तुकाराम गाथा — अभंग 3001–3300

शेअर करा

कांहीं विपित्त अपत्यां । आतां अमुचिया होतां । काय होइऩल अनंता । पाहा बोलों कासया ॥1॥ बरें अनायासें जालें। सायासेंविण बोले चाले । काबाड चुकलें । केलें कष्टावेगळें ॥ध्रु.॥ बरा सांपडलासी वोजा । वर्मावरी केशीराजा । बोलायासी तुझा । उजुरचि नाहींसा ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे दगा । बरा दिला होता बागा । झडकरी चलागा । चांग दैवें पावलों ॥3॥

kāṃhīṃ vipitta apatyāṃ | ātāṃ amuciyā hotāṃ | kāya hoiऩla anaṃtā | pāhā boloṃ kāsayā ||1|| bareṃ anāyāseṃ jāleṃ| sāyāseṃviṇa bole cāle | kābāḍa cukaleṃ | keleṃ kaṣṭāvegaḷeṃ ||dhru.|| barā sāṃpaḍalāsī vojā | varmāvarī keśīrājā | bolāyāsī tujhā | ujuraci nāhīṃsā ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe dagā | barā dilā hotā bāgā | jhaḍakarī calāgā | cāṃga daiveṃ pāvaloṃ ||3||

देवा तुजपें माझ्या पूर्वजांचें ॠण । आहे तें कां नेदिसी अझून । अवगलासीं झोंडपणें । परी मी जाण जीवें जिरों नेदीं ॥1॥ कळों येइऩल रोकडें । उभा करिन संतांपुढें । तुझें काय एवढें । भय आपुलें मागतां ॥ध्रु.॥ आजिवरी होतों नेणता । तों तुज फावलें रे अनंता । कवडीचा तो आतां । पडों नेदीन फेर ॥2॥ ठेविला ये जीवनीं जीव । ह्मणे तुकयाचा बंधव । माझा गळा तुझा पाव । एके ठायीं बांधेन ॥3॥

devā tujapeṃ mājhyā pūrvajāṃceṃ ṝṇa | āhe teṃ kāṃ nedisī ajhūna | avagalāsīṃ jhoṃḍapaṇeṃ | parī mī jāṇa jīveṃ jiroṃ nedīṃ ||1|| kaḷoṃ yeiऩla rokaḍeṃ | ubhā karina saṃtāṃpuḍheṃ | tujheṃ kāya evaḍheṃ | bhaya āpuleṃ māgatāṃ ||dhru.|| ājivarī hotoṃ neṇatā | toṃ tuja phāvaleṃ re anaṃtā | kavaḍīcā to ātāṃ | paḍoṃ nedīna phera ||2|| ṭhevilā ye jīvanīṃ jīva | hmaṇe tukayācā baṃdhava | mājhā gaḷā tujhā pāva | eke ṭhāyīṃ bāṃdhena ||3||

मागें असताशी कळला । उमस घेऊं नसता दिला। तेणें चि काळें केला । असता अवघा निवाडा ॥1॥ इतका न लगता उशीर । न धरितों भीडभार । सिद्धासी वेव्हार । कासयासी लागला ॥ध्रु.॥ असोनियां माल खरा । किती केल्या येरझारा । धरणें ही दिवस तेरा । माझ्या भावें घेतलें ॥2॥ अझुन तरी इतक्यावरी । चुकवीं जनाचार हरी । तुकयाबंधु ह्मणे उरी । नाहीं तरी नुरे कांहीं ॥3॥

māgeṃ asatāśī kaḷalā | umasa gheūṃ nasatā dilā| teṇeṃ ci kāḷeṃ kelā | asatā avaghā nivāḍā ||1|| itakā na lagatā uśīra | na dharitoṃ bhīḍabhāra | siddhāsī vevhāra | kāsayāsī lāgalā ||dhru.|| asoniyāṃ māla kharā | kitī kelyā yerajhārā | dharaṇeṃ hī divasa terā | mājhyā bhāveṃ ghetaleṃ ||2|| ajhuna tarī itakyāvarī | cukavīṃ janācāra harī | tukayābaṃdhu hmaṇe urī | nāhīṃ tarī nure kāṃhīṃ ||3||

आतां न राहें क्षण एक । तुझा कळला रे लौकिक। नेदीं हालों एक । कांहीं केल्यावांचूनि ॥1॥ संबंध पडिला कोणाशीं। काय डोळे झांकितोसी । नेइऩन पांचांपाशीं । दे नाहींतरी वोढूनि॥ध्रु.॥ सुखें नेदीस जाणवलें । नास केल्याविण उगलें । तरि तें ही विचारिलें । आह्मी आहे तुज आधीं ॥2॥ असें च करूनि किती । नागविलीं नाहीं नीती । तुकयाबंधु ह्मणे अंतीं । न सोडिसी ते खोडी॥3॥

ātāṃ na rāheṃ kṣaṇa eka | tujhā kaḷalā re laukika| nedīṃ hāloṃ eka | kāṃhīṃ kelyāvāṃcūni ||1|| saṃbaṃdha paḍilā koṇāśīṃ| kāya ḍoḷe jhāṃkitosī | neiऩna pāṃcāṃpāśīṃ | de nāhīṃtarī voḍhūni||dhru.|| sukheṃ nedīsa jāṇavaleṃ | nāsa kelyāviṇa ugaleṃ | tari teṃ hī vicārileṃ | āhmī āhe tuja ādhīṃ ||2|| aseṃ ca karūni kitī | nāgavilīṃ nāhīṃ nītī | tukayābaṃdhu hmaṇe aṃtīṃ | na soḍisī te khoḍī||3||

तुज ते सवे आहे ठावें । घ्यावें त्याचें बुडवावें । परि ते आह्मांसवें आतां न फावे कांहीं ॥1॥ नव्हों सोडायाचे धणी । कष्टें मेळविलें करोनि । पाहा विचारोनी । आढी धरोनि काम नाहीं॥ध्रु.॥ अवघे राहिले प्रकार । जालों जीवासी उदार । असा हा निर्धार । कळला असावा असेल ॥2॥ आतां निदसुर नसावें । गाठ पडली कुणब्यासवें । तुकयाबंधु ह्मणे राखावें । देवा महत्व आपुलें॥3॥

tuja te save āhe ṭhāveṃ | ghyāveṃ tyāceṃ buḍavāveṃ | pari te āhmāṃsaveṃ ātāṃ na phāve kāṃhīṃ ||1|| navhoṃ soḍāyāce dhaṇī | kaṣṭeṃ meḷavileṃ karoni | pāhā vicāronī | āḍhī dharoni kāma nāhīṃ||dhru.|| avaghe rāhile prakāra | jāloṃ jīvāsī udāra | asā hā nirdhāra | kaḷalā asāvā asela ||2|| ātāṃ nidasura nasāveṃ | gāṭha paḍalī kuṇabyāsaveṃ | tukayābaṃdhu hmaṇe rākhāveṃ | devā mahatva āpuleṃ||3||

बहु बोलणें नये कामा । वाउगें तें पुरुषोत्तमा । एकाचि वचनें आह्मां । काय सांगणें तें सांग ॥1॥ देणें आहे कीं भांडाइऩ । करणें आहे सांग भाइऩ । आतां भीड कांहीं । कोणी न धरी सर्वथा ॥ध्रु.॥ मागें गेलें जें होउनी । असो तें धरित नाहीं मनीं । आतां पुढें येथूनि । कैसा काय विचार ॥2॥ सारखी नाहीं अवघी वेळ । हें तों कळतें सकळ । तुकयाबंधु ह्मणे खळखळ । करावी ते उरेल ॥3॥

bahu bolaṇeṃ naye kāmā | vāugeṃ teṃ puruṣottamā | ekāci vacaneṃ āhmāṃ | kāya sāṃgaṇeṃ teṃ sāṃga ||1|| deṇeṃ āhe kīṃ bhāṃḍāiऩ | karaṇeṃ āhe sāṃga bhāiऩ | ātāṃ bhīḍa kāṃhīṃ | koṇī na dharī sarvathā ||dhru.|| māgeṃ geleṃ jeṃ hounī | aso teṃ dharita nāhīṃ manīṃ | ātāṃ puḍheṃ yethūni | kaisā kāya vicāra ||2|| sārakhī nāhīṃ avaghī veḷa | heṃ toṃ kaḷateṃ sakaḷa | tukayābaṃdhu hmaṇe khaḷakhaḷa | karāvī te urela ||3||

आतां हें न सुटे न चुके । बोल कां दवडिसी फिके। जन लोक पारिखें । अवघें केलें म्यां यासाटीं ॥1॥ नये सरतां नव्हे भलें । तुझें लक्षण कळलें । बैसलासी काढिलें । देहाचें मुळीं दिवाळें ॥ध्रु.॥ दिसतोसी बरा बोल कोंवळे । गुण मैंदाचे चाळे । दिसताती ये वेळे । काय करूं विसंबोनि ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे देखतां । अंध बहिर ऐकतां । कैसें व्हावें आतां । इतकियाउपरी॥3॥

ātāṃ heṃ na suṭe na cuke | bola kāṃ davaḍisī phike| jana loka pārikheṃ | avagheṃ keleṃ myāṃ yāsāṭīṃ ||1|| naye saratāṃ navhe bhaleṃ | tujheṃ lakṣaṇa kaḷaleṃ | baisalāsī kāḍhileṃ | dehāceṃ muḷīṃ divāḷeṃ ||dhru.|| disatosī barā bola koṃvaḷe | guṇa maiṃdāce cāḷe | disatātī ye veḷe | kāya karūṃ visaṃboni ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe dekhatāṃ | aṃdha bahira aikatāṃ | kaiseṃ vhāveṃ ātāṃ | itakiyāuparī||3||

तिहीं ताळीं हेचि हाक । ह्मणती पांढरा स्फटिक । अवघा बुडविला लौकिक । सुखें चि भीके लाविलीं ॥1॥ थोंटा नांव शिरोमणी । नाहीं जोडा त्रिभुवनीं । ह्मणोनि शाहाणे ते कोणी। तुझे दारीं बैसतिना ॥ध्रु.॥ निर्गुण निलाजिरा निनांवा । लंड झोंड कुडा देवा । नागवणा या नांवा । वांचूनि दुजा नाइकों ॥2॥ सर्वगुणें संपन्न । कळों आलासी संपूर्ण । तुकयाबंधु ह्मणे चरण । आतां जीवें न सोडीं ॥3॥

tihīṃ tāḷīṃ heci hāka | hmaṇatī pāṃḍharā sphaṭika | avaghā buḍavilā laukika | sukheṃ ci bhīke lāvilīṃ ||1|| thoṃṭā nāṃva śiromaṇī | nāhīṃ joḍā tribhuvanīṃ | hmaṇoni śāhāṇe te koṇī| tujhe dārīṃ baisatinā ||dhru.|| nirguṇa nilājirā nināṃvā | laṃḍa jhoṃḍa kuḍā devā | nāgavaṇā yā nāṃvā | vāṃcūni dujā nāikoṃ ||2|| sarvaguṇeṃ saṃpanna | kaḷoṃ ālāsī saṃpūrṇa | tukayābaṃdhu hmaṇe caraṇa | ātāṃ jīveṃ na soḍīṃ ||3||

तो चि प्रसंग आला सहज । गुज धरितां नव्हे काज। न संडितां लाज । पुढें वोज न दिसे ॥1॥ तूं तर न होसी शाहाणा। नये सांगतों तें ही मना । आपण आपणा । आतां प्रयत्न देखावा ॥ध्रु.॥ न पुरवी पाहातां वाट । द्यावें प्रमाण चोखट । कास घालूनियां नीट । चौघाचार करावा ॥2॥ आतां श्रमाचें कारण । नव्हे व्हावें उदासीन । न पडे तयाविण । गांठी तुकयाबंधु ह्मणे॥3॥

to ci prasaṃga ālā sahaja | guja dharitāṃ navhe kāja| na saṃḍitāṃ lāja | puḍheṃ voja na dise ||1|| tūṃ tara na hosī śāhāṇā| naye sāṃgatoṃ teṃ hī manā | āpaṇa āpaṇā | ātāṃ prayatna dekhāvā ||dhru.|| na puravī pāhātāṃ vāṭa | dyāveṃ pramāṇa cokhaṭa | kāsa ghālūniyāṃ nīṭa | caughācāra karāvā ||2|| ātāṃ śramāceṃ kāraṇa | navhe vhāveṃ udāsīna | na paḍe tayāviṇa | gāṃṭhī tukayābaṃdhu hmaṇe||3||

हळूहळू जाड । होत चालिलें लिगाड । जाणवेल निवाड । न करिसी परी पुढें ॥1॥ मी तों सांगून उतराइऩ । जालों आतां तुज काइऩ । कळों येइऩल भाइऩ । तैसा करीं विचार ॥ध्रु.॥ मागें युगें अठ्ठाविस । जालीं दिवसाचा दिवस । मुदल व्याज कासावीस। होसी देवा ये कामें ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे राखें । आतां टाकीं तुझीं तीं सुखें । जगजाहिर ठाउकें । जालें नाहीं खंडलेंसें ॥3॥

haḷūhaḷū jāḍa | hota cālileṃ ligāḍa | jāṇavela nivāḍa | na karisī parī puḍheṃ ||1|| mī toṃ sāṃgūna utarāiऩ | jāloṃ ātāṃ tuja kāiऩ | kaḷoṃ yeiऩla bhāiऩ | taisā karīṃ vicāra ||dhru.|| māgeṃ yugeṃ aṭhṭhāvisa | jālīṃ divasācā divasa | mudala vyāja kāsāvīsa| hosī devā ye kāmeṃ ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe rākheṃ | ātāṃ ṭākīṃ tujhīṃ tīṃ sukheṃ | jagajāhira ṭhāukeṃ | jāleṃ nāhīṃ khaṃḍaleṃseṃ ||3||

पत्र उचटिलें प्रेत्नें । ग्वाही कराया कारणें । नाहींतरी पुण्यें । तुझ्या काय उणें आह्मां ॥1॥ नांव तुझें चि करोनि । आहों सुखें पोट भरोनि । केली जाणवणी । ह्मणउनि नाहीं ह्मणसील॥ध्रु.॥ आतां इतकियाउपरी । दे नको भलतें करीं । ह्मणती ॠणकरी । आमुचा इतकें उदंड ॥2॥ तुकयाबंधु जागा । अळवावया पांडुरंगा। केला कांहीं मागायाची नव्हती गरज ॥3॥

patra ucaṭileṃ pretneṃ | gvāhī karāyā kāraṇeṃ | nāhīṃtarī puṇyeṃ | tujhyā kāya uṇeṃ āhmāṃ ||1|| nāṃva tujheṃ ci karoni | āhoṃ sukheṃ poṭa bharoni | kelī jāṇavaṇī | hmaṇauni nāhīṃ hmaṇasīla||dhru.|| ātāṃ itakiyāuparī | de nako bhalateṃ karīṃ | hmaṇatī ṝṇakarī | āmucā itakeṃ udaṃḍa ||2|| tukayābaṃdhu jāgā | aḷavāvayā pāṃḍuraṃgā| kelā kāṃhīṃ māgāyācī navhatī garaja ||3||

माझ्या भावें केली जोडी । न सरेसी कल्पकोडी । आणियेलें धाडी । घालुनि अवघें वैकुंठ ॥1॥ आतां न लगे यावें जावें । कोठें कांहीं च करावें । जन्मोजन्मीं खावें । सुखें बैसोनसें जालें ॥ध्रु.॥ असंख्य संख्या नाहीं पार । आनंदें दाटलें अंबर । न माये अपार । त्रिभुवनीं सांटवितां ॥2॥ अवघें भरलें सदोदित । जाले सुखाचे पर्वत । तुकयाबंधु ह्मणे परमार्थ । धन अद्भुत सांपडलें ॥3॥

mājhyā bhāveṃ kelī joḍī | na saresī kalpakoḍī | āṇiyeleṃ dhāḍī | ghāluni avagheṃ vaikuṃṭha ||1|| ātāṃ na lage yāveṃ jāveṃ | koṭheṃ kāṃhīṃ ca karāveṃ | janmojanmīṃ khāveṃ | sukheṃ baisonaseṃ jāleṃ ||dhru.|| asaṃkhya saṃkhyā nāhīṃ pāra | ānaṃdeṃ dāṭaleṃ aṃbara | na māye apāra | tribhuvanīṃ sāṃṭavitāṃ ||2|| avagheṃ bharaleṃ sadodita | jāle sukhāce parvata | tukayābaṃdhu hmaṇe paramārtha | dhana adbhuta sāṃpaḍaleṃ ||3||

आतां चुकलें देशावर । करणें अकरणें सर्वत्र । घरासी आगर । आला सकळसिद्धींचा ॥1॥ जालों निधाइऩ निधानें। लागलें अनंतगुणरत्न । जन्माचें वििच्छन्न । दुःख जालें दारिद्र॥ध्रु.॥ तारूं सागरिंचें अवचितें । हेंदोवलें आलें येथें । ओढिलें संचितें । पूर्वदत्तें लाधलें ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे सीमा । नाहीं आमुचिया दैवा। आतां पुरुषोत्तमा । ऐसा सवदागर सांपडला ॥3॥

ātāṃ cukaleṃ deśāvara | karaṇeṃ akaraṇeṃ sarvatra | gharāsī āgara | ālā sakaḷasiddhīṃcā ||1|| jāloṃ nidhāiऩ nidhāneṃ| lāgaleṃ anaṃtaguṇaratna | janmāceṃ viिcchanna | duḥkha jāleṃ dāridra||dhru.|| tārūṃ sāgariṃceṃ avaciteṃ | heṃdovaleṃ āleṃ yetheṃ | oḍhileṃ saṃciteṃ | pūrvadatteṃ lādhaleṃ ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe sīmā | nāhīṃ āmuciyā daivā| ātāṃ puruṣottamā | aisā savadāgara sāṃpaḍalā ||3||

सांपडलें जुनें । आमुच्या वडिलांचें ठेवणें । केली नारायणें । कृपा पुण्यें पूवाअचिया ॥1॥ सुखें आनंदरूप आतां । आह्मी आहों याकरितां । निवारली चिंता । देणें घेणें चुकलें ॥ध्रु.॥ जालें भांडवल घरिंचें । अमुप नाम विठ्ठलाचें । सुकृत भावाचें । हें तयानें दाविलें ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे फिटला । पांग नाहीं बोलायाला। चाड दुसरी विठ्ठ्ला । वांचूनियां आणीक ॥3॥ ॥37॥

sāṃpaḍaleṃ juneṃ | āmucyā vaḍilāṃceṃ ṭhevaṇeṃ | kelī nārāyaṇeṃ | kṛpā puṇyeṃ pūvāaciyā ||1|| sukheṃ ānaṃdarūpa ātāṃ | āhmī āhoṃ yākaritāṃ | nivāralī ciṃtā | deṇeṃ gheṇeṃ cukaleṃ ||dhru.|| jāleṃ bhāṃḍavala ghariṃceṃ | amupa nāma viṭhṭhalāceṃ | sukṛta bhāvāceṃ | heṃ tayāneṃ dāvileṃ ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe phiṭalā | pāṃga nāhīṃ bolāyālā| cāḍa dusarī viṭhṭhlā | vāṃcūniyāṃ āṇīka ||3|| ||37||

काम क्रोध अहंकार नको देहीं । आशा तृष्णा माया लज्जा चिंता कांहीं । वास पंढरीचा जन्म सदा देइप । आणीक दुजें मागणें तुज नाहीं ॥1॥ कृपा देइप दान हरि मज कृपा देइप दान । नासीं त्रिमिर दाखवीं चरण । आर्त पुरवावें भेटी देऊन । नको उपेक्षूं आलिया शरण ॥ध्रु.॥ नाम अखंड हृदयीं राहो वाणी । न पडो विसर क्षण ज्यागृतिं स्वप्नीं । संतसमागम ऐसा दे लावुनि । आणीक दुजें कांहीं नेणें तुजवांचूनि ॥2॥ पंथपुरिंचा रविसुत पुरे आतां । आड करावा भवसिंधु ऐसा नव्हता । नाहीं आडताळा त्रैलाक्यामाजी सरता । विनवी तुकयाबंधु चरणीं ठेवूनि माथा ॥3॥

kāma krodha ahaṃkāra nako dehīṃ | āśā tṛṣṇā māyā lajjā ciṃtā kāṃhīṃ | vāsa paṃḍharīcā janma sadā deipa | āṇīka dujeṃ māgaṇeṃ tuja nāhīṃ ||1|| kṛpā deipa dāna hari maja kṛpā deipa dāna | nāsīṃ trimira dākhavīṃ caraṇa | ārta puravāveṃ bheṭī deūna | nako upekṣūṃ āliyā śaraṇa ||dhru.|| nāma akhaṃḍa hṛdayīṃ rāho vāṇī | na paḍo visara kṣaṇa jyāgṛtiṃ svapnīṃ | saṃtasamāgama aisā de lāvuni | āṇīka dujeṃ kāṃhīṃ neṇeṃ tujavāṃcūni ||2|| paṃthapuriṃcā ravisuta pure ātāṃ | āḍa karāvā bhavasiṃdhu aisā navhatā | nāhīṃ āḍatāḷā trailākyāmājī saratā | vinavī tukayābaṃdhu caraṇīṃ ṭhevūni māthā ||3||

तटाचे जातीला नाहीं भीड भार । लाता मारी थोर लाहान नेणे ॥1॥ परी तो त्या विशेष मानुष होऊन । करी खंड मान वडिलांचा ॥ध्रु.॥ बेरसा गाढव माया ना बहीण । भुंके चवीविण भलतें चि ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे बोकड मातलें । न विचारी आपुले तोंडीं मुते ॥3॥

taṭāce jātīlā nāhīṃ bhīḍa bhāra | lātā mārī thora lāhāna neṇe ||1|| parī to tyā viśeṣa mānuṣa hoūna | karī khaṃḍa māna vaḍilāṃcā ||dhru.|| berasā gāḍhava māyā nā bahīṇa | bhuṃke cavīviṇa bhalateṃ ci ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe bokaḍa mātaleṃ | na vicārī āpule toṃḍīṃ mute ||3||

मायझवा खर गाढवाचें बीज । तें ऐसें सहज कळों येतें ॥1॥ आपमानिलें जेणें श्रेष्ठाचें वचन । ते चि त्याची खुण ओळखावी ॥ध्रु.॥ मद्यपीर पुरा अधम यातीचा । तया उपदेशाचा राग वांयां ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे पिसाळलें सुनें । आप पर तेणें न विचारावें ॥3॥

māyajhavā khara gāḍhavāceṃ bīja | teṃ aiseṃ sahaja kaḷoṃ yeteṃ ||1|| āpamānileṃ jeṇeṃ śreṣṭhāceṃ vacana | te ci tyācī khuṇa oḷakhāvī ||dhru.|| madyapīra purā adhama yātīcā | tayā upadeśācā rāga vāṃyāṃ ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe pisāḷaleṃ suneṃ | āpa para teṇeṃ na vicārāveṃ ||3||

मत्स्यकूर्मशेषा कोणाचा आधार । पृथिवीचा भार वाहावया ॥1॥ काय धाक आह्मां कासयाची चिंता । ऐसा तो असतां साहाकारी ॥ध्रु.॥ शंखचक्रगदा आयुधें अपार । वागवितो भार भक्तासाटीं ॥2॥ पांडवां जोहरी राखिलें कुसरी । तो हा बंधुचा कैवारी तुकयाच्या ॥3॥

matsyakūrmaśeṣā koṇācā ādhāra | pṛthivīcā bhāra vāhāvayā ||1|| kāya dhāka āhmāṃ kāsayācī ciṃtā | aisā to asatāṃ sāhākārī ||dhru.|| śaṃkhacakragadā āyudheṃ apāra | vāgavito bhāra bhaktāsāṭīṃ ||2|| pāṃḍavāṃ joharī rākhileṃ kusarī | to hā baṃdhucā kaivārī tukayācyā ||3||

राम ह्मणतां कामक्रोधांचें दहन । होय अभिमान देशधडी ॥1॥ राम ह्मणतां कर्म तुटेल भवबंधन । नये श्रम सीण स्वप्नास ही ॥ध्रु.॥ राम ह्मणे जन्म नाहीं गर्भवास । नव्हे दारिद्रास पात्र कधीं ॥2॥ राम ह्मणतां यम शरणागत बापुडें । आढळ पद पुढें काय तेथें ॥3॥ राम ह्मणतां धर्म घडतील सकळ । त्रिमिर पडळ नासे हेळा ॥4॥ राम ह्मणतां ह्मणे तुकयाचा बंधु । तरिजेल भवसिंधु संदेह नाहीं ॥5॥

rāma hmaṇatāṃ kāmakrodhāṃceṃ dahana | hoya abhimāna deśadhaḍī ||1|| rāma hmaṇatāṃ karma tuṭela bhavabaṃdhana | naye śrama sīṇa svapnāsa hī ||dhru.|| rāma hmaṇe janma nāhīṃ garbhavāsa | navhe dāridrāsa pātra kadhīṃ ||2|| rāma hmaṇatāṃ yama śaraṇāgata bāpuḍeṃ | āḍhaḷa pada puḍheṃ kāya tetheṃ ||3|| rāma hmaṇatāṃ dharma ghaḍatīla sakaḷa | trimira paḍaḷa nāse heḷā ||4|| rāma hmaṇatāṃ hmaṇe tukayācā baṃdhu | tarijela bhavasiṃdhu saṃdeha nāhīṃ ||5||

मरोनि जाइऩन गुणनामावरूनि । तुझ्या चक्रपाणी मायबापा ॥1॥ चुकविलीं दुःखें मायेचा वोळसा । तोडोनियां आशापाश तेणें ॥ध्रु.॥ केली काया तनु हिंवसी शीतळ । चिंतातळमळ नाहीं ऐसी ॥2॥ काळें तोंड काळ करूनि राहिलें । भूतमात्र जालें सज्जनसखें ॥3॥ तुकयाबंधु ह्मणें अवघ्या देशदिशा । मुक्त रे परेशा तुझ्या पुण्यें ॥4॥

maroni jāiऩna guṇanāmāvarūni | tujhyā cakrapāṇī māyabāpā ||1|| cukavilīṃ duḥkheṃ māyecā voḷasā | toḍoniyāṃ āśāpāśa teṇeṃ ||dhru.|| kelī kāyā tanu hiṃvasī śītaḷa | ciṃtātaḷamaḷa nāhīṃ aisī ||2|| kāḷeṃ toṃḍa kāḷa karūni rāhileṃ | bhūtamātra jāleṃ sajjanasakheṃ ||3|| tukayābaṃdhu hmaṇeṃ avaghyā deśadiśā | mukta re pareśā tujhyā puṇyeṃ ||4||

आतां मागतों तें ऐक नारायणा । भावपूर्वक मनापासूनियां॥1॥ असों दे मोकळी जिव्हा जरि गाइल गुण । नाहीं तरी खिळुन टाकीं परती ॥ध्रु.॥ मातेचिया परी देखती परनारी। ठेवीं नेत्र तरी नाहीं तरि नको ॥2॥ तरी बरें कांटाळा करिती निंदास्तुतीचा । नाहीं तरि कानांचा ही देख प्रेत्न ॥3॥ सकळ इंिद्रयांचा निग्रह करूनि एक । राखवीं पृथक तोडोनि भ्रम ॥4॥ तुकयाबंधु ह्मणे ते चि वाट प्राणां । पडता नारायणा विसर तुझा॥5॥

ātāṃ māgatoṃ teṃ aika nārāyaṇā | bhāvapūrvaka manāpāsūniyāṃ||1|| asoṃ de mokaḷī jivhā jari gāila guṇa | nāhīṃ tarī khiḷuna ṭākīṃ paratī ||dhru.|| māteciyā parī dekhatī paranārī| ṭhevīṃ netra tarī nāhīṃ tari nako ||2|| tarī bareṃ kāṃṭāḷā karitī niṃdāstutīcā | nāhīṃ tari kānāṃcā hī dekha pretna ||3|| sakaḷa iṃिdrayāṃcā nigraha karūni eka | rākhavīṃ pṛthaka toḍoni bhrama ||4|| tukayābaṃdhu hmaṇe te ci vāṭa prāṇāṃ | paḍatā nārāyaṇā visara tujhā||5||

नमस्कारी भूतें विसरोनि याती । तेणें आत्मिस्थती जाणीतली ॥1॥ परउपकारीं वेचियेल्या शक्ती । तेणें आत्मिस्थती जाणीतली ॥ध्रु.॥ द्वयें द्वैतभाव नाहीं जया चित्तीं । तेणें आत्मिस्थती जाणीतली ॥2॥ जयाचिये वाचे नये निंदास्तुती । तेणें आत्मिस्थती जाणीतली ॥3॥ उचित अनुचित जाणे धर्मनीती । दृढ भाव भक्ती मानव तो ॥4॥ तुकयाबंधु ह्मणे वरकड ते येर । संसाराचे खर भारवाही ॥5॥

namaskārī bhūteṃ visaroni yātī | teṇeṃ ātmisthatī jāṇītalī ||1|| paraupakārīṃ veciyelyā śaktī | teṇeṃ ātmisthatī jāṇītalī ||dhru.|| dvayeṃ dvaitabhāva nāhīṃ jayā cittīṃ | teṇeṃ ātmisthatī jāṇītalī ||2|| jayāciye vāce naye niṃdāstutī | teṇeṃ ātmisthatī jāṇītalī ||3|| ucita anucita jāṇe dharmanītī | dṛḍha bhāva bhaktī mānava to ||4|| tukayābaṃdhu hmaṇe varakaḍa te yera | saṃsārāce khara bhāravāhī ||5||

चवदा भुवनें लोक तिन्हीं दाढे जो कवळी । संपुष्ट तो संबळीमध्यें देखा ॥1॥ उत्पित्तसंहारकरिता जो पाळण । तो नंदा नंदन ह्मणवीतसे ॥ध्रु.॥ असुर तोडरी दैत्यांचा काळ । जाला द्वारपाळ बळीचा तो ॥2॥ लक्षुमीचा स्वामी क्षीराच्या सागरा । उिच्छष्टकवळा पसरी मुख ॥3॥ तुकयाबंधु ह्मणे चतुरांचा रावो । भावें तो पाहा हो केला वेडा ॥4॥

cavadā bhuvaneṃ loka tinhīṃ dāḍhe jo kavaḷī | saṃpuṣṭa to saṃbaḷīmadhyeṃ dekhā ||1|| utpittasaṃhārakaritā jo pāḷaṇa | to naṃdā naṃdana hmaṇavītase ||dhru.|| asura toḍarī daityāṃcā kāḷa | jālā dvārapāḷa baḷīcā to ||2|| lakṣumīcā svāmī kṣīrācyā sāgarā | uिcchaṣṭakavaḷā pasarī mukha ||3|| tukayābaṃdhu hmaṇe caturāṃcā rāvo | bhāveṃ to pāhā ho kelā veḍā ||4||

कोण या पुरुषार्थाची गति । आणियेला हातोहातीं । जाहाज पृथ्वीपति । केली ख्याती अद्भुत ॥1॥ भला रे पुंडलिका भला। महिमा नव जाये वणिऩला । दगा देउनि अवघियांला । सांटविलें अविनाश ॥ध्रु.॥ केलें एके घरीं केणें । भरलीं सदोदित दुकानें । दुमदुमिलीं सुखानें । हे भाग्याची पंढरी ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे किल्ल्या। संताचे हातीं दिल्या । आंगावेगळें आपुल्या । टाकुनि जाला मेहेमान ॥3॥

koṇa yā puruṣārthācī gati | āṇiyelā hātohātīṃ | jāhāja pṛthvīpati | kelī khyātī adbhuta ||1|| bhalā re puṃḍalikā bhalā| mahimā nava jāye vaṇiऩlā | dagā deuni avaghiyāṃlā | sāṃṭavileṃ avināśa ||dhru.|| keleṃ eke gharīṃ keṇeṃ | bharalīṃ sadodita dukāneṃ | dumadumilīṃ sukhāneṃ | he bhāgyācī paṃḍharī ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe killyā| saṃtāce hātīṃ dilyā | āṃgāvegaḷeṃ āpulyā | ṭākuni jālā mehemāna ||3||

केली हार्णाळां अंघोळी । येऊनि बैसलों राउळीं॥1॥ अजिचें जाले भोजन । राम कृष्ण नारायण ॥2॥ तुकयाबंधु ह्मणे नास । नाहीं कल्पांती जयास ॥3॥ ॥12॥

kelī hārṇāḷāṃ aṃghoḷī | yeūni baisaloṃ rāuḷīṃ||1|| ajiceṃ jāle bhojana | rāma kṛṣṇa nārāyaṇa ||2|| tukayābaṃdhu hmaṇe nāsa | nāhīṃ kalpāṃtī jayāsa ||3|| ||12||

तुजलागीं माझा जीव जाला पिसा । अवलोकितों दिशा पांडुरंगा ॥1॥ सांडिला वेव्हार माया लोकाचार । छंद निरंतर हा चि मनीं ॥ध्रु.॥ आइकिलें कानीं तें रूप लोचन । देखावया सीण करिताति ॥2॥ प्राण हा विकळ होय कासावीस । जीवनाविण मत्स्य तयापरी ॥3॥ तुका ह्मणे आतां कोण तो उपाव । करूं तुझे पाव आतुडे तो ॥4॥

tujalāgīṃ mājhā jīva jālā pisā | avalokitoṃ diśā pāṃḍuraṃgā ||1|| sāṃḍilā vevhāra māyā lokācāra | chaṃda niraṃtara hā ci manīṃ ||dhru.|| āikileṃ kānīṃ teṃ rūpa locana | dekhāvayā sīṇa karitāti ||2|| prāṇa hā vikaḷa hoya kāsāvīsa | jīvanāviṇa matsya tayāparī ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ koṇa to upāva | karūṃ tujhe pāva ātuḍe to ||4||

कोणे गांवीं आहे सांगा हा विठ्ठल । जरी ठावा असेल तुह्मां कोणा ॥1॥ लागतसें पायां येतों लोटांगणीं । मात तरी कोणी सांगा याची ॥ध्रु.॥ गुण रूप याचे वाणिती या संतां । मज क्षेम देतां सुख वाटे ॥2॥ सर्वस्वें हा जीव ठेवीन चरणीं । पांडुरंग कोणी दावी तया ॥3॥ तुका ह्मणे गाइऩवत्सा तडातोडी । तैसी जाते घडी एकी मज ॥4॥

koṇe gāṃvīṃ āhe sāṃgā hā viṭhṭhala | jarī ṭhāvā asela tuhmāṃ koṇā ||1|| lāgataseṃ pāyāṃ yetoṃ loṭāṃgaṇīṃ | māta tarī koṇī sāṃgā yācī ||dhru.|| guṇa rūpa yāce vāṇitī yā saṃtāṃ | maja kṣema detāṃ sukha vāṭe ||2|| sarvasveṃ hā jīva ṭhevīna caraṇīṃ | pāṃḍuraṃga koṇī dāvī tayā ||3|| tukā hmaṇe gāiऩvatsā taḍātoḍī | taisī jāte ghaḍī ekī maja ||4||

एकाचिये सोइऩ कवित्वाचे बांधे । बांधिलिया साध्य काय तेथें ॥1॥ काय हातीं लागे भुसाचे कांडणीं । सत्यासी दाटणी करुनि काय ॥ध्रु.॥ कवित्वाचे रूढी पायां पाडी जग । सुखावोनि मग नरका जाय ॥2॥ तुका ह्मणे देव केल्याविण साहे । फजिती आहे लटिक्या अंगीं ॥3॥

ekāciye soiऩ kavitvāce bāṃdhe | bāṃdhiliyā sādhya kāya tetheṃ ||1|| kāya hātīṃ lāge bhusāce kāṃḍaṇīṃ | satyāsī dāṭaṇī karuni kāya ||dhru.|| kavitvāce rūḍhī pāyāṃ pāḍī jaga | sukhāvoni maga narakā jāya ||2|| tukā hmaṇe deva kelyāviṇa sāhe | phajitī āhe laṭikyā aṃgīṃ ||3||

भल्याचें दरुषण । तेथें शुभ चि वचन ॥1॥ बोलावी हे धर्मनीत । क्षोभें होत नाहीं हित ॥ध्रु.॥ मर्यादा ते बरी । वेळ जाणावी चतुरीं ॥2॥ तुका ह्मणे बहु । लागे ऐसें बरें मऊ ॥3॥

bhalyāceṃ daruṣaṇa | tetheṃ śubha ci vacana ||1|| bolāvī he dharmanīta | kṣobheṃ hota nāhīṃ hita ||dhru.|| maryādā te barī | veḷa jāṇāvī caturīṃ ||2|| tukā hmaṇe bahu | lāge aiseṃ bareṃ maū ||3||

आवडीनें धरिलीं नांवें । िप्रयभावें चिंतन ॥1॥ वेडा जाला वेडा जाला । लांचावला भक्तीसी ॥ध्रु.॥ निचाडएा चाड धरी । तुळसी करीं दळ मागे ॥2॥ धरिला मग न करी बळ । तुका ह्मणे कळ पायीं ॥3॥

āvaḍīneṃ dharilīṃ nāṃveṃ | िprayabhāveṃ ciṃtana ||1|| veḍā jālā veḍā jālā | lāṃcāvalā bhaktīsī ||dhru.|| nicāḍaeा cāḍa dharī | tuḷasī karīṃ daḷa māge ||2|| dharilā maga na karī baḷa | tukā hmaṇe kaḷa pāyīṃ ||3||

कंठीं राहो नाम । अंगीं भरोनियां प्रेम ॥1॥ ऐसें द्यावें कांहीं दान । आलों पतित शरण ॥ध्रु.॥ संतांचिये पायीं । वेळोवेळां ठेवीं डोइऩ ॥2॥ तुका ह्मणे तरें । भवसिंधु एका सरें॥3॥

kaṃṭhīṃ rāho nāma | aṃgīṃ bharoniyāṃ prema ||1|| aiseṃ dyāveṃ kāṃhīṃ dāna | āloṃ patita śaraṇa ||dhru.|| saṃtāṃciye pāyīṃ | veḷoveḷāṃ ṭhevīṃ ḍoiऩ ||2|| tukā hmaṇe tareṃ | bhavasiṃdhu ekā sareṃ||3||

विठ्ठल विठ्ठल येणें छंदें । ब्रह्मानंदें गर्जावें ॥1॥ वाये टाळ टाऑयाटाळी । होइल होळी विघ्नांची ॥ध्रु.॥ विठ्ठल आद्ये अवसानीं । विठ्ठल मनीं स्मरावा ॥2॥ तुका ह्मणे विठ्ठलवाणी। वदा कानीं आइऩका ॥3॥

viṭhṭhala viṭhṭhala yeṇeṃ chaṃdeṃ | brahmānaṃdeṃ garjāveṃ ||1|| vāye ṭāḷa ṭāôyāṭāḷī | hoila hoḷī vighnāṃcī ||dhru.|| viṭhṭhala ādye avasānīṃ | viṭhṭhala manīṃ smarāvā ||2|| tukā hmaṇe viṭhṭhalavāṇī| vadā kānīṃ āiऩkā ||3||

पंढरीचे वारकरी । ते अधिकारी मोक्षाचे ॥1॥ पुंडलिका दिला वर । करुणाकरें विठ्ठलें ॥ध्रु.॥ मूढ पापी जैसे तैसे। उतरी कासे लावूनि ॥2॥ तुका ह्मणे खरें जालें । एका बोलें संतांच्या ॥3॥

paṃḍharīce vārakarī | te adhikārī mokṣāce ||1|| puṃḍalikā dilā vara | karuṇākareṃ viṭhṭhaleṃ ||dhru.|| mūḍha pāpī jaise taise| utarī kāse lāvūni ||2|| tukā hmaṇe khareṃ jāleṃ | ekā boleṃ saṃtāṃcyā ||3||

अमृताचीं फळें अमृताची वेली । ते चि पुढें चाली बीजाची ही ॥1॥ ऐसियांचा संग देइप नारायणा । बोलावा वचना जयांचिया ॥ध्रु.॥ उत्तम सेवन सितळ कंठासी । पुष्टी कांती तैसी दिसे वरी ॥2॥ तुका ह्मणे तैसें होइजेत संगें । वास लागे अंगें चंदनाच्या ॥3॥

amṛtācīṃ phaḷeṃ amṛtācī velī | te ci puḍheṃ cālī bījācī hī ||1|| aisiyāṃcā saṃga deipa nārāyaṇā | bolāvā vacanā jayāṃciyā ||dhru.|| uttama sevana sitaḷa kaṃṭhāsī | puṣṭī kāṃtī taisī dise varī ||2|| tukā hmaṇe taiseṃ hoijeta saṃgeṃ | vāsa lāge aṃgeṃ caṃdanācyā ||3||

पंढरीसी जा रे आलेनो संसारा । दीनाचा सोयरा पांडुरंग ॥1॥ वाट पाहे उभा भेटीची आवडी । कृपाळूं तांतडी उतावीळ ॥ध्रु.॥ मागील परिहार पुढें नेहे सीण । जालिया दर्षणें एकवेळा ॥2॥ तुका ह्मणे नेदी आणिकांचे हातीं । बैसला तो चित्तीं निवडेना ॥3॥

paṃḍharīsī jā re āleno saṃsārā | dīnācā soyarā pāṃḍuraṃga ||1|| vāṭa pāhe ubhā bheṭīcī āvaḍī | kṛpāḷūṃ tāṃtaḍī utāvīḷa ||dhru.|| māgīla parihāra puḍheṃ nehe sīṇa | jāliyā darṣaṇeṃ ekaveḷā ||2|| tukā hmaṇe nedī āṇikāṃce hātīṃ | baisalā to cittīṃ nivaḍenā ||3||

न कळे तें कळों येइऩल उगलें । नामें या विठ्ठलें एकाचिया ॥1॥ न दिसे तें दिसों येइऩल उगलें । नामें या विठ्ठलें एकाचिया ॥ध्रु.॥ न बोलों तें बोलों येइऩल उगलें । नामें या विठ्ठलें एकाचिया ॥2॥ न भेटे तें भेटों येइऩल आपण । करितां चिंतन विठोबाचें ॥3॥ अलभ्य तो लाभ होइऩल अपार । नाम निरंतर ह्मणतां वाचे ॥4॥ तुका ह्मणे आसक्त जीव सर्वभावें । तरतील नांवें विठोबाच्या ॥5॥

na kaḷe teṃ kaḷoṃ yeiऩla ugaleṃ | nāmeṃ yā viṭhṭhaleṃ ekāciyā ||1|| na dise teṃ disoṃ yeiऩla ugaleṃ | nāmeṃ yā viṭhṭhaleṃ ekāciyā ||dhru.|| na boloṃ teṃ boloṃ yeiऩla ugaleṃ | nāmeṃ yā viṭhṭhaleṃ ekāciyā ||2|| na bheṭe teṃ bheṭoṃ yeiऩla āpaṇa | karitāṃ ciṃtana viṭhobāceṃ ||3|| alabhya to lābha hoiऩla apāra | nāma niraṃtara hmaṇatāṃ vāce ||4|| tukā hmaṇe āsakta jīva sarvabhāveṃ | taratīla nāṃveṃ viṭhobācyā ||5||

बहुजन्में केला लाग । तो हा भाग लाधलों ॥1॥ जीव देइन हा बळी । करीन होळी संसारा ॥ध्रु.॥ गेलें मग नये हाता । पुढती चिंता वाटतसे ॥2॥ तुका ह्मणे तांतड करूं । पाय धरूं बळकट ॥3॥

bahujanmeṃ kelā lāga | to hā bhāga lādhaloṃ ||1|| jīva deina hā baḷī | karīna hoḷī saṃsārā ||dhru.|| geleṃ maga naye hātā | puḍhatī ciṃtā vāṭatase ||2|| tukā hmaṇe tāṃtaḍa karūṃ | pāya dharūṃ baḷakaṭa ||3||

दुधाळ गाढवी जरी जाली पाहे । पावेल ते काय धेनुसरी ॥1॥ कागाचिया गळा पुष्पाचिया माळा । हंसाची तो कळा काय जाणे ॥ध्रु.॥ मर्कटें अंघोळी लावियेले टिळे । ब्राह्मणाचे लीळे वर्तूं नेणे ॥2॥ जरी तो ब्राह्मण जाला कर्मभ्रष्ट । तुका ह्मणे श्रेष्ठ तिहीं लोकीं ॥3॥

dudhāḷa gāḍhavī jarī jālī pāhe | pāvela te kāya dhenusarī ||1|| kāgāciyā gaḷā puṣpāciyā māḷā | haṃsācī to kaḷā kāya jāṇe ||dhru.|| markaṭeṃ aṃghoḷī lāviyele ṭiḷe | brāhmaṇāce līḷe vartūṃ neṇe ||2|| jarī to brāhmaṇa jālā karmabhraṣṭa | tukā hmaṇe śreṣṭha tihīṃ lokīṃ ||3||

देव भक्तालागीं करूं नेदी संसार । अंगें वारावार करोनि ठेवी ॥1॥ भाग्य द्यावें तरी अंगीं भरे ताठा । ह्मणोनि करंटा करोनि ठेवी ॥ध्रु.॥ स्त्री द्यावी गुणवंती नसती गुंते आशा । यालागीं कर्कशा पाठी लावी ॥2॥ तुका ह्मणे मज प्रचित आली देखा । आणीक या लोकां काय सांगों ॥3॥

deva bhaktālāgīṃ karūṃ nedī saṃsāra | aṃgeṃ vārāvāra karoni ṭhevī ||1|| bhāgya dyāveṃ tarī aṃgīṃ bhare tāṭhā | hmaṇoni karaṃṭā karoni ṭhevī ||dhru.|| strī dyāvī guṇavaṃtī nasatī guṃte āśā | yālāgīṃ karkaśā pāṭhī lāvī ||2|| tukā hmaṇe maja pracita ālī dekhā | āṇīka yā lokāṃ kāya sāṃgoṃ ||3||

वाघें उपदेशिला कोल्हा । सुखें खाऊं द्यावें मला॥1॥ अंतीं मरसी तें न चुके । मज ही मारितोसी भुके ॥ध्रु.॥ येरू ह्मणे भला भला । निवाड तुझ्या तोंडें जाला ॥2॥ देह तंव जाणार । घडेल हा उपकार ॥3॥ येरू ह्मणे मनीं । ऐसें जावें समजोनि ॥4॥ गांठी पडली ठका ठका । त्याचा धर्म बोले तुका ॥5॥

vāgheṃ upadeśilā kolhā | sukheṃ khāūṃ dyāveṃ malā||1|| aṃtīṃ marasī teṃ na cuke | maja hī māritosī bhuke ||dhru.|| yerū hmaṇe bhalā bhalā | nivāḍa tujhyā toṃḍeṃ jālā ||2|| deha taṃva jāṇāra | ghaḍela hā upakāra ||3|| yerū hmaṇe manīṃ | aiseṃ jāveṃ samajoni ||4|| gāṃṭhī paḍalī ṭhakā ṭhakā | tyācā dharma bole tukā ||5||

जेथें आठवती स्वामीचे ते पाय । उत्तम ते ठाय रम्य स्थळ ॥1॥ रान अथवा घर एकांत लोकांत । समाधान चित्त तें ते घडी ॥ध्रु.॥ धन्य तो हा काळ सरे आनंदरूप । वाहातां संकल्प गोविंदाचे ॥2॥ तुका ह्मणे लाभकाळ ते चि जीणें । भाग्य नारायण उत्तम तें ॥3॥

jetheṃ āṭhavatī svāmīce te pāya | uttama te ṭhāya ramya sthaḷa ||1|| rāna athavā ghara ekāṃta lokāṃta | samādhāna citta teṃ te ghaḍī ||dhru.|| dhanya to hā kāḷa sare ānaṃdarūpa | vāhātāṃ saṃkalpa goviṃdāce ||2|| tukā hmaṇe lābhakāḷa te ci jīṇeṃ | bhāgya nārāyaṇa uttama teṃ ||3||

तुज न भें मी किळकाळा । मज नामाचा जिव्हाळा॥1॥ माझा बिळया नेणसी कोण । संतां साहे नारायण ॥ध्रु.॥ शंख वधिला सागरीं । वेद घेउनि आला चारी ॥2॥ कूर्में दैत्य वधिला जेठी । हात पाय लपवी पोटीं ॥3॥ वाराहरूप धरिलें गाढें । धरा प्रतापें धरिली दाढे ॥4॥ हिरण्यकश्यप विदारिला । भक्त प्रल्हाद रिक्षला ॥5॥ वामन जाला दिनानाथ । बळी पाताळीं घातला दैत्य॥6॥ छेदुनियां सहस्र भुजा । कामधेनु आणिली वोजा ॥7॥ शिळा प्रतापें सागरीं तारी । स्थापी बिभीषण रावण मारी ॥8॥ मारोनियां कंसराव । पिता सोडविला वसुदेव ॥9॥ पांचाळीसी गांजितां वैरी । वस्त्रें आपण जाला हरी ॥10॥ गजेंद्र स्मरे राम राम। त्यासी पाववी वैकुंठधाम ॥11॥ तुका ह्मणे हरिरूप जाले । पुन्हा जन्मा नाहीं आले ॥12॥

tuja na bheṃ mī kiḷakāḷā | maja nāmācā jivhāḷā||1|| mājhā biḷayā neṇasī koṇa | saṃtāṃ sāhe nārāyaṇa ||dhru.|| śaṃkha vadhilā sāgarīṃ | veda gheuni ālā cārī ||2|| kūrmeṃ daitya vadhilā jeṭhī | hāta pāya lapavī poṭīṃ ||3|| vārāharūpa dharileṃ gāḍheṃ | dharā pratāpeṃ dharilī dāḍhe ||4|| hiraṇyakaśyapa vidārilā | bhakta pralhāda rikṣalā ||5|| vāmana jālā dinānātha | baḷī pātāḷīṃ ghātalā daitya||6|| cheduniyāṃ sahasra bhujā | kāmadhenu āṇilī vojā ||7|| śiḷā pratāpeṃ sāgarīṃ tārī | sthāpī bibhīṣaṇa rāvaṇa mārī ||8|| māroniyāṃ kaṃsarāva | pitā soḍavilā vasudeva ||9|| pāṃcāḷīsī gāṃjitāṃ vairī | vastreṃ āpaṇa jālā harī ||10|| gajeṃdra smare rāma rāma| tyāsī pāvavī vaikuṃṭhadhāma ||11|| tukā hmaṇe harirūpa jāle | punhā janmā nāhīṃ āle ||12||

सर्वा भूतीं द्यावें अन्न । द्रव्य पात्र विचारोन । उपतिष्ठे कारण । तेथें बीज पेरीजे ॥1॥ पुण्य करितां होय पाप । दुग्ध पाजोनि पोशिला साप । करोनि अघोर जप । दुःख विकत घेतलें ॥ध्रु.॥ भूमी पाहातां नाहीं वेगळी । माळ बरड एक काळी । उत्तम निराळी । मध्यम कनिष्ठ ॥2॥ ह्मणोनि विवेकें । कांहीं करणें निकें । तुका ह्मणे फिकें । रुची नेदी मिष्टान्न ॥3॥

sarvā bhūtīṃ dyāveṃ anna | dravya pātra vicārona | upatiṣṭhe kāraṇa | tetheṃ bīja perīje ||1|| puṇya karitāṃ hoya pāpa | dugdha pājoni pośilā sāpa | karoni aghora japa | duḥkha vikata ghetaleṃ ||dhru.|| bhūmī pāhātāṃ nāhīṃ vegaḷī | māḷa baraḍa eka kāḷī | uttama nirāḷī | madhyama kaniṣṭha ||2|| hmaṇoni vivekeṃ | kāṃhīṃ karaṇeṃ nikeṃ | tukā hmaṇe phikeṃ | rucī nedī miṣṭānna ||3||

देवावरी भार । वृित्त अयाचित सार ॥1॥ देह देवाचे सांभाळी । सार योजे यथाकाळीं ॥ध्रु.॥ विश्वासीं निर्धार । विस्तारील विश्वंभर ॥2॥ तुका ह्मणे व्हावें । बळ एक चि जाणावें ॥3॥

devāvarī bhāra | vṛिtta ayācita sāra ||1|| deha devāce sāṃbhāḷī | sāra yoje yathākāḷīṃ ||dhru.|| viśvāsīṃ nirdhāra | vistārīla viśvaṃbhara ||2|| tukā hmaṇe vhāveṃ | baḷa eka ci jāṇāveṃ ||3||

वर्त्ततां बासर । काय करावें शरीर ॥1॥ ठेवा नेमून नेमून । माझें तुमचे पायीं मन ॥ध्रु.॥ नेदाविया वृत्ती । कोठें फांकों चि श्रीपती ॥2॥ तुका ह्मणे भले । जन्मा येऊनियां जाले ॥3॥

varttatāṃ bāsara | kāya karāveṃ śarīra ||1|| ṭhevā nemūna nemūna | mājheṃ tumace pāyīṃ mana ||dhru.|| nedāviyā vṛttī | koṭheṃ phāṃkoṃ ci śrīpatī ||2|| tukā hmaṇe bhale | janmā yeūniyāṃ jāle ||3||

नेत्र झाकोनियां काय जपतोसी । जंव नाहीं मानसीं भावप्रेम ॥1॥ उघडा मंत्र जाणा राम कृष्ण ह्मणा । तुटती यातना गर्भवास ॥ध्रु.॥ मंत्र यंत्र कांहीं करिसी जडी बुटी । तेणें भूतसृष्टी पावशील ॥2॥ सार तुका जपे बीजमंत्र एक । भवसिंधुतारक रामकृष्ण ॥3॥

netra jhākoniyāṃ kāya japatosī | jaṃva nāhīṃ mānasīṃ bhāvaprema ||1|| ughaḍā maṃtra jāṇā rāma kṛṣṇa hmaṇā | tuṭatī yātanā garbhavāsa ||dhru.|| maṃtra yaṃtra kāṃhīṃ karisī jaḍī buṭī | teṇeṃ bhūtasṛṣṭī pāvaśīla ||2|| sāra tukā jape bījamaṃtra eka | bhavasiṃdhutāraka rāmakṛṣṇa ||3||

संत मारगीं चालती । त्यांची लागो मज माती ॥1॥ काय करावीं साधनें । काय नव्हे एक तेणें ॥ध्रु.॥ शेष घेइऩन उिच्छष्ट । धाय धणीवरी पोट ॥2॥ तुका ह्मणे संतां पायीं । जीव ठेविला निश्चयीं ॥3॥

saṃta māragīṃ cālatī | tyāṃcī lāgo maja mātī ||1|| kāya karāvīṃ sādhaneṃ | kāya navhe eka teṇeṃ ||dhru.|| śeṣa gheiऩna uिcchaṣṭa | dhāya dhaṇīvarī poṭa ||2|| tukā hmaṇe saṃtāṃ pāyīṃ | jīva ṭhevilā niścayīṃ ||3||

जैसें तैसें बाळ मातेसी आवडे । बोलतां बोबडे शब्द गोड ॥1॥ आपुले आवडी लेववी खाववी । पाहोनियां जीवीं सुख वाटे ॥2॥ तुका ह्मणे काय देऊं परिहार । काय ते साचार जाणतसें ॥3॥

jaiseṃ taiseṃ bāḷa mātesī āvaḍe | bolatāṃ bobaḍe śabda goḍa ||1|| āpule āvaḍī levavī khāvavī | pāhoniyāṃ jīvīṃ sukha vāṭe ||2|| tukā hmaṇe kāya deūṃ parihāra | kāya te sācāra jāṇataseṃ ||3||

देवाचिया वस्त्रा स्वप्नीं ही नाठवी । िस्त्रयेसी पाठवी उंच साडी ॥1॥ गाइऩचें पाळण नये चि विचारा । अश्वासी खरारा करी अंगें ॥ध्रु.॥ लेकराची रास स्वयें धांवें क्षाळूं ॥ न ह्मणे प्रक्षाळूं द्विजपायां ॥2॥ तुका ह्मणे त्याच्या तोंडावरि थुंका । जातो यमलोका भोगावया ॥3॥

devāciyā vastrā svapnīṃ hī nāṭhavī | िstrayesī pāṭhavī uṃca sāḍī ||1|| gāiऩceṃ pāḷaṇa naye ci vicārā | aśvāsī kharārā karī aṃgeṃ ||dhru.|| lekarācī rāsa svayeṃ dhāṃveṃ kṣāḷūṃ || na hmaṇe prakṣāḷūṃ dvijapāyāṃ ||2|| tukā hmaṇe tyācyā toṃḍāvari thuṃkā | jāto yamalokā bhogāvayā ||3||

उरा लावी उर आळंगितां कांता । संतासी भेटतां अंग चोरी ॥1॥ अतीत देखोनि होय पाठमोरा । व्याहएासी सामोरा जाय वेगीं ॥ध्रु.॥ द्विजा नमस्कारा मनीं भाव कैचा । तुकाऩचे दासीचा लेंक होय ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मी क्रोधासी न यावें । स्वभावा करावें काय कोणीं ॥3॥

urā lāvī ura āḷaṃgitāṃ kāṃtā | saṃtāsī bheṭatāṃ aṃga corī ||1|| atīta dekhoni hoya pāṭhamorā | vyāhaeाsī sāmorā jāya vegīṃ ||dhru.|| dvijā namaskārā manīṃ bhāva kaicā | tukāऩce dāsīcā leṃka hoya ||2|| tukā hmaṇe tuhmī krodhāsī na yāveṃ | svabhāvā karāveṃ kāya koṇīṃ ||3||

गायत्री विकोन पोट जे जािळती । तया होय गति यमलोकीं ॥1॥ कन्येचा जे नर करिती विकरा । ते जाती अघोरा नरकपाता ॥ध्रु.॥ नाम गाऊनियां द्रव्य जे मागती । नेणों तयां गति कैसी होय ॥2॥ आमुचा सांगाती आहे तो श्रीहरि । न लगे दुराचारी तुका ह्मणे ॥3॥

gāyatrī vikona poṭa je jāिḷatī | tayā hoya gati yamalokīṃ ||1|| kanyecā je nara karitī vikarā | te jātī aghorā narakapātā ||dhru.|| nāma gāūniyāṃ dravya je māgatī | neṇoṃ tayāṃ gati kaisī hoya ||2|| āmucā sāṃgātī āhe to śrīhari | na lage durācārī tukā hmaṇe ||3||

साधूच्या दर्शना लाजसी गव्हारा । वेश्येचिया घरा पुष्पें नेसी ॥1॥ वेश्या दासी मुरळी जगाची वोंवळी । ते तुज सोंवळी वाटे कैशी ॥2॥ तुका ह्मणे आतां लाज धरीं बुच्या । टांचराच्या कुच्या मारा वेगीं ॥3॥

sādhūcyā darśanā lājasī gavhārā | veśyeciyā gharā puṣpeṃ nesī ||1|| veśyā dāsī muraḷī jagācī voṃvaḷī | te tuja soṃvaḷī vāṭe kaiśī ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ lāja dharīṃ bucyā | ṭāṃcarācyā kucyā mārā vegīṃ ||3||

राउळासी जातां त्रास मानी मोठा । बैसतो चोहोटां आदरेशीं ॥1॥ न करी स्नान संध्या ह्मणे रामराम । गुरुगुडीचे प्रेम अहनिऩशी ॥ध्रु.॥ देवाब्राह्मणासी जाइऩना शरण । दासीचे चरण वंदी भावें ॥2॥ सुगंध चंदन सांडोनियां माशी । बसे दुगपधीशीं अतिआदरें॥3॥ तुका ह्मणे अरे ऐक भाग्यहीना । कां रे रामराणा विसरसी ॥4॥

rāuḷāsī jātāṃ trāsa mānī moṭhā | baisato cohoṭāṃ ādareśīṃ ||1|| na karī snāna saṃdhyā hmaṇe rāmarāma | guruguḍīce prema ahaniऩśī ||dhru.|| devābrāhmaṇāsī jāiऩnā śaraṇa | dāsīce caraṇa vaṃdī bhāveṃ ||2|| sugaṃdha caṃdana sāṃḍoniyāṃ māśī | base dugapadhīśīṃ atiādareṃ||3|| tukā hmaṇe are aika bhāgyahīnā | kāṃ re rāmarāṇā visarasī ||4||

दुर्बुिद्ध ते मना । कदा नुपजो नारायणा ॥1॥ आतां ऐसें करीं । तुझे पाय चित्तीं धरीं ॥ध्रु.॥ उपजला भाव । तुमचे कृपे सिद्धी जावो ॥2॥ तुका ह्मणे आतां । लाभ नाहीं या परता ॥3॥

durbuिddha te manā | kadā nupajo nārāyaṇā ||1|| ātāṃ aiseṃ karīṃ | tujhe pāya cittīṃ dharīṃ ||dhru.|| upajalā bhāva | tumace kṛpe siddhī jāvo ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ | lābha nāhīṃ yā paratā ||3||

तरुवर बीजा पोटीं । बीज तरुवरा सेवटीं ॥1॥ तैसें तुह्मां आह्मां जालें । एकीं एक सामावलें ॥ध्रु.॥ उदकावरील तरंग।तरंग उदकाचें अंग ॥2॥ तुका ह्मणे बिंबच्छाया । ठायीं पावली विलया॥3॥

taruvara bījā poṭīṃ | bīja taruvarā sevaṭīṃ ||1|| taiseṃ tuhmāṃ āhmāṃ jāleṃ | ekīṃ eka sāmāvaleṃ ||dhru.|| udakāvarīla taraṃga|taraṃga udakāceṃ aṃga ||2|| tukā hmaṇe biṃbacchāyā | ṭhāyīṃ pāvalī vilayā||3||

साकरेच्या गोण्या बैलाचिये पाठी । तयासी सेवटीं करबाडें ॥1॥ मालाचे पैं पेटे वाहाताती उंटें । तयालागीं कांटे भक्षावया ॥ध्रु.॥ वाउगा हा धंदा आशा वाढविती । बांधोनियां देती यमा हातीं ॥2॥ ज्यासी असे लाभ तो चि जाणे गोडी । येर तीं बापुडीं सिणलीं वांयां ॥3॥ तुका ह्मणे शहाणा होइप रे गव्हारा । चोऱ्यासीचा फेरा फिरों नको ॥4॥

sākarecyā goṇyā bailāciye pāṭhī | tayāsī sevaṭīṃ karabāḍeṃ ||1|| mālāce paiṃ peṭe vāhātātī uṃṭeṃ | tayālāgīṃ kāṃṭe bhakṣāvayā ||dhru.|| vāugā hā dhaṃdā āśā vāḍhavitī | bāṃdhoniyāṃ detī yamā hātīṃ ||2|| jyāsī ase lābha to ci jāṇe goḍī | yera tīṃ bāpuḍīṃ siṇalīṃ vāṃyāṃ ||3|| tukā hmaṇe śahāṇā hoipa re gavhārā | coऱyāsīcā pherā phiroṃ nako ||4||

चिरगुटें घालूनि वाढविलें पोट । गऱ्हवार बोभाट जनामध्यें ॥1॥ लटिके चि डोहळे दाखवी प्रकार । दुध स्तनीं पोर पोटीं नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे अंतीं वांज चि ते खरी । फजिती दुसरी जनामध्यें ॥3॥

ciraguṭeṃ ghālūni vāḍhavileṃ poṭa | gaऱhavāra bobhāṭa janāmadhyeṃ ||1|| laṭike ci ḍohaḷe dākhavī prakāra | dudha stanīṃ pora poṭīṃ nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe aṃtīṃ vāṃja ci te kharī | phajitī dusarī janāmadhyeṃ ||3||

माझी सर्व चिंता आहे विठोबासी । मी त्याच्या पायांसी न विसंभें ॥1॥ विसरतां रूप क्षण एक चित्तीं । जिवलग मूर्ती सांवळी ते ॥ध्रु.॥ विसरतां हरी क्षण एक घडी । अंतरली जोडी लक्षलाभ ॥2॥ तुका ह्मणे माझ्या विठोबाचे पाये । संजीवनी आहे हृदयामाजी ॥3॥

mājhī sarva ciṃtā āhe viṭhobāsī | mī tyācyā pāyāṃsī na visaṃbheṃ ||1|| visaratāṃ rūpa kṣaṇa eka cittīṃ | jivalaga mūrtī sāṃvaḷī te ||dhru.|| visaratāṃ harī kṣaṇa eka ghaḍī | aṃtaralī joḍī lakṣalābha ||2|| tukā hmaṇe mājhyā viṭhobāce pāye | saṃjīvanī āhe hṛdayāmājī ||3||

काय तीं करावीं मोलाचीं माकडें । नाचत ती पुढें संसाराच्या ॥1॥ झाडा देतेवेळे विचकिती दांत । घेती यमदूत दंडवरी ॥ध्रु.॥ हात दांत कान हलविती मान । दाखविती जन मानावया ॥2॥ तुका ह्मणे किती जालीं हीं फजित । मागें नाहीं नीत भारवाही ॥3॥

kāya tīṃ karāvīṃ molācīṃ mākaḍeṃ | nācata tī puḍheṃ saṃsārācyā ||1|| jhāḍā deteveḷe vicakitī dāṃta | ghetī yamadūta daṃḍavarī ||dhru.|| hāta dāṃta kāna halavitī māna | dākhavitī jana mānāvayā ||2|| tukā hmaṇe kitī jālīṃ hīṃ phajita | māgeṃ nāhīṃ nīta bhāravāhī ||3||

थोर ती गळाली पाहिजे अहंता । उपदेश घेतां सुख वाटे ॥1॥ व्यर्थ भराभर केलें पाठांतर । जोंवरी अंतर शुद्ध नाहीं ॥ध्रु.॥ घोडें काय थोडें वागवितें ओझें । भावेंविण तैसें पाठांतर ॥2॥ तुका ह्मणे धरा निष्ठावंत भाव । जरी पंढरीराव पाहिजे तो॥3॥

thora tī gaḷālī pāhije ahaṃtā | upadeśa ghetāṃ sukha vāṭe ||1|| vyartha bharābhara keleṃ pāṭhāṃtara | joṃvarī aṃtara śuddha nāhīṃ ||dhru.|| ghoḍeṃ kāya thoḍeṃ vāgaviteṃ ojheṃ | bhāveṃviṇa taiseṃ pāṭhāṃtara ||2|| tukā hmaṇe dharā niṣṭhāvaṃta bhāva | jarī paṃḍharīrāva pāhije to||3||

जाय जाय तूं पंढरी । होय होय वारकरी ॥1॥ सांडोनियां वाळवंट । काय इिच्छसी वैकुंठ ॥ध्रु.॥ खांद्या पताकांचे भार । तुळसीमाळा आणि अबीर ॥2॥ साधुसंतांच्या दाटणी । तुका जाय लोटांगणीं ॥3॥

jāya jāya tūṃ paṃḍharī | hoya hoya vārakarī ||1|| sāṃḍoniyāṃ vāḷavaṃṭa | kāya iिcchasī vaikuṃṭha ||dhru.|| khāṃdyā patākāṃce bhāra | tuḷasīmāḷā āṇi abīra ||2|| sādhusaṃtāṃcyā dāṭaṇī | tukā jāya loṭāṃgaṇīṃ ||3||

बहु टाळाटाळी । होतां भोवताहे कळी ॥1॥ बरें नव्हेल सेवटीं । भय असों द्यावें पोटीं ॥ध्रु.॥ मुरगाळी कान । घुसमाडील सावधान ॥2॥ अबोलणा तुका । ऐसें कोणी लेखूं नका ॥3॥

bahu ṭāḷāṭāḷī | hotāṃ bhovatāhe kaḷī ||1|| bareṃ navhela sevaṭīṃ | bhaya asoṃ dyāveṃ poṭīṃ ||dhru.|| muragāḷī kāna | ghusamāḍīla sāvadhāna ||2|| abolaṇā tukā | aiseṃ koṇī lekhūṃ nakā ||3||

जिव्हे जाला चळ । नेये अवसान ते पळ ॥1॥ हें चि वोसनावोनी उठी । देव सांटविला पोटीं ॥ध्रु.॥ नाहीं ओढा वारा। पडिला प्रसंग तो बरा ॥2॥ तुका ह्मणे जाली । मज हे अनावर बोली ॥3॥

jivhe jālā caḷa | neye avasāna te paḷa ||1|| heṃ ci vosanāvonī uṭhī | deva sāṃṭavilā poṭīṃ ||dhru.|| nāhīṃ oḍhā vārā| paḍilā prasaṃga to barā ||2|| tukā hmaṇe jālī | maja he anāvara bolī ||3||

गोहो यावा गांवा । ऐसे नवस करी आवा ॥1॥ कैचें पुण्य तया गांठी । व्रतें वेची लोभासाटीं ॥ध्रु.॥ वाढावें संतान। गृहीं व्हावें धनधान्य ॥2॥ मागे गारगोटी । परिसाचीये साटोवाटी ॥3॥ तुका ह्मणे मोल । देउन घेतला सोमवल ॥4॥

goho yāvā gāṃvā | aise navasa karī āvā ||1|| kaiceṃ puṇya tayā gāṃṭhī | vrateṃ vecī lobhāsāṭīṃ ||dhru.|| vāḍhāveṃ saṃtāna| gṛhīṃ vhāveṃ dhanadhānya ||2|| māge gāragoṭī | parisācīye sāṭovāṭī ||3|| tukā hmaṇe mola | deuna ghetalā somavala ||4||

बाळपणें ऐसीं वरुषें गेलीं बारा । खेळतां या पोरा नानामतें ॥1॥ विटू दांडू चेंडू लगोऱ्या वाघोडीं । चंपे पेंड खडी एकीबेकी ॥ध्रु.॥ हमामा हुंबरी पकव्याच्या बारे । खेळे जंगीभोंवरे चुंबाचुंबी ॥2॥ सेलडेरा आणि निसरभोंवडी । उचली बाले धोंडी अंगबळें ॥3॥ तुका ह्मणे ऐसें बाळपण गेलें । मग तारुण्य आलें गर्वमूळ ॥4॥

bāḷapaṇeṃ aisīṃ varuṣeṃ gelīṃ bārā | kheḷatāṃ yā porā nānāmateṃ ||1|| viṭū dāṃḍū ceṃḍū lagoऱyā vāghoḍīṃ | caṃpe peṃḍa khaḍī ekībekī ||dhru.|| hamāmā huṃbarī pakavyācyā bāre | kheḷe jaṃgībhoṃvare cuṃbācuṃbī ||2|| selaḍerā āṇi nisarabhoṃvaḍī | ucalī bāle dhoṃḍī aṃgabaḷeṃ ||3|| tukā hmaṇe aiseṃ bāḷapaṇa geleṃ | maga tāruṇya āleṃ garvamūḷa ||4||

तारुण्याच्या मदें न मनी कोणासी । सदा मुसमुसी खूळ जैसा ॥1॥ अंठोनी वेंठोनीं बांधला मुंडासा । फिरतसे ह्मैसा जनामधीं ॥ध्रु.॥ हातीं दीडपान वरती च मान । नाहीं तो सन्मान भलियांसी ॥2॥ श्वानाचिया परी हिंडे दारोदारीं । पाहे परनारी पापदृष्टी ॥3॥ तुका ह्मणे ऐसा थोर हा गयाळी । करितां टवाळी जन्म गेला ॥4॥

tāruṇyācyā madeṃ na manī koṇāsī | sadā musamusī khūḷa jaisā ||1|| aṃṭhonī veṃṭhonīṃ bāṃdhalā muṃḍāsā | phiratase hmaisā janāmadhīṃ ||dhru.|| hātīṃ dīḍapāna varatī ca māna | nāhīṃ to sanmāna bhaliyāṃsī ||2|| śvānāciyā parī hiṃḍe dārodārīṃ | pāhe paranārī pāpadṛṣṭī ||3|| tukā hmaṇe aisā thora hā gayāḷī | karitāṃ ṭavāḷī janma gelā ||4||

ह्मातारपणीं थेटे पडसें खोकला । हात कपाळाला लावुनि बैसे ॥1॥ खोबरियाची वाटी जालें असे मुख । गळतसे नाक श्लेष्मपुरी ॥ध्रु.॥ बोलों जातां शब्द नये चि हा नीट । गडगडी कंठ कफ भारी ॥2॥ सेजारी ह्मणती मरेना कां मेला । आणिला कांटाळा येणें आह्मां ॥3॥ तुका ह्मणे आतां सांडुनी सर्वकाम । स्मरा राम राम क्षणक्षणा ॥4॥

hmātārapaṇīṃ theṭe paḍaseṃ khokalā | hāta kapāḷālā lāvuni baise ||1|| khobariyācī vāṭī jāleṃ ase mukha | gaḷatase nāka śleṣmapurī ||dhru.|| boloṃ jātāṃ śabda naye ci hā nīṭa | gaḍagaḍī kaṃṭha kapha bhārī ||2|| sejārī hmaṇatī marenā kāṃ melā | āṇilā kāṃṭāḷā yeṇeṃ āhmāṃ ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ sāṃḍunī sarvakāma | smarā rāma rāma kṣaṇakṣaṇā ||4||

जेथें कीर्तन करावें । तेथें अन्न न सेवावें ॥1॥ बुका लावूं नये भाळा । माळ घालूं नये गळां ॥ध्रु.॥ तटावृषभासी दाणा। तृण मागों नये जाणा ॥2॥ तुका ह्मणे द्रव्य घेती । देती ते ही नरका जाती ॥3॥

jetheṃ kīrtana karāveṃ | tetheṃ anna na sevāveṃ ||1|| bukā lāvūṃ naye bhāḷā | māḷa ghālūṃ naye gaḷāṃ ||dhru.|| taṭāvṛṣabhāsī dāṇā| tṛṇa māgoṃ naye jāṇā ||2|| tukā hmaṇe dravya ghetī | detī te hī narakā jātī ||3||

लंकेमाजी घरें किती तीं आइका । सांगतसें संख्या जैसीतैसी ॥1॥ पांच लक्ष घरें पाषाणांचीं जेथें । सात लक्ष तेथें विटेबंदी ॥ध्रु.॥ कोटि घरें जेथें कांशा आणि तांब्याचीं । शुद्ध कांचनाचीं सप्त कोटी ॥2॥ तुका ह्मणे ज्याची संपदा एवढी । सांगातें कवडी गेली नाहीं ॥3॥

laṃkemājī ghareṃ kitī tīṃ āikā | sāṃgataseṃ saṃkhyā jaisītaisī ||1|| pāṃca lakṣa ghareṃ pāṣāṇāṃcīṃ jetheṃ | sāta lakṣa tetheṃ viṭebaṃdī ||dhru.|| koṭi ghareṃ jetheṃ kāṃśā āṇi tāṃbyācīṃ | śuddha kāṃcanācīṃ sapta koṭī ||2|| tukā hmaṇe jyācī saṃpadā evaḍhī | sāṃgāteṃ kavaḍī gelī nāhīṃ ||3||

व्यभिचारिणी गणिका कुंटणी । विश्वास चि मनीं राघोबाचा ॥1॥ ऐसी ही पापिणी वाइली विमानी । अचळ भुवनीं टेवियेली ॥ध्रु.॥ पतितपावन तिहीं लोकीं ठसा । कृपाळू कोंवसा अनाथांचा ॥2॥ तुका ह्मणे विठोबाची धरा सोय । आणिक उपाय नेणों किती ॥3॥

vyabhicāriṇī gaṇikā kuṃṭaṇī | viśvāsa ci manīṃ rāghobācā ||1|| aisī hī pāpiṇī vāilī vimānī | acaḷa bhuvanīṃ ṭeviyelī ||dhru.|| patitapāvana tihīṃ lokīṃ ṭhasā | kṛpāḷū koṃvasā anāthāṃcā ||2|| tukā hmaṇe viṭhobācī dharā soya | āṇika upāya neṇoṃ kitī ||3||

गजेंद्र तो हस्ती सहस्र वरुषें । जळामाजी नक्रें पीडिलासे ॥1॥ सुहुदव सांडिलें कोणी नाहीं साहे । अंतीं वाट पाहे विठो तुझी ॥ध्रु.॥ कृपेच्या सागरा माझ्या नारायणा । तया दोघांजणा तारियेलें ॥2॥ तुका ह्मणे नेले वाऊनि विमानी । मी ही आइऩकोनी विश्वासलों ॥3॥

gajeṃdra to hastī sahasra varuṣeṃ | jaḷāmājī nakreṃ pīḍilāse ||1|| suhudava sāṃḍileṃ koṇī nāhīṃ sāhe | aṃtīṃ vāṭa pāhe viṭho tujhī ||dhru.|| kṛpecyā sāgarā mājhyā nārāyaṇā | tayā doghāṃjaṇā tāriyeleṃ ||2|| tukā hmaṇe nele vāūni vimānī | mī hī āiऩkonī viśvāsaloṃ ||3||

देवीं आणि दैतीं सिंधू गुसिळला । भार पृथ्वीस जाला साहावेना ॥1॥ जालासी कासव धरिली पाठीवरी । चिंता तुज हरी सकळांची ॥ध्रु.॥ तये काळीं देव करिताती स्तुती । कृपाळु श्रीपती ह्मणोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसे उदंड पवाडे । ज्यासी सहस्र तोंडें सिणला तो ही ॥3॥

devīṃ āṇi daitīṃ siṃdhū gusiḷalā | bhāra pṛthvīsa jālā sāhāvenā ||1|| jālāsī kāsava dharilī pāṭhīvarī | ciṃtā tuja harī sakaḷāṃcī ||dhru.|| taye kāḷīṃ deva karitātī stutī | kṛpāḷu śrīpatī hmaṇoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe aise udaṃḍa pavāḍe | jyāsī sahasra toṃḍeṃ siṇalā to hī ||3||

हिरण्याक्ष दैत्य मातला जे काळीं । वरदानें बळी शंकराच्या ॥1॥ इंद्रपदराज्य घेतलें हिरोनी । देवा चक्रपाणी ह्मणती धांव ॥ध्रु.॥ तइं पांडुरंगा शूकर जालेती । तया दैत्यपती मारविले॥2॥ तुका ह्मणे ज्यांचीं राज्यें त्यांसी दिलीं । ऐसी तूं माउली पांडुरंगा॥3॥

hiraṇyākṣa daitya mātalā je kāḷīṃ | varadāneṃ baḷī śaṃkarācyā ||1|| iṃdrapadarājya ghetaleṃ hironī | devā cakrapāṇī hmaṇatī dhāṃva ||dhru.|| taiṃ pāṃḍuraṃgā śūkara jāletī | tayā daityapatī māravile||2|| tukā hmaṇe jyāṃcīṃ rājyeṃ tyāṃsī dilīṃ | aisī tūṃ māulī pāṃḍuraṃgā||3||

नामाचें सामर्थ्य कां रे दवडीसी । कां रे विसरसी पवाडे हे ॥1॥ खणखणां हाणती खर्ग प्रल्हादासी । न रुपे आंगासी किंचित ही ॥ध्रु.॥ राम कृष्ण हरी ऐसी मारी हाक । तेणें पडे धाक बिळयासी ॥2॥ असों द्यावीं सामथ्यॉ ऐसिया कीर्तीचीं । आवडी तुक्याची भेटी देइप ॥3॥

nāmāceṃ sāmarthya kāṃ re davaḍīsī | kāṃ re visarasī pavāḍe he ||1|| khaṇakhaṇāṃ hāṇatī kharga pralhādāsī | na rupe āṃgāsī kiṃcita hī ||dhru.|| rāma kṛṣṇa harī aisī mārī hāka | teṇeṃ paḍe dhāka biḷayāsī ||2|| asoṃ dyāvīṃ sāmathyô aisiyā kīrtīcīṃ | āvaḍī tukyācī bheṭī deipa ||3||

अिग्नकुंडामध्यें घातला प्रल्हाद । तरी तो गोविंद विसरेना ॥1॥ पितियासी ह्मणे व्यापक श्रीहरि । नांदतो मुरारी सर्वां ठायीं ॥ध्रु.॥ अिग्नरूपें माझा सखा नारायण । प्रल्हाद गर्जून हाक मारी ॥2॥ तुका ह्मणे अिग्न जाहाला शीतळ । प्रताप सबळ विठो तुझा ॥3॥

aिgnakuṃḍāmadhyeṃ ghātalā pralhāda | tarī to goviṃda visarenā ||1|| pitiyāsī hmaṇe vyāpaka śrīhari | nāṃdato murārī sarvāṃ ṭhāyīṃ ||dhru.|| aिgnarūpeṃ mājhā sakhā nārāyaṇa | pralhāda garjūna hāka mārī ||2|| tukā hmaṇe aिgna jāhālā śītaḷa | pratāpa sabaḷa viṭho tujhā ||3||

कोपोनियां पिता बोले प्रल्हादासी । सांग हृषीकेशी कोठें आहे ॥1॥ येरू ह्मणे काष्ठीं पाषाणीं सकळीं । आहे वनमाळी जेथें तेथें ॥ध्रु.॥ खांबावरी लात मारिली दुर्जनें । खांबीं नारायण ह्मणतां चि ॥2॥ तुका ह्मणे कैसा खांब कडाडिला । ब्रह्मा दचकला सत्यलोकीं ॥3॥

koponiyāṃ pitā bole pralhādāsī | sāṃga hṛṣīkeśī koṭheṃ āhe ||1|| yerū hmaṇe kāṣṭhīṃ pāṣāṇīṃ sakaḷīṃ | āhe vanamāḷī jetheṃ tetheṃ ||dhru.|| khāṃbāvarī lāta mārilī durjaneṃ | khāṃbīṃ nārāyaṇa hmaṇatāṃ ci ||2|| tukā hmaṇe kaisā khāṃba kaḍāḍilā | brahmā dacakalā satyalokīṃ ||3||

बळी ह्मणे आजि दुर्वासया स्वामी । मागों नका तुह्मी नारायणा ॥1॥ बहुतां प्रयासीं जोडला श्रीहरी । बैसविला द्वारीं राखावया ॥ध्रु.॥ परतला दुर्वास मग हो तेथूनि । चिंतातुर मनीं उद्वेगला ॥2॥ काय तूं एकाचा आहेसी अंकित । होइप कृपावंत तुका ह्मणे ॥3॥

baḷī hmaṇe āji durvāsayā svāmī | māgoṃ nakā tuhmī nārāyaṇā ||1|| bahutāṃ prayāsīṃ joḍalā śrīharī | baisavilā dvārīṃ rākhāvayā ||dhru.|| paratalā durvāsa maga ho tethūni | ciṃtātura manīṃ udvegalā ||2|| kāya tūṃ ekācā āhesī aṃkita | hoipa kṛpāvaṃta tukā hmaṇe ||3||

त्रैलोकींचा नाथ सकळांचा आधार । बिळचें तुवां घर धरियेलें ॥1॥ आह्मां मोकलिलें कोणां निरविलें । कोणा हातीं दिले तिन्ही लोक ॥ध्रु.॥ अनाथांचा बंधु दासांचा कैवारी । िब्रदें तुझीं हरी जाती वांयां ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें बोलिला दुर्वास । वाटला संतोष पांडुरंगा ॥3॥

trailokīṃcā nātha sakaḷāṃcā ādhāra | biḷaceṃ tuvāṃ ghara dhariyeleṃ ||1|| āhmāṃ mokalileṃ koṇāṃ niravileṃ | koṇā hātīṃ dile tinhī loka ||dhru.|| anāthāṃcā baṃdhu dāsāṃcā kaivārī | िbradeṃ tujhīṃ harī jātī vāṃyāṃ ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ bolilā durvāsa | vāṭalā saṃtoṣa pāṃḍuraṃgā ||3||

बोलिलेती ते देवॠषी दुर्वासया । जाय पुसावया मागत्यानें ॥1॥ मागुता दुर्वास पुसे बिळराया । निरोप जावया देइप देवा ॥ध्रु.॥ बळी ह्मणे त्यासी जाय मी न ह्मणें । जाइऩल नारायण लागला ची ॥2॥ मजपाशीं राहें कोठें तरीं जाय । तुका ह्मणे पाय न सोडीं मी ॥3॥

boliletī te devaṝṣī durvāsayā | jāya pusāvayā māgatyāneṃ ||1|| māgutā durvāsa puse biḷarāyā | niropa jāvayā deipa devā ||dhru.|| baḷī hmaṇe tyāsī jāya mī na hmaṇeṃ | jāiऩla nārāyaṇa lāgalā cī ||2|| majapāśīṃ rāheṃ koṭheṃ tarīṃ jāya | tukā hmaṇe pāya na soḍīṃ mī ||3||

दुर्वासें निरोप आणिला ये रिती । मग वाढलेती नारायणा ॥1॥ ठेविलें चरण बिळचिये द्वारीं । शीर अंगावरी लांबविलें ॥ध्रु.॥ पाडियेलें द्वार द्वारावतियेसी । वरि हृषीकेशी निघालेती ॥2॥ तेथूनियां नाम पडिलें द्वारका । वैकुंठनायका तुका ह्मणे ॥3॥

durvāseṃ niropa āṇilā ye ritī | maga vāḍhaletī nārāyaṇā ||1|| ṭhevileṃ caraṇa biḷaciye dvārīṃ | śīra aṃgāvarī lāṃbavileṃ ||dhru.|| pāḍiyeleṃ dvāra dvārāvatiyesī | vari hṛṣīkeśī nighāletī ||2|| tethūniyāṃ nāma paḍileṃ dvārakā | vaikuṃṭhanāyakā tukā hmaṇe ||3||

गुरुपादाग्रींचें जळ । त्यास मानी जो विटाळ ॥1॥ संतीं वािळला जो खळ । नरकीं पचे चिरकाळ ॥ध्रु.॥ गुरुतीथाअ अनमान । यथासांग मद्यपान ॥2॥ गुरुअंगुष्टा न चोखी । मुख घाली वेश्येमुखीं ॥3॥ तुका ह्मणे सांगों किती । मुखीं पडो त्याचे माती ॥4॥

gurupādāgrīṃceṃ jaḷa | tyāsa mānī jo viṭāḷa ||1|| saṃtīṃ vāिḷalā jo khaḷa | narakīṃ pace cirakāḷa ||dhru.|| gurutīthāa anamāna | yathāsāṃga madyapāna ||2|| guruaṃguṣṭā na cokhī | mukha ghālī veśyemukhīṃ ||3|| tukā hmaṇe sāṃgoṃ kitī | mukhīṃ paḍo tyāce mātī ||4||

वाढविलें कां गा । तुह्मी एवढें पांडुरंगा ॥1॥ काय होती मज चाड । एवढी करावया बडबड ॥ध्रु.॥ ब्रह्मसंतर्पण । लोकीं करावें कीर्तन ॥2॥ निमित्याचा धणी । तुका ह्मणे नेणे कोणी ॥3॥

vāḍhavileṃ kāṃ gā | tuhmī evaḍheṃ pāṃḍuraṃgā ||1|| kāya hotī maja cāḍa | evaḍhī karāvayā baḍabaḍa ||dhru.|| brahmasaṃtarpaṇa | lokīṃ karāveṃ kīrtana ||2|| nimityācā dhaṇī | tukā hmaṇe neṇe koṇī ||3||

साही शास्त्रां अतिदुरी तो परमात्मा श्रीहरि । तो दशरथाचे घरीं क्रीडतो राम ॥1॥ शिवाचें निजदेह वाल्मीकाचें निजगुहे । तो भिल्लटीचीं फळें खाय श्रीराम तो ॥ध्रु.॥ योगियांचे मनीं नातुडे चिंतनीं । वानरांचे कानीं गोष्टी सांगे ॥2॥ चरणीं शिळा उद्धरी नामें गणिका तारी । तो कोिळया घरीं पाहुणा राम॥3॥ क्षण एक सुरवरा नातुडे नमस्कारा । तो रिसा आणि वानरा क्षम दे राम ॥4॥ राम सांवळा सगुण राम योगियाचें ध्यान । राम राजीवलोचन तुका चरण वंदितो ॥5॥

sāhī śāstrāṃ atidurī to paramātmā śrīhari | to daśarathāce gharīṃ krīḍato rāma ||1|| śivāceṃ nijadeha vālmīkāceṃ nijaguhe | to bhillaṭīcīṃ phaḷeṃ khāya śrīrāma to ||dhru.|| yogiyāṃce manīṃ nātuḍe ciṃtanīṃ | vānarāṃce kānīṃ goṣṭī sāṃge ||2|| caraṇīṃ śiḷā uddharī nāmeṃ gaṇikā tārī | to koिḷayā gharīṃ pāhuṇā rāma||3|| kṣaṇa eka suravarā nātuḍe namaskārā | to risā āṇi vānarā kṣama de rāma ||4|| rāma sāṃvaḷā saguṇa rāma yogiyāceṃ dhyāna | rāma rājīvalocana tukā caraṇa vaṃdito ||5||

विठ्ठल माझा जीव विठ्ठल माझा भाव । कुळधर्म देव विठ्ठल माझा ॥1॥ विठ्ठल माझा गुरु विठ्ठल माझा तारूं । उतरील पारु भवनदीचा ॥ध्रु.॥ विठ्ठल माझी माता विठ्ठल माझा पिता । विठ्ठल चुलता बहिणी बंधु ॥2॥ विठ्ठल हे जन विठ्ठल माझें मन। सोयरा सज्जन विठ्ठल माझा ॥3॥ तुका ह्मणे माझा विठ्ठल विसावा। नश्वरित गांवा जाइन त्याच्या ॥4॥

viṭhṭhala mājhā jīva viṭhṭhala mājhā bhāva | kuḷadharma deva viṭhṭhala mājhā ||1|| viṭhṭhala mājhā guru viṭhṭhala mājhā tārūṃ | utarīla pāru bhavanadīcā ||dhru.|| viṭhṭhala mājhī mātā viṭhṭhala mājhā pitā | viṭhṭhala culatā bahiṇī baṃdhu ||2|| viṭhṭhala he jana viṭhṭhala mājheṃ mana| soyarā sajjana viṭhṭhala mājhā ||3|| tukā hmaṇe mājhā viṭhṭhala visāvā| naśvarita gāṃvā jāina tyācyā ||4||

न मनावी चिंता । कांहीं माझेविशीं आतां ॥1॥ ज्याणें लौकिक हा केला । तो हें निवारिता भला ॥ध्रु.॥ माझे इच्छे काय । होणार ते एक ठाय ॥2॥ सुखा आणि दुःखा । ह्मणे वेगळा मी तुका ॥3॥

na manāvī ciṃtā | kāṃhīṃ mājheviśīṃ ātāṃ ||1|| jyāṇeṃ laukika hā kelā | to heṃ nivāritā bhalā ||dhru.|| mājhe icche kāya | hoṇāra te eka ṭhāya ||2|| sukhā āṇi duḥkhā | hmaṇe vegaḷā mī tukā ||3||

माझा पाहा अनुभव । केला देव आपुला ॥1॥ बोलविलें तें चि द्यावें । उत्तर व्हावें ते काळीं ॥ध्रु.॥ सोडिलिया जग निंद्य । मग गोविंद ह्मणियारा ॥2॥ तुका ह्मणे धीर केला । तेणें याला गोविलें ॥3॥

mājhā pāhā anubhava | kelā deva āpulā ||1|| bolavileṃ teṃ ci dyāveṃ | uttara vhāveṃ te kāḷīṃ ||dhru.|| soḍiliyā jaga niṃdya | maga goviṃda hmaṇiyārā ||2|| tukā hmaṇe dhīra kelā | teṇeṃ yālā govileṃ ||3||

जिंकावा संसार । येणें नांवें तरी शूर ॥1॥ येरें काय तीं बापुडीं । कीर अहंकाराचीं घोडीं ॥ध्रु.॥ पण ऐशा नांवें । देवा धरिजेतो भावें ॥2॥ तुका ह्मणे ज्यावें । सत्य कीर्तीनें बरवें ॥3॥

jiṃkāvā saṃsāra | yeṇeṃ nāṃveṃ tarī śūra ||1|| yereṃ kāya tīṃ bāpuḍīṃ | kīra ahaṃkārācīṃ ghoḍīṃ ||dhru.|| paṇa aiśā nāṃveṃ | devā dharijeto bhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe jyāveṃ | satya kīrtīneṃ baraveṃ ||3||

सरे ऐसें ज्याचें दान । त्याचे कोण उपकार ॥1॥ नको वाढूं ऐसें काचें । दे वो साच विठ्ठला ॥ध्रु.॥ रडत मागें सांडी पोर । ते काय थोर माउली ॥2॥ तुका ह्मणे कीतिऩ वाढे । धर्म गाढे ते ऐसे ॥3॥

sare aiseṃ jyāceṃ dāna | tyāce koṇa upakāra ||1|| nako vāḍhūṃ aiseṃ kāceṃ | de vo sāca viṭhṭhalā ||dhru.|| raḍata māgeṃ sāṃḍī pora | te kāya thora māulī ||2|| tukā hmaṇe kītiऩ vāḍhe | dharma gāḍhe te aise ||3||

लोभावरी ठेवुनि हेत । करी असत्य न्याय नीत॥1॥ त्याच्या पूर्वजां पतन । नरकीं किडे होती जाण ॥ध्रु.॥ कोटिगोहत्यापातक। त्यासी घडेल निष्टंक ॥2॥ मासां श्रवे जे सुंदरा । पाजी विटाळ पितरां ॥3॥ तुका ह्मणे ऐसियासी । यम गांजील सायासी ॥4॥

lobhāvarī ṭhevuni heta | karī asatya nyāya nīta||1|| tyācyā pūrvajāṃ patana | narakīṃ kiḍe hotī jāṇa ||dhru.|| koṭigohatyāpātaka| tyāsī ghaḍela niṣṭaṃka ||2|| māsāṃ śrave je suṃdarā | pājī viṭāḷa pitarāṃ ||3|| tukā hmaṇe aisiyāsī | yama gāṃjīla sāyāsī ||4||

देह जाइऩल जाइऩल । यासी काळ बा खाइऩल ॥1॥ कां रे नुमजसी दगडा । कैचे हत्ती घोडे वाडा ॥ध्रु.॥ लोडें बालिस्तें सुपती । जरा आलिया फजिती ॥2॥ शरीरसंबंधाचें नातें । भोरडएा बुडविती सेतातें ॥3॥ अझुनि तरी होइप जागा । तुका ह्मणे पुढें दगा॥4॥

deha jāiऩla jāiऩla | yāsī kāḷa bā khāiऩla ||1|| kāṃ re numajasī dagaḍā | kaice hattī ghoḍe vāḍā ||dhru.|| loḍeṃ bālisteṃ supatī | jarā āliyā phajitī ||2|| śarīrasaṃbaṃdhāceṃ nāteṃ | bhoraḍaeा buḍavitī setāteṃ ||3|| ajhuni tarī hoipa jāgā | tukā hmaṇe puḍheṃ dagā||4||

मागें बहुतां जनां राखिलें आडणी । धांवसी निर्वाणी नाम घेतां ॥1॥ ऐसें ठावें जालें मज बरव्या परी । ह्मणऊनि करीं धांवा तुझा ॥ध्रु.॥ माझेविशीं तुज पडिला विसरु । आतां काय करूं पांडुरंगा ॥2॥ अझुनि कां नये तुह्मासी करुणा । दुरि नारायणा धरिलें मज ॥3॥ तुका ह्मणे जीव जाऊं पाहे माझा । आतां केशीराजा घालीं उडी ॥4॥

māgeṃ bahutāṃ janāṃ rākhileṃ āḍaṇī | dhāṃvasī nirvāṇī nāma ghetāṃ ||1|| aiseṃ ṭhāveṃ jāleṃ maja baravyā parī | hmaṇaūni karīṃ dhāṃvā tujhā ||dhru.|| mājheviśīṃ tuja paḍilā visaru | ātāṃ kāya karūṃ pāṃḍuraṃgā ||2|| ajhuni kāṃ naye tuhmāsī karuṇā | duri nārāyaṇā dharileṃ maja ||3|| tukā hmaṇe jīva jāūṃ pāhe mājhā | ātāṃ keśīrājā ghālīṃ uḍī ||4||

कळलें माझा तुज नव्हे रे आठव । काय काज जीव ठेवूं आतां ॥1॥ तूं काय करिसी माझिया संचिता । धिग हे अनंता जालें जिणें ॥ध्रु.॥ पतितपावन राहिलों या आशा । आइकोनि ठसा कीर्ती तुझी ॥2॥ आतां कोण करी माझा अंगीकार । कळलें निष्ठ‍ जालासी तूं ॥3॥ तुका ह्मणे माझी मांडिली निरास । करितों जीवा नास तुजसाटीं ॥4॥

kaḷaleṃ mājhā tuja navhe re āṭhava | kāya kāja jīva ṭhevūṃ ātāṃ ||1|| tūṃ kāya karisī mājhiyā saṃcitā | dhiga he anaṃtā jāleṃ jiṇeṃ ||dhru.|| patitapāvana rāhiloṃ yā āśā | āikoni ṭhasā kīrtī tujhī ||2|| ātāṃ koṇa karī mājhā aṃgīkāra | kaḷaleṃ niṣṭha jālāsī tūṃ ||3|| tukā hmaṇe mājhī māṃḍilī nirāsa | karitoṃ jīvā nāsa tujasāṭīṃ ||4||

तरि कां मागें वांयां कीर्ती वाढविली । जनांत आपुली िब्रदावळी ॥1॥ साच करितां आतां फिरसी माघारा । ठायींचें दातारा नेणवेचि ॥ध्रु.॥ संतांसी श्रीमुख कैसें दाखविसी । पुढें मात त्यांसी सांगइऩन ॥2॥ घेइऩन डांगोरा तुझिया नामाचा । नव्हे अनाथांचा नाथ ऐसा ॥3॥ तुका ह्मणे आधीं राहिलों मरोनि । तूं कां होसी धनी निमित्याचा ॥4॥

tari kāṃ māgeṃ vāṃyāṃ kīrtī vāḍhavilī | janāṃta āpulī िbradāvaḷī ||1|| sāca karitāṃ ātāṃ phirasī māghārā | ṭhāyīṃceṃ dātārā neṇaveci ||dhru.|| saṃtāṃsī śrīmukha kaiseṃ dākhavisī | puḍheṃ māta tyāṃsī sāṃgaiऩna ||2|| gheiऩna ḍāṃgorā tujhiyā nāmācā | navhe anāthāṃcā nātha aisā ||3|| tukā hmaṇe ādhīṃ rāhiloṃ maroni | tūṃ kāṃ hosī dhanī nimityācā ||4||

आह्मी तुझ्या दासीं । जरि जावें पतनासी ॥1॥ तरि हें दिसे विपरीत । कोठें बोलिली हे नीत ॥ध्रु.॥ तुझें नाम कंठीं । आह्मां संसार आटी ॥2॥ तुका ह्मणे काळ । करी आह्मांसी विटाळ॥3॥

āhmī tujhyā dāsīṃ | jari jāveṃ patanāsī ||1|| tari heṃ dise viparīta | koṭheṃ bolilī he nīta ||dhru.|| tujheṃ nāma kaṃṭhīṃ | āhmāṃ saṃsāra āṭī ||2|| tukā hmaṇe kāḷa | karī āhmāṃsī viṭāḷa||3||

लाजती पुराणें । वेदां येऊं पाहे उणें ॥1॥ आह्मी नामाचे धारक । किविलवाणीं दिसों रंक ॥ध्रु.॥ बोलिले ते संतीं । बोल वायांविण जाती ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । रोकडी हे मोडे सेवा॥3॥

lājatī purāṇeṃ | vedāṃ yeūṃ pāhe uṇeṃ ||1|| āhmī nāmāce dhāraka | kivilavāṇīṃ disoṃ raṃka ||dhru.|| bolile te saṃtīṃ | bola vāyāṃviṇa jātī ||2|| tukā hmaṇe devā | rokaḍī he moḍe sevā||3||

आहारनिद्रे न लगे आदर । आपण सादर ते चि होय॥1॥ परमितेविण बोलणें ते वांयां । फार थोडें काया पिंड पीडी ॥ध्रु.॥ समाधान त्याचें तो चि एक जाणे । आपुलिये खुणे पावोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे होय पीडा ते न करीं । मग राहें परी भलतिये ॥3॥

āhāranidre na lage ādara | āpaṇa sādara te ci hoya||1|| paramiteviṇa bolaṇeṃ te vāṃyāṃ | phāra thoḍeṃ kāyā piṃḍa pīḍī ||dhru.|| samādhāna tyāceṃ to ci eka jāṇe | āpuliye khuṇe pāvoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe hoya pīḍā te na karīṃ | maga rāheṃ parī bhalatiye ||3||

भूमि अवघी शुद्ध जाणा । अमंगळ हे वासना ॥1॥ तैसे वोसपले जीव । सांडी नसतां अंगीं घाव ॥ध्रु.॥ जीव अवघे देव । खोटा नागवी संदेह ॥2॥ तुका ह्मणे शुद्ध । मग तुटलिया भेद ॥3॥

bhūmi avaghī śuddha jāṇā | amaṃgaḷa he vāsanā ||1|| taise vosapale jīva | sāṃḍī nasatāṃ aṃgīṃ ghāva ||dhru.|| jīva avaghe deva | khoṭā nāgavī saṃdeha ||2|| tukā hmaṇe śuddha | maga tuṭaliyā bheda ||3||

सरतें माझें तुझें । तरि हें उतरतें ओझें ॥1॥ न लगे सांडावें मांडावें । आहे शुद्ध चि स्वभावें ॥ध्रु.॥ घातला तो आशा। मोहोजाळें गळां फासा ॥2॥ सुखदुःखाचा तो मान । नाहीं दुःखाचा तो शीण ॥3॥ करितां नारायण । एवढें वेचितां वचन ॥4॥ लाभ हानि हे समान । तैसा मान अपमान ॥5॥ तुका ह्मणे याचें । नांव सोंवळें साचें ॥6॥

sarateṃ mājheṃ tujheṃ | tari heṃ utarateṃ ojheṃ ||1|| na lage sāṃḍāveṃ māṃḍāveṃ | āhe śuddha ci svabhāveṃ ||dhru.|| ghātalā to āśā| mohojāḷeṃ gaḷāṃ phāsā ||2|| sukhaduḥkhācā to māna | nāhīṃ duḥkhācā to śīṇa ||3|| karitāṃ nārāyaṇa | evaḍheṃ vecitāṃ vacana ||4|| lābha hāni he samāna | taisā māna apamāna ||5|| tukā hmaṇe yāceṃ | nāṃva soṃvaḷeṃ sāceṃ ||6||

पिकवावें धन । ज्याची आस करी जन ॥1॥ पुरोनि उरे खातां देतां । नव्हे खंडन मवितां ॥ध्रु.॥ खोलीं पडे ओली बीज। तरीं च हाता लागे निज ॥2॥ तुका ह्मणे धणी । विठ्ठल अक्षरें या तिन्ही ॥3॥

pikavāveṃ dhana | jyācī āsa karī jana ||1|| puroni ure khātāṃ detāṃ | navhe khaṃḍana mavitāṃ ||dhru.|| kholīṃ paḍe olī bīja| tarīṃ ca hātā lāge nija ||2|| tukā hmaṇe dhaṇī | viṭhṭhala akṣareṃ yā tinhī ||3||

करिसी लाघवें । तूं हें खेळसी आघवें ॥1॥ अहंकार आड । आह्मां जगासी हा नाड ॥ध्रु.॥ येथें भुतें यावें । दावूं लपों ही जाणावें ॥2॥ तुका ह्मणे हो श्रीपती । आतां चाळवाल किती॥3॥

karisī lāghaveṃ | tūṃ heṃ kheḷasī āghaveṃ ||1|| ahaṃkāra āḍa | āhmāṃ jagāsī hā nāḍa ||dhru.|| yetheṃ bhuteṃ yāveṃ | dāvūṃ lapoṃ hī jāṇāveṃ ||2|| tukā hmaṇe ho śrīpatī | ātāṃ cāḷavāla kitī||3||

घालिती पव्हया । वाटे अनाथाच्या दया ॥1॥ तैसें कां हें नये करूं । पांडुरंगा आह्मां तारूं ॥ध्रु.॥ रोगियासी काढा । देउनि वारितील पीडा ॥2॥ बुडत्यासाटीं उडी । घालितील कां हे जोडी ॥3॥ सारितील कांटे । पुढें मागिलांचे वाटे ॥4॥ तुका ह्मणे भार । घेती भागल्यांचा फार ॥5॥

ghālitī pavhayā | vāṭe anāthācyā dayā ||1|| taiseṃ kāṃ heṃ naye karūṃ | pāṃḍuraṃgā āhmāṃ tārūṃ ||dhru.|| rogiyāsī kāḍhā | deuni vāritīla pīḍā ||2|| buḍatyāsāṭīṃ uḍī | ghālitīla kāṃ he joḍī ||3|| sāritīla kāṃṭe | puḍheṃ māgilāṃce vāṭe ||4|| tukā hmaṇe bhāra | ghetī bhāgalyāṃcā phāra ||5||

नका दंतकथा येथें सांगों कोणी । कोरडे ते मानी बोल कोण ॥1॥ अनुभव येथें व्हावा शिष्टाचार । न चलती चार आह्मांपुढें ॥ध्रु.॥ निवडी वेगळें क्षीर आणि पाणी । राजहंस दोन्ही वेगळालीं ॥2॥ तुका ह्मणे येथें पाहिजे जातीचें । येरा गाबाळाचें काय काम॥3॥

nakā daṃtakathā yetheṃ sāṃgoṃ koṇī | koraḍe te mānī bola koṇa ||1|| anubhava yetheṃ vhāvā śiṣṭācāra | na calatī cāra āhmāṃpuḍheṃ ||dhru.|| nivaḍī vegaḷeṃ kṣīra āṇi pāṇī | rājahaṃsa donhī vegaḷālīṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ pāhije jātīceṃ | yerā gābāḷāceṃ kāya kāma||3||

न करि त्याचें गांढेपण । नारायण सिद्ध उभा ॥1॥ भवसिंधूचा थडवा केला । बोलाविला पाहिजे ॥ध्रु.॥ याचे सोइऩ पाउल वेचे । मग कैचे आडथळे ॥2॥ तुका ह्मणे खरें खोटें । न ह्मणे मोटें लहान ॥3॥

na kari tyāceṃ gāṃḍhepaṇa | nārāyaṇa siddha ubhā ||1|| bhavasiṃdhūcā thaḍavā kelā | bolāvilā pāhije ||dhru.|| yāce soiऩ pāula vece | maga kaice āḍathaḷe ||2|| tukā hmaṇe khareṃ khoṭeṃ | na hmaṇe moṭeṃ lahāna ||3||

रिकामें तूं नको मना । राहों क्षणक्षणा ही ॥1॥ वेळोवेळां पारायण । नारायण हें करीं ॥ध्रु.॥ भ्रमणांच्या मोडीं वाटा। न भरें फाटा आडरानें ॥2॥ तुका ह्मणे माझ्या जीवें । हें चि घ्यावें धणीवरी ॥3॥

rikāmeṃ tūṃ nako manā | rāhoṃ kṣaṇakṣaṇā hī ||1|| veḷoveḷāṃ pārāyaṇa | nārāyaṇa heṃ karīṃ ||dhru.|| bhramaṇāṃcyā moḍīṃ vāṭā| na bhareṃ phāṭā āḍarāneṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhyā jīveṃ | heṃ ci ghyāveṃ dhaṇīvarī ||3||

पंचभूतांचिये सांपडलों संदीं । घातलोंसे बंदीं अहंकारें॥1॥ आपल्या आपण बांधविला गळा । नेणें चि निराळा असतां हो ॥ध्रु.॥ कासया हा सत्य लेखिला संसार । कां हे केले चार माझें माझें ॥2॥ कां नाहीं शरण गेलों नारायणा । कां नाहीं वासना आवरिली ॥3॥ किंचित सुखाचा धरिला अभिळास । तेणें बहु नास केला पुढें ॥4॥ तुका ह्मणे आतां देह देऊं बळी । करुनि सांडूं होळी संचिताची ॥5॥

paṃcabhūtāṃciye sāṃpaḍaloṃ saṃdīṃ | ghātaloṃse baṃdīṃ ahaṃkāreṃ||1|| āpalyā āpaṇa bāṃdhavilā gaḷā | neṇeṃ ci nirāḷā asatāṃ ho ||dhru.|| kāsayā hā satya lekhilā saṃsāra | kāṃ he kele cāra mājheṃ mājheṃ ||2|| kāṃ nāhīṃ śaraṇa geloṃ nārāyaṇā | kāṃ nāhīṃ vāsanā āvarilī ||3|| kiṃcita sukhācā dharilā abhiḷāsa | teṇeṃ bahu nāsa kelā puḍheṃ ||4|| tukā hmaṇe ātāṃ deha deūṃ baḷī | karuni sāṃḍūṃ hoḷī saṃcitācī ||5||

देव जाले अवघे जन । माझे गुण दोष हारपले ॥1॥ बरवें जालें बरवें जालें । चित्त धालें महालाभें ॥ध्रु.॥ दर्पणीचें दुसरें भासे । परि तें असे एक तें ॥2॥ तुका ह्मणे सिंधुभेटी । उदका तुटी वाहाळासी ॥3॥

deva jāle avaghe jana | mājhe guṇa doṣa hārapale ||1|| baraveṃ jāleṃ baraveṃ jāleṃ | citta dhāleṃ mahālābheṃ ||dhru.|| darpaṇīceṃ dusareṃ bhāse | pari teṃ ase eka teṃ ||2|| tukā hmaṇe siṃdhubheṭī | udakā tuṭī vāhāḷāsī ||3||

बहुत प्रकार परि ते गव्हाचे । जिव्हा नाचे आवडी॥1॥ सरलें परि आवडी नवी । सिंधु दावी तरंग ॥ध्रु.॥ घेतलें घ्यावें वेळोवेळां । माय बाळा न विसंबे ॥2॥ तुका ह्मणे रस राहिला वचनीं । तो चि पडताळूनि सेवीतसें ॥3॥

bahuta prakāra pari te gavhāce | jivhā nāce āvaḍī||1|| saraleṃ pari āvaḍī navī | siṃdhu dāvī taraṃga ||dhru.|| ghetaleṃ ghyāveṃ veḷoveḷāṃ | māya bāḷā na visaṃbe ||2|| tukā hmaṇe rasa rāhilā vacanīṃ | to ci paḍatāḷūni sevītaseṃ ||3||

आह्मां सोइरे हरिजन । जनीं भाग्य निकंचन ॥1॥ ज्याच्या धैर्या नाहीं भंग । भाव एकविध रंग ॥ध्रु.॥ भुके तान्हे चित्तीं। सदा देव आठविती ॥2॥ तुका ह्मणे धन । ज्याचें वित्त नारायण ॥3॥

āhmāṃ soire harijana | janīṃ bhāgya nikaṃcana ||1|| jyācyā dhairyā nāhīṃ bhaṃga | bhāva ekavidha raṃga ||dhru.|| bhuke tānhe cittīṃ| sadā deva āṭhavitī ||2|| tukā hmaṇe dhana | jyāceṃ vitta nārāyaṇa ||3||

ह्मणवितों दास न करितां सेवा । लंडपणें देवा पोट भरीं ॥1॥ खोटें कोठें सरे तुझे पायांपाशीं । अंतर जाणसी पांडुरंगा॥ध्रु.॥ आचरण खोटें आपणासी ठावें । लटिकें बोलावें दुसरें तें ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसा आहें अपराधी । असो कृपानिधी तुह्मां ठावा ॥3॥

hmaṇavitoṃ dāsa na karitāṃ sevā | laṃḍapaṇeṃ devā poṭa bharīṃ ||1|| khoṭeṃ koṭheṃ sare tujhe pāyāṃpāśīṃ | aṃtara jāṇasī pāṃḍuraṃgā||dhru.|| ācaraṇa khoṭeṃ āpaṇāsī ṭhāveṃ | laṭikeṃ bolāveṃ dusareṃ teṃ ||2|| tukā hmaṇe aisā āheṃ aparādhī | aso kṛpānidhī tuhmāṃ ṭhāvā ||3||

जळालें तें बाहए सोंग । अंतर व्यंग पडिलिया॥1॥ कारण तें अंतरलें । वाइट भलें ह्मणवितां ॥ध्रु.॥ तांतडीनें नासी । तांतडीनें च संतोषी ॥2॥ तुका ह्मणे धीर । नाहीं बुिद्ध एक िस्थर॥3॥

jaḷāleṃ teṃ bāhae soṃga | aṃtara vyaṃga paḍiliyā||1|| kāraṇa teṃ aṃtaraleṃ | vāiṭa bhaleṃ hmaṇavitāṃ ||dhru.|| tāṃtaḍīneṃ nāsī | tāṃtaḍīneṃ ca saṃtoṣī ||2|| tukā hmaṇe dhīra | nāhīṃ buिddha eka िsthara||3||

चित्ताचें बांधलें जवळी तें वसे । प्रकाशीं प्रकाशे सर्वकाळ ॥1॥ अंतरीं वसावी उत्तम ते भेटी । होऊं कांहीं तुटी न सके चि ॥ध्रु.॥ ब्रह्मांड कवळे आठवणेसाटीं । धरावा तो पोटीं वाव बरा ॥2॥ तुका ह्मणे लाभ घरिचिया घरीं । प्रेमतंतु दोरी न सुटतां॥3॥

cittāceṃ bāṃdhaleṃ javaḷī teṃ vase | prakāśīṃ prakāśe sarvakāḷa ||1|| aṃtarīṃ vasāvī uttama te bheṭī | hoūṃ kāṃhīṃ tuṭī na sake ci ||dhru.|| brahmāṃḍa kavaḷe āṭhavaṇesāṭīṃ | dharāvā to poṭīṃ vāva barā ||2|| tukā hmaṇe lābha ghariciyā gharīṃ | premataṃtu dorī na suṭatāṃ||3||

दुखवलें चित्त आजिच्या प्रसंगें । बहु पीडा जगें केली देवा ॥1॥ कधीं हा संबंध तोडिसी तें नेणें । आठवूनि मनें पाय असें ॥ध्रु.॥ आणिकांची येती अंतरा अंतरें । सुखदुःख बरेंवाइट तीं ॥2॥ तुका ह्मणे घडे एकांताचा वास । तरिच या नास संबंधाचा॥3॥

dukhavaleṃ citta ājicyā prasaṃgeṃ | bahu pīḍā jageṃ kelī devā ||1|| kadhīṃ hā saṃbaṃdha toḍisī teṃ neṇeṃ | āṭhavūni maneṃ pāya aseṃ ||dhru.|| āṇikāṃcī yetī aṃtarā aṃtareṃ | sukhaduḥkha bareṃvāiṭa tīṃ ||2|| tukā hmaṇe ghaḍe ekāṃtācā vāsa | tarica yā nāsa saṃbaṃdhācā||3||

धनवंत एक बहिर अंधळे । शुभ्र कुष्ठ काळे भोग अंगीं ॥1॥ परारब्धगति न कळे विचित्र । आहे हातीं सूत्र विठोबाचे॥ध्रु.॥ आणीक रोगांचीं नांवें घेऊं किती । अखंड असती जडोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे नष्ट संचिताचें दान । पावे खातां पण सुख नेदी ॥3॥

dhanavaṃta eka bahira aṃdhaḷe | śubhra kuṣṭha kāḷe bhoga aṃgīṃ ||1|| parārabdhagati na kaḷe vicitra | āhe hātīṃ sūtra viṭhobāce||dhru.|| āṇīka rogāṃcīṃ nāṃveṃ gheūṃ kitī | akhaṃḍa asatī jaḍoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe naṣṭa saṃcitāceṃ dāna | pāve khātāṃ paṇa sukha nedī ||3||

भेदाभेदताळा न घडे घालितां । आठवा रे आतां नारायण ॥1॥ येणें एक केलें अवघें होय सांग । अच्युताच्या योगें नामें छंदें ॥ध्रु.॥ भोंवरे खळाळ चोर वाटा घेती । पावल मारिती सिवेपाशीं ॥2॥ तुका ह्मणे येथें भावेंविण पार । न पविजे सार हें चि आहे ॥3॥

bhedābhedatāḷā na ghaḍe ghālitāṃ | āṭhavā re ātāṃ nārāyaṇa ||1|| yeṇeṃ eka keleṃ avagheṃ hoya sāṃga | acyutācyā yogeṃ nāmeṃ chaṃdeṃ ||dhru.|| bhoṃvare khaḷāḷa cora vāṭā ghetī | pāvala māritī sivepāśīṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ bhāveṃviṇa pāra | na pavije sāra heṃ ci āhe ||3||

जे गाती अखंड विठ्ठलाचे गीत । त्यांचे पायीं चित्त ठेवीन मी ॥1॥ जयांसी आवडे विठ्ठलाचें नाम । ते माझे परम प्राणसखे ॥ध्रु.॥ जयांसी विठ्ठल आवडे लोचनीं । त्यांचें पायवणी स्वीकारीन ॥2॥ विठ्ठलासी जिहीं दिला सर्व भाव । त्यांच्या पायीं ठाव मागइऩन ॥3॥ तुका ह्मणे रज होइऩन चरणींचा । ह्मणविती त्यांचा हरिचे दास ॥4॥

je gātī akhaṃḍa viṭhṭhalāce gīta | tyāṃce pāyīṃ citta ṭhevīna mī ||1|| jayāṃsī āvaḍe viṭhṭhalāceṃ nāma | te mājhe parama prāṇasakhe ||dhru.|| jayāṃsī viṭhṭhala āvaḍe locanīṃ | tyāṃceṃ pāyavaṇī svīkārīna ||2|| viṭhṭhalāsī jihīṃ dilā sarva bhāva | tyāṃcyā pāyīṃ ṭhāva māgaiऩna ||3|| tukā hmaṇe raja hoiऩna caraṇīṃcā | hmaṇavitī tyāṃcā harice dāsa ||4||

देवकीनंदनें । केलें आपुल्या चिंतनें ॥1॥ मज आपुलिया ऐसें । मना लावूनियां पिसें ॥ध्रु.॥ गोवळे गोपाळां । केलें लावूनियां चाळा ॥2॥ तुका ह्मणे संग । केला दुरि नव्हे मग॥3॥

devakīnaṃdaneṃ | keleṃ āpulyā ciṃtaneṃ ||1|| maja āpuliyā aiseṃ | manā lāvūniyāṃ piseṃ ||dhru.|| govaḷe gopāḷāṃ | keleṃ lāvūniyāṃ cāḷā ||2|| tukā hmaṇe saṃga | kelā duri navhe maga||3||

एकविध आह्मी न धरूं पालट । न संडूं ते वाट सांपडली ॥1॥ ह्मणवूनि केला पाहिजे सांभाळ । माझें बुद्धीबळ पाय तुझे ॥ध्रु.॥ बहुत न कळे बोलतां प्रकार । अंतरा अंतर साक्ष असे ॥2॥ तुका ह्मणे आगा जीवांच्या जीवना । तूं चि नारायणा साक्षी माझा ॥3॥

ekavidha āhmī na dharūṃ pālaṭa | na saṃḍūṃ te vāṭa sāṃpaḍalī ||1|| hmaṇavūni kelā pāhije sāṃbhāḷa | mājheṃ buddhībaḷa pāya tujhe ||dhru.|| bahuta na kaḷe bolatāṃ prakāra | aṃtarā aṃtara sākṣa ase ||2|| tukā hmaṇe āgā jīvāṃcyā jīvanā | tūṃ ci nārāyaṇā sākṣī mājhā ||3||

राहो ये चि ठायीं । माझा भाव तुझे पायीं ॥1॥ करीन नामाचें चिंतन । जाऊं नेदीं कोठें मन ॥ध्रु.॥ देइऩन ये रसीं । आतां बुडी सर्वविशीं ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । साटी करोनियां जीवा॥3॥

rāho ye ci ṭhāyīṃ | mājhā bhāva tujhe pāyīṃ ||1|| karīna nāmāceṃ ciṃtana | jāūṃ nedīṃ koṭheṃ mana ||dhru.|| deiऩna ye rasīṃ | ātāṃ buḍī sarvaviśīṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | sāṭī karoniyāṃ jīvā||3||

तैसे नहों आह्मी विठ्ठलाचे दास । यावें आणिकांस काकुलती ॥1॥ स्वामिचिया सत्ता ठेंगणें सकळ । आला किळकाळ हाताखालीं ॥ध्रु.॥ अंकिताचा असे अभिमान देवा । समर्पूनि हेवा असों पायीं ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां इच्छेचें खेळणें । कोड नारायणें पुरवावें ॥3॥

taise nahoṃ āhmī viṭhṭhalāce dāsa | yāveṃ āṇikāṃsa kākulatī ||1|| svāmiciyā sattā ṭheṃgaṇeṃ sakaḷa | ālā kiḷakāḷa hātākhālīṃ ||dhru.|| aṃkitācā ase abhimāna devā | samarpūni hevā asoṃ pāyīṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ iccheceṃ kheḷaṇeṃ | koḍa nārāyaṇeṃ puravāveṃ ||3||

मोक्ष देवापाशीं नाहीं । लटिक्या घाइप विळवतें॥1॥ काय खरें न धरी शुद्धी । गेली बुद्धी भ्रमलें ॥ध्रु.॥ अहंकारास उरलें काइऩ । पांचांठायीं हें वांटे ॥2॥ तुका ह्मणे कुंथे भारें । लटिकें खरें मानुनियां ॥3॥

mokṣa devāpāśīṃ nāhīṃ | laṭikyā ghāipa viḷavateṃ||1|| kāya khareṃ na dharī śuddhī | gelī buddhī bhramaleṃ ||dhru.|| ahaṃkārāsa uraleṃ kāiऩ | pāṃcāṃṭhāyīṃ heṃ vāṃṭe ||2|| tukā hmaṇe kuṃthe bhāreṃ | laṭikeṃ khareṃ mānuniyāṃ ||3||

आपला तो एक देव करुनि घ्यावा । तेणेंविण जीवा सुख नव्हे ॥1॥ तें तीं माइकें दुःखाचीं जनितीं । नाहीं आदिअंतीं अवसान ॥ध्रु.॥ अविनाश करी आपुलिया ऐसें । लावीं मना पिसें गोविंदाच्या ॥2॥ तुका ह्मणे एका मरणें चि सरें । उत्तम चि उरे कीतिऩ मागें ॥3॥

āpalā to eka deva karuni ghyāvā | teṇeṃviṇa jīvā sukha navhe ||1|| teṃ tīṃ māikeṃ duḥkhācīṃ janitīṃ | nāhīṃ ādiaṃtīṃ avasāna ||dhru.|| avināśa karī āpuliyā aiseṃ | lāvīṃ manā piseṃ goviṃdācyā ||2|| tukā hmaṇe ekā maraṇeṃ ci sareṃ | uttama ci ure kītiऩ māgeṃ ||3||

आजिचें हें मज तुह्मीं कृपादान । दिलें संतजन मायबापीं ॥1॥ आलीं मुखावाटा अमृतवचनें । उत्तीर्ण तीं येणें नव्हे जन्में ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मीं उदार कृपाळ । शृंगारिलें बाळ कवतुकें ॥3॥

ājiceṃ heṃ maja tuhmīṃ kṛpādāna | dileṃ saṃtajana māyabāpīṃ ||1|| ālīṃ mukhāvāṭā amṛtavacaneṃ | uttīrṇa tīṃ yeṇeṃ navhe janmeṃ ||2|| tukā hmaṇe tuhmīṃ udāra kṛpāḷa | śṛṃgārileṃ bāḷa kavatukeṃ ||3||

स्तुती अथवा निंदा करावी देवाची । अधम तो वेची व्यर्थ वाणी ॥1॥ आइकोनि होती बहिर हे बोल । वेचूनि ते मोल नरका जाती ॥ध्रु.॥ इह लोकीं थुंका उडे तोंडावरी । करणें अघोरी वास लागे ॥2॥ तुका ह्मणे माप वाचेऐसें निकें । भरलें नरकें निंदेसाटीं ॥3॥

stutī athavā niṃdā karāvī devācī | adhama to vecī vyartha vāṇī ||1|| āikoni hotī bahira he bola | vecūni te mola narakā jātī ||dhru.|| iha lokīṃ thuṃkā uḍe toṃḍāvarī | karaṇeṃ aghorī vāsa lāge ||2|| tukā hmaṇe māpa vāceaiseṃ nikeṃ | bharaleṃ narakeṃ niṃdesāṭīṃ ||3||

लोह कफ गारा सिद्ध हे सामुग्री । अिग्न टणत्कारी दिसों येतो ॥1॥ सांगावें तें काइऩ सांगावें तें काइऩ । चित्ता होय ठायीं अनुभव तो ॥ध्रु.॥ अन्नें सांगों येतो तृप्तीचा अनुभव । करूनि उपाव घेऊं हेवा ॥2॥ तुका ह्मणे मिळे जीवनीं जीवन । तेथें कोणा कोण नांव ठेवी ॥3॥

loha kapha gārā siddha he sāmugrī | aिgna ṭaṇatkārī disoṃ yeto ||1|| sāṃgāveṃ teṃ kāiऩ sāṃgāveṃ teṃ kāiऩ | cittā hoya ṭhāyīṃ anubhava to ||dhru.|| anneṃ sāṃgoṃ yeto tṛptīcā anubhava | karūni upāva gheūṃ hevā ||2|| tukā hmaṇe miḷe jīvanīṃ jīvana | tetheṃ koṇā koṇa nāṃva ṭhevī ||3||

बाळाचें जीवन । माता जाणें भूक तान ॥1॥ काय करूं विनवणी । असो मस्तक चरणीं ॥ध्रु.॥ ठेविलिये ठायीं । चित्त ठेवुनि असें पायीं ॥2॥ करितों हे सेवा । चिंतन सर्वां ठायीं देवा॥3॥ न्यून तें चि पुरें । घ्यावें करोनि दातारें ॥4॥ तुका ह्मणे बुिद्ध । अल्प असे अपराधी ॥5॥

bāḷāceṃ jīvana | mātā jāṇeṃ bhūka tāna ||1|| kāya karūṃ vinavaṇī | aso mastaka caraṇīṃ ||dhru.|| ṭheviliye ṭhāyīṃ | citta ṭhevuni aseṃ pāyīṃ ||2|| karitoṃ he sevā | ciṃtana sarvāṃ ṭhāyīṃ devā||3|| nyūna teṃ ci pureṃ | ghyāveṃ karoni dātāreṃ ||4|| tukā hmaṇe buिddha | alpa ase aparādhī ||5||

जाणतों समये । परि मत कामा नये ॥1॥ तुह्मी सांगावें तें बरें । देवा सकळ विचारें ॥ध्रु.॥ फुकाचिये पुसी । चिंता नाहीं होते ऐसी ॥2॥ तुका ह्मणे आहे । धर पाय मज साहे ॥3॥

jāṇatoṃ samaye | pari mata kāmā naye ||1|| tuhmī sāṃgāveṃ teṃ bareṃ | devā sakaḷa vicāreṃ ||dhru.|| phukāciye pusī | ciṃtā nāhīṃ hote aisī ||2|| tukā hmaṇe āhe | dhara pāya maja sāhe ||3||

द्वारपाळ विनंती करी । उभे द्वारीं राउळा ॥1॥ आपुलिया शरणागता । वाहों चिंता नेदावी ॥ध्रु.॥ वचना या चित्त द्यावें । असो ठावें पायांसी ॥2॥ तुका ह्मणे कृपासिंधू । दीनबंधू केशवा ॥3॥

dvārapāḷa vinaṃtī karī | ubhe dvārīṃ rāuḷā ||1|| āpuliyā śaraṇāgatā | vāhoṃ ciṃtā nedāvī ||dhru.|| vacanā yā citta dyāveṃ | aso ṭhāveṃ pāyāṃsī ||2|| tukā hmaṇe kṛpāsiṃdhū | dīnabaṃdhū keśavā ||3||

ऐका जी देवा माझी विनवणी । मस्तक चरणीं ठेवीतसें ॥1॥ सन्निध पातलों सांडूनियां शंका । सन्मुख चि एकाएकीं पुढें ॥ध्रु.॥ जाणविलें कोठें पावे पायांपाशीं । केली या जिवासी साटी ह्मुण ॥2॥ तुका ह्मणे माझे हातीं द्या उद्धार । करीं करकर ह्मणवूनि ॥3॥

aikā jī devā mājhī vinavaṇī | mastaka caraṇīṃ ṭhevītaseṃ ||1|| sannidha pātaloṃ sāṃḍūniyāṃ śaṃkā | sanmukha ci ekāekīṃ puḍheṃ ||dhru.|| jāṇavileṃ koṭheṃ pāve pāyāṃpāśīṃ | kelī yā jivāsī sāṭī hmuṇa ||2|| tukā hmaṇe mājhe hātīṃ dyā uddhāra | karīṃ karakara hmaṇavūni ||3||

बैसलों तों कडियेवरी । नव्हें दुरी वेगळा ॥1॥ घडलें हें बहुवा दिसां । आतां इच्छा पुरवीन ॥ध्रु.॥ बहु होता जाला सीण । नाहीं क्षण विसांवा ॥2॥ दुःखी केलें मीतूंपणें । जवळी नेणें होतें तें ॥3॥ पाहात जे होतों वास । ते चि आस पुरविली॥4॥ तुका ह्मणे मायबापा । झणी कोपा विठ्ठला ॥5॥

baisaloṃ toṃ kaḍiyevarī | navheṃ durī vegaḷā ||1|| ghaḍaleṃ heṃ bahuvā disāṃ | ātāṃ icchā puravīna ||dhru.|| bahu hotā jālā sīṇa | nāhīṃ kṣaṇa visāṃvā ||2|| duḥkhī keleṃ mītūṃpaṇeṃ | javaḷī neṇeṃ hoteṃ teṃ ||3|| pāhāta je hotoṃ vāsa | te ci āsa puravilī||4|| tukā hmaṇe māyabāpā | jhaṇī kopā viṭhṭhalā ||5||

तुझें नाम मुखीं तयासी विपित्त । आश्चर्य हें चित्तीं वाटतसे ॥1॥ काय जाणों काय होसील निजला । नेणों जी विठ्ठला मायबापा ॥ध्रु.॥ भवबंधनाचे तुटतील फांसे । तें कां येथें असे अव्हेरिलें ॥2॥ तुका ह्मणे माझें दचकलें मन । वाटे वांयांविण श्रम केला ॥3॥

tujheṃ nāma mukhīṃ tayāsī vipitta | āścarya heṃ cittīṃ vāṭatase ||1|| kāya jāṇoṃ kāya hosīla nijalā | neṇoṃ jī viṭhṭhalā māyabāpā ||dhru.|| bhavabaṃdhanāce tuṭatīla phāṃse | teṃ kāṃ yetheṃ ase avherileṃ ||2|| tukā hmaṇe mājheṃ dacakaleṃ mana | vāṭe vāṃyāṃviṇa śrama kelā ||3||

खेळतां न भ्यावें समर्थाच्या बाळें । तयाच्या सकळ सत्तेखालीं ॥1॥ तरी लेवविला शोभे अळंकार । नाहीं तरी भार मानाविण ॥ध्रु.॥ अवघी च दिशा असावी मोकळी । मायबाप बळी ह्मणऊनि ॥2॥ तुका ह्मणे माझें ऐसें आहे देवा । ह्मणऊनि सेवा समपिऩली ॥3॥

kheḷatāṃ na bhyāveṃ samarthācyā bāḷeṃ | tayācyā sakaḷa sattekhālīṃ ||1|| tarī levavilā śobhe aḷaṃkāra | nāhīṃ tarī bhāra mānāviṇa ||dhru.|| avaghī ca diśā asāvī mokaḷī | māyabāpa baḷī hmaṇaūni ||2|| tukā hmaṇe mājheṃ aiseṃ āhe devā | hmaṇaūni sevā samapiऩlī ||3||

निरांजनीं एकटवाणें । संग नेणें दुसरा ॥1॥ पाहा चाळविलें कैसें । लावुनि पिसें गोवळें ॥ध्रु.॥ लपलें अंगें अंग । दिला संग होता तो ॥2॥ तुका ह्मणे नव्हतें ठावें । जालें भावें वाटोळें ॥3॥

nirāṃjanīṃ ekaṭavāṇeṃ | saṃga neṇeṃ dusarā ||1|| pāhā cāḷavileṃ kaiseṃ | lāvuni piseṃ govaḷeṃ ||dhru.|| lapaleṃ aṃgeṃ aṃga | dilā saṃga hotā to ||2|| tukā hmaṇe navhateṃ ṭhāveṃ | jāleṃ bhāveṃ vāṭoḷeṃ ||3||

नव्हती भेटी तों चि बरें । होतां चोरें नाडिलें ॥1॥ अवाघियांचा केला झाडा । रिता वाडा खोंकर ॥ध्रु.॥ चिंतनांचें मूळ चित्त । नेलें वित्त हरूनि ॥2॥ तुका ह्मणे मूळा आलें । होतें केलें तैसें चि ॥3॥

navhatī bheṭī toṃ ci bareṃ | hotāṃ coreṃ nāḍileṃ ||1|| avāghiyāṃcā kelā jhāḍā | ritā vāḍā khoṃkara ||dhru.|| ciṃtanāṃceṃ mūḷa citta | neleṃ vitta harūni ||2|| tukā hmaṇe mūḷā āleṃ | hoteṃ keleṃ taiseṃ ci ||3||

जये ठायीं आवडी ठेली । मज ते बोली न संडे॥1॥ पुरवावें जीवींचें कोड । भेटी गोड तुज मज ॥ध्रु.॥ आणिलें तें येथवरी । रूप दुरी न करावें ॥2॥ तुका ह्मणे नारायणा । सेवाहीना धिग वृित्त ॥3॥

jaye ṭhāyīṃ āvaḍī ṭhelī | maja te bolī na saṃḍe||1|| puravāveṃ jīvīṃceṃ koḍa | bheṭī goḍa tuja maja ||dhru.|| āṇileṃ teṃ yethavarī | rūpa durī na karāveṃ ||2|| tukā hmaṇe nārāyaṇā | sevāhīnā dhiga vṛिtta ||3||

सरलियाचा सोस मनीं । लाजोनियां राहिलों ॥1॥ आवडीनें बोलावितों । येथें तें तों लपावें ॥ध्रु.॥ माझें तें चि मज द्यावें । होतें भावें जोडिलें ॥2॥ तुका ह्मणे विश्वंभरा । आळीकरा बुझावा ॥3॥

saraliyācā sosa manīṃ | lājoniyāṃ rāhiloṃ ||1|| āvaḍīneṃ bolāvitoṃ | yetheṃ teṃ toṃ lapāveṃ ||dhru.|| mājheṃ teṃ ci maja dyāveṃ | hoteṃ bhāveṃ joḍileṃ ||2|| tukā hmaṇe viśvaṃbharā | āḷīkarā bujhāvā ||3||

नाचावेंसें वाटे मना । छंद गुणा अधीन ॥1॥ चेष्टविलीं माझीं गात्रें । सत्तासूत्रें हालती ॥ध्रु.॥ नामरूपें रंगा आलीं। ते चि चाली स्वभावें ॥2॥ तुका ह्मणे पांडुरंगे । अंग संगें कविळलें॥3॥

nācāveṃseṃ vāṭe manā | chaṃda guṇā adhīna ||1|| ceṣṭavilīṃ mājhīṃ gātreṃ | sattāsūtreṃ hālatī ||dhru.|| nāmarūpeṃ raṃgā ālīṃ| te ci cālī svabhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃge | aṃga saṃgeṃ kaviḷaleṃ||3||

खेळतों ते खेळ पायांच्या प्रसादें । नव्हती हीं छंदें नासिवंतें ॥1॥ माझा मायबाप उभा विटेवरी । कवतुकें करी कृपादान॥ध्रु.॥ प्रसादाची वाणी वदें ती उत्तरें । नाहीं मतांतरें जोडियेलीं ॥2॥ तुका ह्मणे रस वाढितिया अंगें । छाया पांडुरंगें केली वरी ॥3॥

kheḷatoṃ te kheḷa pāyāṃcyā prasādeṃ | navhatī hīṃ chaṃdeṃ nāsivaṃteṃ ||1|| mājhā māyabāpa ubhā viṭevarī | kavatukeṃ karī kṛpādāna||dhru.|| prasādācī vāṇī vadeṃ tī uttareṃ | nāhīṃ matāṃtareṃ joḍiyelīṃ ||2|| tukā hmaṇe rasa vāḍhitiyā aṃgeṃ | chāyā pāṃḍuraṃgeṃ kelī varī ||3||

अखंड मुडतर । सासुरवास करकर ॥1॥ याची जाली बोळवण । आतां न देखों तो शीण ॥ध्रु.॥ बहुतांची दासी । तये घरीं सासुरवासी ॥2॥ तुका ह्मणे मुळें । खंड जाला एका वेळें॥3॥

akhaṃḍa muḍatara | sāsuravāsa karakara ||1|| yācī jālī boḷavaṇa | ātāṃ na dekhoṃ to śīṇa ||dhru.|| bahutāṃcī dāsī | taye gharīṃ sāsuravāsī ||2|| tukā hmaṇe muḷeṃ | khaṃḍa jālā ekā veḷeṃ||3||

अवघा भार वाटे देवा । संतसेवा न घडतां ॥1॥ कसोटी हे असे हातीं । सत्य भूतीं भगवंत ॥ध्रु.॥ चुकलोंसा दिसें पंथ । गेले संत तो ऐसा ॥2॥ तुका ह्मणे सोंग वांयां । कारण या अनुभवें ॥3॥

avaghā bhāra vāṭe devā | saṃtasevā na ghaḍatāṃ ||1|| kasoṭī he ase hātīṃ | satya bhūtīṃ bhagavaṃta ||dhru.|| cukaloṃsā diseṃ paṃtha | gele saṃta to aisā ||2|| tukā hmaṇe soṃga vāṃyāṃ | kāraṇa yā anubhaveṃ ||3||

आतां तुह्मी कृपावंत । साधु संत जिवलग ॥1॥ गोमटें तें करा माझें । भार ओझें तुह्मांसी ॥ध्रु.॥ वंचिलें तें पायांपाशीं। नाहीं यासी वेगळें ॥2॥ तुका ह्मणे सोडिल्या गांठी । दिली मिठी पायांसी ॥3॥

ātāṃ tuhmī kṛpāvaṃta | sādhu saṃta jivalaga ||1|| gomaṭeṃ teṃ karā mājheṃ | bhāra ojheṃ tuhmāṃsī ||dhru.|| vaṃcileṃ teṃ pāyāṃpāśīṃ| nāhīṃ yāsī vegaḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe soḍilyā gāṃṭhī | dilī miṭhī pāyāṃsī ||3||

सुख वाटे परी वर्म । धर्माधर्म न कळे ॥1॥ गायें नाचें एवढें जाणें । विठ्ठल ह्मणे निर्लज्ज ॥ध्रु.॥ अवघें माझें एवढें धन । साधन ही सकळ ॥2॥ तुका ह्मणे, पायां पडें । तुमच्या कोडें संतांच्या ॥3॥

sukha vāṭe parī varma | dharmādharma na kaḷe ||1|| gāyeṃ nāceṃ evaḍheṃ jāṇeṃ | viṭhṭhala hmaṇe nirlajja ||dhru.|| avagheṃ mājheṃ evaḍheṃ dhana | sādhana hī sakaḷa ||2|| tukā hmaṇe, pāyāṃ paḍeṃ | tumacyā koḍeṃ saṃtāṃcyā ||3||

धरिलीं जीं होतीं चित्तीं । डोळां तीं च दिसती ॥1॥ आलें आवडीस फळ । जालें कारण सकळ ॥ध्रु.॥ घेइऩन भातुकें । मागोनियां कवतुकें ॥2॥ तुका ह्मणे लाड । विठोबा पुरवील कोड॥3॥

dharilīṃ jīṃ hotīṃ cittīṃ | ḍoḷāṃ tīṃ ca disatī ||1|| āleṃ āvaḍīsa phaḷa | jāleṃ kāraṇa sakaḷa ||dhru.|| gheiऩna bhātukeṃ | māgoniyāṃ kavatukeṃ ||2|| tukā hmaṇe lāḍa | viṭhobā puravīla koḍa||3||

बहुतां दिसांची आजि जाली भेटी । जाली होती तुटी काळगती ॥1॥ येथें सावकासें घेइऩन ते धणी । गेली अडचणी उगवोनि ॥ध्रु.॥ बहु दुःख दिलें होतें घरीं कामें । वाढला हा श्रमश्रमें होता ॥2॥ बहु दिस होता पाहिला मारग । क्लेशाचा त्या त्याग आजि जाला ॥3॥ बहु होती केली सोंगसंपादणी । लौकिकापासूनि निर्गमलें ॥4॥ तुका ह्मणे येथें जालें अवसान । परमानंदीं मन विसावलें ॥5॥

bahutāṃ disāṃcī āji jālī bheṭī | jālī hotī tuṭī kāḷagatī ||1|| yetheṃ sāvakāseṃ gheiऩna te dhaṇī | gelī aḍacaṇī ugavoni ||dhru.|| bahu duḥkha dileṃ hoteṃ gharīṃ kāmeṃ | vāḍhalā hā śramaśrameṃ hotā ||2|| bahu disa hotā pāhilā māraga | kleśācā tyā tyāga āji jālā ||3|| bahu hotī kelī soṃgasaṃpādaṇī | laukikāpāsūni nirgamaleṃ ||4|| tukā hmaṇe yetheṃ jāleṃ avasāna | paramānaṃdīṃ mana visāvaleṃ ||5||

पुत्र जाला चोर । मायबापा हर्ष थोर ॥1॥ आतां काशासाटीं जोडी । हाट धाटे गुंडगे घडी ॥ध्रु.॥ ऐते अपाहार । आणूनियां भरी घर ॥2॥ मानिली नििंश्चती । नरका जावया उभयतीं॥3॥ झोडाझोडगीचे पोटीं । फळें बीजें तीं करंटीं ॥4॥ तुका ह्मणे बेटएा ॥ भांडवल न लगे खटएा ॥5॥

putra jālā cora | māyabāpā harṣa thora ||1|| ātāṃ kāśāsāṭīṃ joḍī | hāṭa dhāṭe guṃḍage ghaḍī ||dhru.|| aite apāhāra | āṇūniyāṃ bharī ghara ||2|| mānilī niिṃścatī | narakā jāvayā ubhayatīṃ||3|| jhoḍājhoḍagīce poṭīṃ | phaḷeṃ bījeṃ tīṃ karaṃṭīṃ ||4|| tukā hmaṇe beṭaeा || bhāṃḍavala na lage khaṭaeा ||5||

एवढी अपकीर्ती । ऐकोनियां फजीती ॥1॥ जरि दाविल वदन । थुंका थुंका तो देखोन ॥ध्रु.॥ कािळमेचें जिणें । जीऊनियां राहे सुनें ॥2॥ तुका ह्मणे गुण । दरुषणें अपशकुन॥3॥

evaḍhī apakīrtī | aikoniyāṃ phajītī ||1|| jari dāvila vadana | thuṃkā thuṃkā to dekhona ||dhru.|| kāिḷameceṃ jiṇeṃ | jīūniyāṃ rāhe suneṃ ||2|| tukā hmaṇe guṇa | daruṣaṇeṃ apaśakuna||3||

देह मृत्याचें भातुकें । कळों आलें कवतुकें ॥1॥ काय मानियेलें सार । हें चि वाटतें आश्चर्य ॥ध्रु.॥ नानाभोगांची संचितें । करूनि ठेविलें आइतें ॥2॥ तुका ह्मणे कोडीं । उगवून न सकती बापुडीं ॥3॥

deha mṛtyāceṃ bhātukeṃ | kaḷoṃ āleṃ kavatukeṃ ||1|| kāya māniyeleṃ sāra | heṃ ci vāṭateṃ āścarya ||dhru.|| nānābhogāṃcī saṃciteṃ | karūni ṭhevileṃ āiteṃ ||2|| tukā hmaṇe koḍīṃ | ugavūna na sakatī bāpuḍīṃ ||3||

त्यागें भोग माझ्या येतील अंतरा । मग मी दातारा काय करूं ॥1॥ आतां असो तुझे पायीं हें मोटळें । इंिद्रयें सकळें काया मन ॥ध्रु.॥ सांडीमांडी विधिनिषेधाचा ठाव । न कळतां भाव जाइल वांयां ॥2॥ तुका ह्मणे आतां नको उजगरा । लपवीं दातारा अंगीं मज ॥3॥

tyāgeṃ bhoga mājhyā yetīla aṃtarā | maga mī dātārā kāya karūṃ ||1|| ātāṃ aso tujhe pāyīṃ heṃ moṭaḷeṃ | iṃिdrayeṃ sakaḷeṃ kāyā mana ||dhru.|| sāṃḍīmāṃḍī vidhiniṣedhācā ṭhāva | na kaḷatāṃ bhāva jāila vāṃyāṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ nako ujagarā | lapavīṃ dātārā aṃgīṃ maja ||3||

दावूनियां बंड । पुरे न करी तें भांड ॥1॥ जळो जळो तैसें जिणें । फटमरे लाजिरवाणें ॥ध्रु.॥ घेतलें तें सोंग । बरवें संपादावें सांग ॥2॥ तुका ह्मणे धीरें । देवें नुपेिक्षलें खरें ॥3॥

dāvūniyāṃ baṃḍa | pure na karī teṃ bhāṃḍa ||1|| jaḷo jaḷo taiseṃ jiṇeṃ | phaṭamare lājiravāṇeṃ ||dhru.|| ghetaleṃ teṃ soṃga | baraveṃ saṃpādāveṃ sāṃga ||2|| tukā hmaṇe dhīreṃ | deveṃ nupeिkṣaleṃ khareṃ ||3||

न पालटे जाती जीवाचिये साटीं । बाहे तें चि पोटीं दावी वरी ॥1॥ अंतरीं सबाहीं सारिखा चि रंग । वीट आणि भंग नाहीं रसा ॥ध्रु.॥ घणाचिया घायें पोटीं शिरे हिरा । सांडूं नेणे धीरा आपुलिया ॥2॥ तुका ह्मणे कढे करावी शीतळ । ऐसें जातिबळ चंदनाचें ॥3॥

na pālaṭe jātī jīvāciye sāṭīṃ | bāhe teṃ ci poṭīṃ dāvī varī ||1|| aṃtarīṃ sabāhīṃ sārikhā ci raṃga | vīṭa āṇi bhaṃga nāhīṃ rasā ||dhru.|| ghaṇāciyā ghāyeṃ poṭīṃ śire hirā | sāṃḍūṃ neṇe dhīrā āpuliyā ||2|| tukā hmaṇe kaḍhe karāvī śītaḷa | aiseṃ jātibaḷa caṃdanāceṃ ||3||

दिली मान तरी नेघावी शत्रूची । शरण आलें त्यासी जतन जीवें ॥1॥ समर्थासी असे विचाराची आण । भलीं पापपुण्य विचारावें ॥ध्रु.॥ काकुळतीसाटीं सत्याचा विसर । पडिलें अंतर न पाहिजे ॥2॥ तुका ह्मणे यश कीतिऩ आणि मान । करितां जतन देव जोडे ॥3॥

dilī māna tarī neghāvī śatrūcī | śaraṇa āleṃ tyāsī jatana jīveṃ ||1|| samarthāsī ase vicārācī āṇa | bhalīṃ pāpapuṇya vicārāveṃ ||dhru.|| kākuḷatīsāṭīṃ satyācā visara | paḍileṃ aṃtara na pāhije ||2|| tukā hmaṇe yaśa kītiऩ āṇi māna | karitāṃ jatana deva joḍe ||3||

विचारिलें आधीं आपुल्या मानसीं । वांचों येथें कैसीं कोण्या द्वारें ॥1॥ तंव जाला साहए हृदयनिवासी । बुिद्ध दिली ऐसी नास नाहीं ॥ध्रु.॥ उद्वेगाचे होतों पडिलों समुद्रीं । कोण रीती तरी पाविजेल ॥2॥ तुका ह्मणे दुःखें आला आयुर्भाव । जाला बहु जीव कासावीस ॥3॥

vicārileṃ ādhīṃ āpulyā mānasīṃ | vāṃcoṃ yetheṃ kaisīṃ koṇyā dvāreṃ ||1|| taṃva jālā sāhae hṛdayanivāsī | buिddha dilī aisī nāsa nāhīṃ ||dhru.|| udvegāce hotoṃ paḍiloṃ samudrīṃ | koṇa rītī tarī pāvijela ||2|| tukā hmaṇe duḥkheṃ ālā āyurbhāva | jālā bahu jīva kāsāvīsa ||3||

आपुलें वेचूनि खोडा घाली पाव । ऐसे जया भाव हीनबुिद्ध तो ॥1॥ विषयांच्या संगें आयुष्याचा नास । पडियेलें ओस स्वहितांचे ॥ध्रु.॥ भुलल्यांचें अंग आपण्या पारिखें । छंदा च सारिखें वर्ततसे ॥2॥ तुका ह्मणे दुःख उमटे परिणामीं । लंपटासी कामीं रतलिया ॥3॥

āpuleṃ vecūni khoḍā ghālī pāva | aise jayā bhāva hīnabuिddha to ||1|| viṣayāṃcyā saṃgeṃ āyuṣyācā nāsa | paḍiyeleṃ osa svahitāṃce ||dhru.|| bhulalyāṃceṃ aṃga āpaṇyā pārikheṃ | chaṃdā ca sārikheṃ vartatase ||2|| tukā hmaṇe duḥkha umaṭe pariṇāmīṃ | laṃpaṭāsī kāmīṃ rataliyā ||3||

केलें शकुनें प्रयाण । आतां मागें फिरे कोण ॥1॥ होय तैसें होय आतां । देह बळी काय चिंता ॥ध्रु.॥ पडिलें पालवीं। त्याचा धाक वाहे जीवीं ॥2॥ तुका ह्मणे जीणें । देवा काय हीनपणें ॥3॥

keleṃ śakuneṃ prayāṇa | ātāṃ māgeṃ phire koṇa ||1|| hoya taiseṃ hoya ātāṃ | deha baḷī kāya ciṃtā ||dhru.|| paḍileṃ pālavīṃ| tyācā dhāka vāhe jīvīṃ ||2|| tukā hmaṇe jīṇeṃ | devā kāya hīnapaṇeṃ ||3||

आळणी ऐसें कळों आलें । त्यासी भलें मौन्य चि॥1॥ नये कांहीं वेचूं वाणी । वेडे घाणीसांगातें ॥ध्रु.॥ वेगळें तें देहभावा । भ्रम जीवा माजिरा ॥2॥ तुका ह्मणे कवतुक केलें । किंवा भलें दवडितां ॥3॥

āḷaṇī aiseṃ kaḷoṃ āleṃ | tyāsī bhaleṃ maunya ci||1|| naye kāṃhīṃ vecūṃ vāṇī | veḍe ghāṇīsāṃgāteṃ ||dhru.|| vegaḷeṃ teṃ dehabhāvā | bhrama jīvā mājirā ||2|| tukā hmaṇe kavatuka keleṃ | kiṃvā bhaleṃ davaḍitāṃ ||3||

चित्ताचा चाळक । त्याचें उभय सूत्र एक ॥1॥ नाचवितें नानाछंदें । सुखें आपुल्या विनोदें ॥ध्रु.॥ चंद्र कमळणी । नाहीं धाडीत सांगोनि ॥2॥ तुका ह्मणे उठी । लोह चुंबकाचे दृष्टी॥3॥

cittācā cāḷaka | tyāceṃ ubhaya sūtra eka ||1|| nācaviteṃ nānāchaṃdeṃ | sukheṃ āpulyā vinodeṃ ||dhru.|| caṃdra kamaḷaṇī | nāhīṃ dhāḍīta sāṃgoni ||2|| tukā hmaṇe uṭhī | loha cuṃbakāce dṛṣṭī||3||

करितां तडातोडी । वत्सा माते सोइऩ ओढी ॥1॥ करित्याचा आग्रह उरे । एक एकासाटीं झुरे ॥ध्रु.॥ भुके इच्छी अन्न। तें ही त्यासाटीं निर्माण ॥2॥ तुका ह्मणे जाती । एक एकाचिये चित्तीं ॥3॥

karitāṃ taḍātoḍī | vatsā māte soiऩ oḍhī ||1|| karityācā āgraha ure | eka ekāsāṭīṃ jhure ||dhru.|| bhuke icchī anna| teṃ hī tyāsāṭīṃ nirmāṇa ||2|| tukā hmaṇe jātī | eka ekāciye cittīṃ ||3||

निघालें दिवाळें । जालें देवाचें वाटोळें ॥1॥ आतां वेचूं नये वाणी । विचारावें मनिच्या मनीं ॥ध्रु.॥ गुंडािळलीं पोतीं । भीतरी लावियेली वाती ॥2॥ तुका ह्मणे करा । ऐसा राहे माजी घरा ॥3॥

nighāleṃ divāḷeṃ | jāleṃ devāceṃ vāṭoḷeṃ ||1|| ātāṃ vecūṃ naye vāṇī | vicārāveṃ manicyā manīṃ ||dhru.|| guṃḍāिḷalīṃ potīṃ | bhītarī lāviyelī vātī ||2|| tukā hmaṇe karā | aisā rāhe mājī gharā ||3||

तीर्थाचिये आस । पंथ तो निट देव । पाविजेतो ठाव अंतराय ॥1॥ ह्मणऊनि भलें निश्चळ चि स्थळीं । मनाचिये मुळीं बैसोनियां ॥ध्रु.॥ संकल्पारूढ तें प्रारब्धें चि जिणें । कार्य चि कारणें वाढतसे ॥2॥ तुका ह्मणे कामा नाहीं एक मुख । जिरवितां सुख होतें पोटीं ॥3॥

tīrthāciye āsa | paṃtha to niṭa deva | pāvijeto ṭhāva aṃtarāya ||1|| hmaṇaūni bhaleṃ niścaḷa ci sthaḷīṃ | manāciye muḷīṃ baisoniyāṃ ||dhru.|| saṃkalpārūḍha teṃ prārabdheṃ ci jiṇeṃ | kārya ci kāraṇeṃ vāḍhatase ||2|| tukā hmaṇe kāmā nāhīṃ eka mukha | jiravitāṃ sukha hoteṃ poṭīṃ ||3||

क्षणक्षणा हा चि करावा विचार । तरावया पार भवसिंधु ॥1॥ नाशिवंत देह जाणार सकळ । आयुष्य खातो काळ सावधान ॥ध्रु.॥ संतासमागमीं धरूनि आवडी । करावी तांतडी परमाथाअ ॥2॥ तुका ह्मणे येह लोकीच्या वेव्हारें । नये डोळे धुरें भरूनि राहों ॥3॥

kṣaṇakṣaṇā hā ci karāvā vicāra | tarāvayā pāra bhavasiṃdhu ||1|| nāśivaṃta deha jāṇāra sakaḷa | āyuṣya khāto kāḷa sāvadhāna ||dhru.|| saṃtāsamāgamīṃ dharūni āvaḍī | karāvī tāṃtaḍī paramāthāa ||2|| tukā hmaṇe yeha lokīcyā vevhāreṃ | naye ḍoḷe dhureṃ bharūni rāhoṃ ||3||

कोणाशीं विचार करावा सेवटीं । एवढएा लाभें तुटी जाल्या तरे ॥1॥ सांभािळतो शूर आला घावडाव । पुढें दिला पाव न करी मागें ॥ध्रु.॥ घात तो या नांवें येथें अंतराय । अंतरल्या पाय गोविंदाचे ॥2॥ तुका ह्मणे गडसंदीचा हा ठाव । केला तो उपाव कार्या येतो ॥3॥

koṇāśīṃ vicāra karāvā sevaṭīṃ | evaḍhaeा lābheṃ tuṭī jālyā tare ||1|| sāṃbhāिḷato śūra ālā ghāvaḍāva | puḍheṃ dilā pāva na karī māgeṃ ||dhru.|| ghāta to yā nāṃveṃ yetheṃ aṃtarāya | aṃtaralyā pāya goviṃdāce ||2|| tukā hmaṇe gaḍasaṃdīcā hā ṭhāva | kelā to upāva kāryā yeto ||3||

असा जी सोंवळें । आहां तैसे चि निराळे ॥1॥ आह्मीं नयों तुमच्या वाटा । काय लटिका चि ताठा ॥ध्रु.॥ चिंतन चि पुरे । काय सलगी सवें धुरे ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । नका नावडे ते सेवा ॥3॥

asā jī soṃvaḷeṃ | āhāṃ taise ci nirāḷe ||1|| āhmīṃ nayoṃ tumacyā vāṭā | kāya laṭikā ci tāṭhā ||dhru.|| ciṃtana ci pure | kāya salagī saveṃ dhure ||2|| tukā hmaṇe devā | nakā nāvaḍe te sevā ||3||

अहंकार तो नासा भेद । जगीं निंदे ओंवळा ॥1॥ नातळे तो धन्य यासी । जाला वंषीं दीपक ॥ध्रु.॥ करवितो आत्महत्या। नेदी सत्या आतळों ॥2॥ तुका ह्मणे गुरुगुरी । माथां थोरी धरोनि॥3॥

ahaṃkāra to nāsā bheda | jagīṃ niṃde oṃvaḷā ||1|| nātaḷe to dhanya yāsī | jālā vaṃṣīṃ dīpaka ||dhru.|| karavito ātmahatyā| nedī satyā ātaḷoṃ ||2|| tukā hmaṇe gurugurī | māthāṃ thorī dharoni||3||

इिच्छलें ते शकुनवंती । होय देती तात्काळ ॥1॥ क्षीरा नीरा निवाड करी । वरावरी विठ्ठल ॥ध्रु.॥ भाग्याविण कैचें फळ ।अंतर मळमूत्राचें ॥2॥ तुका ह्मणे संचित कुडें । तें बापुडें करीतसे ॥3॥

iिcchaleṃ te śakunavaṃtī | hoya detī tātkāḷa ||1|| kṣīrā nīrā nivāḍa karī | varāvarī viṭhṭhala ||dhru.|| bhāgyāviṇa kaiceṃ phaḷa |aṃtara maḷamūtrāceṃ ||2|| tukā hmaṇe saṃcita kuḍeṃ | teṃ bāpuḍeṃ karītase ||3||

काशासाठीं आह्मी जािळला संसार । न करा विचार ऐसा देवा ॥1॥ कैसें नेणों तुह्मां करवतें उदास । माझा प्रेमरस भंगावया ॥ध्रु.॥ समर्पूनि ठेलों देह हा सकळ । धरितां विटाळ न लजा माझा ॥2॥ तुका ह्मणे अवघी मोकलूनि आस । फिरतों उदास कोणासाटीं ॥3॥

kāśāsāṭhīṃ āhmī jāिḷalā saṃsāra | na karā vicāra aisā devā ||1|| kaiseṃ neṇoṃ tuhmāṃ karavateṃ udāsa | mājhā premarasa bhaṃgāvayā ||dhru.|| samarpūni ṭheloṃ deha hā sakaḷa | dharitāṃ viṭāḷa na lajā mājhā ||2|| tukā hmaṇe avaghī mokalūni āsa | phiratoṃ udāsa koṇāsāṭīṃ ||3||

नाहीं तुह्मां कांहीं लाविलें मागणें । कांटाऑयाच्या भेणें त्रासलेती ॥1॥ एखादिये परी टाळावीं करकर । हा नका विचार देखों कांहीं ॥ध्रु.॥ पायांच्या वियोगें प्राणासवें साटी । ने घवेसी तुटी जाली आतां ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मां मागेन तें आतां । हें चि कृपावंता चरणीं वास ॥3॥

nāhīṃ tuhmāṃ kāṃhīṃ lāvileṃ māgaṇeṃ | kāṃṭāôyācyā bheṇeṃ trāsaletī ||1|| ekhādiye parī ṭāḷāvīṃ karakara | hā nakā vicāra dekhoṃ kāṃhīṃ ||dhru.|| pāyāṃcyā viyogeṃ prāṇāsaveṃ sāṭī | ne ghavesī tuṭī jālī ātāṃ ||2|| tukā hmaṇe tuhmāṃ māgena teṃ ātāṃ | heṃ ci kṛpāvaṃtā caraṇīṃ vāsa ||3||

जग अमंगळ । लागे देखतां विटाळ ॥1॥ धर्म भूतांची ते दया । सत्य कारण ऐसीया ॥ध्रु.॥ नव्हे माझें मत । साक्षी करूनि सांगें संत ॥2॥ तुका ह्मणे जीवें । दावी उमटूनि अनुभवें ॥3॥

jaga amaṃgaḷa | lāge dekhatāṃ viṭāḷa ||1|| dharma bhūtāṃcī te dayā | satya kāraṇa aisīyā ||dhru.|| navhe mājheṃ mata | sākṣī karūni sāṃgeṃ saṃta ||2|| tukā hmaṇe jīveṃ | dāvī umaṭūni anubhaveṃ ||3||

दंड अन्यायाच्या माथां । देखोनि करावा सर्वथा॥1॥ नये उगे बहुतां घाटूं । सिसें सोनियांत आटूं ॥ध्रु.॥ पापुण्यासाठीं । नीत केली सत्ता खोटी ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । दोष कोणाचा तो दावा ॥3॥

daṃḍa anyāyācyā māthāṃ | dekhoni karāvā sarvathā||1|| naye uge bahutāṃ ghāṭūṃ | siseṃ soniyāṃta āṭūṃ ||dhru.|| pāpuṇyāsāṭhīṃ | nīta kelī sattā khoṭī ||2|| tukā hmaṇe devā | doṣa koṇācā to dāvā ||3||

आह्मी पापी तूं पावन । हें तों पूर्वापार जाण ॥1॥ नवें करूं नये जुनें । सांभाळावें ज्याचें तेणें ॥ध्रु.॥ राखावा तो ठाव। मिरासी करोनि उपाव ॥2॥ वादें मारी हाका । देवा आइकवी तुका ॥3॥

āhmī pāpī tūṃ pāvana | heṃ toṃ pūrvāpāra jāṇa ||1|| naveṃ karūṃ naye juneṃ | sāṃbhāḷāveṃ jyāceṃ teṇeṃ ||dhru.|| rākhāvā to ṭhāva| mirāsī karoni upāva ||2|| vādeṃ mārī hākā | devā āikavī tukā ||3||

पाडावी ते बरी । गांठी धुरेसवें खरी ॥1॥ नये मरों लंडीपणें । काय बापुडें तें जिणें ॥ध्रु.॥ लुटावें भांडार । तरी जया नाहीं पार ॥2॥ तुका ह्मणे नांवें । कीर्ती आगळीनें ज्यावें ॥3॥

pāḍāvī te barī | gāṃṭhī dhuresaveṃ kharī ||1|| naye maroṃ laṃḍīpaṇeṃ | kāya bāpuḍeṃ teṃ jiṇeṃ ||dhru.|| luṭāveṃ bhāṃḍāra | tarī jayā nāhīṃ pāra ||2|| tukā hmaṇe nāṃveṃ | kīrtī āgaḷīneṃ jyāveṃ ||3||

भजनें चि जालें । मग जीवाचें काय आलें ॥1॥ येऊं नेदावी पुढती । आड भयाची ते जाती ॥ध्रु.॥ करितां सरोबरी। कांहीं न ठेवावी उरी ॥2॥ तुका ह्मणे शूर । व्हावे धुरेसीं च धुरे॥3॥

bhajaneṃ ci jāleṃ | maga jīvāceṃ kāya āleṃ ||1|| yeūṃ nedāvī puḍhatī | āḍa bhayācī te jātī ||dhru.|| karitāṃ sarobarī| kāṃhīṃ na ṭhevāvī urī ||2|| tukā hmaṇe śūra | vhāve dhuresīṃ ca dhure||3||

जन्मांतरीं शुद्ध नाहीं आचरण । यालागीं चरण अंतरले ॥1॥ वोडवलें संचित येणें जन्में पाहतां । आतां पंढरिनाथा कृपा करीं ॥ध्रु.॥ पतितपावन िब्रद साच करीं देवा । यालागी कुढावा करीं माझा ॥2॥ अपराधी पातकी दृष्ट दुराचारी । अहाळलों भारी संवसारें ॥3॥ कामक्रोध आदि कल्पनेच्या त्रासें । तुज न पवें ऐसें जालें देवा ॥4॥ हा ना तोसा ठाव जाला पांडुरंगा । नये चि उपेगा काय करूं ॥5॥ आपुलिया नांवा धांवणिया धांवें । लवकरी यावें तुका ह्मणे ॥6॥

janmāṃtarīṃ śuddha nāhīṃ ācaraṇa | yālāgīṃ caraṇa aṃtarale ||1|| voḍavaleṃ saṃcita yeṇeṃ janmeṃ pāhatāṃ | ātāṃ paṃḍharināthā kṛpā karīṃ ||dhru.|| patitapāvana िbrada sāca karīṃ devā | yālāgī kuḍhāvā karīṃ mājhā ||2|| aparādhī pātakī dṛṣṭa durācārī | ahāḷaloṃ bhārī saṃvasāreṃ ||3|| kāmakrodha ādi kalpanecyā trāseṃ | tuja na paveṃ aiseṃ jāleṃ devā ||4|| hā nā tosā ṭhāva jālā pāṃḍuraṃgā | naye ci upegā kāya karūṃ ||5|| āpuliyā nāṃvā dhāṃvaṇiyā dhāṃveṃ | lavakarī yāveṃ tukā hmaṇe ||6||

प्रेमभेटी आिंळगण । मग चरण वंदावे ॥1॥ ऐसामाझा भोळा बाप । हरी ताप कवळोनि ॥ध्रु.॥ न संगतां सीण भाग। पांडुरंग जाणतसे ॥2॥ तुका ह्मणे कृपावंतें । द्यावें, भातें न मागतां ॥3॥

premabheṭī āिṃḷagaṇa | maga caraṇa vaṃdāve ||1|| aisāmājhā bhoḷā bāpa | harī tāpa kavaḷoni ||dhru.|| na saṃgatāṃ sīṇa bhāga| pāṃḍuraṃga jāṇatase ||2|| tukā hmaṇe kṛpāvaṃteṃ | dyāveṃ, bhāteṃ na māgatāṃ ||3||

वचनाचा अनुभव हातीं । बोलविती देव मज ॥1॥ परि हें न कळे अभाविकां । जडलोकां जिवांसी ॥ध्रु.॥ अश्रुत हे प्रसादिक । कृपा भीक स्वामीची ॥2॥ तुका ह्मणे वरावरी । जातों तरी सांगत ॥3॥

vacanācā anubhava hātīṃ | bolavitī deva maja ||1|| pari heṃ na kaḷe abhāvikāṃ | jaḍalokāṃ jivāṃsī ||dhru.|| aśruta he prasādika | kṛpā bhīka svāmīcī ||2|| tukā hmaṇe varāvarī | jātoṃ tarī sāṃgata ||3||

आसन शयन भोजन गोविंदें । भरलें आनंदें त्रिभुवन॥1॥ अवघियां केली काळें तडातोडी । अवश्वरु घडी पुरों नये ॥ध्रु.॥ वांटणी घातले शरीराचे भाग । दुजियाचा लाग खंडियेला॥2॥ आवडीच्या आलें आहारासी रूप । पृथक संकल्प मावळले ॥3॥ काम तरी क्रोध बुिद्ध मन नासे । भ्रमाचे वोळसे गििळले शांती ॥4॥ तुका ह्मणे मना श्रीरंगाचा रंग । बैसला अभंग एकविध ॥5॥

āsana śayana bhojana goviṃdeṃ | bharaleṃ ānaṃdeṃ tribhuvana||1|| avaghiyāṃ kelī kāḷeṃ taḍātoḍī | avaśvaru ghaḍī puroṃ naye ||dhru.|| vāṃṭaṇī ghātale śarīrāce bhāga | dujiyācā lāga khaṃḍiyelā||2|| āvaḍīcyā āleṃ āhārāsī rūpa | pṛthaka saṃkalpa māvaḷale ||3|| kāma tarī krodha buिddha mana nāse | bhramāce voḷase giिḷale śāṃtī ||4|| tukā hmaṇe manā śrīraṃgācā raṃga | baisalā abhaṃga ekavidha ||5||

ज्वरल्यासी काढा औषध पाचन । मूढां नारायण स्मरवितो ॥1॥ भवव्याधि येणें तुटेल रोकडी । करूनियां झाडी निश्चयेसी ॥ध्रु.॥ आणिकां उपायां अनुपान कठिण । भाग्यें बरें सीण शीघ्रवत ॥2॥ तुका ह्मणे केला उघडा पसारा । भाग्य आलें घरा दारावरी ॥3॥

jvaralyāsī kāḍhā auṣadha pācana | mūḍhāṃ nārāyaṇa smaravito ||1|| bhavavyādhi yeṇeṃ tuṭela rokaḍī | karūniyāṃ jhāḍī niścayesī ||dhru.|| āṇikāṃ upāyāṃ anupāna kaṭhiṇa | bhāgyeṃ bareṃ sīṇa śīghravata ||2|| tukā hmaṇe kelā ughaḍā pasārā | bhāgya āleṃ gharā dārāvarī ||3||

जपाचें निमित्त झोपेचा पसरु । देहाचा विसरू पाडूनियां॥1॥ ऐसीं तीं भजनें अमंगळवाणी । सोंगसंपादणी बहुरूप्याची ॥ध्रु.॥ सेवेविशीं केलें लोभाचिये आसे । तया कोठें असे उरला देव ॥2॥ तुका ह्मणे मानदंभ जया चित्तीं । तयाची फजीती करूं आह्मी ॥3॥

japāceṃ nimitta jhopecā pasaru | dehācā visarū pāḍūniyāṃ||1|| aisīṃ tīṃ bhajaneṃ amaṃgaḷavāṇī | soṃgasaṃpādaṇī bahurūpyācī ||dhru.|| seveviśīṃ keleṃ lobhāciye āse | tayā koṭheṃ ase uralā deva ||2|| tukā hmaṇe mānadaṃbha jayā cittīṃ | tayācī phajītī karūṃ āhmī ||3||

परद्रव्य परकांता । नातळे जयाचिया चित्ता । आणि कर्मी तो तत्वता । बांधला न वजाय ॥1॥ ऐसा अनुभव रोकडा । विश्वासीतो जीवा जोडा । एकांत त्या पुढां । अवघा करी उकल ॥ध्रु.॥ सकट आंबलें तें अन्न । शोधीं तें चि मद्यपान । विषमानें भिन्न । केलें शुद्धाशुद्ध ॥2॥ तुका ह्मणे नित । बरवें अनुभवें उचित । तरी काय हित । मोलें घ्यावें लागतें ॥3॥

paradravya parakāṃtā | nātaḷe jayāciyā cittā | āṇi karmī to tatvatā | bāṃdhalā na vajāya ||1|| aisā anubhava rokaḍā | viśvāsīto jīvā joḍā | ekāṃta tyā puḍhāṃ | avaghā karī ukala ||dhru.|| sakaṭa āṃbaleṃ teṃ anna | śodhīṃ teṃ ci madyapāna | viṣamāneṃ bhinna | keleṃ śuddhāśuddha ||2|| tukā hmaṇe nita | baraveṃ anubhaveṃ ucita | tarī kāya hita | moleṃ ghyāveṃ lāgateṃ ||3||

कळे न कळे त्या धर्म । ऐका सांगतों रे वर्म । माझ्या विठोबाचें नाम । अटाहासें उच्चारा ॥1॥ तो या दाखवील वाटा । तया पाहिजे त्या नीटा । कृपावंत मोटा । पाहिजे तो कळवळा ॥ध्रु.॥ पुसतां चुका होतो वाटा । सवें बोळावा गोमटा । मोडों नेदी कांटा । घेऊं सांटा चोरासी ॥2॥ तुका ह्मणे मोल । न लगें द्यावें वेचावे बोल । विठ्ठल विठ्ठल । ऐसा छंद मनासी ॥3॥

kaḷe na kaḷe tyā dharma | aikā sāṃgatoṃ re varma | mājhyā viṭhobāceṃ nāma | aṭāhāseṃ uccārā ||1|| to yā dākhavīla vāṭā | tayā pāhije tyā nīṭā | kṛpāvaṃta moṭā | pāhije to kaḷavaḷā ||dhru.|| pusatāṃ cukā hoto vāṭā | saveṃ boḷāvā gomaṭā | moḍoṃ nedī kāṃṭā | gheūṃ sāṃṭā corāsī ||2|| tukā hmaṇe mola | na lageṃ dyāveṃ vecāve bola | viṭhṭhala viṭhṭhala | aisā chaṃda manāsī ||3||

तरी कां वोळगणे । राजद्वारीं होती सुने ॥1॥ अंगीं दावुनि निष्कामता । पोकळ पोकळी ते वृथा ॥ध्रु.॥ कासया मोकळ। भोंवतें शिष्यांचे गाबाळ ॥2॥ तुका ह्मणे ढाळे । बाहेर गुदे तें निराळें॥3॥

tarī kāṃ voḷagaṇe | rājadvārīṃ hotī sune ||1|| aṃgīṃ dāvuni niṣkāmatā | pokaḷa pokaḷī te vṛthā ||dhru.|| kāsayā mokaḷa| bhoṃvateṃ śiṣyāṃce gābāḷa ||2|| tukā hmaṇe ḍhāḷe | bāhera gude teṃ nirāḷeṃ||3||

हरिच्या दासां सोपें वर्म । सर्व धर्म पाउलें ॥1॥ कडिये देव बाहेर खांदी । वैष्णव मांदी क्रीडेसी ॥ध्रु.॥ सरती येणें आटाआटी । नाहीं तुटी लाभाची ॥2॥ तुका ह्मणे समाधान । सदा मन आमुचें ॥3॥

haricyā dāsāṃ sopeṃ varma | sarva dharma pāuleṃ ||1|| kaḍiye deva bāhera khāṃdī | vaiṣṇava māṃdī krīḍesī ||dhru.|| saratī yeṇeṃ āṭāāṭī | nāhīṃ tuṭī lābhācī ||2|| tukā hmaṇe samādhāna | sadā mana āmuceṃ ||3||

भूतांचिये नांदे जीवीं । गोसावी च सकळां ॥1॥ क्षणक्षणां जागा ठायीं । दृढ पायीं विश्वास ॥ध्रु.॥ दावूनियां सोंग दुजें । अंतर बीजें वसतसे ॥2॥ तुका ह्मणे जाणे धने । धरी तें वर्म चिंतन ॥3॥

bhūtāṃciye nāṃde jīvīṃ | gosāvī ca sakaḷāṃ ||1|| kṣaṇakṣaṇāṃ jāgā ṭhāyīṃ | dṛḍha pāyīṃ viśvāsa ||dhru.|| dāvūniyāṃ soṃga dujeṃ | aṃtara bījeṃ vasatase ||2|| tukā hmaṇe jāṇe dhane | dharī teṃ varma ciṃtana ||3||

संत आले घरा । तों मी अभागी दातारा ॥1॥ कासयानें पूजा करूं । चरण हृदयीं च धरूं ॥ध्रु.॥ काया कुरवंडी। करुन ओंवाळून सांडी ॥2॥ तुका ह्मणे भावें । हात जोडीं असो ठावें ॥3॥

saṃta āle gharā | toṃ mī abhāgī dātārā ||1|| kāsayāneṃ pūjā karūṃ | caraṇa hṛdayīṃ ca dharūṃ ||dhru.|| kāyā kuravaṃḍī| karuna oṃvāḷūna sāṃḍī ||2|| tukā hmaṇe bhāveṃ | hāta joḍīṃ aso ṭhāveṃ ||3||

भेद तुटलियावरी । आह्मी तुमचीं च हो हरी ॥1॥ आतां पाळावे पाळावे । आह्मां लडिवाळांचे लळे ॥ध्रु.॥ आणिकांची देवा । नाहीं जाणत चि सेवा ॥2॥ तुका ह्मणे हेवा । माझा हेत पायीं देवा ॥3॥

bheda tuṭaliyāvarī | āhmī tumacīṃ ca ho harī ||1|| ātāṃ pāḷāve pāḷāve | āhmāṃ laḍivāḷāṃce laḷe ||dhru.|| āṇikāṃcī devā | nāhīṃ jāṇata ci sevā ||2|| tukā hmaṇe hevā | mājhā heta pāyīṃ devā ||3||

आमुची विश्रांति । तुमचे चरण कमळापती ॥1॥ पुढती पुढती नमन । घालूंनियां लोटांगण ॥ध्रु.॥ हें चि एक जाणें। काया वाचा आणि मनें ॥2॥ नीच जनालोकां । तिळले पायेरीस तुका ॥3॥

āmucī viśrāṃti | tumace caraṇa kamaḷāpatī ||1|| puḍhatī puḍhatī namana | ghālūṃniyāṃ loṭāṃgaṇa ||dhru.|| heṃ ci eka jāṇeṃ| kāyā vācā āṇi maneṃ ||2|| nīca janālokāṃ | tiḷale pāyerīsa tukā ||3||

विनवितों सेवटीं । आहे तैसें माझे पोटीं ॥1॥ कंठीं राहावें राहावें । हें चि मागतसें भावें ॥ध्रु.॥ पुरली वासना । येणें होइऩल नारायणा ॥2॥ तुका ह्मणे जो देहाडा । तो चि वर्णीन पवाडा ॥3॥

vinavitoṃ sevaṭīṃ | āhe taiseṃ mājhe poṭīṃ ||1|| kaṃṭhīṃ rāhāveṃ rāhāveṃ | heṃ ci māgataseṃ bhāveṃ ||dhru.|| puralī vāsanā | yeṇeṃ hoiऩla nārāyaṇā ||2|| tukā hmaṇe jo dehāḍā | to ci varṇīna pavāḍā ||3||

आवडीची सलगी पूजा । विषम दुजा भाव तो ॥1॥ ऐसीं उफराटीं वर्में । कळों भ्रमें न येती ॥ध्रु.॥ न लगे समाधान मोल । रुचती बोल प्रीतीचे ॥2॥ तुका ह्मणे एका जीवें । सूत्र व्होवें गुंतलें ॥3॥

āvaḍīcī salagī pūjā | viṣama dujā bhāva to ||1|| aisīṃ upharāṭīṃ varmeṃ | kaḷoṃ bhrameṃ na yetī ||dhru.|| na lage samādhāna mola | rucatī bola prītīce ||2|| tukā hmaṇe ekā jīveṃ | sūtra vhoveṃ guṃtaleṃ ||3||

बाळ माते लाते वरी । मारी तेणें संतोषे ॥1॥ सुख वसे चित्ता अंगीं । तें हें रंगीं मिळालें ॥ध्रु.॥ भक्षी त्याचा जीवमाग। आले भाग तो बरा ॥2॥ तुका ह्मणे ॠणानुबंधें । सांगें सुदें सकळां॥3॥

bāḷa māte lāte varī | mārī teṇeṃ saṃtoṣe ||1|| sukha vase cittā aṃgīṃ | teṃ heṃ raṃgīṃ miḷāleṃ ||dhru.|| bhakṣī tyācā jīvamāga| āle bhāga to barā ||2|| tukā hmaṇe ṝṇānubaṃdheṃ | sāṃgeṃ sudeṃ sakaḷāṃ||3||

शिजल्यावरी जाळ । वांयां जायाचें तें मूळ ॥1॥ ऐसा वारावा तो श्रम । अतिशयीं नाहीं काम ॥ध्रु.॥ सांभाळावें वर्म। उचिताच्या काळें धर्म ॥2॥ तुका ह्मणे कळे । ऐसें कारणाचे वेळे ॥3॥

śijalyāvarī jāḷa | vāṃyāṃ jāyāceṃ teṃ mūḷa ||1|| aisā vārāvā to śrama | atiśayīṃ nāhīṃ kāma ||dhru.|| sāṃbhāḷāveṃ varma| ucitācyā kāḷeṃ dharma ||2|| tukā hmaṇe kaḷe | aiseṃ kāraṇāce veḷe ||3||

उभा ऐल थडी । तेणें घालूं नये उडी ॥1॥ पुढें गेल्याचे उपाय । करावे ते केले काय ।ध्रु.॥ दिसतें आहारीं । नये जाऊं ऐशावरी ॥2॥ अळसाची धाडी ॥ तुका ह्मणे बहु नाडी॥3॥

ubhā aila thaḍī | teṇeṃ ghālūṃ naye uḍī ||1|| puḍheṃ gelyāce upāya | karāve te kele kāya |dhru.|| disateṃ āhārīṃ | naye jāūṃ aiśāvarī ||2|| aḷasācī dhāḍī || tukā hmaṇe bahu nāḍī||3||

कार्य चि कारण । तृष्णा पावविते सीण ॥1॥ काय करुनि ऐसा संग । सोसें चि तूं पांडुरंग ॥ध्रु.॥ रूपीं नाहीं गोडी । हांवें हांवें ऊर फोडी ॥2॥ तुका ह्मणे पडे भारी । ऐशा वरदळाचे थोरी ॥3॥

kārya ci kāraṇa | tṛṣṇā pāvavite sīṇa ||1|| kāya karuni aisā saṃga | soseṃ ci tūṃ pāṃḍuraṃga ||dhru.|| rūpīṃ nāhīṃ goḍī | hāṃveṃ hāṃveṃ ūra phoḍī ||2|| tukā hmaṇe paḍe bhārī | aiśā varadaḷāce thorī ||3||

संसाराच्या नांवें घालूनियां शून्य । वाढता हा पुण्य केला धर्म ॥1॥ हरिभजनें हें धविळलें जग । चुकविला लाग किळकाळाचा ॥ध्रु.॥ कोणां ही नलगे साधनांचा पांग । करणें केला त्याग देहबुद्धी ॥2॥ तुका ह्मणे सुख समाधि हरिकथा । नेणें भववेथा गाइऩल तो ॥3॥

saṃsārācyā nāṃveṃ ghālūniyāṃ śūnya | vāḍhatā hā puṇya kelā dharma ||1|| haribhajaneṃ heṃ dhaviḷaleṃ jaga | cukavilā lāga kiḷakāḷācā ||dhru.|| koṇāṃ hī nalage sādhanāṃcā pāṃga | karaṇeṃ kelā tyāga dehabuddhī ||2|| tukā hmaṇe sukha samādhi harikathā | neṇeṃ bhavavethā gāiऩla to ||3||

विश्वासिया नाहीं लागत सायास । रंग अनायासें अंगा येतो ॥1॥ लेंकराच्या हातें घास मागे माता । वोरसोनि चित्ता सुख पावे ॥ध्रु.॥ गौरव त्या मानी आरुषा वचनीं । भूषण ते वाणी मिरवावी ॥2॥ तुका ह्मणे आहेस सकळ ही साक्षी । माझा कइप पक्षी पांडुरंग ॥3॥

viśvāsiyā nāhīṃ lāgata sāyāsa | raṃga anāyāseṃ aṃgā yeto ||1|| leṃkarācyā hāteṃ ghāsa māge mātā | vorasoni cittā sukha pāve ||dhru.|| gaurava tyā mānī āruṣā vacanīṃ | bhūṣaṇa te vāṇī miravāvī ||2|| tukā hmaṇe āhesa sakaḷa hī sākṣī | mājhā kaipa pakṣī pāṃḍuraṃga ||3||

वैभवाचे धणी सकळां शरणागत । सत्यभावें चित्त अपिऩलें तें ॥1॥ नेदी उरों देव आपणावेगळें । भावाचिया बळें ठायाठाव ॥ध्रु.॥ जाणोनि नेणोनि अंगा आली दशा । मग होय इच्छा आपणच ॥2॥ तुका ह्मणे बरें धाकटएाचें जिणें । माता स्तनपानें वाढवते ॥3॥

vaibhavāce dhaṇī sakaḷāṃ śaraṇāgata | satyabhāveṃ citta apiऩleṃ teṃ ||1|| nedī uroṃ deva āpaṇāvegaḷeṃ | bhāvāciyā baḷeṃ ṭhāyāṭhāva ||dhru.|| jāṇoni neṇoni aṃgā ālī daśā | maga hoya icchā āpaṇaca ||2|| tukā hmaṇe bareṃ dhākaṭaeाceṃ jiṇeṃ | mātā stanapāneṃ vāḍhavate ||3||

कइप ऐसी दशा येइल माझ्या आंगा । चित्त पांडुरंगा झुरतसे ॥1॥ नाठवुनि देह पायांचें चिंतन । अवसान तें क्षण नाहीं मधीं ॥ध्रु.॥ काय ऐसा पात्र होइऩन लाभासी । नेणों हृषीकेशी तुष्टइऩल ॥2॥ तुका ह्मणे धन्य मानीन संचित । घेइऩन तें नित्य प्रेमसुख ॥3॥

kaipa aisī daśā yeila mājhyā āṃgā | citta pāṃḍuraṃgā jhuratase ||1|| nāṭhavuni deha pāyāṃceṃ ciṃtana | avasāna teṃ kṣaṇa nāhīṃ madhīṃ ||dhru.|| kāya aisā pātra hoiऩna lābhāsī | neṇoṃ hṛṣīkeśī tuṣṭaiऩla ||2|| tukā hmaṇe dhanya mānīna saṃcita | gheiऩna teṃ nitya premasukha ||3||

देवाचें निर्माल्य कोण शिवे हातीं । संकल्पासी होती विकल्प ते ॥1॥ वाहिलें देह हें देवा एकसरें । होइऩल तें बरें तेणें द्वारें ॥ध्रु.॥ होता भार त्याची निवारली खंती । येथें आतां रिती साटवण ॥2॥ तुका ह्मणे इच्छे पावविले कष्ट । ह्मणऊनि नष्ट दुरावली ॥3॥

devāceṃ nirmālya koṇa śive hātīṃ | saṃkalpāsī hotī vikalpa te ||1|| vāhileṃ deha heṃ devā ekasareṃ | hoiऩla teṃ bareṃ teṇeṃ dvāreṃ ||dhru.|| hotā bhāra tyācī nivāralī khaṃtī | yetheṃ ātāṃ ritī sāṭavaṇa ||2|| tukā hmaṇe icche pāvavile kaṣṭa | hmaṇaūni naṣṭa durāvalī ||3||

देव तीर्थ येर दिसे जया ओस । तोचि तया दोष जाणतिया ॥1॥ तया बरें फावे देवा चुकवितां । संचिताची सत्ता अंतराय ॥ध्रु.॥ शुद्धाशुद्धठाव पापुण्यबीज । पाववील दुजे फळभोग ॥2॥ तुका ह्मणे विश्वंभराऐसें वर्म । चुकविल्या धर्म अवघे मिथ्या ॥3॥

deva tīrtha yera dise jayā osa | toci tayā doṣa jāṇatiyā ||1|| tayā bareṃ phāve devā cukavitāṃ | saṃcitācī sattā aṃtarāya ||dhru.|| śuddhāśuddhaṭhāva pāpuṇyabīja | pāvavīla duje phaḷabhoga ||2|| tukā hmaṇe viśvaṃbharāaiseṃ varma | cukavilyā dharma avaghe mithyā ||3||

काय करूं सांगतां ही न कळे वर्म । उपिस्थत भ्रम उपजवितो ॥1॥ मन आधीं ज्याचें आलें होइऩल हातां । तयावरी सत्ता केली चाले ॥ध्रु.॥ अभुकेचे अंगीं चवी ना सवाद । मिथ्या ऐसा वाद दुराग्रह ॥2॥ तुका ह्मणे आप राखावें आपणा । संकोचों चि कोणा नये आतां ॥3॥

kāya karūṃ sāṃgatāṃ hī na kaḷe varma | upisthata bhrama upajavito ||1|| mana ādhīṃ jyāceṃ āleṃ hoiऩla hātāṃ | tayāvarī sattā kelī cāle ||dhru.|| abhukece aṃgīṃ cavī nā savāda | mithyā aisā vāda durāgraha ||2|| tukā hmaṇe āpa rākhāveṃ āpaṇā | saṃkocoṃ ci koṇā naye ātāṃ ||3||

अमृत अव्हेरें उचळलें जातां । विष आर्त्तभूतां आवश्यक ॥1॥ आदरासी मोल नये लावूं केजें । धीर शुद्धबीजें गोमटा तो ॥ध्रु.॥ खऱ्याचिये अंगीं आपणे चाली । लावणी लाविली काय लागे ॥2॥ तुका ह्मणे चाडे करा वेवसाव । आह्मांसी तो वाव धीर आहे ॥3॥

amṛta avhereṃ ucaḷaleṃ jātāṃ | viṣa ārttabhūtāṃ āvaśyaka ||1|| ādarāsī mola naye lāvūṃ kejeṃ | dhīra śuddhabījeṃ gomaṭā to ||dhru.|| khaऱyāciye aṃgīṃ āpaṇe cālī | lāvaṇī lāvilī kāya lāge ||2|| tukā hmaṇe cāḍe karā vevasāva | āhmāṃsī to vāva dhīra āhe ||3||

अनुभवाचे रस देऊं आर्त्तभूतां । सोडूं चोजवितां पुढें पोतीं ॥1॥ देवाचा प्रसाद रत्नाच्या ओवणी । शोभतील गुणीं आपुलिया ॥ध्रु.॥ आधीं भाव सार शुद्ध ते भूमिका । बीज आणि पिका चिंता नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे ज्याचें नाम गुणवंत । तें नाहीं लागत पसरावें ॥3॥

anubhavāce rasa deūṃ ārttabhūtāṃ | soḍūṃ cojavitāṃ puḍheṃ potīṃ ||1|| devācā prasāda ratnācyā ovaṇī | śobhatīla guṇīṃ āpuliyā ||dhru.|| ādhīṃ bhāva sāra śuddha te bhūmikā | bīja āṇi pikā ciṃtā nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe jyāceṃ nāma guṇavaṃta | teṃ nāhīṃ lāgata pasarāveṃ ||3||

काय मज एवढा भार । हे वेव्हार चाळवाया ॥1॥ उकल तो जाणे धणी । मज भोजनीं कारण ॥ध्रु.॥ चिंता ज्याची तया शिरीं । लेंकरीं तें खेळावें ॥2॥ तुका ह्मणे सेवट झाल । देव या बोला भोगिता ॥3॥

kāya maja evaḍhā bhāra | he vevhāra cāḷavāyā ||1|| ukala to jāṇe dhaṇī | maja bhojanīṃ kāraṇa ||dhru.|| ciṃtā jyācī tayā śirīṃ | leṃkarīṃ teṃ kheḷāveṃ ||2|| tukā hmaṇe sevaṭa jhāla | deva yā bolā bhogitā ||3||

न गमे न गमे न गमे हरिविण । न मगे न मगे न मगे मेळवा शाम कोणी गे ॥1॥ तळमळ करी तैसा जीव जळाविण मासा । दिसती दिशा ओसा वो ॥ध्रु.॥ नाठवे भूक तान विकळ जालें मन । घडी जाय प्रमाण जुगा एकी वो ॥2॥ जरी तुह्मी नोळखा सांगतें ऐका । तुकयाबंधूचा सखा जगजीवन ॥3॥

na game na game na game hariviṇa | na mage na mage na mage meḷavā śāma koṇī ge ||1|| taḷamaḷa karī taisā jīva jaḷāviṇa māsā | disatī diśā osā vo ||dhru.|| nāṭhave bhūka tāna vikaḷa jāleṃ mana | ghaḍī jāya pramāṇa jugā ekī vo ||2|| jarī tuhmī noḷakhā sāṃgateṃ aikā | tukayābaṃdhūcā sakhā jagajīvana ||3||

विठ्ठला रे तुझे वणिऩतां गुणवाद । विठ्ठला रे दग्ध जालीं पापें ॥1॥ विठ्ठला रे तुझें पाहातां श्रीमुख । विठ्ठला रे सुख जालें नयना ॥ध्रु.॥ विठ्ठला रे तुज देतां आलिंगन । विठ्ठला तनमन निवाल्या बाहएा ॥2॥ विठ्ठला रे तुझी ऐकतां कीिर्त्त । विठ्ठल हे विश्रांति पावले स्मरणें ॥3॥ विठ्ठला रे तुकयाबंधु ह्मणे देहभाव । विठ्ठला जीवीं पाव धरितां गेला ॥4॥

viṭhṭhalā re tujhe vaṇiऩtāṃ guṇavāda | viṭhṭhalā re dagdha jālīṃ pāpeṃ ||1|| viṭhṭhalā re tujheṃ pāhātāṃ śrīmukha | viṭhṭhalā re sukha jāleṃ nayanā ||dhru.|| viṭhṭhalā re tuja detāṃ āliṃgana | viṭhṭhalā tanamana nivālyā bāhaeा ||2|| viṭhṭhalā re tujhī aikatāṃ kīिrtta | viṭhṭhala he viśrāṃti pāvale smaraṇeṃ ||3|| viṭhṭhalā re tukayābaṃdhu hmaṇe dehabhāva | viṭhṭhalā jīvīṃ pāva dharitāṃ gelā ||4||

एकांतीं लोकांतीं करूं गदारोळ । लेश तो ही मळ नाहीं येथें ॥1॥ घ्यावें द्यावें आह्मीं आपुलिया सत्ता । न देखों पुसता दुजा कोणी ॥ध्रु.॥ भांडाराची किली माझे हातीं आहे । पाहिजे तो पाहें वान येथें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां विश्वासाच्या बळें। ठेविलें मोकळें देवें येथें ॥3॥

ekāṃtīṃ lokāṃtīṃ karūṃ gadāroḷa | leśa to hī maḷa nāhīṃ yetheṃ ||1|| ghyāveṃ dyāveṃ āhmīṃ āpuliyā sattā | na dekhoṃ pusatā dujā koṇī ||dhru.|| bhāṃḍārācī kilī mājhe hātīṃ āhe | pāhije to pāheṃ vāna yetheṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ viśvāsācyā baḷeṃ| ṭhevileṃ mokaḷeṃ deveṃ yetheṃ ||3||

स्मरणाचे वेळे । व्हावें सावध न कळे ॥1॥ पडिलों विषयांचे ओढीं । कोणी न दिसेसें काढी ॥ध्रु.॥ भांडवल माझें । वेच जालें भूमी ओझें ॥2॥ तुका ह्मणे कळे । तूं चि धावें ऐसें वेळे॥3॥

smaraṇāce veḷe | vhāveṃ sāvadha na kaḷe ||1|| paḍiloṃ viṣayāṃce oḍhīṃ | koṇī na diseseṃ kāḍhī ||dhru.|| bhāṃḍavala mājheṃ | veca jāleṃ bhūmī ojheṃ ||2|| tukā hmaṇe kaḷe | tūṃ ci dhāveṃ aiseṃ veḷe||3||

पाहा हो देवा कैसे जन । भिन्न भिन्न संचितें ॥1॥ एक नाहीं एका ऐसें । दावी कैसे शुद्ध हीन ॥ध्रु.॥ पंचभूतें एकी रासी । सूत्रें कैसीं खेळवी ॥2॥ तुका ह्मणे जे जे जाती । तैसी िस्थति येतसे ॥3॥

pāhā ho devā kaise jana | bhinna bhinna saṃciteṃ ||1|| eka nāhīṃ ekā aiseṃ | dāvī kaise śuddha hīna ||dhru.|| paṃcabhūteṃ ekī rāsī | sūtreṃ kaisīṃ kheḷavī ||2|| tukā hmaṇe je je jātī | taisī िsthati yetase ||3||

कोणाचिया न पडों छंदा । गोविंदासी आळवूं ॥1॥ बहुतांचीं बहु मतें । अवघे रिते पोकळ ॥ध्रु.॥ घटापटा ढवळी मन। होय सीण न करूं तें ॥2॥ तुका ह्मणे पांडुरंग । भरूं भाग आला तो ॥3॥

koṇāciyā na paḍoṃ chaṃdā | goviṃdāsī āḷavūṃ ||1|| bahutāṃcīṃ bahu mateṃ | avaghe rite pokaḷa ||dhru.|| ghaṭāpaṭā ḍhavaḷī mana| hoya sīṇa na karūṃ teṃ ||2|| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃga | bharūṃ bhāga ālā to ||3||

एकवेळ करीं या दुःखावेगळें । दुरिताचें जाळें उगवूनि॥1॥ आठवीन पाय हा माझा नवस । रात्री ही दिवस पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ बहु दूरवरी भोगविले भोग । आतां पांडुरंगा सोडवावें॥2॥ तुका ह्मणे काया करीन कुरवंडी । ओंवाळूनि सांडीं मस्तक हें ॥3॥

ekaveḷa karīṃ yā duḥkhāvegaḷeṃ | duritāceṃ jāḷeṃ ugavūni||1|| āṭhavīna pāya hā mājhā navasa | rātrī hī divasa pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| bahu dūravarī bhogavile bhoga | ātāṃ pāṃḍuraṃgā soḍavāveṃ||2|| tukā hmaṇe kāyā karīna kuravaṃḍī | oṃvāḷūni sāṃḍīṃ mastaka heṃ ||3||

आणीक म्यां कोणा यावें काकुळती । कोण कामा येती अंतकाळीं ॥1॥ तूं वो माझी सखी होसी पांडुरंगे । लवकरी ये गे वाट पाहें ॥ध्रु.॥ काया वाचा मनें हें चि काम करीं । पाउलें गोजिरीं चिंतीतसें ॥2॥ तुका ह्मणे माझी पुरवीं हे आस । घालीं ब्रह्मरस भोजन हें ॥3॥

āṇīka myāṃ koṇā yāveṃ kākuḷatī | koṇa kāmā yetī aṃtakāḷīṃ ||1|| tūṃ vo mājhī sakhī hosī pāṃḍuraṃge | lavakarī ye ge vāṭa pāheṃ ||dhru.|| kāyā vācā maneṃ heṃ ci kāma karīṃ | pāuleṃ gojirīṃ ciṃtītaseṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhī puravīṃ he āsa | ghālīṃ brahmarasa bhojana heṃ ||3||

हें आह्मां सकळा । तुझ्या नामाचें चि बळ ॥1॥ करूं अमृताचें पान । दुजें नेणों कांहीं आन ॥ध्रु.॥ जयाचा जो भोग । सुख दुःख पीडी रोग ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । तुझे पायीं माझा हेवा॥3॥

heṃ āhmāṃ sakaḷā | tujhyā nāmāceṃ ci baḷa ||1|| karūṃ amṛtāceṃ pāna | dujeṃ neṇoṃ kāṃhīṃ āna ||dhru.|| jayācā jo bhoga | sukha duḥkha pīḍī roga ||2|| tukā hmaṇe devā | tujhe pāyīṃ mājhā hevā||3||

आर्त माझ्या बहु पोटीं । व्हावीं भेटी पायांशी ॥1॥ यासी तुह्मी कृपावंता । माझी चिंता असों द्या ॥ ।ध्रु.॥ तळमळ करी चित्त । अखंडित वियोगें ॥2॥ तुका ह्मणे पंढरिनाथा । जाणें वेथा अंतरिंची ॥3॥

ārta mājhyā bahu poṭīṃ | vhāvīṃ bheṭī pāyāṃśī ||1|| yāsī tuhmī kṛpāvaṃtā | mājhī ciṃtā asoṃ dyā || |dhru.|| taḷamaḷa karī citta | akhaṃḍita viyogeṃ ||2|| tukā hmaṇe paṃḍharināthā | jāṇeṃ vethā aṃtariṃcī ||3||

बहु जन्मांतरें फेरे । केले येरे सोडवीं ॥1॥ आळवितों करुणाकरे । विश्वंभरे दयाळे ॥ध्रु.॥ वाहवतों मायापुरीं । येथें करीं कुढावा ॥2॥ तुका ह्मणे दुजा कोण । ऐसा सीण निवारी ॥3॥

bahu janmāṃtareṃ phere | kele yere soḍavīṃ ||1|| āḷavitoṃ karuṇākare | viśvaṃbhare dayāḷe ||dhru.|| vāhavatoṃ māyāpurīṃ | yetheṃ karīṃ kuḍhāvā ||2|| tukā hmaṇe dujā koṇa | aisā sīṇa nivārī ||3||

कराल तें काय नव्हे जी विठ्ठला । चित्त द्यावें बोला बोबडिया ॥1॥ सोडवूनि घ्यावें काळचक्रा हातीं । बहुत विपत्ती भोगविल्या ॥ध्रु.॥ ज्यालें जेऊं नेदी मारिलें चि मरो । प्रारब्धा उरो मागुतालीं ॥2॥ तुका ह्मणे दुजा खुंटला उपाय । म्हणऊनि पाय आठविले ॥3॥

karāla teṃ kāya navhe jī viṭhṭhalā | citta dyāveṃ bolā bobaḍiyā ||1|| soḍavūni ghyāveṃ kāḷacakrā hātīṃ | bahuta vipattī bhogavilyā ||dhru.|| jyāleṃ jeūṃ nedī mārileṃ ci maro | prārabdhā uro māgutālīṃ ||2|| tukā hmaṇe dujā khuṃṭalā upāya | mhaṇaūni pāya āṭhavile ||3||

फोडिलें भांडार । माप घेऊनियां खरें ॥1॥ केली हरिनामाची वरो । मागितलें आतां सरो ॥ध्रु.॥ देशांत सुकाळ । जाला हारपला काळ ॥2॥ घ्यावें धणीवरी । तुका ह्मणे लाहान थोरीं ॥3॥

phoḍileṃ bhāṃḍāra | māpa gheūniyāṃ khareṃ ||1|| kelī harināmācī varo | māgitaleṃ ātāṃ saro ||dhru.|| deśāṃta sukāḷa | jālā hārapalā kāḷa ||2|| ghyāveṃ dhaṇīvarī | tukā hmaṇe lāhāna thorīṃ ||3||

आनंदाचे डोहीं आनंदतरंग । आनंद चि अंग आनंदाचें॥1॥ काय सांगों जालें कांहऴिचयाबाही । पुढें चाली नाहीं आवडीनें ॥ध्रु.॥ गर्भाचे आवडी मातेचा डोहळा । तेथींचा जिव्हाळा तेथें बिंबे ॥2॥ तुका ह्मणे तैसा ओतलासे ठसा । अनुभव सरिसा मुखा आला ॥3॥

ānaṃdāce ḍohīṃ ānaṃdataraṃga | ānaṃda ci aṃga ānaṃdāceṃ||1|| kāya sāṃgoṃ jāleṃ kāṃhaऴिcayābāhī | puḍheṃ cālī nāhīṃ āvaḍīneṃ ||dhru.|| garbhāce āvaḍī mātecā ḍohaḷā | tethīṃcā jivhāḷā tetheṃ biṃbe ||2|| tukā hmaṇe taisā otalāse ṭhasā | anubhava sarisā mukhā ālā ||3||

ह्मणऊनि धरिले पाय । अवो माय विठ्ठले ॥1॥ आपुलें चि करूनि घ्यावें । आश्वासावें आह्मास ॥ध्रु.॥ वाढली ते तळमळ चिंता । शम आतां करावी ॥2॥ तुका ह्मणे जीवीं वसे । मज नसे वेगळी ॥3॥

hmaṇaūni dharile pāya | avo māya viṭhṭhale ||1|| āpuleṃ ci karūni ghyāveṃ | āśvāsāveṃ āhmāsa ||dhru.|| vāḍhalī te taḷamaḷa ciṃtā | śama ātāṃ karāvī ||2|| tukā hmaṇe jīvīṃ vase | maja nase vegaḷī ||3||

कल्याण या आशीर्वादें । जाती द्वंद्वें नासोनि ॥1॥ आश्वासिलें नारायणें । प्रेमदानें अंतरिंच्या ॥ध्रु.॥ गेली निवारोनि आतां । सकळ चिंता यावरि ॥2॥ तुका ह्मणे गातां गीत । आलें हित सामोरें ॥3॥

kalyāṇa yā āśīrvādeṃ | jātī dvaṃdveṃ nāsoni ||1|| āśvāsileṃ nārāyaṇeṃ | premadāneṃ aṃtariṃcyā ||dhru.|| gelī nivāroni ātāṃ | sakaḷa ciṃtā yāvari ||2|| tukā hmaṇe gātāṃ gīta | āleṃ hita sāmoreṃ ||3||

हरिनामवेली पावली विस्तार । फळीं पुष्पीं भार बोल्हावला ॥1॥ तेथें माझ्या मना होइप पिक्षराज । साधावया काज तृप्तीचें या ॥ध्रु. ॥ मुळऴिचया बीजें दाखविली गोडी । लवकर चि जोडी जालियाची ॥2॥ तुका ह्मणे क्षणक्षणां जातो काळ । गोडी ते रसाळ अंतरेल ॥3॥

harināmavelī pāvalī vistāra | phaḷīṃ puṣpīṃ bhāra bolhāvalā ||1|| tetheṃ mājhyā manā hoipa pikṣarāja | sādhāvayā kāja tṛptīceṃ yā ||dhru. || muḷaऴिcayā bījeṃ dākhavilī goḍī | lavakara ci joḍī jāliyācī ||2|| tukā hmaṇe kṣaṇakṣaṇāṃ jāto kāḷa | goḍī te rasāḷa aṃtarela ||3||

बरवें ऐसें आलें मना । नारायणा या काळें ॥1॥ देव आह्मा प्राणसखा । जालें दुःखा खंडण ॥ध्रु. ॥ जन्मांतरिंच्या पुण्यरासी । होत्या त्यांसी फळ आलें ॥2॥ तुका ह्मणे निजठेवा । होइऩल हेवा लाधलों ॥3॥

baraveṃ aiseṃ āleṃ manā | nārāyaṇā yā kāḷeṃ ||1|| deva āhmā prāṇasakhā | jāleṃ duḥkhā khaṃḍaṇa ||dhru. || janmāṃtariṃcyā puṇyarāsī | hotyā tyāṃsī phaḷa āleṃ ||2|| tukā hmaṇe nijaṭhevā | hoiऩla hevā lādhaloṃ ||3||

जरि हे आड यती लाज । कैसें काज साधतें ॥1॥ कारण केलें उठाउठी । पायीं मिठी घातली ॥ध्रु.॥ समपिऩला जीव भाव । धरिला भाव अखंड ॥2॥ तुका ह्मणे आड कांहीं । काळ नाहीं घातला ॥3॥

jari he āḍa yatī lāja | kaiseṃ kāja sādhateṃ ||1|| kāraṇa keleṃ uṭhāuṭhī | pāyīṃ miṭhī ghātalī ||dhru.|| samapiऩlā jīva bhāva | dharilā bhāva akhaṃḍa ||2|| tukā hmaṇe āḍa kāṃhīṃ | kāḷa nāhīṃ ghātalā ||3||

पात्र शुद्ध चित्त गोही । न लगे कांहीं सांगणें ॥1॥ शूर तरी सत्य चि व्हावें । साटी जीवें करूनि ॥ध्रु.॥ अमुप च सुखमान । स्वामी जन मानावें ॥2॥ तुका ह्मणे जैसी वाणी । तैसे मनीं परिपाक ॥3॥

pātra śuddha citta gohī | na lage kāṃhīṃ sāṃgaṇeṃ ||1|| śūra tarī satya ci vhāveṃ | sāṭī jīveṃ karūni ||dhru.|| amupa ca sukhamāna | svāmī jana mānāveṃ ||2|| tukā hmaṇe jaisī vāṇī | taise manīṃ paripāka ||3||

मुख्य आधीं विषयत्याग । विधिभाग पाळणें ॥1॥ मन पावे समाधान । हें चि दान देवाचें ॥ध्रु.॥ उदासीन वृित्त देहीं। चाड नाहीं पाळणें ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं भय । सम सोय विषमाची॥3॥

mukhya ādhīṃ viṣayatyāga | vidhibhāga pāḷaṇeṃ ||1|| mana pāve samādhāna | heṃ ci dāna devāceṃ ||dhru.|| udāsīna vṛिtta dehīṃ| cāḍa nāhīṃ pāḷaṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ bhaya | sama soya viṣamācī||3||

आतां हें चि सार हें चि सार । मूळबीज रे आइका॥1॥ आवडीनें आवडी उरे । जें ज्या झुरे तें त्यासी ॥ध्रु.॥ प्रेमाचिया सूत्रदोरी । नाहीं उरी उरवी ॥2॥ तुका ह्मणे चिंतन बरें । आहे खरें खऱ्यापें ॥3॥

ātāṃ heṃ ci sāra heṃ ci sāra | mūḷabīja re āikā||1|| āvaḍīneṃ āvaḍī ure | jeṃ jyā jhure teṃ tyāsī ||dhru.|| premāciyā sūtradorī | nāhīṃ urī uravī ||2|| tukā hmaṇe ciṃtana bareṃ | āhe khareṃ khaऱyāpeṃ ||3||

केला तैसा अंगीकार । माझा भार चालवीं ॥1॥ होऊं अंतराय बुद्धी । कृपानिधी नेदावी ॥ध्रु.॥ आह्मी तरी जड जीव। कैंचा भाव पुरता ॥2॥ अनन्यभावें घ्यावी सेवा । आह्मां देवा घडेसी ॥3॥ तुह्मीं आह्मी शरणागतें । कृपावंतें रक्षीजे ॥4॥ तुका ह्मणे भाकुं कींव । असों जीव जड आह्मी ॥5॥

kelā taisā aṃgīkāra | mājhā bhāra cālavīṃ ||1|| hoūṃ aṃtarāya buddhī | kṛpānidhī nedāvī ||dhru.|| āhmī tarī jaḍa jīva| kaiṃcā bhāva puratā ||2|| ananyabhāveṃ ghyāvī sevā | āhmāṃ devā ghaḍesī ||3|| tuhmīṃ āhmī śaraṇāgateṃ | kṛpāvaṃteṃ rakṣīje ||4|| tukā hmaṇe bhākuṃ kīṃva | asoṃ jīva jaḍa āhmī ||5||

सोसें बहुगर्भवासीं । मेलों असों उपवासीं । नाहीं सखीं ऐसीं । तेथें कोणी भेटलीं ॥1॥ करीं करीं रे स्वहित । देह तंव हे अनित्य । नाहीं दिलें चित्त । सोडवूं मोहापासोनि ॥ध्रु.॥ पाळी तोंडऴिचया घांसें । तें चि होय अनारिसें । ज्या नव्हे ऐसें । खेदी परि सोडवीना ॥2॥ तुका ह्मणे धनमानें । माझ्या बाटलों मीपणें । नाहीं दिला जनें । देखों लाभें हा लाभ ॥3॥

soseṃ bahugarbhavāsīṃ | meloṃ asoṃ upavāsīṃ | nāhīṃ sakhīṃ aisīṃ | tetheṃ koṇī bheṭalīṃ ||1|| karīṃ karīṃ re svahita | deha taṃva he anitya | nāhīṃ dileṃ citta | soḍavūṃ mohāpāsoni ||dhru.|| pāḷī toṃḍaऴिcayā ghāṃseṃ | teṃ ci hoya anāriseṃ | jyā navhe aiseṃ | khedī pari soḍavīnā ||2|| tukā hmaṇe dhanamāneṃ | mājhyā bāṭaloṃ mīpaṇeṃ | nāhīṃ dilā janeṃ | dekhoṃ lābheṃ hā lābha ||3||

ज्यावें हीनपणें । कासयाच्या प्रयोजनें ॥1॥ प्रारब्धीं संसार । बरी हिमतीची थार ॥ध्रु.॥ होणार ते कांहीं । येथें अवकळा नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे देवें । कृपा केलिया बरवें ॥3॥

jyāveṃ hīnapaṇeṃ | kāsayācyā prayojaneṃ ||1|| prārabdhīṃ saṃsāra | barī himatīcī thāra ||dhru.|| hoṇāra te kāṃhīṃ | yetheṃ avakaḷā nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe deveṃ | kṛpā keliyā baraveṃ ||3||

किती रांडवडे । घालूनि व्हाल रे बापुडे । संसाराचे भिडे । कासावीस जालेती ॥1॥ माझ्या स्वामी शरण रिघा । कृपाळुवा पांडुरंगा । ठेवी अंगसंगा । विश्वासियां जवळी ॥ध्रु.॥ कांहीं न मागतां भलें । होइऩल तें चि काम केलें । नसावें आथिलें। कांहीं एका संकल्पें ॥2॥ तुका ह्मणे भाव । पाववील ठायाठाव । एकविध जीव । ठेविलिया सेवेसी ॥3॥

kitī rāṃḍavaḍe | ghālūni vhāla re bāpuḍe | saṃsārāce bhiḍe | kāsāvīsa jāletī ||1|| mājhyā svāmī śaraṇa righā | kṛpāḷuvā pāṃḍuraṃgā | ṭhevī aṃgasaṃgā | viśvāsiyāṃ javaḷī ||dhru.|| kāṃhīṃ na māgatāṃ bhaleṃ | hoiऩla teṃ ci kāma keleṃ | nasāveṃ āthileṃ| kāṃhīṃ ekā saṃkalpeṃ ||2|| tukā hmaṇe bhāva | pāvavīla ṭhāyāṭhāva | ekavidha jīva | ṭheviliyā sevesī ||3||

बाप करी जोडी लेंकराचे ओढी । आपुली करवंडी वाळवूनी ॥1॥ एकाएकीं केलों मिरासीचा धनी । कडिये वागवूनी भार खांदीं ॥ध्रु.॥ लेवऊनी पाहे डोळा अळंकार । ठेवा दावी थोर करूनियां ॥2॥ तुका ह्मणे नेदी गांजूं आणिकांसी । उदार जीवासी आपुलिया ॥3॥

bāpa karī joḍī leṃkarāce oḍhī | āpulī karavaṃḍī vāḷavūnī ||1|| ekāekīṃ keloṃ mirāsīcā dhanī | kaḍiye vāgavūnī bhāra khāṃdīṃ ||dhru.|| levaūnī pāhe ḍoḷā aḷaṃkāra | ṭhevā dāvī thora karūniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe nedī gāṃjūṃ āṇikāṃsī | udāra jīvāsī āpuliyā ||3||

अवघा च अन्यायी । तेथें एकल्याचें काइऩ ॥1॥ आतां अवघें एकवेळें । जळोनि सरो तें निराळें ॥ध्रु.॥ काय माझें खरें । एवढें च राखों बरें ॥2॥ तुका ह्मणे आतां । परिहार न लगे चित्ता ॥3॥

avaghā ca anyāyī | tetheṃ ekalyāceṃ kāiऩ ||1|| ātāṃ avagheṃ ekaveḷeṃ | jaḷoni saro teṃ nirāḷeṃ ||dhru.|| kāya mājheṃ khareṃ | evaḍheṃ ca rākhoṃ bareṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ | parihāra na lage cittā ||3||

काय वृंदावन मोहियेलें गुळें । काय जिरें काळें उपचारिलें ॥1॥ तैसी अधमाची जाती च अधम । उपदेश श्रम करावा तो ॥ध्रु.॥ न कळे विंचासी कुरवािळलें अंग । आपले ते रंग दावीतसे ॥2॥ तुका ह्मणे नये पाकासी दगड । शूकरासी गोड जैसी विष्ठा ॥3॥

kāya vṛṃdāvana mohiyeleṃ guḷeṃ | kāya jireṃ kāḷeṃ upacārileṃ ||1|| taisī adhamācī jātī ca adhama | upadeśa śrama karāvā to ||dhru.|| na kaḷe viṃcāsī kuravāिḷaleṃ aṃga | āpale te raṃga dāvītase ||2|| tukā hmaṇe naye pākāsī dagaḍa | śūkarāsī goḍa jaisī viṣṭhā ||3||

स्तवूनियां नरा । केला आयुष्याचा मातेरा ॥1॥ नारायणचिया लोपें । घडलीं अवघीं चि पापें ॥ध्रु.॥ जीव ज्याचें दान। त्याचा खंडूनियां मान ॥2॥ तुका ह्मणे वाणी । आइके त्या दोष कानीं ॥3॥

stavūniyāṃ narā | kelā āyuṣyācā māterā ||1|| nārāyaṇaciyā lopeṃ | ghaḍalīṃ avaghīṃ ci pāpeṃ ||dhru.|| jīva jyāceṃ dāna| tyācā khaṃḍūniyāṃ māna ||2|| tukā hmaṇe vāṇī | āike tyā doṣa kānīṃ ||3||

संतां नाहीं मान । देव मानी मुसलमान ॥1॥ ऐसे पोटाचे मारिले । देवा आशा विटंबिले ॥ध्रु.॥ घाली लोटांगण । वंदी नीचाचे चरण ॥2॥ तुका ह्मणे धर्म । न कळे माजल्याचा भ्रम॥3॥

saṃtāṃ nāhīṃ māna | deva mānī musalamāna ||1|| aise poṭāce mārile | devā āśā viṭaṃbile ||dhru.|| ghālī loṭāṃgaṇa | vaṃdī nīcāce caraṇa ||2|| tukā hmaṇe dharma | na kaḷe mājalyācā bhrama||3||

अवो कृपावंता । होइप बुद्धीचा ये दाता ॥1॥ जेणें पाविजे उद्धार । होय तुझे पायीं थार ॥ध्रु.॥ वदवीं हे वाचा । भाव पांडुरंगीं साचा ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । माझे अंतर वसवा ॥3॥

avo kṛpāvaṃtā | hoipa buddhīcā ye dātā ||1|| jeṇeṃ pāvije uddhāra | hoya tujhe pāyīṃ thāra ||dhru.|| vadavīṃ he vācā | bhāva pāṃḍuraṃgīṃ sācā ||2|| tukā hmaṇe devā | mājhe aṃtara vasavā ||3||

नाहीं म्या वंचिला मंत्र कोणापाशीं । राहिलों जीवासीं धरूनि तो ॥1॥ विटेवरी भाव ठेवियेलें मन । पाउलें समान चिंतीतसें ॥ध्रु.॥ पावविला पार धरिला विश्वास । घालूनियां कास बळकट ॥2॥ तुका ह्मणे मागें पावले उद्धार । तिहीं हा आधार ठेविलासे ॥3॥

nāhīṃ myā vaṃcilā maṃtra koṇāpāśīṃ | rāhiloṃ jīvāsīṃ dharūni to ||1|| viṭevarī bhāva ṭheviyeleṃ mana | pāuleṃ samāna ciṃtītaseṃ ||dhru.|| pāvavilā pāra dharilā viśvāsa | ghālūniyāṃ kāsa baḷakaṭa ||2|| tukā hmaṇe māgeṃ pāvale uddhāra | tihīṃ hā ādhāra ṭhevilāse ||3||

चंचळीं चंचळ निश्चळीं निश्चळ । वाजवी खळाळ उदकासी ॥1॥ सोपें वर्म परि मन नाहीं हातीं । हा हा भूत चित्तीं भ्रम गाढा ॥ध्रु.॥ रविबिंब नाहीं तुटत उदका । छायेची ते नका सरी धरूं ॥2॥ तुका ह्मणे भय धरी रज्जूसाटीं । नाहीं साच पोटीं कळलें तों ॥3॥

caṃcaḷīṃ caṃcaḷa niścaḷīṃ niścaḷa | vājavī khaḷāḷa udakāsī ||1|| sopeṃ varma pari mana nāhīṃ hātīṃ | hā hā bhūta cittīṃ bhrama gāḍhā ||dhru.|| ravibiṃba nāhīṃ tuṭata udakā | chāyecī te nakā sarī dharūṃ ||2|| tukā hmaṇe bhaya dharī rajjūsāṭīṃ | nāhīṃ sāca poṭīṃ kaḷaleṃ toṃ ||3||

आवडी येते कळों । गुणें चिन्हें उमटती ॥1॥ पोटीचें ओठीं उभें राहे । चित्त साहे मनासी ॥ध्रु.॥ डाहोळे याची भूक गर्भा । ताटीं प्रभा प्रतिबिंबे ॥2॥ तुका ह्मणे मानोन घ्यावें । वाटे खावें वाटतें ॥3॥ 3267. काय ऐसी वेळ । वोडवली अमंगळ ॥1॥ आजि दुखवलें मन । कथाकाळीं जाला सीण ॥ध्रु.॥ पापाचिया गुणें । त्यांचिया वेळे दर्षणें ॥2॥ तुका ह्मणे कानीं । घालूं आले दुष्टवाणी॥3॥

āvaḍī yete kaḷoṃ | guṇeṃ cinheṃ umaṭatī ||1|| poṭīceṃ oṭhīṃ ubheṃ rāhe | citta sāhe manāsī ||dhru.|| ḍāhoḷe yācī bhūka garbhā | tāṭīṃ prabhā pratibiṃbe ||2|| tukā hmaṇe mānona ghyāveṃ | vāṭe khāveṃ vāṭateṃ ||3|| 3267. kāya aisī veḷa | voḍavalī amaṃgaḷa ||1|| āji dukhavaleṃ mana | kathākāḷīṃ jālā sīṇa ||dhru.|| pāpāciyā guṇeṃ | tyāṃciyā veḷe darṣaṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe kānīṃ | ghālūṃ āle duṣṭavāṇī||3||

किती वेळां जन्मा यावें । नित्य व्हावें फजीत ॥1॥ ह्मणऊनि जीव भ्याला । शरण गेला विठोबासी ॥ध्रु.॥ प्रारब्ध पाठी गाढें । न सरें पुढें चालत ॥2॥ तुका ह्मणे रोकडीं हे । होती पाहें फजीती ॥3॥

kitī veḷāṃ janmā yāveṃ | nitya vhāveṃ phajīta ||1|| hmaṇaūni jīva bhyālā | śaraṇa gelā viṭhobāsī ||dhru.|| prārabdha pāṭhī gāḍheṃ | na sareṃ puḍheṃ cālata ||2|| tukā hmaṇe rokaḍīṃ he | hotī pāheṃ phajītī ||3||

होतों सांपडलों वेठी । जातां भेटी संसारा ॥1॥ तों या वाटे कृपा केली । भेटी जाली विठोबासी ॥ध्रु.॥ होता भार माथां माझे । बहु ओझें अमुप ॥2॥ तुका ह्मणे केली चिंता । कोण दाता भेटेल ॥3॥

hotoṃ sāṃpaḍaloṃ veṭhī | jātāṃ bheṭī saṃsārā ||1|| toṃ yā vāṭe kṛpā kelī | bheṭī jālī viṭhobāsī ||dhru.|| hotā bhāra māthāṃ mājhe | bahu ojheṃ amupa ||2|| tukā hmaṇe kelī ciṃtā | koṇa dātā bheṭela ||3||

भुंकुनियां सुनें लागे हस्तीपाठी । होऊनि हिंपुटी दुःख पावे ॥1॥ काय त्या मशकें तयाचें करावें । आपुल्या स्वभावें पीडतसे ॥ध्रु.॥ मातलें बोकड विटवी पंचानना । घेतलें मरणा धरणें तें ॥2॥ तुका ह्मणे संतां पीडितील खळ । घेती तोंड काळें करूनियां ॥3॥

bhuṃkuniyāṃ suneṃ lāge hastīpāṭhī | hoūni hiṃpuṭī duḥkha pāve ||1|| kāya tyā maśakeṃ tayāceṃ karāveṃ | āpulyā svabhāveṃ pīḍatase ||dhru.|| mātaleṃ bokaḍa viṭavī paṃcānanā | ghetaleṃ maraṇā dharaṇeṃ teṃ ||2|| tukā hmaṇe saṃtāṃ pīḍitīla khaḷa | ghetī toṃḍa kāḷeṃ karūniyāṃ ||3||

जा रे तुह्मी पंढरपुरा । तो सोयरा दीनांचा ॥1॥ गुण दोष नाणी मना । करी आपणासारिखें ॥ध्रु.॥ उभारोनि उभा कर । भवपार उतराया ॥2॥ तुका ह्मणे तांतड मोठी । जाली भेटी उदंड॥3॥

jā re tuhmī paṃḍharapurā | to soyarā dīnāṃcā ||1|| guṇa doṣa nāṇī manā | karī āpaṇāsārikheṃ ||dhru.|| ubhāroni ubhā kara | bhavapāra utarāyā ||2|| tukā hmaṇe tāṃtaḍa moṭhī | jālī bheṭī udaṃḍa||3||

गर्जत जावें नामावळी । प्रेमें टाळी वाहोनि ॥1॥ येणें सुखें पुढती धांवे । भेटी सवें गोपाळा ॥ध्रु.॥ लोटांगण घाला तळीं । वंदा धुळी संतांची ॥2॥ तुका ह्मणे विठ्ठल लाहो । ऐसा बाहो उभारा ॥3॥

garjata jāveṃ nāmāvaḷī | premeṃ ṭāḷī vāhoni ||1|| yeṇeṃ sukheṃ puḍhatī dhāṃve | bheṭī saveṃ gopāḷā ||dhru.|| loṭāṃgaṇa ghālā taḷīṃ | vaṃdā dhuḷī saṃtāṃcī ||2|| tukā hmaṇe viṭhṭhala lāho | aisā bāho ubhārā ||3||

अनुसरे तो अमर जाला । अंतरला संसारा ॥1॥ न देखती गर्भवास । कधीं दास विष्णूचे ॥ध्रु.॥ विसंभेना माता बाळा। तैसा लळा पाळावा ॥2॥ त्रिभुवनीं ज्याची सत्ता । तुक्या रिक्षता तो जाला ॥3॥

anusare to amara jālā | aṃtaralā saṃsārā ||1|| na dekhatī garbhavāsa | kadhīṃ dāsa viṣṇūce ||dhru.|| visaṃbhenā mātā bāḷā| taisā laḷā pāḷāvā ||2|| tribhuvanīṃ jyācī sattā | tukyā rikṣatā to jālā ||3||

आतां केशीराजा हे चि विनवणी । मस्तक चरणीं ठेवीतसें ॥1॥ देह असो माझा भलतिये ठायीं । चित्त तुझ्या पायीं असों द्यावें ॥ध्रु.॥ काळाचें खंडण घडावें चिंतन । धनमानजनविन्मुख तो ॥2॥ कफवातपित्त देहअवसानीं । ठेवावीं वारूनि दुरितें हीं॥3॥ सावध तों माझीं इंिद्रयें सकळें । दिलीं एका वेळे हाक आधीं ॥4॥ तुका ह्मणे तूं या सकळांचा जनिता । येथें ऐकता सकळांसी ॥5॥

ātāṃ keśīrājā he ci vinavaṇī | mastaka caraṇīṃ ṭhevītaseṃ ||1|| deha aso mājhā bhalatiye ṭhāyīṃ | citta tujhyā pāyīṃ asoṃ dyāveṃ ||dhru.|| kāḷāceṃ khaṃḍaṇa ghaḍāveṃ ciṃtana | dhanamānajanavinmukha to ||2|| kaphavātapitta dehaavasānīṃ | ṭhevāvīṃ vārūni duriteṃ hīṃ||3|| sāvadha toṃ mājhīṃ iṃिdrayeṃ sakaḷeṃ | dilīṃ ekā veḷe hāka ādhīṃ ||4|| tukā hmaṇe tūṃ yā sakaḷāṃcā janitā | yetheṃ aikatā sakaḷāṃsī ||5||

चित्त तें चिंतन कल्पनेची धांव । जे जे वाढे हांव इंिद्रयांची ॥1॥ हात पाव दिसे शरीर चालतां । नावें भेद सत्ता जीवाची ते ॥ध्रु.॥ रवीचिये अंगीं प्रकाशक कळा । वचनें निराळा भेद दिला ॥2॥ तुका ह्मणे माप वचनाच्या अंगीं । मौन्य काय रंगीं निवडावें ॥3॥

citta teṃ ciṃtana kalpanecī dhāṃva | je je vāḍhe hāṃva iṃिdrayāṃcī ||1|| hāta pāva dise śarīra cālatāṃ | nāveṃ bheda sattā jīvācī te ||dhru.|| ravīciye aṃgīṃ prakāśaka kaḷā | vacaneṃ nirāḷā bheda dilā ||2|| tukā hmaṇe māpa vacanācyā aṃgīṃ | maunya kāya raṃgīṃ nivaḍāveṃ ||3||

निजों नव्हें सकाळवेळीं । रातीकाळी चिंन चिंनी॥1॥ वोंगळानें घेतली पाठी । केली आटी जीवासी ॥ध्रु.॥ मेळऊनि सवें जन । चिंता नेणे देवळीं च ॥2॥ तुका ह्मणे आलों घरा । तोंडा घोरा बाइलेच्या ॥3॥

nijoṃ navheṃ sakāḷaveḷīṃ | rātīkāḷī ciṃna ciṃnī||1|| voṃgaḷāneṃ ghetalī pāṭhī | kelī āṭī jīvāsī ||dhru.|| meḷaūni saveṃ jana | ciṃtā neṇe devaḷīṃ ca ||2|| tukā hmaṇe āloṃ gharā | toṃḍā ghorā bāilecyā ||3||

मायबाप सवें नये धनवित्त । करावें संचित भोगावें तें ॥1॥ ह्मणऊनि लाभ काय तो विचारीं । नको चालीवरी चित्त ठेवूं ॥ध्रु.॥ आयुष्य सेवटीं सांडूनि जाणार । नव्हे हें साचार शरीर हें ॥2॥ तुका ह्मणे काळें लावियेलें माप । जमे धरी पापपुण्याची ही ॥3॥

māyabāpa saveṃ naye dhanavitta | karāveṃ saṃcita bhogāveṃ teṃ ||1|| hmaṇaūni lābha kāya to vicārīṃ | nako cālīvarī citta ṭhevūṃ ||dhru.|| āyuṣya sevaṭīṃ sāṃḍūni jāṇāra | navhe heṃ sācāra śarīra heṃ ||2|| tukā hmaṇe kāḷeṃ lāviyeleṃ māpa | jame dharī pāpapuṇyācī hī ||3||

मोटळें हाटीं सोडिल्या गांठी । विकऱ्या घातलें केण। ज्याचे भाग त्यासी देऊनि वारिलें । सारूनि लिगाड दान । खरें माप हातीं घेऊनि बैसलों । मानिती ते चौघे जन । खरें वित्त तेथें आले चोजवीत । गिऱ्हाइक संतजन ॥1॥ झाडिला पालव केला हाट वेच । जाली सकाळीं च अराणूक । याल तरि तुह्मी करा लगबग । आमचे ते कोणी लोक ॥ध्रु.॥ एक ते उत्तम मध्यम कनिष्ठ । वित्ताचे प्रकार तीन । बहुतां जनाचे बहुत प्रकार । वेगळाले वाण । लाभ हाणि कोणा मुदल जालें । कोणासी पडिलें खाण । अर्धमर्ध कोणी गुंतोनि राहिले । थोडे तैसे बहु जन ॥2॥ एके सांते आले एक गांवीहून । येकामे चि नव्हे जाणें । येतां जातां रुजू नाहीं दिवाणा । काळतोंडीं एकें तेणें । लाग भाग एकी एकानीं गोविलें । मागील पुढिलां ॠणें । तुका ह्मणे आतां पाहूं नये वास। साधावें आपुलें पेणें ॥3॥

moṭaḷeṃ hāṭīṃ soḍilyā gāṃṭhī | vikaऱyā ghātaleṃ keṇa| jyāce bhāga tyāsī deūni vārileṃ | sārūni ligāḍa dāna | khareṃ māpa hātīṃ gheūni baisaloṃ | mānitī te caughe jana | khareṃ vitta tetheṃ āle cojavīta | giऱhāika saṃtajana ||1|| jhāḍilā pālava kelā hāṭa veca | jālī sakāḷīṃ ca arāṇūka | yāla tari tuhmī karā lagabaga | āmace te koṇī loka ||dhru.|| eka te uttama madhyama kaniṣṭha | vittāce prakāra tīna | bahutāṃ janāce bahuta prakāra | vegaḷāle vāṇa | lābha hāṇi koṇā mudala jāleṃ | koṇāsī paḍileṃ khāṇa | ardhamardha koṇī guṃtoni rāhile | thoḍe taise bahu jana ||2|| eke sāṃte āle eka gāṃvīhūna | yekāme ci navhe jāṇeṃ | yetāṃ jātāṃ rujū nāhīṃ divāṇā | kāḷatoṃḍīṃ ekeṃ teṇeṃ | lāga bhāga ekī ekānīṃ govileṃ | māgīla puḍhilāṃ ṝṇeṃ | tukā hmaṇe ātāṃ pāhūṃ naye vāsa| sādhāveṃ āpuleṃ peṇeṃ ||3||

करा करा लागपाट । धरा पंढरीची वाट । जंव नाहीं चपेट । घात पडिला काळाचा ॥1॥ दुजा ऐसा नाहीं कोणी । जो या काढी भयांतूनि । करा ह्मणऊनि । हा विचार ठायींचा ॥ध्रु.॥ होती गात्रें बेंबळीं । दिवस अस्तमाना काळीं । हातपायटाळीं । जें मोकळी आहेती ॥2॥ कां रे घेतलासी सोसें । तुज वाटताहे कैसें। तुका ह्मणे ऐसें । पुढें कैं लाहासी ॥3॥

karā karā lāgapāṭa | dharā paṃḍharīcī vāṭa | jaṃva nāhīṃ capeṭa | ghāta paḍilā kāḷācā ||1|| dujā aisā nāhīṃ koṇī | jo yā kāḍhī bhayāṃtūni | karā hmaṇaūni | hā vicāra ṭhāyīṃcā ||dhru.|| hotī gātreṃ beṃbaḷīṃ | divasa astamānā kāḷīṃ | hātapāyaṭāḷīṃ | jeṃ mokaḷī āhetī ||2|| kāṃ re ghetalāsī soseṃ | tuja vāṭatāhe kaiseṃ| tukā hmaṇe aiseṃ | puḍheṃ kaiṃ lāhāsī ||3||

यत्न आतां तुह्मी करा । मज दातारा सत्तेनें ॥1॥ विश्वास तो पायांवरि । ठेवुनि हरी राहिलों ॥ध्रु.॥ जाणत चि दुजें नाहीं । आणीक कांहीं प्रकार ॥2॥ तुका ह्मणे शरण आलों । नेणें बोलों विनवितां ॥3॥

yatna ātāṃ tuhmī karā | maja dātārā satteneṃ ||1|| viśvāsa to pāyāṃvari | ṭhevuni harī rāhiloṃ ||dhru.|| jāṇata ci dujeṃ nāhīṃ | āṇīka kāṃhīṃ prakāra ||2|| tukā hmaṇe śaraṇa āloṃ | neṇeṃ boloṃ vinavitāṃ ||3||

अनाथां जीवन । आह्मां तुमचे चरण । करूनि सांटवण। धरीयेले हृदयीं ॥1॥ पुष्ट जाली अंगकांति । आनंद न समाये चित्तीं । कवतुकें प्रीती । गाऊं नाचों उल्हासें ॥ध्रु.॥ करुणाउत्तरीं। करून आळवण हरी । जाऊं नेदूं दुरी । प्रेमप्रीतिपडिभरें ॥2॥ मोहो माते करी गोवा । ऐसें आहे जी केशवा । तुका ह्मणे सेवा । आणीक नाहीं जाणत ॥3॥

anāthāṃ jīvana | āhmāṃ tumace caraṇa | karūni sāṃṭavaṇa| dharīyele hṛdayīṃ ||1|| puṣṭa jālī aṃgakāṃti | ānaṃda na samāye cittīṃ | kavatukeṃ prītī | gāūṃ nācoṃ ulhāseṃ ||dhru.|| karuṇāuttarīṃ| karūna āḷavaṇa harī | jāūṃ nedūṃ durī | premaprītipaḍibhareṃ ||2|| moho māte karī govā | aiseṃ āhe jī keśavā | tukā hmaṇe sevā | āṇīka nāhīṃ jāṇata ||3||

सुखाची वसति जाली माझे जीवीं । तुमच्या गोसावी कृपादानें ॥1॥ रूप वेळावेळां आठवीं अंतरीं । बैसोनि जिव्हारीं राहिलें तें ॥ध्रु.॥ विसांवलें मन विठ्ठलें प्रपंचा ॥ गोडावली वाचा येणें रसें ॥2॥ तुका ह्मणे कांहीं नाठवेसें केलें । दुसरें विठ्ठलें मज आतां ॥3॥

sukhācī vasati jālī mājhe jīvīṃ | tumacyā gosāvī kṛpādāneṃ ||1|| rūpa veḷāveḷāṃ āṭhavīṃ aṃtarīṃ | baisoni jivhārīṃ rāhileṃ teṃ ||dhru.|| visāṃvaleṃ mana viṭhṭhaleṃ prapaṃcā || goḍāvalī vācā yeṇeṃ raseṃ ||2|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ nāṭhaveseṃ keleṃ | dusareṃ viṭhṭhaleṃ maja ātāṃ ||3||

आह्मां कांहीं आह्मां कांहीं । आतां नाहीं या बोलें॥1॥ मोल सांगा मोल सांगा । घेणें तिंहीं गा पुसावें ॥ध्रु.॥ कैसें घडे कैसें घडे । बडबड तुज मज ॥2॥ मुदलें साटी मुदलें साटी । लाभ पोटीं त्या च मधीं ॥3॥ तुका ह्मणे साटवूं घरीं । आडल्या काळें पुसती तरी ॥4॥

āhmāṃ kāṃhīṃ āhmāṃ kāṃhīṃ | ātāṃ nāhīṃ yā boleṃ||1|| mola sāṃgā mola sāṃgā | gheṇeṃ tiṃhīṃ gā pusāveṃ ||dhru.|| kaiseṃ ghaḍe kaiseṃ ghaḍe | baḍabaḍa tuja maja ||2|| mudaleṃ sāṭī mudaleṃ sāṭī | lābha poṭīṃ tyā ca madhīṃ ||3|| tukā hmaṇe sāṭavūṃ gharīṃ | āḍalyā kāḷeṃ pusatī tarī ||4||

घ्या रे भाइऩ प्या रे भाइऩ । कोणी कांहीं थोडें बहु॥1॥ ये च हाटीं ये च हाटीं । बांधा गाठी पारखून ॥ध्रु.॥ वेच आहे वेच आहे । सरलें पाहे मग खोटें ॥2॥ उघडें दुकान उघडें दुकान । रात्री जाली कोण सोडी मग ॥3॥ तुका ह्मणे अंतकाळीं । जाती टाळीं बैसोनि ॥4॥

ghyā re bhāiऩ pyā re bhāiऩ | koṇī kāṃhīṃ thoḍeṃ bahu||1|| ye ca hāṭīṃ ye ca hāṭīṃ | bāṃdhā gāṭhī pārakhūna ||dhru.|| veca āhe veca āhe | saraleṃ pāhe maga khoṭeṃ ||2|| ughaḍeṃ dukāna ughaḍeṃ dukāna | rātrī jālī koṇa soḍī maga ||3|| tukā hmaṇe aṃtakāḷīṃ | jātī ṭāḷīṃ baisoni ||4||

मार्ग चुकले विदेशीं एकले । तयावरि जाले दिशाभुली॥1॥ हातीं धरूनियां पावविलें घरा । त्याच्या उपकारा काय द्यावें ॥2॥ तैसा मी कुडकुडा होतों केशीराजा । सेवा न घडे लाजा ह्मणऊनि ॥ध्रु.॥ सांडियेला गर्भ उबगोनि माउली । नाहीं सांभािळली भूमि शुद्ध ॥3॥ उष्ण तान भूक एवढिये अकांतीं । वोसंगा लाविती काय ह्मणिजे ॥4॥ खांद्यावरी शूळ मरणाचे वाटे। अन्याय हि मोटे साच केले ॥5॥ हातींचें हिरोनि घातला पाठीसी। तुका ह्मणे ऐसी परी जाली ॥6॥ 3287 जैसी तैसी तरि वाणी । मना आणी माउली ॥1॥ लेकरांच्या स्नेहें गोड । करी कोड त्या गुणें ॥ध्रु.॥ मागें पुढें रिघे पोटीं । साहे खेटी करीतें ॥2॥ तुका विनवी पांडुरंगा । ऐसें पैं गा आहे हें ॥3॥

mārga cukale videśīṃ ekale | tayāvari jāle diśābhulī||1|| hātīṃ dharūniyāṃ pāvavileṃ gharā | tyācyā upakārā kāya dyāveṃ ||2|| taisā mī kuḍakuḍā hotoṃ keśīrājā | sevā na ghaḍe lājā hmaṇaūni ||dhru.|| sāṃḍiyelā garbha ubagoni māulī | nāhīṃ sāṃbhāिḷalī bhūmi śuddha ||3|| uṣṇa tāna bhūka evaḍhiye akāṃtīṃ | vosaṃgā lāvitī kāya hmaṇije ||4|| khāṃdyāvarī śūḷa maraṇāce vāṭe| anyāya hi moṭe sāca kele ||5|| hātīṃceṃ hironi ghātalā pāṭhīsī| tukā hmaṇe aisī parī jālī ||6|| 3287 jaisī taisī tari vāṇī | manā āṇī māulī ||1|| lekarāṃcyā sneheṃ goḍa | karī koḍa tyā guṇeṃ ||dhru.|| māgeṃ puḍheṃ righe poṭīṃ | sāhe kheṭī karīteṃ ||2|| tukā vinavī pāṃḍuraṃgā | aiseṃ paiṃ gā āhe heṃ ||3||

गुणांचे आवडी वाचेचा पसरू । पडिला विसरु इतरांचा ॥1॥ आदिमध्यअंतीं नाहीं अवसान । जीवनीं जीवन मिळोनि गेलें ॥ध्रु.॥ रामकृष्णनाममाळा हे साजिरी । ओविली गोजिरी कंठाजोगी ॥2॥ तुका ह्मणे तनु जालीसे शीतळ । अवघी सकळ ब्रह्मानंदें ॥3॥

guṇāṃce āvaḍī vācecā pasarū | paḍilā visaru itarāṃcā ||1|| ādimadhyaaṃtīṃ nāhīṃ avasāna | jīvanīṃ jīvana miḷoni geleṃ ||dhru.|| rāmakṛṣṇanāmamāḷā he sājirī | ovilī gojirī kaṃṭhājogī ||2|| tukā hmaṇe tanu jālīse śītaḷa | avaghī sakaḷa brahmānaṃdeṃ ||3||

देवाची भांडारी । आदा विनियोग करी ॥1॥ आतां न माखे हातपाय । नेणों होतें ऐसें काय ॥ध्रु.॥ देवें नेली चिंता । जाला सकळ करिता ॥2॥ तुका ह्मणे धणी । त्यासी अवघी पुरवणी ॥3॥

devācī bhāṃḍārī | ādā viniyoga karī ||1|| ātāṃ na mākhe hātapāya | neṇoṃ hoteṃ aiseṃ kāya ||dhru.|| deveṃ nelī ciṃtā | jālā sakaḷa karitā ||2|| tukā hmaṇe dhaṇī | tyāsī avaghī puravaṇī ||3||

पेणावलें ढोर मार खाय पाठी । बैसलें तें नुठी तेथूनियां ॥1॥ तैसी माझ्या मना परी जाली देवा । धावें अहंभावा सांडावलों ॥ध्रु.॥ कडां घालीं उडी मागिलांच्या भेणें । मरणामरण न कळे चि ॥2॥ तुका ह्मणे जालों त्यापरी दुःखित । असें बोलावीत पांडुरंगा ॥3॥

peṇāvaleṃ ḍhora māra khāya pāṭhī | baisaleṃ teṃ nuṭhī tethūniyāṃ ||1|| taisī mājhyā manā parī jālī devā | dhāveṃ ahaṃbhāvā sāṃḍāvaloṃ ||dhru.|| kaḍāṃ ghālīṃ uḍī māgilāṃcyā bheṇeṃ | maraṇāmaraṇa na kaḷe ci ||2|| tukā hmaṇe jāloṃ tyāparī duḥkhita | aseṃ bolāvīta pāṃḍuraṃgā ||3||

जालिया दर्शन करीन मी सेवा । आणीक ही देवा न लगे दुजें ॥1॥ प्रारब्धा अंगीं अन्न आच्छादन । िस्थर करोनि मन ठेवीं पायीं ॥ध्रु.॥ ये गा ये गा ये गा कृपाळुवा हरी । निववीं अभ्यंतरीं देउनि भेटी ॥2॥ आसावलें मन जीवनाचे ओढी । नामरूपें गोडी लावियेली ॥3॥ काय तुह्मांपाशीं नाहीं भांडवल । माझे मिथ्या बोल जाती ऐसे ॥4॥ काय लोखंडाचे पाहे गुण दोष । सिवोनि परिस सोनें करी ॥5॥ तुका ह्मणे माझें अवघें असों द्यावें। आपुलें करावें ब्रीद साच ॥6॥

jāliyā darśana karīna mī sevā | āṇīka hī devā na lage dujeṃ ||1|| prārabdhā aṃgīṃ anna ācchādana | िsthara karoni mana ṭhevīṃ pāyīṃ ||dhru.|| ye gā ye gā ye gā kṛpāḷuvā harī | nivavīṃ abhyaṃtarīṃ deuni bheṭī ||2|| āsāvaleṃ mana jīvanāce oḍhī | nāmarūpeṃ goḍī lāviyelī ||3|| kāya tuhmāṃpāśīṃ nāhīṃ bhāṃḍavala | mājhe mithyā bola jātī aise ||4|| kāya lokhaṃḍāce pāhe guṇa doṣa | sivoni parisa soneṃ karī ||5|| tukā hmaṇe mājheṃ avagheṃ asoṃ dyāveṃ| āpuleṃ karāveṃ brīda sāca ||6||

येथें आड कांहीं न साहे आणीक । प्रमाण तें एक हें चि जालें ॥1॥ गाऊं नाचों टाळी गाऊं गाऊं गीत छंदें । डोलवूं विनोदें अंग तेणें ॥ध्रु.॥ मथुनियां सार काढिलें बाहेरी । उपाधि ते येरी निवडिली ॥2॥ तुका ह्मणे जगा लाविली शिराणी । सेवितां हे धणी होत नाहीं ॥3॥

yetheṃ āḍa kāṃhīṃ na sāhe āṇīka | pramāṇa teṃ eka heṃ ci jāleṃ ||1|| gāūṃ nācoṃ ṭāḷī gāūṃ gāūṃ gīta chaṃdeṃ | ḍolavūṃ vinodeṃ aṃga teṇeṃ ||dhru.|| mathuniyāṃ sāra kāḍhileṃ bāherī | upādhi te yerī nivaḍilī ||2|| tukā hmaṇe jagā lāvilī śirāṇī | sevitāṃ he dhaṇī hota nāhīṃ ||3||

शरणागत जालों । तेणें मीपणा मुकलों ॥1॥ आतां दिल्याची च वाट । पाहों नाहीं खटपट ॥ध्रु.॥ नलगे उचित । कांहीं पाहावें संचित ॥2॥ तुका ह्मणे सेवा । माने तैसी करूं देवा ॥3॥

śaraṇāgata jāloṃ | teṇeṃ mīpaṇā mukaloṃ ||1|| ātāṃ dilyācī ca vāṭa | pāhoṃ nāhīṃ khaṭapaṭa ||dhru.|| nalage ucita | kāṃhīṃ pāhāveṃ saṃcita ||2|| tukā hmaṇe sevā | māne taisī karūṃ devā ||3||

वाचेचिया आळा कविळलें ब्रह्म । चुकविला श्रम पृथक तो ॥1॥ सुलभ जालें सुलभ जालें । जवळी आलें पंढरिये ॥ध्रु.॥ नामरूपाचें बांधलें मोटळें । एक एका वेळे सारियेलें ॥2॥ तुका ह्मणे वाटे चुकली वसती । उद्धार तो हातीं आणियेला ॥3॥

vāceciyā āḷā kaviḷaleṃ brahma | cukavilā śrama pṛthaka to ||1|| sulabha jāleṃ sulabha jāleṃ | javaḷī āleṃ paṃḍhariye ||dhru.|| nāmarūpāceṃ bāṃdhaleṃ moṭaḷeṃ | eka ekā veḷe sāriyeleṃ ||2|| tukā hmaṇe vāṭe cukalī vasatī | uddhāra to hātīṃ āṇiyelā ||3||

पाठी लागे तया दवडीं दुरी । घालीं या बाहेरी संवसारा ॥1॥ येउनि दडें तुमच्या पायीं । धांवें तइप छो ह्मणा ॥ध्रु.॥ पारखियाचा वास पडे । खटबड उठी तें ॥2॥ तुका ह्मणे लाविला धाक । नेदी ताक खाऊं कोणी ॥3॥

pāṭhī lāge tayā davaḍīṃ durī | ghālīṃ yā bāherī saṃvasārā ||1|| yeuni daḍeṃ tumacyā pāyīṃ | dhāṃveṃ taipa cho hmaṇā ||dhru.|| pārakhiyācā vāsa paḍe | khaṭabaḍa uṭhī teṃ ||2|| tukā hmaṇe lāvilā dhāka | nedī tāka khāūṃ koṇī ||3||

सांखिळलों प्रीती गळां । भुंके वेळा जाणोनियां॥1॥ तुमचें मी केशीराजा । सुनें या काजा पािळलों ॥ध्रु.॥ आलें गेलें कळे वाटा । कोण निटा वाकडिया ॥2॥ तुका ह्मणे आलें वारी । दुरितें दुरी नातळतां ॥3॥

sāṃkhiḷaloṃ prītī gaḷāṃ | bhuṃke veḷā jāṇoniyāṃ||1|| tumaceṃ mī keśīrājā | suneṃ yā kājā pāिḷaloṃ ||dhru.|| āleṃ geleṃ kaḷe vāṭā | koṇa niṭā vākaḍiyā ||2|| tukā hmaṇe āleṃ vārī | duriteṃ durī nātaḷatāṃ ||3||

सुनियांचा हा चि भाव । आपला ठाव राखावा ॥1॥ दुजियाचा येऊं वारा । नेदूं घरावरी देऊं ॥ध्रु.॥ केली याची फाडाफाडी। तडामोडी क्षेत्राची ॥2॥ पातेजत नाहीं लोकां । तुका देवावांचूनि॥3॥

suniyāṃcā hā ci bhāva | āpalā ṭhāva rākhāvā ||1|| dujiyācā yeūṃ vārā | nedūṃ gharāvarī deūṃ ||dhru.|| kelī yācī phāḍāphāḍī| taḍāmoḍī kṣetrācī ||2|| pātejata nāhīṃ lokāṃ | tukā devāvāṃcūni||3||

सुनियांची आवडी देवा । घेत सेवा नाहीं कांहीं ॥1॥ सिकविलें जवळी बैसों । जेथें असों तेथें चि ॥ध्रु.॥ नेदी दुजें बोलों करूं । गुरुगुरु न साहे ॥2॥ तुका ह्मणे कृवािळतां । अंग सत्ता संगाची ॥3॥

suniyāṃcī āvaḍī devā | gheta sevā nāhīṃ kāṃhīṃ ||1|| sikavileṃ javaḷī baisoṃ | jetheṃ asoṃ tetheṃ ci ||dhru.|| nedī dujeṃ boloṃ karūṃ | guruguru na sāhe ||2|| tukā hmaṇe kṛvāिḷatāṃ | aṃga sattā saṃgācī ||3||

पद 3001

पद 3002

पद 3003

पद 3004

पद 3005

पद 3006

पद 3007

पद 3008

पद 3009

पद 3010

पद 3011

पद 3012

पद 3013

पद 3014

पद 3015

पद 3016

पद 3017

पद 3018

पद 3019

पद 3020

पद 3021

पद 3022

पद 3023

पद 3024

पद 3026

पद 3027

पद 3028

पद 3029

पद 3030

पद 3031

पद 3032

पद 3033

पद 3034

पद 3035

पद 3036

पद 3037

पद 3038

पद 3040

पद 3041

पद 3042

पद 3043

पद 3044

पद 3045

पद 3046

पद 3047

पद 3049

पद 3050

पद 3051

पद 3052

पद 3053

पद 3055

पद 3056

पद 3057

पद 3058

पद 3059

पद 3060

पद 3061

पद 3062

पद 3063

पद 3064

पद 3065

पद 3068

पद 3069

पद 3070

पद 3071

पद 3072

पद 3073

पद 3074

पद 3075

पद 3076

पद 3077

पद 3079

पद 3080

पद 3082

पद 3084

पद 3085

पद 3090

पद 3091

पद 3092

पद 3093

पद 3095

पद 3096

पद 3097

पद 3098

पद 3099

पद 3100

पद 3101

पद 3102

पद 3104

पद 3105

पद 3106

पद 3107

पद 3108

पद 3109

पद 3110

पद 3111

पद 3112

पद 3113

पद 3115

पद 3116

पद 3117

पद 3118

पद 3119

पद 3120

पद 3121

पद 3122

पद 3123

पद 3124

पद 3125

पद 3126

पद 3127

पद 3128

पद 3129

पद 3130

पद 3131

पद 3133

पद 3135

पद 3136

पद 3137

पद 3138

पद 3139

पद 3140

पद 3141

पद 3142

पद 3143

पद 3144

पद 3145

पद 3147

पद 3148

पद 3149

पद 3151

पद 3152

पद 3153

पद 3154

पद 3155

पद 3156

पद 3157

पद 3158

पद 3159

पद 3160

पद 3161

पद 3162

पद 3163

पद 3164

पद 3165

पद 3167

पद 3168

पद 3169

पद 3170

पद 3171

पद 3172

पद 3173

पद 3174

पद 3175

पद 3176

पद 3177

पद 3178

पद 3179

पद 3180

पद 3181

पद 3182

पद 3183

पद 3184

पद 3185

पद 3186

पद 3187

पद 3188

पद 3189

पद 3190

पद 3191

पद 3192

पद 3193

पद 3194

पद 3196

पद 3197

पद 3198

पद 3199

पद 3201

पद 3202

पद 3203

पद 3204

पद 3205

पद 3206

पद 3207

पद 3208

पद 3209

पद 3210

पद 3211

पद 3212

पद 3214

पद 3215

पद 3216

पद 3217

पद 3218

पद 3221

पद 3222

पद 3223

पद 3224

पद 3225

पद 3226

पद 3227

पद 3228

पद 3229

पद 3230

पद 3231

पद 3232

पद 3233

पद 3234

पद 3235

पद 3236

पद 3237

पद 3238

पद 3240

पद 3241

पद 3242

पद 3243

पद 3244

पद 3245

पद 3246

पद 3247

पद 3249

पद 3250

पद 3251

पद 3252

पद 3255

पद 3256

पद 3257

पद 3259

पद 3260

पद 3261

पद 3262

पद 3263

पद 3264

पद 3265

पद 3266

पद 3268

पद 3269

पद 3270

पद 3271

पद 3272

पद 3273

पद 3274

पद 3275

पद 3277

पद 3278

पद 3279

पद 3280

पद 3281

पद 3282

पद 3283

पद 3284

पद 3285

पद 3286

पद 3288

पद 3289

पद 3290

पद 3291

पद 3292

पद 3293

पद 3294

पद 3297

पद 3298

पद 3299

पद 3300

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 3001 ते 3300. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 264 अभंग येथे दिले आहेत; 36 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 3001–3300

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती