ताटीचे अभंग

शेअर करा

योगी पावन मनाचा । साहे अपराध जनाचा ॥

yogī pāvana manācā | sāhe aparādha janācā ||

विश्व रागें झालें वन्ही । संतीं सुखें व्हावें पाणी ॥

viśva rāgeṃ jhāleṃ vanhī | saṃtīṃ sukheṃ vhāveṃ pāṇī ||

शब्दशास्त्रें झाले क्लेश । संतीं मानावा उपदेश ॥

śabdaśāstreṃ jhāle kleśa | saṃtīṃ mānāvā upadeśa ||

विश्वपट ब्रह्मदोरा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

viśvapaṭa brahmadorā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

सुखसागरी वास झाला । उंचनीच काय त्याला ॥

sukhasāgarī vāsa jhālā | uṃcanīca kāya tyālā ||

अहो आपण जैसें व्हावें । देवें तैसेंचि करावें ॥

aho āpaṇa jaiseṃ vhāveṃ | deveṃ taiseṃci karāveṃ ||

ऐसा नटनाट्य खेळ । स्थिर नाहीं एक वेळ ॥

aisā naṭanāṭya kheḷa | sthira nāhīṃ eka veḷa ||

एकापासोनी अनेक झालें । त्यासी पाहिजे सांभाळीलें ॥

ekāpāsonī aneka jhāleṃ | tyāsī pāhije sāṃbhāḷīleṃ ||

शून्य साक्षित्वें समजावें । वेद ओंकाराच्या नावें ॥

śūnya sākṣitveṃ samajāveṃ | veda oṃkārācyā nāveṃ ||

एकें उंचपण केलें । एक अभिमानें गेलें ॥

ekeṃ uṃcapaṇa keleṃ | eka abhimāneṃ geleṃ ||

इतुकें टाकुनि शान्ति धरा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

itukeṃ ṭākuni śānti dharā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

वरी भगवा झाला नामें । अंतरीं वश्य केला कामें ॥

varī bhagavā jhālā nāmeṃ | aṃtarīṃ vaśya kelā kāmeṃ ||

त्याला म्हणों नये साधू । जगी विटंबना बाधू ॥

tyālā mhaṇoṃ naye sādhū | jagī viṭaṃbanā bādhū ||

आपआपणा शोधुनि घ्यावें । विवेक नान्दे त्याच्यासवें ॥

āpaāpaṇā śodhuni ghyāveṃ | viveka nānde tyācyāsaveṃ ||

आशा दंभ अवघे आवरा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

āśā daṃbha avaghe āvarā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

सन्त तोचि जाणा जगीं । दया क्षमा ज्याचे अंगीं ॥

santa toci jāṇā jagīṃ | dayā kṣamā jyāce aṃgīṃ ||

लोभ अहंता नये मना । जगीं विरक्त तोचि जाणा ॥

lobha ahaṃtā naye manā | jagīṃ virakta toci jāṇā ||

इहपरलोकीं सुखी । शुद्ध ज्ञान ज्याचे मुखीं ॥

ihaparalokīṃ sukhī | śuddha jñāna jyāce mukhīṃ ||

मिथ्या कल्पना मागें सारा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

mithyā kalpanā māgeṃ sārā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

एक आपण साधू झाले । येर कोण वाया गेले ॥

eka āpaṇa sādhū jhāle | yera koṇa vāyā gele ||

उठे विकार ब्रह्मीं मूळ । अवघें मायेचें गाबाळ ॥

uṭhe vikāra brahmīṃ mūḷa | avagheṃ māyeceṃ gābāḷa ||

माया नुरे जेव्हां । विश्वब्रह्म होईल तेव्हां ॥

māyā nure jevhāṃ | viśvabrahma hoīla tevhāṃ ||

ऐसा उमज आदिअंतीं । मग सुखी व्हावें संतीं ॥

aisā umaja ādiaṃtīṃ | maga sukhī vhāveṃ saṃtīṃ ||

चिंता क्रोध मागें सारा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

ciṃtā krodha māgeṃ sārā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

ब्रह्म जैसें तैशापरी । आम्हा वडील भूतें सारीं ॥

brahma jaiseṃ taiśāparī | āmhā vaḍīla bhūteṃ sārīṃ ||

हात आपुला आपणा लागे । त्याचा करूं नये खेद ॥

hāta āpulā āpaṇā lāge | tyācā karūṃ naye kheda ||

जीभ दातांनीं चाविली । कोणें बत्तिशी पाडिली ॥

jībha dātāṃnīṃ cāvilī | koṇeṃ battiśī pāḍilī ||

थोर दुखावलें मन । पुढें उदण्ड शाहाणे ॥

thora dukhāvaleṃ mana | puḍheṃ udaṇḍa śāhāṇe ||

चणे खावे लोखण्डाचे । मग ब्रह्मपदीं नाचे ॥

caṇe khāve lokhaṇḍāce | maga brahmapadīṃ nāce ||

मन मारुनी उन्मन करा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

mana mārunī unmana karā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

सुखसागर आपण व्हावें । जग बोधें निववावें ॥

sukhasāgara āpaṇa vhāveṃ | jaga bodheṃ nivavāveṃ ||

बोधा करूं नये अंतर । साधू नाहीं आपपर ॥

bodhā karūṃ naye aṃtara | sādhū nāhīṃ āpapara ||

जीव जिवासी पैं द्यावा । मग करूं नये हेवा ॥

jīva jivāsī paiṃ dyāvā | maga karūṃ naye hevā ||

तरुणोपाय चित्तीं धरा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

taruṇopāya cittīṃ dharā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

अहो क्रोधें यावें कोठें । अवघें आपण निघोटें ॥

aho krodheṃ yāveṃ koṭheṃ | avagheṃ āpaṇa nighoṭeṃ ||

ऐसें कळलें उत्तम । जन तेचि जनार्दन ॥

aiseṃ kaḷaleṃ uttama | jana teci janārdana ||

ब्रीद बांधिलें चरणीं । न ये दावितां करणी ॥

brīda bāṃdhileṃ caraṇīṃ | na ye dāvitāṃ karaṇī ||

वेळ क्रोधाचा उगवला । अवघा योग फोल झाला ॥

veḷa krodhācā ugavalā | avaghā yoga phola jhālā ||

ऐसी थोर दृष्टी धरा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

aisī thora dṛṣṭī dharā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

सांडीं कल्पना उपाधी । तीच साधूला समाधी ॥

sāṃḍīṃ kalpanā upādhī | tīca sādhūlā samādhī ||

वाद घालावा कवणाला । अवघा द्वैताचा हो घाला ॥

vāda ghālāvā kavaṇālā | avaghā dvaitācā ho ghālā ||

पुढें उमजेना काय । उडत्याचे खालीं पाय ॥

puḍheṃ umajenā kāya | uḍatyāce khālīṃ pāya ||

एक मन चेष्टा करी । भुतें बापुडीं शेजारीं ॥

eka mana ceṣṭā karī | bhuteṃ bāpuḍīṃ śejārīṃ ||

अवघी ईश्वराची करणी । काय तेथें केलें कोणी ॥

avaghī īśvarācī karaṇī | kāya tetheṃ keleṃ koṇī ||

पुनः शुद्ध मार्ग धरा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

punaḥ śuddha mārga dharā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

गिरिगव्हारें कशासाठीं । रागें पुरविली पाठी ॥

girigavhāreṃ kaśāsāṭhīṃ | rāgeṃ puravilī pāṭhī ||

ऐसा नसावा संन्यासी । परमार्थाचा जो का द्वेषी ॥

aisā nasāvā saṃnyāsī | paramārthācā jo kā dveṣī ||

घर बांधिलें डोंगरीं । विषया हिंडे दारोदारीं ॥

ghara bāṃdhileṃ ḍoṃgarīṃ | viṣayā hiṃḍe dārodārīṃ ||

काय केला योगधर्म । नाही अन्तरीं निष्काम ॥

kāya kelā yogadharma | nāhī antarīṃ niṣkāma ||

गंगाजळ हृदय करा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

gaṃgājaḷa hṛdaya karā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||

शुद्ध ज्याचा भाव झाला । दुरी नाहीं देव त्याला ॥

śuddha jyācā bhāva jhālā | durī nāhīṃ deva tyālā ||

अवघीं साधनें हातवटी । मोले मिळत नाहीं हाटीं ॥

avaghīṃ sādhaneṃ hātavaṭī | mole miḷata nāhīṃ hāṭīṃ ||

अहो आपण तैसें व्हावें । अवघें अनुमानोनी घ्यावें ॥

aho āpaṇa taiseṃ vhāveṃ | avagheṃ anumānonī ghyāveṃ ||

ऐसें केलें सद्गुरुनाथें । बाप रखुमादेवीकान्तें ॥

aiseṃ keleṃ sadgurunātheṃ | bāpa rakhumādevīkānteṃ ||

तेथें कोणी शिकवावें । सार साधुनीया घ्यावें ॥

tetheṃ koṇī śikavāveṃ | sāra sādhunīyā ghyāveṃ ||

लडिवाळ मुक्ताबाई । जीव मुद्दल ठायींचे ठायीं ॥

laḍivāḷa muktābāī | jīva muddala ṭhāyīṃce ṭhāyīṃ ||

तुम्ही तरून विश्व तारा । ताटी उघडा ज्ञानेश्वरा ॥

tumhī tarūna viśva tārā | tāṭī ughaḍā jñāneśvarā ||