तुकाराम गाथा — अभंग 2401–2700

शेअर करा

साकरेचें नाम घेतां कळे गोडी । तैसी आह्मां जोडी वैष्णवांची ॥1॥ मोक्ष गांठी असे ठेविला बांधोनी । सोस तो भजनीं आवडीचा ॥ध्रु.॥ भोजनाची चिंता माय वाहे बाळा । आह्मांसि तरी खेळावरि चित्त ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी देहउपकारें । गाऊं निरंतर नाचों लागों ॥3॥

sākareceṃ nāma ghetāṃ kaḷe goḍī | taisī āhmāṃ joḍī vaiṣṇavāṃcī ||1|| mokṣa gāṃṭhī ase ṭhevilā bāṃdhonī | sosa to bhajanīṃ āvaḍīcā ||dhru.|| bhojanācī ciṃtā māya vāhe bāḷā | āhmāṃsi tarī kheḷāvari citta ||2|| tukā hmaṇe āhmī dehaupakāreṃ | gāūṃ niraṃtara nācoṃ lāgoṃ ||3||

सुखें घेऊं जन्मांतरें । एक बरें इहलोकीं ॥1॥ पंढरीचे वारकरी । होतां थोरी जोडी हे॥ध्रु.॥ हरिदासांचा समागम। अंगीं प्रेम विसांवे ॥2॥ तुका ह्मणे हें चि मन । इच्छादान मागतसे ॥3॥

sukheṃ gheūṃ janmāṃtareṃ | eka bareṃ ihalokīṃ ||1|| paṃḍharīce vārakarī | hotāṃ thorī joḍī he||dhru.|| haridāsāṃcā samāgama| aṃgīṃ prema visāṃve ||2|| tukā hmaṇe heṃ ci mana | icchādāna māgatase ||3||

करूं जातां सन्निधान । क्षणि जन पालटे ॥1॥ आतां गोमटे ते पाय । तुझे माय विठ्ठले ॥ध्रु.॥ हें तों आलें अनुभवा । पाहावें जीवावरूनि ॥2॥ तुका ह्मणे केला त्याग । सर्वसंग ह्मणऊनि ॥3॥

karūṃ jātāṃ sannidhāna | kṣaṇi jana pālaṭe ||1|| ātāṃ gomaṭe te pāya | tujhe māya viṭhṭhale ||dhru.|| heṃ toṃ āleṃ anubhavā | pāhāveṃ jīvāvarūni ||2|| tukā hmaṇe kelā tyāga | sarvasaṃga hmaṇaūni ||3||

क्षीर मागे तया रायतें वाढी । पाधानी गधडी ऐशा नांवें ॥1॥ समयो जाणां समयो जाणां । भलतें नाणां भलतेथें॥ध्रु.॥ अमंगळ वाणी वदवी मंगळी । अशुभ वोंगळी शोभन तें ॥2॥ तुका ह्मणे नेणें समयो ठाया ठाव । राहाडी ते वाव नरकाडी ॥3॥

kṣīra māge tayā rāyateṃ vāḍhī | pādhānī gadhaḍī aiśā nāṃveṃ ||1|| samayo jāṇāṃ samayo jāṇāṃ | bhalateṃ nāṇāṃ bhalatetheṃ||dhru.|| amaṃgaḷa vāṇī vadavī maṃgaḷī | aśubha voṃgaḷī śobhana teṃ ||2|| tukā hmaṇe neṇeṃ samayo ṭhāyā ṭhāva | rāhāḍī te vāva narakāḍī ||3||

विंचा पीडी नांगी । ज्याचा दोष त्याचे अंगीं ॥1॥ केला पाहिजे विचार । मन मित्र दावेदार ॥ध्रु.॥ मधुरा उत्तरीं । रांवा खेळे उरावरी ॥2॥ तुका ह्मणे रेडा । सुखें जाती ऐशा पीडा ॥3॥

viṃcā pīḍī nāṃgī | jyācā doṣa tyāce aṃgīṃ ||1|| kelā pāhije vicāra | mana mitra dāvedāra ||dhru.|| madhurā uttarīṃ | rāṃvā kheḷe urāvarī ||2|| tukā hmaṇe reḍā | sukheṃ jātī aiśā pīḍā ||3||

तीथाअची अपेक्षा स्थळीं वाढे धर्म । जाणावें तें वर्म बहु पुण्य ॥1॥ बहु बरी ऐसी भाविकांची जोडी । काळ नाहीं घडी जात वांयां ॥ध्रु.॥ करूनी चिंतन करवावें आणिकां । तो या जाला लोकां नाव जगीं ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसे परउपकारी । त्यांच्या पायांवरी डोइऩ माझी ॥3॥

tīthāacī apekṣā sthaḷīṃ vāḍhe dharma | jāṇāveṃ teṃ varma bahu puṇya ||1|| bahu barī aisī bhāvikāṃcī joḍī | kāḷa nāhīṃ ghaḍī jāta vāṃyāṃ ||dhru.|| karūnī ciṃtana karavāveṃ āṇikāṃ | to yā jālā lokāṃ nāva jagīṃ ||2|| tukā hmaṇe aise paraupakārī | tyāṃcyā pāyāṃvarī ḍoiऩ mājhī ||3||

भयाची तों आह्मां चिंत्तीं । राहो खंती सकेना ॥1॥ समपिऩलों जीवें भावें । काशा भ्यावें कारणें ॥ध्रु.॥ करीन तें कवतुकें। अवघें निकें शोभेल ॥2॥ तुका ह्मणे माप भरूं । दिस सारूं कवतुकें ॥3॥

bhayācī toṃ āhmāṃ ciṃttīṃ | rāho khaṃtī sakenā ||1|| samapiऩloṃ jīveṃ bhāveṃ | kāśā bhyāveṃ kāraṇeṃ ||dhru.|| karīna teṃ kavatukeṃ| avagheṃ nikeṃ śobhela ||2|| tukā hmaṇe māpa bharūṃ | disa sārūṃ kavatukeṃ ||3||

पाचारितां धावे । ऐसी ठायींची हे सवे ॥1॥ बोले करुणा वचनीं । करी कृपा लावी स्तनीं ॥ध्रु.॥ जाणे कळवळा । भावसिद्धींचा जिव्हाळा ॥2॥ तुका ह्मणे नाम । मागें मागें धांवे प्रेम॥3॥

pācāritāṃ dhāve | aisī ṭhāyīṃcī he save ||1|| bole karuṇā vacanīṃ | karī kṛpā lāvī stanīṃ ||dhru.|| jāṇe kaḷavaḷā | bhāvasiddhīṃcā jivhāḷā ||2|| tukā hmaṇe nāma | māgeṃ māgeṃ dhāṃve prema||3||

कां जी माझे जीवीं । आळस ठेविला गोसावीं ॥1॥ येवढा घात आणीक काय । चिंतनासी अंतराय ॥ध्रु.॥ देहआत्म वंदी । केला घात कुबुद्धी ॥2॥ तुका ह्मणे मन । कळवळी वाटे सीण ॥3॥

kāṃ jī mājhe jīvīṃ | āḷasa ṭhevilā gosāvīṃ ||1|| yevaḍhā ghāta āṇīka kāya | ciṃtanāsī aṃtarāya ||dhru.|| dehaātma vaṃdī | kelā ghāta kubuddhī ||2|| tukā hmaṇe mana | kaḷavaḷī vāṭe sīṇa ||3||

दर्शनाचें आर्त जीवा । बहु देवा राहिलें ॥1॥ आतां जाणसी तें करीं । विश्वंभरीं काय उणें ॥ध्रु.॥ येथें जरी उरे चिंता । कोण दाता याहूनी ॥2॥ तुका ह्मणे जाणवलें । आह्मां भलें एवढेंच॥3॥

darśanāceṃ ārta jīvā | bahu devā rāhileṃ ||1|| ātāṃ jāṇasī teṃ karīṃ | viśvaṃbharīṃ kāya uṇeṃ ||dhru.|| yetheṃ jarī ure ciṃtā | koṇa dātā yāhūnī ||2|| tukā hmaṇe jāṇavaleṃ | āhmāṃ bhaleṃ evaḍheṃca||3||

बैसों पाठमोरीं । मना वाटे तैसे करीं ॥1॥ परिं तूं जाणसीं आवडीं । बाळा बहुतांचीं परवडी ॥ध्रु.॥ आपुलाल्या इच्छा। मागों जया व्हावें जैशा ॥2॥ तुका ह्मणे आइऩ । नव्हसी उदास विठाइऩ ॥3॥

baisoṃ pāṭhamorīṃ | manā vāṭe taise karīṃ ||1|| pariṃ tūṃ jāṇasīṃ āvaḍīṃ | bāḷā bahutāṃcīṃ paravaḍī ||dhru.|| āpulālyā icchā| māgoṃ jayā vhāveṃ jaiśā ||2|| tukā hmaṇe āiऩ | navhasī udāsa viṭhāiऩ ||3||

विश्वंभरा वोळे । बहुत हात कान डोळे ॥1॥ जेथें असे तेथें देखे । मागितलें तें आइके ॥ध्रु.॥ जें जें वाटे गोड । तैसें पुरवितो कोड ॥2॥ तुका ह्मणे भेटी । कांहीं पडों नेदी तुटी ॥3॥

viśvaṃbharā voḷe | bahuta hāta kāna ḍoḷe ||1|| jetheṃ ase tetheṃ dekhe | māgitaleṃ teṃ āike ||dhru.|| jeṃ jeṃ vāṭe goḍa | taiseṃ puravito koḍa ||2|| tukā hmaṇe bheṭī | kāṃhīṃ paḍoṃ nedī tuṭī ||3||

दाटे कंठ लागे डोिळयां पाझर । गुणाची अपार वृिष्ट वरी ॥1॥ तेणें सुखें छंदें घेइऩन सोंहळा । होऊनि निराळा पापपुण्यां॥ध्रु.॥ तुझ्या मोहें पडो मागील विसर । आलापें सुस्वर करिन कंठ ॥2॥ तुका ह्मणे येथें पाहिजे सौरस । तुह्मांविण रस गोड नव्हे॥3॥

dāṭe kaṃṭha lāge ḍoिḷayāṃ pājhara | guṇācī apāra vṛिṣṭa varī ||1|| teṇeṃ sukheṃ chaṃdeṃ gheiऩna soṃhaḷā | hoūni nirāḷā pāpapuṇyāṃ||dhru.|| tujhyā moheṃ paḍo māgīla visara | ālāpeṃ susvara karina kaṃṭha ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ pāhije saurasa | tuhmāṃviṇa rasa goḍa navhe||3||

पसरूनि राहिलों बाहो । सोयी अहो तुमचिये ॥1॥ आतां यावें लागवेगें । पांडुरंगे धांवत ॥ध्रु.॥ बैसायाची इच्छा कडे। चाली खडे रुपताती ॥2॥ तुका ह्मणे कृपाळुवा । करीन सेवा लागली ॥3॥

pasarūni rāhiloṃ bāho | soyī aho tumaciye ||1|| ātāṃ yāveṃ lāgavegeṃ | pāṃḍuraṃge dhāṃvata ||dhru.|| baisāyācī icchā kaḍe| cālī khaḍe rupatātī ||2|| tukā hmaṇe kṛpāḷuvā | karīna sevā lāgalī ||3||

आह्मी जालों एकविध । सुद्या सुदें असावें ॥1॥ यावरी तुमचा मोळा । तो गोपाळा अकळ ॥ध्रु.॥ घेतलें तें उसणें द्यावें । कांहीं भावें विशेषें ॥2॥ तुका ह्मणे क्रियानष्ट । तरी कष्ट घेतसां ॥3॥

āhmī jāloṃ ekavidha | sudyā sudeṃ asāveṃ ||1|| yāvarī tumacā moḷā | to gopāḷā akaḷa ||dhru.|| ghetaleṃ teṃ usaṇeṃ dyāveṃ | kāṃhīṃ bhāveṃ viśeṣeṃ ||2|| tukā hmaṇe kriyānaṣṭa | tarī kaṣṭa ghetasāṃ ||3||

आह्मी आर्तभूत जिवीं । तुह्मी गोसावी तों उदास॥1॥ वादावाद समर्थाशीं । काशानशीं करावा ॥ध्रु.॥ आह्मी मरों वेरझारीं। स्वामी घरीं बैसले ॥2॥ तुका ह्मणे करितां वाद । कांहीं भेद कळेना॥3॥

āhmī ārtabhūta jivīṃ | tuhmī gosāvī toṃ udāsa||1|| vādāvāda samarthāśīṃ | kāśānaśīṃ karāvā ||dhru.|| āhmī maroṃ verajhārīṃ| svāmī gharīṃ baisale ||2|| tukā hmaṇe karitāṃ vāda | kāṃhīṃ bheda kaḷenā||3||

माझी आतां सत्ता आहे । तुह्मां पायां हे वरती ॥1॥ एकाविण नेणें दुजा । पंढरिराजा सर्वांगें ॥ध्रु.॥ पुरवावी केली आळी । जे जे काळीं मागण तें ॥2॥ तुका ह्मणे सुटसी कैसा । धरूनि दिशा राहिलों ॥3॥

mājhī ātāṃ sattā āhe | tuhmāṃ pāyāṃ he varatī ||1|| ekāviṇa neṇeṃ dujā | paṃḍharirājā sarvāṃgeṃ ||dhru.|| puravāvī kelī āḷī | je je kāḷīṃ māgaṇa teṃ ||2|| tukā hmaṇe suṭasī kaisā | dharūni diśā rāhiloṃ ||3||

फावलें तुह्मां मागें । नवतों लागें पावलों ॥1॥ आलों आतां उभा राहें । जवळी पाहें सन्मुख ॥ध्रु.॥ घरीं होती गोवी जाली । कामें बोली न घडे चि ॥2॥ तुका ह्मणे धडफुडा । जालों झाडा देइप देवा ॥3॥

phāvaleṃ tuhmāṃ māgeṃ | navatoṃ lāgeṃ pāvaloṃ ||1|| āloṃ ātāṃ ubhā rāheṃ | javaḷī pāheṃ sanmukha ||dhru.|| gharīṃ hotī govī jālī | kāmeṃ bolī na ghaḍe ci ||2|| tukā hmaṇe dhaḍaphuḍā | jāloṃ jhāḍā deipa devā ||3||

आतां नये बोलों अव्हेराची मात । बाळावरि चित्त असों द्यावें ॥1॥ तुज कां सांगणें लागे हा प्रकार । परि हें उत्तर आवडीचें ॥ध्रु.॥ न वंचीं वो कांहीं एकही प्रकार । आपणां अंतर नका मज ॥2॥ तुका ह्मणे मोहो राखावा सतंत । नये पाहों अंत पांडुरंगा ॥3॥

ātāṃ naye boloṃ avherācī māta | bāḷāvari citta asoṃ dyāveṃ ||1|| tuja kāṃ sāṃgaṇeṃ lāge hā prakāra | pari heṃ uttara āvaḍīceṃ ||dhru.|| na vaṃcīṃ vo kāṃhīṃ ekahī prakāra | āpaṇāṃ aṃtara nakā maja ||2|| tukā hmaṇe moho rākhāvā sataṃta | naye pāhoṃ aṃta pāṃḍuraṃgā ||3||

सर्वविशीं आह्मीं हे चि जोडी केली । स्वीमीची साधिली चरणसेवा ॥1॥ पाहिलें चि नाहीं मागें परतोनी । जिंकिला तो क्षणीं क्षण काळ ॥ध्रु.॥ नाहीं पडों दिला विचाराचा गोवा । नाहीं पाठी हेवा येऊं दिला ॥2॥ केला लाग वेगीं अवघी चि तांतडी । भावना ते कुडी दुराविली ॥3॥ कोठें मग ऐसें होतें सावकास । जळो तया आस वेव्हाराची ॥4॥ तुका ह्मणे लाभ घेतला पालवीं। आतां नाहीं गोवी कशाची ही ॥5॥

sarvaviśīṃ āhmīṃ he ci joḍī kelī | svīmīcī sādhilī caraṇasevā ||1|| pāhileṃ ci nāhīṃ māgeṃ paratonī | jiṃkilā to kṣaṇīṃ kṣaṇa kāḷa ||dhru.|| nāhīṃ paḍoṃ dilā vicārācā govā | nāhīṃ pāṭhī hevā yeūṃ dilā ||2|| kelā lāga vegīṃ avaghī ci tāṃtaḍī | bhāvanā te kuḍī durāvilī ||3|| koṭheṃ maga aiseṃ hoteṃ sāvakāsa | jaḷo tayā āsa vevhārācī ||4|| tukā hmaṇe lābha ghetalā pālavīṃ| ātāṃ nāhīṃ govī kaśācī hī ||5||

येणें मुखें तुझे वणाअ गुण नाम । तें चि मज प्रेम देइप देवा ॥1॥ डोळे भरूनियां पाहें तुझें मुख । तें चि मज सुख देइप देवा ॥ध्रु.॥ कान भरोनियां ऐकें तुझी कीर्ती । ते मज विश्रांती देइऩ देवा ॥2॥ वाहें रंगीं टाळी नाचेन उदास । हें देइप हातांस पायां बळ॥3॥ तुका ह्मणे माझा सकळ देहभाव । आणीक नको ठाव चिंतूं यासी ॥4॥

yeṇeṃ mukheṃ tujhe vaṇāa guṇa nāma | teṃ ci maja prema deipa devā ||1|| ḍoḷe bharūniyāṃ pāheṃ tujheṃ mukha | teṃ ci maja sukha deipa devā ||dhru.|| kāna bharoniyāṃ aikeṃ tujhī kīrtī | te maja viśrāṃtī deiऩ devā ||2|| vāheṃ raṃgīṃ ṭāḷī nācena udāsa | heṃ deipa hātāṃsa pāyāṃ baḷa||3|| tukā hmaṇe mājhā sakaḷa dehabhāva | āṇīka nako ṭhāva ciṃtūṃ yāsī ||4||

तूं माझा मायबाप सकळ वित्त गोत । तूं चि माझें हित करिता देवा ॥1॥ तूं चि माझा देव तूं चि माझा जीव । तूं चि माझा भाव पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ तूं चि माझा आचार तूंचि माझा विचार। तूं चि सर्व भार चालविसी ॥2॥ सर्व भावें मज तूं होसी प्रमाण । ऐसी तुझी आण वाहातुसें ॥3॥ तुका ह्मणे तुज विकला जीवभाव। कळे तो उपाव करीं आतां ॥4॥

tūṃ mājhā māyabāpa sakaḷa vitta gota | tūṃ ci mājheṃ hita karitā devā ||1|| tūṃ ci mājhā deva tūṃ ci mājhā jīva | tūṃ ci mājhā bhāva pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| tūṃ ci mājhā ācāra tūṃci mājhā vicāra| tūṃ ci sarva bhāra cālavisī ||2|| sarva bhāveṃ maja tūṃ hosī pramāṇa | aisī tujhī āṇa vāhātuseṃ ||3|| tukā hmaṇe tuja vikalā jīvabhāva| kaḷe to upāva karīṃ ātāṃ ||4||

वारंवार तुज द्यावया आठव । ऐक तो भाव माझा कैसा॥1॥ गेले मग नये फिरोन दिवस । पुडिलांची आस गणित नाहीं ॥ध्रु.॥ गुणां अवगुणांचे पडती आघात । तेणें होय चित्त कासावीस ॥2॥ कांहीं एक तुझा न देखों आधार । ह्मणऊनी धीर नाहीं जीवा ॥3॥ तुका ह्मणे तूं ब्रह्मांडाचा जीव । तरी कां आह्मी कींव भाकीतसों ॥4॥

vāraṃvāra tuja dyāvayā āṭhava | aika to bhāva mājhā kaisā||1|| gele maga naye phirona divasa | puḍilāṃcī āsa gaṇita nāhīṃ ||dhru.|| guṇāṃ avaguṇāṃce paḍatī āghāta | teṇeṃ hoya citta kāsāvīsa ||2|| kāṃhīṃ eka tujhā na dekhoṃ ādhāra | hmaṇaūnī dhīra nāhīṃ jīvā ||3|| tukā hmaṇe tūṃ brahmāṃḍācā jīva | tarī kāṃ āhmī kīṃva bhākītasoṃ ||4||

असोत हे तुझे प्रकार सकळ । काय खळखळ करावी हे ॥1॥ आमुचें स्वहित जाणतसों आह्मी । तुझें वर्म नामीं आहे तुझ्या ॥ध्रु.॥ विचारितां आयुष्य जातें वांयांविण । रोज जन्मा गोवण पडतसे ॥2॥ राहेन मी तुझे पाय आठवूनी । आणीक तें मनीं येऊं नेदीं ॥3॥ तुका ह्मणे येथें येसी अनायासें । थोर तुज पिसें कीर्तनाचें ॥4॥

asota he tujhe prakāra sakaḷa | kāya khaḷakhaḷa karāvī he ||1|| āmuceṃ svahita jāṇatasoṃ āhmī | tujheṃ varma nāmīṃ āhe tujhyā ||dhru.|| vicāritāṃ āyuṣya jāteṃ vāṃyāṃviṇa | roja janmā govaṇa paḍatase ||2|| rāhena mī tujhe pāya āṭhavūnī | āṇīka teṃ manīṃ yeūṃ nedīṃ ||3|| tukā hmaṇe yetheṃ yesī anāyāseṃ | thora tuja piseṃ kīrtanāceṃ ||4||

विष्णुदासां भोग । जरी आह्मां पीडी रोग ॥1॥ तरि हें दिसे लाजिरवाणें । काय तुह्मांसी सांगणें ॥ध्रु.॥ आह्मां काळें खावें । बोलिलें तें वांयां जावें ॥2॥ तुका ह्मणे दास । आह्मी भोगूं गर्भवास ॥3॥

viṣṇudāsāṃ bhoga | jarī āhmāṃ pīḍī roga ||1|| tari heṃ dise lājiravāṇeṃ | kāya tuhmāṃsī sāṃgaṇeṃ ||dhru.|| āhmāṃ kāḷeṃ khāveṃ | bolileṃ teṃ vāṃyāṃ jāveṃ ||2|| tukā hmaṇe dāsa | āhmī bhogūṃ garbhavāsa ||3||

भावें गावें गीत । शुद्ध करूनियां चित्त ॥1॥ तुज व्हावा आहे देव । तरि हा सुलभ उपाव ॥ध्रु.॥ आणिकांचे कानीं । गुण दोष मना नाणीं ॥2॥ मस्तक ठेंगणा । करी संतांच्या चरणा॥3॥ वेचीं तें वचन । जेणें राहे समाधान ॥4॥ तुका ह्मणे फार । थोडा तरी पर उपकार ॥5॥

bhāveṃ gāveṃ gīta | śuddha karūniyāṃ citta ||1|| tuja vhāvā āhe deva | tari hā sulabha upāva ||dhru.|| āṇikāṃce kānīṃ | guṇa doṣa manā nāṇīṃ ||2|| mastaka ṭheṃgaṇā | karī saṃtāṃcyā caraṇā||3|| vecīṃ teṃ vacana | jeṇeṃ rāhe samādhāna ||4|| tukā hmaṇe phāra | thoḍā tarī para upakāra ||5||

वचन तें नाहीं तोडीत शरीरा । भेदत अंतरा वज्रा- ऐसें ॥1॥ कांहीं न सहावें काशा करणें । संदेह निधान देह बळी॥ध्रु.॥ नाहीं शब्द मुखीं लागत तिखट । नाहीं जड होत पोट तेणें ॥2॥ तुका ह्मणे जरी गिळे अहंकार । तरी वसे घर नारायण॥3॥

vacana teṃ nāhīṃ toḍīta śarīrā | bhedata aṃtarā vajrā- aiseṃ ||1|| kāṃhīṃ na sahāveṃ kāśā karaṇeṃ | saṃdeha nidhāna deha baḷī||dhru.|| nāhīṃ śabda mukhīṃ lāgata tikhaṭa | nāhīṃ jaḍa hota poṭa teṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe jarī giḷe ahaṃkāra | tarī vase ghara nārāyaṇa||3||

नव्हो आतां जीवीं कपटवसती । मग काकुळती कोणा यावें ॥1॥ सत्याचिये मापें गांठीं नये नाड । आदि अंत गोड नारायण ॥ध्रु.॥ चोखटिया नाहीं विटाळाचा आघात । साच ते साचांत सांचा पडे ॥2॥ विचारिली वाट उसंत सीतळ । बुद्धीपुढें बळ तृणतुल्य ॥3॥ आहाराच्या घासें पचोनियां जिरे । वासना ही उरे उर्वरीत ॥4॥ तुका ह्मणे ताळा घालावा वचनीं । तूं माझी जननी पांडुरंगे ॥5॥

navho ātāṃ jīvīṃ kapaṭavasatī | maga kākuḷatī koṇā yāveṃ ||1|| satyāciye māpeṃ gāṃṭhīṃ naye nāḍa | ādi aṃta goḍa nārāyaṇa ||dhru.|| cokhaṭiyā nāhīṃ viṭāḷācā āghāta | sāca te sācāṃta sāṃcā paḍe ||2|| vicārilī vāṭa usaṃta sītaḷa | buddhīpuḍheṃ baḷa tṛṇatulya ||3|| āhārācyā ghāseṃ paconiyāṃ jire | vāsanā hī ure urvarīta ||4|| tukā hmaṇe tāḷā ghālāvā vacanīṃ | tūṃ mājhī jananī pāṃḍuraṃge ||5||

नव्हती हीं माझीं जायाचीं भूषणें । असे नारायणें उचित केलें ॥1॥ शब्दाच्या वोवोनी रत्नाचिया माळा । मुळींच जिव्हाळा झरवणी ॥ध्रु.॥ अर्थांतरीं असे अनुभवसेवन । परिपाकीं मन साक्ष येथें ॥2॥ तुका ह्मणे मज सरतें परतें । हें नाहीं अनंतें उरों दिलें ॥3॥

navhatī hīṃ mājhīṃ jāyācīṃ bhūṣaṇeṃ | ase nārāyaṇeṃ ucita keleṃ ||1|| śabdācyā vovonī ratnāciyā māḷā | muḷīṃca jivhāḷā jharavaṇī ||dhru.|| arthāṃtarīṃ ase anubhavasevana | paripākīṃ mana sākṣa yetheṃ ||2|| tukā hmaṇe maja sarateṃ parateṃ | heṃ nāhīṃ anaṃteṃ uroṃ dileṃ ||3||

सहज लीळा मी साक्षी याचा । नये वंचूं वाचा ऐसें जालें ॥1॥ उपक्रमें वदे निशब्दाची वाणी । जे कोठें बंधनीं गुंपों नेणें ॥ध्रु.॥ तम नासी परि वेव्हारा वेगळा । रविप्रभाकळा वर्ते जन॥2॥ तुका ह्मणे येथें गेला अतिशय । आतां पुन्हा नये तोंड दावूं ॥3॥

sahaja līḷā mī sākṣī yācā | naye vaṃcūṃ vācā aiseṃ jāleṃ ||1|| upakrameṃ vade niśabdācī vāṇī | je koṭheṃ baṃdhanīṃ guṃpoṃ neṇeṃ ||dhru.|| tama nāsī pari vevhārā vegaḷā | raviprabhākaḷā varte jana||2|| tukā hmaṇe yetheṃ gelā atiśaya | ātāṃ punhā naye toṃḍa dāvūṃ ||3||

बोलाल या आतां आपुल्यापुरतें । मज या अनंतें गोवियेलें ॥1॥ झाडिला न सोडी हातींचा पालव । वेधी वेधें जीव वेधियेला ॥ध्रु.॥ तुमचे ते शब्द कोरडिया गोष्टी । मज सवें मिठी अंगसंगें ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मां होइऩल हे परी । अनुभव वरी येइऩल मग ॥3॥

bolāla yā ātāṃ āpulyāpurateṃ | maja yā anaṃteṃ goviyeleṃ ||1|| jhāḍilā na soḍī hātīṃcā pālava | vedhī vedheṃ jīva vedhiyelā ||dhru.|| tumace te śabda koraḍiyā goṣṭī | maja saveṃ miṭhī aṃgasaṃgeṃ ||2|| tukā hmaṇe tuhmāṃ hoiऩla he parī | anubhava varī yeiऩla maga ||3||

जैशा तुह्मी दुरी आहां । तैशा राहा अंतरें ॥1॥ नका येऊं देऊं आळ । अंगीं गोपाळ जडलासे ॥ध्रु.॥ अवघा हा चि राखा काळ । विक्राळ चि भोंवता ॥2॥ तुका ह्मणे मज ऐशा । होतां पिशा जगनिंद्य ॥3॥

jaiśā tuhmī durī āhāṃ | taiśā rāhā aṃtareṃ ||1|| nakā yeūṃ deūṃ āḷa | aṃgīṃ gopāḷa jaḍalāse ||dhru.|| avaghā hā ci rākhā kāḷa | vikrāḷa ci bhoṃvatā ||2|| tukā hmaṇe maja aiśā | hotāṃ piśā jaganiṃdya ||3||

सतीचें तें घेतां वाण । बहु कठीण परिणामीं ॥1॥ जिवासाटीं गौरव वाढे । आहाच जोडे तें नव्हे ॥ध्रु.॥ जरि होय उघडी दृिष्ट । तरि गोष्टी युद्धाच्या ॥2॥ तुका ह्मणे अंगा येतां । तरी सत्ता धैर्याची ॥3॥

satīceṃ teṃ ghetāṃ vāṇa | bahu kaṭhīṇa pariṇāmīṃ ||1|| jivāsāṭīṃ gaurava vāḍhe | āhāca joḍe teṃ navhe ||dhru.|| jari hoya ughaḍī dṛिṣṭa | tari goṣṭī yuddhācyā ||2|| tukā hmaṇe aṃgā yetāṃ | tarī sattā dhairyācī ||3||

आडवा तो उभा । असे दाटोनियां प्रभा ॥1॥ देव नाहीं एकविध । एक भाव असे शुद्ध ॥ध्रु.॥ भेदाभेद आटी । नाहीं फार कोठें तुटी ॥2॥ तुका ह्मणे गोवा । उगवा वेव्हाराचा हेवा॥3॥

āḍavā to ubhā | ase dāṭoniyāṃ prabhā ||1|| deva nāhīṃ ekavidha | eka bhāva ase śuddha ||dhru.|| bhedābheda āṭī | nāhīṃ phāra koṭheṃ tuṭī ||2|| tukā hmaṇe govā | ugavā vevhārācā hevā||3||

एका बोटाची निशाणी । परीपाख नाहीं मनीं ॥1॥ तरिं तें संपादिलें सोंग । कारणावांचूनियां वेंग ॥ध्रु.॥ वैष्णवांचा धर्म। जग विष्णु नेणे वर्म ॥2॥ अतिशयें पाप । तुका सत्य करी माप ॥3॥

ekā boṭācī niśāṇī | parīpākha nāhīṃ manīṃ ||1|| tariṃ teṃ saṃpādileṃ soṃga | kāraṇāvāṃcūniyāṃ veṃga ||dhru.|| vaiṣṇavāṃcā dharma| jaga viṣṇu neṇe varma ||2|| atiśayeṃ pāpa | tukā satya karī māpa ||3||

आणितां त्या गती । हंस काउळे न होती ॥1॥ सांडा सांडा रे मठारे । येथें गांठीसवें धुरें ॥ध्रु.॥ नाकेंविण मोती । उभ्या बाजारें फजिती ॥2॥ हुकुमदाज तुका । येथें कोणी काुंफ्दों नका ॥3॥

āṇitāṃ tyā gatī | haṃsa kāuḷe na hotī ||1|| sāṃḍā sāṃḍā re maṭhāre | yetheṃ gāṃṭhīsaveṃ dhureṃ ||dhru.|| nākeṃviṇa motī | ubhyā bājāreṃ phajitī ||2|| hukumadāja tukā | yetheṃ koṇī kāुṃphdoṃ nakā ||3||

ढेंकणासी बाज गड । उतरचढ केवढी ॥1॥ होता तैसा कळों भाव । आला वाव अंतरींचा ॥ध्रु.॥ बोरामध्यें वसे अळी। अठोळीच भोंवती ॥2॥ पोटासाटीं वेंची चणे । राजा ह्मणे तोंडें मी ॥3॥ बेडकानें चिखल खावा । काय ठावा सागर ॥4॥ तुका ह्मणे ऐसें आहे । काय पाहे त्यांत तें ॥5॥

ḍheṃkaṇāsī bāja gaḍa | utaracaḍha kevaḍhī ||1|| hotā taisā kaḷoṃ bhāva | ālā vāva aṃtarīṃcā ||dhru.|| borāmadhyeṃ vase aḷī| aṭhoḷīca bhoṃvatī ||2|| poṭāsāṭīṃ veṃcī caṇe | rājā hmaṇe toṃḍeṃ mī ||3|| beḍakāneṃ cikhala khāvā | kāya ṭhāvā sāgara ||4|| tukā hmaṇe aiseṃ āhe | kāya pāhe tyāṃta teṃ ||5||

धांव धांव गरुडध्वजा । आह्मां अनाथांच्या काजा॥1॥ बहु जालों कासावीस । ह्मणोनि पाहें तुझी वास ॥ध्रु.॥ पाहें पाहें त्या मारगें । कोणी येतें माझ्या लागें ॥2॥ असोनियां ऐसा । तुज सारिखा कोंवसा ॥3॥ न लवावा उशीर । नेणों कां हा केला धीर॥4॥ तुका ह्मणे चाली । नको चालूं धांव घालीं ॥5॥

dhāṃva dhāṃva garuḍadhvajā | āhmāṃ anāthāṃcyā kājā||1|| bahu jāloṃ kāsāvīsa | hmaṇoni pāheṃ tujhī vāsa ||dhru.|| pāheṃ pāheṃ tyā mārageṃ | koṇī yeteṃ mājhyā lāgeṃ ||2|| asoniyāṃ aisā | tuja sārikhā koṃvasā ||3|| na lavāvā uśīra | neṇoṃ kāṃ hā kelā dhīra||4|| tukā hmaṇe cālī | nako cālūṃ dhāṃva ghālīṃ ||5||

पांडुरंगे पांडुरंगे । माझे गंगे माउलिये ॥1॥ पान्हां घाली प्रेमधारा । पूर क्षीरा लोटों दे ॥ध्रु.॥ अंगें अंग मेळउनी । करीं धणी फेडाया ॥2॥ तुका ह्मणे घेइन उडएा । सांडिन कुडएा भावना॥3॥

pāṃḍuraṃge pāṃḍuraṃge | mājhe gaṃge māuliye ||1|| pānhāṃ ghālī premadhārā | pūra kṣīrā loṭoṃ de ||dhru.|| aṃgeṃ aṃga meḷaunī | karīṃ dhaṇī pheḍāyā ||2|| tukā hmaṇe gheina uḍaeा | sāṃḍina kuḍaeा bhāvanā||3||

चारी वेद जयासाटीं । त्याचें नाम धरा कंठीं ॥1॥ न करीं आणीक साधनें । कष्टसी कां वांयांविण ॥ध्रु.॥ अठरा पुराणांचे पोटीं । नामाविण नाहीं गोठी ॥2॥ गीता जेणें उपदेशिली। ते ही विटेवरी माउली ॥3॥ तुका ह्मणे सार धरीं । वाचे हरिनाम उच्चारीं ॥4॥

cārī veda jayāsāṭīṃ | tyāceṃ nāma dharā kaṃṭhīṃ ||1|| na karīṃ āṇīka sādhaneṃ | kaṣṭasī kāṃ vāṃyāṃviṇa ||dhru.|| aṭharā purāṇāṃce poṭīṃ | nāmāviṇa nāhīṃ goṭhī ||2|| gītā jeṇeṃ upadeśilī| te hī viṭevarī māulī ||3|| tukā hmaṇe sāra dharīṃ | vāce harināma uccārīṃ ||4||

पाहातां ठायाठाव । जातो अंतरोनि देव ॥1॥ नये वाटों गुणदोषीं । मना जतन येविशीं ॥ध्रु.॥ त्रिविधदेह परिचारा । जनीं जनादऩन खरा ॥2॥ तुका ह्मणे धीरें- । विण कैसें होतें बरें॥3॥

pāhātāṃ ṭhāyāṭhāva | jāto aṃtaroni deva ||1|| naye vāṭoṃ guṇadoṣīṃ | manā jatana yeviśīṃ ||dhru.|| trividhadeha paricārā | janīṃ janādaऩna kharā ||2|| tukā hmaṇe dhīreṃ- | viṇa kaiseṃ hoteṃ bareṃ||3||

नामसंकीर्तन साधन पैं सोपें । जळतील पापें जन्मांतरें॥1॥ न लगे सायास जावें वनांतरा । सुखें येतो घरा नारायण ॥ध्रु.॥ ठायींच बैसोनि करा एकचित्त । आवडी अनंत आळवावा ॥2॥ रामकृष्णहरिविठ्ठलकेशवा । मंत्र हा जपावा सर्वकाळ॥3॥ याहूनि आणीक नाहीं पैं साधन । वाहातसें आण विठोबाची ॥4॥ तुका ह्मणे सोपें आहे सर्वांहूनि । शाहाणा तो धणी घेतो येथें ॥5॥

nāmasaṃkīrtana sādhana paiṃ sopeṃ | jaḷatīla pāpeṃ janmāṃtareṃ||1|| na lage sāyāsa jāveṃ vanāṃtarā | sukheṃ yeto gharā nārāyaṇa ||dhru.|| ṭhāyīṃca baisoni karā ekacitta | āvaḍī anaṃta āḷavāvā ||2|| rāmakṛṣṇahariviṭhṭhalakeśavā | maṃtra hā japāvā sarvakāḷa||3|| yāhūni āṇīka nāhīṃ paiṃ sādhana | vāhātaseṃ āṇa viṭhobācī ||4|| tukā hmaṇe sopeṃ āhe sarvāṃhūni | śāhāṇā to dhaṇī gheto yetheṃ ||5||

भाविकांचें काज अंगें देव करी । काढी धर्माघरीं उिच्छष्ट तें ॥1॥ उिच्छष्ट तीं फळें खाय भिल्लटीचीं । आवडी तयांची मोठी देवा ॥ध्रु.॥ काय देवा घरीं न मिळेची अन्न । मागे भाजीपान द्रौपदीसी ॥2॥ अर्जुनाचीं घोडीं धुतलीं अनंतें । संकटें बहुतें निवारिलीं ॥3॥ तुका ह्मणे ऐसीं आवडती लडिवाळें । जाणीवेचें काळें तोंड देवा ॥4॥

bhāvikāṃceṃ kāja aṃgeṃ deva karī | kāḍhī dharmāgharīṃ uिcchaṣṭa teṃ ||1|| uिcchaṣṭa tīṃ phaḷeṃ khāya bhillaṭīcīṃ | āvaḍī tayāṃcī moṭhī devā ||dhru.|| kāya devā gharīṃ na miḷecī anna | māge bhājīpāna draupadīsī ||2|| arjunācīṃ ghoḍīṃ dhutalīṃ anaṃteṃ | saṃkaṭeṃ bahuteṃ nivārilīṃ ||3|| tukā hmaṇe aisīṃ āvaḍatī laḍivāḷeṃ | jāṇīveceṃ kāḷeṃ toṃḍa devā ||4||

सांवळें रूपडें चोरटें चित्ताचें । उभें पंढरीचे विटेवरी॥1॥ डोिळयांची धणी पाहातां न पुरे । तया लागीं झुरे मन माझें ॥ध्रु.॥ आन गोड कांहीं न लगे संसारीं । राहिले अंतरीं पाय तुझे॥2॥ प्राण रिघों पाहे कुडी हे सांडुनी । श्रीमुख नयनीं न देखतां ॥3॥ चित्त मोहियेलें नंदाच्या नंदनें । तुका ह्मणे येणें गरुडध्वजें ॥4॥

sāṃvaḷeṃ rūpaḍeṃ coraṭeṃ cittāceṃ | ubheṃ paṃḍharīce viṭevarī||1|| ḍoिḷayāṃcī dhaṇī pāhātāṃ na pure | tayā lāgīṃ jhure mana mājheṃ ||dhru.|| āna goḍa kāṃhīṃ na lage saṃsārīṃ | rāhile aṃtarīṃ pāya tujhe||2|| prāṇa righoṃ pāhe kuḍī he sāṃḍunī | śrīmukha nayanīṃ na dekhatāṃ ||3|| citta mohiyeleṃ naṃdācyā naṃdaneṃ | tukā hmaṇe yeṇeṃ garuḍadhvajeṃ ||4||

ऐका ऐका भाविकजन । कोण कोण व्हाल ते ॥1॥ ताकिकांर्चा टाका संग । पांडुरंग स्मरा हो ॥ध्रु.॥ नका शोधूं मतांतरें। नुमगे खरें बुडाल ॥2॥ कलिमध्यें दास तुका । जातो लोकां सांगत ॥3॥

aikā aikā bhāvikajana | koṇa koṇa vhāla te ||1|| tākikāṃrcā ṭākā saṃga | pāṃḍuraṃga smarā ho ||dhru.|| nakā śodhūṃ matāṃtareṃ| numage khareṃ buḍāla ||2|| kalimadhyeṃ dāsa tukā | jāto lokāṃ sāṃgata ||3||

रूपीं जडले लोचन । पायीं िस्थरावलें मन ॥1॥ देहभाव हरपला । तुज पाहातां विठ्ठला ॥ध्रु.॥ कळों नये सुखदुःख। तान हरपली भूक ॥2॥ तुका ह्मणे नव्हे परती । तुझ्या दर्शनें मागुती ॥3॥

rūpīṃ jaḍale locana | pāyīṃ िstharāvaleṃ mana ||1|| dehabhāva harapalā | tuja pāhātāṃ viṭhṭhalā ||dhru.|| kaḷoṃ naye sukhaduḥkha| tāna harapalī bhūka ||2|| tukā hmaṇe navhe paratī | tujhyā darśaneṃ māgutī ||3||

तुजविण कोणां । शरण जाऊं नारायणा ॥1॥ ऐसा न देखें मी कोणी । तुजा तिहीं त्रिभुवनीं ॥ध्रु.॥ पाहिलीं पुराणें । धांडोिळलीं दरुषणें ॥2॥ तुका ह्मणे ठायीं । जडून ठेलों तुझ्या पायीं ॥3॥

tujaviṇa koṇāṃ | śaraṇa jāūṃ nārāyaṇā ||1|| aisā na dekheṃ mī koṇī | tujā tihīṃ tribhuvanīṃ ||dhru.|| pāhilīṃ purāṇeṃ | dhāṃḍoिḷalīṃ daruṣaṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe ṭhāyīṃ | jaḍūna ṭheloṃ tujhyā pāyīṃ ||3||

वैष्णवमुनिविप्रांचा सन्मान । करावा आपण घेऊं नये ॥1॥ प्रभु जाला तरी संसाराचा दास । विहित तयासी यांची सेवा ॥2॥ तुका ह्मणे हे आशीर्वादें बळी । जाइऩल तो छळी नरकायासीं ॥3॥

vaiṣṇavamuniviprāṃcā sanmāna | karāvā āpaṇa gheūṃ naye ||1|| prabhu jālā tarī saṃsārācā dāsa | vihita tayāsī yāṃcī sevā ||2|| tukā hmaṇe he āśīrvādeṃ baḷī | jāiऩla to chaḷī narakāyāsīṃ ||3||

देव वसे चित्तीं । त्याची घडावी संगती ॥1॥ ऐसें आवडतें मना । देवा पुरवावी वासना ॥ध्रु.॥ हरिजनासी भेटी । नहो अंगसंगें तुटी ॥2॥ तुका ह्मणे जिणें । भलें संतसंघष्टणें ॥3॥

deva vase cittīṃ | tyācī ghaḍāvī saṃgatī ||1|| aiseṃ āvaḍateṃ manā | devā puravāvī vāsanā ||dhru.|| harijanāsī bheṭī | naho aṃgasaṃgeṃ tuṭī ||2|| tukā hmaṇe jiṇeṃ | bhaleṃ saṃtasaṃghaṣṭaṇeṃ ||3||

भाग सीण गेला । माझा सकळ विठ्ठला ॥1॥ तुझा ह्मणवितों दास । केली उिच्छष्टाची आस ॥ध्रु.॥ राहिली तळमळ । तइप पासोनी सकळ ॥2॥ तुका ह्मणे धालें । पोट ऐसें कळों आलें॥3॥

bhāga sīṇa gelā | mājhā sakaḷa viṭhṭhalā ||1|| tujhā hmaṇavitoṃ dāsa | kelī uिcchaṣṭācī āsa ||dhru.|| rāhilī taḷamaḷa | taipa pāsonī sakaḷa ||2|| tukā hmaṇe dhāleṃ | poṭa aiseṃ kaḷoṃ āleṃ||3||

रायाचें सेवक । सेवटीचें पीडी रंक ॥1॥ हा तों हिणाव कवणा । कां हो नेणां नारायणा ॥ध्रु.॥ परिसेंसी भेटी । नव्हे लोहोपणा तुटी ॥2॥ तुझें नाम कंठीं । तुक्या काळासवें भेटी॥3॥

rāyāceṃ sevaka | sevaṭīceṃ pīḍī raṃka ||1|| hā toṃ hiṇāva kavaṇā | kāṃ ho neṇāṃ nārāyaṇā ||dhru.|| pariseṃsī bheṭī | navhe lohopaṇā tuṭī ||2|| tujheṃ nāma kaṃṭhīṃ | tukyā kāḷāsaveṃ bheṭī||3||

सुखरूप ऐसें कोण दुजें सांगा । माझ्या पांडुरंगा सारिकें तें ॥1॥ न लगे हिंडणें मुंडणें ते कांहीं । साधनाची नाहीं आटाआटी ॥ध्रु.॥ चंद्रभागे स्नान विध तो हरिकथा । समाधान चित्ता सर्वकाळ ॥2॥ तुका ह्मणे काला वैकुंठीं दुर्लभ । विशेष तो लाभ संतसंग ॥3॥

sukharūpa aiseṃ koṇa dujeṃ sāṃgā | mājhyā pāṃḍuraṃgā sārikeṃ teṃ ||1|| na lage hiṃḍaṇeṃ muṃḍaṇeṃ te kāṃhīṃ | sādhanācī nāhīṃ āṭāāṭī ||dhru.|| caṃdrabhāge snāna vidha to harikathā | samādhāna cittā sarvakāḷa ||2|| tukā hmaṇe kālā vaikuṃṭhīṃ durlabha | viśeṣa to lābha saṃtasaṃga ||3||

नसतां अधिकार उपदेशासी बळत्कार । तरि ते केले हो चार माकडा आणि गारूडी ॥1॥ धन धान्य राज्य बोल वृथा रंजवणें फोल । नाहीं तेथें ओल बीज वेची मूर्ख तो ॥ध्रु.॥ नये बांधों गांठी पदरा आण ऐसी तुटी । असोन कसोटी शिष्टाचारअनुभव॥2॥ उपदेसी तुका मेघ वृष्टीनें आइका । संकल्पासी धोका सहज तें उत्तम ॥3॥

nasatāṃ adhikāra upadeśāsī baḷatkāra | tari te kele ho cāra mākaḍā āṇi gārūḍī ||1|| dhana dhānya rājya bola vṛthā raṃjavaṇeṃ phola | nāhīṃ tetheṃ ola bīja vecī mūrkha to ||dhru.|| naye bāṃdhoṃ gāṃṭhī padarā āṇa aisī tuṭī | asona kasoṭī śiṣṭācāraanubhava||2|| upadesī tukā megha vṛṣṭīneṃ āikā | saṃkalpāsī dhokā sahaja teṃ uttama ||3||

उंबरांतील कीटका । हें चि ब्रह्मांड ऐसें लेखा ॥1॥ ऐसीं उंबरें किती झाडीं । ऐशीं झाडें किती नवखडीं ॥ध्रु.॥ हें चि ब्रह्मांड आह्मांसी । ऐसीं अगणित अंडें कैसीं ॥2॥ विराटाचे अंगी तैसे । मोजूं जातां अगणित केंश ॥3॥ ऐशा विराटाच्या कोटी । सांटवल्या ज्याच्या पोटीं ॥4॥ तो हा नंदाचा बाळमुकुंद । तान्हा ह्मणवी परमानंद ॥5॥ ऐशी अगम्य इऩश्वरी लीळा । ब्रह्मानंदीं गम्य तुक्याला ॥6॥

uṃbarāṃtīla kīṭakā | heṃ ci brahmāṃḍa aiseṃ lekhā ||1|| aisīṃ uṃbareṃ kitī jhāḍīṃ | aiśīṃ jhāḍeṃ kitī navakhaḍīṃ ||dhru.|| heṃ ci brahmāṃḍa āhmāṃsī | aisīṃ agaṇita aṃḍeṃ kaisīṃ ||2|| virāṭāce aṃgī taise | mojūṃ jātāṃ agaṇita keṃśa ||3|| aiśā virāṭācyā koṭī | sāṃṭavalyā jyācyā poṭīṃ ||4|| to hā naṃdācā bāḷamukuṃda | tānhā hmaṇavī paramānaṃda ||5|| aiśī agamya iऩśvarī līḷā | brahmānaṃdīṃ gamya tukyālā ||6||

आह्मीं जाणावें तें काइऩ तुझें वर्म कोणे ठायीं । अंतपार नाहीं ऐसें श्रुति बोलती ॥1॥ होइप मज तैसा मज तैसा साना सकुमार रुषीकेशा । पुरवीं माझी आशा भुजा चारी दाखवीं॥ध्रु.॥ खालता सप्त ही पाताळा वरता स्वर्गाहूनि ढिसाळा । तो मी मस्यक डोळां कैसा पाहों आपला ॥2॥ मज असे हा भरवसा पढीयें वोसी तयां तैसा । पंढरीनिवासा तुका ह्मणे गा विठोबा ॥3॥

āhmīṃ jāṇāveṃ teṃ kāiऩ tujheṃ varma koṇe ṭhāyīṃ | aṃtapāra nāhīṃ aiseṃ śruti bolatī ||1|| hoipa maja taisā maja taisā sānā sakumāra ruṣīkeśā | puravīṃ mājhī āśā bhujā cārī dākhavīṃ||dhru.|| khālatā sapta hī pātāḷā varatā svargāhūni ḍhisāḷā | to mī masyaka ḍoḷāṃ kaisā pāhoṃ āpalā ||2|| maja ase hā bharavasā paḍhīyeṃ vosī tayāṃ taisā | paṃḍharīnivāsā tukā hmaṇe gā viṭhobā ||3||

वृक्ष वल्ली आह्मां सोयरीं वनचरें । पक्षी ही सुस्वरें आळविती ॥1॥ येणें सुखें रुचे एकांताचा वास । नाहीं गुण दोष अंगा येत ॥ध्रु.॥ आकाश मंडप पृथुवी आसन । रमे तेथें मन क्रीडा करी ॥2॥ कंथाकुमंडलु देहउपचारा । जाणवितो वारा अवश्वरु॥3॥ हरिकथा भोजन परवडी विस्तार । करोनि प्रकार सेवूं रुची ॥4॥ तुका ह्मणे होय मनासी संवाद । आपुला चि वाद आपणांसी ॥5॥

vṛkṣa vallī āhmāṃ soyarīṃ vanacareṃ | pakṣī hī susvareṃ āḷavitī ||1|| yeṇeṃ sukheṃ ruce ekāṃtācā vāsa | nāhīṃ guṇa doṣa aṃgā yeta ||dhru.|| ākāśa maṃḍapa pṛthuvī āsana | rame tetheṃ mana krīḍā karī ||2|| kaṃthākumaṃḍalu dehaupacārā | jāṇavito vārā avaśvaru||3|| harikathā bhojana paravaḍī vistāra | karoni prakāra sevūṃ rucī ||4|| tukā hmaṇe hoya manāsī saṃvāda | āpulā ci vāda āpaṇāṃsī ||5||

अनंत ब्रह्मांडें । एके रोमीं ऐसें धेंडें ॥1॥ तो या गौिळयांचे घरीं । उंबरा चढतां टेंका धरी ॥ध्रु.॥ मारी दैत्य गाडे । ज्यांचे पुराणीं पवाडे ॥2॥ तुका ह्मणे कळा । अंगीं जयाच्या सकळा ॥3॥

anaṃta brahmāṃḍeṃ | eke romīṃ aiseṃ dheṃḍeṃ ||1|| to yā gauिḷayāṃce gharīṃ | uṃbarā caḍhatāṃ ṭeṃkā dharī ||dhru.|| mārī daitya gāḍe | jyāṃce purāṇīṃ pavāḍe ||2|| tukā hmaṇe kaḷā | aṃgīṃ jayācyā sakaḷā ||3||

सावधान ऐसें काय तें विचारा । आले हो संसारा सकळ ही ॥1॥ अंतीं समयाचा करणें विचार । वेचती सादर घटिका पळें ॥ध्रु.॥ मंगळ हें नोहे कन्यापुत्रादिक । राहिला लौकिक अंतरपाट ॥2॥ तुका ह्मणे देव अंतरला दुरी । डोिळया अंधारी पडलीसे ॥3॥

sāvadhāna aiseṃ kāya teṃ vicārā | āle ho saṃsārā sakaḷa hī ||1|| aṃtīṃ samayācā karaṇeṃ vicāra | vecatī sādara ghaṭikā paḷeṃ ||dhru.|| maṃgaḷa heṃ nohe kanyāputrādika | rāhilā laukika aṃtarapāṭa ||2|| tukā hmaṇe deva aṃtaralā durī | ḍoिḷayā aṃdhārī paḍalīse ||3||

लवण मेळवितां जळें । काय उरलें निराळें ॥1॥ तैसा समरस जालों । तुजमाजी हरपलों ॥ध्रु.॥ अिग्नकर्पुराच्या मेळीं । काय उरली काजळी ॥2॥ तुका ह्मणे होती । तुझी माझी एक ज्योती ॥3॥

lavaṇa meḷavitāṃ jaḷeṃ | kāya uraleṃ nirāḷeṃ ||1|| taisā samarasa jāloṃ | tujamājī harapaloṃ ||dhru.|| aिgnakarpurācyā meḷīṃ | kāya uralī kājaḷī ||2|| tukā hmaṇe hotī | tujhī mājhī eka jyotī ||3||

सुख नाहीं कोठें आलिया संसारीं । वांया हांवभरी होऊं नका ॥1॥ दुःखबांदवडी आहे हा संसार । सुखाचा विचार नाहीं कोठें ॥ध्रु.॥ चवदा कल्पेंवरी आयुष्य जयाला । परी तो राहिला ताटीखालीं ॥2॥ तुका ह्मणे वेगीं जाय सुटोनियां । धरूनि हृदयामाजी हरि ॥3॥

sukha nāhīṃ koṭheṃ āliyā saṃsārīṃ | vāṃyā hāṃvabharī hoūṃ nakā ||1|| duḥkhabāṃdavaḍī āhe hā saṃsāra | sukhācā vicāra nāhīṃ koṭheṃ ||dhru.|| cavadā kalpeṃvarī āyuṣya jayālā | parī to rāhilā tāṭīkhālīṃ ||2|| tukā hmaṇe vegīṃ jāya suṭoniyāṃ | dharūni hṛdayāmājī hari ||3||

तुज करितां होय ऐसें कांहीं नाहीं । डोंगराची राइऩ रंक राणा ॥1॥ अशुभाचें शुभ करितां तुज कांही । अवघड नाहीं पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ सोळा सहजर नारी ब्रह्मचारी कैसा । निराहारी दुर्वासा नवल नव्हे ॥2॥ पंचभ्रतार द्रौपदी सती । करितां पितृशांती पुण्य धर्मा ॥3॥ दशरथा पातकें ब्रह्महत्ये ऐसीं । नवल त्याचे कुशीं जन्म तुझा ॥4॥ मुनेश्वरा नाहीं दोष अनुमात्र । भांडवितां सुत्र वध होती ॥5॥ तुका ह्मणे माझे दोष ते कायी । सरता तुझा पायीं जालों देवा ॥6॥ पाळणा

tuja karitāṃ hoya aiseṃ kāṃhīṃ nāhīṃ | ḍoṃgarācī rāiऩ raṃka rāṇā ||1|| aśubhāceṃ śubha karitāṃ tuja kāṃhī | avaghaḍa nāhīṃ pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| soḷā sahajara nārī brahmacārī kaisā | nirāhārī durvāsā navala navhe ||2|| paṃcabhratāra draupadī satī | karitāṃ pitṛśāṃtī puṇya dharmā ||3|| daśarathā pātakeṃ brahmahatye aisīṃ | navala tyāce kuśīṃ janma tujhā ||4|| muneśvarā nāhīṃ doṣa anumātra | bhāṃḍavitāṃ sutra vadha hotī ||5|| tukā hmaṇe mājhe doṣa te kāyī | saratā tujhā pāyīṃ jāloṃ devā ||6|| pāḷaṇā

उभ्या बाजारांत कथा । हे तों नावडे पंढरिनाथा॥1॥ अवघें पोटासाटीं ढोंग । तेथें कैंचा पांडुरंग ॥ध्रु.॥ लावी अनुसंधान। कांहीं देइऩल ह्मणऊन ॥2॥ काय केलें रांडलेंका । तुला राजी नाहीं तुका ॥3॥

ubhyā bājārāṃta kathā | he toṃ nāvaḍe paṃḍharināthā||1|| avagheṃ poṭāsāṭīṃ ḍhoṃga | tetheṃ kaiṃcā pāṃḍuraṃga ||dhru.|| lāvī anusaṃdhāna| kāṃhīṃ deiऩla hmaṇaūna ||2|| kāya keleṃ rāṃḍaleṃkā | tulā rājī nāhīṃ tukā ||3||

असोत लोकांचे बोल शिरावरी । माझी मज बरी विठाबाइऩ ॥1॥ आपंगिलें मज आहे ते कृपाळु । बहुत कनवाळु अंतरींची ॥ध्रु.॥ वेदशास्त्रें जिसी वणिऩती पुराणें । तिचें मी पोसणें लडिवाळ ॥2॥ जिचें नाम कामधेनु कल्पतरू । तिचें मी लेंकरूं तुका ह्मणे ॥3॥

asota lokāṃce bola śirāvarī | mājhī maja barī viṭhābāiऩ ||1|| āpaṃgileṃ maja āhe te kṛpāḷu | bahuta kanavāḷu aṃtarīṃcī ||dhru.|| vedaśāstreṃ jisī vaṇiऩtī purāṇeṃ | ticeṃ mī posaṇeṃ laḍivāḷa ||2|| jiceṃ nāma kāmadhenu kalpatarū | ticeṃ mī leṃkarūṃ tukā hmaṇe ||3||

वाराणसी गया पाहिली द्वारका । परी नये तुका पंढरीच्या ॥1॥ पंढरीसी नाहीं कोणा अभिमान । पायां पडे जन एकमेका ॥2॥ तुका ह्मणे जाय एकवेळ पंढरी । तयाचिये घरीं यम न ये ॥3॥

vārāṇasī gayā pāhilī dvārakā | parī naye tukā paṃḍharīcyā ||1|| paṃḍharīsī nāhīṃ koṇā abhimāna | pāyāṃ paḍe jana ekamekā ||2|| tukā hmaṇe jāya ekaveḷa paṃḍharī | tayāciye gharīṃ yama na ye ||3||

दहएांचिया अंगीं निघे ताक लोणी । एका मोलें दोन्ही मागों नये ॥1॥ आकाशाचे पोटीं चंद्र तारांगणें । दोहींशी समान पाहों नये ॥ध्रु.॥ पृथ्वीचा पोटीं हिरा गारगोटी । दोहोंसी समसाटी करूं नये ॥2॥ तुका ह्मणे तैसे संत आणि जन । दोहींसी समान भजूं नये ॥3॥

dahaeाṃciyā aṃgīṃ nighe tāka loṇī | ekā moleṃ donhī māgoṃ naye ||1|| ākāśāce poṭīṃ caṃdra tārāṃgaṇeṃ | dohīṃśī samāna pāhoṃ naye ||dhru.|| pṛthvīcā poṭīṃ hirā gāragoṭī | dohoṃsī samasāṭī karūṃ naye ||2|| tukā hmaṇe taise saṃta āṇi jana | dohīṃsī samāna bhajūṃ naye ||3||

तेरा दिवस जाले निश्चक्र करितां । न पवसी अनंता मायबापा ॥1॥ पाषाणांची खोळ घेउनि बैसलासी । काय हृषीकेशी जालें तुज ॥ध्रु.॥ तुजवरी आतां प्राण मी तजीन । हत्या मी घालीन पांडुरंगा ॥2॥ फार विठाबाइऩ धरिली तुझी आस । करीन जीवा नास पांडुरंगा ॥3॥ तुका ह्मणे आतां मांडिलें निर्वाण । प्राण हा सांडीन तुजवरी ॥4॥

terā divasa jāle niścakra karitāṃ | na pavasī anaṃtā māyabāpā ||1|| pāṣāṇāṃcī khoḷa gheuni baisalāsī | kāya hṛṣīkeśī jāleṃ tuja ||dhru.|| tujavarī ātāṃ prāṇa mī tajīna | hatyā mī ghālīna pāṃḍuraṃgā ||2|| phāra viṭhābāiऩ dharilī tujhī āsa | karīna jīvā nāsa pāṃḍuraṃgā ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ māṃḍileṃ nirvāṇa | prāṇa hā sāṃḍīna tujavarī ||4||

लोक फार वाखा अमंगळ जाला । त्याचा त्याग केला पांडुरंगा ॥1॥ विषयां वंचलों मीपणा मुकलों । शरण तुज आलों पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ घर दार अवघीं तजिलीं नारायणा । जीवींच्या जीवना पांडुरंगा ॥2॥ तुका ह्मणे पडिलों पुंडलिकापाशीं । धांव हृषीकेशी आिंळगीं मज ॥3॥

loka phāra vākhā amaṃgaḷa jālā | tyācā tyāga kelā pāṃḍuraṃgā ||1|| viṣayāṃ vaṃcaloṃ mīpaṇā mukaloṃ | śaraṇa tuja āloṃ pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| ghara dāra avaghīṃ tajilīṃ nārāyaṇā | jīvīṃcyā jīvanā pāṃḍuraṃgā ||2|| tukā hmaṇe paḍiloṃ puṃḍalikāpāśīṃ | dhāṃva hṛṣīkeśī āिṃḷagīṃ maja ||3||

इंिद्रयांचीं दिनें । आह्मी केलों नारायणें ॥1॥ ह्मणऊनि ऐसें सोसीं । काय सांगों कोणांपाशी ॥ध्रु.॥ नाहीं अंगीं बळ । त्याग करींसा सकळ ॥2॥ तुका ह्मणे मोटें । प्रारब्ध होतें खोटें ॥3॥

iṃिdrayāṃcīṃ dineṃ | āhmī keloṃ nārāyaṇeṃ ||1|| hmaṇaūni aiseṃ sosīṃ | kāya sāṃgoṃ koṇāṃpāśī ||dhru.|| nāhīṃ aṃgīṃ baḷa | tyāga karīṃsā sakaḷa ||2|| tukā hmaṇe moṭeṃ | prārabdha hoteṃ khoṭeṃ ||3||

हातीं धरूं जावें । तेणें परतें चि व्हावें ॥1॥ ऐसा कां हो आला वांटा । हीन भाग्याचा करंटा ॥ध्रु.॥ देव ना संसार । दोहीं ठायीं नाहीं थार ॥2॥ तुका ह्मणे पीक । भूमि न दे न मिळे भीक ॥3॥

hātīṃ dharūṃ jāveṃ | teṇeṃ parateṃ ci vhāveṃ ||1|| aisā kāṃ ho ālā vāṃṭā | hīna bhāgyācā karaṃṭā ||dhru.|| deva nā saṃsāra | dohīṃ ṭhāyīṃ nāhīṃ thāra ||2|| tukā hmaṇe pīka | bhūmi na de na miḷe bhīka ||3||

तरि च जन्मा यावें । दास विठ्ठलाचें व्हावें ॥1॥ नाहीं तरि काय थोडीं । श्वानशूकरें बापुडीं ॥ध्रु.॥ ज्याल्याचें तें फळ। अंगीं लागों नेदी मळ ॥2॥ तुका ह्मणे भले । ज्याच्या नावें मानवलें ॥3॥ ॥ लळतें 9 ॥

tari ca janmā yāveṃ | dāsa viṭhṭhalāceṃ vhāveṃ ||1|| nāhīṃ tari kāya thoḍīṃ | śvānaśūkareṃ bāpuḍīṃ ||dhru.|| jyālyāceṃ teṃ phaḷa| aṃgīṃ lāgoṃ nedī maḷa ||2|| tukā hmaṇe bhale | jyācyā nāveṃ mānavaleṃ ||3|| || laḷateṃ 9 ||

देव ते संत देव ते संत । निमित्य त्या प्रतिमा ॥1॥ मी तों सांगतसें भावें । असो ठावें सकळां ॥ध्रु.॥ निराकारी ओस दिशा । येथें इच्छा पुरतसे ॥2॥ तुका ह्मणे रोकडें केणें । सेवितां येणें पोट धाय ॥3॥

deva te saṃta deva te saṃta | nimitya tyā pratimā ||1|| mī toṃ sāṃgataseṃ bhāveṃ | aso ṭhāveṃ sakaḷāṃ ||dhru.|| nirākārī osa diśā | yetheṃ icchā puratase ||2|| tukā hmaṇe rokaḍeṃ keṇeṃ | sevitāṃ yeṇeṃ poṭa dhāya ||3||

उदारा कृपाळा अंगा देवांच्या देवा । तुजसवें पण आतां आमुचा दावा ॥1॥ कैसा जासी सांग आतां मजपासुनी । केलें वाताहात दिले संसारा पाणी ॥ध्रु.॥ अवघीं आवरूनि तुझे लाविलीं पाठीं । आतां त्या विसर सोहंकोहंच्या गोष्टी ॥2॥ तुका ह्मणे आतां चरणीं घातली मिठी । पडिली ते पडो तुह्मा आह्मांसी तुटी ॥3॥

udārā kṛpāḷā aṃgā devāṃcyā devā | tujasaveṃ paṇa ātāṃ āmucā dāvā ||1|| kaisā jāsī sāṃga ātāṃ majapāsunī | keleṃ vātāhāta dile saṃsārā pāṇī ||dhru.|| avaghīṃ āvarūni tujhe lāvilīṃ pāṭhīṃ | ātāṃ tyā visara sohaṃkohaṃcyā goṣṭī ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ caraṇīṃ ghātalī miṭhī | paḍilī te paḍo tuhmā āhmāṃsī tuṭī ||3||

जाली होती काया । बहु मळीन देवराया ॥1॥ तुमच्या उजळली नामें । चित्त प्रक्षािळलें प्रेमें ॥ध्रु.॥ अनुतापें झाला झाडा । प्रारब्धाचा केला तोडा ॥2॥ तुका ह्मणे देह पायीं । ठेवूनि झालों उतराइऩ ॥3॥

jālī hotī kāyā | bahu maḷīna devarāyā ||1|| tumacyā ujaḷalī nāmeṃ | citta prakṣāिḷaleṃ premeṃ ||dhru.|| anutāpeṃ jhālā jhāḍā | prārabdhācā kelā toḍā ||2|| tukā hmaṇe deha pāyīṃ | ṭhevūni jhāloṃ utarāiऩ ||3||

आजि आनंदु रे एकी परमानंदु रे । जया श्रुति नेति नेति ह्मणती गोविंदु रे ॥1॥ विठोबाचीं वेडीं आह्मां आनंदु सदा । गाऊं नाचों वाऊं टाळी रंजवूं गोविंदा ॥ध्रु.॥ सदा सन सांत आह्मां नित्य दिवाळी । आनंदें निर्भर आमचा कैवारी बळी ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं जन्ममरणांचा धाक । संत सनकादिक तें आमचें कवतुक॥3॥

āji ānaṃdu re ekī paramānaṃdu re | jayā śruti neti neti hmaṇatī goviṃdu re ||1|| viṭhobācīṃ veḍīṃ āhmāṃ ānaṃdu sadā | gāūṃ nācoṃ vāūṃ ṭāḷī raṃjavūṃ goviṃdā ||dhru.|| sadā sana sāṃta āhmāṃ nitya divāḷī | ānaṃdeṃ nirbhara āmacā kaivārī baḷī ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ janmamaraṇāṃcā dhāka | saṃta sanakādika teṃ āmaceṃ kavatuka||3||

विठ्ठल कीर्तनाचे अंतीं । जय जय हरी जे ह्मणती॥1॥ तें चि सुकृताचें फळ । वाचा रामनामें निखळ ॥ध्रु.॥ बैसोनि हरिकथेसी । होय सावध चित्तासी ॥2॥ तुका ह्मणे त्याचा जन्म । सुफळ जाला भवक्रम ॥3॥

viṭhṭhala kīrtanāce aṃtīṃ | jaya jaya harī je hmaṇatī||1|| teṃ ci sukṛtāceṃ phaḷa | vācā rāmanāmeṃ nikhaḷa ||dhru.|| baisoni harikathesī | hoya sāvadha cittāsī ||2|| tukā hmaṇe tyācā janma | suphaḷa jālā bhavakrama ||3||

न चलवे पंथ वेच नसतां पालवीं । शरीर विटंबिलें वाटे भीक मागावी ॥1॥ न करीं रे तैसें आपआपणां । नित्य राम राम तुह्मी सकळ ह्मणा ॥ध्रु.॥ राम ह्मणवितां रांडा पोरें निरविशी । पडसी यमा हांतीं जाचविती चौऱ्याशी ॥2॥ मुखीं नाहीं राम तो ही आत्महत्यारा । तुका ह्मणे लाज नाहीं तया गंव्हारा ॥3॥

na calave paṃtha veca nasatāṃ pālavīṃ | śarīra viṭaṃbileṃ vāṭe bhīka māgāvī ||1|| na karīṃ re taiseṃ āpaāpaṇāṃ | nitya rāma rāma tuhmī sakaḷa hmaṇā ||dhru.|| rāma hmaṇavitāṃ rāṃḍā poreṃ niraviśī | paḍasī yamā hāṃtīṃ jācavitī cauऱyāśī ||2|| mukhīṃ nāhīṃ rāma to hī ātmahatyārā | tukā hmaṇe lāja nāhīṃ tayā gaṃvhārā ||3||

थडियेसी निघतां पाषाणांच्या सांगडी । बुडतां मध्यभागीं तेथें कोण घाली उडी ॥1॥ न करी रे तैसें आपआपणा । पतंग जाय वांयां जीवें ज्योती घालूनियां ॥ध्रु.॥ सावधपणें सोमवल वाटी भरोनियां प्याला । मरणा अंतीं वैद्य बोलावितो गहिला ॥2॥ तुकाह्मणे करीं ठायींचा चि विचार । जंवें नाहीं पातला यमाचा किंकर ॥3॥ ॥9॥

thaḍiyesī nighatāṃ pāṣāṇāṃcyā sāṃgaḍī | buḍatāṃ madhyabhāgīṃ tetheṃ koṇa ghālī uḍī ||1|| na karī re taiseṃ āpaāpaṇā | pataṃga jāya vāṃyāṃ jīveṃ jyotī ghālūniyāṃ ||dhru.|| sāvadhapaṇeṃ somavala vāṭī bharoniyāṃ pyālā | maraṇā aṃtīṃ vaidya bolāvito gahilā ||2|| tukāhmaṇe karīṃ ṭhāyīṃcā ci vicāra | jaṃveṃ nāhīṃ pātalā yamācā kiṃkara ||3|| ||9||

द्या जी माझा विचारोनियां विभाग । न खंडे हा लाग आहाचपणें ॥1॥ किती नेणों तुह्मां साहाते कटकट । आह्मी च वाइऩट निवडलों ते ॥ध्रु.॥ करवितां कल्हें जिवाचियेसाटीं । हे तुह्मां वोखटीं ढाळ देवा ॥2॥ तुका ह्मणे धीर कारण आपुला । तुह्मीं तों विठ्ठला मायातीत ॥3॥

dyā jī mājhā vicāroniyāṃ vibhāga | na khaṃḍe hā lāga āhācapaṇeṃ ||1|| kitī neṇoṃ tuhmāṃ sāhāte kaṭakaṭa | āhmī ca vāiऩṭa nivaḍaloṃ te ||dhru.|| karavitāṃ kalheṃ jivāciyesāṭīṃ | he tuhmāṃ vokhaṭīṃ ḍhāḷa devā ||2|| tukā hmaṇe dhīra kāraṇa āpulā | tuhmīṃ toṃ viṭhṭhalā māyātīta ||3||

आमुचे ठाउके तुह्मां गर्भवास । बिळवंत दोष केले भोग ॥1॥ काय हा सांगावा नसतां नवलावो । मैंदपणें भाव भुलवणेचा ॥ध्रु.॥ एका पळवूनि एका पाठी लावा । कवतुक देवा पाहावया ॥2॥ तुका ह्मणे ज्याणें असें चेतविलें । त्याच्यानें उगळें कैसें नव्हे ॥3॥

āmuce ṭhāuke tuhmāṃ garbhavāsa | biḷavaṃta doṣa kele bhoga ||1|| kāya hā sāṃgāvā nasatāṃ navalāvo | maiṃdapaṇeṃ bhāva bhulavaṇecā ||dhru.|| ekā paḷavūni ekā pāṭhī lāvā | kavatuka devā pāhāvayā ||2|| tukā hmaṇe jyāṇeṃ aseṃ cetavileṃ | tyācyāneṃ ugaḷeṃ kaiseṃ navhe ||3||

निदऩयासी तुह्मी करितां दंडण । तुमचें गाऱ्हाणें कोठें द्यावें ॥1॥ भाकितों करुणा ऐकती कान ।उगलें चि मौन्य धरिलें ऐसें ॥ध्रु.॥ दीनपणें पाहें पाय भिडावोनि । मंजुळा वचनीं विनवीतसें॥2॥ तुका ह्मणे गांठी मनाची उकला । काय जी विठ्ठला पाहातसां ॥3॥

nidaऩyāsī tuhmī karitāṃ daṃḍaṇa | tumaceṃ gāऱhāṇeṃ koṭheṃ dyāveṃ ||1|| bhākitoṃ karuṇā aikatī kāna |ugaleṃ ci maunya dharileṃ aiseṃ ||dhru.|| dīnapaṇeṃ pāheṃ pāya bhiḍāvoni | maṃjuḷā vacanīṃ vinavītaseṃ||2|| tukā hmaṇe gāṃṭhī manācī ukalā | kāya jī viṭhṭhalā pāhātasāṃ ||3||

नसतों किविलवाणें । कांहीं तुमच्या कृपादानें ॥1॥ हे चि तयाची ओळखी । धालें टवटवित मुखीं ॥ध्रु.॥ वांयां जात नाहीं । वचन प्रीतीचें तें कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । सत्य येतें अनुभवा ॥3॥

nasatoṃ kivilavāṇeṃ | kāṃhīṃ tumacyā kṛpādāneṃ ||1|| he ci tayācī oḷakhī | dhāleṃ ṭavaṭavita mukhīṃ ||dhru.|| vāṃyāṃ jāta nāhīṃ | vacana prītīceṃ teṃ kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | satya yeteṃ anubhavā ||3||

जालों तंव साचें । दास राहवणें काचें ॥1॥ हें कां मिळतें उचित । तुह्मी नेणा कृपावंत ॥ध्रु.॥ सिंहाचें ते पिलें । जाय घेऊनियां कोल्हें ॥2॥ तुका ह्मणे नास । आह्मां ह्मणविलियां दास॥3॥

jāloṃ taṃva sāceṃ | dāsa rāhavaṇeṃ kāceṃ ||1|| heṃ kāṃ miḷateṃ ucita | tuhmī neṇā kṛpāvaṃta ||dhru.|| siṃhāceṃ te pileṃ | jāya gheūniyāṃ kolheṃ ||2|| tukā hmaṇe nāsa | āhmāṃ hmaṇaviliyāṃ dāsa||3||

कडसणी धरितां अडचणीचा ठाव । ह्मणऊनि जीव त्रासलासे ॥1॥ लौकिकाबाहेरि राहिलों निराळा । तुजविण वेगळा नाहीं तुजा ॥ध्रु.॥ संकोचानें नाहीं होत धणीवरी । उरवूनि उरी काय काज ॥2॥ तुका ह्मणे केलें इच्छे चि सारिखें । नाहींसें पारिखें येथें कोणी ॥3॥

kaḍasaṇī dharitāṃ aḍacaṇīcā ṭhāva | hmaṇaūni jīva trāsalāse ||1|| laukikābāheri rāhiloṃ nirāḷā | tujaviṇa vegaḷā nāhīṃ tujā ||dhru.|| saṃkocāneṃ nāhīṃ hota dhaṇīvarī | uravūni urī kāya kāja ||2|| tukā hmaṇe keleṃ icche ci sārikheṃ | nāhīṃseṃ pārikheṃ yetheṃ koṇī ||3||

हें चि जतन करा दान । धरुनी चरण राहिलों तो॥1॥ आणीक कांहीं न घलीं भार । बहुत फार सांकडें ॥ध्रु.॥ घ्यावी माझ्या हातें सेवा । हे चि देवा विनवणी ॥2॥ तुका तुमचा ह्मणवी दास । तेणें आस पुरवावी ॥3॥

heṃ ci jatana karā dāna | dharunī caraṇa rāhiloṃ to||1|| āṇīka kāṃhīṃ na ghalīṃ bhāra | bahuta phāra sāṃkaḍeṃ ||dhru.|| ghyāvī mājhyā hāteṃ sevā | he ci devā vinavaṇī ||2|| tukā tumacā hmaṇavī dāsa | teṇeṃ āsa puravāvī ||3||

आपल्या च स्काुंफ्दें । जेथें तेथें घेती छंदें ॥1॥ पडिला सत्याचा दुष्काळ । बहु फार जाली घोळ ॥ध्रु.॥ विश्वासाचे माठ । त्याचे कपाळीं तें नाट ॥2॥ तुका ह्मणे घाणा । मूढा तीथाअ प्रदिक्षणा ॥3॥

āpalyā ca skāुṃphdeṃ | jetheṃ tetheṃ ghetī chaṃdeṃ ||1|| paḍilā satyācā duṣkāḷa | bahu phāra jālī ghoḷa ||dhru.|| viśvāsāce māṭha | tyāce kapāḷīṃ teṃ nāṭa ||2|| tukā hmaṇe ghāṇā | mūḍhā tīthāa pradikṣaṇā ||3||

उद्वेगाची धांव बैसली आसनीं । पडिलें नारायणीं मोटळें हें ॥1॥ सकळ नििंश्चती जाली हा भरवसा । नाहीं गर्भवासा येणें ऐसा ॥ध्रु.॥ आपुलिया नांवें नाहीं आह्मां जिणें । अभिमान तेणें नेला देवें ॥2॥ तुका ह्मणे चेळें एकाचिया सत्ता । आपुलें मिरवितां पणें ऐसें ॥3॥

udvegācī dhāṃva baisalī āsanīṃ | paḍileṃ nārāyaṇīṃ moṭaḷeṃ heṃ ||1|| sakaḷa niिṃścatī jālī hā bharavasā | nāhīṃ garbhavāsā yeṇeṃ aisā ||dhru.|| āpuliyā nāṃveṃ nāhīṃ āhmāṃ jiṇeṃ | abhimāna teṇeṃ nelā deveṃ ||2|| tukā hmaṇe ceḷeṃ ekāciyā sattā | āpuleṃ miravitāṃ paṇeṃ aiseṃ ||3||

बहुतां पुरे ऐसा वाण । आलें धन घरासी ॥1॥ घ्या रे फुका मोलेंविण । नारायण न भुला ॥ध्रु.॥ ऐका निवळल्या मनें। बरवें कानें सादर ॥2॥ तुका ह्मणे करूनि अंतीं । नििंश्चती हे ठेवावी ॥3॥

bahutāṃ pure aisā vāṇa | āleṃ dhana gharāsī ||1|| ghyā re phukā moleṃviṇa | nārāyaṇa na bhulā ||dhru.|| aikā nivaḷalyā maneṃ| baraveṃ kāneṃ sādara ||2|| tukā hmaṇe karūni aṃtīṃ | niिṃścatī he ṭhevāvī ||3||

माझी मज जाती आवरली देवा । नव्हतां या गोवा इंिद्रयांचा ॥1॥ कासया मी तुझा ह्मणवितों दास । असतों उदास सर्व भावें ॥ध्रु.॥ भयाचिया भेणें धरियेली कास । न पुरतां आस काय थोरी ॥2॥ तुका ह्मणे आपआपुलीं जतन । कैचें थोरपण मग तुह्मां ॥3॥

mājhī maja jātī āvaralī devā | navhatāṃ yā govā iṃिdrayāṃcā ||1|| kāsayā mī tujhā hmaṇavitoṃ dāsa | asatoṃ udāsa sarva bhāveṃ ||dhru.|| bhayāciyā bheṇeṃ dhariyelī kāsa | na puratāṃ āsa kāya thorī ||2|| tukā hmaṇe āpaāpulīṃ jatana | kaiceṃ thorapaṇa maga tuhmāṃ ||3||

विनवितों तरी आणितोसि परी । याचकानें थोरी दातयाची ॥1॥ आमुचे ही कांहीं असों द्या प्रकार । एकल्यानें थोर कैचे तुह्मी ॥ध्रु.॥ नेघावी जी कांहीं बहु साल सेवा । गौरव तें देवा यत्न कीजे ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं आमुची मिरासी । असावेंसें ऐसीं दुर्बळें चि ॥3॥

vinavitoṃ tarī āṇitosi parī | yācakāneṃ thorī dātayācī ||1|| āmuce hī kāṃhīṃ asoṃ dyā prakāra | ekalyāneṃ thora kaice tuhmī ||dhru.|| neghāvī jī kāṃhīṃ bahu sāla sevā | gaurava teṃ devā yatna kīje ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ āmucī mirāsī | asāveṃseṃ aisīṃ durbaḷeṃ ci ||3||

एका ऐसें एक होतें कोणां काळें । समर्थाच्या बळें काय नव्हे ॥1॥ घालूनि बैसलों मिरासीस पाया । जिंकों देवराया संदेह नाहीं ॥ध्रु.॥ केला तो न संडीं आतां कइवाड । वारीन हे आड कामक्रोध ॥2॥ तुका ह्मणे जाळीं अळसाची धाडी । नव्हती आली जोडी कळों साच ॥3॥

ekā aiseṃ eka hoteṃ koṇāṃ kāḷeṃ | samarthācyā baḷeṃ kāya navhe ||1|| ghālūni baisaloṃ mirāsīsa pāyā | jiṃkoṃ devarāyā saṃdeha nāhīṃ ||dhru.|| kelā to na saṃḍīṃ ātāṃ kaivāḍa | vārīna he āḍa kāmakrodha ||2|| tukā hmaṇe jāḷīṃ aḷasācī dhāḍī | navhatī ālī joḍī kaḷoṃ sāca ||3||

जाले समाधान । तुमचे धरिले चरण ॥1॥ आतां उठावेंसें मना । येत नाहीं नारायणा ॥ध्रु.॥ सुरवाडिकपणें । येथें सांपडलें केणें ॥2॥ तुका ह्मणे भाग । गेला निवारला लाग ॥3॥

jāle samādhāna | tumace dharile caraṇa ||1|| ātāṃ uṭhāveṃseṃ manā | yeta nāhīṃ nārāyaṇā ||dhru.|| suravāḍikapaṇeṃ | yetheṃ sāṃpaḍaleṃ keṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe bhāga | gelā nivāralā lāga ||3||

नाहीं माथां भार । तुह्मी घेत हा विचार ॥1॥ जाणोनियां ऐसें केलें । दुरिल अंगेसी लाविलें ॥ध्रु.॥ आतां बोलावें आवडी । नाम घ्यावें घडी घडी ॥2॥ तुका ह्मणे दुरी । देवा खोटी ऐसी उरी ॥3॥

nāhīṃ māthāṃ bhāra | tuhmī gheta hā vicāra ||1|| jāṇoniyāṃ aiseṃ keleṃ | durila aṃgesī lāvileṃ ||dhru.|| ātāṃ bolāveṃ āvaḍī | nāma ghyāveṃ ghaḍī ghaḍī ||2|| tukā hmaṇe durī | devā khoṭī aisī urī ||3||

माझें जड भारी । आतां अवघें तुह्मांवरी ॥1॥ जालों अंकित अंकिला । तुमच्या मुकलों मागिला ॥ध्रु.॥ करितों जें काम। माझी सेवा तुझें नाम ॥2॥ तुका पायां लागे । कांहीं नेदी ना न मगे॥3॥

mājheṃ jaḍa bhārī | ātāṃ avagheṃ tuhmāṃvarī ||1|| jāloṃ aṃkita aṃkilā | tumacyā mukaloṃ māgilā ||dhru.|| karitoṃ jeṃ kāma| mājhī sevā tujheṃ nāma ||2|| tukā pāyāṃ lāge | kāṃhīṃ nedī nā na mage||3||

तुह्मी आह्मी भले आतां । जालों चिंता काशाची॥1॥ आपुलाले आलों स्थळीं । मौन कळी वाढेना ॥ध्रु.॥ सहज जें मनीं होतें । तें उचितें घडलें ॥2॥ तुका ह्मणे नसतें अंगा । येत संगा सारिखें ॥3॥

tuhmī āhmī bhale ātāṃ | jāloṃ ciṃtā kāśācī||1|| āpulāle āloṃ sthaḷīṃ | mauna kaḷī vāḍhenā ||dhru.|| sahaja jeṃ manīṃ hoteṃ | teṃ uciteṃ ghaḍaleṃ ||2|| tukā hmaṇe nasateṃ aṃgā | yeta saṃgā sārikheṃ ||3||

चित्ता ऐसी नको देऊं आठवण । जेणें देवाचे चरण अंतरे तें ॥1॥ आलिया वचनें रामनामध्वनि । ऐकावीं कानीं ऐसीं गोडें ॥ध्रु.॥ मत्सराचा ठाव शरीरीं नसावा । लाभेंविण जीवा दुःख देतो ॥2॥ तुका ह्मणे राहे अंतर शीतळ । शांतीचें तें बळ क्षमा अंगीं ॥3॥

cittā aisī nako deūṃ āṭhavaṇa | jeṇeṃ devāce caraṇa aṃtare teṃ ||1|| āliyā vacaneṃ rāmanāmadhvani | aikāvīṃ kānīṃ aisīṃ goḍeṃ ||dhru.|| matsarācā ṭhāva śarīrīṃ nasāvā | lābheṃviṇa jīvā duḥkha deto ||2|| tukā hmaṇe rāhe aṃtara śītaḷa | śāṃtīceṃ teṃ baḷa kṣamā aṃgīṃ ||3||

कोण पुण्य कोणा गांठी । ज्यासी ऐसियांची भेटी॥1॥ जिहीं हरी धरिला मनीं । दिलें संवसारा पाणी ॥ध्रु.॥ कोण हा भाग्याचा । ऐसियांसी बोले वाचा ॥2॥ तुका ह्मणे त्यांचे भेटी। होय संसारासी तुटी ॥3॥

koṇa puṇya koṇā gāṃṭhī | jyāsī aisiyāṃcī bheṭī||1|| jihīṃ harī dharilā manīṃ | dileṃ saṃvasārā pāṇī ||dhru.|| koṇa hā bhāgyācā | aisiyāṃsī bole vācā ||2|| tukā hmaṇe tyāṃce bheṭī| hoya saṃsārāsī tuṭī ||3||

तरि च हा जीव संसारीं उदास । धरिला विश्वास तुह्मां सोइऩ ॥1॥ एके जातीविण नाहीं कळवळा । ओढली गोपाळा सूत्रदोरी ॥ध्रु.॥ फुटतसे प्राण क्षणांच्या विसरें । हें तों परस्परें सारिखें चि ॥2॥ तुका ह्मणे चित्तीं राखिला अनुभव । तेणें हा संदेह निवारला ॥3॥

tari ca hā jīva saṃsārīṃ udāsa | dharilā viśvāsa tuhmāṃ soiऩ ||1|| eke jātīviṇa nāhīṃ kaḷavaḷā | oḍhalī gopāḷā sūtradorī ||dhru.|| phuṭatase prāṇa kṣaṇāṃcyā visareṃ | heṃ toṃ paraspareṃ sārikheṃ ci ||2|| tukā hmaṇe cittīṃ rākhilā anubhava | teṇeṃ hā saṃdeha nivāralā ||3||

किती विवंचना करीतसें जीवीं । मन धांवडवी दाही दिशा ॥1॥ कोणा एका भावें तुह्मी अंगीकार । करावा विचार या च साटीं ॥ध्रु.॥ इतर ते आतां लाभ तुच्छ जाले । अनुभवा आले गुणागुण ॥2॥ तुका ह्मणे लागो अखंड समाधि । जावें प्रेमबोधीं बुडोनियां ॥3॥

kitī vivaṃcanā karītaseṃ jīvīṃ | mana dhāṃvaḍavī dāhī diśā ||1|| koṇā ekā bhāveṃ tuhmī aṃgīkāra | karāvā vicāra yā ca sāṭīṃ ||dhru.|| itara te ātāṃ lābha tuccha jāle | anubhavā āle guṇāguṇa ||2|| tukā hmaṇe lāgo akhaṃḍa samādhi | jāveṃ premabodhīṃ buḍoniyāṃ ||3||

दिक चि या नाहीं संसारसंबंधा । तुटेना या बाधा भवरोगाची ॥1॥ तांतडींत करीं ह्मणऊनि तांतडी । साधिली ते घडी सोनियाची ॥ध्रु.॥ संकल्पाच्या बीजें इंिद्रयांची चाली । प्रारब्ध तें घाली गर्भवासीं ॥2॥ तुका ह्मणे बीजें जाळुनी सकळ । करावा गोपाळ आपुला तो ॥3॥

dika ci yā nāhīṃ saṃsārasaṃbaṃdhā | tuṭenā yā bādhā bhavarogācī ||1|| tāṃtaḍīṃta karīṃ hmaṇaūni tāṃtaḍī | sādhilī te ghaḍī soniyācī ||dhru.|| saṃkalpācyā bījeṃ iṃिdrayāṃcī cālī | prārabdha teṃ ghālī garbhavāsīṃ ||2|| tukā hmaṇe bījeṃ jāḷunī sakaḷa | karāvā gopāḷa āpulā to ||3||

आतां होइन धरणेकरी । भीतरीच कोंडीन ॥1॥ नाही केली जीवेंसाटी । तों कां गोष्टी रुचे तें ॥ध्रु.॥ आधी निर्धार तो सार । मग भार सोसीन ॥2॥ तुका ह्मणे खाऊं जेवूं । नेदूं होऊं वेगळा ॥3॥

ātāṃ hoina dharaṇekarī | bhītarīca koṃḍīna ||1|| nāhī kelī jīveṃsāṭī | toṃ kāṃ goṣṭī ruce teṃ ||dhru.|| ādhī nirdhāra to sāra | maga bhāra sosīna ||2|| tukā hmaṇe khāūṃ jevūṃ | nedūṃ hoūṃ vegaḷā ||3||

होइल तरि पुसापुसी । उत्तर त्यासी योजावें ॥1॥ तोंवरि मी पुढें कांहीं । आपुलें नाहीं घालीत ॥ध्रु.॥ जाणेनियां अंतर देव । जेव्हां भेव फेडील ॥2॥ तुका ह्मणे धरिला हातीं । करील खंतीवेगळें ॥3॥

hoila tari pusāpusī | uttara tyāsī yojāveṃ ||1|| toṃvari mī puḍheṃ kāṃhīṃ | āpuleṃ nāhīṃ ghālīta ||dhru.|| jāṇeniyāṃ aṃtara deva | jevhāṃ bheva pheḍīla ||2|| tukā hmaṇe dharilā hātīṃ | karīla khaṃtīvegaḷeṃ ||3||

हा तों नव्हे कांहीं निराशेचा ठाव । भलें पोटीं वाव राखिलिया ॥1॥ विश्वंभरें विश्व सामाविलें पोटी । तेथें चि सेवटीं आह्मी असों ॥ध्रु.॥ नेणतां चिंतन करितों अंतरीं । तेथें अभ्यंतरीं उमटेल ॥2॥ तुका ह्मणे माझा स्वामी अबोलणा । पुरवूं खुणे खुणा जाणतसों ॥3॥

hā toṃ navhe kāṃhīṃ nirāśecā ṭhāva | bhaleṃ poṭīṃ vāva rākhiliyā ||1|| viśvaṃbhareṃ viśva sāmāvileṃ poṭī | tetheṃ ci sevaṭīṃ āhmī asoṃ ||dhru.|| neṇatāṃ ciṃtana karitoṃ aṃtarīṃ | tetheṃ abhyaṃtarīṃ umaṭela ||2|| tukā hmaṇe mājhā svāmī abolaṇā | puravūṃ khuṇe khuṇā jāṇatasoṃ ||3||

निष्ठ‍ तो दिसे निराकारपणें । कोंवळा सगुणें प्रतिपाळी॥1॥ केला च करावा केला कइवाड । होइऩल तें गोड न परेते ॥ध्रु.॥ मथिलिया लागे नवनीत हातां । नासे वितिळतां आहाच तें ॥2॥ तुका ह्मणे आतां मनाशीं विचार । करावा तो सार एकचित्त ॥3॥

niṣṭha to dise nirākārapaṇeṃ | koṃvaḷā saguṇeṃ pratipāḷī||1|| kelā ca karāvā kelā kaivāḍa | hoiऩla teṃ goḍa na parete ||dhru.|| mathiliyā lāge navanīta hātāṃ | nāse vitiḷatāṃ āhāca teṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ manāśīṃ vicāra | karāvā to sāra ekacitta ||3||

बहु देवा बरें जालें । नसतें गेलें सोंवळें ॥1॥ धोवटाशीं पडिली गांठी । जगजेठीप्रसादें ॥ध्रु.॥ गादल्याचा जाला जाडा । गेली पीडा विकल्प ॥2॥ तुका ह्मणे वरावरी । निर्मळ करी निर्मळा ॥3॥

bahu devā bareṃ jāleṃ | nasateṃ geleṃ soṃvaḷeṃ ||1|| dhovaṭāśīṃ paḍilī gāṃṭhī | jagajeṭhīprasādeṃ ||dhru.|| gādalyācā jālā jāḍā | gelī pīḍā vikalpa ||2|| tukā hmaṇe varāvarī | nirmaḷa karī nirmaḷā ||3||

ॠणाच्या परिहारा जालों वोळगणा । द्यावी नारायणा वासलाती ॥1॥ जालों उतराइऩ शरीरसंकल्पें । चुकों द्यावीं पापें सकळ ही ॥ध्रु.॥ आजिवरि होतों धरूनि जिवासी । व्याजें कासाविसी बहु केलें ॥2॥ तुका ह्मणे मना आणिला म्यां भाव । तुमचा तेथें ठाव आहे देवा ॥3॥

ṝṇācyā parihārā jāloṃ voḷagaṇā | dyāvī nārāyaṇā vāsalātī ||1|| jāloṃ utarāiऩ śarīrasaṃkalpeṃ | cukoṃ dyāvīṃ pāpeṃ sakaḷa hī ||dhru.|| ājivari hotoṃ dharūni jivāsī | vyājeṃ kāsāvisī bahu keleṃ ||2|| tukā hmaṇe manā āṇilā myāṃ bhāva | tumacā tetheṃ ṭhāva āhe devā ||3||

येणें पांगें पायांपाशीं । निश्चयेंसी राहेन ॥1॥ सांगितली करीन सेवा । सकळ देवा दास्यत्व ॥ध्रु.॥ बंधनाची तुटली बेडी । हे चि जोडी मग आह्मां ॥2॥ तुका ह्मणे नव्हें क्षण । पायांविण वेगळा ॥3॥

yeṇeṃ pāṃgeṃ pāyāṃpāśīṃ | niścayeṃsī rāhena ||1|| sāṃgitalī karīna sevā | sakaḷa devā dāsyatva ||dhru.|| baṃdhanācī tuṭalī beḍī | he ci joḍī maga āhmāṃ ||2|| tukā hmaṇe navheṃ kṣaṇa | pāyāṃviṇa vegaḷā ||3||

आपुल्या आपण उगवा लिगाड । काय माझें जड करुन घ्याल ॥1॥ उधारासी काय उधाराचें काम । वाढवूं चि श्रम नये देवा ॥ध्रु.॥ करा आतां मजसाटीं वाड पोट । ठाव नाहीं तंटे जालें लोकीं ॥2॥ तुका ह्मणे बाकी झडलियावरी । न पडें वेव्हारीं संचिताचे ॥3॥

āpulyā āpaṇa ugavā ligāḍa | kāya mājheṃ jaḍa karuna ghyāla ||1|| udhārāsī kāya udhārāceṃ kāma | vāḍhavūṃ ci śrama naye devā ||dhru.|| karā ātāṃ majasāṭīṃ vāḍa poṭa | ṭhāva nāhīṃ taṃṭe jāleṃ lokīṃ ||2|| tukā hmaṇe bākī jhaḍaliyāvarī | na paḍeṃ vevhārīṃ saṃcitāce ||3||

सर्व संगीं विट आला । तूं एकला आवडसी ॥1॥ दिली आतां पायीं मिठी । जगजेठी न सोडीं ॥ध्रु.॥ बहु जालों क्षीदक्षीण । येणें सीण तो नासे ॥2॥ तुका ह्मणे गंगवास । बहु त्या आस स्थळाची ॥3॥

sarva saṃgīṃ viṭa ālā | tūṃ ekalā āvaḍasī ||1|| dilī ātāṃ pāyīṃ miṭhī | jagajeṭhī na soḍīṃ ||dhru.|| bahu jāloṃ kṣīdakṣīṇa | yeṇeṃ sīṇa to nāse ||2|| tukā hmaṇe gaṃgavāsa | bahu tyā āsa sthaḷācī ||3||

शीतळ तें शीतळाहुनी । पायवणी चरणींचें ॥1॥ सेवन हे शिरसा धरीं । अंतरीं हीं वरदळा ॥ध्रु.॥ अवघें चि नासी पाप । तीर्थ बाप माझ्याचें ॥2॥ बैसोनियां तुका तळीं । त्या कल्लोळीं डौरला ॥3॥

śītaḷa teṃ śītaḷāhunī | pāyavaṇī caraṇīṃceṃ ||1|| sevana he śirasā dharīṃ | aṃtarīṃ hīṃ varadaḷā ||dhru.|| avagheṃ ci nāsī pāpa | tīrtha bāpa mājhyāceṃ ||2|| baisoniyāṃ tukā taḷīṃ | tyā kalloḷīṃ ḍauralā ||3||

गोदे कांठीं होता आड । करूनि कोड कवतुकें॥1॥ देखण्यांनीं एक केलें । आइत्या नेलें जिवनापें ॥ध्रु.॥ राखोनियां ठाव । अल्प जीव लावूनि ॥2॥ तुका ह्मणे फिटे धनी । हे सज्जनीं विश्रांति ॥3॥

gode kāṃṭhīṃ hotā āḍa | karūni koḍa kavatukeṃ||1|| dekhaṇyāṃnīṃ eka keleṃ | āityā neleṃ jivanāpeṃ ||dhru.|| rākhoniyāṃ ṭhāva | alpa jīva lāvūni ||2|| tukā hmaṇe phiṭe dhanī | he sajjanīṃ viśrāṃti ||3||

न पाहें माघारें आतां परतोनि । संसारापासूनि विटला जीव ॥1॥ सामोरें येऊनि कवळीं दातारा । काळाचा हाकारा न साहावे ॥ध्रु.॥ सावधान चित्त होइऩल आधारें । खेळतां ही बरें वाटइऩल ॥2॥ तुका ह्मणे कंठ दाटला या सोसें । न पवे कैसें जवळी हें ॥3॥

na pāheṃ māghāreṃ ātāṃ paratoni | saṃsārāpāsūni viṭalā jīva ||1|| sāmoreṃ yeūni kavaḷīṃ dātārā | kāḷācā hākārā na sāhāve ||dhru.|| sāvadhāna citta hoiऩla ādhāreṃ | kheḷatāṃ hī bareṃ vāṭaiऩla ||2|| tukā hmaṇe kaṃṭha dāṭalā yā soseṃ | na pave kaiseṃ javaḷī heṃ ||3||

मथनीचें नवनीत । सर्व हितकारक ॥1॥ दंडवत दंडा परी । मागें उरी नुरावी ॥ध्रु.॥ वचनाचा तो पसरुं काइऩ । तांतडी डोइऩपाशींच ॥2॥ तुका ह्मणे जगजेठी । लावीं कंठीं उचलूनि ॥3॥

mathanīceṃ navanīta | sarva hitakāraka ||1|| daṃḍavata daṃḍā parī | māgeṃ urī nurāvī ||dhru.|| vacanācā to pasaruṃ kāiऩ | tāṃtaḍī ḍoiऩpāśīṃca ||2|| tukā hmaṇe jagajeṭhī | lāvīṃ kaṃṭhīṃ ucalūni ||3||

अवचिता चि हातीं ठेवा । दिला सेवा न करितां॥1॥ भाग्य फळलें जाली भेटी । नेघें तुटी यावरी ॥ध्रु.॥ दैन्य गेलें हरली चिंता । सदैव आतां यावरी ॥2॥ तुका ह्मणे वांटा जाला । बोलों बोली देवासीं ॥3॥

avacitā ci hātīṃ ṭhevā | dilā sevā na karitāṃ||1|| bhāgya phaḷaleṃ jālī bheṭī | negheṃ tuṭī yāvarī ||dhru.|| dainya geleṃ haralī ciṃtā | sadaiva ātāṃ yāvarī ||2|| tukā hmaṇe vāṃṭā jālā | boloṃ bolī devāsīṃ ||3||

समर्थाची धरिली कास । आतां नाश काशाचा ॥1॥ धांव पावें करीन लाहो । तुमच्या आहो विठ्ठला ॥ध्रु.॥ न लगे मज पाहाणें दिशा । हाकेसरिसा ओढसी ॥2॥ तुका ह्मणे नव्हे धीर । तुह्मां िस्थर दयेनें ॥3॥

samarthācī dharilī kāsa | ātāṃ nāśa kāśācā ||1|| dhāṃva pāveṃ karīna lāho | tumacyā āho viṭhṭhalā ||dhru.|| na lage maja pāhāṇeṃ diśā | hākesarisā oḍhasī ||2|| tukā hmaṇe navhe dhīra | tuhmāṃ िsthara dayeneṃ ||3||

करूं तैसें पाठांतर । करुणाकर भाषण ॥1॥ जिहीं केला मूतिऩमंत । ऐसे संतप्रसाद ॥ध्रु.॥ सोज्ज्वळ केल्या वाटा । आइत्या नीटा मागीलां ॥2॥ तुका ह्मणे घेऊं धांवा । करूं हांवा ते जोडी ॥3॥

karūṃ taiseṃ pāṭhāṃtara | karuṇākara bhāṣaṇa ||1|| jihīṃ kelā mūtiऩmaṃta | aise saṃtaprasāda ||dhru.|| sojjvaḷa kelyā vāṭā | āityā nīṭā māgīlāṃ ||2|| tukā hmaṇe gheūṃ dhāṃvā | karūṃ hāṃvā te joḍī ||3||

अचळ न चळे ऐसें जालें मन । धरूनि निज खुण राहिलोंसें ॥1॥ आवडी बैसली गुणांची अंतरीं । करूं धणीवरी सेवन तें ॥ध्रु.॥ एकविध भाव नव्हे अभावना । आणिकिया गुणां न मिळवे ॥2॥ तुका ह्मणे माझे पडिलें आहारीं । ध्यान विटेवरी ठाकले तें ॥3॥

acaḷa na caḷe aiseṃ jāleṃ mana | dharūni nija khuṇa rāhiloṃseṃ ||1|| āvaḍī baisalī guṇāṃcī aṃtarīṃ | karūṃ dhaṇīvarī sevana teṃ ||dhru.|| ekavidha bhāva navhe abhāvanā | āṇikiyā guṇāṃ na miḷave ||2|| tukā hmaṇe mājhe paḍileṃ āhārīṃ | dhyāna viṭevarī ṭhākale teṃ ||3||

वैष्णवां संगती सुख वाटे जीवा । आणीक मी देवा कांहीं नेणें ॥1॥ गायें नाचें उडें आपुलिया छंदें । मनाच्या आनंदें आवडीनें ॥ध्रु.॥ लाज भय शंका दुराविला मान । न कळे साधन यापरतें ॥2॥ तुका ह्मणे आतां आपुल्या सायासें । आह्मां जगदेशें सांभाळावें ॥3॥

vaiṣṇavāṃ saṃgatī sukha vāṭe jīvā | āṇīka mī devā kāṃhīṃ neṇeṃ ||1|| gāyeṃ nāceṃ uḍeṃ āpuliyā chaṃdeṃ | manācyā ānaṃdeṃ āvaḍīneṃ ||dhru.|| lāja bhaya śaṃkā durāvilā māna | na kaḷe sādhana yāparateṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ āpulyā sāyāseṃ | āhmāṃ jagadeśeṃ sāṃbhāḷāveṃ ||3||

शरण शरण वाणी । शरण त्रिवाचा विनवणी ॥1॥ स्तुती न पुरे हे वाचा । सत्य दास मी दासांचा ॥ध्रु.॥ देह सांभाळून। पायांवरी लोटांगण ॥2॥ विनवी संता तुका दीन । नव्हे गोरवें उत्तीर्ण ॥3॥

śaraṇa śaraṇa vāṇī | śaraṇa trivācā vinavaṇī ||1|| stutī na pure he vācā | satya dāsa mī dāsāṃcā ||dhru.|| deha sāṃbhāḷūna| pāyāṃvarī loṭāṃgaṇa ||2|| vinavī saṃtā tukā dīna | navhe goraveṃ uttīrṇa ||3||

हा गे आलों कोणी ह्मणे बुडतिया । तेणें किती तया बळ चढे ॥1॥ तुह्मी तंव भार घेतला सकळ । आश्वासिलों बाळ अभयकरें ॥ध्रु.॥ भुकेलियां आस दावितां निर्धार । किती होय धीर समाधान ॥2॥ तुका ह्मणे दिली चिंतामणीसाटीं । उचित कांचवटी दंडवत ॥3॥

hā ge āloṃ koṇī hmaṇe buḍatiyā | teṇeṃ kitī tayā baḷa caḍhe ||1|| tuhmī taṃva bhāra ghetalā sakaḷa | āśvāsiloṃ bāḷa abhayakareṃ ||dhru.|| bhukeliyāṃ āsa dāvitāṃ nirdhāra | kitī hoya dhīra samādhāna ||2|| tukā hmaṇe dilī ciṃtāmaṇīsāṭīṃ | ucita kāṃcavaṭī daṃḍavata ||3||

कैसा तीं देखिला होसील गोपाळीं । पुण्यवंतीं डोळीं नारायणा ॥1॥ तेणें लोभें जीव जालासे बराडी । आह्मी ऐशी जोडी कइप लाभों ॥ध्रु.॥ असेल तें कैसें दर्शनाचें सुख । अनुभवें श्रीमुख अनुभवितां ॥2॥ तुका ह्मणे वाटे देसी आलिंगन । अवस्था ते क्षणाक्षणां होते ॥3॥

kaisā tīṃ dekhilā hosīla gopāḷīṃ | puṇyavaṃtīṃ ḍoḷīṃ nārāyaṇā ||1|| teṇeṃ lobheṃ jīva jālāse barāḍī | āhmī aiśī joḍī kaipa lābhoṃ ||dhru.|| asela teṃ kaiseṃ darśanāceṃ sukha | anubhaveṃ śrīmukha anubhavitāṃ ||2|| tukā hmaṇe vāṭe desī āliṃgana | avasthā te kṣaṇākṣaṇāṃ hote ||3||

कासया या लोभें केलें आर्तभूत । सांगा माझें चित्त नारायणा ॥1॥ चातकाचे परी एक चि निर्धार । लक्षभेदीतीर फिरों नेणे ॥ध्रु.॥ सांवळें रूपडें चतुर्भुज मूतिऩ । कृष्णनाम चित्तीं संकल्प हा ॥2॥ तुका ह्मणे करीं आवडीसी ठाव । नको माझा भाव भंगों देऊं ॥3॥

kāsayā yā lobheṃ keleṃ ārtabhūta | sāṃgā mājheṃ citta nārāyaṇā ||1|| cātakāce parī eka ci nirdhāra | lakṣabhedītīra phiroṃ neṇe ||dhru.|| sāṃvaḷeṃ rūpaḍeṃ caturbhuja mūtiऩ | kṛṣṇanāma cittīṃ saṃkalpa hā ||2|| tukā hmaṇe karīṃ āvaḍīsī ṭhāva | nako mājhā bhāva bhaṃgoṃ deūṃ ||3||

काय माझा पण होइऩल लटिका । िब्रदावळी लोकां दाविली ते ॥1॥ खरी करूनियां देइप माझी आळी । येऊनि कृवाळी पांडुरंगे ॥ध्रु.॥ आणीक म्यां कोणा ह्मणवावें हातीं । नये काकुलती दुजियासी ॥2॥ तुका ह्मणे मज येथें चि ओळखी । होइऩन तो सुखी पायांनीं च ॥3॥

kāya mājhā paṇa hoiऩla laṭikā | िbradāvaḷī lokāṃ dāvilī te ||1|| kharī karūniyāṃ deipa mājhī āḷī | yeūni kṛvāḷī pāṃḍuraṃge ||dhru.|| āṇīka myāṃ koṇā hmaṇavāveṃ hātīṃ | naye kākulatī dujiyāsī ||2|| tukā hmaṇe maja yetheṃ ci oḷakhī | hoiऩna to sukhī pāyāṃnīṃ ca ||3||

तुह्मां आह्मां जंव जालिया समान । तेथें कोणां कोण सनमानी ॥1॥ उरी तों राहिली गोमटें गौरव । ओढे माझा जीव पायांपाशीं ॥ध्रु.॥ नेणपणें आह्मी आळवूं वोरसें । बोलवितों रसें शब्दरत्नें ॥2॥ तुका ह्मणे लळे पाळीं वो विठ्ठले । कां हे उरविले भेदाभेद ॥3॥

tuhmāṃ āhmāṃ jaṃva jāliyā samāna | tetheṃ koṇāṃ koṇa sanamānī ||1|| urī toṃ rāhilī gomaṭeṃ gaurava | oḍhe mājhā jīva pāyāṃpāśīṃ ||dhru.|| neṇapaṇeṃ āhmī āḷavūṃ voraseṃ | bolavitoṃ raseṃ śabdaratneṃ ||2|| tukā hmaṇe laḷe pāḷīṃ vo viṭhṭhale | kāṃ he uravile bhedābheda ||3||

नको माझे मानूं आहाच ते शब्द । कळवऑयाचा वाद करीतसें ॥1॥ कासयानें बळ करूं पायांपाशीं । भाकावी ते दासीं करुणा आह्मीं ॥ध्रु.॥ काय मज चाड असे या लौकिकें । परी असे निकें अनुभवाचें ॥2॥ लांचावल्यासाटीं वचनाची आळी । टकऑयानें घोळी जवळी मन ॥3॥ वाटतसे आस पुरविसी ऐसें । तरि अंगीं पिसें लावियेले ॥4॥ तुका ह्मणे माझी येथें चि आवडी। श्रीमुखाची जोडी इच्छीतसें ॥5॥

nako mājhe mānūṃ āhāca te śabda | kaḷavaôyācā vāda karītaseṃ ||1|| kāsayāneṃ baḷa karūṃ pāyāṃpāśīṃ | bhākāvī te dāsīṃ karuṇā āhmīṃ ||dhru.|| kāya maja cāḍa ase yā laukikeṃ | parī ase nikeṃ anubhavāceṃ ||2|| lāṃcāvalyāsāṭīṃ vacanācī āḷī | ṭakaôyāneṃ ghoḷī javaḷī mana ||3|| vāṭatase āsa puravisī aiseṃ | tari aṃgīṃ piseṃ lāviyele ||4|| tukā hmaṇe mājhī yetheṃ ci āvaḍī| śrīmukhācī joḍī icchītaseṃ ||5||

ह्मणऊनी लवलाहें । पाय आहें चिंतीत ॥1॥ पाठिलागा येतो काळ । तूं कृपाळू माउली ॥ध्रु.॥ बहु उसंतीत आलों । तया भ्यालों स्थळासी ॥2॥ तुका ह्मणे तूं जननी । ये निर्वाणीं विठ्ठलें॥3॥

hmaṇaūnī lavalāheṃ | pāya āheṃ ciṃtīta ||1|| pāṭhilāgā yeto kāḷa | tūṃ kṛpāḷū māulī ||dhru.|| bahu usaṃtīta āloṃ | tayā bhyāloṃ sthaḷāsī ||2|| tukā hmaṇe tūṃ jananī | ye nirvāṇīṃ viṭhṭhaleṃ||3||

जेणें वाढे अपकीतिऩ । सर्वाथाअ तें वर्जावें ॥1॥ सत्य रुचे भलेपण । वचन तें जगासी ॥ध्रु.॥ होइजेतें शूर त्यागें । वाउगें तें सारावें ॥2॥ तुका ह्मणे खोटें वर्म । निंद्यकर्म कािळमा ॥3॥

jeṇeṃ vāḍhe apakītiऩ | sarvāthāa teṃ varjāveṃ ||1|| satya ruce bhalepaṇa | vacana teṃ jagāsī ||dhru.|| hoijeteṃ śūra tyāgeṃ | vāugeṃ teṃ sārāveṃ ||2|| tukā hmaṇe khoṭeṃ varma | niṃdyakarma kāिḷamā ||3||

याची सवे लागली जीवा । गोडी हेवा संगाचा ॥1॥ परतें न सरवे दुरी । क्षण हरीपासूनि ॥ध्रु.॥ जालें तरी काय तंट । आतां चट न संटे ॥2॥ तुका ह्मणे चक्रचाळे । वेळ बळें लाविलें॥3॥

yācī save lāgalī jīvā | goḍī hevā saṃgācā ||1|| parateṃ na sarave durī | kṣaṇa harīpāsūni ||dhru.|| jāleṃ tarī kāya taṃṭa | ātāṃ caṭa na saṃṭe ||2|| tukā hmaṇe cakracāḷe | veḷa baḷeṃ lāvileṃ||3||

याचा तंव हा चि मोळा । देखिला डोळा उदंड॥1॥ नेदी मग फिरों मागें । अंगा अंगें संचरे ॥ध्रु.॥ कां गा याची नेणां खोडी । जीभा जोडी करितसां ॥2॥ पांघरे तें बहु काळें । घोंगडें ही ठायींचें ॥3॥ अंगीं वसे चि ना लाज । न ह्मणे भाज कोणाची॥4॥ सर्वसाक्षी अबोल्यानें । दुिश्चत कोणें नसावें ॥5॥ तुका ह्मणे धरिला हातीं । मग नििंश्चतीं हरीनें ॥6॥

yācā taṃva hā ci moḷā | dekhilā ḍoḷā udaṃḍa||1|| nedī maga phiroṃ māgeṃ | aṃgā aṃgeṃ saṃcare ||dhru.|| kāṃ gā yācī neṇāṃ khoḍī | jībhā joḍī karitasāṃ ||2|| pāṃghare teṃ bahu kāḷeṃ | ghoṃgaḍeṃ hī ṭhāyīṃceṃ ||3|| aṃgīṃ vase ci nā lāja | na hmaṇe bhāja koṇācī||4|| sarvasākṣī abolyāneṃ | duिścata koṇeṃ nasāveṃ ||5|| tukā hmaṇe dharilā hātīṃ | maga niिṃścatīṃ harīneṃ ||6||

प्रसिद्ध हा असे जगा । अवघ्या रंगारंगाचा ॥1॥ तरी वाटा न वजे कोणी । नारायणीं घरबुडी ॥ध्रु.॥ बहुतां ऐसें केलें मागें । लाग लागें लागेना ॥2॥ हो कां नर अथवा नारी । लाहान थोरीं आदर ॥3॥ जालें वेगळें लोकीं पुरे । मग नुरे समूळ ॥4॥ कळेना तो आहे कैसा । कोणी दिशा बहु थोडा ॥5॥ तुका ह्मणे दुसऱ्या भावें । छायें नावें न देखवे ॥6॥

prasiddha hā ase jagā | avaghyā raṃgāraṃgācā ||1|| tarī vāṭā na vaje koṇī | nārāyaṇīṃ gharabuḍī ||dhru.|| bahutāṃ aiseṃ keleṃ māgeṃ | lāga lāgeṃ lāgenā ||2|| ho kāṃ nara athavā nārī | lāhāna thorīṃ ādara ||3|| jāleṃ vegaḷeṃ lokīṃ pure | maga nure samūḷa ||4|| kaḷenā to āhe kaisā | koṇī diśā bahu thoḍā ||5|| tukā hmaṇe dusaऱyā bhāveṃ | chāyeṃ nāveṃ na dekhave ||6||

न संडावा आतां ऐसें वाटे ठाव । भयाशी उपाव रक्षणाचा ॥1॥ ह्मणऊनि मनें विळयेलें मन । कारियेकारण चाड नाहीं ॥ध्रु.॥ नाना वीचि उपाधि करूनियां मूळ । राखतां विटाळ तें चि व्हावें ॥2॥ तुका ह्मणे येथें न वेचे वचन । निजीं निजखूण सांपडली ॥3॥

na saṃḍāvā ātāṃ aiseṃ vāṭe ṭhāva | bhayāśī upāva rakṣaṇācā ||1|| hmaṇaūni maneṃ viḷayeleṃ mana | kāriyekāraṇa cāḍa nāhīṃ ||dhru.|| nānā vīci upādhi karūniyāṃ mūḷa | rākhatāṃ viṭāḷa teṃ ci vhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ na vece vacana | nijīṃ nijakhūṇa sāṃpaḍalī ||3||

सत्तेचें भोजन समयीं आतुडे । सेवन ही घडे रुचिनेसी॥1॥ वर्में श्रम नेला जालें एकमय । हृदयस्थीं सोय संग जाला ॥ध्रु.॥ कोथळीस जमा पडिलें संचित । मापल्याचा वित्त नेम जाला ॥2॥ तुका ह्मणे धणी ऐसा जालों आतां । करीन ते सत्ता माझी आहे ॥3॥

satteceṃ bhojana samayīṃ ātuḍe | sevana hī ghaḍe rucinesī||1|| varmeṃ śrama nelā jāleṃ ekamaya | hṛdayasthīṃ soya saṃga jālā ||dhru.|| kothaḷīsa jamā paḍileṃ saṃcita | māpalyācā vitta nema jālā ||2|| tukā hmaṇe dhaṇī aisā jāloṃ ātāṃ | karīna te sattā mājhī āhe ||3||

देइऩल तें उणें नाहीं । याचे कांहीं पदरीं ॥1॥ पाहिजे तें संचित आतां । येथें सत्ता करावया ॥ध्रु.॥ गुणां ऐसा भरणा भरी। जो जें चारी तें लाभे ॥2॥ तुका ह्मणे देवीं देव । फळे भव आपुला ॥3॥

deiऩla teṃ uṇeṃ nāhīṃ | yāce kāṃhīṃ padarīṃ ||1|| pāhije teṃ saṃcita ātāṃ | yetheṃ sattā karāvayā ||dhru.|| guṇāṃ aisā bharaṇā bharī| jo jeṃ cārī teṃ lābhe ||2|| tukā hmaṇe devīṃ deva | phaḷe bhava āpulā ||3||

तेव्हां होतों भोगाधीन । तुह्मां भिन्न पासूनि ॥1॥ आतां बोलों नये ऐसें । आनारिसें वेगळें ॥ध्रु.॥ सन्मुख जालों स्वामीकडे । भव औठडे निराळे ॥2॥ चिंतिलें तें चिंतामणी । फिटे धणी तों द्यावें ॥3॥ सहज िस्थत आहे अंगीं । प्रसंगीं ते वंचेना॥4॥ तुमची देवा धरिली कास । केला नास प्रपंचा ॥5॥ तुका ह्मणे जाणोनि वर्म । कर्माकर्में ठेविलीं ॥6॥ ॥5॥

tevhāṃ hotoṃ bhogādhīna | tuhmāṃ bhinna pāsūni ||1|| ātāṃ boloṃ naye aiseṃ | ānāriseṃ vegaḷeṃ ||dhru.|| sanmukha jāloṃ svāmīkaḍe | bhava auṭhaḍe nirāḷe ||2|| ciṃtileṃ teṃ ciṃtāmaṇī | phiṭe dhaṇī toṃ dyāveṃ ||3|| sahaja िsthata āhe aṃgīṃ | prasaṃgīṃ te vaṃcenā||4|| tumacī devā dharilī kāsa | kelā nāsa prapaṃcā ||5|| tukā hmaṇe jāṇoni varma | karmākarmeṃ ṭhevilīṃ ||6|| ||5||

केला कैवाड संतांच्या आधारें । अनुभवें खरें कळों आलें ॥1॥ काय जीवित्वाची धरुनियां आशा । व्हावें गर्भवासा पात्र भेणें ॥ध्रु.॥ अबाळीनें जावें निचिंतिया ठायां । रांडा रोटा वांयां करूं नये ॥2॥ तुका ह्मणे बळी देतां तें निधान । भिकेसाटीं कोण राज्य देतो ॥3॥

kelā kaivāḍa saṃtāṃcyā ādhāreṃ | anubhaveṃ khareṃ kaḷoṃ āleṃ ||1|| kāya jīvitvācī dharuniyāṃ āśā | vhāveṃ garbhavāsā pātra bheṇeṃ ||dhru.|| abāḷīneṃ jāveṃ niciṃtiyā ṭhāyāṃ | rāṃḍā roṭā vāṃyāṃ karūṃ naye ||2|| tukā hmaṇe baḷī detāṃ teṃ nidhāna | bhikesāṭīṃ koṇa rājya deto ||3||

संगतीनें होतो पंगतीचा लाभ । अशोभीं अनुभव असिजेतें ॥1॥ जैसीं तैसीं असों पुढिलांचे सोइऩ । धरिती हातीं पायीं आचारिये ॥ध्रु.॥ उपकारी नाहीं देखत आपदा । पुढिलांची सदा दया चित्तीं ॥2॥ तुका ह्मणे तरीं सज्जनाची कीतिऩ । पुरवावी आतिऩ निर्बळांची ॥3॥

saṃgatīneṃ hoto paṃgatīcā lābha | aśobhīṃ anubhava asijeteṃ ||1|| jaisīṃ taisīṃ asoṃ puḍhilāṃce soiऩ | dharitī hātīṃ pāyīṃ ācāriye ||dhru.|| upakārī nāhīṃ dekhata āpadā | puḍhilāṃcī sadā dayā cittīṃ ||2|| tukā hmaṇe tarīṃ sajjanācī kītiऩ | puravāvī ātiऩ nirbaḷāṃcī ||3||

करितां विचार सांपडलें वर्म । समूळ निश्रम परिहाराचें॥1॥ मज घेऊनियां आपणांसी द्यावें । साटी जीवें जीवें नारायणा ॥ध्रु.॥ उरी नाहीं मग पडदा कां आला । स्वमुखें चि भला करितां वाद ॥2॥ तुका ह्मणे माझें खरें देणें घेणें । तुह्मी साक्षी जाणें अंतरींचें ॥3॥

karitāṃ vicāra sāṃpaḍaleṃ varma | samūḷa niśrama parihārāceṃ||1|| maja gheūniyāṃ āpaṇāṃsī dyāveṃ | sāṭī jīveṃ jīveṃ nārāyaṇā ||dhru.|| urī nāhīṃ maga paḍadā kāṃ ālā | svamukheṃ ci bhalā karitāṃ vāda ||2|| tukā hmaṇe mājheṃ khareṃ deṇeṃ gheṇeṃ | tuhmī sākṣī jāṇeṃ aṃtarīṃceṃ ||3||

कुळींची हे कुळदेवी । केली ठावी संतांनीं ॥1॥ बरवें जालें शरण गेलों । उगविलों संकटीं ॥ध्रु.॥ आणिला रूपा ही बळें । करूनि खळें हरिदासीं ॥2॥ तुका ह्मणे समागमें । नाचों प्रेमें लागलों ॥3॥

kuḷīṃcī he kuḷadevī | kelī ṭhāvī saṃtāṃnīṃ ||1|| baraveṃ jāleṃ śaraṇa geloṃ | ugaviloṃ saṃkaṭīṃ ||dhru.|| āṇilā rūpā hī baḷeṃ | karūni khaḷeṃ haridāsīṃ ||2|| tukā hmaṇe samāgameṃ | nācoṃ premeṃ lāgaloṃ ||3||

आतां देह अवसान । हें जतन तोंवरी ॥1॥ गाऊं नाचों गदारोळें । जिंकों बळें संसार ॥ध्रु.॥ या चि जीऊं अभिमानें। सेवाधनें बळकट ॥2॥ तुका ह्मणे न सरें मागें । होइऩन लागें आगळा ॥3॥

ātāṃ deha avasāna | heṃ jatana toṃvarī ||1|| gāūṃ nācoṃ gadāroḷeṃ | jiṃkoṃ baḷeṃ saṃsāra ||dhru.|| yā ci jīūṃ abhimāneṃ| sevādhaneṃ baḷakaṭa ||2|| tukā hmaṇe na sareṃ māgeṃ | hoiऩna lāgeṃ āgaḷā ||3||

ज्याने आड यावें कांहीं । त्याचें नाहीं बळ आतां॥1॥ मन येथें साहए जालें । हरिच्या धालें गुणवादीं ॥ध्रु.॥ चुकुर तो गेला काळ । जालें बळ संगाचें ॥2॥ तुका ह्मणे धरूं सत्ता । होइऩल आतां करूं तें ॥3॥

jyāne āḍa yāveṃ kāṃhīṃ | tyāceṃ nāhīṃ baḷa ātāṃ||1|| mana yetheṃ sāhae jāleṃ | haricyā dhāleṃ guṇavādīṃ ||dhru.|| cukura to gelā kāḷa | jāleṃ baḷa saṃgāceṃ ||2|| tukā hmaṇe dharūṃ sattā | hoiऩla ātāṃ karūṃ teṃ ||3||

लौकिकासाटीं या पसाऱ्याचा गोवा । कांहीं नाहीं देवा लागों येत ॥1॥ ठेवावा माथा तो नुचलावा पायीं । ठांयींचिये ठांयीं हालों नये ॥ध्रु.॥ डव्हिळल्या मनें वितिळलें रूप । नांवऐसें पाप उपाधीचें ॥2॥ तुका ह्मणे देव प्रीतीनें कवळी । ठेवील जवळी उठवूनि ॥3॥

laukikāsāṭīṃ yā pasāऱyācā govā | kāṃhīṃ nāhīṃ devā lāgoṃ yeta ||1|| ṭhevāvā māthā to nucalāvā pāyīṃ | ṭhāṃyīṃciye ṭhāṃyīṃ hāloṃ naye ||dhru.|| ḍavhiḷalyā maneṃ vitiḷaleṃ rūpa | nāṃvaaiseṃ pāpa upādhīceṃ ||2|| tukā hmaṇe deva prītīneṃ kavaḷī | ṭhevīla javaḷī uṭhavūni ||3||

नाहीं होत भार घातल्या उदास । पुरवावी आस सकळ ही ॥1॥ ऐसा नाहीं मज एकाचा अनुभव । धरिला तो भाव उद्धरलें ॥ध्रु.॥ उतावीळ असे शरणागतकाजें । धांव केशीराजे आइकतां ॥2॥ तुका ह्मणे हित चिंतन भरवंसा । नेदी गर्भवासा येऊं देवा ॥3॥

nāhīṃ hota bhāra ghātalyā udāsa | puravāvī āsa sakaḷa hī ||1|| aisā nāhīṃ maja ekācā anubhava | dharilā to bhāva uddharaleṃ ||dhru.|| utāvīḷa ase śaraṇāgatakājeṃ | dhāṃva keśīrāje āikatāṃ ||2|| tukā hmaṇe hita ciṃtana bharavaṃsā | nedī garbhavāsā yeūṃ devā ||3||

उपजों मरों हे तों आमुची मिरासी । हें तूं निवारिसी तरी थोर ॥1॥ उभा राहीं करीं खरा खोटा वाद । आह्मी जालों निंद लंडीपणें ॥ध्रु.॥ उभयतां आहे करणें समान । तुह्मां ऐसा ह्मणें मी ही देवा ॥2॥ तुका ह्मणे हातीं सांपडलें वर्म । अवघाची भ्रम फेडिन आतां ॥3॥

upajoṃ maroṃ he toṃ āmucī mirāsī | heṃ tūṃ nivārisī tarī thora ||1|| ubhā rāhīṃ karīṃ kharā khoṭā vāda | āhmī jāloṃ niṃda laṃḍīpaṇeṃ ||dhru.|| ubhayatāṃ āhe karaṇeṃ samāna | tuhmāṃ aisā hmaṇeṃ mī hī devā ||2|| tukā hmaṇe hātīṃ sāṃpaḍaleṃ varma | avaghācī bhrama pheḍina ātāṃ ||3||

मेलियांच्या रांडा इिच्छती लेकरूं । लाज नाहीं धरूं प्रीती कैशी ॥1॥ मागिलां पुढिलां एकी सरोबरी । काळाची पेटारी खांदा वाहे ॥ध्रु.॥ आन दिसे परी मरणें चि खरें । सांपळा उंदिरें सामाविलीं ॥2॥ तुका ह्मणे जाली मनाची परती । निवळली ज्योती दिसों आली ॥3॥

meliyāṃcyā rāṃḍā iिcchatī lekarūṃ | lāja nāhīṃ dharūṃ prītī kaiśī ||1|| māgilāṃ puḍhilāṃ ekī sarobarī | kāḷācī peṭārī khāṃdā vāhe ||dhru.|| āna dise parī maraṇeṃ ci khareṃ | sāṃpaḷā uṃdireṃ sāmāvilīṃ ||2|| tukā hmaṇe jālī manācī paratī | nivaḷalī jyotī disoṃ ālī ||3||

निष्ठ‍ मी जालों अतिवादागुणें । हें कां नारायणें नेणिजेल ॥1॥ सांडियेली तुह्मी गोत परिसोय । फोडविली डोय कर्मा हातीं ॥ध्रु.॥ सांपडूनि संदी केली जीवेंसाटीं । घ्यावयासि तुटी कारण हें ॥2॥ तुका ह्मणे तुज काय ह्मणों उणें । नाहीं अभिमानें चाड देवा ॥3॥

niṣṭha mī jāloṃ ativādāguṇeṃ | heṃ kāṃ nārāyaṇeṃ neṇijela ||1|| sāṃḍiyelī tuhmī gota parisoya | phoḍavilī ḍoya karmā hātīṃ ||dhru.|| sāṃpaḍūni saṃdī kelī jīveṃsāṭīṃ | ghyāvayāsi tuṭī kāraṇa heṃ ||2|| tukā hmaṇe tuja kāya hmaṇoṃ uṇeṃ | nāhīṃ abhimāneṃ cāḍa devā ||3||

माझें माझ्या हाता आलें । आतां भलें सकळ ॥1॥ काशासाटीं विषम थारा । तो अंतरा विटाळ ॥ध्रु.॥ जालीं तया दुःखें तुटी । मागिल पोटीं नसावें ॥2॥ तुका ह्मणे शुद्धकुळ । तेथें मळ काशाचा ॥3॥

mājheṃ mājhyā hātā āleṃ | ātāṃ bhaleṃ sakaḷa ||1|| kāśāsāṭīṃ viṣama thārā | to aṃtarā viṭāḷa ||dhru.|| jālīṃ tayā duḥkheṃ tuṭī | māgila poṭīṃ nasāveṃ ||2|| tukā hmaṇe śuddhakuḷa | tetheṃ maḷa kāśācā ||3||

समर्थपणें हे करा संपादणी । नसतें चि मनीं धरिल्याची॥1॥ दुसऱ्याचें येथें नाहीं चालों येत । तरि मी निवांत पाय पाहें ॥ध्रु.॥ खोटियाचें खरें खरियाचें खोटें । मानलें गोमटें तुह्मांसी तें ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मां सवें करितां वाद । होइऩजेतें निंद जनीं देवा ॥3॥

samarthapaṇeṃ he karā saṃpādaṇī | nasateṃ ci manīṃ dharilyācī||1|| dusaऱyāceṃ yetheṃ nāhīṃ cāloṃ yeta | tari mī nivāṃta pāya pāheṃ ||dhru.|| khoṭiyāceṃ khareṃ khariyāceṃ khoṭeṃ | mānaleṃ gomaṭeṃ tuhmāṃsī teṃ ||2|| tukā hmaṇe tuhmāṃ saveṃ karitāṃ vāda | hoiऩjeteṃ niṃda janīṃ devā ||3||

तुह्मां आह्मांसवें न पडावी गांठी । आलेति जगजेठी कळों आतां ॥1॥ किती ह्मणों आतां वाइटा वाइट । शिवों नये वीट आल्यावरी ॥ध्रु.॥ बोलिल्याची आतां हे चि परचित । भीड भार थीत बुडवील ॥2॥ तुका ह्मणे आली रोकडी प्रचिती । झांकणें तें किती कोठें देवा ॥3॥

tuhmāṃ āhmāṃsaveṃ na paḍāvī gāṃṭhī | āleti jagajeṭhī kaḷoṃ ātāṃ ||1|| kitī hmaṇoṃ ātāṃ vāiṭā vāiṭa | śivoṃ naye vīṭa ālyāvarī ||dhru.|| bolilyācī ātāṃ he ci paracita | bhīḍa bhāra thīta buḍavīla ||2|| tukā hmaṇe ālī rokaḍī pracitī | jhāṃkaṇeṃ teṃ kitī koṭheṃ devā ||3||

सकळ सत्ताधारी । व्हावें ऐसें काय हरी ॥1॥ परि या कृपेच्या वोरसें । कुढावयाचें चि पिसें ॥ध्रु.॥ अंगें सवाौत्तम । अवघा चि पूर्णकाम ॥2॥ तुका ह्मणे दाता । तरि हा जीव दान देता॥3॥

sakaḷa sattādhārī | vhāveṃ aiseṃ kāya harī ||1|| pari yā kṛpecyā voraseṃ | kuḍhāvayāceṃ ci piseṃ ||dhru.|| aṃgeṃ savāौttama | avaghā ci pūrṇakāma ||2|| tukā hmaṇe dātā | tari hā jīva dāna detā||3||

कोणापाशीं द्यावें माप । आपीं आप राहिलें ॥1॥ कासयाची भरोवरी । काय दुरी जवळी ॥ध्रु.॥ एकें दाखविले दाहा। फांटा पाहा पुसून ॥2॥ तुका ह्मणे सरलें वोझें । आतां माझें सकळ॥3॥

koṇāpāśīṃ dyāveṃ māpa | āpīṃ āpa rāhileṃ ||1|| kāsayācī bharovarī | kāya durī javaḷī ||dhru.|| ekeṃ dākhavile dāhā| phāṃṭā pāhā pusūna ||2|| tukā hmaṇe saraleṃ vojheṃ | ātāṃ mājheṃ sakaḷa||3||

नभोमय जालें जळ । एकीं सकळ हरपलें ॥1॥ आतां काय सारासारी । त्याच्या लहरी तयांत ॥ध्रु.॥ कैचा तेथ यावा सांडी । आप कोंडी आपण्यां ॥2॥ तुका ह्मणे कल्प जाला। अस्त गेला उदय ॥3॥

nabhomaya jāleṃ jaḷa | ekīṃ sakaḷa harapaleṃ ||1|| ātāṃ kāya sārāsārī | tyācyā laharī tayāṃta ||dhru.|| kaicā tetha yāvā sāṃḍī | āpa koṃḍī āpaṇyāṃ ||2|| tukā hmaṇe kalpa jālā| asta gelā udaya ||3||

राजा करी तैसे दाम । ते ही चाम चालती ॥1॥ कारण ते सत्ता शिरीं । कोण करी अव्हेर ॥ध्रु.॥ वाइले तें सुनें खांदीं । चाले पदीं बैसविलें ॥2॥ तुका ह्मणे विश्वंभरें । करुणाकरें रिक्षलें ॥3॥

rājā karī taise dāma | te hī cāma cālatī ||1|| kāraṇa te sattā śirīṃ | koṇa karī avhera ||dhru.|| vāile teṃ suneṃ khāṃdīṃ | cāle padīṃ baisavileṃ ||2|| tukā hmaṇe viśvaṃbhareṃ | karuṇākareṃ rikṣaleṃ ||3||

आह्मी देव तुह्मी देव । मध्यें भेव अधीक ॥1॥ कैवाडाच्या धांवा लागें । मागें मागें विठ्ठले ॥ध्रु.॥ भेडसाविलें हाके नादें । वोळखी भेदें मोडिली ॥2॥ तुका ह्मणे उभा राहे । मागें पाहे परतोनि ॥3॥

āhmī deva tuhmī deva | madhyeṃ bheva adhīka ||1|| kaivāḍācyā dhāṃvā lāgeṃ | māgeṃ māgeṃ viṭhṭhale ||dhru.|| bheḍasāvileṃ hāke nādeṃ | voḷakhī bhedeṃ moḍilī ||2|| tukā hmaṇe ubhā rāhe | māgeṃ pāhe paratoni ||3||

हीनसुरबुद्धीपासाीं । आकृतीसी भेद नाहीं ॥1॥ एक दांडी एक खांदी । पदीं पदीं भोगणें ॥ध्रु.॥ एकाऐसें एक नाहीं । भिन्न पाहीं प्रकृती ॥2॥ तुका ह्मणे भूमी खंडे । पीक दंडे जेथें तें॥3॥

hīnasurabuddhīpāsāीṃ | ākṛtīsī bheda nāhīṃ ||1|| eka dāṃḍī eka khāṃdī | padīṃ padīṃ bhogaṇeṃ ||dhru.|| ekāaiseṃ eka nāhīṃ | bhinna pāhīṃ prakṛtī ||2|| tukā hmaṇe bhūmī khaṃḍe | pīka daṃḍe jetheṃ teṃ||3||

आहाच तो मोड वाळलियामधीं । अधीराची बुिद्ध तेणें न्यायें ॥1॥ ह्मणऊनि संग न करीं दुसरें । चित्त मळीन द्वारें दोड पडे ॥ध्रु.॥ विषासाटीं सर्पां भयाभीत लोक । हें तों सकळीक जाणतसां ॥2॥ तुका ह्मणे काचें राहे कुळांकुड । अवगुण तो नाड ज्याचा तया ॥3॥

āhāca to moḍa vāḷaliyāmadhīṃ | adhīrācī buिddha teṇeṃ nyāyeṃ ||1|| hmaṇaūni saṃga na karīṃ dusareṃ | citta maḷīna dvāreṃ doḍa paḍe ||dhru.|| viṣāsāṭīṃ sarpāṃ bhayābhīta loka | heṃ toṃ sakaḷīka jāṇatasāṃ ||2|| tukā hmaṇe kāceṃ rāhe kuḷāṃkuḍa | avaguṇa to nāḍa jyācā tayā ||3||

क्षणक्षणां जीवा वाटतसे खंती । आठवती चित्तीं पाय देवा ॥1॥ येइप वो येइप वो येइप लवलाहीं । आिंळगूनि बाहीं क्षेम देइप ॥ध्रु.॥ उताविळ मन पंथ अवलोकी । आठवा ते चुकी काय जाली ॥2॥ तुका ह्मणे माझ्या जीवींच्या जीवना । घाला नारायणा उडी वेगीं ॥3॥

kṣaṇakṣaṇāṃ jīvā vāṭatase khaṃtī | āṭhavatī cittīṃ pāya devā ||1|| yeipa vo yeipa vo yeipa lavalāhīṃ | āिṃḷagūni bāhīṃ kṣema deipa ||dhru.|| utāviḷa mana paṃtha avalokī | āṭhavā te cukī kāya jālī ||2|| tukā hmaṇe mājhyā jīvīṃcyā jīvanā | ghālā nārāyaṇā uḍī vegīṃ ||3||

आळी करावी ते कळतें बाळका । बुझवावें हें कां नेणां तुह्मी ॥1॥ निवाड तो तेथें असे पायांपाशीं । तुह्मांआह्मांविशीं एकेठायीं ॥ध्रु.॥ आणीक तों आह्मी न देखोंसें जालें । जाणावें शिणलें भागलेंसें ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मां लागतें सांगावें । अंतरींचें ठावें काय नाहीं ॥3॥

āḷī karāvī te kaḷateṃ bāḷakā | bujhavāveṃ heṃ kāṃ neṇāṃ tuhmī ||1|| nivāḍa to tetheṃ ase pāyāṃpāśīṃ | tuhmāṃāhmāṃviśīṃ ekeṭhāyīṃ ||dhru.|| āṇīka toṃ āhmī na dekhoṃseṃ jāleṃ | jāṇāveṃ śiṇaleṃ bhāgaleṃseṃ ||2|| tukā hmaṇe tuhmāṃ lāgateṃ sāṃgāveṃ | aṃtarīṃceṃ ṭhāveṃ kāya nāhīṃ ||3||

तांतडीनें आह्मां धीर चि न कळे । पाळावे हे लळे लवलाहीं ॥1॥ नका कांहीं पाहों सावकाशीं देवा । करा एक हेवा तुमचा माझा ॥ध्रु.॥ वोरसाचा हेवा सांभाळावी प्रीत । नाहीं राहों येत अंगीं सदा ॥2॥ तुका ह्मणे मज नका गोवूं खेळा । भोजनाची वेळा राखियेली ॥3॥

tāṃtaḍīneṃ āhmāṃ dhīra ci na kaḷe | pāḷāve he laḷe lavalāhīṃ ||1|| nakā kāṃhīṃ pāhoṃ sāvakāśīṃ devā | karā eka hevā tumacā mājhā ||dhru.|| vorasācā hevā sāṃbhāḷāvī prīta | nāhīṃ rāhoṃ yeta aṃgīṃ sadā ||2|| tukā hmaṇe maja nakā govūṃ kheḷā | bhojanācī veḷā rākhiyelī ||3||

नाहीं लोपों येत गुण । वेधी आणीकें चंदन ॥1॥ न संगतां पडे ताळा । रूप दर्पणीं सकळां ॥ध्रु.॥ सारविलें वरी । आहाच तें क्षणभरी ॥2॥ तुका ह्मणे वोहळें । सागराच्या ऐसें व्हावें॥3॥

nāhīṃ lopoṃ yeta guṇa | vedhī āṇīkeṃ caṃdana ||1|| na saṃgatāṃ paḍe tāḷā | rūpa darpaṇīṃ sakaḷāṃ ||dhru.|| sāravileṃ varī | āhāca teṃ kṣaṇabharī ||2|| tukā hmaṇe vohaḷeṃ | sāgarācyā aiseṃ vhāveṃ||3||

वचनें चि व्हावें आपण उदार । होइल विश्वंभर संपुष्ट चि ॥1॥ सत्यसंकल्पाचीं फळें बीजाऐसीं । शुद्ध नाहीं नासी पावों येत ॥ध्रु.॥ वंचिलिया काया येतसे उपेगा । शरीर हें नरकाचें चि आळें ॥2॥ तुका ह्मणे जीव जितां थारे लावा । पडिलिया गोवा देशधडी ॥3॥

vacaneṃ ci vhāveṃ āpaṇa udāra | hoila viśvaṃbhara saṃpuṣṭa ci ||1|| satyasaṃkalpācīṃ phaḷeṃ bījāaisīṃ | śuddha nāhīṃ nāsī pāvoṃ yeta ||dhru.|| vaṃciliyā kāyā yetase upegā | śarīra heṃ narakāceṃ ci āḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe jīva jitāṃ thāre lāvā | paḍiliyā govā deśadhaḍī ||3||

उखतें आयुष्य जायांचें किळवर । अवघें वोडंबर विषयांचें ॥1॥ कोणासी हा लागे पुसणें विचार । मनें चि सादर करूं आतां ॥ध्रु.॥ उत्पित्त प्रळय पडिलें दळण । पाकाचें भोजन बीज वाढे ॥2॥ तुका ह्मणे जाऊं अभयाच्या ठायां । रिघों देवराया शरण वेगीं ॥3॥

ukhateṃ āyuṣya jāyāṃceṃ kiḷavara | avagheṃ voḍaṃbara viṣayāṃceṃ ||1|| koṇāsī hā lāge pusaṇeṃ vicāra | maneṃ ci sādara karūṃ ātāṃ ||dhru.|| utpitta praḷaya paḍileṃ daḷaṇa | pākāceṃ bhojana bīja vāḍhe ||2|| tukā hmaṇe jāūṃ abhayācyā ṭhāyāṃ | righoṃ devarāyā śaraṇa vegīṃ ||3||

बोलावे ह्मुण हे बोलतों उपाय । प्रवाहें हें जाय गंगाजळ ॥1॥ भाग्ययोगें कोणां घडेल सेवन । कैंचे येथें जन अधिकारी ॥ध्रु.॥ मुखीं देतां घांस पळवितीं तोंडें । अंगींचिया भांडे असुकानें ॥2॥ तुका ह्मणे पूजा करितों देवाची । आपुलिया रुची मनाचिये ॥3॥

bolāve hmuṇa he bolatoṃ upāya | pravāheṃ heṃ jāya gaṃgājaḷa ||1|| bhāgyayogeṃ koṇāṃ ghaḍela sevana | kaiṃce yetheṃ jana adhikārī ||dhru.|| mukhīṃ detāṃ ghāṃsa paḷavitīṃ toṃḍeṃ | aṃgīṃciyā bhāṃḍe asukāneṃ ||2|| tukā hmaṇe pūjā karitoṃ devācī | āpuliyā rucī manāciye ||3||

लटिक्याचे वाणी चवी ना संवाद । नांहीं कोणां वाद रुचों येत ॥1॥ अन्याय तो त्याचा नव्हे वायचाळा । मायबापीं वेळा न साधिली ॥ध्रु.॥ अनावर अंगीं प्रबळ अवगुण । तांतडीनें मन लाहो साधी ॥2॥ तुका ह्मणे दोष आणि अवकळा । न पडतां ताळा घडे तसे ॥3॥

laṭikyāce vāṇī cavī nā saṃvāda | nāṃhīṃ koṇāṃ vāda rucoṃ yeta ||1|| anyāya to tyācā navhe vāyacāḷā | māyabāpīṃ veḷā na sādhilī ||dhru.|| anāvara aṃgīṃ prabaḷa avaguṇa | tāṃtaḍīneṃ mana lāho sādhī ||2|| tukā hmaṇe doṣa āṇi avakaḷā | na paḍatāṃ tāḷā ghaḍe tase ||3||

नये स्तवूं काचें होतें क्रियानष्ट । काुंफ्दाचे ते कष्ट भंगा मूळ ॥1॥ नाहीं परमार्थ साधत लौकिकें । धरुन होतों फिकें अंगा आलें ॥ध्रु.॥ पारखिया पुढें नये घालूं तोंड । तुटी लाभा खंड होतो माना ॥2॥ तुका ह्मणे तरी मिरवतें परवडी । कामावल्या गोडी अविनाश ॥3॥

naye stavūṃ kāceṃ hoteṃ kriyānaṣṭa | kāुṃphdāce te kaṣṭa bhaṃgā mūḷa ||1|| nāhīṃ paramārtha sādhata laukikeṃ | dharuna hotoṃ phikeṃ aṃgā āleṃ ||dhru.|| pārakhiyā puḍheṃ naye ghālūṃ toṃḍa | tuṭī lābhā khaṃḍa hoto mānā ||2|| tukā hmaṇe tarī miravateṃ paravaḍī | kāmāvalyā goḍī avināśa ||3||

कोण्या काळें येइऩल मना । नारायणा तुमचिया॥1॥ माझा करणें अंगीकार । सर्व भार फेडूनि ॥ध्रु.॥ लागली हे तळमळ चित्ता । तरी दुिश्चता संसारी ॥2॥ सुखाची च पाहें वास । मागें दोष सांभाळीं ॥3॥ इच्छा पूर्ण जाल्याविण । कैसा सीण वारेल ॥4॥ लाहो काया मनें वाचा । देवा साच्या भेटीचा ॥5॥ कांटाळा तो न धरावा । तुह्मी देवा दासांचा ॥6॥ तुका ह्मणे माझे वेळे । न कळे कां हें उफराटें ॥7॥

koṇyā kāḷeṃ yeiऩla manā | nārāyaṇā tumaciyā||1|| mājhā karaṇeṃ aṃgīkāra | sarva bhāra pheḍūni ||dhru.|| lāgalī he taḷamaḷa cittā | tarī duिścatā saṃsārī ||2|| sukhācī ca pāheṃ vāsa | māgeṃ doṣa sāṃbhāḷīṃ ||3|| icchā pūrṇa jālyāviṇa | kaisā sīṇa vārela ||4|| lāho kāyā maneṃ vācā | devā sācyā bheṭīcā ||5|| kāṃṭāḷā to na dharāvā | tuhmī devā dāsāṃcā ||6|| tukā hmaṇe mājhe veḷe | na kaḷe kāṃ heṃ upharāṭeṃ ||7||

घ्यावी तरी घ्यावी उदंड चि सेवा । द्यावें तरी देवा उदंड चि ॥1॥ ऐसीं कैंचीं आह्मी पुरतीं भांडवलें । आल्या करीं बोलें समाधान ॥ध्रु.॥ व्हावें तरीं व्हावें बहुत चि दुरी । आलिया अंतरीं वसवावें ॥2॥ तुका ह्मणे तुझें सख्यत्व आपणीं । अससील ॠणी आवडीचा ॥3॥

ghyāvī tarī ghyāvī udaṃḍa ci sevā | dyāveṃ tarī devā udaṃḍa ci ||1|| aisīṃ kaiṃcīṃ āhmī puratīṃ bhāṃḍavaleṃ | ālyā karīṃ boleṃ samādhāna ||dhru.|| vhāveṃ tarīṃ vhāveṃ bahuta ci durī | āliyā aṃtarīṃ vasavāveṃ ||2|| tukā hmaṇe tujheṃ sakhyatva āpaṇīṃ | asasīla ṝṇī āvaḍīcā ||3||

काय करूं जीव होतो कासावीस । कोंडलिये दिस गमे चि ना ॥1॥ पडिलें हें दिसे ब्रह्मांड चि वोस । दाटोनि उच्छ्वास राहातसे ॥2॥ तुका ह्मणे आगा सर्वजाणतिया । विश्वंभरें काया निववावी ॥3॥

kāya karūṃ jīva hoto kāsāvīsa | koṃḍaliye disa game ci nā ||1|| paḍileṃ heṃ dise brahmāṃḍa ci vosa | dāṭoni ucchvāsa rāhātase ||2|| tukā hmaṇe āgā sarvajāṇatiyā | viśvaṃbhareṃ kāyā nivavāvī ||3||

सुकलियां कोमां अत्यंत जळधर । तेणें च प्रकार न्याय असे ॥1॥ न चलें पाउलीं सांडीं गरुडासन । मनाचें हो मन त्वरेलागीं ॥2॥ तुका ह्मणे भूक न साहावे बाळा । जीवनांची कळा ओढलीसे ॥3॥

sukaliyāṃ komāṃ atyaṃta jaḷadhara | teṇeṃ ca prakāra nyāya ase ||1|| na caleṃ pāulīṃ sāṃḍīṃ garuḍāsana | manāceṃ ho mana tvarelāgīṃ ||2|| tukā hmaṇe bhūka na sāhāve bāḷā | jīvanāṃcī kaḷā oḍhalīse ||3||

शृंगारिक माझीं नव्हती उत्तरें । आळवितों खरे अवस्थेच्या ॥1॥ न घलावा मधीं कामाचा विलंब । तुह्मी तों स्वयंभ करुणामूतिऩ ॥2॥ तुका ह्मणे केलें सन्मुख वदन । देखतां चरण पोटाळीन ॥3॥

śṛṃgārika mājhīṃ navhatī uttareṃ | āḷavitoṃ khare avasthecyā ||1|| na ghalāvā madhīṃ kāmācā vilaṃba | tuhmī toṃ svayaṃbha karuṇāmūtiऩ ||2|| tukā hmaṇe keleṃ sanmukha vadana | dekhatāṃ caraṇa poṭāḷīna ||3||

तूं माझी माउली तूं माझी साउली । पाहातों वाटुली पांडुरंगे ॥1॥ तूं मज येकुला वडील धाकुला । तूं मज आपुला सोयरा जीव ॥2॥ तुका ह्मणे जीव तुजपाशीं असे । तुझियानें ओस सर्व दिशा ॥3॥

tūṃ mājhī māulī tūṃ mājhī sāulī | pāhātoṃ vāṭulī pāṃḍuraṃge ||1|| tūṃ maja yekulā vaḍīla dhākulā | tūṃ maja āpulā soyarā jīva ||2|| tukā hmaṇe jīva tujapāśīṃ ase | tujhiyāneṃ osa sarva diśā ||3||

कराल तें करा । हातें आपुल्या दातारा ॥1॥ बिळयाचीं आह्मी बाळें । असों निर्भर या सळे ॥ध्रु.॥ आतां कोठें काळ । करील देवापाशीं बळ ॥2॥ तुका ह्मणे पंढरीराया । थापटितों ठोक बाहएा ॥3॥

karāla teṃ karā | hāteṃ āpulyā dātārā ||1|| biḷayācīṃ āhmī bāḷeṃ | asoṃ nirbhara yā saḷe ||dhru.|| ātāṃ koṭheṃ kāḷa | karīla devāpāśīṃ baḷa ||2|| tukā hmaṇe paṃḍharīrāyā | thāpaṭitoṃ ṭhoka bāhaeा ||3||

डोळां भरिलें रूप । चित्ता पायांपें संकल्प ॥1॥ अवघी घातली वांटणी । प्रेम राहिलें कीर्तनी ॥ध्रु.॥ वाचा केली माप । रासीं हरिनाम अमुप ॥2॥ भरूनियां भाग । तुका बैसला पांडुरंग ॥3॥

ḍoḷāṃ bharileṃ rūpa | cittā pāyāṃpeṃ saṃkalpa ||1|| avaghī ghātalī vāṃṭaṇī | prema rāhileṃ kīrtanī ||dhru.|| vācā kelī māpa | rāsīṃ harināma amupa ||2|| bharūniyāṃ bhāga | tukā baisalā pāṃḍuraṃga ||3||

आतां आहे नाहीं । न कळे आळी करा कांहीं ॥1॥ देसी पुरवुनी इच्छा । आतां पंढरीनिवासा ॥ध्रु.॥ नेणे भाग सीण । दुजें कोणी तुह्मांविण ॥2॥ आतां नव्हे दुरी । तुका पायीं मिठी मारी॥3॥

ātāṃ āhe nāhīṃ | na kaḷe āḷī karā kāṃhīṃ ||1|| desī puravunī icchā | ātāṃ paṃḍharīnivāsā ||dhru.|| neṇe bhāga sīṇa | dujeṃ koṇī tuhmāṃviṇa ||2|| ātāṃ navhe durī | tukā pāyīṃ miṭhī mārī||3||

संकल्पासी अधिष्ठान । नारायण गोमटें ॥1॥ अवघियांचें पुरे कोड । फिडे जड देहत्व ॥ध्रु.॥ उभय लोकीं उत्तम कीतिऩ । देव चित्तीं राहिलिया ॥2॥ तुका ह्मणे जीव धाय । नये हाय जवळी ॥3॥

saṃkalpāsī adhiṣṭhāna | nārāyaṇa gomaṭeṃ ||1|| avaghiyāṃceṃ pure koḍa | phiḍe jaḍa dehatva ||dhru.|| ubhaya lokīṃ uttama kītiऩ | deva cittīṃ rāhiliyā ||2|| tukā hmaṇe jīva dhāya | naye hāya javaḷī ||3||

भाग्यवंता ऐशी जोडी । परवडी संतांची ॥1॥ धन घरीं पांडुरंग । अभंग जें सरेना ॥ध्रु.॥ जनाविरहित हा लाभ । टांचें नभ सांटवणें ॥2॥ तुका ह्मणे विष्णुदासां । नाहीं आशा दुसरी॥3॥

bhāgyavaṃtā aiśī joḍī | paravaḍī saṃtāṃcī ||1|| dhana gharīṃ pāṃḍuraṃga | abhaṃga jeṃ sarenā ||dhru.|| janāvirahita hā lābha | ṭāṃceṃ nabha sāṃṭavaṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe viṣṇudāsāṃ | nāhīṃ āśā dusarī||3||

जरी आलें राज्य मोळविक्या हातां । तरी तो मागुता व्यवसायी ॥1॥ तृष्णेचीं मंजुरें नेणती विसांवा । वाढें हांव हांवां काम कामीं ॥ध्रु.॥ वैभवाचीं सुखें नातळतां अंगा । चिंता करी भोगा विघ्न जाळी ॥2॥ तुका ह्मणे वाहे मरणाचें भय । रक्षणउपाय करूनि असे ॥3॥

jarī āleṃ rājya moḷavikyā hātāṃ | tarī to māgutā vyavasāyī ||1|| tṛṣṇecīṃ maṃjureṃ neṇatī visāṃvā | vāḍheṃ hāṃva hāṃvāṃ kāma kāmīṃ ||dhru.|| vaibhavācīṃ sukheṃ nātaḷatāṃ aṃgā | ciṃtā karī bhogā vighna jāḷī ||2|| tukā hmaṇe vāhe maraṇāceṃ bhaya | rakṣaṇaupāya karūni ase ||3||

कोण होइऩल आतां संसारपांगिलें । आहे उगवलें सहजें चि ॥1॥ केला तो चालवीं आपुला प्रपंच । काय कोणां वेच आदा घे दे ॥ध्रु.॥ सहजें चि घडे आतां मोऑयाविण । येथें काय सीण आणि लाभ ॥2॥ तुका ह्मणे जालों सहज देखणा । ज्याच्या तेणें खुणा दाखविल्या ॥3॥

koṇa hoiऩla ātāṃ saṃsārapāṃgileṃ | āhe ugavaleṃ sahajeṃ ci ||1|| kelā to cālavīṃ āpulā prapaṃca | kāya koṇāṃ veca ādā ghe de ||dhru.|| sahajeṃ ci ghaḍe ātāṃ moôyāviṇa | yetheṃ kāya sīṇa āṇi lābha ||2|| tukā hmaṇe jāloṃ sahaja dekhaṇā | jyācyā teṇeṃ khuṇā dākhavilyā ||3||

आह्मां शरणागतां । एवढी काय करणें चिंता ॥1॥ परि हे कौतुकाचे खेळ । अवघे पाहातों सकळ ॥ध्रु.॥ अभयदानवृंदें। आह्मां कैंचीं द्वंदें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी । हरिजन साधनाचे स्वामी॥3॥

āhmāṃ śaraṇāgatāṃ | evaḍhī kāya karaṇeṃ ciṃtā ||1|| pari he kautukāce kheḷa | avaghe pāhātoṃ sakaḷa ||dhru.|| abhayadānavṛṃdeṃ| āhmāṃ kaiṃcīṃ dvaṃdeṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmī | harijana sādhanāce svāmī||3||

देवाचिये चाडे प्रमाण उचित । नये वांटूं चित्त निषेधासीं ॥1॥ नये राहों उभें कसमळापाशीं । भुंकतील तैसीं सांडावीं तीं ॥2॥ तुका ह्मणे क्षमा सुखाची हे रासी । सांडूनि कां ऐसी दुःखी व्हावें ॥3॥ ॥1॥

devāciye cāḍe pramāṇa ucita | naye vāṃṭūṃ citta niṣedhāsīṃ ||1|| naye rāhoṃ ubheṃ kasamaḷāpāśīṃ | bhuṃkatīla taisīṃ sāṃḍāvīṃ tīṃ ||2|| tukā hmaṇe kṣamā sukhācī he rāsī | sāṃḍūni kāṃ aisī duḥkhī vhāveṃ ||3|| ||1||

खळा सदा क्षुद्रीं दृष्टी । करी कष्टी सज्जना ॥1॥ करितां आपुलाले परी । धणीवरी व्यापार ॥ध्रु.॥ दया संतां भांडवल। वेची बोल उपकार ॥2॥ तुका ह्मणे आपुलालें । उसंतिलें ज्यांणीं तें ॥3॥

khaḷā sadā kṣudrīṃ dṛṣṭī | karī kaṣṭī sajjanā ||1|| karitāṃ āpulāle parī | dhaṇīvarī vyāpāra ||dhru.|| dayā saṃtāṃ bhāṃḍavala| vecī bola upakāra ||2|| tukā hmaṇe āpulāleṃ | usaṃtileṃ jyāṃṇīṃ teṃ ||3||

जग ऐसें बहुनांवें । बहुनावें भावना ॥1॥ पाहों बोलों बहु नये । सत्य काय सांभाळा ॥ध्रु.॥ कारियासी जें कारण। तें जतन करावें ॥2॥ तुका ह्मणे संतजनीं । हें चि मनीं धरावें ॥3॥

jaga aiseṃ bahunāṃveṃ | bahunāveṃ bhāvanā ||1|| pāhoṃ boloṃ bahu naye | satya kāya sāṃbhāḷā ||dhru.|| kāriyāsī jeṃ kāraṇa| teṃ jatana karāveṃ ||2|| tukā hmaṇe saṃtajanīṃ | heṃ ci manīṃ dharāveṃ ||3||

निघालें तें अगीहूनि । आतां झणी आतळे ॥1॥ पळवा परपरतें दुरी । आतां हरी येथूनि ॥ध्रु.॥ धरिलें तैसें श्रुत करा हो । येथें आहो प्रपंचीं ॥2॥ अबोल्यानें ठेला तुका । भेउनि लोकां निराळा ॥3॥

nighāleṃ teṃ agīhūni | ātāṃ jhaṇī ātaḷe ||1|| paḷavā paraparateṃ durī | ātāṃ harī yethūni ||dhru.|| dharileṃ taiseṃ śruta karā ho | yetheṃ āho prapaṃcīṃ ||2|| abolyāneṃ ṭhelā tukā | bheuni lokāṃ nirāḷā ||3||

आतां दुसरें नाहीं वनीं । निरांजनी पडिलों ॥1॥ तुमची च पाहें वास । अवघी आस निरसली ॥ध्रु.॥ मागिलांचा मोडला माग । घडला त्याग अरुची ॥2॥ तुका ह्मणे करुणाकरा । तूं सोयरा जीवींचा ॥3॥

ātāṃ dusareṃ nāhīṃ vanīṃ | nirāṃjanī paḍiloṃ ||1|| tumacī ca pāheṃ vāsa | avaghī āsa nirasalī ||dhru.|| māgilāṃcā moḍalā māga | ghaḍalā tyāga arucī ||2|| tukā hmaṇe karuṇākarā | tūṃ soyarā jīvīṃcā ||3||

धरूनियां सोइऩ परतलें मन । अनुलक्षीं चरण करूनियां॥1॥ येइप पांडुरंगे नेइप सांभाळूनि । करुणावचनीं आळवितों॥ध्रु.॥ बुिद्ध जाली साहए परि नाहीं बळ । अवलोकितों जळ वाहे नेत्रीं ॥2॥ न चलती पाय गिळत जाली काया । ह्मणऊनि दया येऊं द्यावी ॥3॥ दिशच्या करितों वारियासीं मात । जोडुनियां हात वास पाहें ॥4॥ तुका ह्मणे वेग करावा सत्वर । पावावया तीर भवनदीचें ॥5॥

dharūniyāṃ soiऩ parataleṃ mana | anulakṣīṃ caraṇa karūniyāṃ||1|| yeipa pāṃḍuraṃge neipa sāṃbhāḷūni | karuṇāvacanīṃ āḷavitoṃ||dhru.|| buिddha jālī sāhae pari nāhīṃ baḷa | avalokitoṃ jaḷa vāhe netrīṃ ||2|| na calatī pāya giḷata jālī kāyā | hmaṇaūni dayā yeūṃ dyāvī ||3|| diśacyā karitoṃ vāriyāsīṃ māta | joḍuniyāṃ hāta vāsa pāheṃ ||4|| tukā hmaṇe vega karāvā satvara | pāvāvayā tīra bhavanadīceṃ ||5||

कौलें भरियेली पेंठ । निग्रहाचे खोटे तंट ॥1॥ ऐसें माता जाणे वर्म । बाळ वाढवितां धर्म ॥ध्रु.॥ कामवितां लोहो कसे। तांतडीनें काम नासे ॥2॥ तुका ह्मणे खडे । देतां अक्षरें तें जोडे ॥3॥

kauleṃ bhariyelī peṃṭha | nigrahāce khoṭe taṃṭa ||1|| aiseṃ mātā jāṇe varma | bāḷa vāḍhavitāṃ dharma ||dhru.|| kāmavitāṃ loho kase| tāṃtaḍīneṃ kāma nāse ||2|| tukā hmaṇe khaḍe | detāṃ akṣareṃ teṃ joḍe ||3||

करितां विचार तो हा दृढ संसार । ब्रह्मांदिकां पार नुलंघवे सामथ्यॉ ॥1॥ शरण शरण नारायणा मज अंगीकारीं दीना। आलें तें वचनांपासीं माझ्या सामर्थ्य ॥ध्रु.॥ पाठीवरी मोळी तो चि कळवा पायीं तळीं । सांपडला जाळीं मत्स्य जाला तो न्याय ॥2॥ आतां करीन तांतडी लाभाची ते याच जोडी । तुका ह्मणे ओढी पायां सोइऩ मनाची ॥3॥

karitāṃ vicāra to hā dṛḍha saṃsāra | brahmāṃdikāṃ pāra nulaṃghave sāmathyô ||1|| śaraṇa śaraṇa nārāyaṇā maja aṃgīkārīṃ dīnā| āleṃ teṃ vacanāṃpāsīṃ mājhyā sāmarthya ||dhru.|| pāṭhīvarī moḷī to ci kaḷavā pāyīṃ taḷīṃ | sāṃpaḍalā jāḷīṃ matsya jālā to nyāya ||2|| ātāṃ karīna tāṃtaḍī lābhācī te yāca joḍī | tukā hmaṇe oḍhī pāyāṃ soiऩ manācī ||3||

बहुतां जातीचा केला अंगीकार । बहुत ही फार सवाौत्तमें ॥1॥ सरला चि नाहीं कोणांचिये वेचें । अक्षोभ ठायींचें ठायीं आहे ॥ध्रु.॥ लागत चि नाहीं घेतां अंतपार । वसवी अंतर अणुचें ही ॥2॥ तुका ह्मणे केला होय टाकीऐसा । पुरवावी इच्छा धरिली ते ॥3॥

bahutāṃ jātīcā kelā aṃgīkāra | bahuta hī phāra savāौttameṃ ||1|| saralā ci nāhīṃ koṇāṃciye veceṃ | akṣobha ṭhāyīṃceṃ ṭhāyīṃ āhe ||dhru.|| lāgata ci nāhīṃ ghetāṃ aṃtapāra | vasavī aṃtara aṇuceṃ hī ||2|| tukā hmaṇe kelā hoya ṭākīaisā | puravāvī icchā dharilī te ||3||

पोट धालें आतां जीवनीं आवडी । पुरवावे परवडी बहुतांचे ॥1॥ काय आंचवणा तांतडीचें काम । मागील तीं श्रम न पवावीं ॥ध्रु.॥ वाढितिया पोटीं बहु असे वाव । सांभािळतां ठाव काय वांचे ॥2॥ दाविल्यावांचूनि नाहीं कळों येत । तेथें ही दुिश्चत एकपणें ॥3॥ नावेचा भार तो उदकाचे शिरीं । काय हळू भारी तये ठायीं ॥4॥ तुका ह्मणे गीतीं गाऊनि गोविंद । करूं ब्रह्मानंद एकसरें॥5॥

poṭa dhāleṃ ātāṃ jīvanīṃ āvaḍī | puravāve paravaḍī bahutāṃce ||1|| kāya āṃcavaṇā tāṃtaḍīceṃ kāma | māgīla tīṃ śrama na pavāvīṃ ||dhru.|| vāḍhitiyā poṭīṃ bahu ase vāva | sāṃbhāिḷatāṃ ṭhāva kāya vāṃce ||2|| dāvilyāvāṃcūni nāhīṃ kaḷoṃ yeta | tetheṃ hī duिścata ekapaṇeṃ ||3|| nāvecā bhāra to udakāce śirīṃ | kāya haḷū bhārī taye ṭhāyīṃ ||4|| tukā hmaṇe gītīṃ gāūni goviṃda | karūṃ brahmānaṃda ekasareṃ||5||

एका हातीं टाळ एका हातीं चिपिळया । घालिती हुंमरी एक वाताती टािळया ॥1॥ मातले वैष्णव नटती नाना छंदें। नाहीं चाड मोक्षपदें भजनीं आवडी ॥ध्रु.॥ हाका अरोिळया गीतवादें सुखसोहळे । जाय तें न कळे केव्हां रजनी दिवस ॥2॥ तीथाअ नाहीं चाड न लगे जावें वनांतरा । तुका ह्मणे हरिहरात्मक चि पृथुवी॥3॥

ekā hātīṃ ṭāḷa ekā hātīṃ cipiḷayā | ghālitī huṃmarī eka vātātī ṭāिḷayā ||1|| mātale vaiṣṇava naṭatī nānā chaṃdeṃ| nāhīṃ cāḍa mokṣapadeṃ bhajanīṃ āvaḍī ||dhru.|| hākā aroिḷayā gītavādeṃ sukhasohaḷe | jāya teṃ na kaḷe kevhāṃ rajanī divasa ||2|| tīthāa nāhīṃ cāḍa na lage jāveṃ vanāṃtarā | tukā hmaṇe hariharātmaka ci pṛthuvī||3||

देव सखा आतां केलें नव्हे काइऩ । येणें सकळइऩ सोइरीं च ॥1॥ भाग्यवंत जालों गोतें सपुरतीं । आतां पुण्या नीती पार नाहीं ॥ध्रु.॥ पाहातां दिसती भरलिया दिशा । ठसावला ठसा लोकत्रयीं ॥2॥ अविनाश जोडी आह्मां भाग्यवंतां । जाली होती सत्ता संचिताची ॥3॥ पायांवरी डोइऩ ठेवाया अरोथा । जाली द्यावी सत्ता क्षेम ऐसी ॥4॥ तुका ह्मणे जीव पावला विसावा । ह्मणवितां देवा तुमचींसीं ॥5॥

deva sakhā ātāṃ keleṃ navhe kāiऩ | yeṇeṃ sakaḷaiऩ soirīṃ ca ||1|| bhāgyavaṃta jāloṃ goteṃ sapuratīṃ | ātāṃ puṇyā nītī pāra nāhīṃ ||dhru.|| pāhātāṃ disatī bharaliyā diśā | ṭhasāvalā ṭhasā lokatrayīṃ ||2|| avināśa joḍī āhmāṃ bhāgyavaṃtāṃ | jālī hotī sattā saṃcitācī ||3|| pāyāṃvarī ḍoiऩ ṭhevāyā arothā | jālī dyāvī sattā kṣema aisī ||4|| tukā hmaṇe jīva pāvalā visāvā | hmaṇavitāṃ devā tumacīṃsīṃ ||5||

कोण आतां किळकाळा । येऊं बळा देइऩल ॥1॥ सत्ता झाली त्रिभुवनीं । चक्रपाणी कोंवसा ॥ध्रु.॥ लडिवाळांचा भार वाहे । उभा आहे कुढावया ॥2॥ तुका ह्मणे घटिका दिस । निमिश ही न विसंभे ॥3॥

koṇa ātāṃ kiḷakāḷā | yeūṃ baḷā deiऩla ||1|| sattā jhālī tribhuvanīṃ | cakrapāṇī koṃvasā ||dhru.|| laḍivāḷāṃcā bhāra vāhe | ubhā āhe kuḍhāvayā ||2|| tukā hmaṇe ghaṭikā disa | nimiśa hī na visaṃbhe ||3||

आह्मां आवडे नाम घेतां । तो ही पिता संतोषे ॥1॥ उभयतां एकचित्त । तरी प्रीत वाढली ॥ध्रु.॥ आह्मी शोभों निकटवासें। अनारिसें न दिसे ॥2॥ तुका ह्मणे पांडुरंगे । अवघीं अंगें निवालीं॥3॥

āhmāṃ āvaḍe nāma ghetāṃ | to hī pitā saṃtoṣe ||1|| ubhayatāṃ ekacitta | tarī prīta vāḍhalī ||dhru.|| āhmī śobhoṃ nikaṭavāseṃ| anāriseṃ na dise ||2|| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃge | avaghīṃ aṃgeṃ nivālīṃ||3||

देह तंव असे भोगाचे अधीन । याचें सुख सीण क्षीणभंगर ॥1॥ अविनाश जोडी देवापायीं भाव । कल्याणाचा ठाव सकळही ॥ध्रु.॥ क्षणभंगुर हा तेथील पसारा । आलिया हाकारा अवघें राहे ॥2॥ तुका ह्मणे येथें सकळ विश्रांति । आठवावा चित्तीं नारायण ॥3॥

deha taṃva ase bhogāce adhīna | yāceṃ sukha sīṇa kṣīṇabhaṃgara ||1|| avināśa joḍī devāpāyīṃ bhāva | kalyāṇācā ṭhāva sakaḷahī ||dhru.|| kṣaṇabhaṃgura hā tethīla pasārā | āliyā hākārā avagheṃ rāhe ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ sakaḷa viśrāṃti | āṭhavāvā cittīṃ nārāyaṇa ||3||

काया वाचा मनें श्रीमुखाची वास । आणीक उदास विचारासी ॥1॥ काय आतां मोक्ष करावा जी देवा । तुमचिया गोवा दर्शनासी ॥ध्रु.॥ केलिया नेमासी उभें ठाडें व्हावें । नेमलें तें भावें पालटेना ॥12॥ तुका ह्मणे जों जों कराल उशीर । तों तों मज फार रडवील ॥3॥

kāyā vācā maneṃ śrīmukhācī vāsa | āṇīka udāsa vicārāsī ||1|| kāya ātāṃ mokṣa karāvā jī devā | tumaciyā govā darśanāsī ||dhru.|| keliyā nemāsī ubheṃ ṭhāḍeṃ vhāveṃ | nemaleṃ teṃ bhāveṃ pālaṭenā ||12|| tukā hmaṇe joṃ joṃ karāla uśīra | toṃ toṃ maja phāra raḍavīla ||3||

पुढीलांचे सोयी माझ्या मना चाली । मताची आणिली नाहीं बुद्धी ॥1॥ केलासी तो उभा आजवरी संतीं । धरविलें हातीं कट देवा ॥ध्रु.॥ आहे तें ची मागों नाहीं खोटा चाळा । नये येऊं बळा लेंकराशीं ॥2॥ तुका ह्मणे माझा साक्षीचा वेव्हार । कृपण जी थोर परी तुह्मी ॥3॥

puḍhīlāṃce soyī mājhyā manā cālī | matācī āṇilī nāhīṃ buddhī ||1|| kelāsī to ubhā ājavarī saṃtīṃ | dharavileṃ hātīṃ kaṭa devā ||dhru.|| āhe teṃ cī māgoṃ nāhīṃ khoṭā cāḷā | naye yeūṃ baḷā leṃkarāśīṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhā sākṣīcā vevhāra | kṛpaṇa jī thora parī tuhmī ||3||

बहुत करूनि चाळवाचाळवी । किती तुह्मी गोवी करीतसां ॥1॥ लागटपणें मी आलों येथवरी । चाड ते दुसरी न धरूनि ॥ध्रु.॥ दुजियाचा तंव तुह्मांसी कांटाळा । राहासी निराळा एकाएकीं ॥2॥ तुका ह्मणे आतां यावरी गोविंदा । मजशीं विनोदा येऊं नये ॥3॥

bahuta karūni cāḷavācāḷavī | kitī tuhmī govī karītasāṃ ||1|| lāgaṭapaṇeṃ mī āloṃ yethavarī | cāḍa te dusarī na dharūni ||dhru.|| dujiyācā taṃva tuhmāṃsī kāṃṭāḷā | rāhāsī nirāḷā ekāekīṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ yāvarī goviṃdā | majaśīṃ vinodā yeūṃ naye ||3||

तीर्थ जळ देखे पाषाण प्रतिमा । संत ते अधमा माणसाऐसे ॥1॥ वांजेच्या मैथुनापरी गेलें वांयां । बांडेल्याचें जायां जालें पीक ॥ध्रु.॥ अभाविक सदा सुतकी चांडाळ । सदा तळमळ चुके चि ना ॥2॥ तुका ह्मणे वरदळी ज्याची दृष्टी । देहबुिद्ध कष्टी सदा दुःखी ॥3॥

tīrtha jaḷa dekhe pāṣāṇa pratimā | saṃta te adhamā māṇasāaise ||1|| vāṃjecyā maithunāparī geleṃ vāṃyāṃ | bāṃḍelyāceṃ jāyāṃ jāleṃ pīka ||dhru.|| abhāvika sadā sutakī cāṃḍāḷa | sadā taḷamaḷa cuke ci nā ||2|| tukā hmaṇe varadaḷī jyācī dṛṣṭī | dehabuिddha kaṣṭī sadā duḥkhī ||3||

नव्हे मतोऑयाचा वाण । नीच नवा नारायण ॥1॥ सुख उपजे श्रवणें । खरें टांकसाळी नाणें ॥ध्रु.॥ लाभ हातोहातीं । अधिक पुढतोंपुढती ॥2॥ तुका ह्मणे नेणों किती । पुरोनि उरलें पुढती ॥3॥

navhe matoôyācā vāṇa | nīca navā nārāyaṇa ||1|| sukha upaje śravaṇeṃ | khareṃ ṭāṃkasāḷī nāṇeṃ ||dhru.|| lābha hātohātīṃ | adhika puḍhatoṃpuḍhatī ||2|| tukā hmaṇe neṇoṃ kitī | puroni uraleṃ puḍhatī ||3||

घातला दुकान । देती आलियासी दान ॥1॥ संत उदार उदार । भरलें अनंत भांडार ॥ध्रु.॥ मागत्याची पुरे । धणी आणिकांसी उरे ॥2॥ तुका ह्मणे पोतें । देवें भरिलें नव्हे रितें ॥3॥

ghātalā dukāna | detī āliyāsī dāna ||1|| saṃta udāra udāra | bharaleṃ anaṃta bhāṃḍāra ||dhru.|| māgatyācī pure | dhaṇī āṇikāṃsī ure ||2|| tukā hmaṇe poteṃ | deveṃ bharileṃ navhe riteṃ ||3||

नरस्तुति आणि कथेचा विकरा । हें नको दातारा घडों देऊं ॥1॥ ऐसिये कृपेचि भाकितों करुणा । आहेसि तूं राणा उदाराचा ॥ध्रु.॥ पराविया नारी आणि परधना । नको देऊं मनावरी येऊं ॥2॥ भूतांचा मत्सर आणि संतनिंदा । हें नको गोविंदा घडों देऊं ॥3॥ देहअभिमान नको देऊं शरीरीं । चढों कांहीं परी एक देऊं ॥4॥ तुका ह्मणे तुझ्या पायांचा विसर । नको वारंवार पडों देऊं ॥5॥

narastuti āṇi kathecā vikarā | heṃ nako dātārā ghaḍoṃ deūṃ ||1|| aisiye kṛpeci bhākitoṃ karuṇā | āhesi tūṃ rāṇā udārācā ||dhru.|| parāviyā nārī āṇi paradhanā | nako deūṃ manāvarī yeūṃ ||2|| bhūtāṃcā matsara āṇi saṃtaniṃdā | heṃ nako goviṃdā ghaḍoṃ deūṃ ||3|| dehaabhimāna nako deūṃ śarīrīṃ | caḍhoṃ kāṃhīṃ parī eka deūṃ ||4|| tukā hmaṇe tujhyā pāyāṃcā visara | nako vāraṃvāra paḍoṃ deūṃ ||5||

लौकिकापुरती नव्हे माझी सेवा । अनन्य केशवा दास तुझा ॥1॥ ह्मणऊनि करीं पायांसवें आळी । आणीक वेगळी नेणें परी ॥ध्रु.॥ एकविध आह्मी स्वामिसेवेसाटीं । वरी तो चि पोटीं एकभाव ॥2॥ तुका ह्मणे करीं सांगितलें काम । तुह्मां धर्माधर्म ठावे देवा ॥3॥

laukikāpuratī navhe mājhī sevā | ananya keśavā dāsa tujhā ||1|| hmaṇaūni karīṃ pāyāṃsaveṃ āḷī | āṇīka vegaḷī neṇeṃ parī ||dhru.|| ekavidha āhmī svāmisevesāṭīṃ | varī to ci poṭīṃ ekabhāva ||2|| tukā hmaṇe karīṃ sāṃgitaleṃ kāma | tuhmāṃ dharmādharma ṭhāve devā ||3||

ज्यांच्या संगें होतों पडिलों भोवनीं । ते केली धोवनी झाडूनियां ॥1॥ आतां एकाएकीं मनासीं विचार । करूं नाहीं भार दुजा याचा ॥ध्रु.॥ प्रसादसेवनें आली उष्टावळी । उचित ते काळीं अवचित ॥2॥ तुका ह्मणे वर्म सांपडलें हातीं । सांडिली ते खंती चिंता देवा ॥3॥

jyāṃcyā saṃgeṃ hotoṃ paḍiloṃ bhovanīṃ | te kelī dhovanī jhāḍūniyāṃ ||1|| ātāṃ ekāekīṃ manāsīṃ vicāra | karūṃ nāhīṃ bhāra dujā yācā ||dhru.|| prasādasevaneṃ ālī uṣṭāvaḷī | ucita te kāḷīṃ avacita ||2|| tukā hmaṇe varma sāṃpaḍaleṃ hātīṃ | sāṃḍilī te khaṃtī ciṃtā devā ||3||

आवडीभोजन प्रकार परवडी । भिन्नाभिन्न गोडी एक रसा ॥1॥ भोगित्या पंगती लाधलों प्रसाद । तिंहीं नाहीं भेद राखियेला ॥ध्रु.॥ पाकसििद्ध स्वहस्तकें विनियोग। आवडीचे भाग सिद्ध केले ॥2॥ तुका ह्मणे आला उिच्छष्ट प्रसाद । तेणें हा आनंद माझ्या जीवा ॥3॥

āvaḍībhojana prakāra paravaḍī | bhinnābhinna goḍī eka rasā ||1|| bhogityā paṃgatī lādhaloṃ prasāda | tiṃhīṃ nāhīṃ bheda rākhiyelā ||dhru.|| pākasiिddha svahastakeṃ viniyoga| āvaḍīce bhāga siddha kele ||2|| tukā hmaṇe ālā uिcchaṣṭa prasāda | teṇeṃ hā ānaṃda mājhyā jīvā ||3||

समर्थाचा ठाव संचलाचि असे । दुर्बळाची आस पुढें करी ॥1॥ पावलें घेइऩन पदरीं हें दान । एकांतीं भोजन करूं दाऊं॥ध्रु.॥ न लगे पाहावी उचिताची वेळ । अयाचित काळ साधला तो ॥2॥ तुका ह्मणे पोट धालिया उपरी । गौरवा उत्तरीं पूजूं देवा ॥3॥

samarthācā ṭhāva saṃcalāci ase | durbaḷācī āsa puḍheṃ karī ||1|| pāvaleṃ gheiऩna padarīṃ heṃ dāna | ekāṃtīṃ bhojana karūṃ dāūṃ||dhru.|| na lage pāhāvī ucitācī veḷa | ayācita kāḷa sādhalā to ||2|| tukā hmaṇe poṭa dhāliyā uparī | gauravā uttarīṃ pūjūṃ devā ||3||

आपुल्यांचा करीन मोळा । माझ्या कुळाचारांचा॥1॥ अवघियांचे वंदिन पाय । ठायाठाय न देखें ॥ध्रु.॥ नेदीं तुटों समाधान । थांबों जन सकळ ॥2॥ तुका ह्मणे झाडा होय । तों हे सोय न संडीं ॥3॥

āpulyāṃcā karīna moḷā | mājhyā kuḷācārāṃcā||1|| avaghiyāṃce vaṃdina pāya | ṭhāyāṭhāya na dekheṃ ||dhru.|| nedīṃ tuṭoṃ samādhāna | thāṃboṃ jana sakaḷa ||2|| tukā hmaṇe jhāḍā hoya | toṃ he soya na saṃḍīṃ ||3||

जन्ममरणांची विसरलों चिंता । तूं माझा अनंता मायबाप ॥1॥ होतील ते डोळां पाहेन प्रकार । भय आणि भार निरसलीं ॥ध्रु.॥ लिगाडाचें मूळ होतीं पंच भूतें । त्यांचें यां पुरतें विभागिलें ॥2॥ तुका ह्मणे जाला प्रपंच पारिखा । जिवासी तूं सखा पांडुरंगा ॥3॥

janmamaraṇāṃcī visaraloṃ ciṃtā | tūṃ mājhā anaṃtā māyabāpa ||1|| hotīla te ḍoḷāṃ pāhena prakāra | bhaya āṇi bhāra nirasalīṃ ||dhru.|| ligāḍāceṃ mūḷa hotīṃ paṃca bhūteṃ | tyāṃceṃ yāṃ purateṃ vibhāgileṃ ||2|| tukā hmaṇe jālā prapaṃca pārikhā | jivāsī tūṃ sakhā pāṃḍuraṃgā ||3||

उदार तूं हरी ऐसी कीतिऩ चराचरीं । अनंत हे थोरी गर्जतील पवाडे ॥1॥ तुझे लागों पायीं माझा भाव पुसी जन्ममरणां ठाव। देवाचा तूं देव स्वामी सकळा ब्रह्मांडा ॥ध्रु.॥ मागणें तें तुज मागों जीवभाव तुज सांगों । लागों तरी लागों पायां तुमच्या दातारा ॥2॥ दिसों देसी कीविलवाणें तरी तुज चि हें उणें । तुका ह्मणे जिणें माझें तुज अधीन ॥3॥

udāra tūṃ harī aisī kītiऩ carācarīṃ | anaṃta he thorī garjatīla pavāḍe ||1|| tujhe lāgoṃ pāyīṃ mājhā bhāva pusī janmamaraṇāṃ ṭhāva| devācā tūṃ deva svāmī sakaḷā brahmāṃḍā ||dhru.|| māgaṇeṃ teṃ tuja māgoṃ jīvabhāva tuja sāṃgoṃ | lāgoṃ tarī lāgoṃ pāyāṃ tumacyā dātārā ||2|| disoṃ desī kīvilavāṇeṃ tarī tuja ci heṃ uṇeṃ | tukā hmaṇe jiṇeṃ mājheṃ tuja adhīna ||3||

पाहा किती आले शरण समान चि केले । नाहीं विचारिले गुण दोष कोणांचे ॥1॥ मज सेवटींसा द्यावा ठाव तयांचिये देवा । नाहीं करीत हेवा कांहीं थोरपणाचा ॥ध्रु.॥ नाहीं पाहिला आचार कुळगोत्रांचा विचार । फेडूं आला भार मग न ह्मणे दगड ॥2॥ तुका ह्मणे सर्वजाणा तुझ्या आल्यावरि मना । केला तो उगाणा घडल्या दोषांच्या ॥3॥

pāhā kitī āle śaraṇa samāna ci kele | nāhīṃ vicārile guṇa doṣa koṇāṃce ||1|| maja sevaṭīṃsā dyāvā ṭhāva tayāṃciye devā | nāhīṃ karīta hevā kāṃhīṃ thorapaṇācā ||dhru.|| nāhīṃ pāhilā ācāra kuḷagotrāṃcā vicāra | pheḍūṃ ālā bhāra maga na hmaṇe dagaḍa ||2|| tukā hmaṇe sarvajāṇā tujhyā ālyāvari manā | kelā to ugāṇā ghaḍalyā doṣāṃcyā ||3||

आतां चुकलें बंधन गेलें विसरोनि दान । आपुले ते वाण सावकाश विकावे ॥1॥ लाभ जोडला अनंत घरीं सांपडलें वित्त । हातोहातीं थीत उरों तळ नल्हाचि ॥ध्रु.॥ होतें गोविलें विसारें माप जालें एकसरें । होतें होरें वारें तों चि लाहो साधिला॥2॥ कराया जतन तुका ह्मणे निजधन । केला नारायण साहए नेदी विसंबों ॥3॥

ātāṃ cukaleṃ baṃdhana geleṃ visaroni dāna | āpule te vāṇa sāvakāśa vikāve ||1|| lābha joḍalā anaṃta gharīṃ sāṃpaḍaleṃ vitta | hātohātīṃ thīta uroṃ taḷa nalhāci ||dhru.|| hoteṃ govileṃ visāreṃ māpa jāleṃ ekasareṃ | hoteṃ horeṃ vāreṃ toṃ ci lāho sādhilā||2|| karāyā jatana tukā hmaṇe nijadhana | kelā nārāyaṇa sāhae nedī visaṃboṃ ||3||

तुझ्या रूपें माझी काया भरों द्यावी पंढरीराया । दर्पणींची छाया एका रूपें भिन्नत्व ॥1॥ सुख पडिलें साटवण सत्ता वेचे शनें शनें । अडचणीचे कोन चारी मार्ग उगवले ॥ध्रु.॥ वसो डोऑयांची बाहुली कवळे भिन्न छाया आली । कृष्णांजन चाली नव्हे प्रति माघारी ॥2॥ जीव ठसावला शिवें मना आलें तेथें जावें । फांटा पडिला नांवें तुका ह्मणे खंडलें ॥3॥

tujhyā rūpeṃ mājhī kāyā bharoṃ dyāvī paṃḍharīrāyā | darpaṇīṃcī chāyā ekā rūpeṃ bhinnatva ||1|| sukha paḍileṃ sāṭavaṇa sattā vece śaneṃ śaneṃ | aḍacaṇīce kona cārī mārga ugavale ||dhru.|| vaso ḍoôyāṃcī bāhulī kavaḷe bhinna chāyā ālī | kṛṣṇāṃjana cālī navhe prati māghārī ||2|| jīva ṭhasāvalā śiveṃ manā āleṃ tetheṃ jāveṃ | phāṃṭā paḍilā nāṃveṃ tukā hmaṇe khaṃḍaleṃ ||3||

सोसें सोसें मारूं हाका । होइल चुका ह्मणऊनि॥1॥ मागें पुढें क्षणभरी । नव्हे दुरी अंतर ॥ध्रु.॥ नाम मुखीं बैसला चाळा। वेळोवेळां पडताळीं ॥2॥ तुका ह्मणे सुखी केलें । या विठ्ठलें बहुतांसी ॥3॥

soseṃ soseṃ mārūṃ hākā | hoila cukā hmaṇaūni||1|| māgeṃ puḍheṃ kṣaṇabharī | navhe durī aṃtara ||dhru.|| nāma mukhīṃ baisalā cāḷā| veḷoveḷāṃ paḍatāḷīṃ ||2|| tukā hmaṇe sukhī keleṃ | yā viṭhṭhaleṃ bahutāṃsī ||3||

धरूनियां चाली हांवा । येइन गांवां धांवत ॥1॥ पाठविसी मूळ तरी । लवकरी विठ्ठले ॥ध्रु.॥ नाचेन त्या प्रेमसुखें । कीर्ती मुखें गाइऩन ॥2॥ तुका ह्मणे संतमेळीं । पायधुळी वंदीन॥3॥

dharūniyāṃ cālī hāṃvā | yeina gāṃvāṃ dhāṃvata ||1|| pāṭhavisī mūḷa tarī | lavakarī viṭhṭhale ||dhru.|| nācena tyā premasukheṃ | kīrtī mukheṃ gāiऩna ||2|| tukā hmaṇe saṃtameḷīṃ | pāyadhuḷī vaṃdīna||3||

मायबापाचिये भेटी । अवघ्या तुटी संकोचा ॥1॥ भोगिलें तें आहे सुख । खातां मुख मोकळें ॥ध्रु.॥ उत्तम तें बाळासाटीं । लावी ओठीं माउली ॥2॥ तुका ह्मणे जाली धणी । आनंद मनीं न समाये ॥3॥

māyabāpāciye bheṭī | avaghyā tuṭī saṃkocā ||1|| bhogileṃ teṃ āhe sukha | khātāṃ mukha mokaḷeṃ ||dhru.|| uttama teṃ bāḷāsāṭīṃ | lāvī oṭhīṃ māulī ||2|| tukā hmaṇe jālī dhaṇī | ānaṃda manīṃ na samāye ||3||

उदासीनाचा देह ब्रह्मरूप । नाहीं पुण्य पाप लागत त्या ॥1॥ अनुताप अंगीं अिग्नचिया ज्वाळा । नाहीं मृगजळा विझों येत ॥ध्रु.॥ दोष ऐशा नावें देहाचा आदर । विटलें अंतर अहंभावें॥2॥ तुका ह्मणे जाय नासोनियां खंती । तंव चि हे चित्तीं बद्धता ते ॥3॥

udāsīnācā deha brahmarūpa | nāhīṃ puṇya pāpa lāgata tyā ||1|| anutāpa aṃgīṃ aिgnaciyā jvāḷā | nāhīṃ mṛgajaḷā vijhoṃ yeta ||dhru.|| doṣa aiśā nāveṃ dehācā ādara | viṭaleṃ aṃtara ahaṃbhāveṃ||2|| tukā hmaṇe jāya nāsoniyāṃ khaṃtī | taṃva ci he cittīṃ baddhatā te ||3||

बंधनाचा तोडूं फांसा । देऊं आशा टाकोनि ॥1॥ नाहीं तें च घेतां शिरीं । होइल दुरी निजपंथ ॥ध्रु.॥ नाथिलें चि माझें तुझें । कोण वोझें वागवी ॥2॥ तुका ह्मणे अंतराय । देवीं काय जिणें तें ॥3॥

baṃdhanācā toḍūṃ phāṃsā | deūṃ āśā ṭākoni ||1|| nāhīṃ teṃ ca ghetāṃ śirīṃ | hoila durī nijapaṃtha ||dhru.|| nāthileṃ ci mājheṃ tujheṃ | koṇa vojheṃ vāgavī ||2|| tukā hmaṇe aṃtarāya | devīṃ kāya jiṇeṃ teṃ ||3||

तें च किती वारंवार । बोलों फार बोलिलें ॥1॥ आतां माझें दंडवत । तुमच्या संत चरणांसी ॥ध्रु.॥ आवडी ते नीच नवी । जाली जीवीं वसती ॥2॥ तुका ह्मणे बरवें जालें । घरा आलें बंदरीचें ॥3॥

teṃ ca kitī vāraṃvāra | boloṃ phāra bolileṃ ||1|| ātāṃ mājheṃ daṃḍavata | tumacyā saṃta caraṇāṃsī ||dhru.|| āvaḍī te nīca navī | jālī jīvīṃ vasatī ||2|| tukā hmaṇe baraveṃ jāleṃ | gharā āleṃ baṃdarīceṃ ||3||

उपासा सेवटीं अन्नासवें भेटी । तैसी माझी मिठी पडो पायीं ॥1॥ पुरवीं वासना साच सर्वजाणा । आह्मां नारायणा अंकिताची ॥ध्रु.॥ बहुदिसां पुत्रामातेमध्यें भेटीं । तैसा दाटो पोटीं प्रीतिउभोड ॥2॥ तुका ह्मणे धन कृपणा सोयरें । यापरि दुसरें नहो आतां ॥3॥

upāsā sevaṭīṃ annāsaveṃ bheṭī | taisī mājhī miṭhī paḍo pāyīṃ ||1|| puravīṃ vāsanā sāca sarvajāṇā | āhmāṃ nārāyaṇā aṃkitācī ||dhru.|| bahudisāṃ putrāmātemadhyeṃ bheṭīṃ | taisā dāṭo poṭīṃ prītiubhoḍa ||2|| tukā hmaṇe dhana kṛpaṇā soyareṃ | yāpari dusareṃ naho ātāṃ ||3||

रणीं निघतां शूर न पाहे माघारें । ऐशा मज धीरें राख आतां ॥1॥ संसारा हातीं अंतरलों दुरी । आतां कृपा करीं नारायणा ॥ध्रु.॥ वागवितों तुझिया नामाचें हत्यार । हा चि बडिवार मिरवितों ॥2॥ तुका ह्मणे मज फिरतां माघारें । तेथें उणें पुरें तुह्मी जाणां ॥3॥

raṇīṃ nighatāṃ śūra na pāhe māghāreṃ | aiśā maja dhīreṃ rākha ātāṃ ||1|| saṃsārā hātīṃ aṃtaraloṃ durī | ātāṃ kṛpā karīṃ nārāyaṇā ||dhru.|| vāgavitoṃ tujhiyā nāmāceṃ hatyāra | hā ci baḍivāra miravitoṃ ||2|| tukā hmaṇe maja phiratāṃ māghāreṃ | tetheṃ uṇeṃ pureṃ tuhmī jāṇāṃ ||3||

सकळ पूजा स्तुति । करावी ते व्होवें याती ॥1॥ ह्मणऊनि वारा जन । संतपूजा नारायण ॥ध्रु.॥ सेवावें तें वरी । दावी उमटूनि ढेंकरीं ॥2॥ तुका ह्मणे सुरा । दुधा ह्मणतां केवीं बरा॥3॥

sakaḷa pūjā stuti | karāvī te vhoveṃ yātī ||1|| hmaṇaūni vārā jana | saṃtapūjā nārāyaṇa ||dhru.|| sevāveṃ teṃ varī | dāvī umaṭūni ḍheṃkarīṃ ||2|| tukā hmaṇe surā | dudhā hmaṇatāṃ kevīṃ barā||3||

धीर नव्हे मनें । काय तयापाशीं उणें ॥1॥ भार घातलियावरी । दासां नुपेक्षील हरी ॥ध्रु.॥ याऐसी आटी । द्यावी द्रव्याचिये साटी ॥2॥ तुका ह्मणे पोटें । देवा बहु केलें खोटें ॥3॥

dhīra navhe maneṃ | kāya tayāpāśīṃ uṇeṃ ||1|| bhāra ghātaliyāvarī | dāsāṃ nupekṣīla harī ||dhru.|| yāaisī āṭī | dyāvī dravyāciye sāṭī ||2|| tukā hmaṇe poṭeṃ | devā bahu keleṃ khoṭeṃ ||3||

द्रव्याचिया कोटी । नये गांडीची लंगोटी ॥1॥ अंती बोळवणेसाटीं । पांडुरंग धरा कंठीं ॥ध्रु.॥ लोभाची लोभिकें । यांचें सन्निधान फिकें ॥2॥ तुका ह्मणे हितें । जग नव्हो पडो रितें॥3॥

dravyāciyā koṭī | naye gāṃḍīcī laṃgoṭī ||1|| aṃtī boḷavaṇesāṭīṃ | pāṃḍuraṃga dharā kaṃṭhīṃ ||dhru.|| lobhācī lobhikeṃ | yāṃceṃ sannidhāna phikeṃ ||2|| tukā hmaṇe hiteṃ | jaga navho paḍo riteṃ||3||

कोणापाशीं आतां सांगों मी बोभाट । कधीं खटखट सरेल हे ॥1॥ कोणां आराणूक होइऩल कोणे काळीं । आपुलालीं जाळीं उगवूनि ॥ध्रु.॥ माझा येणें दुःखें फुटतसे प्राण । न कळतां जन सुखी असे ॥2॥ भोगा आधीं मनें मानिलासे त्रास । पाहें लपायास ठाव कोठें ॥3॥ तुका ह्मणे देतों देवाचें गाऱ्हाणें । माझें रिण येणें सोसियेलें ॥4॥

koṇāpāśīṃ ātāṃ sāṃgoṃ mī bobhāṭa | kadhīṃ khaṭakhaṭa sarela he ||1|| koṇāṃ ārāṇūka hoiऩla koṇe kāḷīṃ | āpulālīṃ jāḷīṃ ugavūni ||dhru.|| mājhā yeṇeṃ duḥkheṃ phuṭatase prāṇa | na kaḷatāṃ jana sukhī ase ||2|| bhogā ādhīṃ maneṃ mānilāse trāsa | pāheṃ lapāyāsa ṭhāva koṭheṃ ||3|| tukā hmaṇe detoṃ devāceṃ gāऱhāṇeṃ | mājheṃ riṇa yeṇeṃ sosiyeleṃ ||4||

राहिलों निराळा । पाहों कवतुक डोळां ॥1॥ करूं जगाचा विनोद । डोळां पाहोनियां छंद ॥ध्रु.॥ भुललिया संसारें । आलें डोऑयासी माजिरें ॥2॥ तुका ह्मणे माथा । कोणी नुचली सर्वथा ॥3॥

rāhiloṃ nirāḷā | pāhoṃ kavatuka ḍoḷāṃ ||1|| karūṃ jagācā vinoda | ḍoḷāṃ pāhoniyāṃ chaṃda ||dhru.|| bhulaliyā saṃsāreṃ | āleṃ ḍoôyāsī mājireṃ ||2|| tukā hmaṇe māthā | koṇī nucalī sarvathā ||3||

राहाणें तें पायांपाशी । आणिकां रसीं विटोनि ॥1॥ ऐसा धीर देइप मना । नारायणा विनवितों ॥ध्रु.॥ अंतरीं तों तुझा वास । आणिकां नास कारण ॥2॥ तुका ह्मणे शेवटींचें । वाटे साचें राखावें ॥3॥

rāhāṇeṃ teṃ pāyāṃpāśī | āṇikāṃ rasīṃ viṭoni ||1|| aisā dhīra deipa manā | nārāyaṇā vinavitoṃ ||dhru.|| aṃtarīṃ toṃ tujhā vāsa | āṇikāṃ nāsa kāraṇa ||2|| tukā hmaṇe śevaṭīṃceṃ | vāṭe sāceṃ rākhāveṃ ||3||

चंदन तो चंदनपणें । सहज गुणसंपन्न ॥1॥ वेधलिया धन्य जाती । भाग्यें होती सन्मुख ॥ध्रु.॥ परिसा अंगीं परिसपण । बाणोनि तें राहिलें ॥2॥ तुका ह्मणे कैंची खंती । सुजाती ते ठाकणी ॥3॥

caṃdana to caṃdanapaṇeṃ | sahaja guṇasaṃpanna ||1|| vedhaliyā dhanya jātī | bhāgyeṃ hotī sanmukha ||dhru.|| parisā aṃgīṃ parisapaṇa | bāṇoni teṃ rāhileṃ ||2|| tukā hmaṇe kaiṃcī khaṃtī | sujātī te ṭhākaṇī ||3||

ऐसें कां हो न करा कांहीं । पुढें नाहीं नास ज्या ॥1॥ विश्वंभरा शरणागत । भूतजात वंदूनि ॥ध्रु.॥ श्रुतीचें कां नेघा फळ। सारमूळ जाणोनि ॥2॥ तुका ह्मणे पुढें कांहीं । वाट नाहीं यावरी॥3॥

aiseṃ kāṃ ho na karā kāṃhīṃ | puḍheṃ nāhīṃ nāsa jyā ||1|| viśvaṃbharā śaraṇāgata | bhūtajāta vaṃdūni ||dhru.|| śrutīceṃ kāṃ neghā phaḷa| sāramūḷa jāṇoni ||2|| tukā hmaṇe puḍheṃ kāṃhīṃ | vāṭa nāhīṃ yāvarī||3||

आपुलें मरण पाहिलें म्यां डोळां । तो जाला सोहळा अनुपम्य ॥1॥ आनंदे दाटलीं तिन्ही त्रिभुवनें । सर्वात्मकपणें भोग जाला ॥ध्रु.॥ एकदेशीं होतों अहंकारें आथिला । त्याच्या त्यागें जाला सुकाळ हा ॥2॥ फिटलें सुतक जन्ममरणाचें । मी माझ्या संकोचें दुरी जालों ॥3॥ नारायणें दिला वस्तीस ठाव । ठेवूनियां भाव ठेलों पायीं ॥4॥ तुका ह्मणे दिलें उमटूनि जगीं । घेतलें तें अंगीं लावूनियां ॥5॥

āpuleṃ maraṇa pāhileṃ myāṃ ḍoḷāṃ | to jālā sohaḷā anupamya ||1|| ānaṃde dāṭalīṃ tinhī tribhuvaneṃ | sarvātmakapaṇeṃ bhoga jālā ||dhru.|| ekadeśīṃ hotoṃ ahaṃkāreṃ āthilā | tyācyā tyāgeṃ jālā sukāḷa hā ||2|| phiṭaleṃ sutaka janmamaraṇāceṃ | mī mājhyā saṃkoceṃ durī jāloṃ ||3|| nārāyaṇeṃ dilā vastīsa ṭhāva | ṭhevūniyāṃ bhāva ṭheloṃ pāyīṃ ||4|| tukā hmaṇe dileṃ umaṭūni jagīṃ | ghetaleṃ teṃ aṃgīṃ lāvūniyāṃ ||5||

बोळविला देह आपुलेनि हातें । हुताशिलीं भूतें ब्रह्माग्नीसीं ॥1॥ एकवेळे जालें सकळ कारण । आतां नारायण नारायण ॥ध्रु.॥ अमृतसंजीवनी निवविली खाइऩ । अंगें तये ठायीं हारपलीं ॥2॥ एकादशीविध जागरण उपवास । बारावा दिवस भोजनाचा ।3॥ अवघीं कर्में जालीं घटस्पोटापाशीं । संबंध एकेसी उरला नामीं ॥4॥ तुका ह्मणे आतां आनंदीं आनंदु । गोविंदीं गोविंदु विस्तारला ॥5॥

boḷavilā deha āpuleni hāteṃ | hutāśilīṃ bhūteṃ brahmāgnīsīṃ ||1|| ekaveḷe jāleṃ sakaḷa kāraṇa | ātāṃ nārāyaṇa nārāyaṇa ||dhru.|| amṛtasaṃjīvanī nivavilī khāiऩ | aṃgeṃ taye ṭhāyīṃ hārapalīṃ ||2|| ekādaśīvidha jāgaraṇa upavāsa | bārāvā divasa bhojanācā |3|| avaghīṃ karmeṃ jālīṃ ghaṭaspoṭāpāśīṃ | saṃbaṃdha ekesī uralā nāmīṃ ||4|| tukā hmaṇe ātāṃ ānaṃdīṃ ānaṃdu | goviṃdīṃ goviṃdu vistāralā ||5||

पिंडदान पिंडें ठेविलें करून । तिळीं तिळवण मूळत्रयीं॥1॥ सारिले संकल्प एका चि वचनें । ब्रह्मीं ब्रह्मार्पण सेवटींच्या ॥ध्रु.॥ सव्य अपसव्य बुडालें हें कर्म । एका एक वर्म एकोविष्णु ॥2॥ पित्यापुत्रत्वाचें जालें अवसान । जनीं जनादऩन अभेदेंसी ॥3॥ आहे तैसी पूजा पावली सकळ । सहज तो काळ साधियेला ॥4॥ तुका ह्मणे केला अवघियांचा उद्धार । आतां नमस्कार सेवटींचा ॥5॥

piṃḍadāna piṃḍeṃ ṭhevileṃ karūna | tiḷīṃ tiḷavaṇa mūḷatrayīṃ||1|| sārile saṃkalpa ekā ci vacaneṃ | brahmīṃ brahmārpaṇa sevaṭīṃcyā ||dhru.|| savya apasavya buḍāleṃ heṃ karma | ekā eka varma ekoviṣṇu ||2|| pityāputratvāceṃ jāleṃ avasāna | janīṃ janādaऩna abhedeṃsī ||3|| āhe taisī pūjā pāvalī sakaḷa | sahaja to kāḷa sādhiyelā ||4|| tukā hmaṇe kelā avaghiyāṃcā uddhāra | ātāṃ namaskāra sevaṭīṃcā ||5||

सरलें आतां नाहीं । न ह्मणे वेळकाळ कांहीं ॥1॥ विठ्ठल कृपाळु माउली । सदा प्रेमें पान्हायेली ॥ध्रु.॥ सीण न विचारी भाग । नव्हे निष्ठ‍ नाहीं राग ॥2॥ भेदाभेद नाहीं । तुका ह्मणे तिच्याठायीं ॥3॥

saraleṃ ātāṃ nāhīṃ | na hmaṇe veḷakāḷa kāṃhīṃ ||1|| viṭhṭhala kṛpāḷu māulī | sadā premeṃ pānhāyelī ||dhru.|| sīṇa na vicārī bhāga | navhe niṣṭha nāhīṃ rāga ||2|| bhedābheda nāhīṃ | tukā hmaṇe ticyāṭhāyīṃ ||3||

तुज पाहावें हे धरितों वासना । परि आचरणा नाहीं ठाव ॥1॥ करिसी कैवार आपुलिया सत्ता । तरि च देखता होइन पाय ॥ध्रु.॥ बाहिरल्या वेषें उत्तम दंडलें । भीतरी मुंडलें नाहीं तैसें॥2॥ तुका ह्मणे वांयां गेलों च मी आहे । जरि तुह्मी साहे न व्हा देवा ॥3॥

tuja pāhāveṃ he dharitoṃ vāsanā | pari ācaraṇā nāhīṃ ṭhāva ||1|| karisī kaivāra āpuliyā sattā | tari ca dekhatā hoina pāya ||dhru.|| bāhiralyā veṣeṃ uttama daṃḍaleṃ | bhītarī muṃḍaleṃ nāhīṃ taiseṃ||2|| tukā hmaṇe vāṃyāṃ geloṃ ca mī āhe | jari tuhmī sāhe na vhā devā ||3||

दुष्ट आचरण ग्वाही माझें मन । मज ठावे गुण दोष माझे ॥1॥ आतां तुह्मी सर्वजाण पांडुरंगा । पाहिजे प्रसंगाऐसें केलें॥ध्रु.॥ व्याहएाजांवायांचे पंगती दुर्बळ । वंचिजे तो काळ नव्हे कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे आतां जालों शरणागत । पुढिल उचित तुह्मां हातीं ॥3॥

duṣṭa ācaraṇa gvāhī mājheṃ mana | maja ṭhāve guṇa doṣa mājhe ||1|| ātāṃ tuhmī sarvajāṇa pāṃḍuraṃgā | pāhije prasaṃgāaiseṃ keleṃ||dhru.|| vyāhaeाjāṃvāyāṃce paṃgatī durbaḷa | vaṃcije to kāḷa navhe kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ jāloṃ śaraṇāgata | puḍhila ucita tuhmāṃ hātīṃ ||3||

आतां भय नाहीं ऐसें वाटे जीवा । घडलिया सेवा समर्थाची ॥1॥ आतां माझ्या मनें धरावा निर्धार । चिंतनीं अंतर न पडावें ॥ध्रु.॥ येथें नाहीं जाली कोणांची निरास । आल्या याचकास कृपेविशीं ॥2॥ तुका ह्मणे येथें नाहीं दुजी परी । राया रंका सरी देवा पायीं ॥3॥

ātāṃ bhaya nāhīṃ aiseṃ vāṭe jīvā | ghaḍaliyā sevā samarthācī ||1|| ātāṃ mājhyā maneṃ dharāvā nirdhāra | ciṃtanīṃ aṃtara na paḍāveṃ ||dhru.|| yetheṃ nāhīṃ jālī koṇāṃcī nirāsa | ālyā yācakāsa kṛpeviśīṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ nāhīṃ dujī parī | rāyā raṃkā sarī devā pāyīṃ ||3||

वैष्णवें चोरटीं । आलीं घरासी करंटीं ॥1॥ आजि आपुलें जतन । करा भांडें पांघुरण ॥ध्रु.॥ ज्याचे घरीं खावें ।त्याचें सर्वस्वें ही न्यावें ॥2॥ तुका ह्मणे माग । नाहीं लागों देत लाग॥3॥

vaiṣṇaveṃ coraṭīṃ | ālīṃ gharāsī karaṃṭīṃ ||1|| āji āpuleṃ jatana | karā bhāṃḍeṃ pāṃghuraṇa ||dhru.|| jyāce gharīṃ khāveṃ |tyāceṃ sarvasveṃ hī nyāveṃ ||2|| tukā hmaṇe māga | nāhīṃ lāgoṃ deta lāga||3||

ऐकतों दाट । आले एकांचें बोभाट ॥1॥ नका विश्वासों यावरी । चोर देहाचे खाणोरी ॥ध्रु.॥ हे चि यांची जोडी। सदा बोडकीं उघडीं ॥2॥ तुका ह्मणे न्यावें । ज्याचे त्यासी नाहीं ठावें ॥3॥

aikatoṃ dāṭa | āle ekāṃceṃ bobhāṭa ||1|| nakā viśvāsoṃ yāvarī | cora dehāce khāṇorī ||dhru.|| he ci yāṃcī joḍī| sadā boḍakīṃ ughaḍīṃ ||2|| tukā hmaṇe nyāveṃ | jyāce tyāsī nāhīṃ ṭhāveṃ ||3||

आणिकांची सेवा करावी शरीरें । तीं येथें उत्तरे कोरडीं च ॥1॥ ऐसा पांडुरंग सुलभ सोपारा । नेघे येरझारा सेवकाच्या ॥ध्रु.॥ आणिकांचे भेटी आडकाठी पडे । येथें तें न घडे वचन ही ॥2॥ आणिकांचे देणें काळीं पोट भरे । येथील न सरे कल्पांतीं ही ॥3॥ आणिकें दंडिती चुकलिया सेवा । येथें सोस हेवा नाहीं दोन्ही ॥4॥ तुका ह्मणे करी आपण्यासारिखें । उद्धरी पारिखें उंच निंच ॥5॥

āṇikāṃcī sevā karāvī śarīreṃ | tīṃ yetheṃ uttare koraḍīṃ ca ||1|| aisā pāṃḍuraṃga sulabha sopārā | neghe yerajhārā sevakācyā ||dhru.|| āṇikāṃce bheṭī āḍakāṭhī paḍe | yetheṃ teṃ na ghaḍe vacana hī ||2|| āṇikāṃce deṇeṃ kāḷīṃ poṭa bhare | yethīla na sare kalpāṃtīṃ hī ||3|| āṇikeṃ daṃḍitī cukaliyā sevā | yetheṃ sosa hevā nāhīṃ donhī ||4|| tukā hmaṇe karī āpaṇyāsārikheṃ | uddharī pārikheṃ uṃca niṃca ||5||

दुर्जनाची जाती । त्याचे तोंडीं पडे माती ॥1॥ त्याची बुिद्ध त्यासी नाडी । वाचे अनुचित बडबडी ॥ध्रु.॥ पाहें संतांकडे । दोषदृष्टी सांडी भडे ॥2॥ उंच निंच नाहीं । तुका ह्मणे खळा कांहीं ॥3॥

durjanācī jātī | tyāce toṃḍīṃ paḍe mātī ||1|| tyācī buिddha tyāsī nāḍī | vāce anucita baḍabaḍī ||dhru.|| pāheṃ saṃtāṃkaḍe | doṣadṛṣṭī sāṃḍī bhaḍe ||2|| uṃca niṃca nāhīṃ | tukā hmaṇe khaḷā kāṃhīṃ ||3||

जीवन उपाय । वैदेवाणी तुझे पाय ॥1॥ ते मी नाठवीं घडिघडी । ह्मणोनियां चरफडीं ॥ध्रु.॥ तुटे भवरोग । जेथें सर्व सुखें भोग ॥2॥ तुका ह्मणे विटे । धरियेले जें गोमटें ॥3॥

jīvana upāya | vaidevāṇī tujhe pāya ||1|| te mī nāṭhavīṃ ghaḍighaḍī | hmaṇoniyāṃ caraphaḍīṃ ||dhru.|| tuṭe bhavaroga | jetheṃ sarva sukheṃ bhoga ||2|| tukā hmaṇe viṭe | dhariyele jeṃ gomaṭeṃ ||3||

ऐका हें वचन माझें संतजन । विनवितों जोडुन कर तुह्मां ॥1॥ तर्क करूनियां आपुल्या भावना । बोलतिया जना कोण वारी ॥ध्रु.॥ आमुच्या जीवींचा तो चि जाणे भावो । रकुमाइऩचा नाहो पांडुरंग ॥2॥ चित्त माझें त्याचे गुंतलेंसे पायीं । ह्मणऊनि कांहीं नावडे त्या ॥3॥ तुका ह्मणे मज न साहे मीनती । खेद होय चित्तीं भंग मना ॥4॥

aikā heṃ vacana mājheṃ saṃtajana | vinavitoṃ joḍuna kara tuhmāṃ ||1|| tarka karūniyāṃ āpulyā bhāvanā | bolatiyā janā koṇa vārī ||dhru.|| āmucyā jīvīṃcā to ci jāṇe bhāvo | rakumāiऩcā nāho pāṃḍuraṃga ||2|| citta mājheṃ tyāce guṃtaleṃse pāyīṃ | hmaṇaūni kāṃhīṃ nāvaḍe tyā ||3|| tukā hmaṇe maja na sāhe mīnatī | kheda hoya cittīṃ bhaṃga manā ||4||

ऐसा कोणी नाहीं हें जया नावडे । कन्या पुत्र घोडे दारा धन ॥1॥ निंब घेतें रोगी कवणिया सुखें । हरावया दुःखें व्याधि पीडा ॥ध्रु.॥ काय पळे सुखें चोरा लागे पाठी । न घलावी काठी आड तया ॥2॥ जयाचें कारण तो चि जाणे करूं । नये कोणां वारूं आणिकासी ॥3॥ तुका ह्मणे तरी सांपडे निधान । द्यावा ओंवाळून जीव बळी ॥4॥

aisā koṇī nāhīṃ heṃ jayā nāvaḍe | kanyā putra ghoḍe dārā dhana ||1|| niṃba gheteṃ rogī kavaṇiyā sukheṃ | harāvayā duḥkheṃ vyādhi pīḍā ||dhru.|| kāya paḷe sukheṃ corā lāge pāṭhī | na ghalāvī kāṭhī āḍa tayā ||2|| jayāceṃ kāraṇa to ci jāṇe karūṃ | naye koṇāṃ vārūṃ āṇikāsī ||3|| tukā hmaṇe tarī sāṃpaḍe nidhāna | dyāvā oṃvāḷūna jīva baḷī ||4||

नव्हती माझे बोल जाणां हा निर्धार । मी आहें मजूर विठोबाचा ॥1॥ निर्धारा वचन सोडविलें माझ्या । कृपाळुवें लज्जा राखियेली ॥ध्रु.॥ निर्भर मानसीं जालों आनंदाचा । गोडावली वाचा नामघोषें ॥2॥ आतां भय माझें नासलें संसारीं । जालोंसें यावरी गगनाचा ॥3॥ तुका ह्मणे हा तों संतांचा प्रसाद । लाधलों आनंद प्रेमसुख ॥4॥

navhatī mājhe bola jāṇāṃ hā nirdhāra | mī āheṃ majūra viṭhobācā ||1|| nirdhārā vacana soḍavileṃ mājhyā | kṛpāḷuveṃ lajjā rākhiyelī ||dhru.|| nirbhara mānasīṃ jāloṃ ānaṃdācā | goḍāvalī vācā nāmaghoṣeṃ ||2|| ātāṃ bhaya mājheṃ nāsaleṃ saṃsārīṃ | jāloṃseṃ yāvarī gaganācā ||3|| tukā hmaṇe hā toṃ saṃtāṃcā prasāda | lādhaloṃ ānaṃda premasukha ||4||

जरा कर्णमूळीं सांगों आली गोष्टी । मृत्याचिये भेटी जवळी आली ॥1॥ आतां माझ्या मना होइप सावधान । वोंपुण्याची जाण कार्यसिद्धी ॥ध्रु.॥ शेवटील घडी बुडतां न लगे वेळ । साधावा तो काळ जवळी आला ॥2॥ तुका ह्मणे चिंतीं कुळींची देवता । वारावा भोंवता शब्द मिथ्या ॥3॥

jarā karṇamūḷīṃ sāṃgoṃ ālī goṣṭī | mṛtyāciye bheṭī javaḷī ālī ||1|| ātāṃ mājhyā manā hoipa sāvadhāna | voṃpuṇyācī jāṇa kāryasiddhī ||dhru.|| śevaṭīla ghaḍī buḍatāṃ na lage veḷa | sādhāvā to kāḷa javaḷī ālā ||2|| tukā hmaṇe ciṃtīṃ kuḷīṃcī devatā | vārāvā bhoṃvatā śabda mithyā ||3||

मागील ते आटी येणें घडे सांग । सुतवेल अंग एका सूत्रें ॥1॥ पहिपाहुणेर ते सोहऑयापुरते । तेथुनि आरते उपचार ते॥ध्रु.॥ आवश्यक तेथें आगळा आदर । चाली थोडें फार संपादतें ॥2॥ तुका ह्मणे ॠण फिटे एके घडी । अलभ्य ते जोडी हातां आल्या ॥3॥

māgīla te āṭī yeṇeṃ ghaḍe sāṃga | sutavela aṃga ekā sūtreṃ ||1|| pahipāhuṇera te sohaôyāpurate | tethuni ārate upacāra te||dhru.|| āvaśyaka tetheṃ āgaḷā ādara | cālī thoḍeṃ phāra saṃpādateṃ ||2|| tukā hmaṇe ṝṇa phiṭe eke ghaḍī | alabhya te joḍī hātāṃ ālyā ||3||

साधावा तो देव सर्वस्वाचेसाटीं । प्रारब्ध तुटी क्रियमाण॥1॥ मग कासयानें पुन्हा संवसार । बीजाचे अंकुर दग्ध होती ॥ध्रु.॥ जिणें दिल्हें त्यासी द्यावा पिंडदान । उत्तीर्ण चरण धरूनि व्हावें ॥2॥ तुका ह्मणे निज भोगइऩल निजता । नाहीं होइल सत्ता दुजियाची ॥3॥

sādhāvā to deva sarvasvācesāṭīṃ | prārabdha tuṭī kriyamāṇa||1|| maga kāsayāneṃ punhā saṃvasāra | bījāce aṃkura dagdha hotī ||dhru.|| jiṇeṃ dilheṃ tyāsī dyāvā piṃḍadāna | uttīrṇa caraṇa dharūni vhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe nija bhogaiऩla nijatā | nāhīṃ hoila sattā dujiyācī ||3||

संतांसी क्षोभवी कोण्या ही प्रकारें । त्याचें नव्हें बरें उभयलोकीं ॥1॥ देवाचा तो वैरी शत्रु दावेदार । पृथ्वी ही थार नेदी तया ॥ध्रु.॥ संतांपाशीं ज्याचा नुरे चि विश्वास । त्याचे जाले दोष बिळवंत ॥2॥ तुका ह्मणे क्षीर वासराच्या अंगें । किंवा धांवे लागें विषमें मारूं ॥3॥

saṃtāṃsī kṣobhavī koṇyā hī prakāreṃ | tyāceṃ navheṃ bareṃ ubhayalokīṃ ||1|| devācā to vairī śatru dāvedāra | pṛthvī hī thāra nedī tayā ||dhru.|| saṃtāṃpāśīṃ jyācā nure ci viśvāsa | tyāce jāle doṣa biḷavaṃta ||2|| tukā hmaṇe kṣīra vāsarācyā aṃgeṃ | kiṃvā dhāṃve lāgeṃ viṣameṃ mārūṃ ||3||

उदकीं कालवी शेण मलमूत्र । तो होय पवित्र कासयानें ॥1॥ उद्धारासी ठाव नाहीं भाग्यहीना । विन्मुख चरणां संतांचिया ॥ध्रु.॥ दुखवी तो बुडे सांगडीचा तापा । अतित्याइऩ पापाची च मूतिऩ ॥2॥ तुका ह्मणे जेव्हां फिरतें कपाळ । तरी अमंगळ योग होतो ॥3॥

udakīṃ kālavī śeṇa malamūtra | to hoya pavitra kāsayāneṃ ||1|| uddhārāsī ṭhāva nāhīṃ bhāgyahīnā | vinmukha caraṇāṃ saṃtāṃciyā ||dhru.|| dukhavī to buḍe sāṃgaḍīcā tāpā | atityāiऩ pāpācī ca mūtiऩ ||2|| tukā hmaṇe jevhāṃ phirateṃ kapāḷa | tarī amaṃgaḷa yoga hoto ||3||

शोकवावा म्यां देहे । ऐसें नेणों पोटीं आहे ॥1॥ तरी च नेदा जी उत्तर । दुःखी राखिलें अंतर ॥ध्रु.॥ जावें वनांतरा। येणें उद्देशें दातारा ॥2॥ तुका ह्मणे गिरी । मज सेववावी दरी ॥3॥

śokavāvā myāṃ dehe | aiseṃ neṇoṃ poṭīṃ āhe ||1|| tarī ca nedā jī uttara | duḥkhī rākhileṃ aṃtara ||dhru.|| jāveṃ vanāṃtarā| yeṇeṃ uddeśeṃ dātārā ||2|| tukā hmaṇe girī | maja sevavāvī darī ||3||

येइल तुझ्या नामा । जाल ह्मणों पुरुषोत्तमा ॥1॥ धीर राहिलों धरूनि । त्रास उपजला मनीं ॥ध्रु.॥ जगा कथा नांव। निराशेनें नुपजे भाव ॥2॥ तुह्मी साक्षी कीं गा । तुका ह्मणे पांडुरंगा ॥3॥

yeila tujhyā nāmā | jāla hmaṇoṃ puruṣottamā ||1|| dhīra rāhiloṃ dharūni | trāsa upajalā manīṃ ||dhru.|| jagā kathā nāṃva| nirāśeneṃ nupaje bhāva ||2|| tuhmī sākṣī kīṃ gā | tukā hmaṇe pāṃḍuraṃgā ||3||

नेणें जप तप अनुष्ठान याग । काळें तंव लाग घेतलासे ॥1॥ रिघालो या भेणें देवाचे पाठीसी । लागे त्याचें त्यासी सांभाळणें ॥ध्रु.॥ मापें माप सळे चालिली चढती । जाली मग राती काय चाले ॥2॥ तुका ह्मणे चोरा हातीं जे वांचलें । लाभावरी आलें वारिलेशु ॥3॥

neṇeṃ japa tapa anuṣṭhāna yāga | kāḷeṃ taṃva lāga ghetalāse ||1|| righālo yā bheṇeṃ devāce pāṭhīsī | lāge tyāceṃ tyāsī sāṃbhāḷaṇeṃ ||dhru.|| māpeṃ māpa saḷe cālilī caḍhatī | jālī maga rātī kāya cāle ||2|| tukā hmaṇe corā hātīṃ je vāṃcaleṃ | lābhāvarī āleṃ vārileśu ||3||

लागों दिलें अंगा । ऐसें कां गा सन्निध ॥1॥ कोण्या पापें उदो केला । तो देखिला प्रळय ॥ध्रु.॥ न देखवे पिडला सर्प। दया दर्प विषाचा ॥2॥ तुका ह्मणे भलें । मज तो न वजे साहिलें॥3॥

lāgoṃ dileṃ aṃgā | aiseṃ kāṃ gā sannidha ||1|| koṇyā pāpeṃ udo kelā | to dekhilā praḷaya ||dhru.|| na dekhave piḍalā sarpa| dayā darpa viṣācā ||2|| tukā hmaṇe bhaleṃ | maja to na vaje sāhileṃ||3||

धांवा शीघ्रवत । किंवा घ्यावें दंडवत ॥1॥ तुमचा जातो बडिवार । आह्मीं होतों हीनवर ॥ध्रु.॥ न धरावा धीर । धांवा नका चालों िस्थर ॥2॥ तुका ह्मणे वाणी । माझी लाजली जी गुणीं ॥3॥

dhāṃvā śīghravata | kiṃvā ghyāveṃ daṃḍavata ||1|| tumacā jāto baḍivāra | āhmīṃ hotoṃ hīnavara ||dhru.|| na dharāvā dhīra | dhāṃvā nakā cāloṃ िsthara ||2|| tukā hmaṇe vāṇī | mājhī lājalī jī guṇīṃ ||3||

दुःखाची संगति । तिच्याठायीं कोण प्रीति ॥1॥ अवघें असो हें निराळें । करूं सोइरें सावळें ॥ध्रु.॥ क्षणभंगुर ते ठाव। करूनि सांडावे चि वाव ॥2॥ तुका ह्मणे बरा । ठाव पावलों हा थारा ॥3॥

duḥkhācī saṃgati | ticyāṭhāyīṃ koṇa prīti ||1|| avagheṃ aso heṃ nirāḷeṃ | karūṃ soireṃ sāvaḷeṃ ||dhru.|| kṣaṇabhaṃgura te ṭhāva| karūni sāṃḍāve ci vāva ||2|| tukā hmaṇe barā | ṭhāva pāvaloṃ hā thārā ||3||

मेला तरी जावो सुखें नरकासी । कळंकी याविशीं शिवों नये ॥1॥ रजस्वला करी वेलासी आघात । अंतरें तों हित दुरी बरें ॥ध्रु.॥ उगी च कां आलीं नासवावीं फळें । विटाळ विटाळें कालवूनि ॥2॥ तुका ह्मणे लोणी घालोनि शेणांत । उपेगाची मात काय असे ॥3॥

melā tarī jāvo sukheṃ narakāsī | kaḷaṃkī yāviśīṃ śivoṃ naye ||1|| rajasvalā karī velāsī āghāta | aṃtareṃ toṃ hita durī bareṃ ||dhru.|| ugī ca kāṃ ālīṃ nāsavāvīṃ phaḷeṃ | viṭāḷa viṭāḷeṃ kālavūni ||2|| tukā hmaṇe loṇī ghāloni śeṇāṃta | upegācī māta kāya ase ||3||

वर्णावे ते किती । केले पवाडे श्रीपति ॥1॥ विश्वासिया घडे लाभ । देइल तरी पद्मनाभ ॥ध्रु.॥ भाव शुद्ध तरी । सांगितलें काम करी ॥2॥ तुका ह्मणे भोळा देव । परि हा नागवी संदेह ॥3॥

varṇāve te kitī | kele pavāḍe śrīpati ||1|| viśvāsiyā ghaḍe lābha | deila tarī padmanābha ||dhru.|| bhāva śuddha tarī | sāṃgitaleṃ kāma karī ||2|| tukā hmaṇe bhoḷā deva | pari hā nāgavī saṃdeha ||3||

संचितावांचून । पंथ न चलवे कारण ॥1॥ कोरडी ते अवघी आटी । वांयां जाय लाळ घोंटीं ॥ध्रु.॥ धन वित्त जोडे । देव ऐसें तों न घडे ॥2॥ तुका ह्मणे आड । स्वहितासी बहु नाड ॥3॥

saṃcitāvāṃcūna | paṃtha na calave kāraṇa ||1|| koraḍī te avaghī āṭī | vāṃyāṃ jāya lāḷa ghoṃṭīṃ ||dhru.|| dhana vitta joḍe | deva aiseṃ toṃ na ghaḍe ||2|| tukā hmaṇe āḍa | svahitāsī bahu nāḍa ||3||

अतित्याइऩ बुडे गंगे । पाप लागे त्याचें त्या ॥1॥ हें तों आपुलिया गुणें । असे जेणें योजिलें ॥ध्रु.॥ अवचटें अिग्न जाळी । न सांभाळी दुःख पावे ॥2॥ जैसें तैंसें दावी आरसा । नकटएा कैसा पालटे ॥3॥

atityāiऩ buḍe gaṃge | pāpa lāge tyāceṃ tyā ||1|| heṃ toṃ āpuliyā guṇeṃ | ase jeṇeṃ yojileṃ ||dhru.|| avacaṭeṃ aिgna jāḷī | na sāṃbhāḷī duḥkha pāve ||2|| jaiseṃ taiṃseṃ dāvī ārasā | nakaṭaeा kaisā pālaṭe ||3||

हेंदऱ्याचें भरितां कान । हलवी मान भोंक रितें ॥1॥ नाहीं मी येथें सांगों स्पष्ट । भावें नष्ट घेत नाहीं ॥ध्रु.॥ अवगुणी वाटलें चित्त । तया हित आतळे ना ॥2॥ तुका ह्मणे फजितखोरा। ह्मणतां बरा उगा रहा ॥3॥

heṃdaऱyāceṃ bharitāṃ kāna | halavī māna bhoṃka riteṃ ||1|| nāhīṃ mī yetheṃ sāṃgoṃ spaṣṭa | bhāveṃ naṣṭa gheta nāhīṃ ||dhru.|| avaguṇī vāṭaleṃ citta | tayā hita ātaḷe nā ||2|| tukā hmaṇe phajitakhorā| hmaṇatāṃ barā ugā rahā ||3||

नाहीं सरो येत जोडिल्या वचनीं । कवित्वाची वाणी कुशळता ॥1॥ सत्याचा अनुभव वेधी सत्यपणें । अनुभवाच्या गुणें रुचों येतों ॥ध्रु.॥ काय आगीपाशीं शृंगारिलें चाले । पोटींचें उकले कसापाशीं ॥2॥ तुका ह्मणे येथे करावा उकल । लागे चि ना बोल वाढवूनि ॥3॥

nāhīṃ saro yeta joḍilyā vacanīṃ | kavitvācī vāṇī kuśaḷatā ||1|| satyācā anubhava vedhī satyapaṇeṃ | anubhavācyā guṇeṃ rucoṃ yetoṃ ||dhru.|| kāya āgīpāśīṃ śṛṃgārileṃ cāle | poṭīṃceṃ ukale kasāpāśīṃ ||2|| tukā hmaṇe yethe karāvā ukala | lāge ci nā bola vāḍhavūni ||3||

लचाळाच्या कामा नाहीं ताळावाळा । न कळे ओंगळा उपदेश ॥1॥ वचनचर्येची न कळे चांचणी । ऐसी संघष्टनी अमंगळ ॥ध्रु.॥ समय न कळे वेडगळ बुिद्ध । विजाती ते शुिद्ध चांच चाट ॥2॥ तुका ह्मणे याचा धिक्कार चि बरा । बहुमति खराहूनि हीन ॥3॥

lacāḷācyā kāmā nāhīṃ tāḷāvāḷā | na kaḷe oṃgaḷā upadeśa ||1|| vacanacaryecī na kaḷe cāṃcaṇī | aisī saṃghaṣṭanī amaṃgaḷa ||dhru.|| samaya na kaḷe veḍagaḷa buिddha | vijātī te śuिddha cāṃca cāṭa ||2|| tukā hmaṇe yācā dhikkāra ci barā | bahumati kharāhūni hīna ||3||

एक धरिला चित्तीं । आह्मीं रखुमाइऩचा पती ॥1॥ तेणें जालें अवघें काम । निवारला भवश्रम ॥ध्रु.॥ परद्रव्य परनारी । जालीं विषाचिये परी ॥2॥ तुका ह्मणे फार । नाहीं लागत वेव्हार ॥3॥

eka dharilā cittīṃ | āhmīṃ rakhumāiऩcā patī ||1|| teṇeṃ jāleṃ avagheṃ kāma | nivāralā bhavaśrama ||dhru.|| paradravya paranārī | jālīṃ viṣāciye parī ||2|| tukā hmaṇe phāra | nāhīṃ lāgata vevhāra ||3||

अभिमानाचें तोंड काळें । दावी बळें अंधार ॥1॥ लाभ न्यावा हातोहातीं । तोंडी माती पाडोनि ॥ध्रु.॥ लागलीसे पाठी लाज । जालें काज नासाया ॥2॥ तुका ह्मणे कुश्चळ मनीं । विटंबनीं पडिलीं तीं ॥3॥

abhimānāceṃ toṃḍa kāḷeṃ | dāvī baḷeṃ aṃdhāra ||1|| lābha nyāvā hātohātīṃ | toṃḍī mātī pāḍoni ||dhru.|| lāgalīse pāṭhī lāja | jāleṃ kāja nāsāyā ||2|| tukā hmaṇe kuścaḷa manīṃ | viṭaṃbanīṃ paḍilīṃ tīṃ ||3||

पद 2401

पद 2402

पद 2403

पद 2404

पद 2405

पद 2406

पद 2407

पद 2408

पद 2409

पद 2410

पद 2411

पद 2412

पद 2413

पद 2414

पद 2415

पद 2416

पद 2418

पद 2419

पद 2420

पद 2423

पद 2424

पद 2425

पद 2426

पद 2427

पद 2428

पद 2429

पद 2430

पद 2431

पद 2432

पद 2433

पद 2434

पद 2435

पद 2436

पद 2437

पद 2438

पद 2441

पद 2442

पद 2443

पद 2444

पद 2446

पद 2447

पद 2448

पद 2449

पद 2450

पद 2451

पद 2455

पद 2457

पद 2460

पद 2461

पद 2462

पद 2463

पद 2464

पद 2465

पद 2467

पद 2470

पद 2471

पद 2472

पद 2473

पद 2474

पद 2475

पद 2476

पद 2478

पद 2479

पद 2480

पद 2482

पद 2483

पद 2484

पद 2485

पद 2486

पद 2488

पद 2489

पद 2491

पद 2492

पद 2493

पद 2495

पद 2496

पद 2497

पद 2498

पद 2499

पद 2500

पद 2501

पद 2502

पद 2504

पद 2505

पद 2506

पद 2507

पद 2508

पद 2509

पद 2510

पद 2511

पद 2512

पद 2514

पद 2515

पद 2516

पद 2517

पद 2518

पद 2519

पद 2520

पद 2521

पद 2522

पद 2523

पद 2524

पद 2525

पद 2526

पद 2528

पद 2529

पद 2530

पद 2531

पद 2532

पद 2533

पद 2534

पद 2535

पद 2536

पद 2537

पद 2538

पद 2539

पद 2541

पद 2542

पद 2545

पद 2546

पद 2547

पद 2548

पद 2549

पद 2550

पद 2551

पद 2552

पद 2553

पद 2554

पद 2555

पद 2556

पद 2557

पद 2558

पद 2559

पद 2560

पद 2561

पद 2562

पद 2563

पद 2564

पद 2565

पद 2567

पद 2568

पद 2569

पद 2570

पद 2571

पद 2572

पद 2573

पद 2574

पद 2575

पद 2576

पद 2577

पद 2578

पद 2579

पद 2580

पद 2582

पद 2583

पद 2584

पद 2585

पद 2586

पद 2587

पद 2588

पद 2589

पद 2590

पद 2591

पद 2592

पद 2593

पद 2594

पद 2595

पद 2596

पद 2597

पद 2598

पद 2599

पद 2600

पद 2601

पद 2602

पद 2603

पद 2604

पद 2605

पद 2606

पद 2607

पद 2608

पद 2609

पद 2610

पद 2611

पद 2612

पद 2614

पद 2615

पद 2616

पद 2617

पद 2618

पद 2619

पद 2620

पद 2621

पद 2623

पद 2624

पद 2625

पद 2626

पद 2627

पद 2628

पद 2629

पद 2630

पद 2631

पद 2632

पद 2633

पद 2634

पद 2635

पद 2636

पद 2637

पद 2638

पद 2639

पद 2640

पद 2641

पद 2642

पद 2643

पद 2644

पद 2645

पद 2646

पद 2647

पद 2648

पद 2649

पद 2650

पद 2651

पद 2652

पद 2654

पद 2655

पद 2657

पद 2659

पद 2660

पद 2661

पद 2662

पद 2663

पद 2664

पद 2665

पद 2666

पद 2667

पद 2668

पद 2669

पद 2671

पद 2672

पद 2673

पद 2675

पद 2676

पद 2677

पद 2678

पद 2680

पद 2681

पद 2682

पद 2683

पद 2684

पद 2686

पद 2687

पद 2690

पद 2691

पद 2692

पद 2693

पद 2694

पद 2695

पद 2696

पद 2697

पद 2698

पद 2700

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 2401 ते 2700. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 260 अभंग येथे दिले आहेत; 40 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 2401–2700

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती