तुकाराम गाथा — अभंग 3301–3600

शेअर करा

सिळें खातां आला वीट । सुनें धीट पावि धरी॥1॥ कान्होबा ते जाणे खूण । उन उन घास घाली ॥ध्रु.॥ आपुलिये ठायींचे घ्यावें । लाड भावें पाळावा ॥2॥ तुका ह्मणे मी जुनाट । मोहो आट परतला ॥3॥

siḷeṃ khātāṃ ālā vīṭa | suneṃ dhīṭa pāvi dharī||1|| kānhobā te jāṇe khūṇa | una una ghāsa ghālī ||dhru.|| āpuliye ṭhāyīṃce ghyāveṃ | lāḍa bhāveṃ pāḷāvā ||2|| tukā hmaṇe mī junāṭa | moho āṭa paratalā ||3||

लागलें भरतें । ब्रह्मानंदाचें वरतें ॥1॥ जाला हरिनामाचा तारा । सीड लागलें फरारा ॥ध्रु.॥ बैसोनि सकळ । बाळ चालिले गोपाळ ॥2॥ तुका ह्मणे वाट । बरवी सांपडली नीट ॥3॥

lāgaleṃ bharateṃ | brahmānaṃdāceṃ varateṃ ||1|| jālā harināmācā tārā | sīḍa lāgaleṃ pharārā ||dhru.|| baisoni sakaḷa | bāḷa cālile gopāḷa ||2|| tukā hmaṇe vāṭa | baravī sāṃpaḍalī nīṭa ||3||

धनें वित्तें कुळें । अवघियानें ते आगळे ॥1॥ ज्याचे नारायण गांठीं । भरला हृदय संपुटीं ॥ध्रु.॥ अवघें चि गोड । त्याचें पुरलें सर्व कोड ॥2॥ तुका ह्मणे अस्त । उदय त्याच्या तेजा नास्त॥3॥

dhaneṃ vitteṃ kuḷeṃ | avaghiyāneṃ te āgaḷe ||1|| jyāce nārāyaṇa gāṃṭhīṃ | bharalā hṛdaya saṃpuṭīṃ ||dhru.|| avagheṃ ci goḍa | tyāceṃ puraleṃ sarva koḍa ||2|| tukā hmaṇe asta | udaya tyācyā tejā nāsta||3||

बोलावें तें आतां आह्मी अबोलणे । एका चि वचनें सकळांसी ॥1॥ मेघदृिष्ट कांहीं न विचारी ठाव । जैसा ज्याचा भाव त्यासी फळो ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं समाधानें चाड । आपणा ही नाड पुढिलांसीं ॥3॥

bolāveṃ teṃ ātāṃ āhmī abolaṇe | ekā ci vacaneṃ sakaḷāṃsī ||1|| meghadṛिṣṭa kāṃhīṃ na vicārī ṭhāva | jaisā jyācā bhāva tyāsī phaḷo ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ samādhāneṃ cāḍa | āpaṇā hī nāḍa puḍhilāṃsīṃ ||3||

अधिकार तैसा करूं उपदेश । साहे ओझें त्यास तें चि द्यावें ॥1॥ मुंगीवर भार गजाचें पालाण । घालितां तें कोण कार्यसिद्धी ॥2॥ तुका ह्मणे फांसे वाघुरा कुऱ्हाडी । प्रसंगी तों काढी पारधी तो ॥3॥

adhikāra taisā karūṃ upadeśa | sāhe ojheṃ tyāsa teṃ ci dyāveṃ ||1|| muṃgīvara bhāra gajāceṃ pālāṇa | ghālitāṃ teṃ koṇa kāryasiddhī ||2|| tukā hmaṇe phāṃse vāghurā kuऱhāḍī | prasaṃgī toṃ kāḍhī pāradhī to ||3||

नव्हों वैद्य आह्मी अर्थाचे भुकेले । भलते द्यावे पाले भलत्यासी ॥1॥ कुपथ्य करूनि विटंबावे रोगी । का हे सलगी भीड त्याची ॥2॥ तुका ह्मणे लांसू फांसंू देऊं डाव । सुखाचा उपाव पुढें आहे ॥3॥

navhoṃ vaidya āhmī arthāce bhukele | bhalate dyāve pāle bhalatyāsī ||1|| kupathya karūni viṭaṃbāve rogī | kā he salagī bhīḍa tyācī ||2|| tukā hmaṇe lāṃsū phāṃsaṃू deūṃ ḍāva | sukhācā upāva puḍheṃ āhe ||3||

नव्हें परि ह्मणवीं दास । कांहीं निमित्तास मूळ केलें॥1॥ तुमचा तो धर्म कोण । हा आपण विचारा ॥धृ. ॥ नाहीं शुद्ध आचरण । परी चरण चिंतितों ॥2॥ तुका ह्मणे पांडुरंगा । ऐसें कां गा नेणां हें ॥3॥

navheṃ pari hmaṇavīṃ dāsa | kāṃhīṃ nimittāsa mūḷa keleṃ||1|| tumacā to dharma koṇa | hā āpaṇa vicārā ||dhṛ. || nāhīṃ śuddha ācaraṇa | parī caraṇa ciṃtitoṃ ||2|| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃgā | aiseṃ kāṃ gā neṇāṃ heṃ ||3||

मागें चिंता होती आस । केला नास या काळें ॥1॥ तुह्मी आह्मां उदासीन । भिन्नाभिन्न वारिलें ॥ध्रु.॥ मोहजाळें दुःख वाढे । ओढे ओढे त्यास तें ॥2॥ तुका ह्मणे कोण देवा । आतां हेवा वाढवी ॥3॥

māgeṃ ciṃtā hotī āsa | kelā nāsa yā kāḷeṃ ||1|| tuhmī āhmāṃ udāsīna | bhinnābhinna vārileṃ ||dhru.|| mohajāḷeṃ duḥkha vāḍhe | oḍhe oḍhe tyāsa teṃ ||2|| tukā hmaṇe koṇa devā | ātāṃ hevā vāḍhavī ||3||

आहो उभा विटेवरी । भरोवरी चुकविली ॥1॥ निवारलें जाणें येणें । कोणा कोणें रुसावे ॥ध्रु.॥ संकल्पासी वेचे बळ । भारे फळ निर्माण ॥2॥ तुका ह्मणे उभयतां । भेटी सत्ता लोभाची ॥3॥

āho ubhā viṭevarī | bharovarī cukavilī ||1|| nivāraleṃ jāṇeṃ yeṇeṃ | koṇā koṇeṃ rusāve ||dhru.|| saṃkalpāsī vece baḷa | bhāre phaḷa nirmāṇa ||2|| tukā hmaṇe ubhayatāṃ | bheṭī sattā lobhācī ||3||

असो खटपट । आतां वाउगे बोभाट ॥1॥ परिसा हे विनवणी । असो मस्तक चरणीं ॥ध्रु.॥ अपराध करा । क्षमा घडले दातारा ॥2॥ तुका ह्मणे वेथा । तुह्मा कळे पंढरिनाथा ॥3॥

aso khaṭapaṭa | ātāṃ vāuge bobhāṭa ||1|| parisā he vinavaṇī | aso mastaka caraṇīṃ ||dhru.|| aparādha karā | kṣamā ghaḍale dātārā ||2|| tukā hmaṇe vethā | tuhmā kaḷe paṃḍharināthā ||3||

वारकरी पायांपाशीं । आले त्यांसी विनविलें ॥1॥ काय काय तें आइका । विसरों नका रंकासी ॥ध्रु.॥ चिंतावोनि चिंता केली । हे राहिली अवस्था ॥2॥ तुका ह्मणे संसारा । रुसलों खरा यासाठीं ॥3॥

vārakarī pāyāṃpāśīṃ | āle tyāṃsī vinavileṃ ||1|| kāya kāya teṃ āikā | visaroṃ nakā raṃkāsī ||dhru.|| ciṃtāvoni ciṃtā kelī | he rāhilī avasthā ||2|| tukā hmaṇe saṃsārā | rusaloṃ kharā yāsāṭhīṃ ||3||

जीवींचें कां नेणां । परि हे आवडी नारायणा ॥1॥ वाढवावें हें उत्तर । कांहीं लाज करकर ॥ध्रु.॥ कोठें वांयां गेले । शब्द उत्तम चांगले ॥2॥ तुका ह्मणे बाळा । असतात िप्रय खेळा॥3॥

jīvīṃceṃ kāṃ neṇāṃ | pari he āvaḍī nārāyaṇā ||1|| vāḍhavāveṃ heṃ uttara | kāṃhīṃ lāja karakara ||dhru.|| koṭheṃ vāṃyāṃ gele | śabda uttama cāṃgale ||2|| tukā hmaṇe bāḷā | asatāta िpraya kheḷā||3||

वोडविलें अंग । आतां करूनि घ्यावें सांग ॥1॥ काय पूजा ते मी नेणें । जाणावें जी सर्वजाणें ॥ध्रु.॥ पोटा आलें बाळ। त्याचें जाणावें सकळ ॥2॥ चुका ह्मणे हरी । वाहावें जी कडियेवरी॥3॥

voḍavileṃ aṃga | ātāṃ karūni ghyāveṃ sāṃga ||1|| kāya pūjā te mī neṇeṃ | jāṇāveṃ jī sarvajāṇeṃ ||dhru.|| poṭā āleṃ bāḷa| tyāceṃ jāṇāveṃ sakaḷa ||2|| cukā hmaṇe harī | vāhāveṃ jī kaḍiyevarī||3||

सेवटींची हे विनंती । पाय चित्तीं रहावे ॥1॥ ऐसे करा कृपादान । तुह्मां मन सन्निध ॥ध्रु.॥ भाग्याविण कैंची भेटी । नव्हे तुटी चिंतनें ॥2॥ तुका ह्मणे कळसा आलें । हें विठ्ठलें परिसावें ॥3॥

sevaṭīṃcī he vinaṃtī | pāya cittīṃ rahāve ||1|| aise karā kṛpādāna | tuhmāṃ mana sannidha ||dhru.|| bhāgyāviṇa kaiṃcī bheṭī | navhe tuṭī ciṃtaneṃ ||2|| tukā hmaṇe kaḷasā āleṃ | heṃ viṭhṭhaleṃ parisāveṃ ||3||

करूंनियां शुद्ध मन । नारायण स्मरावा ॥1॥ तरीच हा तरिजे सिंधु । भवबंधू तोडोनिया ॥ध्रु.॥ तेथे सरे शुद्ध साचें । अंतरींचे बीज तें ॥2॥ तुका ह्मणे लवणकळी । पडतां जळीं तें होय ॥3॥

karūṃniyāṃ śuddha mana | nārāyaṇa smarāvā ||1|| tarīca hā tarije siṃdhu | bhavabaṃdhū toḍoniyā ||dhru.|| tethe sare śuddha sāceṃ | aṃtarīṃce bīja teṃ ||2|| tukā hmaṇe lavaṇakaḷī | paḍatāṃ jaḷīṃ teṃ hoya ||3||

जिकडे पाहे तिकडे देव । ऐसा भाव दे कांहीं ॥1॥ काय केलों एकदेशी । गुणदोषीं संपन्न ॥ध्रु.॥ पडें तेथें तुझ्या पायां। करीं वायां न वजतें ॥2॥ तुका ह्मणे विषमें सारी । ठाणें धरी जीवासी ॥3॥

jikaḍe pāhe tikaḍe deva | aisā bhāva de kāṃhīṃ ||1|| kāya keloṃ ekadeśī | guṇadoṣīṃ saṃpanna ||dhru.|| paḍeṃ tetheṃ tujhyā pāyāṃ| karīṃ vāyāṃ na vajateṃ ||2|| tukā hmaṇe viṣameṃ sārī | ṭhāṇeṃ dharī jīvāsī ||3||

जिकडे जाय तिकडे सवें । आतां यावें यावरी ॥1॥ माझ्या अवघ्या भांडवला । तूं एकला जालासी ॥ध्रु.॥ आतां दुजें धरा झणी । पायांहूनि वेगळें ॥2॥ तुका ह्मणे आतां देवा । नका गोवा यावरी ॥3॥

jikaḍe jāya tikaḍe saveṃ | ātāṃ yāveṃ yāvarī ||1|| mājhyā avaghyā bhāṃḍavalā | tūṃ ekalā jālāsī ||dhru.|| ātāṃ dujeṃ dharā jhaṇī | pāyāṃhūni vegaḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ devā | nakā govā yāvarī ||3||

स्मरतां कां घडे नास । विष्णुदास यावरी ॥1॥ ऐसी सीमा जाली जगीं । तरी मी वेगीं अनुसरलों ॥ध्रु.॥ धरिलें तें निवडे आतां । न घडे चित्तावेगळें ॥2॥ तुका ह्मणे नाश नाहीं । पुराणें ही गर्जती ॥3॥

smaratāṃ kāṃ ghaḍe nāsa | viṣṇudāsa yāvarī ||1|| aisī sīmā jālī jagīṃ | tarī mī vegīṃ anusaraloṃ ||dhru.|| dharileṃ teṃ nivaḍe ātāṃ | na ghaḍe cittāvegaḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe nāśa nāhīṃ | purāṇeṃ hī garjatī ||3||

आधी नाहीं कळों आला हा उपाय । नाहीं तरी काय चुकी होती ॥1॥ घालितो पायांसी मिठी एकसरें । नेदीं तो दुसरें आड येऊं ॥ध्रु.॥ कासया पडतों लटिक्याचे भरी । नव्हता का शिरीं भार घेतों ॥2॥ तुका ह्मणे कां हे घेतों गर्भवास । कां या होतों दास कुटुंबाचा ॥3॥

ādhī nāhīṃ kaḷoṃ ālā hā upāya | nāhīṃ tarī kāya cukī hotī ||1|| ghālito pāyāṃsī miṭhī ekasareṃ | nedīṃ to dusareṃ āḍa yeūṃ ||dhru.|| kāsayā paḍatoṃ laṭikyāce bharī | navhatā kā śirīṃ bhāra ghetoṃ ||2|| tukā hmaṇe kāṃ he ghetoṃ garbhavāsa | kāṃ yā hotoṃ dāsa kuṭuṃbācā ||3||

आतां बरें जालें । माझें मज कळो आलें ॥1॥ खोटा ऐसा संवसार । मज पायीं द्यावी थार ॥ध्रु.॥ उघडले डोळे । भोग देताकाळीं कळे ॥ तुका ह्मणे जीवा । होतां तडातोडी देवा ॥3॥

ātāṃ bareṃ jāleṃ | mājheṃ maja kaḷo āleṃ ||1|| khoṭā aisā saṃvasāra | maja pāyīṃ dyāvī thāra ||dhru.|| ughaḍale ḍoḷe | bhoga detākāḷīṃ kaḷe || tukā hmaṇe jīvā | hotāṃ taḍātoḍī devā ||3||

बोलिलों ते धर्म अनुभव अंगें । काय पांडुरंगें उणें केलें ॥1॥ सर्व सििद्ध पायीं वोळगती दासी । इच्छा नाहीं ऐसी व्हावें कांहीं ॥ध्रु.॥ संतसमागमें अळंकार वाणी । करूं हे पेरणी शुद्ध बीजा ॥2॥ तुका ह्मणे रामकृष्णनामें गोड । आवडीचें कोड माळ ओऊं ॥3॥

boliloṃ te dharma anubhava aṃgeṃ | kāya pāṃḍuraṃgeṃ uṇeṃ keleṃ ||1|| sarva siिddha pāyīṃ voḷagatī dāsī | icchā nāhīṃ aisī vhāveṃ kāṃhīṃ ||dhru.|| saṃtasamāgameṃ aḷaṃkāra vāṇī | karūṃ he peraṇī śuddha bījā ||2|| tukā hmaṇe rāmakṛṣṇanāmeṃ goḍa | āvaḍīceṃ koḍa māḷa oūṃ ||3||

परिसाचे अंगें सोनें जाला विळा । वाकणें या कळा हीन नेव्हे ॥1॥ अंतरीं पालट घडला कारण । मग समाधान तें चि गोड ॥ध्रु.॥ पिकली सेंद पूर्वकर्मा नये । अव्हेरु तो काय घडे मग॥2॥ तुका ह्मणे आणा पंगती सुरण । पृथक ते गुण केले पाकें॥3॥

parisāce aṃgeṃ soneṃ jālā viḷā | vākaṇeṃ yā kaḷā hīna nevhe ||1|| aṃtarīṃ pālaṭa ghaḍalā kāraṇa | maga samādhāna teṃ ci goḍa ||dhru.|| pikalī seṃda pūrvakarmā naye | avheru to kāya ghaḍe maga||2|| tukā hmaṇe āṇā paṃgatī suraṇa | pṛthaka te guṇa kele pākeṃ||3||

ज्याचे माथां जो जो भार । ते चि फार तयासी ॥1॥ मागें पुढें अवघें रितें । कळों येतें अनुभवें ॥ध्रु.॥ परिसा अंगीं अमुपसोनें । पोटीं हीन धातु चि ॥2॥ आपुला तो करि धर्म । जाणे वर्म तुका तें ॥3॥

jyāce māthāṃ jo jo bhāra | te ci phāra tayāsī ||1|| māgeṃ puḍheṃ avagheṃ riteṃ | kaḷoṃ yeteṃ anubhaveṃ ||dhru.|| parisā aṃgīṃ amupasoneṃ | poṭīṃ hīna dhātu ci ||2|| āpulā to kari dharma | jāṇe varma tukā teṃ ||3||

पाहें तिकडे दिशा ओस । अवघी पास पायांपें ॥1॥ मन चि साच होइल कइप । प्रेम देइप भेटोनि ॥ध्रु.॥ सर्वापरि पांगुळ असें । न कळे कैंसे तें तुह्मा ॥2॥ तुका ह्मणे कृपावंता । तूं तों दाता दीनाचा ॥3॥

pāheṃ tikaḍe diśā osa | avaghī pāsa pāyāṃpeṃ ||1|| mana ci sāca hoila kaipa | prema deipa bheṭoni ||dhru.|| sarvāpari pāṃguḷa aseṃ | na kaḷe kaiṃse teṃ tuhmā ||2|| tukā hmaṇe kṛpāvaṃtā | tūṃ toṃ dātā dīnācā ||3||

चालवणें काय । ऐसें अंगे माझे माय ॥1॥ धांव धांव लवलाहें । कंठीं प्राण वाट पाहे ॥ध्रु.॥ पसरूनि कर । तुज चालिलों समोर ॥2॥ देसील विसांवा । तुका ह्मणे ऐशा हांवा॥3॥

cālavaṇeṃ kāya | aiseṃ aṃge mājhe māya ||1|| dhāṃva dhāṃva lavalāheṃ | kaṃṭhīṃ prāṇa vāṭa pāhe ||dhru.|| pasarūni kara | tuja cāliloṃ samora ||2|| desīla visāṃvā | tukā hmaṇe aiśā hāṃvā||3||

आवडीच्या ऐसें जालें । मुखा आलें हरिनाम ॥1॥ आतां घेऊं धणीवरि । मागें उरी नुरेतों ॥ध्रु.॥ सांटवण मनाऐसी । पुढें रासी अमुप ॥2॥ तुका ह्मणे कारण जालें । विठ्ठल तीं अक्षरीं॥3॥

āvaḍīcyā aiseṃ jāleṃ | mukhā āleṃ harināma ||1|| ātāṃ gheūṃ dhaṇīvari | māgeṃ urī nuretoṃ ||dhru.|| sāṃṭavaṇa manāaisī | puḍheṃ rāsī amupa ||2|| tukā hmaṇe kāraṇa jāleṃ | viṭhṭhala tīṃ akṣarīṃ||3||

त्यांचिया चरणां माझें दंडवत । ज्यांचें धनवित्त पांडुरंग ॥1॥ येथें माझा जीव पावला विसांवा । ह्मणऊनि हांवा भरलासें ॥ध्रु.॥ चरणींचें रज लावीन कपाळा । जीं पदें राउळा सोइऩ जाती ॥2॥ आणिक तीं भाग्यें येथें कुरवंडी । करूनियां सांडीं इंद्राऐसी ॥3॥ वैष्णवांचे घरीं देवाची वसति । विश्वास हा चित्तीं सत्यभावें ॥3॥ तुका ह्मणे सखे हरिचे ते दास । आतां पुढें आस नाहीं दुजें ॥5॥

tyāṃciyā caraṇāṃ mājheṃ daṃḍavata | jyāṃceṃ dhanavitta pāṃḍuraṃga ||1|| yetheṃ mājhā jīva pāvalā visāṃvā | hmaṇaūni hāṃvā bharalāseṃ ||dhru.|| caraṇīṃceṃ raja lāvīna kapāḷā | jīṃ padeṃ rāuḷā soiऩ jātī ||2|| āṇika tīṃ bhāgyeṃ yetheṃ kuravaṃḍī | karūniyāṃ sāṃḍīṃ iṃdrāaisī ||3|| vaiṣṇavāṃce gharīṃ devācī vasati | viśvāsa hā cittīṃ satyabhāveṃ ||3|| tukā hmaṇe sakhe harice te dāsa | ātāṃ puḍheṃ āsa nāhīṃ dujeṃ ||5||

उपजोनियां मरें । परि हें चि वाटे बरें ॥1॥ नाहीं आवडीसी पार । न ह्मणावें जालें फार ॥ध्रु.॥ अमृताची खाणी । उघडली नव्हे धणी ॥2॥ तुका ह्मणे पचे । विठ्ठल हें मुखा साचें॥3॥

upajoniyāṃ mareṃ | pari heṃ ci vāṭe bareṃ ||1|| nāhīṃ āvaḍīsī pāra | na hmaṇāveṃ jāleṃ phāra ||dhru.|| amṛtācī khāṇī | ughaḍalī navhe dhaṇī ||2|| tukā hmaṇe pace | viṭhṭhala heṃ mukhā sāceṃ||3||

सत्य तूं सत्य तूं सत्य तूं विठ्ठला । कां गा हा दाविला जगदाकार ॥1॥ सांभाळीं आपुली हाक देतो माया । आह्मांसी कां भयाभीत केलें ॥ध्रु.॥ रूप नाहीं त्यासी ठेवियेलें नाम। लटका चि श्रम वाढविला ॥2॥ तुका ह्मणे कां गा जालासी चतुर । होतासी निसुर निविऩकार ॥3॥

satya tūṃ satya tūṃ satya tūṃ viṭhṭhalā | kāṃ gā hā dāvilā jagadākāra ||1|| sāṃbhāḷīṃ āpulī hāka deto māyā | āhmāṃsī kāṃ bhayābhīta keleṃ ||dhru.|| rūpa nāhīṃ tyāsī ṭheviyeleṃ nāma| laṭakā ci śrama vāḍhavilā ||2|| tukā hmaṇe kāṃ gā jālāsī catura | hotāsī nisura niviऩkāra ||3||

अमच्या कपाळें तुज ऐसी बुिद्ध । धरावी ते शुद्धी योगा नये ॥1॥ काय या राहिलें विनोदावांचून । आपुलिया भिन्न केलें आह्मां ॥ध्रु.॥ कोठें मूिर्त्तमंत दावीं पुण्यपाप । काशासी संकल्प वाहाविसी ॥2॥ तुका ह्मणे आतां आवरावा चेडा । लटिकी च पीडा पांडुरंगा ॥3॥

amacyā kapāḷeṃ tuja aisī buिddha | dharāvī te śuddhī yogā naye ||1|| kāya yā rāhileṃ vinodāvāṃcūna | āpuliyā bhinna keleṃ āhmāṃ ||dhru.|| koṭheṃ mūिrttamaṃta dāvīṃ puṇyapāpa | kāśāsī saṃkalpa vāhāvisī ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ āvarāvā ceḍā | laṭikī ca pīḍā pāṃḍuraṃgā ||3||

नो बोलावें ऐसें जनासी उत्तर । करितों विचार बहु वेळा ॥1॥ कोण पाप आड ठाकतें येऊन । पालटिति गुण अंतरींचा ॥ध्रु.॥ संसारा हातीं सोडवूनि गळा । हें कां अवकळा येती पुढें ॥2॥ तुका ह्मणे सेवे घडेल अंतराय । यास करूं काय पांडुरंगा ॥3॥

no bolāveṃ aiseṃ janāsī uttara | karitoṃ vicāra bahu veḷā ||1|| koṇa pāpa āḍa ṭhākateṃ yeūna | pālaṭiti guṇa aṃtarīṃcā ||dhru.|| saṃsārā hātīṃ soḍavūni gaḷā | heṃ kāṃ avakaḷā yetī puḍheṃ ||2|| tukā hmaṇe seve ghaḍela aṃtarāya | yāsa karūṃ kāya pāṃḍuraṃgā ||3||

आतां हें उचित माझें जना हातीं । पाहिजे फजीती केली कांहीं ॥1॥ मग हे तुमचे न सोडीं चरण । त्रासोनियां मन येइल ठाया ॥ध्रु.॥ वाउगे वाणीचा न धरीं कांटाळा । ऐसी कां चांडाळा बुिद्ध मज ॥2॥ तुका ह्मणे जरि माथां बैसे घाव । तरि मग वाव नेघे पुढें ॥3॥

ātāṃ heṃ ucita mājheṃ janā hātīṃ | pāhije phajītī kelī kāṃhīṃ ||1|| maga he tumace na soḍīṃ caraṇa | trāsoniyāṃ mana yeila ṭhāyā ||dhru.|| vāuge vāṇīcā na dharīṃ kāṃṭāḷā | aisī kāṃ cāṃḍāḷā buिddha maja ||2|| tukā hmaṇe jari māthāṃ baise ghāva | tari maga vāva neghe puḍheṃ ||3||

मायेवरी सत्ता आवडीची बाळा । संकोचोनि लळा प्रतिपाळी ॥1॥ अपराध माझे न मनावे मनीं । तुह्मी संतजनीं मायबापीं ॥ध्रु.॥ आरुष वचन लेंकुराची आळी । साहोनि कवळी मागुताली ॥2॥ तुका ह्मणे अंगीं काय नाहीं सत्ता । परि निष्ठ‍ता उपेजना ॥3॥

māyevarī sattā āvaḍīcī bāḷā | saṃkoconi laḷā pratipāḷī ||1|| aparādha mājhe na manāve manīṃ | tuhmī saṃtajanīṃ māyabāpīṃ ||dhru.|| āruṣa vacana leṃkurācī āḷī | sāhoni kavaḷī māgutālī ||2|| tukā hmaṇe aṃgīṃ kāya nāhīṃ sattā | pari niṣṭhatā upejanā ||3||

ऐसीं ठावीं वर्में । तरी सांडवलों भ्रमें ॥1॥ सुखें नाचतों कीर्तनीं । नाहीं आशंकित मनीं ॥ध्रु.॥ ऐसें आलें हाता । बळ तरी गेली चिंता ॥2॥ सुखे येथें जालें तरी । नाहीं आणिकांची उरी ॥3॥ ऐसें केलें देवें । पुढें कांहीं चि न व्हावें ॥4॥ तुका ह्मणे मन । आतां जालें समाधान ॥5॥

aisīṃ ṭhāvīṃ varmeṃ | tarī sāṃḍavaloṃ bhrameṃ ||1|| sukheṃ nācatoṃ kīrtanīṃ | nāhīṃ āśaṃkita manīṃ ||dhru.|| aiseṃ āleṃ hātā | baḷa tarī gelī ciṃtā ||2|| sukhe yetheṃ jāleṃ tarī | nāhīṃ āṇikāṃcī urī ||3|| aiseṃ keleṃ deveṃ | puḍheṃ kāṃhīṃ ci na vhāveṃ ||4|| tukā hmaṇe mana | ātāṃ jāleṃ samādhāna ||5||

चित्तीं बैसलें चिंतन । नारायण नारायण ॥1॥ न लगे गोड कांहीं आतां । आणीक दुसरें सर्वथा ॥ध्रु.॥ हरपला द्वैतभाव । तेणें देह जाला वाव ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे आम्ही । जालों निष्काम ये कामीं ॥3॥

cittīṃ baisaleṃ ciṃtana | nārāyaṇa nārāyaṇa ||1|| na lage goḍa kāṃhīṃ ātāṃ | āṇīka dusareṃ sarvathā ||dhru.|| harapalā dvaitabhāva | teṇeṃ deha jālā vāva ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe āmhī | jāloṃ niṣkāma ye kāmīṃ ||3||

व्यापिलें सर्वत्र । बाहेरी भीतरीं अंत ॥1॥ ऐसें गोविंदें गोविलें । बोलें न वजाये बोलिले ॥ध्रु.॥ संचिताची होळी । करूनि जीव घेतला बळी ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे नाहीं । आतां संसारा उरी कांहीं ॥3॥

vyāpileṃ sarvatra | bāherī bhītarīṃ aṃta ||1|| aiseṃ goviṃdeṃ govileṃ | boleṃ na vajāye bolile ||dhru.|| saṃcitācī hoḷī | karūni jīva ghetalā baḷī ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe nāhīṃ | ātāṃ saṃsārā urī kāṃhīṃ ||3||

तुह्मांआह्मांसी दरुषण । जालें दुर्लभ भाषण ॥1॥ ह्मणऊनि करितों आतां । दंडवत घ्या समस्तां ॥ध्रु.॥ भविष्याचें माथां देह । कोण जाणें होइल काय ॥2॥ ह्मणे तुकयाचा बंधव । आमचा तो जाला भाव ॥3॥

tuhmāṃāhmāṃsī daruṣaṇa | jāleṃ durlabha bhāṣaṇa ||1|| hmaṇaūni karitoṃ ātāṃ | daṃḍavata ghyā samastāṃ ||dhru.|| bhaviṣyāceṃ māthāṃ deha | koṇa jāṇeṃ hoila kāya ||2|| hmaṇe tukayācā baṃdhava | āmacā to jālā bhāva ||3||

अनंतजन्में जरी केल्या तपरासी । तरी हा न पवे ह्मणे देह ॥1॥ ऐसें जें निधान लागलेंसे हातीं । त्याची केली माती भाग्यहीना ॥ध्रु.॥ उत्तमाचें सार वेदाचें भांडार । ज्याच्यानें पवित्र तीथॉ होती ॥2॥ तुका ह्मणे तुकयाबंधु आणीक उपमा । नाहीं या तों जन्मा द्यावयासी ॥3॥

anaṃtajanmeṃ jarī kelyā taparāsī | tarī hā na pave hmaṇe deha ||1|| aiseṃ jeṃ nidhāna lāgaleṃse hātīṃ | tyācī kelī mātī bhāgyahīnā ||dhru.|| uttamāceṃ sāra vedāceṃ bhāṃḍāra | jyācyāneṃ pavitra tīthô hotī ||2|| tukā hmaṇe tukayābaṃdhu āṇīka upamā | nāhīṃ yā toṃ janmā dyāvayāsī ||3||

आह्मांपाशीं सरे एक शुद्ध भाव । चतुराइऩ जाणींव न लगे कळा ॥1॥ सर्वजाण माझा स्वामी पांडुरंग । तया अंगसंगें गोपाळासी ॥2॥ तुका ह्मणे कर्मधर्में नये हातां । तयावरि सत्ता भाविकांची ॥3॥

āhmāṃpāśīṃ sare eka śuddha bhāva | caturāiऩ jāṇīṃva na lage kaḷā ||1|| sarvajāṇa mājhā svāmī pāṃḍuraṃga | tayā aṃgasaṃgeṃ gopāḷāsī ||2|| tukā hmaṇe karmadharmeṃ naye hātāṃ | tayāvari sattā bhāvikāṃcī ||3||

प्रीति करी सत्ता । बाळा भीती मातापिता ॥1॥ काय चाले त्याशीं बळ । आळी करितां कोल्हाळ ॥ध्रु.॥ पदरीं घाली मिठी । खेदी मागें पुढें लोटी ॥2॥ बोले मना आलें । तुका साहिला विठ्ठलें ॥3॥

prīti karī sattā | bāḷā bhītī mātāpitā ||1|| kāya cāle tyāśīṃ baḷa | āḷī karitāṃ kolhāḷa ||dhru.|| padarīṃ ghālī miṭhī | khedī māgeṃ puḍheṃ loṭī ||2|| bole manā āleṃ | tukā sāhilā viṭhṭhaleṃ ||3||

आवडीचे भेटी निवे । चित्त पावे विश्रांती ॥1॥ बरवियाचा छंद मना । नारायणा अवीट ॥ध्रु.॥ तळणे कांहीं साम्या पुरे । हें तों नुरे ये रुचि ॥2॥ तुका ह्मणे बरवें जालें । फावलें हें कळे त्या ॥3॥

āvaḍīce bheṭī nive | citta pāve viśrāṃtī ||1|| baraviyācā chaṃda manā | nārāyaṇā avīṭa ||dhru.|| taḷaṇe kāṃhīṃ sāmyā pure | heṃ toṃ nure ye ruci ||2|| tukā hmaṇe baraveṃ jāleṃ | phāvaleṃ heṃ kaḷe tyā ||3||

केलियाचें दान । करा आपुलें जतन ॥1॥ माझी बुिद्ध िस्थर देवा । नाहीं विषयांचा हेवा ॥ध्रु.॥ भावा अंतराय । येती अंतरती पाय ॥2॥ तुका ह्मणे जोडी । आदीं अंतीं राहो गोडी॥3॥

keliyāceṃ dāna | karā āpuleṃ jatana ||1|| mājhī buिddha िsthara devā | nāhīṃ viṣayāṃcā hevā ||dhru.|| bhāvā aṃtarāya | yetī aṃtaratī pāya ||2|| tukā hmaṇe joḍī | ādīṃ aṃtīṃ rāho goḍī||3||

माझे हातीं आहे करावें चिंतन । तुम्ही कृपादान प्रेम द्यावें ॥1॥ मागति यां भांडवल आळवण । नामाची जतन दातियासी॥ध्रु.॥ बाळक धांवोनि आड निघे स्तनीं ॥ घालावा जननी कृपे पान्हां ॥2॥ तुका ह्मणे करीं कासवाचे परी । आहे सूत्रदोरी तुझे हातीं ॥3॥

mājhe hātīṃ āhe karāveṃ ciṃtana | tumhī kṛpādāna prema dyāveṃ ||1|| māgati yāṃ bhāṃḍavala āḷavaṇa | nāmācī jatana dātiyāsī||dhru.|| bāḷaka dhāṃvoni āḍa nighe stanīṃ || ghālāvā jananī kṛpe pānhāṃ ||2|| tukā hmaṇe karīṃ kāsavāce parī | āhe sūtradorī tujhe hātīṃ ||3||

वाट दावी त्याचें गेलें काय । नागवला जो वारितां जाय ॥1॥ ऐसीं मागें ठकलीं किती । सांगतां खाती विषगोळा॥ध्रु.॥ विचारोनि पाहे त्यास । न वजे जीवें नव्हे नास ॥2॥ तुका ह्मणे जो रुसला जीवा । तयासी केशवा काय चाले ॥3॥

vāṭa dāvī tyāceṃ geleṃ kāya | nāgavalā jo vāritāṃ jāya ||1|| aisīṃ māgeṃ ṭhakalīṃ kitī | sāṃgatāṃ khātī viṣagoḷā||dhru.|| vicāroni pāhe tyāsa | na vaje jīveṃ navhe nāsa ||2|| tukā hmaṇe jo rusalā jīvā | tayāsī keśavā kāya cāle ||3||

अनुभवावांचून सोंग संपादणें । नव्हे हें करणें स्वहिताचें॥1॥ तैसा नको भुलों बाहिरल्या रंगें । हित तें चि वेगें करूनि घेइप ॥ध्रु.॥ बहुरूपी रूपें नटला नारायण । सोंग संपादून जैसा तैसा ॥2॥ पाषाणाचें नाव ठेविलें देव । आणिका तारी भाव परि तो तैसा ॥3॥ कनक झाड ह्म‍ वंदिलें माथां । परिं तें अर्था न मिळे माजी ॥4॥ तुका ह्मणे त्याचा भाव तारी त्यास । अहंभावीं नास तो चि पावे ॥5॥

anubhavāvāṃcūna soṃga saṃpādaṇeṃ | navhe heṃ karaṇeṃ svahitāceṃ||1|| taisā nako bhuloṃ bāhiralyā raṃgeṃ | hita teṃ ci vegeṃ karūni gheipa ||dhru.|| bahurūpī rūpeṃ naṭalā nārāyaṇa | soṃga saṃpādūna jaisā taisā ||2|| pāṣāṇāceṃ nāva ṭhevileṃ deva | āṇikā tārī bhāva pari to taisā ||3|| kanaka jhāḍa hma vaṃdileṃ māthāṃ | pariṃ teṃ arthā na miḷe mājī ||4|| tukā hmaṇe tyācā bhāva tārī tyāsa | ahaṃbhāvīṃ nāsa to ci pāve ||5||

मज नष्टा माया मोह नाहीं लोभ । अधिक हो क्षोभ आदराचा ॥1॥ धिग हें शरीर अनउपकार । न मनी आभार उपकाराचा ॥ध्रु.॥ मजहून नष्ट आहे ऐसा कोण । नावडे मिष्टान्न बहुमोल ॥2॥ न दिसती मज आपलेसे गुण । संचित तें कोण जाणे मागें ॥3॥ तुका ह्मणे देखोनियां काइऩ । पांडुरंगा पायीं राखियेलें ॥4॥

maja naṣṭā māyā moha nāhīṃ lobha | adhika ho kṣobha ādarācā ||1|| dhiga heṃ śarīra anaupakāra | na manī ābhāra upakārācā ||dhru.|| majahūna naṣṭa āhe aisā koṇa | nāvaḍe miṣṭānna bahumola ||2|| na disatī maja āpalese guṇa | saṃcita teṃ koṇa jāṇe māgeṃ ||3|| tukā hmaṇe dekhoniyāṃ kāiऩ | pāṃḍuraṃgā pāyīṃ rākhiyeleṃ ||4||

मतिविण काय वणूप तुझें ध्यान । जेथें पडिलें मौन्य वेदश्रुती ॥1॥ करूनि गोजिरा आपुलिये मती । धरियेलें चित्तीं चरणकमळ ॥ध्रु.॥ सुखाचें ओतिलें पाहों ते श्रीमुख । तेणें हरे भूक तान माझी ॥2॥ रसना गोडावली ओव्या गातां गीत । पावलेंसे चित्त समाधान ॥3॥ तुका ह्मणे माझी दृिष्ट चरणांवरी । पाउलें गोजिरीं कुंकुमाचीं ॥4॥

mativiṇa kāya vaṇūpa tujheṃ dhyāna | jetheṃ paḍileṃ maunya vedaśrutī ||1|| karūni gojirā āpuliye matī | dhariyeleṃ cittīṃ caraṇakamaḷa ||dhru.|| sukhāceṃ otileṃ pāhoṃ te śrīmukha | teṇeṃ hare bhūka tāna mājhī ||2|| rasanā goḍāvalī ovyā gātāṃ gīta | pāvaleṃse citta samādhāna ||3|| tukā hmaṇe mājhī dṛिṣṭa caraṇāṃvarī | pāuleṃ gojirīṃ kuṃkumācīṃ ||4||

ओस जाल्या मज भिंगुळवाणें । जीवलग नेणें मज कोणी ॥1॥ भय वाटे देखें श्वापदांचे भार । नव्हे मज धीर पांडुरंगा॥ध्रु.॥ अंधकारापुढे न चलवे वाट । लागतील खुंटे कांटे अंगा ॥2॥ एकला निःसंग फांकती मारग । होतों नव्हे लाग चालावया ॥3॥ तुका ह्मणे वाट दावूनि सद्ग‍ु । राहि हा दुरू पांडुरंग ॥4॥

osa jālyā maja bhiṃguḷavāṇeṃ | jīvalaga neṇeṃ maja koṇī ||1|| bhaya vāṭe dekheṃ śvāpadāṃce bhāra | navhe maja dhīra pāṃḍuraṃgā||dhru.|| aṃdhakārāpuḍhe na calave vāṭa | lāgatīla khuṃṭe kāṃṭe aṃgā ||2|| ekalā niḥsaṃga phāṃkatī māraga | hotoṃ navhe lāga cālāvayā ||3|| tukā hmaṇe vāṭa dāvūni sadgaु | rāhi hā durū pāṃḍuraṃga ||4||

समश्रुिळत असतां वाचा । घोष न करिसी कां नामाचा ॥1॥ कां रे वैष्णव नव्हेसी । कवण्या दंभें नागवलासी॥ध्रु.॥ हरि हरि ह्मणतां लाजसी । गर्वें फुगोनि चालसी ॥2॥ तारुण्यें उताणा । पुंसेंविण बांडा सुना ॥3॥ जालेंसि महिमेचे वेडें । नाचों लाजसी दिंडीपुढें ॥4॥ अळंकारांच्यानि बळें । वंचलासी तुळसीमाळें॥5॥ कैसा सकुमार जालासी । ह्मणसी न टकें एकादशी॥6॥ स्नान न करिसी आंघोळी । विभुती न लाविसी कपाळीं ॥7॥ वरिवरि न्याहािळसी त्वचा । उपेग नाहीं मांसाचा॥8॥ पद्मनाभी विश्वनाथ । तुका अझून रडत ॥9॥

samaśruिḷata asatāṃ vācā | ghoṣa na karisī kāṃ nāmācā ||1|| kāṃ re vaiṣṇava navhesī | kavaṇyā daṃbheṃ nāgavalāsī||dhru.|| hari hari hmaṇatāṃ lājasī | garveṃ phugoni cālasī ||2|| tāruṇyeṃ utāṇā | puṃseṃviṇa bāṃḍā sunā ||3|| jāleṃsi mahimece veḍeṃ | nācoṃ lājasī diṃḍīpuḍheṃ ||4|| aḷaṃkārāṃcyāni baḷeṃ | vaṃcalāsī tuḷasīmāḷeṃ||5|| kaisā sakumāra jālāsī | hmaṇasī na ṭakeṃ ekādaśī||6|| snāna na karisī āṃghoḷī | vibhutī na lāvisī kapāḷīṃ ||7|| varivari nyāhāिḷasī tvacā | upega nāhīṃ māṃsācā||8|| padmanābhī viśvanātha | tukā ajhūna raḍata ||9||

सिंदळीचे सोर चोराची दया । तो ही जाणा तया संवसर्गी ॥1॥ फुकासाटीं भोगे दुःखाचा वाटा । उभारोनी कांटा वाटेवरी ॥ध्रु.॥ सर्प पोसूनियां दुधाचा नास । केलें थीता विष अमृताचें ॥2॥ तुका ह्मणे यासी न करितां दंडण । पुढिल खंडण नव्हे दोषा ॥3॥

siṃdaḷīce sora corācī dayā | to hī jāṇā tayā saṃvasargī ||1|| phukāsāṭīṃ bhoge duḥkhācā vāṭā | ubhāronī kāṃṭā vāṭevarī ||dhru.|| sarpa posūniyāṃ dudhācā nāsa | keleṃ thītā viṣa amṛtāceṃ ||2|| tukā hmaṇe yāsī na karitāṃ daṃḍaṇa | puḍhila khaṃḍaṇa navhe doṣā ||3||

तेणें सुखें माझें निवालें अंग । विठ्ठल हें जग देखियेलें ॥1॥ कवतुकें करुणा भाकीतसें लाडें । आवडी बोबडें बोलोनियां ॥ध्रु.॥ मज नाहीं दशा अंतरीं दुःखाची । भावना भेदाची समूळ गेली ॥2॥ तुका ह्मणे सुख जालें माझ्या जीवा । रंगलें केशवा तुझ्या रंगे ॥3॥

teṇeṃ sukheṃ mājheṃ nivāleṃ aṃga | viṭhṭhala heṃ jaga dekhiyeleṃ ||1|| kavatukeṃ karuṇā bhākītaseṃ lāḍeṃ | āvaḍī bobaḍeṃ boloniyāṃ ||dhru.|| maja nāhīṃ daśā aṃtarīṃ duḥkhācī | bhāvanā bhedācī samūḷa gelī ||2|| tukā hmaṇe sukha jāleṃ mājhyā jīvā | raṃgaleṃ keśavā tujhyā raṃge ||3||

विठ्ठल सोयरा सज्जन विसांवा । जाइन त्याच्या गांवा भेटावया ॥1॥ सीण भाग त्यासी सांगेन आपुला । तो माझा बापुला सर्व जाणे ॥ध्रु.॥ माय माउलिया बंधुवर्गा जना । भाकीन करुणा सकिळकांसी ॥2॥ संत महंत सिद्ध महानुभाव मुनि । जीवभाव जाऊनि सांगेन त्या ॥3॥ माझिये माहेरीं सुखा काय उणें। न लगे येणें जाणें तुका ह्मणे ॥4॥

viṭhṭhala soyarā sajjana visāṃvā | jāina tyācyā gāṃvā bheṭāvayā ||1|| sīṇa bhāga tyāsī sāṃgena āpulā | to mājhā bāpulā sarva jāṇe ||dhru.|| māya māuliyā baṃdhuvargā janā | bhākīna karuṇā sakiḷakāṃsī ||2|| saṃta mahaṃta siddha mahānubhāva muni | jīvabhāva jāūni sāṃgena tyā ||3|| mājhiye māherīṃ sukhā kāya uṇeṃ| na lage yeṇeṃ jāṇeṃ tukā hmaṇe ||4||

ध्याइन तुझें रूप गाइन तुझें नाम । आणीक न करीं काम जिव्हामुखें ॥1॥ पाहिन तुझे पाय ठेविन तेथें डोय । पृथक तें काय न करीं मनीं ॥ध्रु.॥ तुझे चि गुणवाद आइकेन कानीं । आणिकांची वाणी पुरे आतां ॥2॥ करिन सेवा करीं चालेन मी पायीं । आणीक न वजें ठायीं तुजविण ॥3॥ तुका ह्मणे जीव ठेविला तुझ्या पायीं । आणीक तो काइऩ देऊं कोणा ॥4॥

dhyāina tujheṃ rūpa gāina tujheṃ nāma | āṇīka na karīṃ kāma jivhāmukheṃ ||1|| pāhina tujhe pāya ṭhevina tetheṃ ḍoya | pṛthaka teṃ kāya na karīṃ manīṃ ||dhru.|| tujhe ci guṇavāda āikena kānīṃ | āṇikāṃcī vāṇī pure ātāṃ ||2|| karina sevā karīṃ cālena mī pāyīṃ | āṇīka na vajeṃ ṭhāyīṃ tujaviṇa ||3|| tukā hmaṇe jīva ṭhevilā tujhyā pāyīṃ | āṇīka to kāiऩ deūṃ koṇā ||4||

माझें चित्त तुझे पायीं । राहें ऐसें करीं कांहीं । धरोनियां बाहीं । भव तारीं दातारा ॥1॥ चतुरा तूं शिरोमणि । गुणलावण्याची खाणी । मुगुट सकळां मणि । तूं चि धन्य विठोबा ॥ध्रु.॥ करीं त्रिमिराचा नाश । दीप होउनि प्रकाश । तोडीं आशापाश। करीं वास हृदयीं ॥2॥ पाहें गुंतलों नेणतां । तुज असो माझी चिंता। तुका ठेवी माथा । पायीं आतां राखावें ॥3॥

mājheṃ citta tujhe pāyīṃ | rāheṃ aiseṃ karīṃ kāṃhīṃ | dharoniyāṃ bāhīṃ | bhava tārīṃ dātārā ||1|| caturā tūṃ śiromaṇi | guṇalāvaṇyācī khāṇī | muguṭa sakaḷāṃ maṇi | tūṃ ci dhanya viṭhobā ||dhru.|| karīṃ trimirācā nāśa | dīpa houni prakāśa | toḍīṃ āśāpāśa| karīṃ vāsa hṛdayīṃ ||2|| pāheṃ guṃtaloṃ neṇatāṃ | tuja aso mājhī ciṃtā| tukā ṭhevī māthā | pāyīṃ ātāṃ rākhāveṃ ||3||

यासी कोणी ह्मणे निंदेचीं उत्तरें । नागवला खरें तो चि एक ॥1॥ आड वाटे जातां लावी नीट सोइऩ । धर्मनीत ते ही ऐसी आहे ॥ध्रु.॥ नाइकता सुखें करावें ताडण । पाप नाहीं पुण्य असे फार ॥2॥ जन्म व्याधि फार चुकतील दुःखें । खंडावा हा सुखें मान त्याचा ॥3॥ तुका ह्मणे निंब दिलियावांचून । अंतरींचा सीण कैसा जाय ॥4॥

yāsī koṇī hmaṇe niṃdecīṃ uttareṃ | nāgavalā khareṃ to ci eka ||1|| āḍa vāṭe jātāṃ lāvī nīṭa soiऩ | dharmanīta te hī aisī āhe ||dhru.|| nāikatā sukheṃ karāveṃ tāḍaṇa | pāpa nāhīṃ puṇya ase phāra ||2|| janma vyādhi phāra cukatīla duḥkheṃ | khaṃḍāvā hā sukheṃ māna tyācā ||3|| tukā hmaṇe niṃba diliyāvāṃcūna | aṃtarīṃcā sīṇa kaisā jāya ||4||

निवडे जेवण सेवटींच्या घांसें । होय त्याच्या ऐसें सकळ ही ॥1॥ न पाहिजे जाला बुद्धीचा पालट । केली खटपट जाय वांयां ॥ध्रु.॥ संपादिलें होय धरिलें तें सोंग । विटंबणा वेंग पडियाली ॥2॥ तुका ह्मणे वर्म नेणतां जें रांधी । पाववी ते बुिद्ध अवकळा ॥3॥

nivaḍe jevaṇa sevaṭīṃcyā ghāṃseṃ | hoya tyācyā aiseṃ sakaḷa hī ||1|| na pāhije jālā buddhīcā pālaṭa | kelī khaṭapaṭa jāya vāṃyāṃ ||dhru.|| saṃpādileṃ hoya dharileṃ teṃ soṃga | viṭaṃbaṇā veṃga paḍiyālī ||2|| tukā hmaṇe varma neṇatāṃ jeṃ rāṃdhī | pāvavī te buिddha avakaḷā ||3||

न लगे मरावें । ऐसा ठाव दिला देवें ॥1॥ माझ्या उपकारासाटीं । वागविला ह्मुण कंठीं ॥ध्रु.॥ घरीं दिला ठाव । अवघा सकळ ही वाव ॥2॥ तुका ह्मणे एके ठायीं । कोठें माझें तुझें नाहीं ॥3॥ 3366. नाहीं लाग माग । न देखेंसें केलें जग ॥1॥ आतां बैसोनियां खावें । दिलें आइतें या देवें ॥ध्रु.॥ निवारिलें भय । नाहीं दुसऱ्याची सोय ॥2॥ तुका ह्मणे कांहीं । बोलायाचें काम नाहीं॥3॥

na lage marāveṃ | aisā ṭhāva dilā deveṃ ||1|| mājhyā upakārāsāṭīṃ | vāgavilā hmuṇa kaṃṭhīṃ ||dhru.|| gharīṃ dilā ṭhāva | avaghā sakaḷa hī vāva ||2|| tukā hmaṇe eke ṭhāyīṃ | koṭheṃ mājheṃ tujheṃ nāhīṃ ||3|| 3366. nāhīṃ lāga māga | na dekheṃseṃ keleṃ jaga ||1|| ātāṃ baisoniyāṃ khāveṃ | dileṃ āiteṃ yā deveṃ ||dhru.|| nivārileṃ bhaya | nāhīṃ dusaऱyācī soya ||2|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ | bolāyāceṃ kāma nāhīṃ||3||

दिली हाक मनें नव्हे ती जतन । वेंटािळल्या गुणें धांव घेती ॥1॥ काम क्रोध मद मत्सर अहंकार । निंदा द्वेष फार माया तृष्णा ॥ध्रु.॥ इंिद्रयांचे भार फिरतील चोर । खान घ्यावया घर फोडूं पाहे ॥2॥ माझा येथें कांहीं न चले पराक्रम । आहे त्याचें वर्म तुझे हातीं ॥3॥ तुका ह्मणे आतां करितों उपाय । जेणें तुझे पाय आतुडती ॥4॥

dilī hāka maneṃ navhe tī jatana | veṃṭāिḷalyā guṇeṃ dhāṃva ghetī ||1|| kāma krodha mada matsara ahaṃkāra | niṃdā dveṣa phāra māyā tṛṣṇā ||dhru.|| iṃिdrayāṃce bhāra phiratīla cora | khāna ghyāvayā ghara phoḍūṃ pāhe ||2|| mājhā yetheṃ kāṃhīṃ na cale parākrama | āhe tyāceṃ varma tujhe hātīṃ ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ karitoṃ upāya | jeṇeṃ tujhe pāya ātuḍatī ||4||

तुझा दास मज ह्मणती अंकित । अवघे सकिळक लहान थोर ॥1॥ हें चि आतां लागे करावें जतन । तुझें थोरपण तुज देवा ॥ध्रु.॥ होउनी निर्भर राहिलों नििंश्चतें । पावनपतित नाम तुझें ॥2॥ करितां तुज होय डोंगराची राइऩ । न लगतां कांहीं पात्या पातें ॥3॥ तुका ह्मणे तुज काय ते आशंका । तारितां मशका मज दीना ॥4॥

tujhā dāsa maja hmaṇatī aṃkita | avaghe sakiḷaka lahāna thora ||1|| heṃ ci ātāṃ lāge karāveṃ jatana | tujheṃ thorapaṇa tuja devā ||dhru.|| hounī nirbhara rāhiloṃ niिṃścateṃ | pāvanapatita nāma tujheṃ ||2|| karitāṃ tuja hoya ḍoṃgarācī rāiऩ | na lagatāṃ kāṃhīṃ pātyā pāteṃ ||3|| tukā hmaṇe tuja kāya te āśaṃkā | tāritāṃ maśakā maja dīnā ||4||

काय मागावें कवणासी । ज्यासी मागों तो मजपाशीं॥1॥ जरी मागों पद इंद्राचें । तरी शाश्वत नाहीं त्याचें॥ध्रु.॥ जरी मागों ध्रुवपद । तरी त्यासी येथील छंद ॥2॥ स्वर्गभोग मागों पूर्ण । पुण्य सरल्या मागुती येणें ॥3॥ आयुष्य मागों चिरंजीव । जीवा मरण नाहीं स्वभावें ॥4॥ तुका ह्मणे एक मागें । एकपणे नाहीं भंग ॥5॥

kāya māgāveṃ kavaṇāsī | jyāsī māgoṃ to majapāśīṃ||1|| jarī māgoṃ pada iṃdrāceṃ | tarī śāśvata nāhīṃ tyāceṃ||dhru.|| jarī māgoṃ dhruvapada | tarī tyāsī yethīla chaṃda ||2|| svargabhoga māgoṃ pūrṇa | puṇya saralyā māgutī yeṇeṃ ||3|| āyuṣya māgoṃ ciraṃjīva | jīvā maraṇa nāhīṃ svabhāveṃ ||4|| tukā hmaṇe eka māgeṃ | ekapaṇe nāhīṃ bhaṃga ||5||

लावुनियां गोठी । चुकवूं आदरिली दिठी । देउनियां मिठी । पळे महिमा थुलिया ॥1॥ पुढें तो चि करी आड । तिचा लोभ तिसी नाड । लावुनि चरफड । हात गोऊनि पळावें ॥ध्रु.॥ आधीं काकुलती । मोहो घालावा पुढती । तोंडीं पडे माती । फिरतां मागें कैचा तो ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । यासी रडवी याचा हेवा । भावें कां हे सेवा । सुखें तुह्मां नापिऩती ॥3॥

lāvuniyāṃ goṭhī | cukavūṃ ādarilī diṭhī | deuniyāṃ miṭhī | paḷe mahimā thuliyā ||1|| puḍheṃ to ci karī āḍa | ticā lobha tisī nāḍa | lāvuni caraphaḍa | hāta goūni paḷāveṃ ||dhru.|| ādhīṃ kākulatī | moho ghālāvā puḍhatī | toṃḍīṃ paḍe mātī | phiratāṃ māgeṃ kaicā to ||2|| tukā hmaṇe devā | yāsī raḍavī yācā hevā | bhāveṃ kāṃ he sevā | sukheṃ tuhmāṃ nāpiऩtī ||3||

नेत्राची वासना । तुज पाहावें नारायणा ॥1॥ करीं याचें समाधान । काय पहातोसी अनुमान ॥ध्रु.॥ भेटावें पंढरिराया। हें चि इिच्छताती बाहएा ॥2॥ ह्मणतों जावें पंढरीसीं । हेंचि ध्यान चरणासी ॥3॥ चित्त ह्मणे पायीं तुझे राहीन निश्चयीं ॥4॥ ह्मणे बंधु तुकयाचा । देवा भाव पुरवीं साचा ॥5॥

netrācī vāsanā | tuja pāhāveṃ nārāyaṇā ||1|| karīṃ yāceṃ samādhāna | kāya pahātosī anumāna ||dhru.|| bheṭāveṃ paṃḍharirāyā| heṃ ci iिcchatātī bāhaeा ||2|| hmaṇatoṃ jāveṃ paṃḍharīsīṃ | heṃci dhyāna caraṇāsī ||3|| citta hmaṇe pāyīṃ tujhe rāhīna niścayīṃ ||4|| hmaṇe baṃdhu tukayācā | devā bhāva puravīṃ sācā ||5||

मन उताविळ । जालें न राहे निश्चळ ॥1॥ दे रे भेटी पंढरिराया । उभारोनि चारी बाहएा ॥ध्रु.॥ सर्वांग तळमळी । हात पाय रोमावळी ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे कान्हा । भूक लागली नयना॥3॥

mana utāviḷa | jāleṃ na rāhe niścaḷa ||1|| de re bheṭī paṃḍharirāyā | ubhāroni cārī bāhaeा ||dhru.|| sarvāṃga taḷamaḷī | hāta pāya romāvaḷī ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe kānhā | bhūka lāgalī nayanā||3||

ह्मणसी दावीन अवस्था । तैसें नको रे अनंता ॥1॥ होऊनियां सहाकार । रूप दाखवीं सुंदर ॥ध्रु.॥ मृगजळाचिया परी। तैसें न करावें हरी ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे हरी । कामा नये बाहएात्कारी ॥3॥

hmaṇasī dāvīna avasthā | taiseṃ nako re anaṃtā ||1|| hoūniyāṃ sahākāra | rūpa dākhavīṃ suṃdara ||dhru.|| mṛgajaḷāciyā parī| taiseṃ na karāveṃ harī ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe harī | kāmā naye bāhaeाtkārī ||3||

आकारवंत मूतिऩ । जेव्हां देखेन मी दृष्टी ॥1॥ मग मी राहेन निवांत । ठेवूनियां तेथें चित्त ॥ध्रु.॥ श्रुति वाखाणिती । तैसा येसील प्रचिती ॥2॥ ह्मणे तुकयाचा सेवक । उभा देखेन सन्मुख ॥3॥

ākāravaṃta mūtiऩ | jevhāṃ dekhena mī dṛṣṭī ||1|| maga mī rāhena nivāṃta | ṭhevūniyāṃ tetheṃ citta ||dhru.|| śruti vākhāṇitī | taisā yesīla pracitī ||2|| hmaṇe tukayācā sevaka | ubhā dekhena sanmukha ||3||

जेणें तुज जालें रूप आणि नांव । पतित हें दैव तुझें आह्मी ॥1॥ नाहीं तरी तुज कोण हें पुसतें । निराकारी तेथें एकाएकी ॥ध्रु.॥ अंधारे दीपा आणियेली शोभा । माणिकासी प्रभा कोंदणासी ॥2॥ धन्वंतरी रोगें आणिला उजेडा । सुखा काय चाडा जाणावें तें ॥3॥ अमृतासी मोल विषाचिया गुणें । पितळें तरी सोनें उंच निंच ॥4॥ तुका ह्मणे आह्मी असोनिया जना । तुज देव पणा आणियेलें ॥5॥

jeṇeṃ tuja jāleṃ rūpa āṇi nāṃva | patita heṃ daiva tujheṃ āhmī ||1|| nāhīṃ tarī tuja koṇa heṃ pusateṃ | nirākārī tetheṃ ekāekī ||dhru.|| aṃdhāre dīpā āṇiyelī śobhā | māṇikāsī prabhā koṃdaṇāsī ||2|| dhanvaṃtarī rogeṃ āṇilā ujeḍā | sukhā kāya cāḍā jāṇāveṃ teṃ ||3|| amṛtāsī mola viṣāciyā guṇeṃ | pitaḷeṃ tarī soneṃ uṃca niṃca ||4|| tukā hmaṇe āhmī asoniyā janā | tuja deva paṇā āṇiyeleṃ ||5||

सुखवाटे ये चि ठायी । बहु पायीं संतांचें ॥1॥ ह्मणऊनि केला वास । नाहीं नास ते ठायीं ॥ध्रु.॥ न करवे हाली चाली । निवारिली चिंता हे ॥2॥ तुका ह्मणे निवे तनु । रजकणु लागती ॥3॥

sukhavāṭe ye ci ṭhāyī | bahu pāyīṃ saṃtāṃceṃ ||1|| hmaṇaūni kelā vāsa | nāhīṃ nāsa te ṭhāyīṃ ||dhru.|| na karave hālī cālī | nivārilī ciṃtā he ||2|| tukā hmaṇe nive tanu | rajakaṇu lāgatī ||3||

मायबापापुढें लेंकराची आळी । आणीक हे पाळी कोण लळे ॥1॥ सांभाळा जी माझीं विषमें अनंता । जवळी असतां अव्हेर कां ॥ध्रु.॥ आणिकांची चाले सत्ता आह्मांवरी । तुमची ते थोरी काय मग ॥2॥ तुका ह्मणे आलों दुरोनि जवळी । आतां टाळाटाळी करूं नये ॥3॥

māyabāpāpuḍheṃ leṃkarācī āḷī | āṇīka he pāḷī koṇa laḷe ||1|| sāṃbhāḷā jī mājhīṃ viṣameṃ anaṃtā | javaḷī asatāṃ avhera kāṃ ||dhru.|| āṇikāṃcī cāle sattā āhmāṃvarī | tumacī te thorī kāya maga ||2|| tukā hmaṇe āloṃ duroni javaḷī | ātāṃ ṭāḷāṭāḷī karūṃ naye ||3||

माझ्या मुखें मज बोलवितो हरि । सकळां अंतरीं नारायण ॥1॥ न करावा द्वेष भूतांचा मत्सर । हा तंव विचार जाणों आह्मी ॥2॥ तुका ह्मणे दोष नाहीं या विचारें । हिताचीं उत्तरें शिकवितां ॥3॥

mājhyā mukheṃ maja bolavito hari | sakaḷāṃ aṃtarīṃ nārāyaṇa ||1|| na karāvā dveṣa bhūtāṃcā matsara | hā taṃva vicāra jāṇoṃ āhmī ||2|| tukā hmaṇe doṣa nāhīṃ yā vicāreṃ | hitācīṃ uttareṃ śikavitāṃ ||3||

मांस खातां हाउस करी । जोडुनि वैरी ठेवियेला॥1॥ कोण त्याची करिल कींव । जीवें जीव नेणती ॥ध्रु.॥ पुढिलांसाटीं पाजवी सुरी । आपुली चोरी अंगुळी ॥2॥ तुका ह्मणे कुटिती हाडें। आपुल्या नाडें रडती ॥3॥

māṃsa khātāṃ hāusa karī | joḍuni vairī ṭheviyelā||1|| koṇa tyācī karila kīṃva | jīveṃ jīva neṇatī ||dhru.|| puḍhilāṃsāṭīṃ pājavī surī | āpulī corī aṃguḷī ||2|| tukā hmaṇe kuṭitī hāḍeṃ| āpulyā nāḍeṃ raḍatī ||3||

तुज जाणें तानें नाहीं पांडुरंगा । कां जी मज सांगा उपेिक्षलें ॥1॥ तुज ठावें होतें मी पातकी थोर । आधीं च कां थार दिधली पायीं ॥ध्रु.॥ अंक तो पडिला हरिचा मी दास । भेद पंगतीस करूं नये ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी जिंतिलें तें खरें । आतां उणें पुरें तुह्मां अंगीं ॥3॥

tuja jāṇeṃ tāneṃ nāhīṃ pāṃḍuraṃgā | kāṃ jī maja sāṃgā upeिkṣaleṃ ||1|| tuja ṭhāveṃ hoteṃ mī pātakī thora | ādhīṃ ca kāṃ thāra didhalī pāyīṃ ||dhru.|| aṃka to paḍilā haricā mī dāsa | bheda paṃgatīsa karūṃ naye ||2|| tukā hmaṇe āhmī jiṃtileṃ teṃ khareṃ | ātāṃ uṇeṃ pureṃ tuhmāṃ aṃgīṃ ||3||

आह्मां घरीं धन शब्दाचीं रत्नें । शब्दाचीं शस्त्रें यत्न करूं ॥1॥ शब्द चि आमुच्या जीवाचें जीवन । शब्दें वांटूं धन जनलोकां ॥2॥ तुका ह्मणे पाहा शब्द चि हा देव । शब्दें चि गौरव पूजा करूं ॥3॥

āhmāṃ gharīṃ dhana śabdācīṃ ratneṃ | śabdācīṃ śastreṃ yatna karūṃ ||1|| śabda ci āmucyā jīvāceṃ jīvana | śabdeṃ vāṃṭūṃ dhana janalokāṃ ||2|| tukā hmaṇe pāhā śabda ci hā deva | śabdeṃ ci gaurava pūjā karūṃ ||3||

कासया लागला यासी चौघाचार । मुळींचा वेव्हार निवडिला ॥1॥ ग्वाही बहुतांची घालूनियां वरि । महजर करीं आहे माझ्या ॥ध्रु.॥ तुह्मां वेगळा लागें आपल्या च ठायीं । होतें करुनि तें ही माझें माझें ॥2॥ भांडण सेवटीं जालें एकवट । आतां कटकट करूं नये ॥3॥ ठेविला ठेवा तो आला माझ्या हाता । आतां नाहीं सत्ता तुज देवा ॥4॥ तुका ह्मणे वांयांविण खटपटा । राहिलों मी वांटा घेऊनियां ॥5॥

kāsayā lāgalā yāsī caughācāra | muḷīṃcā vevhāra nivaḍilā ||1|| gvāhī bahutāṃcī ghālūniyāṃ vari | mahajara karīṃ āhe mājhyā ||dhru.|| tuhmāṃ vegaḷā lāgeṃ āpalyā ca ṭhāyīṃ | hoteṃ karuni teṃ hī mājheṃ mājheṃ ||2|| bhāṃḍaṇa sevaṭīṃ jāleṃ ekavaṭa | ātāṃ kaṭakaṭa karūṃ naye ||3|| ṭhevilā ṭhevā to ālā mājhyā hātā | ātāṃ nāhīṃ sattā tuja devā ||4|| tukā hmaṇe vāṃyāṃviṇa khaṭapaṭā | rāhiloṃ mī vāṃṭā gheūniyāṃ ||5||

देहबुिद्ध वसे जयाचियें अंगीं । पूज्यता त्या जगीं सुख मानी ॥1॥ थोर असे दगा जाला त्यासी हाटीं । सोडोनिया गांठी चोरीं नेली ॥ध्रु.॥ गांठीचें जाउनि नव्हे तो मोकळा । बांधिलासे गळा दंभलोभें ॥2॥ पुढिल्या उदिमा जालेंसे खंडण । दिसे नागवण पडे गांठी ॥3॥ तुका ह्मणे ऐसे बोलतील संत । जाणूनियां घात कोण करी ॥4॥

dehabuिddha vase jayāciyeṃ aṃgīṃ | pūjyatā tyā jagīṃ sukha mānī ||1|| thora ase dagā jālā tyāsī hāṭīṃ | soḍoniyā gāṃṭhī corīṃ nelī ||dhru.|| gāṃṭhīceṃ jāuni navhe to mokaḷā | bāṃdhilāse gaḷā daṃbhalobheṃ ||2|| puḍhilyā udimā jāleṃse khaṃḍaṇa | dise nāgavaṇa paḍe gāṃṭhī ||3|| tukā hmaṇe aise bolatīla saṃta | jāṇūniyāṃ ghāta koṇa karī ||4||

निंबाचिया झाडा साकरेचें आळें । आपलीं ती फळें न संडी च ॥1॥ तैसें अधमाचें अमंगळ चित्त । वमन तें हित करुनि सांडी ॥ध्रु.॥ परिसाचे अंगीं लाविलें खापर । पालट अंतर नेघे त्याचें ॥2॥ तुका ह्मणे वेळू चंदना संगतीं । काय ते नसती जविळकें ॥3॥

niṃbāciyā jhāḍā sākareceṃ āḷeṃ | āpalīṃ tī phaḷeṃ na saṃḍī ca ||1|| taiseṃ adhamāceṃ amaṃgaḷa citta | vamana teṃ hita karuni sāṃḍī ||dhru.|| parisāce aṃgīṃ lāvileṃ khāpara | pālaṭa aṃtara neghe tyāceṃ ||2|| tukā hmaṇe veḷū caṃdanā saṃgatīṃ | kāya te nasatī javiḷakeṃ ||3||

दुबळें सदैवा । ह्मणे नागवेल केव्हां ॥1॥ आपणासारिखें त्या पाहे । स्वभावासी करिल काये ॥ध्रु.॥ मूढ सभे आंत । इच्छी पंडिताचा घात ॥2॥ गांढें देखुनि शूरा । उगें करितें बुरबुरा ॥3॥ आणिकांचा हेवा । न करीं शरण जाइप देवा ॥4॥ तुका ह्मणे किती । करूं दुष्टाची फजिती ॥5॥

dubaḷeṃ sadaivā | hmaṇe nāgavela kevhāṃ ||1|| āpaṇāsārikheṃ tyā pāhe | svabhāvāsī karila kāye ||dhru.|| mūḍha sabhe āṃta | icchī paṃḍitācā ghāta ||2|| gāṃḍheṃ dekhuni śūrā | ugeṃ kariteṃ buraburā ||3|| āṇikāṃcā hevā | na karīṃ śaraṇa jāipa devā ||4|| tukā hmaṇe kitī | karūṃ duṣṭācī phajitī ||5||

माझी आतां लोक सुखें निंदा करू । ह्मणती विचारू सांडियेला ॥1॥ कारण होय तो करावा विचार । काय भीड भार करूं देवा ॥2॥ तुका ह्मणे काय करूं लापनिक । जनाचार सुख नासिवंत ॥3॥

mājhī ātāṃ loka sukheṃ niṃdā karū | hmaṇatī vicārū sāṃḍiyelā ||1|| kāraṇa hoya to karāvā vicāra | kāya bhīḍa bhāra karūṃ devā ||2|| tukā hmaṇe kāya karūṃ lāpanika | janācāra sukha nāsivaṃta ||3||

ढेंकणाचे संगें हिरा जो भंगला । कुसंगें नाडला तैसा साधु ॥1॥ ओढाळाच्या संगें साित्वक नासलीं । क्षण एक नाडलीं समागमें ॥ध्रु.॥ डांकाचे संगती सोनें हीन जालें । मोल तें तुटलें लक्ष कोडी ॥2॥ विषानें पक्वान्नें गोड कडू जालीं । कुसंगानें केली तैसी परी ॥3॥ भावें तुका ह्मणे सत्संग हा बरा । कुसंग हा फेरा चौऱ्याशीचा ॥4॥

ḍheṃkaṇāce saṃgeṃ hirā jo bhaṃgalā | kusaṃgeṃ nāḍalā taisā sādhu ||1|| oḍhāḷācyā saṃgeṃ sāिtvaka nāsalīṃ | kṣaṇa eka nāḍalīṃ samāgameṃ ||dhru.|| ḍāṃkāce saṃgatī soneṃ hīna jāleṃ | mola teṃ tuṭaleṃ lakṣa koḍī ||2|| viṣāneṃ pakvānneṃ goḍa kaḍū jālīṃ | kusaṃgāneṃ kelī taisī parī ||3|| bhāveṃ tukā hmaṇe satsaṃga hā barā | kusaṃga hā pherā cauऱyāśīcā ||4||

भलते जन्मीं मज घालिसील तरी । न सोडीं मी हरी नाम तुझें ॥1॥ सुख दुःख तुज देइऩन भोगितां । मग मज चिंता कासयाची ॥ध्रु.॥ तुझा दास ह्मणवीन मी अंकिला । भोगितां विठ्ठला गर्भवास ॥2॥ कासया मी तुज भाकितों करुणा । तारीं नारायणा ह्मणवुनि ॥3॥ तुका ह्मणे तुज येऊं पाहे उणें । तारिसील तेणें आह्मां तया ॥4॥

bhalate janmīṃ maja ghālisīla tarī | na soḍīṃ mī harī nāma tujheṃ ||1|| sukha duḥkha tuja deiऩna bhogitāṃ | maga maja ciṃtā kāsayācī ||dhru.|| tujhā dāsa hmaṇavīna mī aṃkilā | bhogitāṃ viṭhṭhalā garbhavāsa ||2|| kāsayā mī tuja bhākitoṃ karuṇā | tārīṃ nārāyaṇā hmaṇavuni ||3|| tukā hmaṇe tuja yeūṃ pāhe uṇeṃ | tārisīla teṇeṃ āhmāṃ tayā ||4||

गातों नाचतों आनंदें । टाळघागरिया छंदें ॥1॥ तुझी तुज पुढें देवा । नेणों भावे कैसी सेवा ॥ध्रु.॥ नेणों ताळ घात मात । भलते सवां पाय हात ॥2॥ लाज नाहीं शंका । प्रेम घाला ह्मणे तुका ॥3॥

gātoṃ nācatoṃ ānaṃdeṃ | ṭāḷaghāgariyā chaṃdeṃ ||1|| tujhī tuja puḍheṃ devā | neṇoṃ bhāve kaisī sevā ||dhru.|| neṇoṃ tāḷa ghāta māta | bhalate savāṃ pāya hāta ||2|| lāja nāhīṃ śaṃkā | prema ghālā hmaṇe tukā ||3||

रुसलों आह्मीं आपुलिया संवसारा । तेथें जनाचारा काय पाड ॥1॥ आह्मां इष्ट मित्र सज्जन सोयरे । नाहीं या दुसरें देवाविण ॥ध्रु.॥ दुराविले बंधु सखे सहोदर । आणीक विचार काय तेथें ॥2॥ उपाधिवचन नाइकती कान । त्रासलें हें मन बहु माझें॥3॥ तुका ह्मणे करा होइऩल ते दया । सुख दुःख वांयां न धरावें ॥4॥

rusaloṃ āhmīṃ āpuliyā saṃvasārā | tetheṃ janācārā kāya pāḍa ||1|| āhmāṃ iṣṭa mitra sajjana soyare | nāhīṃ yā dusareṃ devāviṇa ||dhru.|| durāvile baṃdhu sakhe sahodara | āṇīka vicāra kāya tetheṃ ||2|| upādhivacana nāikatī kāna | trāsaleṃ heṃ mana bahu mājheṃ||3|| tukā hmaṇe karā hoiऩla te dayā | sukha duḥkha vāṃyāṃ na dharāveṃ ||4||

पदोपदीं पायां पडणें । करुणा जाण भाकावी ॥1॥ ये गा ये गा विसांवया । करुणा दयासागरा ॥ध्रु.॥ जोडोनियां करकमळ । नेत्र जळ भरोनि ॥2॥ तुका उभें दारीं पात्र । पुरवीं आर्त विठोबा ॥3॥

padopadīṃ pāyāṃ paḍaṇeṃ | karuṇā jāṇa bhākāvī ||1|| ye gā ye gā visāṃvayā | karuṇā dayāsāgarā ||dhru.|| joḍoniyāṃ karakamaḷa | netra jaḷa bharoni ||2|| tukā ubheṃ dārīṃ pātra | puravīṃ ārta viṭhobā ||3||

आतां हें सेवटीं असों पायांवरी । वदती वैखरी वागपुष्प ॥1॥ नुपेक्षावें आह्मां दीना पांडुरंगा । कृपादानीं जगामाजी तुह्मीं ॥ध्रु.॥ वोळवुनी देह सांडियेली शुद्ध । सारियेला भेद जीव शिव ॥2॥ तुका ह्मणे मन तुमचे चरणीं । एवढी आयणी पुरवावी॥3॥

ātāṃ heṃ sevaṭīṃ asoṃ pāyāṃvarī | vadatī vaikharī vāgapuṣpa ||1|| nupekṣāveṃ āhmāṃ dīnā pāṃḍuraṃgā | kṛpādānīṃ jagāmājī tuhmīṃ ||dhru.|| voḷavunī deha sāṃḍiyelī śuddha | sāriyelā bheda jīva śiva ||2|| tukā hmaṇe mana tumace caraṇīṃ | evaḍhī āyaṇī puravāvī||3||

तरि च होय वेडी । नग्न होय धडफुडी ॥1॥ काय बोलाचें गौरव । आंत वरी दोन भाव ॥ध्रु.॥ मृगजळा न्याहािळतां। तान न वजाये सेवितां ॥2॥ न पाहे आणिकांची आस । शूर बोलिजे तयास ॥3॥ तुका ह्मणे हें लक्षण । संत अळंकार लेणें॥4॥

tari ca hoya veḍī | nagna hoya dhaḍaphuḍī ||1|| kāya bolāceṃ gaurava | āṃta varī dona bhāva ||dhru.|| mṛgajaḷā nyāhāिḷatāṃ| tāna na vajāye sevitāṃ ||2|| na pāhe āṇikāṃcī āsa | śūra bolije tayāsa ||3|| tukā hmaṇe heṃ lakṣaṇa | saṃta aḷaṃkāra leṇeṃ||4||

आग्रहा नांवें पाप । योगीं सारावे संकल्प ॥1॥ सहजा ऐसें भांडवल । असोनि कां सारा बोल ॥ध्रु.॥ तैं न भेटे तें काय । मना अंगींचे उपाय ॥2॥ तुका ह्मणे धरीं सोय । वासनेची फोडा डोय ॥3॥

āgrahā nāṃveṃ pāpa | yogīṃ sārāve saṃkalpa ||1|| sahajā aiseṃ bhāṃḍavala | asoni kāṃ sārā bola ||dhru.|| taiṃ na bheṭe teṃ kāya | manā aṃgīṃce upāya ||2|| tukā hmaṇe dharīṃ soya | vāsanecī phoḍā ḍoya ||3||

न करीं पठन घोष अक्षरांचा । बीजमंत्र आमुचा पांडुरंग ॥1॥ सर्वकाळ नामचिंतन मानसीं । समाधान मनासी समाधि हे ॥ध्रु.॥ न करीं भ्रमण न रिघें कपाटीं । जाइऩन तेथें दाटी वैष्णवांची ॥2॥ अनु नेणें कांहीं न वजें तपासी । नाचें दिंडीपाशीं जागरणीं ॥3॥ उपवास व्रत न करीं पारणें । रामकृष्ण ह्मणें नारायण ॥4॥ आणिकांची सेवा स्तुती नेणें वाणूं । तुका ह्मणे आणु दुजें नाहीं ॥5॥

na karīṃ paṭhana ghoṣa akṣarāṃcā | bījamaṃtra āmucā pāṃḍuraṃga ||1|| sarvakāḷa nāmaciṃtana mānasīṃ | samādhāna manāsī samādhi he ||dhru.|| na karīṃ bhramaṇa na righeṃ kapāṭīṃ | jāiऩna tetheṃ dāṭī vaiṣṇavāṃcī ||2|| anu neṇeṃ kāṃhīṃ na vajeṃ tapāsī | nāceṃ diṃḍīpāśīṃ jāgaraṇīṃ ||3|| upavāsa vrata na karīṃ pāraṇeṃ | rāmakṛṣṇa hmaṇeṃ nārāyaṇa ||4|| āṇikāṃcī sevā stutī neṇeṃ vāṇūṃ | tukā hmaṇe āṇu dujeṃ nāhīṃ ||5||

बाळ काय जाणे जीवनउपाय । मायबाप वाहे सर्व चिंता ॥2॥ आइतें भोजन खेळणें अंतरीं । अंकिताचे शिरीं भार नाहीं ॥ध्रु ॥ आपुलें शरीर रिक्षतां न कळें । सांभाळूनि लळे पाळी माय ॥2॥ तुका ह्मणे माझा विठ्ठल जनिता । जेथें आमची सत्ता तयावरी ॥3॥

bāḷa kāya jāṇe jīvanaupāya | māyabāpa vāhe sarva ciṃtā ||2|| āiteṃ bhojana kheḷaṇeṃ aṃtarīṃ | aṃkitāce śirīṃ bhāra nāhīṃ ||dhru || āpuleṃ śarīra rikṣatāṃ na kaḷeṃ | sāṃbhāḷūni laḷe pāḷī māya ||2|| tukā hmaṇe mājhā viṭhṭhala janitā | jetheṃ āmacī sattā tayāvarī ||3||

काय करिती केलीं नित्य पापें । वसे नाम ज्यापें विठोबाचें ॥1॥ तृणीं हुताशन लागला ते रासी । जळतील तैसीं क्षणमात्रें ॥ध्रु.॥ विष्णुमूतिऩपाद पाहतां चरण । तेथें कर्म कोण राहूं शके ॥2॥ तुका ह्मणे नाम जाळी महादोष । जेथें होय घोष कीर्तनाचा ॥3॥

kāya karitī kelīṃ nitya pāpeṃ | vase nāma jyāpeṃ viṭhobāceṃ ||1|| tṛṇīṃ hutāśana lāgalā te rāsī | jaḷatīla taisīṃ kṣaṇamātreṃ ||dhru.|| viṣṇumūtiऩpāda pāhatāṃ caraṇa | tetheṃ karma koṇa rāhūṃ śake ||2|| tukā hmaṇe nāma jāḷī mahādoṣa | jetheṃ hoya ghoṣa kīrtanācā ||3||

वेद नेलें शंखासुरें । केलें ब्रह्म्यानें गाऱ्हाणें ॥1॥ धांव धांव झडकरी । ऐसें कृपाळुवा हरी ॥ध्रु.॥ गजेंद्र नाडियें गांजिला ॥ तेणें तुझा धांवा केला ॥ 2॥ तुका ह्मणे पद्मनाभा । जेथें पाहें तेथें उभा ॥3॥

veda neleṃ śaṃkhāsureṃ | keleṃ brahmyāneṃ gāऱhāṇeṃ ||1|| dhāṃva dhāṃva jhaḍakarī | aiseṃ kṛpāḷuvā harī ||dhru.|| gajeṃdra nāḍiyeṃ gāṃjilā || teṇeṃ tujhā dhāṃvā kelā || 2|| tukā hmaṇe padmanābhā | jetheṃ pāheṃ tetheṃ ubhā ||3||

भेटीची आवडी उताविळ मन । लागलेंसे ध्यान जीवीं जीवा ॥1॥ आतां आवडीचा पुरवावा सोहळा । येऊनी गोपाळा क्षेम देइप ॥ध्रु.॥ नेत्र उन्मिळत राहिले ताटस्त । गंगा अश्रुपात वहावली ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मी करा साचपणा । मुळींच्या वचना आपुलिया ॥3॥

bheṭīcī āvaḍī utāviḷa mana | lāgaleṃse dhyāna jīvīṃ jīvā ||1|| ātāṃ āvaḍīcā puravāvā sohaḷā | yeūnī gopāḷā kṣema deipa ||dhru.|| netra unmiḷata rāhile tāṭasta | gaṃgā aśrupāta vahāvalī ||2|| tukā hmaṇe tuhmī karā sācapaṇā | muḷīṃcyā vacanā āpuliyā ||3||

धवळलें जगदाकार । आंधार तो निरसला ॥1॥ लपों जातां नाहीं ठाव । प्रगट पा पसारा ॥ध्रु.॥ खरियाचा दिवस आला । वाढी बोला न पुरे ॥2॥ तुका ह्मणे जिवें साटीं ॥ पडिली मिठी धुरेसी ॥3॥

dhavaḷaleṃ jagadākāra | āṃdhāra to nirasalā ||1|| lapoṃ jātāṃ nāhīṃ ṭhāva | pragaṭa pā pasārā ||dhru.|| khariyācā divasa ālā | vāḍhī bolā na pure ||2|| tukā hmaṇe jiveṃ sāṭīṃ || paḍilī miṭhī dhuresī ||3||

मातेची अवस्था काय जाणे बाळ । तिसी तों सकळ चिंता त्याची ॥1॥ ऐसें परस्परें आहे चि विचारा । भोपऑयाचा तारा दगडासी ॥ध्रु.॥ भुजंग पोटाळी चंदनाचें अंग । निवे परि संग नव्हे तैसा ॥2॥ तुका ह्मणे करा परिसाचे परी । मज ठेवा सरी लोखंडाचे ॥3॥

mātecī avasthā kāya jāṇe bāḷa | tisī toṃ sakaḷa ciṃtā tyācī ||1|| aiseṃ paraspareṃ āhe ci vicārā | bhopaôyācā tārā dagaḍāsī ||dhru.|| bhujaṃga poṭāḷī caṃdanāceṃ aṃga | nive pari saṃga navhe taisā ||2|| tukā hmaṇe karā parisāce parī | maja ṭhevā sarī lokhaṃḍāce ||3||

लावूनि कोलित । माझा करितील घात ॥1॥ ऐसे बहुतांचे संधी । सांपडला खोळेमधीं ॥ध्रु.॥ पाहातील उणें । तेथें देती अनुमोदनें ॥2॥ तुका ह्मणे रिघे । पुढें नाहीं जालें धींगे ॥3॥

lāvūni kolita | mājhā karitīla ghāta ||1|| aise bahutāṃce saṃdhī | sāṃpaḍalā khoḷemadhīṃ ||dhru.|| pāhātīla uṇeṃ | tetheṃ detī anumodaneṃ ||2|| tukā hmaṇe righe | puḍheṃ nāhīṃ jāleṃ dhīṃge ||3||

ऐसी एकां अटी । रीतीं सिणती करंटीं ॥1॥ साच आपुल्या पुरतें । करून नेघेती कां हितें ॥ध्रु.॥ कां हीं वेचितील वाणी। निरर्थक चि कारणीं ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । कांहीं समर्पूनि सेवा ॥3॥

aisī ekāṃ aṭī | rītīṃ siṇatī karaṃṭīṃ ||1|| sāca āpulyā purateṃ | karūna neghetī kāṃ hiteṃ ||dhru.|| kāṃ hīṃ vecitīla vāṇī| nirarthaka ci kāraṇīṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | kāṃhīṃ samarpūni sevā ||3||

चालिले सोबती । काय मानिली नििश्चती ॥1॥ काय करिसी एकला । काळ सन्निध पातला ॥ध्रु.॥ कांहीं सावध तो बरवा । करीं आपुला काढावा ॥2॥ चालिले अगळे । हळू च कान केश डोळे ॥3॥ वोसरले दांत । दाढा गडबडल्या आंत ॥4॥ एकली तळमळ । जिव्हा भलते ठायीं लोळे ॥5॥ तुका ह्मणे यांणीं। तुझी मांडिली घालणी ॥6॥

cālile sobatī | kāya mānilī niिścatī ||1|| kāya karisī ekalā | kāḷa sannidha pātalā ||dhru.|| kāṃhīṃ sāvadha to baravā | karīṃ āpulā kāḍhāvā ||2|| cālile agaḷe | haḷū ca kāna keśa ḍoḷe ||3|| vosarale dāṃta | dāḍhā gaḍabaḍalyā āṃta ||4|| ekalī taḷamaḷa | jivhā bhalate ṭhāyīṃ loḷe ||5|| tukā hmaṇe yāṃṇīṃ| tujhī māṃḍilī ghālaṇī ||6||

नका मजपाशीं । वदो प्रपंचाचे विशीं ॥1॥ आतां नाइकावी कानीं । मज देवाविण वाणी ॥ध्रु.॥ येऊनियां रूपा । कोण पाहे पुण्यपापा ॥2॥ मागे आजिवरी । जालें माप नेलें चोरी॥3॥ सांडियेलीं पानें । पुढें पिका अवलोकन ॥4॥ पडों नेदी तुका । आड गुंपूं कांहीं चुका ॥5॥

nakā majapāśīṃ | vado prapaṃcāce viśīṃ ||1|| ātāṃ nāikāvī kānīṃ | maja devāviṇa vāṇī ||dhru.|| yeūniyāṃ rūpā | koṇa pāhe puṇyapāpā ||2|| māge ājivarī | jāleṃ māpa neleṃ corī||3|| sāṃḍiyelīṃ pāneṃ | puḍheṃ pikā avalokana ||4|| paḍoṃ nedī tukā | āḍa guṃpūṃ kāṃhīṃ cukā ||5||

जाले आतां सांटे । कासयाचे लहान मोटे ॥1॥ एक एका पडिलों हातीं । जाली तेव्हां चि नििंश्चती ॥ध्रु.॥ नाहीं फिरों येत मागें । जालें साक्षीचिया अंगें ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । आतां येथें कोठें हेवा ॥3॥

jāle ātāṃ sāṃṭe | kāsayāce lahāna moṭe ||1|| eka ekā paḍiloṃ hātīṃ | jālī tevhāṃ ci niिṃścatī ||dhru.|| nāhīṃ phiroṃ yeta māgeṃ | jāleṃ sākṣīciyā aṃgeṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | ātāṃ yetheṃ koṭheṃ hevā ||3||

करूं स्तुती तरि ते निंदा । तुह्मी जाणां हे गोविंदा॥1॥ आह्मां लडिवाळांचे बोल । करा कवतुकें नवल ॥ध्रु.॥ बोबडएा उत्तरीं । तुह्मा रंजवितों हरी ॥2॥ मागतों भातुकें । तुका ह्मणे कवतुकें ॥3॥

karūṃ stutī tari te niṃdā | tuhmī jāṇāṃ he goviṃdā||1|| āhmāṃ laḍivāḷāṃce bola | karā kavatukeṃ navala ||dhru.|| bobaḍaeा uttarīṃ | tuhmā raṃjavitoṃ harī ||2|| māgatoṃ bhātukeṃ | tukā hmaṇe kavatukeṃ ||3||

आह्मी जालों बिळवंत । होऊनियां शरणागत ॥1॥ केला घरांत रिघावा । ठायीं पडियेला ठेवा ॥ध्रु.॥ हातां चढलें धन। नेणं रचिलें कारण ॥2॥ तुका ह्मणे मिठी । पायीं देउनि केली सुटी ॥3॥

āhmī jāloṃ biḷavaṃta | hoūniyāṃ śaraṇāgata ||1|| kelā gharāṃta righāvā | ṭhāyīṃ paḍiyelā ṭhevā ||dhru.|| hātāṃ caḍhaleṃ dhana| neṇaṃ racileṃ kāraṇa ||2|| tukā hmaṇe miṭhī | pāyīṃ deuni kelī suṭī ||3||

लागपाठ केला । आतां वांटा नित्य त्याला ॥1॥ करा जोडीचा हव्यास । आलें दुरील घरास ॥ध्रु.॥ फोडिलीं भांडारें। मोहोरलीं एकसरें ॥2॥ अवघियां पुरतें । तुका ह्मणे घ्यावें हातें॥3॥

lāgapāṭha kelā | ātāṃ vāṃṭā nitya tyālā ||1|| karā joḍīcā havyāsa | āleṃ durīla gharāsa ||dhru.|| phoḍilīṃ bhāṃḍāreṃ| mohoralīṃ ekasareṃ ||2|| avaghiyāṃ purateṃ | tukā hmaṇe ghyāveṃ hāteṃ||3||

एकीं असे हेवा । एक अनावड जीवां ॥1॥ देवें केल्या भिन्न जाती । उत्तम कनिष्ठ मध्यस्ती ॥ध्रु.॥ प्रीतिसाटीं भेद। कोणी पूज्य कोणी निंद्य ॥2॥ तुका ह्मणे कळा । त्याचा जाणे हा कळवळा ॥3॥

ekīṃ ase hevā | eka anāvaḍa jīvāṃ ||1|| deveṃ kelyā bhinna jātī | uttama kaniṣṭha madhyastī ||dhru.|| prītisāṭīṃ bheda| koṇī pūjya koṇī niṃdya ||2|| tukā hmaṇe kaḷā | tyācā jāṇe hā kaḷavaḷā ||3||

स्वामीचें हें देणें । येथें पावलों दर्षणें ॥1॥ करूं आवडीनें वाद । तुमच्या सुखाचा संवाद ॥ध्रु.॥ कळावया वर्म । हा तों पायांचा चि धर्म ॥2॥ तुका ह्मणे सिद्धी । हे चि पाववावी बुद्धी ॥3॥

svāmīceṃ heṃ deṇeṃ | yetheṃ pāvaloṃ darṣaṇeṃ ||1|| karūṃ āvaḍīneṃ vāda | tumacyā sukhācā saṃvāda ||dhru.|| kaḷāvayā varma | hā toṃ pāyāṃcā ci dharma ||2|| tukā hmaṇe siddhī | he ci pāvavāvī buddhī ||3||

रुसलों संसारा । आह्मी आणीक व्यापारा ॥1॥ ह्मणऊनि केली सांडी । देउनि पडिलों मुरकंडी ॥ध्रु.॥ परते चि ना मागें । मोहो निष्ठ‍ जालों अंगें ॥2॥ सांपडला देव । तुका ह्मणे गेला भेव ॥3॥

rusaloṃ saṃsārā | āhmī āṇīka vyāpārā ||1|| hmaṇaūni kelī sāṃḍī | deuni paḍiloṃ murakaṃḍī ||dhru.|| parate ci nā māgeṃ | moho niṣṭha jāloṃ aṃgeṃ ||2|| sāṃpaḍalā deva | tukā hmaṇe gelā bheva ||3||

हें तों वाटलें आश्चर्य । तुह्मां न धरवे धीर ॥1॥ माझा फुटतसे प्राण । धांवा धांवा ह्मणऊन ॥ध्रु.॥ काय नेणों दिशा। जाल्या तुह्मांविण ओशा ॥2॥ तुका ह्मणे कां गा । नाइकिजे पांडुरंगा ॥3॥

heṃ toṃ vāṭaleṃ āścarya | tuhmāṃ na dharave dhīra ||1|| mājhā phuṭatase prāṇa | dhāṃvā dhāṃvā hmaṇaūna ||dhru.|| kāya neṇoṃ diśā| jālyā tuhmāṃviṇa ośā ||2|| tukā hmaṇe kāṃ gā | nāikije pāṃḍuraṃgā ||3||

धांवा केला धांवा । श्रम होऊं नेदी जीवा ॥1॥ वर्षे अमृताच्या धारा । घेइप वोसंगा लेंकरा ॥ध्रु.॥ उशीर तो आतां । न करावा हे चिंता ॥2॥ तुका ह्मणे त्वरें । वेग करीं विश्वंभरे ॥3॥

dhāṃvā kelā dhāṃvā | śrama hoūṃ nedī jīvā ||1|| varṣe amṛtācyā dhārā | gheipa vosaṃgā leṃkarā ||dhru.|| uśīra to ātāṃ | na karāvā he ciṃtā ||2|| tukā hmaṇe tvareṃ | vega karīṃ viśvaṃbhare ||3||

जोडिले अंजुळ । असें दानउताविळ ॥1॥ पाहा वाहा कृपादृष्टी । आणा अनुभवा गोष्टी ॥ध्रु.॥ तूं धनी मी सेवक । आइक्य तें एका एक ॥2॥ करितों विनंती । तुका सन्मुख पुढती॥3॥

joḍile aṃjuḷa | aseṃ dānautāviḷa ||1|| pāhā vāhā kṛpādṛṣṭī | āṇā anubhavā goṣṭī ||dhru.|| tūṃ dhanī mī sevaka | āikya teṃ ekā eka ||2|| karitoṃ vinaṃtī | tukā sanmukha puḍhatī||3||

काय तुज कैसें जाणवेल देवा । आणावें अनुभवा कैशा परी ॥1॥ सगुण निर्गुण थोर कीं लहान । न कळे अनुमान मज तुझा ॥ध्रु.॥ कोण तो निर्धार करूं हा विचार । भवसिंधु पार तरावया ॥2॥ तुका ह्मणे कैसे पाय आतुडती । न पडे श्रीपती वर्म ठावें ॥3॥

kāya tuja kaiseṃ jāṇavela devā | āṇāveṃ anubhavā kaiśā parī ||1|| saguṇa nirguṇa thora kīṃ lahāna | na kaḷe anumāna maja tujhā ||dhru.|| koṇa to nirdhāra karūṃ hā vicāra | bhavasiṃdhu pāra tarāvayā ||2|| tukā hmaṇe kaise pāya ātuḍatī | na paḍe śrīpatī varma ṭhāveṃ ||3||

मी तव बैसलों धरुनियां ध्यास । न करीं उदास पांडुरंगा ॥1॥ नको आतां मज दवडूं श्रीहरी । मागाया भिकारी जालों दास ॥ध्रु.॥ भुकेलों कृपेच्या वचनाकारणें । आशा नारायणें पुरवावी ॥2॥ तुका ह्मणे येऊनियां देइप भेटी । कुरवाळुनी पोटीं धरीं मज ॥3॥

mī tava baisaloṃ dharuniyāṃ dhyāsa | na karīṃ udāsa pāṃḍuraṃgā ||1|| nako ātāṃ maja davaḍūṃ śrīharī | māgāyā bhikārī jāloṃ dāsa ||dhru.|| bhukeloṃ kṛpecyā vacanākāraṇeṃ | āśā nārāyaṇeṃ puravāvī ||2|| tukā hmaṇe yeūniyāṃ deipa bheṭī | kuravāḷunī poṭīṃ dharīṃ maja ||3||

आतां तुझें नाम गात असें गीतीं । ह्मणोनी मानिती लोक मज ॥1॥ अन्नवस्त्रचिंता नाहीं या पोटाची । वारिली देहाची थोर पीडा ॥ध्रु.॥ सज्जन संबंधी तुटली उपाधी ।रोकडी या बंदीं सुटलोंसें ॥2॥ घ्यावा द्यावा कोणें करावा सायास । गेली आशापाश वारोनियां ॥3॥ तुका ह्मणे तुज कळेल तें आतां । करा जी अनंता मायबापा ॥4॥

ātāṃ tujheṃ nāma gāta aseṃ gītīṃ | hmaṇonī mānitī loka maja ||1|| annavastraciṃtā nāhīṃ yā poṭācī | vārilī dehācī thora pīḍā ||dhru.|| sajjana saṃbaṃdhī tuṭalī upādhī |rokaḍī yā baṃdīṃ suṭaloṃseṃ ||2|| ghyāvā dyāvā koṇeṃ karāvā sāyāsa | gelī āśāpāśa vāroniyāṃ ||3|| tukā hmaṇe tuja kaḷela teṃ ātāṃ | karā jī anaṃtā māyabāpā ||4||

कामक्रोध माझे लावियेले पाठीं । बहुत हिंपुटीं जालों देवा ॥1॥ आवरितां तुझे तुज नावरती । थोर वाटे चित्तीं आश्चर्य हें ॥ध्रु.॥ तुझिया विनोदें आह्मां प्राणसाटी । भयभीत पोटीं सदा दुःखी ॥2॥ तुका ह्मणे माझ्या कपाळाचा गुण । तुला हांसे कोण समर्थासी ॥3॥

kāmakrodha mājhe lāviyele pāṭhīṃ | bahuta hiṃpuṭīṃ jāloṃ devā ||1|| āvaritāṃ tujhe tuja nāvaratī | thora vāṭe cittīṃ āścarya heṃ ||dhru.|| tujhiyā vinodeṃ āhmāṃ prāṇasāṭī | bhayabhīta poṭīṃ sadā duḥkhī ||2|| tukā hmaṇe mājhyā kapāḷācā guṇa | tulā hāṃse koṇa samarthāsī ||3||

सन्मुख चि तुह्मीं सांगावी जी सेवा । ऐसे माझे देवा मनोरथ ॥1॥ निघों आह्मी कांहीं चित्तवित्त घरें । आपुल्या उदारें जीवावरी ॥ध्रु.॥ बोल परस्परें वाढवावें सुख । पाहावें श्रीमुख डोळेभरी ॥2॥ तुका ह्मणे सत्य बोलतों वचन । करुनी चरण साक्ष तुझे ॥3॥

sanmukha ci tuhmīṃ sāṃgāvī jī sevā | aise mājhe devā manoratha ||1|| nighoṃ āhmī kāṃhīṃ cittavitta ghareṃ | āpulyā udāreṃ jīvāvarī ||dhru.|| bola paraspareṃ vāḍhavāveṃ sukha | pāhāveṃ śrīmukha ḍoḷebharī ||2|| tukā hmaṇe satya bolatoṃ vacana | karunī caraṇa sākṣa tujhe ||3||

मज अनाथाकारणें । करीं येणें केशवा ॥1॥ जीव झुरे तुजसाटीं । वाट पोटीं पहातसें ॥ध्रु.॥ चित्त रंगलें चरणीं । तुजवांचूनि न राहे ॥2॥ तुका ह्मणे कृपावंत । माझी चिंता असावी॥3॥

maja anāthākāraṇeṃ | karīṃ yeṇeṃ keśavā ||1|| jīva jhure tujasāṭīṃ | vāṭa poṭīṃ pahātaseṃ ||dhru.|| citta raṃgaleṃ caraṇīṃ | tujavāṃcūni na rāhe ||2|| tukā hmaṇe kṛpāvaṃta | mājhī ciṃtā asāvī||3||

कासया वांचूनि जालों भूमी भार । तुझ्या पायीं थार नाहीं तरी ॥1॥ जातां भलें काय डोिळयांचें काम । जंव पुरुषोत्तम न देखती ॥ध्रु.॥ काय मुख पेंव श्वापदाचें धांव । नित्य तुझें नांव नुच्चारितां ॥2॥ तुका ह्मणे आतां पांडुरंगाविण । न वांचतां क्षण जीव भला ॥3॥

kāsayā vāṃcūni jāloṃ bhūmī bhāra | tujhyā pāyīṃ thāra nāhīṃ tarī ||1|| jātāṃ bhaleṃ kāya ḍoिḷayāṃceṃ kāma | jaṃva puruṣottama na dekhatī ||dhru.|| kāya mukha peṃva śvāpadāceṃ dhāṃva | nitya tujheṃ nāṃva nuccāritāṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ pāṃḍuraṃgāviṇa | na vāṃcatāṃ kṣaṇa jīva bhalā ||3||

नको मज ताठा नको अभिमान । तुजवांचूनि क्षीण होतो जीव ॥1॥ दुर्धर हे माया न होय सुटका । वैकुंठनायका सोडवीं मज ॥2॥ तुका ह्मणे तुझें जालिया दर्षण । मग निवारण होइल सर्व ॥3॥

nako maja tāṭhā nako abhimāna | tujavāṃcūni kṣīṇa hoto jīva ||1|| durdhara he māyā na hoya suṭakā | vaikuṃṭhanāyakā soḍavīṃ maja ||2|| tukā hmaṇe tujheṃ jāliyā darṣaṇa | maga nivāraṇa hoila sarva ||3||

चाल घरा उभा राहें नारायणा । ठेवूं दे चरणांवरि माथा ॥1॥ वेळोवेळां देइप क्षेमआलिंगन । वरी अवलोकन कृपादृष्टी॥ध्रु.॥ प्रक्षाळूं दे पाय बैसें माजघरीं । चित्त िस्थर करीं पांडुरंगा ॥2॥ आहे त्या संचितें करवीन भोजन । काय न जेवून करिसी आतां ॥3॥ करुणाकरें नाहीं कळों दिलें वर्म । दुरी होतां भ्रम कोण वारी ॥4॥ तुका ह्मणे आतां आवडीच्या सत्ता । बोलिलों अनंता करवीन तें ॥5॥

cāla gharā ubhā rāheṃ nārāyaṇā | ṭhevūṃ de caraṇāṃvari māthā ||1|| veḷoveḷāṃ deipa kṣemaāliṃgana | varī avalokana kṛpādṛṣṭī||dhru.|| prakṣāḷūṃ de pāya baiseṃ mājagharīṃ | citta िsthara karīṃ pāṃḍuraṃgā ||2|| āhe tyā saṃciteṃ karavīna bhojana | kāya na jevūna karisī ātāṃ ||3|| karuṇākareṃ nāhīṃ kaḷoṃ dileṃ varma | durī hotāṃ bhrama koṇa vārī ||4|| tukā hmaṇe ātāṃ āvaḍīcyā sattā | boliloṃ anaṃtā karavīna teṃ ||5||

देवाची ते खूण आला ज्याच्या घरा । त्याच्या पडे चिरा मनुष्यपणा ॥1॥ देवाची ते खूण करावें वाटोंळें । आपणा वेगळें कोणी नाहीं ॥ध्रु.॥ देवाची ते खूण गुंतों नेदी आशा । ममतेच्या पाशा शिवों नेदी ॥2॥ देवाची ते खूण गुंतों नेदी वाचा। लागों असत्याचा मळ नेदी ॥3॥ देवाची ते खूण तोडी मायाजाळ। आणि हें सकळ जग हरी ॥4॥ पहा देवें तेंचि बळकाविलें स्थळ। तुक्यापें सकळ चिन्हें होतीं ॥5॥

devācī te khūṇa ālā jyācyā gharā | tyācyā paḍe cirā manuṣyapaṇā ||1|| devācī te khūṇa karāveṃ vāṭoṃḷeṃ | āpaṇā vegaḷeṃ koṇī nāhīṃ ||dhru.|| devācī te khūṇa guṃtoṃ nedī āśā | mamatecyā pāśā śivoṃ nedī ||2|| devācī te khūṇa guṃtoṃ nedī vācā| lāgoṃ asatyācā maḷa nedī ||3|| devācī te khūṇa toḍī māyājāḷa| āṇi heṃ sakaḷa jaga harī ||4|| pahā deveṃ teṃci baḷakāvileṃ sthaḷa| tukyāpeṃ sakaḷa cinheṃ hotīṃ ||5||

अनंताचे मुखीं होसील गाइला । अमुप विठ्ठला दास तुह्मां ॥1॥ माझें कोठें आलें होइऩल विचारा । तरीं च अव्हेरा योग्य जालों ॥ध्रु.॥ सर्वकाळ तुह्मी असा जी संपन्न । चतुरा नारायण शिरोमणि ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसे कलियुगींचे जीव । तरी नये कीव बहुपापी ॥3॥

anaṃtāce mukhīṃ hosīla gāilā | amupa viṭhṭhalā dāsa tuhmāṃ ||1|| mājheṃ koṭheṃ āleṃ hoiऩla vicārā | tarīṃ ca avherā yogya jāloṃ ||dhru.|| sarvakāḷa tuhmī asā jī saṃpanna | caturā nārāyaṇa śiromaṇi ||2|| tukā hmaṇe aise kaliyugīṃce jīva | tarī naye kīva bahupāpī ||3||

न करावी चिंता । भय धरावें सर्वथा ॥1॥ दासां साहे नारायण । होय रिक्षता आपण ॥ध्रु.॥ न लगे परिहार । कांहीं योजावें उत्तर ॥2॥ न धरावी शंका । नये बोलों ह्मणे तुका ॥3॥

na karāvī ciṃtā | bhaya dharāveṃ sarvathā ||1|| dāsāṃ sāhe nārāyaṇa | hoya rikṣatā āpaṇa ||dhru.|| na lage parihāra | kāṃhīṃ yojāveṃ uttara ||2|| na dharāvī śaṃkā | naye boloṃ hmaṇe tukā ||3||

भांडवल माझें लटिक्याचे गांठी । उदीम तो तुटी यावी हा चि ॥1॥ कैसी तुझी वाट पाहों कोणा तोंडें । भोंवतीं किं रे भांडे गर्भवास ॥ध्रु.॥ चहूं खाणीचिया रंगलोंसें संगें । सुष्ट दुष्ट अंगें धरूनियां ॥2॥ बहुतांचे बहु पालटलों सळे । बहु आला काळें रंग अंगा ॥3॥ उकलूनि नये दावितां अंतर । घडिचा पदर सारूनियां ॥4॥ तुका ह्मणे करीं गोंवळें यासाटीं । आपल्या पालटीं संगें देवा ॥5॥

bhāṃḍavala mājheṃ laṭikyāce gāṃṭhī | udīma to tuṭī yāvī hā ci ||1|| kaisī tujhī vāṭa pāhoṃ koṇā toṃḍeṃ | bhoṃvatīṃ kiṃ re bhāṃḍe garbhavāsa ||dhru.|| cahūṃ khāṇīciyā raṃgaloṃseṃ saṃgeṃ | suṣṭa duṣṭa aṃgeṃ dharūniyāṃ ||2|| bahutāṃce bahu pālaṭaloṃ saḷe | bahu ālā kāḷeṃ raṃga aṃgā ||3|| ukalūni naye dāvitāṃ aṃtara | ghaḍicā padara sārūniyāṃ ||4|| tukā hmaṇe karīṃ goṃvaḷeṃ yāsāṭīṃ | āpalyā pālaṭīṃ saṃgeṃ devā ||5||

संतसंगतीं न करावा वास । एखादे गुणदोष अंगा येती ॥1॥ मग तया दोषा नाहीं परिहार । होय अपहार सुकृताचा॥2॥ तुका ह्मणे नमस्कारावे दुरून । अंतरीं धरून राहें रूप ॥3॥

saṃtasaṃgatīṃ na karāvā vāsa | ekhāde guṇadoṣa aṃgā yetī ||1|| maga tayā doṣā nāhīṃ parihāra | hoya apahāra sukṛtācā||2|| tukā hmaṇe namaskārāve durūna | aṃtarīṃ dharūna rāheṃ rūpa ||3||

जें ज्याचें जेवण । तें चि याचकासी दान ॥1॥ आतां जाऊं चोजवीत । जेथें वसतील संत ॥ध्रु.॥ होतीं धालीं पोटें। मागें उरलीं उिच्छष्टें ॥2॥ तुका ह्मणे धांव । पुढें खुंटइऩल हांव ॥3॥

jeṃ jyāceṃ jevaṇa | teṃ ci yācakāsī dāna ||1|| ātāṃ jāūṃ cojavīta | jetheṃ vasatīla saṃta ||dhru.|| hotīṃ dhālīṃ poṭeṃ| māgeṃ uralīṃ uिcchaṣṭeṃ ||2|| tukā hmaṇe dhāṃva | puḍheṃ khuṃṭaiऩla hāṃva ||3||

धरावा तो बरा । ठाव वसतीचा थारा ॥1॥ निजविल्या जागविती । निज पुरवूनि देती ॥ध्रु.॥ एक वेवसाव । त्यांचा संग त्यांचा जीव ॥2॥ हितें केलें हित । ग्वाही एक एकां चित्त ॥3॥ विषमाचें कांहीं । आड तया एक नाहीं ॥4॥ तुका ह्मणे बरीं । घरा येतील त्यापरी ॥5॥

dharāvā to barā | ṭhāva vasatīcā thārā ||1|| nijavilyā jāgavitī | nija puravūni detī ||dhru.|| eka vevasāva | tyāṃcā saṃga tyāṃcā jīva ||2|| hiteṃ keleṃ hita | gvāhī eka ekāṃ citta ||3|| viṣamāceṃ kāṃhīṃ | āḍa tayā eka nāhīṃ ||4|| tukā hmaṇe barīṃ | gharā yetīla tyāparī ||5||

धोंडएासवें आदिळतां फुटे डोकें । तों तों त्याच्या सुखें घामेजेना ॥1॥ इंगळासी सन्निधान अतित्याइऩ । क्षेम देतां काइऩ सुख वाटे ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मांसवें जो रुसला । तयाचा अबोला आकाशासीं ॥3॥

dhoṃḍaeाsaveṃ ādiḷatāṃ phuṭe ḍokeṃ | toṃ toṃ tyācyā sukheṃ ghāmejenā ||1|| iṃgaḷāsī sannidhāna atityāiऩ | kṣema detāṃ kāiऩ sukha vāṭe ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃsaveṃ jo rusalā | tayācā abolā ākāśāsīṃ ||3||

सरे आह्मांपाशीं एक शुद्धभाव । नाहीं तरी वाव उपचार ॥1॥ कोण मानी वरी रसाळ बोलणें । नाहीं जाली मनें ओळखी तों ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां जाणीवेचें दुःख । न पाहों त्या मुख दुर्जनाचें ॥3॥

sare āhmāṃpāśīṃ eka śuddhabhāva | nāhīṃ tarī vāva upacāra ||1|| koṇa mānī varī rasāḷa bolaṇeṃ | nāhīṃ jālī maneṃ oḷakhī toṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ jāṇīveceṃ duḥkha | na pāhoṃ tyā mukha durjanāceṃ ||3||

आतां तळमळ । केली पाहिजे सीतळ ॥1॥ करील तें पाहें देव । पायीं ठेवुनियां भाव ॥ध्रु.॥ तो चि अन्नदाता । नाहीं आणिकांची सत्ता ॥2॥ तुका ह्मणे दासा । नुपेक्षील हा भरवसा॥3॥

ātāṃ taḷamaḷa | kelī pāhije sītaḷa ||1|| karīla teṃ pāheṃ deva | pāyīṃ ṭhevuniyāṃ bhāva ||dhru.|| to ci annadātā | nāhīṃ āṇikāṃcī sattā ||2|| tukā hmaṇe dāsā | nupekṣīla hā bharavasā||3||

लांब धांवे पाय चोरी । भरोवरी जनाच्या ॥1॥ आतां कैसें होय याचें । सिजतां काचें राहिलें ॥ध्रु.॥ खाय ओकी वेळोवेळां । कैसी कळा राहेल ॥2॥ तुका ह्मणे भावहीण । त्याचा सीण पाचावा ॥3॥

lāṃba dhāṃve pāya corī | bharovarī janācyā ||1|| ātāṃ kaiseṃ hoya yāceṃ | sijatāṃ kāceṃ rāhileṃ ||dhru.|| khāya okī veḷoveḷāṃ | kaisī kaḷā rāhela ||2|| tukā hmaṇe bhāvahīṇa | tyācā sīṇa pācāvā ||3||

माझ्या इंिद्रयांसीं लागलें भांडण । ह्मणतील कान रसना धाली ॥1॥ करिती तळमळ हस्त पाद भाळ । नेत्रांसी दुकाळ पडिला थोर ॥ध्रु.॥ गुण गाय मुख आइकती कान । आमचें कारण तैसें नव्हे ॥2॥ दरुषणें फिटे सकळांचा पांग । जेथें ज्याचा भाग घेइल तें ॥3॥ तुका ह्मणे ऐसें करीं नारायणा । माझी ही वासना ऐसी आहे ॥4॥

mājhyā iṃिdrayāṃsīṃ lāgaleṃ bhāṃḍaṇa | hmaṇatīla kāna rasanā dhālī ||1|| karitī taḷamaḷa hasta pāda bhāḷa | netrāṃsī dukāḷa paḍilā thora ||dhru.|| guṇa gāya mukha āikatī kāna | āmaceṃ kāraṇa taiseṃ navhe ||2|| daruṣaṇeṃ phiṭe sakaḷāṃcā pāṃga | jetheṃ jyācā bhāga gheila teṃ ||3|| tukā hmaṇe aiseṃ karīṃ nārāyaṇā | mājhī hī vāsanā aisī āhe ||4||

जन्मा येऊनि तया लाभ जाला । बिडवइऩ भेटला पांडुरंगा ॥1॥ संसारदुःखें नासिलीं तेणें । उत्तम हें केणें नामघोष॥ध्रु.॥ धन्य ते संत सिद्ध महानुभाव । पंढरीचा ठाव टाकियेला ॥2॥ प्रेमदाते ते च पतितपावन । धन्य दरुषण होय त्याला ॥3॥ पावटणिया पंथें जालिया सिद्धी । वोगळे समाधि सायुज्यता ॥4॥ प्रेम अराणूक नाहीं भय धाक । मज तेणें सुखें कांहीं चिंता ॥5॥ तें दुर्लभ संसारासी । जडजीवउद्धारलोकासी ॥6॥ तुका ह्मणे त्यासी । धन्य भाग्य दरूषणें ॥7॥

janmā yeūni tayā lābha jālā | biḍavaiऩ bheṭalā pāṃḍuraṃgā ||1|| saṃsāraduḥkheṃ nāsilīṃ teṇeṃ | uttama heṃ keṇeṃ nāmaghoṣa||dhru.|| dhanya te saṃta siddha mahānubhāva | paṃḍharīcā ṭhāva ṭākiyelā ||2|| premadāte te ca patitapāvana | dhanya daruṣaṇa hoya tyālā ||3|| pāvaṭaṇiyā paṃtheṃ jāliyā siddhī | vogaḷe samādhi sāyujyatā ||4|| prema arāṇūka nāhīṃ bhaya dhāka | maja teṇeṃ sukheṃ kāṃhīṃ ciṃtā ||5|| teṃ durlabha saṃsārāsī | jaḍajīvauddhāralokāsī ||6|| tukā hmaṇe tyāsī | dhanya bhāgya darūṣaṇeṃ ||7||

काय दिवस गेले अवघे चि वऱ्हाडें । तें आलें सांकडें कथेमाजी ॥1॥ क्षण एके ठायीं मन िस्थर नाहीं । अराणूक कइं होइऩल पुढें ॥ध्रु.॥ कथेचे विरसें दोषा मूळ होय । तरण उपाय कैचा माती ॥2॥ काय तें सांचवुनि उरलें हें मागें । घटिका एक संगें काय गेलें ॥3॥ ते चि वाणी येथें करा उजळणी । काढावी मथूनि शब्दरत्नें॥4॥ तुका ह्मणे हें चि बोलावया चाड । उभयतां नाड हित असे ॥5॥

kāya divasa gele avaghe ci vaऱhāḍeṃ | teṃ āleṃ sāṃkaḍeṃ kathemājī ||1|| kṣaṇa eke ṭhāyīṃ mana िsthara nāhīṃ | arāṇūka kaiṃ hoiऩla puḍheṃ ||dhru.|| kathece viraseṃ doṣā mūḷa hoya | taraṇa upāya kaicā mātī ||2|| kāya teṃ sāṃcavuni uraleṃ heṃ māgeṃ | ghaṭikā eka saṃgeṃ kāya geleṃ ||3|| te ci vāṇī yetheṃ karā ujaḷaṇī | kāḍhāvī mathūni śabdaratneṃ||4|| tukā hmaṇe heṃ ci bolāvayā cāḍa | ubhayatāṃ nāḍa hita ase ||5||

शुद्धाशुद्ध निवडे कैसें । चर्म मास भिन्न नाहीं ॥1॥ कांहीं अधिक नाहीं उणें । कवण्या गुणें देवासी ॥ध्रु.॥ उदक भिन्न असे काइऩ । वाहाळ बावी सरिता नइऩ ॥2॥ सूर्य तेजें निवडी काय। रश्मी रसा सकळा खाय ॥3॥ वर्णां भिन्न दुधा नाहीं । सकळा गाइप सारखें ॥4॥ करितां भिन्न नाहीं माती । मडक्या गति भिन्न नांवें॥5॥ वर्त्ते एकविध अिग्न । नाहीं मनीं शुद्धाशुद्ध ॥6॥ तुका ह्मणे पात्र चाड । किंवा विसें अमृत गोड ॥7॥

śuddhāśuddha nivaḍe kaiseṃ | carma māsa bhinna nāhīṃ ||1|| kāṃhīṃ adhika nāhīṃ uṇeṃ | kavaṇyā guṇeṃ devāsī ||dhru.|| udaka bhinna ase kāiऩ | vāhāḷa bāvī saritā naiऩ ||2|| sūrya tejeṃ nivaḍī kāya| raśmī rasā sakaḷā khāya ||3|| varṇāṃ bhinna dudhā nāhīṃ | sakaḷā gāipa sārakheṃ ||4|| karitāṃ bhinna nāhīṃ mātī | maḍakyā gati bhinna nāṃveṃ||5|| vartte ekavidha aिgna | nāhīṃ manīṃ śuddhāśuddha ||6|| tukā hmaṇe pātra cāḍa | kiṃvā viseṃ amṛta goḍa ||7||

न धरी प्रतिष्ठा कोणाची यम । ह्मणतां कां रे राम लाजा झणी ॥1॥ सांपडे हातींचें सोडवील काळा । तो कां वेळोवेळां नये वाचे ॥ध्रु.॥ कोण लोक जो हा सुटला तो एक । गेले कुंभपाक रवरवांत ॥2॥ तुका ह्मणे हित तों ह्मणा विठ्ठल । न ह्मणे तो भोगील कळेल तें ॥3॥

na dharī pratiṣṭhā koṇācī yama | hmaṇatāṃ kāṃ re rāma lājā jhaṇī ||1|| sāṃpaḍe hātīṃceṃ soḍavīla kāḷā | to kāṃ veḷoveḷāṃ naye vāce ||dhru.|| koṇa loka jo hā suṭalā to eka | gele kuṃbhapāka ravaravāṃta ||2|| tukā hmaṇe hita toṃ hmaṇā viṭhṭhala | na hmaṇe to bhogīla kaḷela teṃ ||3||

ह्मणवितां हरी न ह्मणे तयाला । दरवडा पडिला देहामाजी ॥1॥ आयुष्यधन त्याचें नेले यमदूतीं । भुलविला नििंश्चतीं कामरंगें ॥ध्रु.॥ नावडे ती कथा देउळासी जातां । िप्रयधनसुता लक्ष तेथें ॥2॥ कोण नेतो तयां घटिका दिवसा एका । कां रे ह्मणे तुका नागवसी ॥3॥

hmaṇavitāṃ harī na hmaṇe tayālā | daravaḍā paḍilā dehāmājī ||1|| āyuṣyadhana tyāceṃ nele yamadūtīṃ | bhulavilā niिṃścatīṃ kāmaraṃgeṃ ||dhru.|| nāvaḍe tī kathā deuḷāsī jātāṃ | िprayadhanasutā lakṣa tetheṃ ||2|| koṇa neto tayāṃ ghaṭikā divasā ekā | kāṃ re hmaṇe tukā nāgavasī ||3||

कथे बैसोनि सादरें । सुखचर्चा परस्परें । नवल काय तो उद्धरे । आणीक तरे सुगंधें ॥1॥ पुण्य घेइप रे फुकाचें । पाप दुष्टवासनेचें । पेरिल्या बीजाचें । फळ घेइप शेवटीं ॥ध्रु.॥ कथा विरस पाडी आळसें । छळणा करूनि मोडी रस । बुडवी आपणासरिसें। विटाळसें नावेसी ॥2॥ सज्जन चंदनाचिये परी । दुर्जन देशत्यागें दुरी । राहो ह्मणे हरि । विनंती करी तुका हे ॥3॥

kathe baisoni sādareṃ | sukhacarcā paraspareṃ | navala kāya to uddhare | āṇīka tare sugaṃdheṃ ||1|| puṇya gheipa re phukāceṃ | pāpa duṣṭavāsaneceṃ | perilyā bījāceṃ | phaḷa gheipa śevaṭīṃ ||dhru.|| kathā virasa pāḍī āḷaseṃ | chaḷaṇā karūni moḍī rasa | buḍavī āpaṇāsariseṃ| viṭāḷaseṃ nāvesī ||2|| sajjana caṃdanāciye parī | durjana deśatyāgeṃ durī | rāho hmaṇe hari | vinaṃtī karī tukā he ||3||

कळों आलें तुझें जिणें । देवा तूं माझें पोसनें ॥1॥ वाट पाहासी आठवाची । सत्ता सतंत कइपची ॥ध्रु.॥ बोलावितां यावें रूपा । सदा निर्गुणीं चि लपा ॥2॥ तुका ह्मणे तूं परदेशी । येथें आह्मां अंगेजिसी ॥3॥

kaḷoṃ āleṃ tujheṃ jiṇeṃ | devā tūṃ mājheṃ posaneṃ ||1|| vāṭa pāhāsī āṭhavācī | sattā sataṃta kaipacī ||dhru.|| bolāvitāṃ yāveṃ rūpā | sadā nirguṇīṃ ci lapā ||2|| tukā hmaṇe tūṃ paradeśī | yetheṃ āhmāṃ aṃgejisī ||3||

आतां येथें लाजे नाहीं तुझें काम । जाय मज राम आठवूं दे ॥1॥ तुझे भिडे माझे बहु जाले घात । केलों या अंकित दुर्जनाचा ॥ध्रु.॥ माझें केलें मज पारिखें माहेर । नटोनी साचार चाळविलें ॥2॥ सुखासाटीं एक वाहियेलें खांदीं । तेणें बहु मांदी मेळविली ॥3॥ केला चौघाचार नेलों पांचांमधीं । नाहीं दिली शुद्धी धरूं आशा ॥4॥ तुका ह्मणे आतां घेइऩन कांटीवरी । धनी म्यां कैवारी केला देव ॥5॥

ātāṃ yetheṃ lāje nāhīṃ tujheṃ kāma | jāya maja rāma āṭhavūṃ de ||1|| tujhe bhiḍe mājhe bahu jāle ghāta | keloṃ yā aṃkita durjanācā ||dhru.|| mājheṃ keleṃ maja pārikheṃ māhera | naṭonī sācāra cāḷavileṃ ||2|| sukhāsāṭīṃ eka vāhiyeleṃ khāṃdīṃ | teṇeṃ bahu māṃdī meḷavilī ||3|| kelā caughācāra neloṃ pāṃcāṃmadhīṃ | nāhīṃ dilī śuddhī dharūṃ āśā ||4|| tukā hmaṇe ātāṃ gheiऩna kāṃṭīvarī | dhanī myāṃ kaivārī kelā deva ||5||

आजिवरि होतों तुझे सत्ते खालीं । तोंवरी तों केली विटंबणा ॥1॥ आतां तुज राहों नेदीं या देशांत । ऐसा म्यां समर्थ केला धणी ॥ध्रु.॥ सापें रिग केला कोठें बाळपणीं । होतीसी पापिणी काय जाणों ॥2॥ तुका ह्मणे म्यां हा बुडविला वेव्हार । तुझे चि ढोपर सोलावया ॥3॥

ājivari hotoṃ tujhe satte khālīṃ | toṃvarī toṃ kelī viṭaṃbaṇā ||1|| ātāṃ tuja rāhoṃ nedīṃ yā deśāṃta | aisā myāṃ samartha kelā dhaṇī ||dhru.|| sāpeṃ riga kelā koṭheṃ bāḷapaṇīṃ | hotīsī pāpiṇī kāya jāṇoṃ ||2|| tukā hmaṇe myāṃ hā buḍavilā vevhāra | tujhe ci ḍhopara solāvayā ||3||

देवाच्या निरोपें पिटितों डांगोरा । लाजे नका थारा देऊं कोणी ॥1॥ मोडिलें या रांडे सुपंथ मारग । चालविलें जग यमपंथें ॥ध्रु.॥ परिचारीं केली आपुली च रूढी । पोटींची ते कुडी ठावी नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे आणा राउळा धरून । फजित करून सोडूं मग ॥3॥

devācyā niropeṃ piṭitoṃ ḍāṃgorā | lāje nakā thārā deūṃ koṇī ||1|| moḍileṃ yā rāṃḍe supaṃtha māraga | cālavileṃ jaga yamapaṃtheṃ ||dhru.|| paricārīṃ kelī āpulī ca rūḍhī | poṭīṃcī te kuḍī ṭhāvī nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe āṇā rāuḷā dharūna | phajita karūna soḍūṃ maga ||3||

कां रे तुह्मी निर्मळ हरिगुण गा ना । नाचत आनंदरूप वैकुंठासी जा ना ॥1॥ काय गणिकेच्या याती अधिकार मोटा । दोषी अजामेळ ऐसीं नेलीं वैकुंठा ॥ध्रु.॥ ऐसे नेणों मागें किती अनंत अपार । पंच महादोषी पातकां नाहीं पार ॥2॥ पुत्राचिया लोभें नष्ट म्हणे नारायण । कोण कर्तव्य तुका ह्मणे त्याचें पुण्य॥3॥

kāṃ re tuhmī nirmaḷa hariguṇa gā nā | nācata ānaṃdarūpa vaikuṃṭhāsī jā nā ||1|| kāya gaṇikecyā yātī adhikāra moṭā | doṣī ajāmeḷa aisīṃ nelīṃ vaikuṃṭhā ||dhru.|| aise neṇoṃ māgeṃ kitī anaṃta apāra | paṃca mahādoṣī pātakāṃ nāhīṃ pāra ||2|| putrāciyā lobheṃ naṣṭa mhaṇe nārāyaṇa | koṇa kartavya tukā hmaṇe tyāceṃ puṇya||3||

बैसोनियां खाऊं जोडी । ओढाओढी चुकवूनि ॥1॥ ऐसें केलें नारायणें । बरवें जिणें सुखाचें ॥ध्रु.॥ घरीच्या घरीं भांडवल । न लगे बोल वेचावे ॥2॥ तुका ह्मणे आटाआटी । चुकली दाटी सकळ ॥3॥

baisoniyāṃ khāūṃ joḍī | oḍhāoḍhī cukavūni ||1|| aiseṃ keleṃ nārāyaṇeṃ | baraveṃ jiṇeṃ sukhāceṃ ||dhru.|| gharīcyā gharīṃ bhāṃḍavala | na lage bola vecāve ||2|| tukā hmaṇe āṭāāṭī | cukalī dāṭī sakaḷa ||3||

नाहीं भ्यालों तरी पावलों या ठाया । तुह्मां आळवाया जविळकें ॥1॥ सत्ताबळें आतां मागेन भोजन । केलें तें चिंतन आजिवरी ॥ध्रु.॥ नवनीतासाटीं खादला हा जीव । थोडएासाटीं कीव कोण करी ॥2॥ तुका ह्मणे ताक न लगे हें घाटे । पांडुरंगा खोटें चाळवण ॥3॥

nāhīṃ bhyāloṃ tarī pāvaloṃ yā ṭhāyā | tuhmāṃ āḷavāyā javiḷakeṃ ||1|| sattābaḷeṃ ātāṃ māgena bhojana | keleṃ teṃ ciṃtana ājivarī ||dhru.|| navanītāsāṭīṃ khādalā hā jīva | thoḍaeाsāṭīṃ kīva koṇa karī ||2|| tukā hmaṇe tāka na lage heṃ ghāṭe | pāṃḍuraṃgā khoṭeṃ cāḷavaṇa ||3||

सारीन तें आतां एकाचि भोजनें । वारीन मागणें वेळोवेळां ॥1॥ सेवटींच्या घासें गोड करीं माते । अगे कृपावंते पांडुरंगे ॥ध्रु.॥ वंचूं नये आतां कांहीं च प्रकार । धाकल्याचें थोर जाल्यावरी ॥2॥ तुका ह्मणे आतां बहु चाळवावें । कांहीं नेदीं ठावें उरों मागें ॥3॥

sārīna teṃ ātāṃ ekāci bhojaneṃ | vārīna māgaṇeṃ veḷoveḷāṃ ||1|| sevaṭīṃcyā ghāseṃ goḍa karīṃ māte | age kṛpāvaṃte pāṃḍuraṃge ||dhru.|| vaṃcūṃ naye ātāṃ kāṃhīṃ ca prakāra | dhākalyāceṃ thora jālyāvarī ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ bahu cāḷavāveṃ | kāṃhīṃ nedīṃ ṭhāveṃ uroṃ māgeṃ ||3||

पोट धालें मग न लगे परती । जालिया नििंश्चती खेळ गोड ॥1॥ आपुलिया हातें देइऩ वो कवळ । विठ्ठल शीतळ जीवन वरी ॥ध्रु.॥ घराचा विसर होइऩल आनंद । नाचेन मी छंदें प्रेमाचिया ॥2॥ तुका ह्मणे तों च वरी करकर । मग हें उत्तर खंडइऩल ॥3॥

poṭa dhāleṃ maga na lage paratī | jāliyā niिṃścatī kheḷa goḍa ||1|| āpuliyā hāteṃ deiऩ vo kavaḷa | viṭhṭhala śītaḷa jīvana varī ||dhru.|| gharācā visara hoiऩla ānaṃda | nācena mī chaṃdeṃ premāciyā ||2|| tukā hmaṇe toṃ ca varī karakara | maga heṃ uttara khaṃḍaiऩla ||3||

बोलविसी तरी । तुझ्या येइऩन उत्तरीं ॥1॥ कांहीं कोड कवतिकें । हातीं द्यावया भातुकें ॥ध्रु.॥ बोलविसी तैसें । करीन सेवन सरिसें ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । माझें चळण तुज सवा॥3॥

bolavisī tarī | tujhyā yeiऩna uttarīṃ ||1|| kāṃhīṃ koḍa kavatikeṃ | hātīṃ dyāvayā bhātukeṃ ||dhru.|| bolavisī taiseṃ | karīna sevana sariseṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | mājheṃ caḷaṇa tuja savā||3||

दिला जीवभाव । तेव्हां सांडिला म्यां ठाव ॥1॥ आतां वर्ते तुझी सत्ता । येथें सकळ अनंता ॥ध्रु.॥ माझीया मरणें । तुह्मी बैसविलें ठाणें ॥2॥ तुका ह्मणे काइप । मी हें माझें येथें नाहीं॥3॥

dilā jīvabhāva | tevhāṃ sāṃḍilā myāṃ ṭhāva ||1|| ātāṃ varte tujhī sattā | yetheṃ sakaḷa anaṃtā ||dhru.|| mājhīyā maraṇeṃ | tuhmī baisavileṃ ṭhāṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe kāipa | mī heṃ mājheṃ yetheṃ nāhīṃ||3||

एकाचिये वेठी । सांपडलों फुकासाटीं ॥1॥ घेतों काम सत्ताबळें । माझें करूनि भेंडोळें ॥ध्रु.॥ धांवे मागें मागें । जाय तिकडे चि लागे ॥2॥ तुका ह्मणे नेलें । माझें सर्वस्वें विठ्ठलें ॥3॥

ekāciye veṭhī | sāṃpaḍaloṃ phukāsāṭīṃ ||1|| ghetoṃ kāma sattābaḷeṃ | mājheṃ karūni bheṃḍoḷeṃ ||dhru.|| dhāṃve māgeṃ māgeṃ | jāya tikaḍe ci lāge ||2|| tukā hmaṇe neleṃ | mājheṃ sarvasveṃ viṭhṭhaleṃ ||3||

बराडियाची आवडी पुरे । जया झुरे साटीं तें ॥1॥ तैसें जालें माझ्या मना । नुठी चरणावरूनि ॥ध्रु.॥ मागलिया पेणें पावे । विसांवे तें ठाकणीं ॥2॥ तुका ह्मणे छाया भेटे । बरें वाटे तापे त्या ॥3॥

barāḍiyācī āvaḍī pure | jayā jhure sāṭīṃ teṃ ||1|| taiseṃ jāleṃ mājhyā manā | nuṭhī caraṇāvarūni ||dhru.|| māgaliyā peṇeṃ pāve | visāṃve teṃ ṭhākaṇīṃ ||2|| tukā hmaṇe chāyā bheṭe | bareṃ vāṭe tāpe tyā ||3||

आतां द्यावें अभयदान । जीवन ये कृपेचें ॥1॥ उभारोनी बाहो देवा । हात ठेवा मस्तकीं ॥ध्रु.॥ नाभी नाभी या उत्तरें । करुणाकरें सांतवीजे ॥2॥ तुका ह्मणे केली आस । तो हा दिस फळाचा ॥3॥

ātāṃ dyāveṃ abhayadāna | jīvana ye kṛpeceṃ ||1|| ubhāronī bāho devā | hāta ṭhevā mastakīṃ ||dhru.|| nābhī nābhī yā uttareṃ | karuṇākareṃ sāṃtavīje ||2|| tukā hmaṇe kelī āsa | to hā disa phaḷācā ||3||

बहुजन्में सोस केला । त्याचा जाला परिणाम ॥1॥ विठ्ठलसें नाम कंठीं । आवडी पोटीं संचितें ॥ध्रु.॥ येथुन तेथवरी आतां । न लगे चिंता करावी ॥2॥ तुका ह्मणे धालें मन । हें चि दान शकुनाचें ॥3॥

bahujanmeṃ sosa kelā | tyācā jālā pariṇāma ||1|| viṭhṭhalaseṃ nāma kaṃṭhīṃ | āvaḍī poṭīṃ saṃciteṃ ||dhru.|| yethuna tethavarī ātāṃ | na lage ciṃtā karāvī ||2|| tukā hmaṇe dhāleṃ mana | heṃ ci dāna śakunāceṃ ||3||

उसंतिल्या कर्मवाटा । बहु मोटा आघात ॥1॥ शीघ्र यावें शीघ्र यावें । हातीं न्यावें धरूनि ॥ध्रु.॥ भागलों या खटपटे । घटपटें करितां ॥2॥ तुका ह्मणे कृपावंता । माझी चिंता खंडावी॥3॥

usaṃtilyā karmavāṭā | bahu moṭā āghāta ||1|| śīghra yāveṃ śīghra yāveṃ | hātīṃ nyāveṃ dharūni ||dhru.|| bhāgaloṃ yā khaṭapaṭe | ghaṭapaṭeṃ karitāṃ ||2|| tukā hmaṇe kṛpāvaṃtā | mājhī ciṃtā khaṃḍāvī||3||

तुह्मांसी हें अवघें ठावें । किती द्यावें स्मरण ॥1॥ कां बा तुह्मी ऐसें नेणें । निष्ठ‍पणें टािळत असां ॥ध्रु.॥ आळवितां मायबापा । नये कृपा अझूनि ॥2॥ तुका ह्मणे जगदीशा । काय असां निजेले ॥3॥

tuhmāṃsī heṃ avagheṃ ṭhāveṃ | kitī dyāveṃ smaraṇa ||1|| kāṃ bā tuhmī aiseṃ neṇeṃ | niṣṭhapaṇeṃ ṭāिḷata asāṃ ||dhru.|| āḷavitāṃ māyabāpā | naye kṛpā ajhūni ||2|| tukā hmaṇe jagadīśā | kāya asāṃ nijele ||3||

नेलें सळेंबळें । चित्तावित्ताचें गांठोळें ॥1॥ साहए जालीं घरिच्या घरीं । होतां ठायीं च कुठोरी ॥ध्रु.॥ मी पातलों या भावा । कपट तें नेणें देवा ॥2॥ तुका ह्मणे उघडें केलें । माझें माझ्या हातें नेलें ॥3॥

neleṃ saḷeṃbaḷeṃ | cittāvittāceṃ gāṃṭhoḷeṃ ||1|| sāhae jālīṃ gharicyā gharīṃ | hotāṃ ṭhāyīṃ ca kuṭhorī ||dhru.|| mī pātaloṃ yā bhāvā | kapaṭa teṃ neṇeṃ devā ||2|| tukā hmaṇe ughaḍeṃ keleṃ | mājheṃ mājhyā hāteṃ neleṃ ||3||

जाला हा डांगोरा । मुखीं लहानाचे थोरा ॥1॥ नागविलों जनाचारीं । कोणी बैसों नेदी दारी ॥ध्रु.॥ संचिताचा ठेवा। आतां आला तैसा घ्यावा ॥2॥ तुका ह्मणे देवें । ह्मणों केलें हें बरवें ॥3॥

jālā hā ḍāṃgorā | mukhīṃ lahānāce thorā ||1|| nāgaviloṃ janācārīṃ | koṇī baisoṃ nedī dārī ||dhru.|| saṃcitācā ṭhevā| ātāṃ ālā taisā ghyāvā ||2|| tukā hmaṇe deveṃ | hmaṇoṃ keleṃ heṃ baraveṃ ||3||

किती चौघाचारें । येथें गोविलीं वेव्हारें ॥1॥ असे बांधविले गळे । होऊं न सकती निराळे ॥ध्रु.॥ आपलें आपण । केलें कां नाहीं जतन ॥2॥ तुका ह्मणे खंडदंडें । येरझारीं लपती लंडें ॥3॥

kitī caughācāreṃ | yetheṃ govilīṃ vevhāreṃ ||1|| ase bāṃdhavile gaḷe | hoūṃ na sakatī nirāḷe ||dhru.|| āpaleṃ āpaṇa | keleṃ kāṃ nāhīṃ jatana ||2|| tukā hmaṇe khaṃḍadaṃḍeṃ | yerajhārīṃ lapatī laṃḍeṃ ||3||

पांडुरंगा ऐसा सांडुनि वेव्हारा । आणिकांची करा आस वांयां ॥1॥ बहुतांसी दिला उद्धार उदारें । निवडीना खरें खोटें कांहीं ॥ध्रु.॥ याचिया अंकिता वैकुंठ बंदर । आणीक वेव्हार चालितना ॥2॥ तुका ह्मणे माझे हातींचें वजन । यासी बोल कोण ठेवूं सके ॥3॥

pāṃḍuraṃgā aisā sāṃḍuni vevhārā | āṇikāṃcī karā āsa vāṃyāṃ ||1|| bahutāṃsī dilā uddhāra udāreṃ | nivaḍīnā khareṃ khoṭeṃ kāṃhīṃ ||dhru.|| yāciyā aṃkitā vaikuṃṭha baṃdara | āṇīka vevhāra cālitanā ||2|| tukā hmaṇe mājhe hātīṃceṃ vajana | yāsī bola koṇa ṭhevūṃ sake ||3||

आतां नव्हे गोड कांहीं करितां संसार । आणीक संचार जाला माजी ॥1॥ ब्रह्मरसें गेलें भरूनियां अंग । आधील तो रंग पालटला ॥ध्रु.॥ रसनेचिये रुची कंठीं नारायण । बैसोनियां मन निवविलें ॥2॥ तुका ह्मणे आतां बैसलों ठाकणीं । इच्छेची ते धणी पुरइऩल ॥3॥

ātāṃ navhe goḍa kāṃhīṃ karitāṃ saṃsāra | āṇīka saṃcāra jālā mājī ||1|| brahmaraseṃ geleṃ bharūniyāṃ aṃga | ādhīla to raṃga pālaṭalā ||dhru.|| rasaneciye rucī kaṃṭhīṃ nārāyaṇa | baisoniyāṃ mana nivavileṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ baisaloṃ ṭhākaṇīṃ | icchecī te dhaṇī puraiऩla ||3||

आतां काशासाटीं दुरी । अंतर उरी राखिली ॥1॥ करीं लवकरी मुळ । लहानें तीळ मुळीचिया ॥ध्रु.॥ दोहीं ठायीं उदेगवाणें । दरुषणें नििंश्चती ॥2॥ तुका ह्मणे वेग व्हावा । ऐसी जीवा उत्कंठा ॥3॥

ātāṃ kāśāsāṭīṃ durī | aṃtara urī rākhilī ||1|| karīṃ lavakarī muḷa | lahāneṃ tīḷa muḷīciyā ||dhru.|| dohīṃ ṭhāyīṃ udegavāṇeṃ | daruṣaṇeṃ niिṃścatī ||2|| tukā hmaṇe vega vhāvā | aisī jīvā utkaṃṭhā ||3||

पडिली हे रूढि जगा परिचार । चालविती वेव्हार सत्य ह्मूण ॥1॥ मरणाची कां रे नाहीं आठवण । संचिताचा धन लोभ हेवा ॥ध्रु.॥ देहाचें भय तें काळाचें भातुकें । ग्रासूनि तें एकें ठेविलेंसे ॥2॥ तुका ह्मणे कांहीं उघडा रे डोळे । जाणोनि अंधळे होऊं नका ॥3॥

paḍilī he rūḍhi jagā paricāra | cālavitī vevhāra satya hmūṇa ||1|| maraṇācī kāṃ re nāhīṃ āṭhavaṇa | saṃcitācā dhana lobha hevā ||dhru.|| dehāceṃ bhaya teṃ kāḷāceṃ bhātukeṃ | grāsūni teṃ ekeṃ ṭhevileṃse ||2|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ ughaḍā re ḍoḷe | jāṇoni aṃdhaḷe hoūṃ nakā ||3||

जेथें पाहें तेथें कांडिती भूस । चिपाडें चोखूनि पाहाती रस ॥1॥ काय सांगों देवा भुलले जीव । बहु यांची येतसे कींव ॥ध्रु.॥ वेठीचें मोटळें लटिकें चि फुगे । पेणिया जाऊनि भिक्षा मागे ॥2॥ तुका ह्मणे कां उगे चि खोल । जवळी दाखवी आपणां बोल ॥3॥

jetheṃ pāheṃ tetheṃ kāṃḍitī bhūsa | cipāḍeṃ cokhūni pāhātī rasa ||1|| kāya sāṃgoṃ devā bhulale jīva | bahu yāṃcī yetase kīṃva ||dhru.|| veṭhīceṃ moṭaḷeṃ laṭikeṃ ci phuge | peṇiyā jāūni bhikṣā māge ||2|| tukā hmaṇe kāṃ uge ci khola | javaḷī dākhavī āpaṇāṃ bola ||3||

जाणिवेच्या भारें चेंपला उर । सदा बुरबुर सरे चि ना ॥1॥ किती याचें ऐकों कानीं । मारिलें घाणीं नाळकरी ॥ध्रु.॥ मिठेंविण आळणी बोल । कोरडी फोल घसघस ॥2॥ तुका ह्मणे डेंगा न कळे हित । किती फजित करूं तरी ॥3॥

jāṇivecyā bhāreṃ ceṃpalā ura | sadā burabura sare ci nā ||1|| kitī yāceṃ aikoṃ kānīṃ | mārileṃ ghāṇīṃ nāḷakarī ||dhru.|| miṭheṃviṇa āḷaṇī bola | koraḍī phola ghasaghasa ||2|| tukā hmaṇe ḍeṃgā na kaḷe hita | kitī phajita karūṃ tarī ||3||

खोल ओले पडे तें पीक उत्तम । उथळाचा श्रम वांयां जाय ॥1॥ लटिक्याचे आह्मी नव्हों सांटेकरी । थीतें घाली भरी पदरीचें ॥ध्रु.॥ कोणा इहलोकीं पाहिजे पसारा । दंभ पोट भरायाचे चाडे ॥2॥ तुका ह्मणे कसीं अगी जें उतरे । तें चि येथें सरे जातिशुद्ध ॥3॥

khola ole paḍe teṃ pīka uttama | uthaḷācā śrama vāṃyāṃ jāya ||1|| laṭikyāce āhmī navhoṃ sāṃṭekarī | thīteṃ ghālī bharī padarīceṃ ||dhru.|| koṇā ihalokīṃ pāhije pasārā | daṃbha poṭa bharāyāce cāḍe ||2|| tukā hmaṇe kasīṃ agī jeṃ utare | teṃ ci yetheṃ sare jātiśuddha ||3||

गोमटएा बीजाचीं फळें ही गोमटीं । बाहे तें चि पोटीं समतुक ॥1॥ जातीच्या संतोषें चित्तासी विश्रांति । परतोनि मागुती फिरों नेणें ॥ध्रु.॥ खऱ्याचे पारखीं येत नाहीं तोटा । निवडे तो खोटा ढाळें दुरी ॥2॥ तुका ह्मणे मज सत्याचि आवडी । करितां तांतडी येत नाहीं ॥3॥

gomaṭaeा bījācīṃ phaḷeṃ hī gomaṭīṃ | bāhe teṃ ci poṭīṃ samatuka ||1|| jātīcyā saṃtoṣeṃ cittāsī viśrāṃti | paratoni māgutī phiroṃ neṇeṃ ||dhru.|| khaऱyāce pārakhīṃ yeta nāhīṃ toṭā | nivaḍe to khoṭā ḍhāḷeṃ durī ||2|| tukā hmaṇe maja satyāci āvaḍī | karitāṃ tāṃtaḍī yeta nāhīṃ ||3||

मन जालें भाट । कीतिऩ मुखें घडघडाट । पडियेली वाट । ये चि चाली स्वभावें ॥1॥ बोलें देवाचे पवाडे । नित्य नवे चि रोकडे । ज्या परी आवडे । तैसा तैसा करूनि ॥ध्रु.॥ रोखीं रहावें समोर । पुढें मागें चाले भार । करावें उत्तर । सेवा रुजू करूनि॥2॥ पूर वर्षला देकारें । संतोषाच्या अभयें करें । अंगींच्या उत्तरें । तुकया स्वामी शृंगारी ॥3॥

mana jāleṃ bhāṭa | kītiऩ mukheṃ ghaḍaghaḍāṭa | paḍiyelī vāṭa | ye ci cālī svabhāveṃ ||1|| boleṃ devāce pavāḍe | nitya nave ci rokaḍe | jyā parī āvaḍe | taisā taisā karūni ||dhru.|| rokhīṃ rahāveṃ samora | puḍheṃ māgeṃ cāle bhāra | karāveṃ uttara | sevā rujū karūni||2|| pūra varṣalā dekāreṃ | saṃtoṣācyā abhayeṃ kareṃ | aṃgīṃcyā uttareṃ | tukayā svāmī śṛṃgārī ||3||

दूरि तों चि होतों आपुले आशंके । नव्हतें ठाउकें मूळभेद ॥1॥ आतां जेथें तेथें येइन सांगातें । लपाया पुरतें उरों नेदीं ॥ध्रु.॥ मिथ्या मोहें मज लाविला उशीर । तरी हे अंतर जालें होतें ॥2॥ तुका ह्मणे कां रे दाखविसी भिन्न । लटिका चि सीण लपंडाइऩ ॥3 । 3487. कळों नये तों चि चुकावितां बरें । मग पाठमोरें काय काज ॥ 1॥ धरिलेती आतां द्या जी माझा डाव । सांपडतां भाव ऐसा आहे ॥ ध्रु.॥ होतासी अंतरें झाकिलिया डोळीं । तो मी हा न्याहाळीं धरुनी दृष्टी ॥ 2॥ तुका ह्मणे तुज रडीची च खोडी । अहाच बराडी तो मी नव्हे ।.3॥

dūri toṃ ci hotoṃ āpule āśaṃke | navhateṃ ṭhāukeṃ mūḷabheda ||1|| ātāṃ jetheṃ tetheṃ yeina sāṃgāteṃ | lapāyā purateṃ uroṃ nedīṃ ||dhru.|| mithyā moheṃ maja lāvilā uśīra | tarī he aṃtara jāleṃ hoteṃ ||2|| tukā hmaṇe kāṃ re dākhavisī bhinna | laṭikā ci sīṇa lapaṃḍāiऩ ||3 | 3487. kaḷoṃ naye toṃ ci cukāvitāṃ bareṃ | maga pāṭhamoreṃ kāya kāja || 1|| dhariletī ātāṃ dyā jī mājhā ḍāva | sāṃpaḍatāṃ bhāva aisā āhe || dhru.|| hotāsī aṃtareṃ jhākiliyā ḍoḷīṃ | to mī hā nyāhāḷīṃ dharunī dṛṣṭī || 2|| tukā hmaṇe tuja raḍīcī ca khoḍī | ahāca barāḍī to mī navhe |.3||

करिसी लाघवें । तूं हें खेळसी आघवें ॥1॥ केला अहंकार आड । आह्मां जगासी हा नाड ॥ध्रु.॥ यथंभुतें यावें । दावूं लपों ही जाणावें ॥2॥ तुका ह्मणे हो श्रीपती । आतां चाळवाल किती ॥3॥

karisī lāghaveṃ | tūṃ heṃ kheḷasī āghaveṃ ||1|| kelā ahaṃkāra āḍa | āhmāṃ jagāsī hā nāḍa ||dhru.|| yathaṃbhuteṃ yāveṃ | dāvūṃ lapoṃ hī jāṇāveṃ ||2|| tukā hmaṇe ho śrīpatī | ātāṃ cāḷavāla kitī ||3||

विश्वास तो देव । ह्मणुनि धरियेला भाव ॥1॥ माझी वदवितो वाणी । ज्याणें धरिली धरणी ॥ध्रु.॥ जोडिलीं अक्षरें । नव्हेती बुद्धीचीं उत्तरें ॥2॥ नाहीं केली आटी । कांहीं मानदंभासाटीं॥3॥ कोणी भाग्यवंत । तया कळेल उचित ॥4॥ तुका ह्मणे झरा । आहे मुळींचा चि खरा ॥5॥

viśvāsa to deva | hmaṇuni dhariyelā bhāva ||1|| mājhī vadavito vāṇī | jyāṇeṃ dharilī dharaṇī ||dhru.|| joḍilīṃ akṣareṃ | navhetī buddhīcīṃ uttareṃ ||2|| nāhīṃ kelī āṭī | kāṃhīṃ mānadaṃbhāsāṭīṃ||3|| koṇī bhāgyavaṃta | tayā kaḷela ucita ||4|| tukā hmaṇe jharā | āhe muḷīṃcā ci kharā ||5||

सुराणीचीं जालों लाडिकीं एकलीं । वडील धाकुलीं आह्मी देवा ॥1॥ ह्मणऊनि कांहीं न घडे अव्हेर । गोमटें उत्तर भातुकें ही ॥ध्रु.॥ कांहीं एक नाहीं वंचिलें वेगळें । मुळऴिचया मुळें िस्थराविलें ॥2॥ लेवविलीं अंगीं आपुलीं भूषणें । अळंकार लेणें सकळ ही ॥3॥ सारितां न सरे आमुप भांडार । धना अंतपार नाहीं लेखा ॥4॥ तुका ह्मणे आह्मी आळवूं आवडी । ह्मणऊनी जोडी दाखविली ॥5॥

surāṇīcīṃ jāloṃ lāḍikīṃ ekalīṃ | vaḍīla dhākulīṃ āhmī devā ||1|| hmaṇaūni kāṃhīṃ na ghaḍe avhera | gomaṭeṃ uttara bhātukeṃ hī ||dhru.|| kāṃhīṃ eka nāhīṃ vaṃcileṃ vegaḷeṃ | muḷaऴिcayā muḷeṃ िstharāvileṃ ||2|| levavilīṃ aṃgīṃ āpulīṃ bhūṣaṇeṃ | aḷaṃkāra leṇeṃ sakaḷa hī ||3|| sāritāṃ na sare āmupa bhāṃḍāra | dhanā aṃtapāra nāhīṃ lekhā ||4|| tukā hmaṇe āhmī āḷavūṃ āvaḍī | hmaṇaūnī joḍī dākhavilī ||5||

एका वेळे केलें रितें कलिवर । आंत दिली थार पांडुरंगा ॥1॥ पाळण पोषण लागलें ते सोइऩ । देहाचें तें काइऩ सर्वभावें ॥ध्रु.॥ माझिया मरणें जाली हे वसति । लागली ते ज्योती अविनाशा ॥2॥ जाला ऐसा एका घायें येथें नाहीं । तुका ह्मणे कांहीं बोलों नये ॥3॥

ekā veḷe keleṃ riteṃ kalivara | āṃta dilī thāra pāṃḍuraṃgā ||1|| pāḷaṇa poṣaṇa lāgaleṃ te soiऩ | dehāceṃ teṃ kāiऩ sarvabhāveṃ ||dhru.|| mājhiyā maraṇeṃ jālī he vasati | lāgalī te jyotī avināśā ||2|| jālā aisā ekā ghāyeṃ yetheṃ nāhīṃ | tukā hmaṇe kāṃhīṃ boloṃ naye ||3||

पावतों ताडन । तरी हें मोकलितों जन ॥1॥ मग मी आठवितों दुःखें । देवा सावकाश मुखें ॥ध्रु.॥ होती अप्रतिष्ठा । हो तों वरपडा कष्टा ॥2॥ तुका ह्मणे मान । होतां उत्तम खंडन ॥3॥

pāvatoṃ tāḍana | tarī heṃ mokalitoṃ jana ||1|| maga mī āṭhavitoṃ duḥkheṃ | devā sāvakāśa mukheṃ ||dhru.|| hotī apratiṣṭhā | ho toṃ varapaḍā kaṣṭā ||2|| tukā hmaṇe māna | hotāṃ uttama khaṃḍana ||3||

धरावें तों भय । अंतरोनि जाती पाय ॥1॥ जाल्या तुटी देवासवें । काय वांचोनि करावें ॥ध्रु.॥ कोणासी पारिखें । लेखूं आपणासारिखें ॥2॥ तुका ह्मणे असो । अथवा हें आतां नासो॥3॥

dharāveṃ toṃ bhaya | aṃtaroni jātī pāya ||1|| jālyā tuṭī devāsaveṃ | kāya vāṃconi karāveṃ ||dhru.|| koṇāsī pārikheṃ | lekhūṃ āpaṇāsārikheṃ ||2|| tukā hmaṇe aso | athavā heṃ ātāṃ nāso||3||

आह्मांसी सांगाती । होती अराले ते होती ॥1॥ येती आइकतां हाक । दोन मिळोन ह्मणती एक ॥ध्रु.॥ आणिकां उत्तरीं। नसे गोवी वैखरी ॥2॥ तुका ह्मणे बोल । खूण पहाती विठ्ठल॥3॥

āhmāṃsī sāṃgātī | hotī arāle te hotī ||1|| yetī āikatāṃ hāka | dona miḷona hmaṇatī eka ||dhru.|| āṇikāṃ uttarīṃ| nase govī vaikharī ||2|| tukā hmaṇe bola | khūṇa pahātī viṭhṭhala||3||

आनंदाचा थारा । सुखें मोहरला झरा ॥1॥ ऐसी प्रभुची ज्या कळा । त्याच्या कोण पाहे बळा ॥ध्रु.॥ अंकिता ऐसया। होइल पावविलें ठाया ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें । दिलें आभंड प्रकासे ॥3॥

ānaṃdācā thārā | sukheṃ moharalā jharā ||1|| aisī prabhucī jyā kaḷā | tyācyā koṇa pāhe baḷā ||dhru.|| aṃkitā aisayā| hoila pāvavileṃ ṭhāyā ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ | dileṃ ābhaṃḍa prakāse ||3||

काहे लकडा घांस कटावे । खोद हि जुमीन मठ बनावे ॥1॥ देवलवासी तरवरछाया । घरघर माइऩ खपरिबसमाया॥ध्रु.॥ कां छांडियें भार फेरे सीर भागें । मायाको दुःख मिटलिये अंगें॥2॥ कहे तुका तुम सुनो हो सिद्धा । रामबिना और झुटा कछु धंदा ॥3॥

kāhe lakaḍā ghāṃsa kaṭāve | khoda hi jumīna maṭha banāve ||1|| devalavāsī taravarachāyā | gharaghara māiऩ khaparibasamāyā||dhru.|| kāṃ chāṃḍiyeṃ bhāra phere sīra bhāgeṃ | māyāko duḥkha miṭaliye aṃgeṃ||2|| kahe tukā tuma suno ho siddhā | rāmabinā aura jhuṭā kachu dhaṃdā ||3||

आणीक पाखांडें असती उदंडें । तळमिळती पिंडें आपुलिया ॥1॥ त्याचिया बोलाचा नाहीं विश्वास । घातलीसे कास तुझ्या नामीं ॥ध्रु.॥ दृढ एक चित्तें जालों या जीवासी । लाज सर्वविशीं तुह्मांसी हे ॥2॥ पीडों नेदी पशु आपुले अंकित । आहे जें उचित तैसें करा ॥3॥ तुका ह्मणे किती भाकावी करुणा । कोप नारायणा येइल तुह्मां ॥4॥

āṇīka pākhāṃḍeṃ asatī udaṃḍeṃ | taḷamiḷatī piṃḍeṃ āpuliyā ||1|| tyāciyā bolācā nāhīṃ viśvāsa | ghātalīse kāsa tujhyā nāmīṃ ||dhru.|| dṛḍha eka citteṃ jāloṃ yā jīvāsī | lāja sarvaviśīṃ tuhmāṃsī he ||2|| pīḍoṃ nedī paśu āpule aṃkita | āhe jeṃ ucita taiseṃ karā ||3|| tukā hmaṇe kitī bhākāvī karuṇā | kopa nārāyaṇā yeila tuhmāṃ ||4||

व्हावया भिकारी हें आह्मां कारण । अंतरोनि जन जावें दुरी ॥1॥ संबंध तुटावा शब्दाचा ही स्पर्श । ह्मणऊनि आस मोकलिली ॥2॥ तुका ह्मणे दुःखें उबगला जीव । ह्मणऊनी कीव भाकीं देवा ॥3॥

vhāvayā bhikārī heṃ āhmāṃ kāraṇa | aṃtaroni jana jāveṃ durī ||1|| saṃbaṃdha tuṭāvā śabdācā hī sparśa | hmaṇaūni āsa mokalilī ||2|| tukā hmaṇe duḥkheṃ ubagalā jīva | hmaṇaūnī kīva bhākīṃ devā ||3||

कोरडिया ऐशा सारून गोष्टी । करा उठाउठीं हित आधीं ॥1॥ खोळंबला राहे आपुला मारग । पहावी ते मग तुटी कोठें ॥ध्रु.॥ लौकिकाचा आड येइऩल पसारा । मग येरझारा दुःख देती ॥2॥ तुका ह्मणे डांख लागे अळंकारें । मग नव्हे खरें पुटाविण ॥3॥

koraḍiyā aiśā sārūna goṣṭī | karā uṭhāuṭhīṃ hita ādhīṃ ||1|| khoḷaṃbalā rāhe āpulā māraga | pahāvī te maga tuṭī koṭheṃ ||dhru.|| laukikācā āḍa yeiऩla pasārā | maga yerajhārā duḥkha detī ||2|| tukā hmaṇe ḍāṃkha lāge aḷaṃkāreṃ | maga navhe khareṃ puṭāviṇa ||3||

ऐसें ठावें नाहीं मूढा । सोस काकुलती पुढां ॥1॥ माझीं नका जाळूं भांडीं । पोटीं भय सोस तोंडीं ॥ध्रु.॥ पातलिया काळ । तेव्हां काय चाले बळ ॥2॥ संचित तें करी । नरका जाया मेल्यावरी ॥3॥ परउपकार । न घडावा हा विचार ॥4॥ तुका ह्मणे लांसी । आतां भेटों नये ऐसी ॥5॥

aiseṃ ṭhāveṃ nāhīṃ mūḍhā | sosa kākulatī puḍhāṃ ||1|| mājhīṃ nakā jāḷūṃ bhāṃḍīṃ | poṭīṃ bhaya sosa toṃḍīṃ ||dhru.|| pātaliyā kāḷa | tevhāṃ kāya cāle baḷa ||2|| saṃcita teṃ karī | narakā jāyā melyāvarī ||3|| paraupakāra | na ghaḍāvā hā vicāra ||4|| tukā hmaṇe lāṃsī | ātāṃ bheṭoṃ naye aisī ||5||

करूनी चिंतन खेळों भोवतालें । चित्त येथें आलें पायांपाशीं ॥1॥ येथें नाहीं खोटा चालत परिहार । जाणसी अंतर पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ सुखदुःखें तुज देऊनी सकळ । नाहीं ऐसा काळ केला आह्मी ॥2॥ तुका ह्मणे जाला देहाचा विसर । नाहीं आतां पर आप दोन्ही ॥3॥

karūnī ciṃtana kheḷoṃ bhovatāleṃ | citta yetheṃ āleṃ pāyāṃpāśīṃ ||1|| yetheṃ nāhīṃ khoṭā cālata parihāra | jāṇasī aṃtara pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| sukhaduḥkheṃ tuja deūnī sakaḷa | nāhīṃ aisā kāḷa kelā āhmī ||2|| tukā hmaṇe jālā dehācā visara | nāhīṃ ātāṃ para āpa donhī ||3||

काळा च सारिखीं वाहाती क्षेत्रें । करितां दुसरें फळ नाहीं ॥1॥ ऐसें करत्यानें ठेविलें करून । भरिलें भरून माप नेमें॥ध्रु.॥ शीतउष्णकाळीं मेघ वरुषावे । वरुषतां वाव होय शीण॥2॥ तुका ह्मणे विष अमृताचे किडे । पालट न घडे जीणें तया ॥3॥

kāḷā ca sārikhīṃ vāhātī kṣetreṃ | karitāṃ dusareṃ phaḷa nāhīṃ ||1|| aiseṃ karatyāneṃ ṭhevileṃ karūna | bharileṃ bharūna māpa nemeṃ||dhru.|| śītauṣṇakāḷīṃ megha varuṣāve | varuṣatāṃ vāva hoya śīṇa||2|| tukā hmaṇe viṣa amṛtāce kiḍe | pālaṭa na ghaḍe jīṇeṃ tayā ||3||

तुझिया विनोदें आह्मांसी मरण । सोसियेला सीण बहु फेरे ॥1॥ आतां आपणें चि येसी तें करीन । नाम हें धरीन तुझें कंठीं ॥ध्रु.॥ वियोगें चि आलों उसंतीत वनें । संकल्प हे मनें वाहोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे वर्म सांपडलें सोपें । गोवियेलों पापें पुण्यें होतों ॥3॥

tujhiyā vinodeṃ āhmāṃsī maraṇa | sosiyelā sīṇa bahu phere ||1|| ātāṃ āpaṇeṃ ci yesī teṃ karīna | nāma heṃ dharīna tujheṃ kaṃṭhīṃ ||dhru.|| viyogeṃ ci āloṃ usaṃtīta vaneṃ | saṃkalpa he maneṃ vāhoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe varma sāṃpaḍaleṃ sopeṃ | goviyeloṃ pāpeṃ puṇyeṃ hotoṃ ||3||

पाठीलागा काळ येतसे या लागें । मी माझें वाउगें मेंढीऐसें ॥1॥ आतां अगी लागो ऐसिया वेव्हारा । तूं माझा सोइरा पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ वागविला माथां नसतां चि भार । नव्हे तें साचार जाणील तों ॥2॥ तुका ह्मणे केलें जवळील दुरी । मृगजळ वरी आड आलें ॥3॥

pāṭhīlāgā kāḷa yetase yā lāgeṃ | mī mājheṃ vāugeṃ meṃḍhīaiseṃ ||1|| ātāṃ agī lāgo aisiyā vevhārā | tūṃ mājhā soirā pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| vāgavilā māthāṃ nasatāṃ ci bhāra | navhe teṃ sācāra jāṇīla toṃ ||2|| tukā hmaṇe keleṃ javaḷīla durī | mṛgajaḷa varī āḍa āleṃ ||3||

आपुलिये टाकीं । करीन कांहीं तरी एकी ॥1॥ करीन पायांशीं वोळखी । करिसी तें करीं सुखीं ॥ध्रु.॥ कायाक्लेशगंगाजळ । समर्पीन तुळसीदळ ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । कर जोडीन ते सेवा ॥3॥

āpuliye ṭākīṃ | karīna kāṃhīṃ tarī ekī ||1|| karīna pāyāṃśīṃ voḷakhī | karisī teṃ karīṃ sukhīṃ ||dhru.|| kāyākleśagaṃgājaḷa | samarpīna tuḷasīdaḷa ||2|| tukā hmaṇe devā | kara joḍīna te sevā ||3||

माझे तों स्वभाव मज अनावर । तुज ही देतां भार कांहीं नव्हे ॥1॥ ऐसें कळों आलें मज नारायणा । जागृती स्वपना ताळ नाहीं ॥ध्रु.॥ संपादितों तो अवघा बाहए रंग । तुझा नाहीं संग अभ्यंतरीं ॥2॥ तुका ह्मणे सत्या नाहीं पाठी पोट । असतें निघोंट एकी जाती ॥3॥

mājhe toṃ svabhāva maja anāvara | tuja hī detāṃ bhāra kāṃhīṃ navhe ||1|| aiseṃ kaḷoṃ āleṃ maja nārāyaṇā | jāgṛtī svapanā tāḷa nāhīṃ ||dhru.|| saṃpāditoṃ to avaghā bāhae raṃga | tujhā nāhīṃ saṃga abhyaṃtarīṃ ||2|| tukā hmaṇe satyā nāhīṃ pāṭhī poṭa | asateṃ nighoṃṭa ekī jātī ||3||

नव्हावा तो बरा मुळीं च संबंध । विश्वासिकां वध बोलिलासे ॥1॥ आतां माझें हित काय तें विचारा । सत्यत्वें दातारा पांडुरंगा ॥ध्रु ॥ नाहीं भाव परी ह्मणवितों दास । नका देऊं यास उणेंयेऊं ॥2॥ तुका ह्मणे कां हो उद्धरितां दीन । मानीतसां सीण मायबापा॥3॥

navhāvā to barā muḷīṃ ca saṃbaṃdha | viśvāsikāṃ vadha bolilāse ||1|| ātāṃ mājheṃ hita kāya teṃ vicārā | satyatveṃ dātārā pāṃḍuraṃgā ||dhru || nāhīṃ bhāva parī hmaṇavitoṃ dāsa | nakā deūṃ yāsa uṇeṃyeūṃ ||2|| tukā hmaṇe kāṃ ho uddharitāṃ dīna | mānītasāṃ sīṇa māyabāpā||3||

काय तुमचिया सेवे न वेचते गांठोळी । मोहें टाळाटाळी करीतसां ॥1॥ चतुराच्या राया आहो पांडुरंगा । ऐसें तरी सांगा निवडूनि ॥ध्रु.॥ कोण तुह्मां सुख असे या कौतुकें । भोगितां अनेकें दुःखें आह्मा ॥2॥ तुका ह्मणे काय जालासी निर्गुण । आह्मां येथें कोण सोडवील ॥3॥

kāya tumaciyā seve na vecate gāṃṭhoḷī | moheṃ ṭāḷāṭāḷī karītasāṃ ||1|| caturācyā rāyā āho pāṃḍuraṃgā | aiseṃ tarī sāṃgā nivaḍūni ||dhru.|| koṇa tuhmāṃ sukha ase yā kautukeṃ | bhogitāṃ anekeṃ duḥkheṃ āhmā ||2|| tukā hmaṇe kāya jālāsī nirguṇa | āhmāṃ yetheṃ koṇa soḍavīla ||3||

निष्ठ‍ यासाटीं करितों भाषण । आहेसी तूं सर्वजाण दाता ॥1॥ ऐसें कोण दुःख आहे निवारिता । तो मी जाऊं आतां शरण त्यासी ॥ध्रु.॥ बैसलासी केणें करुनि एक घरीं । नाहीं येथें उरी दुसऱ्याची ॥2॥ तुका ह्मणे आलें अवघें चि पायापें । आतां मायबापें नुपेक्षावें ॥3॥

niṣṭha yāsāṭīṃ karitoṃ bhāṣaṇa | āhesī tūṃ sarvajāṇa dātā ||1|| aiseṃ koṇa duḥkha āhe nivāritā | to mī jāūṃ ātāṃ śaraṇa tyāsī ||dhru.|| baisalāsī keṇeṃ karuni eka gharīṃ | nāhīṃ yetheṃ urī dusaऱyācī ||2|| tukā hmaṇe āleṃ avagheṃ ci pāyāpeṃ | ātāṃ māyabāpeṃ nupekṣāveṃ ||3||

पायांपासीं चित्त । तेणें भेटी अखंडित ॥1॥ असे खेळे भलते ठायीं । प्रेमसूत्रदोरी पायीं ॥ध्रु.॥ केलेंसे जतन । मुळीं काय तें वचन ॥2॥ तुका ह्मणे सर्वजाणा । ठायीं विचारावें मना॥3॥

pāyāṃpāsīṃ citta | teṇeṃ bheṭī akhaṃḍita ||1|| ase kheḷe bhalate ṭhāyīṃ | premasūtradorī pāyīṃ ||dhru.|| keleṃse jatana | muḷīṃ kāya teṃ vacana ||2|| tukā hmaṇe sarvajāṇā | ṭhāyīṃ vicārāveṃ manā||3||

तुझे मजपाशीं मन । माझी येथें भूक तान ॥1॥ जिव्हा रतें एके ठायीं । दुजें बोलायाचें काइऩ ॥ध्रु.॥ माझिया कवतुकें । उभा पहासी भातुकें ॥2॥ तुका ह्मणे साचें । तेथें मागील कइऩचें ॥3॥

tujhe majapāśīṃ mana | mājhī yetheṃ bhūka tāna ||1|| jivhā rateṃ eke ṭhāyīṃ | dujeṃ bolāyāceṃ kāiऩ ||dhru.|| mājhiyā kavatukeṃ | ubhā pahāsī bhātukeṃ ||2|| tukā hmaṇe sāceṃ | tetheṃ māgīla kaiऩceṃ ||3||

तुह्मां आह्मां सरी । येथें कइऩच्या या परी ॥1॥ स्वामिसेवा अळंकार । नाहीं आवडिये थार ॥ध्रु.॥ खुंटलिया वाचा। मग हा आनंद कइचा ॥2॥ तुका ह्मणे कोडें । आह्मी नाचों तुज पुढें ॥3॥

tuhmāṃ āhmāṃ sarī | yetheṃ kaiऩcyā yā parī ||1|| svāmisevā aḷaṃkāra | nāhīṃ āvaḍiye thāra ||dhru.|| khuṃṭaliyā vācā| maga hā ānaṃda kaicā ||2|| tukā hmaṇe koḍeṃ | āhmī nācoṃ tuja puḍheṃ ||3||

कैचें भांडवल खरा हातीं भाव । कळवऑयानें माव दावीतसें ॥1॥ आतां माझा अंत नको सर्वजाणा । पाहों नारायणा निवडूनि ॥ध्रु.॥ संतांचें उिच्छष्ट मागिले पंगती । करावें संगती लागे ऐसें ॥2॥ तुका ह्मणे आलों दावूनि विश्वास । संचित तें नास पावे ऐसें ॥3॥

kaiceṃ bhāṃḍavala kharā hātīṃ bhāva | kaḷavaôyāneṃ māva dāvītaseṃ ||1|| ātāṃ mājhā aṃta nako sarvajāṇā | pāhoṃ nārāyaṇā nivaḍūni ||dhru.|| saṃtāṃceṃ uिcchaṣṭa māgile paṃgatī | karāveṃ saṃgatī lāge aiseṃ ||2|| tukā hmaṇe āloṃ dāvūni viśvāsa | saṃcita teṃ nāsa pāve aiseṃ ||3||

थोडे तुह्मी मागें होती उद्धरिले । मज ऐसे गेले वांयां जीव ॥1॥ आतां याचा काहीं न मनावा भार । कृपेचा सागर आहेसी तूं ॥ध्रु.॥ तुज आळवितां पापाची वसति । राहे अंगीं किती बळ त्याचें ॥2॥ तुका ह्मणे उदकीं तारिले दगड । तैसा मी ही जड एक देवा ॥3॥

thoḍe tuhmī māgeṃ hotī uddharile | maja aise gele vāṃyāṃ jīva ||1|| ātāṃ yācā kāhīṃ na manāvā bhāra | kṛpecā sāgara āhesī tūṃ ||dhru.|| tuja āḷavitāṃ pāpācī vasati | rāhe aṃgīṃ kitī baḷa tyāceṃ ||2|| tukā hmaṇe udakīṃ tārile dagaḍa | taisā mī hī jaḍa eka devā ||3||

आह्मी ह्मणों कोणी नाहीं तुज आड । दिसतोसी भ्याड पांडुरंगा ॥1॥ हागे माझ्या भोगें केलासी परता । विश्वंभरीं सत्ता नाहीं ऐसी ॥ध्रु.॥ आह्मी तुज असों देऊनि आधार । नाम वारंवार उच्चारितों ॥2॥ तुका ह्मणे मज धरियेलें बळें । पंचभूतीं खळें करूनियां ॥3॥

āhmī hmaṇoṃ koṇī nāhīṃ tuja āḍa | disatosī bhyāḍa pāṃḍuraṃgā ||1|| hāge mājhyā bhogeṃ kelāsī paratā | viśvaṃbharīṃ sattā nāhīṃ aisī ||dhru.|| āhmī tuja asoṃ deūni ādhāra | nāma vāraṃvāra uccāritoṃ ||2|| tukā hmaṇe maja dhariyeleṃ baḷeṃ | paṃcabhūtīṃ khaḷeṃ karūniyāṃ ||3||

आहेतें सकळ प्रारब्धा हातीं । यावें काकुलती यासी आतां ॥1॥ ऐसा माझ्या मनें सांगितला भाव । तोंवरीच देव दुजा नाहीं ॥ध्रु.॥ अवघियांची जेव्हां सारावी करकर । भावबळें थार धरूं येसी ॥2॥ तुका ह्मणे तुज ठेवावें पुजून । आणीक ते गुण नाहीं येथें ॥3॥

āheteṃ sakaḷa prārabdhā hātīṃ | yāveṃ kākulatī yāsī ātāṃ ||1|| aisā mājhyā maneṃ sāṃgitalā bhāva | toṃvarīca deva dujā nāhīṃ ||dhru.|| avaghiyāṃcī jevhāṃ sārāvī karakara | bhāvabaḷeṃ thāra dharūṃ yesī ||2|| tukā hmaṇe tuja ṭhevāveṃ pujūna | āṇīka te guṇa nāhīṃ yetheṃ ||3||

सेवट तो होती तुझियानें गोड । ह्मणऊनि चाड धरीतसों ॥1॥ देऊं भोगाभोग कलिवरचा भार । साहों तुज थार त्याचमधीं ॥ध्रु.॥ तुझ्या बळें कांहीं खटपट काम । वाढवावा श्रम न लगे तो ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी चेंपलों या भारें । तुमचें तें खरें देवपण ॥3॥

sevaṭa to hotī tujhiyāneṃ goḍa | hmaṇaūni cāḍa dharītasoṃ ||1|| deūṃ bhogābhoga kalivaracā bhāra | sāhoṃ tuja thāra tyācamadhīṃ ||dhru.|| tujhyā baḷeṃ kāṃhīṃ khaṭapaṭa kāma | vāḍhavāvā śrama na lage to ||2|| tukā hmaṇe āhmī ceṃpaloṃ yā bhāreṃ | tumaceṃ teṃ khareṃ devapaṇa ||3||

ऐसा चि तो गोवा । न पाहिजे केला देवा ॥1॥ बहु आली दुरिवरी । ओढत हे भरोवरी ॥ध्रु.॥ आह्मांसी न कळे । तुह्मी झाकुं नये डोळे ॥2॥ तुका ह्मणे संगें । असों एक एका अंगें॥3॥

aisā ci to govā | na pāhije kelā devā ||1|| bahu ālī durivarī | oḍhata he bharovarī ||dhru.|| āhmāṃsī na kaḷe | tuhmī jhākuṃ naye ḍoḷe ||2|| tukā hmaṇe saṃgeṃ | asoṃ eka ekā aṃgeṃ||3||

मायलेंकरांत भिन्न । नाहीं उत्तराचा सीण ॥1॥ धाडीं धाडीं वो भातुकें । रंजविल्याचें कौतुकें ॥ध्रु.॥ करूनि नवल। याचें बोलिलों ते बोल ॥2॥ तुका ह्मणे माते । पांडुरंगे कृपावंते॥3॥

māyaleṃkarāṃta bhinna | nāhīṃ uttarācā sīṇa ||1|| dhāḍīṃ dhāḍīṃ vo bhātukeṃ | raṃjavilyāceṃ kautukeṃ ||dhru.|| karūni navala| yāceṃ boliloṃ te bola ||2|| tukā hmaṇe māte | pāṃḍuraṃge kṛpāvaṃte||3||

आवडी कां ठेवूं । बैसोनियां संगें जेवूं ॥1॥ मागें नको ठेवूं उरी । माझी आण तुजवरी ॥ध्रु.॥ देखिले प्रकार । त्याचे पाहेन साचार ॥2॥ तुका ह्मणे बाळीं । केली चाहाडी सकळीं॥3॥

āvaḍī kāṃ ṭhevūṃ | baisoniyāṃ saṃgeṃ jevūṃ ||1|| māgeṃ nako ṭhevūṃ urī | mājhī āṇa tujavarī ||dhru.|| dekhile prakāra | tyāce pāhena sācāra ||2|| tukā hmaṇe bāḷīṃ | kelī cāhāḍī sakaḷīṃ||3||

नव्हेसी तूं लांसी । मायां आणिकां त्या ऐसी ॥1॥ जे हे वांयां जाती बोल । होती निर्फळ चि फोल ॥ध्रु.॥ नव्हेसी दुबळी । कांहीं नाहीं तें जवळी ॥2॥ तुका ह्मणे खोटी । कांहीं नव्हेसी करंटी ॥3॥

navhesī tūṃ lāṃsī | māyāṃ āṇikāṃ tyā aisī ||1|| je he vāṃyāṃ jātī bola | hotī nirphaḷa ci phola ||dhru.|| navhesī dubaḷī | kāṃhīṃ nāhīṃ teṃ javaḷī ||2|| tukā hmaṇe khoṭī | kāṃhīṃ navhesī karaṃṭī ||3||

आह्मां बोल लावा । तुह्मां अनुचित हें देवा ॥1॥ ऐसें सांगा कां व्यालेती । काय नाहीं तुह्मां हातीं ॥ध्रु.॥ आतां धरा दुरी । वांयां दवडाया थोरी ॥2॥ तुका ह्मणे ठायीं । ऐसें विचारावें पायीं ॥3॥

āhmāṃ bola lāvā | tuhmāṃ anucita heṃ devā ||1|| aiseṃ sāṃgā kāṃ vyāletī | kāya nāhīṃ tuhmāṃ hātīṃ ||dhru.|| ātāṃ dharā durī | vāṃyāṃ davaḍāyā thorī ||2|| tukā hmaṇe ṭhāyīṃ | aiseṃ vicārāveṃ pāyīṃ ||3||

मरोनियां गेली माया । मग तया कोण पुसे ॥1॥ पोरटियांची दाद कोणा । ऐसा जाना प्रवाहो ॥ध्रु.॥ निढळास निढळ जोडा । होय कोडा कवतुका ॥2॥ तुका ह्मणे देवाऐसी । आहों सरसीं आपण ॥3॥

maroniyāṃ gelī māyā | maga tayā koṇa puse ||1|| poraṭiyāṃcī dāda koṇā | aisā jānā pravāho ||dhru.|| niḍhaḷāsa niḍhaḷa joḍā | hoya koḍā kavatukā ||2|| tukā hmaṇe devāaisī | āhoṃ sarasīṃ āpaṇa ||3||

संसाराची कोण गोडी । दिली जोडी करूनि ॥1॥ निष्ठ‍ तूं बहु देवा । पुरे हेवा न ह्मणवी ॥ध्रु.॥ पाहोनियां कर्म डोळां । निराळा तो वर्जीना ॥2॥ तुका ह्मणे तुज माझें । ह्मणतां ओझें फुकट ॥3॥

saṃsārācī koṇa goḍī | dilī joḍī karūni ||1|| niṣṭha tūṃ bahu devā | pure hevā na hmaṇavī ||dhru.|| pāhoniyāṃ karma ḍoḷāṃ | nirāḷā to varjīnā ||2|| tukā hmaṇe tuja mājheṃ | hmaṇatāṃ ojheṃ phukaṭa ||3||

नव्हतें तें कळों आलें । तरी बोलें अबोला ॥1॥ तुज मज घातली तुटी । एके भेटीपासूनि ॥ध्रु.॥ आतां याची न धरीं चाड । कांहीं कोड कवतुकें ॥2॥ तुका ह्मणे यावें जावें । एका भावें खंडलें ॥3॥

navhateṃ teṃ kaḷoṃ āleṃ | tarī boleṃ abolā ||1|| tuja maja ghātalī tuṭī | eke bheṭīpāsūni ||dhru.|| ātāṃ yācī na dharīṃ cāḍa | kāṃhīṃ koḍa kavatukeṃ ||2|| tukā hmaṇe yāveṃ jāveṃ | ekā bhāveṃ khaṃḍaleṃ ||3||

आतां दोघांमध्ये काय । उरलें होय वाणीजेसें ॥1॥ निष्ठ‍ हें केलें मन । समाधान न करूनि ॥ध्रु.॥ झुरावें तें तेथींच्या परी । घरिच्याघरीं अवघिया ॥2॥ तुका ह्मणे देवपण । गुंडाळून असों दे ॥3॥

ātāṃ doghāṃmadhye kāya | uraleṃ hoya vāṇījeseṃ ||1|| niṣṭha heṃ keleṃ mana | samādhāna na karūni ||dhru.|| jhurāveṃ teṃ tethīṃcyā parī | gharicyāgharīṃ avaghiyā ||2|| tukā hmaṇe devapaṇa | guṃḍāḷūna asoṃ de ||3||

मागितल्यास आस करा । उरी धरा कांहींबाहीं ॥1॥ ह्मणऊनि सारिली आस । होती यास मूळ तें ॥ध्रु.॥ माझ्या मोहें तुज पान्हा । लोटे स्तना वोरस ॥2॥ तुका ह्मणे आळवणे । माझ्या देणें उत्तर ॥3॥

māgitalyāsa āsa karā | urī dharā kāṃhīṃbāhīṃ ||1|| hmaṇaūni sārilī āsa | hotī yāsa mūḷa teṃ ||dhru.|| mājhyā moheṃ tuja pānhā | loṭe stanā vorasa ||2|| tukā hmaṇe āḷavaṇe | mājhyā deṇeṃ uttara ||3||

आतां बरें घरिच्याघरीं । आपली उरी आपणापें॥1॥ वाइटबरें न पडे दृष्टी । मग कष्टी होइजेना ॥ध्रु.॥ बोलों जातां वाढे बोल । वांयां फोल खटखट ॥2॥ काकुलती यावें देवा । तो तों सेवा इिच्छतो ॥3॥ हिशोबाचे खटखटे । चढे तुटे घडेना ॥4॥ तुका ह्मणे कळों आलें । दुसरें भलें तों नव्हे ॥5॥

ātāṃ bareṃ gharicyāgharīṃ | āpalī urī āpaṇāpeṃ||1|| vāiṭabareṃ na paḍe dṛṣṭī | maga kaṣṭī hoijenā ||dhru.|| boloṃ jātāṃ vāḍhe bola | vāṃyāṃ phola khaṭakhaṭa ||2|| kākulatī yāveṃ devā | to toṃ sevā iिcchato ||3|| hiśobāce khaṭakhaṭe | caḍhe tuṭe ghaḍenā ||4|| tukā hmaṇe kaḷoṃ āleṃ | dusareṃ bhaleṃ toṃ navhe ||5||

आधीं सोज्वळ करावा मारग । चालतां तें मग गोवी नाहीं ॥1॥ ऐसा चालोनियां आला शिष्टाचार । गोवीचा वेव्हार पापपुण्य ॥ध्रु.॥ पळणें तों पळा सांडुनि कांबळें । उपाधीच्या मुळें लाग पावे ॥2॥ तुका ह्मणे येथें शूर तो निवडे । पडिले बापुडे कालचक्रीं ॥3॥

ādhīṃ sojvaḷa karāvā māraga | cālatāṃ teṃ maga govī nāhīṃ ||1|| aisā cāloniyāṃ ālā śiṣṭācāra | govīcā vevhāra pāpapuṇya ||dhru.|| paḷaṇeṃ toṃ paḷā sāṃḍuni kāṃbaḷeṃ | upādhīcyā muḷeṃ lāga pāve ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ śūra to nivaḍe | paḍile bāpuḍe kālacakrīṃ ||3||

उद्धत त्या जाती । द्रवें रंगल्या उद्धती ॥1॥ ह्मणऊनि बहु फार । त्यांसी असावें अंतर ॥ध्रु.॥ कैंचें पाठी पोट । गोडविषासी सेवट ॥2॥ तुका ह्मणे सापा । न कळे कुरवािळलें बापा ॥3॥

uddhata tyā jātī | draveṃ raṃgalyā uddhatī ||1|| hmaṇaūni bahu phāra | tyāṃsī asāveṃ aṃtara ||dhru.|| kaiṃceṃ pāṭhī poṭa | goḍaviṣāsī sevaṭa ||2|| tukā hmaṇe sāpā | na kaḷe kuravāिḷaleṃ bāpā ||3||

आह्मां कथा आवश्यक । येर संपादूं लौकिक ॥1॥ जैसी तैसी माय बरी । मानिल्या त्या माना येरी ॥ध्रु.॥ व्यालीचा कळवळा । जीव बहुत कोंवळा ॥2॥ कवतुकें वावरें । तुका ह्मणे या आधारें ॥3॥

āhmāṃ kathā āvaśyaka | yera saṃpādūṃ laukika ||1|| jaisī taisī māya barī | mānilyā tyā mānā yerī ||dhru.|| vyālīcā kaḷavaḷā | jīva bahuta koṃvaḷā ||2|| kavatukeṃ vāvareṃ | tukā hmaṇe yā ādhāreṃ ||3||

पािळतों वचन । परि बहु भीतें मन ॥1॥ करितें पायांशीं सलगी । नये बैसों अंगसंगीं ॥ध्रु.॥ जोडोनियां कर । उभें असावें समोर ॥2॥ तुका ह्मणे संत । तुह्मी मी बहु पतित ॥3॥

pāिḷatoṃ vacana | pari bahu bhīteṃ mana ||1|| kariteṃ pāyāṃśīṃ salagī | naye baisoṃ aṃgasaṃgīṃ ||dhru.|| joḍoniyāṃ kara | ubheṃ asāveṃ samora ||2|| tukā hmaṇe saṃta | tuhmī mī bahu patita ||3||

जैसा तैसा आतां । मज प्रमाण अनंता ॥1॥ पायां पडणें न संडीं । पोटीं तें च वर तोंडीं ॥ध्रु.॥ एका भावें चाड । आहे तैसें अंतीं गोड ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां । टळणें चि नाहीं नेमा ॥3॥

jaisā taisā ātāṃ | maja pramāṇa anaṃtā ||1|| pāyāṃ paḍaṇeṃ na saṃḍīṃ | poṭīṃ teṃ ca vara toṃḍīṃ ||dhru.|| ekā bhāveṃ cāḍa | āhe taiseṃ aṃtīṃ goḍa ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ | ṭaḷaṇeṃ ci nāhīṃ nemā ||3||

चुकलों या ऐशा वर्मा । तरी कर्मा सांपडलों ॥1॥ पाठी लागे करी नास । गर्भवास भोगवी ॥ध्रु.॥ माझें तुझें भिन्नभावें। गळां दावें मोहाचें ॥2॥ तुका ह्मणे पाठेळ केलों । नसत्या भ्यालों छंदासी ॥3॥

cukaloṃ yā aiśā varmā | tarī karmā sāṃpaḍaloṃ ||1|| pāṭhī lāge karī nāsa | garbhavāsa bhogavī ||dhru.|| mājheṃ tujheṃ bhinnabhāveṃ| gaḷāṃ dāveṃ mohāceṃ ||2|| tukā hmaṇe pāṭheḷa keloṃ | nasatyā bhyāloṃ chaṃdāsī ||3||

देह प्रारब्धा शिरीं । असोन करी उद्वेग ॥1॥ धांव घालीं नारायणा । माझ्या मना जागवीं ॥ध्रु.॥ ऐसी चुकोनियां वर्में। पीडा भ्रमें पावलों ॥2॥ तुका ह्मणे कैंचा भोग । नव्हे रोग अंगींचा॥3॥

deha prārabdhā śirīṃ | asona karī udvega ||1|| dhāṃva ghālīṃ nārāyaṇā | mājhyā manā jāgavīṃ ||dhru.|| aisī cukoniyāṃ varmeṃ| pīḍā bhrameṃ pāvaloṃ ||2|| tukā hmaṇe kaiṃcā bhoga | navhe roga aṃgīṃcā||3||

अनंताच्या ऐकों कीर्ती । ज्याच्या चित्तीं हरिनाम । उलंघूनि गेले सिंधु । हा भवबंधु तोडोनियां ॥1॥ आतां हळुहळु ते चि वाहीं । चालों कांही अधिकारें ॥ध्रु.॥ खुंटूनियां गेले नावा । नाहीं हेवा खोळंबला । न लगे मोल द्यावा रुका । भावें एका कारणें॥2॥ तुका ह्मणे पाहतों वाट । उभा नीट पाउलीं । भीमातिरीं थडवा केला । उठा चला लवलाहें ॥3॥

anaṃtācyā aikoṃ kīrtī | jyācyā cittīṃ harināma | ulaṃghūni gele siṃdhu | hā bhavabaṃdhu toḍoniyāṃ ||1|| ātāṃ haḷuhaḷu te ci vāhīṃ | cāloṃ kāṃhī adhikāreṃ ||dhru.|| khuṃṭūniyāṃ gele nāvā | nāhīṃ hevā khoḷaṃbalā | na lage mola dyāvā rukā | bhāveṃ ekā kāraṇeṃ||2|| tukā hmaṇe pāhatoṃ vāṭa | ubhā nīṭa pāulīṃ | bhīmātirīṃ thaḍavā kelā | uṭhā calā lavalāheṃ ||3||

तरीं च म्यां देवा । साटी करूनियां जीवा ॥1॥ येथें बैसलों धरणें । दृढ कायावाचामनें ॥ध्रु.॥ आवरिल्या वृित्त । मन घेउनियां हातीं ॥2॥ तुका ह्मणे जरा । बाहेर येऊं नेदीं घरा ॥3॥

tarīṃ ca myāṃ devā | sāṭī karūniyāṃ jīvā ||1|| yetheṃ baisaloṃ dharaṇeṃ | dṛḍha kāyāvācāmaneṃ ||dhru.|| āvarilyā vṛिtta | mana gheuniyāṃ hātīṃ ||2|| tukā hmaṇe jarā | bāhera yeūṃ nedīṃ gharā ||3||

हें तों एक संतांठायीं । लाभ पायीं उत्तम ॥1॥ ह्मणवितां त्याचे दास । पुढें आस उरेना ॥ध्रु.॥ कृपादान केलें संतीं। कल्पांतीं ही सरेना ॥2॥ तुका ह्मणे संतसेवा । हा चि हेवा उत्तम॥3॥

heṃ toṃ eka saṃtāṃṭhāyīṃ | lābha pāyīṃ uttama ||1|| hmaṇavitāṃ tyāce dāsa | puḍheṃ āsa urenā ||dhru.|| kṛpādāna keleṃ saṃtīṃ| kalpāṃtīṃ hī sarenā ||2|| tukā hmaṇe saṃtasevā | hā ci hevā uttama||3||

नारायणा ऐसा । सेवूं नेणतील रसा ॥1॥ जेणें भवव्याध तुटे । दुःख मागुतें न भेटे ॥ध्रु.॥ न लगे कांहीं आटी । बाधा राहों न सके पोटीं ॥2॥ कैवल्य तें जोडे । पालट लवकरी घडे ॥3॥ जन्ममरणदुःख अटे । जाळें अवघेंचि तुटे ॥4॥ तुका ह्मणे जाला । याचा गुण बहुतांला ॥5॥

nārāyaṇā aisā | sevūṃ neṇatīla rasā ||1|| jeṇeṃ bhavavyādha tuṭe | duḥkha māguteṃ na bheṭe ||dhru.|| na lage kāṃhīṃ āṭī | bādhā rāhoṃ na sake poṭīṃ ||2|| kaivalya teṃ joḍe | pālaṭa lavakarī ghaḍe ||3|| janmamaraṇaduḥkha aṭe | jāḷeṃ avagheṃci tuṭe ||4|| tukā hmaṇe jālā | yācā guṇa bahutāṃlā ||5||

अनेक दोषांचे काट । जे जे गादले निघोंट । होती हरिनामें चोखट । क्षण एक न लगतां ॥1॥ तुह्मी हरि ह्मणा हरि ह्मणा । महादोषांचे छेदना ॥ध्रु.॥ अतिप्रीतीचा बांधला । नष्ट चांडाळीं रतला । क्षण न लगतां नेला । वैकुंठासी हरि ह्मणतां॥2॥ अमित्य दोषाचें मूळ । जालें वाल्मीकास सबळ । जाला हरिनामें निर्मळ । गंगाजळ पैं जैसा ॥3॥ हरि ह्मणतां तरले । महादोषी गणिके नेलें । कुंटणी भिली उद्धरिलें । वैकुंठासी हरि म्हणतां ॥4॥ हरिविण जन्म नको वांयां । जैसी दर्पणींची छाया । ह्मणोनि तुका लागे पायां । शरण तया हरीसी ॥5॥

aneka doṣāṃce kāṭa | je je gādale nighoṃṭa | hotī harināmeṃ cokhaṭa | kṣaṇa eka na lagatāṃ ||1|| tuhmī hari hmaṇā hari hmaṇā | mahādoṣāṃce chedanā ||dhru.|| atiprītīcā bāṃdhalā | naṣṭa cāṃḍāḷīṃ ratalā | kṣaṇa na lagatāṃ nelā | vaikuṃṭhāsī hari hmaṇatāṃ||2|| amitya doṣāceṃ mūḷa | jāleṃ vālmīkāsa sabaḷa | jālā harināmeṃ nirmaḷa | gaṃgājaḷa paiṃ jaisā ||3|| hari hmaṇatāṃ tarale | mahādoṣī gaṇike neleṃ | kuṃṭaṇī bhilī uddharileṃ | vaikuṃṭhāsī hari mhaṇatāṃ ||4|| hariviṇa janma nako vāṃyāṃ | jaisī darpaṇīṃcī chāyā | hmaṇoni tukā lāge pāyāṃ | śaraṇa tayā harīsī ||5||

भजन या नासिलें हेडि । दंभा लंडा आवडी ॥1॥ जेवीत ना आइता पाक । नासी ताक घुसळूनि ॥ध्रु.॥ एकाएकीं इच्छी पाठ । नेणे चाट कां जेवूं ॥2॥ तुका ह्मणे मुलाम्याचें । बंधन साचें सेवटीं ॥3॥

bhajana yā nāsileṃ heḍi | daṃbhā laṃḍā āvaḍī ||1|| jevīta nā āitā pāka | nāsī tāka ghusaḷūni ||dhru.|| ekāekīṃ icchī pāṭha | neṇe cāṭa kāṃ jevūṃ ||2|| tukā hmaṇe mulāmyāceṃ | baṃdhana sāceṃ sevaṭīṃ ||3||

कां रे न भजसी हरी । तुज कोण अंगीकारी ॥1॥ होइल यमपुरी । यमदंड यातना ॥ध्रु.॥ कोण जाली लगबग । काय करिसि तेथें मग ॥2॥ कां रे भरला ताठा । करिती वोज नेतां वाटा॥3॥ तोंडा पडिली खिळणी । जिव्हा पिटिती वोढूनि ॥4॥ कां रे पडिली जनलाज । कोण सोडवील तुज ॥5॥ लाज धरीं ह्मणे तुका । नको वांयां जाऊं फुका ॥6॥

kāṃ re na bhajasī harī | tuja koṇa aṃgīkārī ||1|| hoila yamapurī | yamadaṃḍa yātanā ||dhru.|| koṇa jālī lagabaga | kāya karisi tetheṃ maga ||2|| kāṃ re bharalā tāṭhā | karitī voja netāṃ vāṭā||3|| toṃḍā paḍilī khiḷaṇī | jivhā piṭitī voḍhūni ||4|| kāṃ re paḍilī janalāja | koṇa soḍavīla tuja ||5|| lāja dharīṃ hmaṇe tukā | nako vāṃyāṃ jāūṃ phukā ||6||

क्षरला सागर गंगा ओघीं मिळे । आपण चि खेळे आपणाशीं ॥1 ॥ मधील ते वाव अवघी उपाधि । तुह्मां आह्मांमधीं ते चि परी ॥ध्रु.॥ घट मठ जाले आकाशाचे पोटीं । वचनें चि तुटी तेथें चि तें ॥2 ॥ तुका ह्मणे बीजें बीज दाखविलें । फल पुष्प आलें गेलें वांयां ॥3॥

kṣaralā sāgara gaṃgā oghīṃ miḷe | āpaṇa ci kheḷe āpaṇāśīṃ ||1 || madhīla te vāva avaghī upādhi | tuhmāṃ āhmāṃmadhīṃ te ci parī ||dhru.|| ghaṭa maṭha jāle ākāśāce poṭīṃ | vacaneṃ ci tuṭī tetheṃ ci teṃ ||2 || tukā hmaṇe bījeṃ bīja dākhavileṃ | phala puṣpa āleṃ geleṃ vāṃyāṃ ||3||

एक आतां तुह्मी करा । मज दातारा सत्तेनें ॥1॥ विश्वास तो पायांवरी । ठेवुनि हरी राहिलों ॥ध्रु.॥ जाणत चि दुजें नाहीं । आणिक कांहीं प्रकार ॥2॥ तुका ह्मणे शरण आलों । काय बोलों विनवितों॥3॥

eka ātāṃ tuhmī karā | maja dātārā satteneṃ ||1|| viśvāsa to pāyāṃvarī | ṭhevuni harī rāhiloṃ ||dhru.|| jāṇata ci dujeṃ nāhīṃ | āṇika kāṃhīṃ prakāra ||2|| tukā hmaṇe śaraṇa āloṃ | kāya boloṃ vinavitoṃ||3||

काय विनवावें कोणें तो निवाड । केलें माझ्या कोड वचनाचें ॥1॥ आहो कृपनिधी गुणांच्या निधाना । माझ्या अनुमाना नये चि हें ॥ध्रु.॥ बहुत करुणा केलेंसे भासेन । एक ही वचन नाहीं आलें ॥2॥ माझी कांहीं सेवा होइऩल पावली । नििंश्चती मानिली होती ऐसी ॥3॥ तुका ह्मणे माझी उरली ते आटी । अभय कर कटी न देखें चि ॥4॥

kāya vinavāveṃ koṇeṃ to nivāḍa | keleṃ mājhyā koḍa vacanāceṃ ||1|| āho kṛpanidhī guṇāṃcyā nidhānā | mājhyā anumānā naye ci heṃ ||dhru.|| bahuta karuṇā keleṃse bhāsena | eka hī vacana nāhīṃ āleṃ ||2|| mājhī kāṃhīṃ sevā hoiऩla pāvalī | niिṃścatī mānilī hotī aisī ||3|| tukā hmaṇe mājhī uralī te āṭī | abhaya kara kaṭī na dekheṃ ci ||4||

आशाबद्ध बहु असे निलाजिरें । होय ह्मणें धीरें फळ टोंकें ॥1॥ कारणापें चित्त न पाहें अपमान । चित्त समाधान लाभासाटीं ॥2॥ तुका ह्मणे हातें लोटिलें न कळे । झांकितसें डोळे पांडुरंगा ॥3॥

āśābaddha bahu ase nilājireṃ | hoya hmaṇeṃ dhīreṃ phaḷa ṭoṃkeṃ ||1|| kāraṇāpeṃ citta na pāheṃ apamāna | citta samādhāna lābhāsāṭīṃ ||2|| tukā hmaṇe hāteṃ loṭileṃ na kaḷe | jhāṃkitaseṃ ḍoḷe pāṃḍuraṃgā ||3||

सांता पांचां तरीं वचनां सेवटीं । निरोप कां भेटी एक तरी ॥1॥ कां नेणें निष्ठ‍ केलें नारायणा । न देखें हें मना येतां कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसा न देखें निवाड । कडू किंवा गोड फळ पोटीं ॥3॥

sāṃtā pāṃcāṃ tarīṃ vacanāṃ sevaṭīṃ | niropa kāṃ bheṭī eka tarī ||1|| kāṃ neṇeṃ niṣṭha keleṃ nārāyaṇā | na dekheṃ heṃ manā yetāṃ kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe aisā na dekheṃ nivāḍa | kaḍū kiṃvā goḍa phaḷa poṭīṃ ||3||

वांयां ऐसा जन्म गेला । हें विठ्ठला दुःख वाटे ॥1॥ नाहीं सरता जालों पायीं । तुह्मी जइप न पुसा ॥ध्रु.॥ कां मी जीतों संवसारीं । अद्यापवरी भूमिभार ॥2॥ तुका ह्मणे पंढरिनाथा । सबळ व्यथा भवरोग ॥3॥

vāṃyāṃ aisā janma gelā | heṃ viṭhṭhalā duḥkha vāṭe ||1|| nāhīṃ saratā jāloṃ pāyīṃ | tuhmī jaipa na pusā ||dhru.|| kāṃ mī jītoṃ saṃvasārīṃ | adyāpavarī bhūmibhāra ||2|| tukā hmaṇe paṃḍharināthā | sabaḷa vyathā bhavaroga ||3||

कासया हो माझा राखिला लौकिक । निवाड कां एक केला नाहीं ॥1॥ मग तळमळ न करितें मन । जालें तें कारण कळों येतें ॥2॥ तुका ह्मणे केला पाहिजे निवाड । वइदासी भीड मरणें रोग्या ॥3॥

kāsayā ho mājhā rākhilā laukika | nivāḍa kāṃ eka kelā nāhīṃ ||1|| maga taḷamaḷa na kariteṃ mana | jāleṃ teṃ kāraṇa kaḷoṃ yeteṃ ||2|| tukā hmaṇe kelā pāhije nivāḍa | vaidāsī bhīḍa maraṇeṃ rogyā ||3||

ऐसें कोण पाप बळी । जें जवळी येऊं नेदी ॥1॥ तुह्मां तंव होइल ठावें । नेदावें कां कळों हें ॥ध्रु.॥ कोण जाला अंतराय । कां ते पाय अंतरले ॥2॥ तुका ह्मणे निमित्याचा । आला सुच अनुभव ॥3॥

aiseṃ koṇa pāpa baḷī | jeṃ javaḷī yeūṃ nedī ||1|| tuhmāṃ taṃva hoila ṭhāveṃ | nedāveṃ kāṃ kaḷoṃ heṃ ||dhru.|| koṇa jālā aṃtarāya | kāṃ te pāya aṃtarale ||2|| tukā hmaṇe nimityācā | ālā suca anubhava ||3||

कधीं कृपा करिसी नेणें । मज दीनाचें धांवणें ॥1॥ भेटी लागीं पंढरीनाथा । जीवीं लागली तळमळ व्यथा ॥ध्रु.॥ सिणलें माझें मन । वाट पाहतां लोचन ॥2॥ तुका ह्मणे लागली भूक । तुझें पहावया श्रीमुख ॥3॥

kadhīṃ kṛpā karisī neṇeṃ | maja dīnāceṃ dhāṃvaṇeṃ ||1|| bheṭī lāgīṃ paṃḍharīnāthā | jīvīṃ lāgalī taḷamaḷa vyathā ||dhru.|| siṇaleṃ mājheṃ mana | vāṭa pāhatāṃ locana ||2|| tukā hmaṇe lāgalī bhūka | tujheṃ pahāvayā śrīmukha ||3||

उच्चारूं यासाटीं । आह्मी नाम तुझें कंठीं ॥1॥ येसी धांवत धांवत । माउलिये कृपावंते ॥ध्रु.॥ पाय चित्तीं धरूं । क्रिडा भलते ठायीं करूं ॥2॥ तुका ह्मणे माझे गंगे । प्रेमभरित पांडुरंगे ॥3॥

uccārūṃ yāsāṭīṃ | āhmī nāma tujheṃ kaṃṭhīṃ ||1|| yesī dhāṃvata dhāṃvata | māuliye kṛpāvaṃte ||dhru.|| pāya cittīṃ dharūṃ | kriḍā bhalate ṭhāyīṃ karūṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhe gaṃge | premabharita pāṃḍuraṃge ||3||

दगडाच्या देवा बगाड नवस । बाइऩल कथेस जाऊं नेदी ॥1॥ वेची धनरासी बांधलें स्मशान । दारीं वृंदावन द्वाड मानी॥ध्रु.॥ चोरें नागविला न करी त्याची खंती । परी द्विजा हातीं नेदी रुका ॥2॥ करी पाहुणेर विव्हाया जावयासी । आल्या अतीतासी पाठमोरा ॥3॥ तुका ह्मणे जळो धिग त्याचें जिणें । भार वाही सीण वर्म नेणे ॥4॥

dagaḍācyā devā bagāḍa navasa | bāiऩla kathesa jāūṃ nedī ||1|| vecī dhanarāsī bāṃdhaleṃ smaśāna | dārīṃ vṛṃdāvana dvāḍa mānī||dhru.|| coreṃ nāgavilā na karī tyācī khaṃtī | parī dvijā hātīṃ nedī rukā ||2|| karī pāhuṇera vivhāyā jāvayāsī | ālyā atītāsī pāṭhamorā ||3|| tukā hmaṇe jaḷo dhiga tyāceṃ jiṇeṃ | bhāra vāhī sīṇa varma neṇe ||4||

करूनि विनवणी । माथा ठेवितों चरणीं ॥1॥ होतें तें चि असों द्यावें । रूप सौम्य चि बरवें ॥ध्रु.॥ भया भेणें तुमचा ठाव । तुमच्या कोपें कोठें जावें ॥2॥ तुका पायां लागे । दान समुदाय मागे ॥3॥

karūni vinavaṇī | māthā ṭhevitoṃ caraṇīṃ ||1|| hoteṃ teṃ ci asoṃ dyāveṃ | rūpa saumya ci baraveṃ ||dhru.|| bhayā bheṇeṃ tumacā ṭhāva | tumacyā kopeṃ koṭheṃ jāveṃ ||2|| tukā pāyāṃ lāge | dāna samudāya māge ||3||

प्रेम नये सांगतां बोलतां दावितां । अनुभव चित्ता चित्त जाणे ॥1॥ कासवीचें बाळ वाढे कृपादृष्टी । दुधा नाहीं भेटी अंगसंगें ॥ध्रु.॥ पोटामध्यें कोण सांगितलें सर्पां । उपजत लपा ह्मणऊनि ॥2॥ बोलों नेणें परी जाणे गोड क्षार । अंतरीं विचार त्यासी ठावा ॥3॥ तुका ह्मणे बरें विचारावें मनीं । आणिक भल्यांनी पुसों नये ॥4॥

prema naye sāṃgatāṃ bolatāṃ dāvitāṃ | anubhava cittā citta jāṇe ||1|| kāsavīceṃ bāḷa vāḍhe kṛpādṛṣṭī | dudhā nāhīṃ bheṭī aṃgasaṃgeṃ ||dhru.|| poṭāmadhyeṃ koṇa sāṃgitaleṃ sarpāṃ | upajata lapā hmaṇaūni ||2|| boloṃ neṇeṃ parī jāṇe goḍa kṣāra | aṃtarīṃ vicāra tyāsī ṭhāvā ||3|| tukā hmaṇe bareṃ vicārāveṃ manīṃ | āṇika bhalyāṃnī pusoṃ naye ||4||

आतां मी पतित ऐसा साच भावें । कळों अनुभवें आलें देवा ॥1॥ काय करावें तें रोकडें चि करीं । राहिली हे उरी नाहीं दोघां ॥ध्रु.॥ येर येरा समदृष्टी द्यावें या उत्तरा । यासी काय करा गोही आतां ॥2॥ तुका ह्मणे मेलों सांगतसांगतां । तें चि आलें आतां कळों तुह्मां ॥3॥

ātāṃ mī patita aisā sāca bhāveṃ | kaḷoṃ anubhaveṃ āleṃ devā ||1|| kāya karāveṃ teṃ rokaḍeṃ ci karīṃ | rāhilī he urī nāhīṃ doghāṃ ||dhru.|| yera yerā samadṛṣṭī dyāveṃ yā uttarā | yāsī kāya karā gohī ātāṃ ||2|| tukā hmaṇe meloṃ sāṃgatasāṃgatāṃ | teṃ ci āleṃ ātāṃ kaḷoṃ tuhmāṃ ||3||

काय तुज मागें नाहीं जाणवलें । माझें नाहीं केलें हित कांहीं ॥1॥ डोळे झांकुनियां होसी अबोलणा । तेव्हां नारायणा आतां कैसा ॥ध्रु.॥ न कळे उचित न संगतां स्पष्ट । ऐसा क्रियानष्ट काय जाणे ॥2॥ तुका ह्मणे माझा घात तुह्मां ठावा । तरि कां आधीं देवा वारूं नये ॥3॥

kāya tuja māgeṃ nāhīṃ jāṇavaleṃ | mājheṃ nāhīṃ keleṃ hita kāṃhīṃ ||1|| ḍoḷe jhāṃkuniyāṃ hosī abolaṇā | tevhāṃ nārāyaṇā ātāṃ kaisā ||dhru.|| na kaḷe ucita na saṃgatāṃ spaṣṭa | aisā kriyānaṣṭa kāya jāṇe ||2|| tukā hmaṇe mājhā ghāta tuhmāṃ ṭhāvā | tari kāṃ ādhīṃ devā vārūṃ naye ||3||

नये ऐसें बोलों कठिण उत्तरें । सलगी लेंकुरें केली पुढें ॥1॥ अपराध कीजे घडला तो क्षमा । सिकवा उत्तमा आमुचिया॥ध्रु.॥ धरूं धावें आगी पोळलें तें नेणे । ओढिलिया होणें माते बाळा ॥2॥ तुका ह्मणे फार ज्याचा जार त्यासी । प्रवीण येविशीं असा तुह्मी ॥3॥

naye aiseṃ boloṃ kaṭhiṇa uttareṃ | salagī leṃkureṃ kelī puḍheṃ ||1|| aparādha kīje ghaḍalā to kṣamā | sikavā uttamā āmuciyā||dhru.|| dharūṃ dhāveṃ āgī poḷaleṃ teṃ neṇe | oḍhiliyā hoṇeṃ māte bāḷā ||2|| tukā hmaṇe phāra jyācā jāra tyāsī | pravīṇa yeviśīṃ asā tuhmī ||3||

लडिवाळ ह्मणोनी निष्ठ‍ न बोला । परी सांभािळला लागे घात ॥1॥ बहु वागवीत आणिलें दुरूनि । दासांची पोसनी बहु आहे ॥ध्रु.॥ नाहीं लागों दिला आघाताचा वारा । निष्ठ‍ उत्तरा कोमेजतों ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मी कृपावंत हरि । शांतवा उत्तरीं अमृताच्या ॥3॥

laḍivāḷa hmaṇonī niṣṭha na bolā | parī sāṃbhāिḷalā lāge ghāta ||1|| bahu vāgavīta āṇileṃ durūni | dāsāṃcī posanī bahu āhe ||dhru.|| nāhīṃ lāgoṃ dilā āghātācā vārā | niṣṭha uttarā komejatoṃ ||2|| tukā hmaṇe tuhmī kṛpāvaṃta hari | śāṃtavā uttarīṃ amṛtācyā ||3||

समर्थाचें बाळ पांघरे वाकळ । हसती सकळ लोक कोणा ॥1॥ समर्थासी लाज आपुल्या नांवाची । शरण आल्याची लागे चिंता ॥2॥ जरी तुज कांहीं होइऩल उचित । तरी हा पतित तारीं तुका ॥3॥

samarthāceṃ bāḷa pāṃghare vākaḷa | hasatī sakaḷa loka koṇā ||1|| samarthāsī lāja āpulyā nāṃvācī | śaraṇa ālyācī lāge ciṃtā ||2|| jarī tuja kāṃhīṃ hoiऩla ucita | tarī hā patita tārīṃ tukā ||3||

काय करूं मज नागविलें आळसें । बहुत या सोसें पीडा केली ॥1॥ हिरोनियां नेला मुखींचा उच्चार । पडिलें अंतर जवळी च ॥ध्रु.॥ द्वैताचिया कैसा सांपडलों हातीं । बहुत करती ओढाओढी ॥2॥ तुका ह्मणे आतां आपुलिया सवें । न्यावें मज देवें सोडवूनि ॥3॥

kāya karūṃ maja nāgavileṃ āḷaseṃ | bahuta yā soseṃ pīḍā kelī ||1|| hironiyāṃ nelā mukhīṃcā uccāra | paḍileṃ aṃtara javaḷī ca ||dhru.|| dvaitāciyā kaisā sāṃpaḍaloṃ hātīṃ | bahuta karatī oḍhāoḍhī ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ āpuliyā saveṃ | nyāveṃ maja deveṃ soḍavūni ||3||

नाहीं देवाचा विश्वास । करी संतांचा उपहास ॥1॥ । त्याचे तोंडी पडे माती । हीन शूकराची जाती ॥ध्रु.॥ घोकुनी अक्षर। वाद छळणा करीत फिरे ॥2॥ ह्मणे देवासी पाषाण । तुका ह्मणे भावहीन ॥3॥

nāhīṃ devācā viśvāsa | karī saṃtāṃcā upahāsa ||1|| | tyāce toṃḍī paḍe mātī | hīna śūkarācī jātī ||dhru.|| ghokunī akṣara| vāda chaḷaṇā karīta phire ||2|| hmaṇe devāsī pāṣāṇa | tukā hmaṇe bhāvahīna ||3||

हें चि सर्वसुख जपावा विठ्ठल । न दवडावा पळ क्षण वांयां ॥1॥ हें चि एक सर्वसाधनांचें मूळ । आतुडे गोपाळ येणें पंथें ॥ध्रु.॥ न लगती कांहीं तपांचिया रासी । करणें वाराणसी नाना तीथॉ ॥2॥ कल्पना हे तिळ देहीं अभिमान । नये नारायण जवळी त्यांच्या ॥3॥ तुका ह्मणे नामें देव नेदी भेटी । ह्मणे त्याचे होंटीं कुष्ट होय ॥4॥

heṃ ci sarvasukha japāvā viṭhṭhala | na davaḍāvā paḷa kṣaṇa vāṃyāṃ ||1|| heṃ ci eka sarvasādhanāṃceṃ mūḷa | ātuḍe gopāḷa yeṇeṃ paṃtheṃ ||dhru.|| na lagatī kāṃhīṃ tapāṃciyā rāsī | karaṇeṃ vārāṇasī nānā tīthô ||2|| kalpanā he tiḷa dehīṃ abhimāna | naye nārāyaṇa javaḷī tyāṃcyā ||3|| tukā hmaṇe nāmeṃ deva nedī bheṭī | hmaṇe tyāce hoṃṭīṃ kuṣṭa hoya ||4||

माझे विषयीं तुज पडतां विसर । नको धरूं दूर पांडुरंगा ॥1॥ तुझा ह्मणवितों हे चि लाज तुला । आतां झणी मला विसरेसी ॥2॥ तुका ह्मणे तुझी माझी नाहीं उरी । आतां केली खरी देवराया ॥3॥

mājhe viṣayīṃ tuja paḍatāṃ visara | nako dharūṃ dūra pāṃḍuraṃgā ||1|| tujhā hmaṇavitoṃ he ci lāja tulā | ātāṃ jhaṇī malā visaresī ||2|| tukā hmaṇe tujhī mājhī nāhīṃ urī | ātāṃ kelī kharī devarāyā ||3||

भागल्यांचा तूं विसांवा । करीं नांवा निंबलोण ॥1॥ परमानंदा पुरुषोत्तमा । हरीं या श्रमापासूनि ॥ध्रु.॥ अनाथांचा अंगीकार। करितां भार न मनिसी ॥2॥ तुका ह्मणे इच्छा पुरे । ऐसें धुरेगे विठ्ठल ॥3॥

bhāgalyāṃcā tūṃ visāṃvā | karīṃ nāṃvā niṃbaloṇa ||1|| paramānaṃdā puruṣottamā | harīṃ yā śramāpāsūni ||dhru.|| anāthāṃcā aṃgīkāra| karitāṃ bhāra na manisī ||2|| tukā hmaṇe icchā pure | aiseṃ dhurege viṭhṭhala ||3||

घालूनियां कास । बळें आलों मागायास ॥1॥ प्रेमें देइप पाठवूनि । पांडुरंगा सेवाॠणी ॥ध्रु.॥ होइप रे शाहाणा । कळों नेदावें या जना ॥2॥ तुका ह्मणे पायीं । जडलों मग उरलें काइऩ॥3॥

ghālūniyāṃ kāsa | baḷeṃ āloṃ māgāyāsa ||1|| premeṃ deipa pāṭhavūni | pāṃḍuraṃgā sevāṝṇī ||dhru.|| hoipa re śāhāṇā | kaḷoṃ nedāveṃ yā janā ||2|| tukā hmaṇe pāyīṃ | jaḍaloṃ maga uraleṃ kāiऩ||3||

भेटीलागीं पंढरिनाथा । जीवीं लागली तळमळ व्यथा॥1॥ कैं कृपा करिसी नेणें । मज दीनाचें धांवणें ॥ध्रु.॥ सीणलें माझें मन । वाट पाहातां लोचन ॥2॥ तुका ह्मणे भूक । तुझें पाहावया मुख ॥3॥

bheṭīlāgīṃ paṃḍharināthā | jīvīṃ lāgalī taḷamaḷa vyathā||1|| kaiṃ kṛpā karisī neṇeṃ | maja dīnāceṃ dhāṃvaṇeṃ ||dhru.|| sīṇaleṃ mājheṃ mana | vāṭa pāhātāṃ locana ||2|| tukā hmaṇe bhūka | tujheṃ pāhāvayā mukha ||3||

सांडियेली काया । वरी ओंवाळूनी पायां ॥1॥ शरण शरण नारायणा । मज अंगीकारा दीना ॥ध्रु.॥ आलों लोटांगणीं। रुळें तुमचे चरणीं ॥2॥ तुका ह्मणे कइप । डोइऩ ठेवीन हे पायीं॥3॥

sāṃḍiyelī kāyā | varī oṃvāḷūnī pāyāṃ ||1|| śaraṇa śaraṇa nārāyaṇā | maja aṃgīkārā dīnā ||dhru.|| āloṃ loṭāṃgaṇīṃ| ruḷeṃ tumace caraṇīṃ ||2|| tukā hmaṇe kaipa | ḍoiऩ ṭhevīna he pāyīṃ||3||

तुझे दारींचा कुतरा । नको मोकलूं दातारा ॥1॥ धरणें घेतलें घरांत । नको धरून उठवूं हात ॥ध्रु.॥ घेतली मुरकुंडी। थोर जालों मी लंडी ॥2॥ तुका ह्मणे जगजीवना । िब्रदें पाहें नारायणा॥3॥

tujhe dārīṃcā kutarā | nako mokalūṃ dātārā ||1|| dharaṇeṃ ghetaleṃ gharāṃta | nako dharūna uṭhavūṃ hāta ||dhru.|| ghetalī murakuṃḍī| thora jāloṃ mī laṃḍī ||2|| tukā hmaṇe jagajīvanā | िbradeṃ pāheṃ nārāyaṇā||3||

पाहातां हें बरवें जालें । कळों आलें यावरी ॥1॥ मागिलांचा जाला झाडा । त्या निवाडास्तव ॥ध्रु.॥ विसांवलें अंग दिसे । सरिसे अनुभव ॥2॥ तुका ह्मणे बरें जालें । देवें नेलें गवसूनि ॥3॥

pāhātāṃ heṃ baraveṃ jāleṃ | kaḷoṃ āleṃ yāvarī ||1|| māgilāṃcā jālā jhāḍā | tyā nivāḍāstava ||dhru.|| visāṃvaleṃ aṃga dise | sarise anubhava ||2|| tukā hmaṇe bareṃ jāleṃ | deveṃ neleṃ gavasūni ||3||

श्रमपरिहारा । मूळ हें जालें दातारा ॥1॥ देह निवेदूनि पायीं । जालों रिकामा उतराइऩ ॥ध्रु.॥ आपली ते सत्ता । येथें असों नेदीं आतां ॥2॥ राहिला निराळा । तुका कटकटे वेगळा॥3॥

śramaparihārā | mūḷa heṃ jāleṃ dātārā ||1|| deha nivedūni pāyīṃ | jāloṃ rikāmā utarāiऩ ||dhru.|| āpalī te sattā | yetheṃ asoṃ nedīṃ ātāṃ ||2|| rāhilā nirāḷā | tukā kaṭakaṭe vegaḷā||3||

उपजल्या काळें शुभ कां शकुन । आतां आवरोन राहिलेती ॥1॥ नाहीं मागितली वचनाची जोडी । निष्काम कोरडी वरिवरि ॥ध्रु.॥ सत्याविण काय उगी च लांबणी । कारियाची वाणी येर भूस ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसी कोणा चाळवणी । न विचारा मनीं पांडुरंगा ॥3॥

upajalyā kāḷeṃ śubha kāṃ śakuna | ātāṃ āvarona rāhiletī ||1|| nāhīṃ māgitalī vacanācī joḍī | niṣkāma koraḍī varivari ||dhru.|| satyāviṇa kāya ugī ca lāṃbaṇī | kāriyācī vāṇī yera bhūsa ||2|| tukā hmaṇe aisī koṇā cāḷavaṇī | na vicārā manīṃ pāṃḍuraṃgā ||3||

नव्हें मी आहाच आशेचें बांधलें । जें हें टोंकविलें नारायणा ॥1॥ अंतर तों तुम्हां बरें कळों येतें । वेव्हार उचितें चाळवीजे ॥ध्रु.॥ मनें कल्पीलें आवरितां पाप । संकल्पीं विकल्प याचि नांवें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां न सोसे जळजळ । सिजल्यावरी जाळ कढ खोटा ॥3॥

navheṃ mī āhāca āśeceṃ bāṃdhaleṃ | jeṃ heṃ ṭoṃkavileṃ nārāyaṇā ||1|| aṃtara toṃ tumhāṃ bareṃ kaḷoṃ yeteṃ | vevhāra uciteṃ cāḷavīje ||dhru.|| maneṃ kalpīleṃ āvaritāṃ pāpa | saṃkalpīṃ vikalpa yāci nāṃveṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ na sose jaḷajaḷa | sijalyāvarī jāḷa kaḍha khoṭā ||3||

ताकें कृपण तो जेवूं काय घाली । आहाच ते चालीवरुनि कळे ॥1॥ काय तुह्मां वेचे घातलें सांकडें । माहें आलें कोडें आजिवरि ॥ध्रु.॥ सेवेंविण आह्मी न लिंपों काया । जाला देवराया निर्धार हा ॥2॥ तुका ह्मणे तुझीं राखावया ब्रीदें । येणें अनुवादें कारियासी ॥3॥

tākeṃ kṛpaṇa to jevūṃ kāya ghālī | āhāca te cālīvaruni kaḷe ||1|| kāya tuhmāṃ vece ghātaleṃ sāṃkaḍeṃ | māheṃ āleṃ koḍeṃ ājivari ||dhru.|| seveṃviṇa āhmī na liṃpoṃ kāyā | jālā devarāyā nirdhāra hā ||2|| tukā hmaṇe tujhīṃ rākhāvayā brīdeṃ | yeṇeṃ anuvādeṃ kāriyāsī ||3||

वृत्तीवरि आह्मां येणें काशासाटीं । एवढी हे आटी सोसावया ॥1॥ जाणतसां परी नेणते जी देवा । भ्रम चि बरवा राखावा तो ॥ध्रु.॥ मोडूनि क्षरलों अभेदाची मूस । तुह्मां कां अळस वोडवला ॥2॥ तुका ह्मणे होइप लवकरि उदार । लांबणीचें फार काम नाहीं ॥3॥

vṛttīvari āhmāṃ yeṇeṃ kāśāsāṭīṃ | evaḍhī he āṭī sosāvayā ||1|| jāṇatasāṃ parī neṇate jī devā | bhrama ci baravā rākhāvā to ||dhru.|| moḍūni kṣaraloṃ abhedācī mūsa | tuhmāṃ kāṃ aḷasa voḍavalā ||2|| tukā hmaṇe hoipa lavakari udāra | lāṃbaṇīceṃ phāra kāma nāhīṃ ||3||

सुलभ कीर्तनें दिलें ठसावूनि । करितां धरणी उरी कोण ॥1॥ आतां न टळावें केलिया नेमासी । उदाराचा होसी हीन काय ॥ध्रु.॥ एका नेमें कोठें दुसरा पालट । पादिर तो धीट ह्मणती त्यासी ॥2॥ तुका ह्मणे किती बोलसी उणें । एकाच वचनें खंड करीं ॥3॥

sulabha kīrtaneṃ dileṃ ṭhasāvūni | karitāṃ dharaṇī urī koṇa ||1|| ātāṃ na ṭaḷāveṃ keliyā nemāsī | udārācā hosī hīna kāya ||dhru.|| ekā nemeṃ koṭheṃ dusarā pālaṭa | pādira to dhīṭa hmaṇatī tyāsī ||2|| tukā hmaṇe kitī bolasī uṇeṃ | ekāca vacaneṃ khaṃḍa karīṃ ||3||

जेथें माझी दृिष्ट राहिली बैसोन । तेथें चि हें मन गुंडाळातें ॥1॥ टाळावी ते पीडा आपुल्यापासून । दिठावेलें अन्न ओकवितें ॥ध्रु.॥ तुम्हांसी कां कोडें कोणे ही विशीचें । नवलाव याचें वाटतसे ॥2॥ तुका ह्मणे वेगीं उभारा जी कर । कीर्त मुखें थोर गर्जइऩन ॥3॥

jetheṃ mājhī dṛिṣṭa rāhilī baisona | tetheṃ ci heṃ mana guṃḍāḷāteṃ ||1|| ṭāḷāvī te pīḍā āpulyāpāsūna | diṭhāveleṃ anna okaviteṃ ||dhru.|| tumhāṃsī kāṃ koḍeṃ koṇe hī viśīceṃ | navalāva yāceṃ vāṭatase ||2|| tukā hmaṇe vegīṃ ubhārā jī kara | kīrta mukheṃ thora garjaiऩna ||3||

इच्छेपाशीं आलों फिरोनि मागुता । स्वामीसेवकता आवडीचे ॥1॥ द्यावें लवकरी मागितलें दान । मुळींचें जतन करूनि असें ॥ध्रु.॥ उपाय हे करीं एका चि वचना । दावूनियां खुणा ठाया येतों ॥2॥ तुका ह्मणे गांठी किती तुजपाशीं । जगाच्या तोडिसी चिंतनानें ॥3॥

icchepāśīṃ āloṃ phironi māgutā | svāmīsevakatā āvaḍīce ||1|| dyāveṃ lavakarī māgitaleṃ dāna | muḷīṃceṃ jatana karūni aseṃ ||dhru.|| upāya he karīṃ ekā ci vacanā | dāvūniyāṃ khuṇā ṭhāyā yetoṃ ||2|| tukā hmaṇe gāṃṭhī kitī tujapāśīṃ | jagācyā toḍisī ciṃtanāneṃ ||3||

डगमगी मन निराशेच्या गुणें । हें तों नारायणें सांतवीजे ॥1॥ धीरें तूं गंभीर जीवनें जगाचें । जळो विभागाचें आत्रीतत्या ॥ध्रु.॥ भेइऩल जीव हें देखोनि कठिण । केला जातो सीण तो तो वांयां ॥2॥ तुका ह्मणे आवश्यक हें वचन । पाळावें चि वान समयो आहे ॥3॥

ḍagamagī mana nirāśecyā guṇeṃ | heṃ toṃ nārāyaṇeṃ sāṃtavīje ||1|| dhīreṃ tūṃ gaṃbhīra jīvaneṃ jagāceṃ | jaḷo vibhāgāceṃ ātrītatyā ||dhru.|| bheiऩla jīva heṃ dekhoni kaṭhiṇa | kelā jāto sīṇa to to vāṃyāṃ ||2|| tukā hmaṇe āvaśyaka heṃ vacana | pāḷāveṃ ci vāna samayo āhe ||3||

आपण तों असा । समर्थ जी हृषीकेशा ॥1॥ करा करा बुझावणी । काय विलंब वचनीं ॥ध्रु.॥ हेंगे ऐसें ह्मणा । उठूनि लागेन चरणा ॥2॥ घेऊनियां सुखें । नाचेल तुका कवतुकें ॥3॥

āpaṇa toṃ asā | samartha jī hṛṣīkeśā ||1|| karā karā bujhāvaṇī | kāya vilaṃba vacanīṃ ||dhru.|| heṃge aiseṃ hmaṇā | uṭhūni lāgena caraṇā ||2|| gheūniyāṃ sukheṃ | nācela tukā kavatukeṃ ||3||

द्याल ऐसें दिसे । तुमचें साचपण इच्छे ॥1॥ ह्मणऊनि न भंगे निर्धार । केलें लोचनें सादर ॥ध्रु.॥ मुखाची च वास । पुरला पाहे अवकाश ॥2॥ तुका ह्मणे कळे । काय लाभ कोण वेळ ॥3॥

dyāla aiseṃ dise | tumaceṃ sācapaṇa icche ||1|| hmaṇaūni na bhaṃge nirdhāra | keleṃ locaneṃ sādara ||dhru.|| mukhācī ca vāsa | puralā pāhe avakāśa ||2|| tukā hmaṇe kaḷe | kāya lābha koṇa veḷa ||3||

तुह्मी तों सदैव । आधरपणें माझी हांव ॥1॥ जळो आशेचें तें जिणें । टोंकतसावें दीनपणें ॥ध्रु.॥ येथूनि सोडवा । आतां अनुभवेंसी देवा ॥2॥ तुका ह्मणे जालें । एक मग हें निमालें॥3॥

tuhmī toṃ sadaiva | ādharapaṇeṃ mājhī hāṃva ||1|| jaḷo āśeceṃ teṃ jiṇeṃ | ṭoṃkatasāveṃ dīnapaṇeṃ ||dhru.|| yethūni soḍavā | ātāṃ anubhaveṃsī devā ||2|| tukā hmaṇe jāleṃ | eka maga heṃ nimāleṃ||3||

कैसें भलें देवा अनुभवा कां नये । उसीर तो काय तुह्मांपाशीं ॥1॥ आहे तें मागों तों दिसातें जवळी । केल्यामध्यें किळ कोण साध्य ॥ध्रु.॥ नाहीं सांडीत मी सेवेची मर्यादा । लाविला तो धंदा नित्य करीं ॥2॥ तुका ह्मणे हात आवरिला गुंती । माझे तंव चित्तीं नाहीं दुजें ॥3॥

kaiseṃ bhaleṃ devā anubhavā kāṃ naye | usīra to kāya tuhmāṃpāśīṃ ||1|| āhe teṃ māgoṃ toṃ disāteṃ javaḷī | kelyāmadhyeṃ kiḷa koṇa sādhya ||dhru.|| nāhīṃ sāṃḍīta mī sevecī maryādā | lāvilā to dhaṃdā nitya karīṃ ||2|| tukā hmaṇe hāta āvarilā guṃtī | mājhe taṃva cittīṃ nāhīṃ dujeṃ ||3||

हुंदकी पिसवी हलवी दाढी । मणी वोढी निंदेचे॥1॥ त्याचें फळ पाकीं यमाचे दंड । घर केलें कुंड कुंभपाक ॥ध्रु.॥ क्रोध पोटीं मांग आणिला अंतरा । भुंकोनि कुतरा जप करी ॥2॥ तुका ह्मणे स्नान केलें मळमूत्रें । जेवविलीं पितरें अमंगळें ॥3॥

huṃdakī pisavī halavī dāḍhī | maṇī voḍhī niṃdece||1|| tyāceṃ phaḷa pākīṃ yamāce daṃḍa | ghara keleṃ kuṃḍa kuṃbhapāka ||dhru.|| krodha poṭīṃ māṃga āṇilā aṃtarā | bhuṃkoni kutarā japa karī ||2|| tukā hmaṇe snāna keleṃ maḷamūtreṃ | jevavilīṃ pitareṃ amaṃgaḷeṃ ||3||

अंगा भरला ताठा । नये वळणी जैसा खुंटा ॥1॥ कैसें न कळे त्या डेंगा । हित आदळलें अंगा ॥ध्रु.॥ जीव जाते वेळे । भरे लकडा ताठी डोळे ॥2॥ मुसळाचें धनु । तुका ह्मणे नव्हे अनु ॥3॥

aṃgā bharalā tāṭhā | naye vaḷaṇī jaisā khuṃṭā ||1|| kaiseṃ na kaḷe tyā ḍeṃgā | hita ādaḷaleṃ aṃgā ||dhru.|| jīva jāte veḷe | bhare lakaḍā tāṭhī ḍoḷe ||2|| musaḷāceṃ dhanu | tukā hmaṇe navhe anu ||3||

करूनि कडविड । जमा घडिली लगड ॥1॥ आतां होतें तें चि जालें । नाम ठायींचें चांगलें ॥ध्रु.॥ उतरलें डाइप । उत्तम ते सुलाख ताइऩ ॥2॥ हिंडवितां देश । तुका ह्मणे नाहीं नाश ॥3॥

karūni kaḍaviḍa | jamā ghaḍilī lagaḍa ||1|| ātāṃ hoteṃ teṃ ci jāleṃ | nāma ṭhāyīṃceṃ cāṃgaleṃ ||dhru.|| utaraleṃ ḍāipa | uttama te sulākha tāiऩ ||2|| hiṃḍavitāṃ deśa | tukā hmaṇe nāhīṃ nāśa ||3||

पद 3301

पद 3302

पद 3303

पद 3304

पद 3305

पद 3306

पद 3307

पद 3308

पद 3309

पद 3310

पद 3311

पद 3312

पद 3313

पद 3314

पद 3315

पद 3316

पद 3317

पद 3318

पद 3319

पद 3320

पद 3321

पद 3322

पद 3323

पद 3324

पद 3325

पद 3326

पद 3327

पद 3328

पद 3329

पद 3330

पद 3331

पद 3332

पद 3333

पद 3336

पद 3337

पद 3338

पद 3339

पद 3340

पद 3341

पद 3342

पद 3343

पद 3344

पद 3345

पद 3346

पद 3347

पद 3348

पद 3349

पद 3350

पद 3353

पद 3355

पद 3356

पद 3357

पद 3358

पद 3360

पद 3363

पद 3364

पद 3365

पद 3367

पद 3368

पद 3369

पद 3373

पद 3374

पद 3375

पद 3376

पद 3377

पद 3378

पद 3379

पद 3381

पद 3382

पद 3383

पद 3384

पद 3385

पद 3387

पद 3388

पद 3389

पद 3390

पद 3391

पद 3392

पद 3393

पद 3394

पद 3395

पद 3397

पद 3398

पद 3399

पद 3400

पद 3401

पद 3403

पद 3405

पद 3406

पद 3408

पद 3409

पद 3410

पद 3411

पद 3412

पद 3413

पद 3414

पद 3415

पद 3417

पद 3419

पद 3420

पद 3421

पद 3422

पद 3423

पद 3424

पद 3425

पद 3426

पद 3427

पद 3428

पद 3429

पद 3430

पद 3431

पद 3432

पद 3433

पद 3434

पद 3435

पद 3436

पद 3437

पद 3438

पद 3439

पद 3440

पद 3441

पद 3442

पद 3443

पद 3444

पद 3445

पद 3446

पद 3447

पद 3449

पद 3450

पद 3451

पद 3452

पद 3453

पद 3454

पद 3455

पद 3456

पद 3457

पद 3458

पद 3459

पद 3460

पद 3461

पद 3462

पद 3463

पद 3464

पद 3465

पद 3466

पद 3467

पद 3468

पद 3469

पद 3470

पद 3471

पद 3472

पद 3473

पद 3474

पद 3475

पद 3477

पद 3478

पद 3479

पद 3480

पद 3481

पद 3483

पद 3484

पद 3485

पद 3486

पद 3488

पद 3489

पद 3490

पद 3491

पद 3492

पद 3493

पद 3494

पद 3495

पद 3496

पद 3497

पद 3498

पद 3499

पद 3500

पद 3501

पद 3502

पद 3504

पद 3505

पद 3506

पद 3507

पद 3508

पद 3509

पद 3510

पद 3511

पद 3512

पद 3513

पद 3514

पद 3515

पद 3516

पद 3517

पद 3518

पद 3519

पद 3520

पद 3521

पद 3522

पद 3523

पद 3524

पद 3525

पद 3526

पद 3527

पद 3528

पद 3529

पद 3530

पद 3531

पद 3532

पद 3533

पद 3534

पद 3535

पद 3536

पद 3537

पद 3538

पद 3539

पद 3540

पद 3541

पद 3542

पद 3545

पद 3546

पद 3547

पद 3548

पद 3550

पद 3551

पद 3552

पद 3553

पद 3554

पद 3556

पद 3557

पद 3558

पद 3559

पद 3560

पद 3561

पद 3562

पद 3563

पद 3564

पद 3567

पद 3569

पद 3570

पद 3571

पद 3572

पद 3574

पद 3575

पद 3576

पद 3577

पद 3578

पद 3581

पद 3582

पद 3584

पद 3585

पद 3586

पद 3587

पद 3588

पद 3589

पद 3590

पद 3592

पद 3594

पद 3595

पद 3596

पद 3597

पद 3598

पद 3599

पद 3600

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 3301 ते 3600. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 262 अभंग येथे दिले आहेत; 38 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 3301–3600

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती