḍa ritī dise ||3||

समर्थासी लाज आपुल्या नामाची । शरण आल्याची लागे चिंता ॥1॥ न पाहे तयाचे गुण दोष अन्याय । सुख देउनि साहे दुःख त्याचें ॥ध्रु.॥ मान भलेपण नाहीं फुकासाटीं । जयावरि गांठी झीज साहे ॥2॥ तुका ह्मणे हें तूं सर्व जाणसी । मज अधिरासी धीर नाहीं ॥3॥

samarthāsī lāja āpulyā nāmācī | śaraṇa ālyācī lāge ciṃtā ||1|| na pāhe tayāce guṇa doṣa anyāya | sukha deuni sāhe duḥkha tyāceṃ ||dhru.|| māna bhalepaṇa nāhīṃ phukāsāṭīṃ | jayāvari gāṃṭhī jhīja sāhe ||2|| tukā hmaṇe heṃ tūṃ sarva jāṇasī | maja adhirāsī dhīra nāhīṃ ||3||

आनंदें कीर्तन कथा करीं घोष । आवडीचा रस प्रेमसुख ॥1॥ मज या आवडे वैष्णवांचा संग । तेथें नाहीं लाग किळकाळा ॥ध्रु.॥ स्वल्प मात्र वाचे बैसलासे निका । राम कृष्ण सखा नारायण ॥2॥ विचारितां मज दुजें वाटे लाज । उपदेशें काज आणीक नाहीं ॥3॥ तुका ह्मणे चित्त रंगलेंसे ठायीं । माझें तुझ्या पायीं पांडुरंगा ॥4॥

ānaṃdeṃ kīrtana kathā karīṃ ghoṣa | āvaḍīcā rasa premasukha ||1|| maja yā āvaḍe vaiṣṇavāṃcā saṃga | tetheṃ nāhīṃ lāga kiḷakāḷā ||dhru.|| svalpa mātra vāce baisalāse nikā | rāma kṛṣṇa sakhā nārāyaṇa ||2|| vicāritāṃ maja dujeṃ vāṭe lāja | upadeśeṃ kāja āṇīka nāhīṃ ||3|| tukā hmaṇe citta raṃgaleṃse ṭhāyīṃ | mājheṃ tujhyā pāyīṃ pāṃḍuraṃgā ||4||

मज नाहीं कोठें उरला दुर्जन । मायबापाविण ब्रह्मांडीं हें ॥1॥ कासया जिकीर करणें येविसीं । भयाची मानसीं चिंता खंती ॥ध्रु.॥ विश्वंभराचिये लागलों सांभाळीं । संत नेती चाली आपुलिया ॥2॥ तुका ह्मणे माझें पाळणें पोषणें । करी नारायण सर्वस्वेंसी ॥3॥

maja nāhīṃ koṭheṃ uralā durjana | māyabāpāviṇa brahmāṃḍīṃ heṃ ||1|| kāsayā jikīra karaṇeṃ yevisīṃ | bhayācī mānasīṃ ciṃtā khaṃtī ||dhru.|| viśvaṃbharāciye lāgaloṃ sāṃbhāḷīṃ | saṃta netī cālī āpuliyā ||2|| tukā hmaṇe mājheṃ pāḷaṇeṃ poṣaṇeṃ | karī nārāyaṇa sarvasveṃsī ||3||

नाहीं हित ठावें जननीजनका । दाविले लौकिकाचार तींहीं ॥1॥ अंधऑयाचे काठी अंधळें लागलें । घात एकवेळे मागेंपुढें ॥ध्रु.॥ न ठेवावी चाली करावा विचार । वरील आहार गळी लावी ॥2॥ तुका ह्मणे केला निवाडा रोकडा । राऊत हा घोडा हातोहातीं ॥3॥

nāhīṃ hita ṭhāveṃ jananījanakā | dāvile laukikācāra tīṃhīṃ ||1|| aṃdhaôyāce kāṭhī aṃdhaḷeṃ lāgaleṃ | ghāta ekaveḷe māgeṃpuḍheṃ ||dhru.|| na ṭhevāvī cālī karāvā vicāra | varīla āhāra gaḷī lāvī ||2|| tukā hmaṇe kelā nivāḍā rokaḍā | rāūta hā ghoḍā hātohātīṃ ||3||

आतां पहाशील काय माझा अंत । आलों शरणागत तुज देवा ॥1॥ करीं अंगीकार राखें पायांपाशीं । झणीं दिसों देसी कऴिवलवाणें ॥ध्रु.॥ नाहीं आइकिली मागें ऐसी मात । जे त्वां शरणागत उपेिक्षले ॥2॥ तुका ह्मणे आतां धरीं अभिमान । आहेसी तूं दानशूर दाता ॥3॥

ātāṃ pahāśīla kāya mājhā aṃta | āloṃ śaraṇāgata tuja devā ||1|| karīṃ aṃgīkāra rākheṃ pāyāṃpāśīṃ | jhaṇīṃ disoṃ desī kaऴिvalavāṇeṃ ||dhru.|| nāhīṃ āikilī māgeṃ aisī māta | je tvāṃ śaraṇāgata upeिkṣale ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ dharīṃ abhimāna | āhesī tūṃ dānaśūra dātā ||3||

होइऩल तो भोग भोगीन आपुला । न घलीं विठ्ठला भार तुज ॥1॥ तुह्मांपासाव हें इच्छीतसें दान । अंतरींचें ध्यान मुखीं नाम ॥ध्रु.॥ नये काकुलती गर्भवासांसाटीं । न धरीं हें पोटीं भय कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे मज उदंड एवढें । न वांचावें पुढें मायबापा॥3॥

hoiऩla to bhoga bhogīna āpulā | na ghalīṃ viṭhṭhalā bhāra tuja ||1|| tuhmāṃpāsāva heṃ icchītaseṃ dāna | aṃtarīṃceṃ dhyāna mukhīṃ nāma ||dhru.|| naye kākulatī garbhavāsāṃsāṭīṃ | na dharīṃ heṃ poṭīṃ bhaya kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe maja udaṃḍa evaḍheṃ | na vāṃcāveṃ puḍheṃ māyabāpā||3||

काय तुझी ऐसी वेचते गांठोळी । मांहे टाळाटाळी करीतसां ॥1॥ चतुराच्या राया आहो पांडुरंगा । ऐसें तरि सांगा निवडूनि ॥ध्रु.॥ कोण तुह्मां सुख असे या कवतुकें । भोगितां अनेकें दुःखें आह्मी ॥2॥ तुका ह्मणे काय जालासी निर्गुण । आह्मां येथें कोण सोडवील ॥3॥

kāya tujhī aisī vecate gāṃṭhoḷī | māṃhe ṭāḷāṭāḷī karītasāṃ ||1|| caturācyā rāyā āho pāṃḍuraṃgā | aiseṃ tari sāṃgā nivaḍūni ||dhru.|| koṇa tuhmāṃ sukha ase yā kavatukeṃ | bhogitāṃ anekeṃ duḥkheṃ āhmī ||2|| tukā hmaṇe kāya jālāsī nirguṇa | āhmāṃ yetheṃ koṇa soḍavīla ||3||

देवाची पूजा हे भूताचें पाळण । मत्सर तो सीण बहुतांचा ॥1॥ रुसावें फुगावें आपुलियावरि । उरला तो हरि सकळ ही ॥2॥ तुका ह्मणे संतपण यां चि नांवें । जरि होय जीव सकळांचा ॥3॥

devācī pūjā he bhūtāceṃ pāḷaṇa | matsara to sīṇa bahutāṃcā ||1|| rusāveṃ phugāveṃ āpuliyāvari | uralā to hari sakaḷa hī ||2|| tukā hmaṇe saṃtapaṇa yāṃ ci nāṃveṃ | jari hoya jīva sakaḷāṃcā ||3||

नाहीं जप तप जीवाची आटणी । मनासी दाटणी नाहीं केली ॥1॥ निजलिया ठायीं पोकारिला धांवा । सांकडें तें देवा तुझें मज ॥ध्रु.॥ नाहीं आणूनियां समपिऩलें जळ । सेवा ते केवळ चिंतनाची ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मीं वेचिलीं उत्तरें । घेतलीं उदारें साच भावें ॥3॥

nāhīṃ japa tapa jīvācī āṭaṇī | manāsī dāṭaṇī nāhīṃ kelī ||1|| nijaliyā ṭhāyīṃ pokārilā dhāṃvā | sāṃkaḍeṃ teṃ devā tujheṃ maja ||dhru.|| nāhīṃ āṇūniyāṃ samapiऩleṃ jaḷa | sevā te kevaḷa ciṃtanācī ||2|| tukā hmaṇe āhmīṃ vecilīṃ uttareṃ | ghetalīṃ udāreṃ sāca bhāveṃ ||3||

देह तंव आहे प्रारब्धा अधीन । याचा मी कां सीण वाहूं भार ॥1॥ सरो माझा काळ तुझिया चिंतनें । कायावाचामनें इच्छीतसें ॥ध्रु.॥ लाभ तो न दिसे याहूनि दुसरा । आणीक दातारा येणें जन्में ॥2॥ तुका ह्मणे आलों सोसीत संकटें । मी माझें वोखटें आहे देवा ॥3॥

deha taṃva āhe prārabdhā adhīna | yācā mī kāṃ sīṇa vāhūṃ bhāra ||1|| saro mājhā kāḷa tujhiyā ciṃtaneṃ | kāyāvācāmaneṃ icchītaseṃ ||dhru.|| lābha to na dise yāhūni dusarā | āṇīka dātārā yeṇeṃ janmeṃ ||2|| tukā hmaṇe āloṃ sosīta saṃkaṭeṃ | mī mājheṃ vokhaṭeṃ āhe devā ||3||

सकळ तुझे पायीं मानिला विश्वास । न करीं उदास आतां मज ॥1॥ जीवीं गातां गोड आइकतां कानीं । पाहातां लोचनीं मूर्ती तुझी ॥ध्रु.॥ मन िस्थर माझें जालेंसे निश्चळ । वारिलीं सकळ आशापाश ॥2॥ जन्मजराव्याधि निवारिलें दुःख । वोसंडलें सुख प्रेम धरी ॥3॥ तुका ह्मणे मज जाला हा निर्धार । आतां वांयां फार काय बोलों ॥4॥

sakaḷa tujhe pāyīṃ mānilā viśvāsa | na karīṃ udāsa ātāṃ maja ||1|| jīvīṃ gātāṃ goḍa āikatāṃ kānīṃ | pāhātāṃ locanīṃ mūrtī tujhī ||dhru.|| mana िsthara mājheṃ jāleṃse niścaḷa | vārilīṃ sakaḷa āśāpāśa ||2|| janmajarāvyādhi nivārileṃ duḥkha | vosaṃḍaleṃ sukha prema dharī ||3|| tukā hmaṇe maja jālā hā nirdhāra | ātāṃ vāṃyāṃ phāra kāya boloṃ ||4||

होऊं शब्दस्पर्श नये माझा तुह्मां । विप्रवृंदा तुह्मां ब्राह्मणांसी॥1॥ ह्मणोनियां तुह्मां करितों विनंती । द्यावें शेष हातीं उरलें तें ॥ध्रु.॥ वेदीं कर्म जैसें बोलिलें विहित । करावी ते नीत विचारूनि ॥2॥ तुमचा स्वधर्म माझा अधिकार । भोजन उत्तर तुका ह्मणे ॥3॥

hoūṃ śabdasparśa naye mājhā tuhmāṃ | vipravṛṃdā tuhmāṃ brāhmaṇāṃsī||1|| hmaṇoniyāṃ tuhmāṃ karitoṃ vinaṃtī | dyāveṃ śeṣa hātīṃ uraleṃ teṃ ||dhru.|| vedīṃ karma jaiseṃ bolileṃ vihita | karāvī te nīta vicārūni ||2|| tumacā svadharma mājhā adhikāra | bhojana uttara tukā hmaṇe ||3||

बहुत असती मागें सुखी केलीं । अनाथा माउली जिवांची तूं ॥1॥ माझिया संकटा न धरीं अळस । लावुनियां कास पार पावीं ॥ध्रु.॥ कृपावंता करा ज्याचा अंगीकार । तया संवसार नाहीं पुन्हां ॥ ।2॥ विचारितां नाहीं दुजा बिळवंत । ऐसा सर्वगत व्यापी कोणी ॥3॥ ह्मणउनि दिला मुळीं जीवभाव । देह केला वाव समाधिस्थ ॥4॥ तुका ह्मणे नाहीं जाणत आणीक । तुजविण एक पांडुरंगा ॥5॥

bahuta asatī māgeṃ sukhī kelīṃ | anāthā māulī jivāṃcī tūṃ ||1|| mājhiyā saṃkaṭā na dharīṃ aḷasa | lāvuniyāṃ kāsa pāra pāvīṃ ||dhru.|| kṛpāvaṃtā karā jyācā aṃgīkāra | tayā saṃvasāra nāhīṃ punhāṃ || |2|| vicāritāṃ nāhīṃ dujā biḷavaṃta | aisā sarvagata vyāpī koṇī ||3|| hmaṇauni dilā muḷīṃ jīvabhāva | deha kelā vāva samādhistha ||4|| tukā hmaṇe nāhīṃ jāṇata āṇīka | tujaviṇa eka pāṃḍuraṃgā ||5||

वैभवाचे धनी सकळ शरणागत । सत्यभावें चित्त अपिऩलें तें ॥1॥ नेदी उरों देव आपणांवेगळें । भावाचिया बळें ठायाठाव ॥ध्रु.॥ जाणोनि नेणती अंगा आली दशा । मग होय इच्छा आपणे चि ॥2॥ तुका ह्मणे बरे धाकटएाचें जिणें । माता स्तनपानें वाढविते ॥3॥

vaibhavāce dhanī sakaḷa śaraṇāgata | satyabhāveṃ citta apiऩleṃ teṃ ||1|| nedī uroṃ deva āpaṇāṃvegaḷeṃ | bhāvāciyā baḷeṃ ṭhāyāṭhāva ||dhru.|| jāṇoni neṇatī aṃgā ālī daśā | maga hoya icchā āpaṇe ci ||2|| tukā hmaṇe bare dhākaṭaeाceṃ jiṇeṃ | mātā stanapāneṃ vāḍhavite ||3||

आह्मां देणें धरा सांगतों तें कानीं । चिंता पाय मनीं विठोबाचे ॥1॥ तेणें माझें चित्त होय समाधान । विलास मिष्टान्न न लगे सोनें ॥ध्रु.॥ व्रत एकादशी दारीं वृंदावन । कंठीं ल्या रे लेणें तुळसीमाळा ॥2॥ तुका ह्मणे त्याचे घरींची उष्टावळी । मज ते दिवाळी दसरा सण ॥3॥

āhmāṃ deṇeṃ dharā sāṃgatoṃ teṃ kānīṃ | ciṃtā pāya manīṃ viṭhobāce ||1|| teṇeṃ mājheṃ citta hoya samādhāna | vilāsa miṣṭānna na lage soneṃ ||dhru.|| vrata ekādaśī dārīṃ vṛṃdāvana | kaṃṭhīṃ lyā re leṇeṃ tuḷasīmāḷā ||2|| tukā hmaṇe tyāce gharīṃcī uṣṭāvaḷī | maja te divāḷī dasarā saṇa ||3||

आतां मी अनन्य येथें अधिकारी । होइन कोणे परी नेणें देवा ॥1॥ पुराणींचा अर्थ ऐकतां मानस । होतो कासावीस जीव माझा ॥ध्रु.॥ इंिद्रयांचे आह्मी पांगिलों अंकित । त्यांच्यासंगें चित्त रंगलें तें ॥2॥ एकाचें ही जेथें न घडे दमन । अवघीं नेमून कैसीं राखों ॥3॥ तुका ह्मणे जरी मोकिळसी आतां । तरी मी अनंता वांयां गेलों ॥4॥

ātāṃ mī ananya yetheṃ adhikārī | hoina koṇe parī neṇeṃ devā ||1|| purāṇīṃcā artha aikatāṃ mānasa | hoto kāsāvīsa jīva mājhā ||dhru.|| iṃिdrayāṃce āhmī pāṃgiloṃ aṃkita | tyāṃcyāsaṃgeṃ citta raṃgaleṃ teṃ ||2|| ekāceṃ hī jetheṃ na ghaḍe damana | avaghīṃ nemūna kaisīṃ rākhoṃ ||3|| tukā hmaṇe jarī mokiḷasī ātāṃ | tarī mī anaṃtā vāṃyāṃ geloṃ ||4||

आवडी धरोनी आलेती आकारा । केला हा पसारा याजसाटीं ॥1॥ तें मी तुझें नाम गाइऩन आवडी । क्षण एक घडी विसंबेना ॥ध्रु.॥ वर्म धरावें हा मुख्यधर्मसार । अवघे प्रकार तयापासीं॥2॥ वेगऑया विचारें वेगळाले भाव । धरायासी ठाव बहु नाहीं ॥3॥ तुका ह्मणे घालूं इच्छेचिये पोटीं । कवळुनी धाकुटी मूर्ती जीवें ॥4॥

āvaḍī dharonī āletī ākārā | kelā hā pasārā yājasāṭīṃ ||1|| teṃ mī tujheṃ nāma gāiऩna āvaḍī | kṣaṇa eka ghaḍī visaṃbenā ||dhru.|| varma dharāveṃ hā mukhyadharmasāra | avaghe prakāra tayāpāsīṃ||2|| vegaôyā vicāreṃ vegaḷāle bhāva | dharāyāsī ṭhāva bahu nāhīṃ ||3|| tukā hmaṇe ghālūṃ iccheciye poṭīṃ | kavaḷunī dhākuṭī mūrtī jīveṃ ||4||

भागलों मी आतां आपुल्या स्वभावें । कृपा करोनि देवें आश्वासीजे ॥1॥ देउनि आलिंगन प्रीतीच्या पडिभरें । अंगें हीं दातारें निववावीं ॥ध्रु.॥ अमृताची दृष्टी घालूनियां वरी । शीतळ हा करीं जीव माझा ॥2॥ घेइप उचलूनि पुसें तानभूक । पुसीं माझें मुख पीतांबरें ॥3॥ बुझावोनि माझी धरीं हनुवंटी । ओवाळुनि दिठी करुनी सांडीं ॥4॥ तुका ह्मणे बापा आहो विश्वंभरा । आतां कृपा करा ऐसी कांहीं ॥5॥

bhāgaloṃ mī ātāṃ āpulyā svabhāveṃ | kṛpā karoni deveṃ āśvāsīje ||1|| deuni āliṃgana prītīcyā paḍibhareṃ | aṃgeṃ hīṃ dātāreṃ nivavāvīṃ ||dhru.|| amṛtācī dṛṣṭī ghālūniyāṃ varī | śītaḷa hā karīṃ jīva mājhā ||2|| gheipa ucalūni puseṃ tānabhūka | pusīṃ mājheṃ mukha pītāṃbareṃ ||3|| bujhāvoni mājhī dharīṃ hanuvaṃṭī | ovāḷuni diṭhī karunī sāṃḍīṃ ||4|| tukā hmaṇe bāpā āho viśvaṃbharā | ātāṃ kṛpā karā aisī kāṃhīṃ ||5||

न सरे लुटितां मागें बहुतां जनीं । जुनाट हे खाणी उघडिली ॥1॥ सिद्ध महामुनि साधक संपन्न । तिहीं हें जतन केलें होतें ॥ध्रु.॥ पायाळाच्या गुणें पडिलें ठाउकें । जगा पुंडलिकें दाखविलें ॥2॥ तुका ह्मणे येथें होतों मी दुबळें । आलें या कपाळें थोडें बहु ॥3॥

na sare luṭitāṃ māgeṃ bahutāṃ janīṃ | junāṭa he khāṇī ughaḍilī ||1|| siddha mahāmuni sādhaka saṃpanna | tihīṃ heṃ jatana keleṃ hoteṃ ||dhru.|| pāyāḷācyā guṇeṃ paḍileṃ ṭhāukeṃ | jagā puṃḍalikeṃ dākhavileṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ hotoṃ mī dubaḷeṃ | āleṃ yā kapāḷeṃ thoḍeṃ bahu ||3||

भगवें तरी श्वान सहज वेष त्याचा । तेथें अनुभवाचा काय पंथ ॥1॥ वाढवुनी चटा फिरे दाही दिशा । तरी जंबुवेषा सहज िस्थति ॥ध्रु.॥ कोरोनियां भूमी करिती मधीं वास । तरी उंदरास काय वाणी ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें कासया करावें । देहासी दंडावें वाउगें चि ॥3॥

bhagaveṃ tarī śvāna sahaja veṣa tyācā | tetheṃ anubhavācā kāya paṃtha ||1|| vāḍhavunī caṭā phire dāhī diśā | tarī jaṃbuveṣā sahaja िsthati ||dhru.|| koroniyāṃ bhūmī karitī madhīṃ vāsa | tarī uṃdarāsa kāya vāṇī ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ kāsayā karāveṃ | dehāsī daṃḍāveṃ vāugeṃ ci ||3||

धन्य दिवस आजि डोिळयां लाधला । आनंद देखिला धणीवरी ॥1॥ धन्य जालें मुख निवाली रसना । नाम नारायणा घोंष करूं ॥ध्रु.॥ धन्य हें मस्तक सर्वांग शोभलें । संताचीं पाउलें लागताती ॥2॥ धन्य आजि पंथें चालती पाउलें । टािळया शोभले धन्य कर ॥3॥ धन्य तुका ह्मणे आह्मांसी फावलें । पावलों पाउलें विठोबाचीं ॥4॥

dhanya divasa āji ḍoिḷayāṃ lādhalā | ānaṃda dekhilā dhaṇīvarī ||1|| dhanya jāleṃ mukha nivālī rasanā | nāma nārāyaṇā ghoṃṣa karūṃ ||dhru.|| dhanya heṃ mastaka sarvāṃga śobhaleṃ | saṃtācīṃ pāuleṃ lāgatātī ||2|| dhanya āji paṃtheṃ cālatī pāuleṃ | ṭāिḷayā śobhale dhanya kara ||3|| dhanya tukā hmaṇe āhmāṃsī phāvaleṃ | pāvaloṃ pāuleṃ viṭhobācīṃ ||4||

बरवी हे वेळ सांपडली संधि । साहए जाली बुिद्ध संचितासी ॥1॥ येणें पंथें माझीं चालिलीं पाउलें । दरुषण जालें संतां पायीं ॥ध्रु.॥ त्रासिलें दरिद्रें दोषा जाला खंड । त्या चि काळें पिंड पुनीत जाला ॥2॥ तुका ह्मणे जाला अवघा व्यापार । आली वेरझार फळासी हे ॥3॥

baravī he veḷa sāṃpaḍalī saṃdhi | sāhae jālī buिddha saṃcitāsī ||1|| yeṇeṃ paṃtheṃ mājhīṃ cālilīṃ pāuleṃ | daruṣaṇa jāleṃ saṃtāṃ pāyīṃ ||dhru.|| trāsileṃ daridreṃ doṣā jālā khaṃḍa | tyā ci kāḷeṃ piṃḍa punīta jālā ||2|| tukā hmaṇe jālā avaghā vyāpāra | ālī verajhāra phaḷāsī he ||3||

आपणा लागे काम वाण्याघरीं गुळ । त्याचे याति कुळ काय कीजे ॥1॥ उकरडएावरी वाढली तुळसी । टाकावी ते कैसी ठायागुणें ॥ध्रु.॥ गाइऩचा जो भक्ष अमंगळ खाय । तीचें दूध काय सेवूं नये ॥2॥ तुका ह्मणे काय सलपटासी काज । फणसांतील बीज काढुनि घ्यावें ॥3॥

āpaṇā lāge kāma vāṇyāgharīṃ guḷa | tyāce yāti kuḷa kāya kīje ||1|| ukaraḍaeाvarī vāḍhalī tuḷasī | ṭākāvī te kaisī ṭhāyāguṇeṃ ||dhru.|| gāiऩcā jo bhakṣa amaṃgaḷa khāya | tīceṃ dūdha kāya sevūṃ naye ||2|| tukā hmaṇe kāya salapaṭāsī kāja | phaṇasāṃtīla bīja kāḍhuni ghyāveṃ ||3||

जयासी नावडे वैष्णवांचा संग । जाणावा तो मांग जन्मांतरीं ॥1॥ अपवित्र वाचा जातीचा अधम । आचरण धर्म नाहीं जया ॥ध्रु.॥ मंजुळवदनीं बचनागाची कांडी । शेवटीं विघडी जीवप्राणा॥2॥ तुका ह्मणे ज्याचा पिता नाहीं शुद्ध । तयासी गोविंद अंतरला ॥3॥

jayāsī nāvaḍe vaiṣṇavāṃcā saṃga | jāṇāvā to māṃga janmāṃtarīṃ ||1|| apavitra vācā jātīcā adhama | ācaraṇa dharma nāhīṃ jayā ||dhru.|| maṃjuḷavadanīṃ bacanāgācī kāṃḍī | śevaṭīṃ vighaḍī jīvaprāṇā||2|| tukā hmaṇe jyācā pitā nāhīṃ śuddha | tayāsī goviṃda aṃtaralā ||3||

तुझिया पाळणा ओढे माझें मन । गेलों विसरोन देहभाव ॥1॥ लागला पालट फेडणें उसणें । येणें चि प्रमाणें पांडुरंगा ॥2॥ तुका ह्मणे माझा जीव जैसा ओढे । तैसा चि तिकडे पाहिजेल ॥3॥

tujhiyā pāḷaṇā oḍhe mājheṃ mana | geloṃ visarona dehabhāva ||1|| lāgalā pālaṭa pheḍaṇeṃ usaṇeṃ | yeṇeṃ ci pramāṇeṃ pāṃḍuraṃgā ||2|| tukā hmaṇe mājhā jīva jaisā oḍhe | taisā ci tikaḍe pāhijela ||3||

पाषाण प्रतिमा सोन्याच्या पादुका । हें हो हातीं एका समर्थाचे ॥1॥ अनामिका हातीं समर्थाचा सिक्का । न मानितां लोकां येइल कळों ॥2॥ तुका ह्मणे येथें दुराग्रह खोटा । आपुल्या अदृष्टा शरण जावें ॥3॥

pāṣāṇa pratimā sonyācyā pādukā | heṃ ho hātīṃ ekā samarthāce ||1|| anāmikā hātīṃ samarthācā sikkā | na mānitāṃ lokāṃ yeila kaḷoṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ durāgraha khoṭā | āpulyā adṛṣṭā śaraṇa jāveṃ ||3||

धरूनियां मनीं बोलिलों संकल्प । होसी तरि बाप सिद्धी पाव ॥1॥ उत्कंठा हे आजी जाली माझे पोटीं । मोकिळली गोष्टी टाळाटाळ ॥ध्रु.॥ माझा मज असे ठाउका निर्धार । उपाधि उत्तर न साहे पैं ॥2॥ तुका ह्मणे जरि दिली आठवण । तरि अभिमान धरीं याचा ॥3॥

dharūniyāṃ manīṃ boliloṃ saṃkalpa | hosī tari bāpa siddhī pāva ||1|| utkaṃṭhā he ājī jālī mājhe poṭīṃ | mokiḷalī goṣṭī ṭāḷāṭāḷa ||dhru.|| mājhā maja ase ṭhāukā nirdhāra | upādhi uttara na sāhe paiṃ ||2|| tukā hmaṇe jari dilī āṭhavaṇa | tari abhimāna dharīṃ yācā ||3||

धन्यधन्य ज्यास पंढरीसी वास । धन्य ते जन्मास प्राणी आले ॥1॥ बहु खाणीमध्यें होत कोणी एक । त्रिगुण कीटक पिक्षराज ॥ध्रु.॥ उत्तम चांडाळ नर नारी बाळ । अवघे चि सकळ चतुर्भुज ॥2॥ अवघा विठ्ठल तेथें दुजा नाहीं । भरला अंतर्बाहि सदोदीत ॥3॥ तुका ह्मणे येथें होउनी राहेन । सांडोवा पाषाण पंढरीचा ॥4॥

dhanyadhanya jyāsa paṃḍharīsī vāsa | dhanya te janmāsa prāṇī āle ||1|| bahu khāṇīmadhyeṃ hota koṇī eka | triguṇa kīṭaka pikṣarāja ||dhru.|| uttama cāṃḍāḷa nara nārī bāḷa | avaghe ci sakaḷa caturbhuja ||2|| avaghā viṭhṭhala tetheṃ dujā nāhīṃ | bharalā aṃtarbāhi sadodīta ||3|| tukā hmaṇe yetheṃ hounī rāhena | sāṃḍovā pāṣāṇa paṃḍharīcā ||4||

असंत लक्षण भूतांचा मत्सर । मनास निष्ठ‍ अतिवादी॥1॥ अंतरीचा रंग उमटे बाहेरी । वोळखियापरी आपेंआप॥ध्रु.॥ संत ते समय वोळखती वेळ । चतुष्ट निर्मळ चित्त सदा ॥2॥ तुका ह्मणे हित उचित अनुचित । मज लागे नित आचरावें ॥3॥

asaṃta lakṣaṇa bhūtāṃcā matsara | manāsa niṣṭha ativādī||1|| aṃtarīcā raṃga umaṭe bāherī | voḷakhiyāparī āpeṃāpa||dhru.|| saṃta te samaya voḷakhatī veḷa | catuṣṭa nirmaḷa citta sadā ||2|| tukā hmaṇe hita ucita anucita | maja lāge nita ācarāveṃ ||3||

विठ्ठलावांचोनि ब्रह्म जें बोलती । वचन तें संतीं मानूं नये ॥1॥ विठ्ठलावांचूनि जेजे उपासना । अवघा चि जाणा संभ्रमु तो ॥ध्रु.॥ विठ्ठलावांचूनि सांगतील गोष्टी । वांयां ते हिंपुटी होत जाणा ॥2॥ विठ्ठलांवाचूनि जें कांहीं जाणती । तितुल्या वित्पित्त वाउगीया ॥3॥ तुका ह्मणे एक विठ्ठल चि खरा । येर तो पसारा वाउगा चि ॥4॥

viṭhṭhalāvāṃconi brahma jeṃ bolatī | vacana teṃ saṃtīṃ mānūṃ naye ||1|| viṭhṭhalāvāṃcūni jeje upāsanā | avaghā ci jāṇā saṃbhramu to ||dhru.|| viṭhṭhalāvāṃcūni sāṃgatīla goṣṭī | vāṃyāṃ te hiṃpuṭī hota jāṇā ||2|| viṭhṭhalāṃvācūni jeṃ kāṃhīṃ jāṇatī | titulyā vitpitta vāugīyā ||3|| tukā hmaṇe eka viṭhṭhala ci kharā | yera to pasārā vāugā ci ||4||

सर्व काळ डोळां बैसो नारायण । नयो अभिमान आड मध्यें ॥1॥ धाड पडो तुझ्या थोरपणावरि । वाचे नरहरि उच्चारीना ॥ध्रु.॥ जळो अंतरींचें सर्व जाणपण । विवादवचन अहंतेचें ॥2॥ सकळां चरणीं गिळत माझा जीव । तुका ह्मणे भाव एकविध ॥3॥

sarva kāḷa ḍoḷāṃ baiso nārāyaṇa | nayo abhimāna āḍa madhyeṃ ||1|| dhāḍa paḍo tujhyā thorapaṇāvari | vāce narahari uccārīnā ||dhru.|| jaḷo aṃtarīṃceṃ sarva jāṇapaṇa | vivādavacana ahaṃteceṃ ||2|| sakaḷāṃ caraṇīṃ giḷata mājhā jīva | tukā hmaṇe bhāva ekavidha ||3||

झाडा वरपोनि खाऊनियां पाला । आठवी विठ्ठला वेळोवेळां ॥1॥ वल्कलें नेसुनि ठुंगा गुंडाळुनी । सांडी देहभान जवळुनी ॥ध्रु.॥ लोकमान वमनासमान मानणें । एकांतीं राहणें विठोसाटीं ॥2॥ सहसा करूं नये प्रपंचीं सौजन्य । सेवावें अरण्य एकांतवास ॥3॥ ऐसा हा निर्धार करी जो मनाचा । तुका ह्मणे त्याचा पांग फिटे ॥4॥

jhāḍā varaponi khāūniyāṃ pālā | āṭhavī viṭhṭhalā veḷoveḷāṃ ||1|| valkaleṃ nesuni ṭhuṃgā guṃḍāḷunī | sāṃḍī dehabhāna javaḷunī ||dhru.|| lokamāna vamanāsamāna mānaṇeṃ | ekāṃtīṃ rāhaṇeṃ viṭhosāṭīṃ ||2|| sahasā karūṃ naye prapaṃcīṃ saujanya | sevāveṃ araṇya ekāṃtavāsa ||3|| aisā hā nirdhāra karī jo manācā | tukā hmaṇe tyācā pāṃga phiṭe ||4||

दोराच्या आधारें पर्वत चढला । पाउलासाटीं केला अपघात ॥1॥ अष्टोत्तरदशें व्याधि ज्य वैद्यें दवडुनी । तो वैद्य मारूनि उत्तीर्ण जाला ॥ध्रु.॥ नव मास माया वाइलें उदरीं । ते माता चौबारीं नग्न केली ॥2॥ गायत्रीचें क्षीर पिळुनी घेऊनी । उपवासी बांधोनी ताडन करी ॥3॥ तुका ह्मणे दासां निंदी त्याचें तोंड । पहातां नरककुंड पूर्वजांसी ॥4॥

dorācyā ādhāreṃ parvata caḍhalā | pāulāsāṭīṃ kelā apaghāta ||1|| aṣṭottaradaśeṃ vyādhi jya vaidyeṃ davaḍunī | to vaidya mārūni uttīrṇa jālā ||dhru.|| nava māsa māyā vāileṃ udarīṃ | te mātā caubārīṃ nagna kelī ||2|| gāyatrīceṃ kṣīra piḷunī gheūnī | upavāsī bāṃdhonī tāḍana karī ||3|| tukā hmaṇe dāsāṃ niṃdī tyāceṃ toṃḍa | pahātāṃ narakakuṃḍa pūrvajāṃsī ||4||

नित्य उठोनियां खायाची चिंता । आपुल्या तूं हिता नाठवीसी ॥1॥ जननीचे पोटीं उपजलासी जेव्हां । चिंता तुझी तेव्हां केली तेणें ॥ध्रु.॥ चातकां लागूनि मेघ नित्य वर्षे । तो तुज उदास करील केवीं ॥2॥ पक्षी वनचरें आहेत भूमीवरि । तयांलागीं हरि उपेक्षीना ॥3॥ तुका ह्मणे भाव धरुन राहें चित्तीं । तरि तो श्रीपति उपेक्षीना ॥4॥

nitya uṭhoniyāṃ khāyācī ciṃtā | āpulyā tūṃ hitā nāṭhavīsī ||1|| jananīce poṭīṃ upajalāsī jevhāṃ | ciṃtā tujhī tevhāṃ kelī teṇeṃ ||dhru.|| cātakāṃ lāgūni megha nitya varṣe | to tuja udāsa karīla kevīṃ ||2|| pakṣī vanacareṃ āheta bhūmīvari | tayāṃlāgīṃ hari upekṣīnā ||3|| tukā hmaṇe bhāva dharuna rāheṃ cittīṃ | tari to śrīpati upekṣīnā ||4||

करुणा बहुत तुझिया अंतरा । मज विश्वंभरा कळों आलें ॥1॥ पक्षीयासी तुझें नाम जें ठेविलें । तयें उद्धरिलें गणिकेसी॥ध्रु.॥ कुंटिणी ते दोष बहु आचरली । नाम घेतां आली करुणा तुज ॥2॥ हृदय कोमळ तुझें नारायणा । ऐसें बहुता जनां तारियेलें ॥3॥ तुका ह्मणे सीमा नाहीं तुझे दये । कोमळ हृदय पांडुरंगा ॥4॥

karuṇā bahuta tujhiyā aṃtarā | maja viśvaṃbharā kaḷoṃ āleṃ ||1|| pakṣīyāsī tujheṃ nāma jeṃ ṭhevileṃ | tayeṃ uddharileṃ gaṇikesī||dhru.|| kuṃṭiṇī te doṣa bahu ācaralī | nāma ghetāṃ ālī karuṇā tuja ||2|| hṛdaya komaḷa tujheṃ nārāyaṇā | aiseṃ bahutā janāṃ tāriyeleṃ ||3|| tukā hmaṇe sīmā nāhīṃ tujhe daye | komaḷa hṛdaya pāṃḍuraṃgā ||4||

येउनी जाउनी पाहें तुजकडे । पडिल्या सांकडें नारायणा ॥1॥ आणीक कोणाचा मज नाहीं आधार । तुजवरि भार जीवें भावें ॥ध्रु.॥ निष्ठ‍ अथवा होइप तूं कृपाळ । तुज सर्वकाळ विसरेंना ॥2॥ आपुलें वचन राहावें सांभाळून । तुह्मां आह्मां जाण पडिपाडु ॥3॥ ज्याच्या वचनासी अंतर पडेल । बोल तो होइऩल तयाकडे ॥4॥ तुह्मां आह्मां तैसें नाहीं ह्मणे तुका । होशील तूं सखा जीवलगा ॥5॥

yeunī jāunī pāheṃ tujakaḍe | paḍilyā sāṃkaḍeṃ nārāyaṇā ||1|| āṇīka koṇācā maja nāhīṃ ādhāra | tujavari bhāra jīveṃ bhāveṃ ||dhru.|| niṣṭha athavā hoipa tūṃ kṛpāḷa | tuja sarvakāḷa visareṃnā ||2|| āpuleṃ vacana rāhāveṃ sāṃbhāḷūna | tuhmāṃ āhmāṃ jāṇa paḍipāḍu ||3|| jyācyā vacanāsī aṃtara paḍela | bola to hoiऩla tayākaḍe ||4|| tuhmāṃ āhmāṃ taiseṃ nāhīṃ hmaṇe tukā | hośīla tūṃ sakhā jīvalagā ||5||

आइक नारायणा वचन माझें खरें । सांगतों निर्धारें तुजपासीं ॥1॥ नाहीं भाव मज पडिली लोककाज । राहिलेंसे काज तुझे पायीं ॥2॥ जरि तुज कांहीं करणें उचित । तारीं तूं पतित तुका ह्मणे ॥3॥

āika nārāyaṇā vacana mājheṃ khareṃ | sāṃgatoṃ nirdhāreṃ tujapāsīṃ ||1|| nāhīṃ bhāva maja paḍilī lokakāja | rāhileṃse kāja tujhe pāyīṃ ||2|| jari tuja kāṃhīṃ karaṇeṃ ucita | tārīṃ tūṃ patita tukā hmaṇe ||3||

पावलों पंढरी वैकुंठभवन । धन्य आजि दिन सोनियाचा॥1॥ पावलों पंढरी आनंदगजरें । वाजतील तुरें शंख भेरी ॥ध्रु.॥ पावलों पंढरी क्षेमआलिंगनीं । संत या सज्जनीं निवविलें॥2॥ पावलों पंढरी पार नाहीं सुखा । भेटला हा सखा मायबाप ॥3॥ पावलों पंढरी येरझार खुंटली । माउली वोळली प्रेमपान्हा ॥4॥ पावलों पंढरी आपुलें माहेर । नाहीं संवसार तुका ह्मणे ॥5॥

pāvaloṃ paṃḍharī vaikuṃṭhabhavana | dhanya āji dina soniyācā||1|| pāvaloṃ paṃḍharī ānaṃdagajareṃ | vājatīla tureṃ śaṃkha bherī ||dhru.|| pāvaloṃ paṃḍharī kṣemaāliṃganīṃ | saṃta yā sajjanīṃ nivavileṃ||2|| pāvaloṃ paṃḍharī pāra nāhīṃ sukhā | bheṭalā hā sakhā māyabāpa ||3|| pāvaloṃ paṃḍharī yerajhāra khuṃṭalī | māulī voḷalī premapānhā ||4|| pāvaloṃ paṃḍharī āpuleṃ māhera | nāhīṃ saṃvasāra tukā hmaṇe ||5||

लागो तुझी सोय ऐसे कोणी करी । माझे विठाबाइऩ जननिये ॥1॥ पतितपावन ह्मणविसी जरी । आवरण करीं तरी माझें ॥ध्रु.॥ नाहीं तरी ब्रीद टाकीं सोडूनियां । न धरिसी माया जरी माझी ॥2॥ बोलिला तो बोल करावा साचार । तरि लोक बरें ह्मणतील ॥3॥ करावा संसार लोक लाजे भेणें । वचनासी उणें येऊं नेदीं ॥4॥ तुह्मां आह्मां तैसें नाहीं ह्मणे तुका । होशील तूं सखा जीवलग ॥5॥

lāgo tujhī soya aise koṇī karī | mājhe viṭhābāiऩ jananiye ||1|| patitapāvana hmaṇavisī jarī | āvaraṇa karīṃ tarī mājheṃ ||dhru.|| nāhīṃ tarī brīda ṭākīṃ soḍūniyāṃ | na dharisī māyā jarī mājhī ||2|| bolilā to bola karāvā sācāra | tari loka bareṃ hmaṇatīla ||3|| karāvā saṃsāra loka lāje bheṇeṃ | vacanāsī uṇeṃ yeūṃ nedīṃ ||4|| tuhmāṃ āhmāṃ taiseṃ nāhīṃ hmaṇe tukā | hośīla tūṃ sakhā jīvalaga ||5||

तू आह्मां सोयरा सज्जन सांगाति । तुजलागीं प्रीति चालो सदा ॥1॥ तूं माझा जिव्हाळा जीवाचा जिवलग । होसी अंतरंग अंतरींचा ॥ध्रु.॥ गण गोत मित्र तूं माझें जीवन । अनन्यशरण तुझ्या पांयीं ॥2॥ तुका ह्मणे सर्वगुणें तुझा दास । आवडे अभ्यास सदा तुझा ॥3॥

tū āhmāṃ soyarā sajjana sāṃgāti | tujalāgīṃ prīti cālo sadā ||1|| tūṃ mājhā jivhāḷā jīvācā jivalaga | hosī aṃtaraṃga aṃtarīṃcā ||dhru.|| gaṇa gota mitra tūṃ mājheṃ jīvana | ananyaśaraṇa tujhyā pāṃyīṃ ||2|| tukā hmaṇe sarvaguṇeṃ tujhā dāsa | āvaḍe abhyāsa sadā tujhā ||3||

आवडेल तैसें तुज आळवीन । वाटे समाधान जीवा तैसें ॥1॥ नाहीं येथें कांहीं लौकिकाची चाड । तुजविण गोड देवराया ॥ध्रु.॥ पुरवीं मनोरथ अंतरींचें आर्त । धायेवरि गीत गाइप तुझे ॥2॥ तुका ह्मणे लेंकी आळवी माहेरा । गाऊं या संसारा तुज तैसें ॥3॥

āvaḍela taiseṃ tuja āḷavīna | vāṭe samādhāna jīvā taiseṃ ||1|| nāhīṃ yetheṃ kāṃhīṃ laukikācī cāḍa | tujaviṇa goḍa devarāyā ||dhru.|| puravīṃ manoratha aṃtarīṃceṃ ārta | dhāyevari gīta gāipa tujhe ||2|| tukā hmaṇe leṃkī āḷavī māherā | gāūṃ yā saṃsārā tuja taiseṃ ||3||

माझें मुख नामीं रंगो सर्वकाळ । गोविंद गोपाळ राम कृष्ण ॥1॥ अबद्ध चांगलें गाऊं भलतैसें । कळलें हें जैसें मायबापा॥2॥ तुका ह्मणे मज न लगे वांकडें । मी तुझें बोबडें बाळ तान्हें ॥3॥

mājheṃ mukha nāmīṃ raṃgo sarvakāḷa | goviṃda gopāḷa rāma kṛṣṇa ||1|| abaddha cāṃgaleṃ gāūṃ bhalataiseṃ | kaḷaleṃ heṃ jaiseṃ māyabāpā||2|| tukā hmaṇe maja na lage vāṃkaḍeṃ | mī tujheṃ bobaḍeṃ bāḷa tānheṃ ||3||

यालागीं आवडी ह्मणा राम कृष्ण । जोडा नारायण सर्वकाळ ॥1॥ सोपें हें साधन लाभ येतो घरा । वाचेसी उच्चारा राम हरि ॥ध्रु.॥ न लगती कष्ट न लगे सायास । करावा अभ्यास विठ्ठलाचा ॥2॥ न लगे तप तीर्थ करणें महादान । केल्या एक मन जोडे हरि ॥3॥ तुका ह्मणे कांहीं न वेचितां धन । जोडे नारायण नामासाटीं ॥4॥

yālāgīṃ āvaḍī hmaṇā rāma kṛṣṇa | joḍā nārāyaṇa sarvakāḷa ||1|| sopeṃ heṃ sādhana lābha yeto gharā | vācesī uccārā rāma hari ||dhru.|| na lagatī kaṣṭa na lage sāyāsa | karāvā abhyāsa viṭhṭhalācā ||2|| na lage tapa tīrtha karaṇeṃ mahādāna | kelyā eka mana joḍe hari ||3|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ na vecitāṃ dhana | joḍe nārāyaṇa nāmāsāṭīṃ ||4||

झांकूनियां नेत्र काय जपतोसी । जंव नाहीं मानसीं प्रेमभाव ॥1॥ रामनाम ह्मणा उघड मंत्र जाणा । चुकती यातना गर्भवास ॥ध्रु.॥ मंत्र यंत्र संध्या करिसी जडीबुटी । तेणें भूतसृष्टी पावसील ॥2॥ तुका ह्मणे ऐक सुंदर मंत्र एक । भवसिंधुतारक रामनाम ॥3॥

jhāṃkūniyāṃ netra kāya japatosī | jaṃva nāhīṃ mānasīṃ premabhāva ||1|| rāmanāma hmaṇā ughaḍa maṃtra jāṇā | cukatī yātanā garbhavāsa ||dhru.|| maṃtra yaṃtra saṃdhyā karisī jaḍībuṭī | teṇeṃ bhūtasṛṣṭī pāvasīla ||2|| tukā hmaṇe aika suṃdara maṃtra eka | bhavasiṃdhutāraka rāmanāma ||3||

पापिया चांडाळा हरिकथा नावडे । विषयालागीं आवडें गाणें त्याला ॥1॥ ब्राह्मणा दक्षणा देतां रडे रुका । विषयालागीं फुका लुटीतसे ॥ध्रु.॥ वीतभरि लंगोटी नेदी अतीताला । खीरम्या देतो शाला भोरप्यासी ॥2॥ तुका ह्मणे त्याच्या थुंका तोंडावरि । जातो यमपुरी भोगावया ॥3॥

pāpiyā cāṃḍāḷā harikathā nāvaḍe | viṣayālāgīṃ āvaḍeṃ gāṇeṃ tyālā ||1|| brāhmaṇā dakṣaṇā detāṃ raḍe rukā | viṣayālāgīṃ phukā luṭītase ||dhru.|| vītabhari laṃgoṭī nedī atītālā | khīramyā deto śālā bhorapyāsī ||2|| tukā hmaṇe tyācyā thuṃkā toṃḍāvari | jāto yamapurī bhogāvayā ||3||

क्षुधारथी अन्नें दुष्काळें पीडिलें । मिष्टान्न देखिलें तेणें जैसें ॥1॥ तैसें तुझे पायीं लांचावलें मन । झुरे माझा प्राण भेटावया ॥ध्रु.॥ मांजरें देखिला लोणियांचा गोळा । लावुनियां डोळा बैसलेंसे ॥2॥ तुका ह्मणे आतां झडी घालूं पाहें । पांडुरंगे माये तुझे पायीं ॥3॥

kṣudhārathī anneṃ duṣkāḷeṃ pīḍileṃ | miṣṭānna dekhileṃ teṇeṃ jaiseṃ ||1|| taiseṃ tujhe pāyīṃ lāṃcāvaleṃ mana | jhure mājhā prāṇa bheṭāvayā ||dhru.|| māṃjareṃ dekhilā loṇiyāṃcā goḷā | lāvuniyāṃ ḍoḷā baisaleṃse ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ jhaḍī ghālūṃ pāheṃ | pāṃḍuraṃge māye tujhe pāyīṃ ||3||

स्वामीसी संकट पडे जे गोष्टीचें । काय त्या प्रेमाचें सुख मज ॥1॥ दुःखवीना चित्त तुझें नारायणा । कांहीं च मागेना तुजपासीं ॥ध्रु.॥ रििद्ध सििद्ध मोक्ष संपित्त विलास । सोडियेली आस याची जीवें ॥2॥ तुका ह्मणे एके वेळे देइप भेटी । वोरसोनि पोटीं आलिंगावें ॥3॥

svāmīsī saṃkaṭa paḍe je goṣṭīceṃ | kāya tyā premāceṃ sukha maja ||1|| duḥkhavīnā citta tujheṃ nārāyaṇā | kāṃhīṃ ca māgenā tujapāsīṃ ||dhru.|| riिddha siिddha mokṣa saṃpitta vilāsa | soḍiyelī āsa yācī jīveṃ ||2|| tukā hmaṇe eke veḷe deipa bheṭī | vorasoni poṭīṃ āliṃgāveṃ ||3||

देव तिंहीं बळें धरिला सायासें । करूनियां नास उपाधीचा ॥1॥ पर्वपक्षी धातु धिःकारिलें जन । स्वयें जनादऩन ते चि जाले ॥2॥ तुका ह्मणे यासी न चले तांतडी । अनुभवें गोडी येइल कळों ॥3॥

deva tiṃhīṃ baḷeṃ dharilā sāyāseṃ | karūniyāṃ nāsa upādhīcā ||1|| parvapakṣī dhātu dhiḥkārileṃ jana | svayeṃ janādaऩna te ci jāle ||2|| tukā hmaṇe yāsī na cale tāṃtaḍī | anubhaveṃ goḍī yeila kaḷoṃ ||3||

भेटीवांचोनियां दुजें नाहीं चित्तीं । येणें काकुलती याजसाटीं ॥1॥ भेटोनियां बोलें आवडीचें गुज । आनंदाच्या भोजें जेवूं संगें ॥ध्रु.॥ मायलेकरासीं नाहीं दुजी परि । जेऊं बरोबरी बैसोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें अंतरींचें आर्त । यावें जी त्वरित नारायणा ॥3॥

bheṭīvāṃconiyāṃ dujeṃ nāhīṃ cittīṃ | yeṇeṃ kākulatī yājasāṭīṃ ||1|| bheṭoniyāṃ boleṃ āvaḍīceṃ guja | ānaṃdācyā bhojeṃ jevūṃ saṃgeṃ ||dhru.|| māyalekarāsīṃ nāhīṃ dujī pari | jeūṃ barobarī baisoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ aṃtarīṃceṃ ārta | yāveṃ jī tvarita nārāyaṇā ||3||

आविसाचे आसे गळ गिळी मासा । फुटोनियां घसा मरण पावे ॥1॥ मरणाचे वेळे करी तळमळ । आठवी कृपाळ तये वेळीं ॥2॥ अंतकाळीं ज्याच्या नाम आलें मुखा । तुका ह्मणे सुखा पार नाहीं ॥3॥

āvisāce āse gaḷa giḷī māsā | phuṭoniyāṃ ghasā maraṇa pāve ||1|| maraṇāce veḷe karī taḷamaḷa | āṭhavī kṛpāḷa taye veḷīṃ ||2|| aṃtakāḷīṃ jyācyā nāma āleṃ mukhā | tukā hmaṇe sukhā pāra nāhīṃ ||3||

त्रासला हा जीव संसारींच्या सुखा । तुजविण सखा नाहीं कोणी ॥1॥ ऐसें माझें मनीं वाटे नारायणा । घालावी चरणावरि मिठी ॥ध्रु.॥ कइं तें सुंदर देखोनि रूपडें । आवडीच्या कोडें आळंगीन ॥2॥ नाहीं पूर्व पुण्य मज पापरासी । ह्मणोनि पायांसी अंतरलों ॥3॥ अलभ्य लाभ कैंचा संचितावेगळा । विनवी गोपाळा दास तुका ॥4॥

trāsalā hā jīva saṃsārīṃcyā sukhā | tujaviṇa sakhā nāhīṃ koṇī ||1|| aiseṃ mājheṃ manīṃ vāṭe nārāyaṇā | ghālāvī caraṇāvari miṭhī ||dhru.|| kaiṃ teṃ suṃdara dekhoni rūpaḍeṃ | āvaḍīcyā koḍeṃ āḷaṃgīna ||2|| nāhīṃ pūrva puṇya maja pāparāsī | hmaṇoni pāyāṃsī aṃtaraloṃ ||3|| alabhya lābha kaiṃcā saṃcitāvegaḷā | vinavī gopāḷā dāsa tukā ||4||

पद 3601

पद 3602

पद 3603

पद 3605

पद 3607

पद 3608

पद 3609

पद 3610

पद 3611

पद 3612

पद 3613

पद 3615

पद 3616

पद 3617

पद 3618

पद 3619

पद 3620

पद 3621

पद 3622

पद 3623

पद 3624

पद 3626

पद 3627

पद 3628

पद 3629

पद 3631

पद 3633

पद 3634

पद 3635

पद 3636

पद 3638

पद 3639

पद 3640

पद 3641

पद 3642

पद 3643

पद 3644

पद 3645

पद 3646

पद 3647

पद 3648

पद 3649

पद 3650

पद 3651

पद 3652

पद 3653

पद 3654

पद 3655

पद 3656

पद 3658

पद 3659

पद 3661

पद 3662

पद 3663

पद 3664

पद 3665

पद 3666

पद 3667

पद 3668

पद 3669

पद 3670

पद 3671

पद 3672

पद 3673

पद 3674

पद 3675

पद 3676

पद 3677

पद 3678

पद 3679

पद 3680

पद 3681

पद 3682

पद 3683

पद 3684

पद 3685

पद 3686

पद 3687

पद 3688

पद 3689

पद 3690

पद 3691

पद 3693

पद 3694

पद 3696

पद 3697

पद 3698

पद 3699

पद 3700

पद 3701

पद 3702

पद 3703

पद 3704

पद 3705

पद 3707

पद 3708

पद 3711

पद 3712

पद 3713

पद 3714

पद 3715

पद 3716

पद 3717

पद 3718

पद 3720

पद 3721

पद 3722

पद 3723

पद 3725

पद 3726

पद 3727

पद 3728

पद 3729

पद 3731

पद 3732

पद 3733

पद 3734

पद 3735

पद 3736

पद 3739

पद 3740

पद 3741

पद 3745

पद 3746

पद 3747

पद 3748

पद 3749

पद 3750

पद 3751

पद 3752

पद 3755

पद 3756

पद 3757

पद 3758

पद 3759

पद 3760

पद 3761

पद 3762

पद 3763

पद 3764

पद 3765

पद 3766

पद 3767

पद 3768

पद 3769

पद 3770

पद 3771

पद 3772

पद 3773

पद 3774

पद 3776

पद 3777

पद 3778

पद 3779

पद 3780

पद 3781

पद 3782

पद 3783

पद 3784

पद 3785

पद 3786

पद 3787

पद 3788

पद 3789

पद 3790

पद 3791

पद 3792

पद 3793

पद 3794

पद 3795

पद 3796

पद 3797

पद 3798

पद 3799

पद 3801

पद 3802

पद 3803

पद 3804

पद 3805

पद 3806

पद 3807

पद 3808

पद 3809

पद 3810

पद 3811

पद 3812

पद 3814

पद 3816

पद 3817

पद 3819

ātāṃ dharitoṃ padarīṃ | tuja maja karīna sarī ||1|| jāloṃ jīvāsī udāra | ubhā ṭhākaloṃ samora ||2|| tukā vinavītase saṃtāṃ | aiseṃ sāṃgā paṃḍharināthā ||3||

पद 3821

पद 3822

पद 3823

पद 3824

पद 3825

पद 3826

पद 3828

पद 3829

पद 3830

पद 3831

पद 3832

पद 3833

पद 3835

पद 3836

पद 3837

पद 3838

पद 3839

पद 3840

पद 3841

पद 3842

पद 3843

पद 3844

पद 3845

पद 3846

पद 3847

पद 3848

पद 3849

पद 3850

पद 3851

पद 3852

पद 3853

पद 3854

पद 3855

पद 3856

पद 3858

पद 3861

पद 3863

पद 3865

पद 3866

पद 3867

पद 3868

पद 3870

पद 3872

पद 3874

पद 3878

पद 3881

पद 3882

पद 3884

पद 3886

पद 3887

पद 3888

पद 3889

पद 3890

पद 3891

पद 3892

पद 3893

पद 3894

पद 3895

पद 3896

पद 3897

पद 3899

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 3601 ते 3900. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 251 अभंग येथे दिले आहेत; 49 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 3601–3900

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती