तुकाराम गाथा — अभंग 1801–2100

शेअर करा

काय सांगू आता संताचे उपकार। मज निरंतर जागविसी।।1।। काय दयावे त्यासी व्हावे उतराई। ठेवीना हापायी जीव थोडा।।धृ़़।। सहज बोलणे हीत उपदेश। करुनी सायास शिकवीती।।2।। तुका म्हणे वत्स धेनू वेद चित्ती। तैसे मज येती सांभाळीती।।3।।

kāya sāṃgū ātā saṃtāce upakāra| maja niraṃtara jāgavisī||1|| kāya dayāve tyāsī vhāve utarāī| ṭhevīnā hāpāyī jīva thoḍā||dhṛ|| sahaja bolaṇe hīta upadeśa| karunī sāyāsa śikavītī||2|| tukā mhaṇe vatsa dhenū veda cittī| taise maja yetī sāṃbhāḷītī||3||

नेघें तुझें नाम । न करीं सांगितलें काम ॥1॥ वाढे वचनें वचन । दोष उच्चारितां गुण ॥ध्रु.॥ आतां तुझ्या घरा । कोण करी येरझारा ॥2 ॥ तुका ह्मणे ठायीं । मजपाशीं काय नाहीं ॥3॥

negheṃ tujheṃ nāma | na karīṃ sāṃgitaleṃ kāma ||1|| vāḍhe vacaneṃ vacana | doṣa uccāritāṃ guṇa ||dhru.|| ātāṃ tujhyā gharā | koṇa karī yerajhārā ||2 || tukā hmaṇe ṭhāyīṃ | majapāśīṃ kāya nāhīṃ ||3||

व्यवहार तो खोटा । आतां न वजों तुझ्या वाटा॥1॥ एका नामा नाहीं ताळ । केली सहजरांची माळ ॥ध्रु.॥ पाहों जातां घाइऩ। खेळसी लपंडाइऩ ॥2॥ तुका ह्मणे चार । बहु करितोसी फार॥3॥

vyavahāra to khoṭā | ātāṃ na vajoṃ tujhyā vāṭā||1|| ekā nāmā nāhīṃ tāḷa | kelī sahajarāṃcī māḷa ||dhru.|| pāhoṃ jātāṃ ghāiऩ| kheḷasī lapaṃḍāiऩ ||2|| tukā hmaṇe cāra | bahu karitosī phāra||3||

लटिका चि केला । सोंग पसारा दाविला ॥1॥ अवघा बुडालासी ॠणें । बहुतांचे देणें घेणें ॥ध्रु.॥ लावियेलीं चाळा। बहू दावूनि पुतळा ॥2॥ तुका ह्मणे हात । आह्मी अवरिली मात ॥3॥

laṭikā ci kelā | soṃga pasārā dāvilā ||1|| avaghā buḍālāsī ṝṇeṃ | bahutāṃce deṇeṃ gheṇeṃ ||dhru.|| lāviyelīṃ cāḷā| bahū dāvūni putaḷā ||2|| tukā hmaṇe hāta | āhmī avarilī māta ||3||

दाखवूनि आस । केला बहुतांचा नास ॥1॥ थोंटा झोडा शिरोमणी । भेटलासी नागवणी ॥ध्रु.॥ सुखाचें उत्तर । नाहीं मुदलासी थार ॥2॥ तुका ह्मणे काय । तुझे घ्यावें उरे हाय ॥3॥

dākhavūni āsa | kelā bahutāṃcā nāsa ||1|| thoṃṭā jhoḍā śiromaṇī | bheṭalāsī nāgavaṇī ||dhru.|| sukhāceṃ uttara | nāhīṃ mudalāsī thāra ||2|| tukā hmaṇe kāya | tujhe ghyāveṃ ure hāya ||3||

लाज ना विचार । बाजारी तूं भांडखोर ॥1॥ ऐसें ज्याणें व्हावें । त्याची गांठी तुजसवें ॥ध्रु.॥ फेडिसी लंगोटी । घेसी सकळांसी तुटी ॥2॥ तुका ह्मणे चोरा । तुला आप ना दुसरा ॥3॥

lāja nā vicāra | bājārī tūṃ bhāṃḍakhora ||1|| aiseṃ jyāṇeṃ vhāveṃ | tyācī gāṃṭhī tujasaveṃ ||dhru.|| pheḍisī laṃgoṭī | ghesī sakaḷāṃsī tuṭī ||2|| tukā hmaṇe corā | tulā āpa nā dusarā ||3||

ठाव नाहीं बुड । घरें वसविसी कुड ॥1॥ भलते ठायीं तुझा वास । सदा एरवी उदास ॥ध्रु.॥ जागा ना निजेला । धाला ना भुकेला ॥2॥ न पुसतां भलें । तुका ह्मणे बुझें बोलें ॥3॥

ṭhāva nāhīṃ buḍa | ghareṃ vasavisī kuḍa ||1|| bhalate ṭhāyīṃ tujhā vāsa | sadā eravī udāsa ||dhru.|| jāgā nā nijelā | dhālā nā bhukelā ||2|| na pusatāṃ bhaleṃ | tukā hmaṇe bujheṃ boleṃ ||3||

श्वाना दिली सवे । पायांभोंवतें तें भोंवे ॥1॥ तैसी जाली मज परी । वसे निकट सेजारीं ॥ध्रु.॥ जेवितां जवळी । येऊनियां पुंस घोळी ॥2॥ कोपेल तो घनी । तुका ह्मणे नेणें मनीं॥3॥

śvānā dilī save | pāyāṃbhoṃvateṃ teṃ bhoṃve ||1|| taisī jālī maja parī | vase nikaṭa sejārīṃ ||dhru.|| jevitāṃ javaḷī | yeūniyāṃ puṃsa ghoḷī ||2|| kopela to ghanī | tukā hmaṇe neṇeṃ manīṃ||3||

वटवट केली । न विचारितां मना आली ॥1॥ मज कराल तें क्षमा । कैसें नेणों पुरुषोत्तमा ॥ध्रु.॥ उचित न कळे । जिव्हा भलतें चि बरळे ॥2॥ तुका ह्मणे कांहीं । लौकिकाची चाड नाहीं ॥3॥

vaṭavaṭa kelī | na vicāritāṃ manā ālī ||1|| maja karāla teṃ kṣamā | kaiseṃ neṇoṃ puruṣottamā ||dhru.|| ucita na kaḷe | jivhā bhalateṃ ci baraḷe ||2|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ | laukikācī cāḍa nāhīṃ ||3||

जीवें व्हावें साटी । पडे संवसारें तुटी ॥1॥ ऐशीं बोलिलों वचनें । सवें घेउनि नारायण ॥ध्रु.॥ नाहीं जन्मा आलों । करील ऐसें नेदीं बोलों ॥2॥ ठाव पुसी सेणें । तुका ह्मणे खुंटी येणें ॥3॥

jīveṃ vhāveṃ sāṭī | paḍe saṃvasāreṃ tuṭī ||1|| aiśīṃ boliloṃ vacaneṃ | saveṃ gheuni nārāyaṇa ||dhru.|| nāhīṃ janmā āloṃ | karīla aiseṃ nedīṃ boloṃ ||2|| ṭhāva pusī seṇeṃ | tukā hmaṇe khuṃṭī yeṇeṃ ||3||

आता पंढरीराया । माझ्या निरसावें भया ॥1॥ मनीं राहिली आशंका । स्वामिभयाची सेवका ॥ध्रु.॥ ठेवा माथां हात । कांहीं बोला अभयमात ॥2॥ तुका ह्मणे लाडें । खेळें ऐसें करा पुढें॥3॥

ātā paṃḍharīrāyā | mājhyā nirasāveṃ bhayā ||1|| manīṃ rāhilī āśaṃkā | svāmibhayācī sevakā ||dhru.|| ṭhevā māthāṃ hāta | kāṃhīṃ bolā abhayamāta ||2|| tukā hmaṇe lāḍeṃ | kheḷeṃ aiseṃ karā puḍheṃ||3||

कवतुकवाणें । बोलों बोबडएा वचनें ॥1॥ हें तों नसावें अंतरीं । आह्मां धरायाचें दुरी ॥ध्रु.॥ स्तुति तैसी निंदा । माना सम चि गोविंदा ॥2॥ तुका ह्मणे बोलें । मज तुह्मी शिकविलें॥3॥

kavatukavāṇeṃ | boloṃ bobaḍaeा vacaneṃ ||1|| heṃ toṃ nasāveṃ aṃtarīṃ | āhmāṃ dharāyāceṃ durī ||dhru.|| stuti taisī niṃdā | mānā sama ci goviṃdā ||2|| tukā hmaṇe boleṃ | maja tuhmī śikavileṃ||3||

असो मागें जालें । पुडें गोड तें चांगलें ॥1॥ आतां माझे मनीं । कांहीं अपराध न मनीं ॥ध्रु.॥ नेदीं अवसान । करितां नामाचें चिंतन ॥2॥ तुका ह्मणे बोले । तुज आधीं च गोविलें॥3॥

aso māgeṃ jāleṃ | puḍeṃ goḍa teṃ cāṃgaleṃ ||1|| ātāṃ mājhe manīṃ | kāṃhīṃ aparādha na manīṃ ||dhru.|| nedīṃ avasāna | karitāṃ nāmāceṃ ciṃtana ||2|| tukā hmaṇe bole | tuja ādhīṃ ca govileṃ||3||

मातेविण बाळा । आणिक न माने सोहळा ॥1॥ तैसें जालें माझ्या चित्ता । तुजविण पंढरिनाथा ॥ध्रु.॥ वाट पाहेमेघा बिंदु । नेघे चातक सरिता सिंधू ॥2॥ सारसांसी निशीं । ध्यानरवीच्या प्रकाशीं ॥3॥ जीवनाविण मत्स्य । जैसें धेनूलागीं वत्स ॥4॥ पतिव्रते जिणें । भ्रताराच्या वर्त्तमानें ॥5॥ कृपणाचें धन । लोभालागीं जैसें मन ॥6॥ तुका ह्मणे काय । तुजविण प्राण राहे॥7॥

māteviṇa bāḷā | āṇika na māne sohaḷā ||1|| taiseṃ jāleṃ mājhyā cittā | tujaviṇa paṃḍharināthā ||dhru.|| vāṭa pāhemeghā biṃdu | neghe cātaka saritā siṃdhū ||2|| sārasāṃsī niśīṃ | dhyānaravīcyā prakāśīṃ ||3|| jīvanāviṇa matsya | jaiseṃ dhenūlāgīṃ vatsa ||4|| pativrate jiṇeṃ | bhratārācyā varttamāneṃ ||5|| kṛpaṇāceṃ dhana | lobhālāgīṃ jaiseṃ mana ||6|| tukā hmaṇe kāya | tujaviṇa prāṇa rāhe||7||

काय तुझे उपकार पांडुरंगा । सांगों मी या जगामाजी आतां ॥1॥ जतन हें माझें करूनि संचित । दिलें अवचित आणूनियां॥ध्रु.॥ घडल्या दोषांचें न घली च भरी । आली यास थोरी कृपा देवा ॥2॥ नव्हतें ठाउकें आइकिलें नाहीं । न मगतां पाहीं दान दिलें ॥3॥ तुका ह्मणे याच्या उपकारासाटीं । नाहीं माझें गाठीं कांहीं एंक ॥4॥

kāya tujhe upakāra pāṃḍuraṃgā | sāṃgoṃ mī yā jagāmājī ātāṃ ||1|| jatana heṃ mājheṃ karūni saṃcita | dileṃ avacita āṇūniyāṃ||dhru.|| ghaḍalyā doṣāṃceṃ na ghalī ca bharī | ālī yāsa thorī kṛpā devā ||2|| navhateṃ ṭhāukeṃ āikileṃ nāhīṃ | na magatāṃ pāhīṃ dāna dileṃ ||3|| tukā hmaṇe yācyā upakārāsāṭīṃ | nāhīṃ mājheṃ gāṭhīṃ kāṃhīṃ eṃka ||4||

वाळूनियां जन सांडी मज दुरी । करिसील हरी ऐसें कधीं ॥1॥ आठवीन पाय धरूनि अनुताप । वाहे जळ झोंप नाहीं डोळां ॥ध्रु.॥ नावडती जीवा आणीक प्रकार । आवडी ते फार एकांताची ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसी धरितों वासना । होइप नारायणा साहए मज ॥3॥

vāḷūniyāṃ jana sāṃḍī maja durī | karisīla harī aiseṃ kadhīṃ ||1|| āṭhavīna pāya dharūni anutāpa | vāhe jaḷa jhoṃpa nāhīṃ ḍoḷāṃ ||dhru.|| nāvaḍatī jīvā āṇīka prakāra | āvaḍī te phāra ekāṃtācī ||2|| tukā hmaṇe aisī dharitoṃ vāsanā | hoipa nārāyaṇā sāhae maja ||3||

सांगतों या मना तें माझें नाइके । घातावरी टेंके चांडाळ हें ॥1॥ ह्मणऊनि पाहे तरतें बुडतें । न ल्हाये पुरतें बळ करूं ॥ध्रु.॥ काय तें संचित न कळे पाहातां । मतिमंद चित्ता उपजतें॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें बळ नाहीं अंगी । पाहोनियां वेगीं पार टाकीं ॥3॥

sāṃgatoṃ yā manā teṃ mājheṃ nāike | ghātāvarī ṭeṃke cāṃḍāḷa heṃ ||1|| hmaṇaūni pāhe tarateṃ buḍateṃ | na lhāye purateṃ baḷa karūṃ ||dhru.|| kāya teṃ saṃcita na kaḷe pāhātāṃ | matimaṃda cittā upajateṃ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ baḷa nāhīṃ aṃgī | pāhoniyāṃ vegīṃ pāra ṭākīṃ ||3||

आतां नको चुकों आपुल्या उचिता । उदारा या कांता रखुमाइऩच्या ॥1॥ आचरावे दोष हें आह्मां विहित । तारावे पतित तुमचें तें ॥ध्रु.॥ आह्मी तों आपुलें केलेसें जतन । घडो तुह्मांकून घडेल ते ॥2॥ तुका ह्मणे विठो चतुराच्या राया । आहे ते कासया मोडों देसी ॥3॥

ātāṃ nako cukoṃ āpulyā ucitā | udārā yā kāṃtā rakhumāiऩcyā ||1|| ācarāve doṣa heṃ āhmāṃ vihita | tārāve patita tumaceṃ teṃ ||dhru.|| āhmī toṃ āpuleṃ keleseṃ jatana | ghaḍo tuhmāṃkūna ghaḍela te ||2|| tukā hmaṇe viṭho caturācyā rāyā | āhe te kāsayā moḍoṃ desī ||3||

मुखें बोलावें तें जीविंचें जाणसी । विदित पायांपाशीं सर्व आहे ॥1॥ आतां हें चि भलें भाकावी करुणा । विनियोग तो जाणां तुह्मी त्याचा ॥ध्रु.॥ आपलें तों येथें केलें नव्हे कांहीं । साधनाचा वांहीं पडों नये ॥2॥ तुका ह्मणे देह दिला पिंडदान । वेळोवेळां कोण चिंता करी ॥3॥

mukheṃ bolāveṃ teṃ jīviṃceṃ jāṇasī | vidita pāyāṃpāśīṃ sarva āhe ||1|| ātāṃ heṃ ci bhaleṃ bhākāvī karuṇā | viniyoga to jāṇāṃ tuhmī tyācā ||dhru.|| āpaleṃ toṃ yetheṃ keleṃ navhe kāṃhīṃ | sādhanācā vāṃhīṃ paḍoṃ naye ||2|| tukā hmaṇe deha dilā piṃḍadāna | veḷoveḷāṃ koṇa ciṃtā karī ||3||

कामातुरा भय लाज ना विचार । शरीर असार तृणतुल्य ॥1॥ नवल हे लीळा करात्याचें लाघव । प्रारब्धें भाव दाखविले ॥ध्रु.॥ लोभालोभ एका धनाचिये ठायीं । आणिकांची सोइऩ चाड नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे भूक न विचारी प्रकार । योजे तें चि सार यथाकाळें ॥3॥

kāmāturā bhaya lāja nā vicāra | śarīra asāra tṛṇatulya ||1|| navala he līḷā karātyāceṃ lāghava | prārabdheṃ bhāva dākhavile ||dhru.|| lobhālobha ekā dhanāciye ṭhāyīṃ | āṇikāṃcī soiऩ cāḍa nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe bhūka na vicārī prakāra | yoje teṃ ci sāra yathākāḷeṃ ||3||

बांधे सोडी हें तों धन्याचिये हातीं । हेंकडें गोविती आपणां बळें ॥1॥ भुललियासी नाहीं देहाचा आठव । धोतऱ्यानें भाव पालटिला ॥ध्रु.॥ घरांत रिघावें दाराचिये सोइऩ । भिंतीसवें डोइऩ घेऊनि फोडी ॥2॥ तुका ह्मणे देवा गेलीं विसरोन । आतां वर्म कोण दावी यांसी ॥3॥

bāṃdhe soḍī heṃ toṃ dhanyāciye hātīṃ | heṃkaḍeṃ govitī āpaṇāṃ baḷeṃ ||1|| bhulaliyāsī nāhīṃ dehācā āṭhava | dhotaऱyāneṃ bhāva pālaṭilā ||dhru.|| gharāṃta righāveṃ dārāciye soiऩ | bhiṃtīsaveṃ ḍoiऩ gheūni phoḍī ||2|| tukā hmaṇe devā gelīṃ visarona | ātāṃ varma koṇa dāvī yāṃsī ||3||

कवण जन्मता कवण जन्मविता । न कळे कृपावंता माव तुझी ॥1॥ कवण हा दाता कवण हा मागता । न कळे कृपावंता माव तुझी ॥ध्रु.॥ कवण भोगिता कवण भोगविता । न कळे कृपावंता माव तुझी ॥2॥ कवण ते रूप कवण अरूपता । न कळे कृपावंता माव तुझी ॥3॥ सर्वां ठायीं तूं चि सर्व ही जालासी। तुका ह्मणे यासी दुजें नव्हे ॥4॥

kavaṇa janmatā kavaṇa janmavitā | na kaḷe kṛpāvaṃtā māva tujhī ||1|| kavaṇa hā dātā kavaṇa hā māgatā | na kaḷe kṛpāvaṃtā māva tujhī ||dhru.|| kavaṇa bhogitā kavaṇa bhogavitā | na kaḷe kṛpāvaṃtā māva tujhī ||2|| kavaṇa te rūpa kavaṇa arūpatā | na kaḷe kṛpāvaṃtā māva tujhī ||3|| sarvāṃ ṭhāyīṃ tūṃ ci sarva hī jālāsī| tukā hmaṇe yāsī dujeṃ navhe ||4||

जेथें देखें तेथें तुझी च पाउलें । विश्व अवघें कोंदाटलें। रूप गुण नाम अवघा मेघश्याम । वेगळें तें काय उरलें । जातां लोटांगणीं अवघी च मेदिनी । सकळ देव पाट जालें । सदा पर्वकाळ सुदिन सुवेळ । चित्त प्रेमें असे धालें ॥1॥ अवघा आह्मां तूं च जालासी देवा । संसार हेवा कामधंदा । न लगे जाणें कोठें कांहीं च करणें । मुखीं नाम ध्यान सदा ॥ध्रु.॥ वाचा बोले ते तुझे चि गुणवाद। मंत्रजप कथा स्तुति । भोजन सारूं ठायीं फल तांबोल कांहीं । पूजा नैवेद्य तुज होती । चालतां प्रदक्षणा निद्रा लोटांगण । दंडवत तुजप्रति । देखोन दृष्टी परस्परें गोष्टी । अवघ्या तुझ्या मूतिऩ॥2॥ जाल्या तीर्थरूप वावी नदी कूप । अवघें गंगाजळ जालें। महाल मंदिरें माडएा तनघरें । झोपडएा अवघीं देव देवाइलें। ऐकें कानीं त्या हरिनामध्वनी । नाना शब्द होत जाले । तुका ह्मणे या विठोबाचे दास । सदा प्रेमसुखें धाले ॥3॥

jetheṃ dekheṃ tetheṃ tujhī ca pāuleṃ | viśva avagheṃ koṃdāṭaleṃ| rūpa guṇa nāma avaghā meghaśyāma | vegaḷeṃ teṃ kāya uraleṃ | jātāṃ loṭāṃgaṇīṃ avaghī ca medinī | sakaḷa deva pāṭa jāleṃ | sadā parvakāḷa sudina suveḷa | citta premeṃ ase dhāleṃ ||1|| avaghā āhmāṃ tūṃ ca jālāsī devā | saṃsāra hevā kāmadhaṃdā | na lage jāṇeṃ koṭheṃ kāṃhīṃ ca karaṇeṃ | mukhīṃ nāma dhyāna sadā ||dhru.|| vācā bole te tujhe ci guṇavāda| maṃtrajapa kathā stuti | bhojana sārūṃ ṭhāyīṃ phala tāṃbola kāṃhīṃ | pūjā naivedya tuja hotī | cālatāṃ pradakṣaṇā nidrā loṭāṃgaṇa | daṃḍavata tujaprati | dekhona dṛṣṭī paraspareṃ goṣṭī | avaghyā tujhyā mūtiऩ||2|| jālyā tīrtharūpa vāvī nadī kūpa | avagheṃ gaṃgājaḷa jāleṃ| mahāla maṃdireṃ māḍaeा tanaghareṃ | jhopaḍaeा avaghīṃ deva devāileṃ| aikeṃ kānīṃ tyā harināmadhvanī | nānā śabda hota jāle | tukā hmaṇe yā viṭhobāce dāsa | sadā premasukheṃ dhāle ||3||

जे दोष घडले न फिटे करितां कांहीं । सरते तुझ्या पायीं जाले तैसे ॥1॥ माझा कां हो करूं नये अंगीकार । जालेती निष्ठ‍ पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ यातिहीन नये ऐकों ज्यां वेद । तयां दिलें पद वैकुंठींचें ॥2॥ तुका ह्मणे कां रे एकाचा आभार । घेसी माथां भार वाहोनियां ॥3॥

je doṣa ghaḍale na phiṭe karitāṃ kāṃhīṃ | sarate tujhyā pāyīṃ jāle taise ||1|| mājhā kāṃ ho karūṃ naye aṃgīkāra | jāletī niṣṭha pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| yātihīna naye aikoṃ jyāṃ veda | tayāṃ dileṃ pada vaikuṃṭhīṃceṃ ||2|| tukā hmaṇe kāṃ re ekācā ābhāra | ghesī māthāṃ bhāra vāhoniyāṃ ||3||

हरिकथेची आवडी देवा । करितो सेवा दासांची॥1॥ ह्मणोनि हिंडे मागें मागें । घरटी जागे घालितसे ॥ध्रु.॥ निर्लज्ज भोजें नाचत रंगीं । भरतें अंगीं प्रेमाचें ॥2॥ तुका ह्मणे विकलें देवें। आपण भावें संवसाटी ॥3॥

harikathecī āvaḍī devā | karito sevā dāsāṃcī||1|| hmaṇoni hiṃḍe māgeṃ māgeṃ | gharaṭī jāge ghālitase ||dhru.|| nirlajja bhojeṃ nācata raṃgīṃ | bharateṃ aṃgīṃ premāceṃ ||2|| tukā hmaṇe vikaleṃ deveṃ| āpaṇa bhāveṃ saṃvasāṭī ||3||

साधन संपित्त हें चि माझें धन । सकळ चरण विठोबाचे ॥1॥ शीतळ हा पंथ माहेराची वाट । जवळी च नीट सुखरूप ॥ध्रु.॥ वैष्णवांचा संग रामगाणें गाणें । मंडित भूषण अळंकार ॥2॥ भवनदी आड नव्हतीसी जाली । कोरडी च चाली जावें पायी ॥3॥ मायबाप दोघें पाहातील वाट । ठेवूनिया कटीं कर उभी ॥4॥ तुका ह्मणे केव्हां देखेन कळस । पळाली आळस निद्रा भूक ॥5॥

sādhana saṃpitta heṃ ci mājheṃ dhana | sakaḷa caraṇa viṭhobāce ||1|| śītaḷa hā paṃtha māherācī vāṭa | javaḷī ca nīṭa sukharūpa ||dhru.|| vaiṣṇavāṃcā saṃga rāmagāṇeṃ gāṇeṃ | maṃḍita bhūṣaṇa aḷaṃkāra ||2|| bhavanadī āḍa navhatīsī jālī | koraḍī ca cālī jāveṃ pāyī ||3|| māyabāpa dogheṃ pāhātīla vāṭa | ṭhevūniyā kaṭīṃ kara ubhī ||4|| tukā hmaṇe kevhāṃ dekhena kaḷasa | paḷālī āḷasa nidrā bhūka ||5||

यथार्थवादें तुज न वर्णवे कदा । बोलतों ते निंदा करितों तुझी । वेदश्रुति तुज नेणती कोणी । चोवीस ठेंगणीं धांडोिळतां॥1॥ आतां मज क्षमा करावें देवा । सलगी ते केशवा बोलियेलों ॥ध्रु.॥ सगुण कीं साकार निर्गुण कीं निराकार । न कळे हा पार वेदां श्रुतीं । तो आह्मी भावें केलासी लहान । ठेवूनियां नांवें पाचारितों ॥2॥ सहजरमुखें शेष सीणला स्तवितां । पार न कळतां ब्रह्मा ठेला । तेथें माझी देहबुिद्ध तें काइऩ । थोर मी अन्यायी तुका ह्मणे ॥3॥

yathārthavādeṃ tuja na varṇave kadā | bolatoṃ te niṃdā karitoṃ tujhī | vedaśruti tuja neṇatī koṇī | covīsa ṭheṃgaṇīṃ dhāṃḍoिḷatāṃ||1|| ātāṃ maja kṣamā karāveṃ devā | salagī te keśavā boliyeloṃ ||dhru.|| saguṇa kīṃ sākāra nirguṇa kīṃ nirākāra | na kaḷe hā pāra vedāṃ śrutīṃ | to āhmī bhāveṃ kelāsī lahāna | ṭhevūniyāṃ nāṃveṃ pācāritoṃ ||2|| sahajaramukheṃ śeṣa sīṇalā stavitāṃ | pāra na kaḷatāṃ brahmā ṭhelā | tetheṃ mājhī dehabuिddha teṃ kāiऩ | thora mī anyāyī tukā hmaṇe ||3||

कृष्ण गातां गीतीं कृष्ण ध्यातां चित्तीं । ते ही कृष्ण होती कृष्णध्यानें ॥1॥ आसनीं शयनीं भोजनीं जेवितां । ह्मणारे भोगिता नारायण ॥ध्रु.॥ ओविये दळणीं गावा नारायण । कांडितां कांडण करितां काम ॥2॥ नर नारी याति हो कोणी भलतीं । भावें एका प्रीती नारायणा ॥3॥ तुका ह्मणे एका भावें भजा हरी । कांति ते दुसरी रूप एक ॥4॥

kṛṣṇa gātāṃ gītīṃ kṛṣṇa dhyātāṃ cittīṃ | te hī kṛṣṇa hotī kṛṣṇadhyāneṃ ||1|| āsanīṃ śayanīṃ bhojanīṃ jevitāṃ | hmaṇāre bhogitā nārāyaṇa ||dhru.|| oviye daḷaṇīṃ gāvā nārāyaṇa | kāṃḍitāṃ kāṃḍaṇa karitāṃ kāma ||2|| nara nārī yāti ho koṇī bhalatīṃ | bhāveṃ ekā prītī nārāyaṇā ||3|| tukā hmaṇe ekā bhāveṃ bhajā harī | kāṃti te dusarī rūpa eka ||4||

डोिळयां पाझर कंठ माझा दाटे । येऊं देइप भेटे पांडुरंगे ॥1॥ बहु दिस टाकिले निरास कां केलें । कोठें वो गुंतलें चित्त तुझें ॥ध्रु.॥ बहु धंदा तुज नाहीं वो आठव । राहिलासे जीव माझा कंठीं ॥2॥ पंढरीस जाती वारकरी संतां । निरोप बहुतां हातीं धाडीं ॥3॥ तुजविण कोण सांवा धांवा करी । ये वो झडकरी पांडुरंगे ॥4॥ काय तुझी वाट पाहों कोठवरी । कृपाळु कांपरी विसरलासी ॥5॥ एक वेळ माझा धरूनि आठव । तुका ह्मणे ये वो न्यावयासी ॥6॥

ḍoिḷayāṃ pājhara kaṃṭha mājhā dāṭe | yeūṃ deipa bheṭe pāṃḍuraṃge ||1|| bahu disa ṭākile nirāsa kāṃ keleṃ | koṭheṃ vo guṃtaleṃ citta tujheṃ ||dhru.|| bahu dhaṃdā tuja nāhīṃ vo āṭhava | rāhilāse jīva mājhā kaṃṭhīṃ ||2|| paṃḍharīsa jātī vārakarī saṃtāṃ | niropa bahutāṃ hātīṃ dhāḍīṃ ||3|| tujaviṇa koṇa sāṃvā dhāṃvā karī | ye vo jhaḍakarī pāṃḍuraṃge ||4|| kāya tujhī vāṭa pāhoṃ koṭhavarī | kṛpāḷu kāṃparī visaralāsī ||5|| eka veḷa mājhā dharūni āṭhava | tukā hmaṇe ye vo nyāvayāsī ||6||

अधिक कोंडितां चरफडी । भलतीकडे घाली उडी॥1॥ काय करूं या मना आतां । का विसरातें पंढरिनाथा । करी संसाराची चिंता । वेळोवेळां मागुती ॥ध्रु.॥ भजन नावडे श्रवण । धांवे विषय अवलोकून ॥2॥ बहुत चंचळ चपळ । जातां येतां न लगे वेळ॥3॥ किती राखों दोनी काळ । निजलिया जागे वेळे ॥4॥ मज राखें आतां । तुका ह्मणे पंढरिनाथा ॥5॥

adhika koṃḍitāṃ caraphaḍī | bhalatīkaḍe ghālī uḍī||1|| kāya karūṃ yā manā ātāṃ | kā visarāteṃ paṃḍharināthā | karī saṃsārācī ciṃtā | veḷoveḷāṃ māgutī ||dhru.|| bhajana nāvaḍe śravaṇa | dhāṃve viṣaya avalokūna ||2|| bahuta caṃcaḷa capaḷa | jātāṃ yetāṃ na lage veḷa||3|| kitī rākhoṃ donī kāḷa | nijaliyā jāge veḷe ||4|| maja rākheṃ ātāṃ | tukā hmaṇe paṃḍharināthā ||5||

कंथा प्रावर्ण । नव्हे भिक्षेचें तें अन्न ॥1॥ करीं यापरी स्वहित । विचारूनि धर्म नीत ॥ध्रु.॥ देऊळ नव्हे घर । प्रपंच परउपकार ॥2॥ विधिसेवन काम । नव्हे शब्द रामराम ॥3॥ हत्या क्षत्रधर्म । नव्हे निष्काम तें कर्म ॥4॥ तुका ह्मणे संतीं । करूनि ठेविली आइती ॥5॥

kaṃthā prāvarṇa | navhe bhikṣeceṃ teṃ anna ||1|| karīṃ yāparī svahita | vicārūni dharma nīta ||dhru.|| deūḷa navhe ghara | prapaṃca paraupakāra ||2|| vidhisevana kāma | navhe śabda rāmarāma ||3|| hatyā kṣatradharma | navhe niṣkāma teṃ karma ||4|| tukā hmaṇe saṃtīṃ | karūni ṭhevilī āitī ||5||

देवाचे घरीं देवें केले चोरी । देवें देव नागवूनि केला भिकारी ॥1॥ धांवणियां धांवा धांवणियां धांवा । माग चि नाहीं जावें कवणिया गांवा ॥ध्रु.॥ सवें चि होता चोर घरिचिया घरीं । फावलियावरी केलें अवघें वाटोळें ॥2॥ तुका ह्मणे येथें कोणी च नाहीं । नागवलें कोण गेलें कोणाचें काइऩ ॥3॥

devāce gharīṃ deveṃ kele corī | deveṃ deva nāgavūni kelā bhikārī ||1|| dhāṃvaṇiyāṃ dhāṃvā dhāṃvaṇiyāṃ dhāṃvā | māga ci nāhīṃ jāveṃ kavaṇiyā gāṃvā ||dhru.|| saveṃ ci hotā cora ghariciyā gharīṃ | phāvaliyāvarī keleṃ avagheṃ vāṭoḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ koṇī ca nāhīṃ | nāgavaleṃ koṇa geleṃ koṇāceṃ kāiऩ ||3||

अवघे चि निजों नका अवघिये ठायीं । वेळ अवेळ तरी सांभाळावी कांहीं ॥1॥ जतन करा रे जतन करा । घालूं पाहे घरावरी घाला चोरटें ॥ध्रु.॥ सीतरिलीं फार खाती भोंवताले फेरे । गेलें नये हातां सेकीं तळमळ उरे ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी करूं आपलें जतन । न लगे कांहीं कोणां द्यावें उघडा रे कान ॥3॥

avaghe ci nijoṃ nakā avaghiye ṭhāyīṃ | veḷa aveḷa tarī sāṃbhāḷāvī kāṃhīṃ ||1|| jatana karā re jatana karā | ghālūṃ pāhe gharāvarī ghālā coraṭeṃ ||dhru.|| sītarilīṃ phāra khātī bhoṃvatāle phere | geleṃ naye hātāṃ sekīṃ taḷamaḷa ure ||2|| tukā hmaṇe āhmī karūṃ āpaleṃ jatana | na lage kāṃhīṃ koṇāṃ dyāveṃ ughaḍā re kāna ||3||

काळोखी खाऊन कैवाड केला धीर । आपुलिया हितें जाले जनामध्यें शूर ॥1॥ कां रें तुह्मी नेणां कां रे तुह्मी नेणां। अल्पसुखासाटीं पडशी विपत्तीचे घाणां ॥ध्रु.॥ नाहीं ऐसी लाज काय तयांपें आगळें । काय नव्हे केलें आपुलिया बळें ॥2॥ तुका ह्मणे तरी सुख अवघें चि बरें । जतन करून हे आपुलालीं ढोरें॥3॥

kāḷokhī khāūna kaivāḍa kelā dhīra | āpuliyā hiteṃ jāle janāmadhyeṃ śūra ||1|| kāṃ reṃ tuhmī neṇāṃ kāṃ re tuhmī neṇāṃ| alpasukhāsāṭīṃ paḍaśī vipattīce ghāṇāṃ ||dhru.|| nāhīṃ aisī lāja kāya tayāṃpeṃ āgaḷeṃ | kāya navhe keleṃ āpuliyā baḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe tarī sukha avagheṃ ci bareṃ | jatana karūna he āpulālīṃ ḍhoreṃ||3||

जाय परतें काय आणिला कांटाळा । बोला एक वेळा ऐसें तरी ॥1॥ कां हो केलें तुह्मी निष्ठ‍ देवा । मानेना हे सेवा करितों ते ॥ध्रु.॥ भाग्यवंत त्यांसी सांगितल्या गोष्टी । तें नाहीं अदृष्टीं आमुचिया ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मापासूनि अंतर । न पडे नाहीं िस्थर बुिद्ध माझी ॥3॥

jāya parateṃ kāya āṇilā kāṃṭāḷā | bolā eka veḷā aiseṃ tarī ||1|| kāṃ ho keleṃ tuhmī niṣṭha devā | mānenā he sevā karitoṃ te ||dhru.|| bhāgyavaṃta tyāṃsī sāṃgitalyā goṣṭī | teṃ nāhīṃ adṛṣṭīṃ āmuciyā ||2|| tukā hmaṇe tuhmāpāsūni aṃtara | na paḍe nāhīṃ िsthara buिddha mājhī ||3||

तुजकरितां होतें आनाचें आन । तारिले पाषाण उदकीं देवा ॥1॥ कां नये कैवार करूं अंगीकार । माझा बहु भार चड जाला ॥ध्रु.॥ चुकलासी ह्मणों तरी जीवांचा ही जीव । रिता नाहीं ठाव उरों दिला ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें काय सत्ताबळ । माझे परी कृपाळ आहां तुह्मी ॥3॥

tujakaritāṃ hoteṃ ānāceṃ āna | tārile pāṣāṇa udakīṃ devā ||1|| kāṃ naye kaivāra karūṃ aṃgīkāra | mājhā bahu bhāra caḍa jālā ||dhru.|| cukalāsī hmaṇoṃ tarī jīvāṃcā hī jīva | ritā nāhīṃ ṭhāva uroṃ dilā ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ kāya sattābaḷa | mājhe parī kṛpāḷa āhāṃ tuhmī ||3||

फळ देंठींहून झडे । मग मागुतें न जोडे ॥1॥ ह्मणोनि तांतडी खोटी । कारण उचिताचे पोटीं ॥ध्रु.॥ पुढें चढे हात। त्याग मागिलां उचित ॥2॥ तुका ह्मणे रणीं । नये पाहों परतोनि ॥3॥

phaḷa deṃṭhīṃhūna jhaḍe | maga māguteṃ na joḍe ||1|| hmaṇoni tāṃtaḍī khoṭī | kāraṇa ucitāce poṭīṃ ||dhru.|| puḍheṃ caḍhe hāta| tyāga māgilāṃ ucita ||2|| tukā hmaṇe raṇīṃ | naye pāhoṃ paratoni ||3||

अगी देखोनियां सती । अंगीं रोमांच उठती ॥1॥ हा तो नव्हे उपदेश । सुख अंतरीं उल्हासे ॥ध्रु.॥ वित्तगोतांकडे । चित्त न घाली न रडे ॥2॥ आठवूनि एका । उडी घाली ह्मणे तुका ॥3॥

agī dekhoniyāṃ satī | aṃgīṃ romāṃca uṭhatī ||1|| hā to navhe upadeśa | sukha aṃtarīṃ ulhāse ||dhru.|| vittagotāṃkaḍe | citta na ghālī na raḍe ||2|| āṭhavūni ekā | uḍī ghālī hmaṇe tukā ||3||

फळ पिके देंठीं । निमित्य वारियाची भेटी ॥1॥ हा तों अनुभव रोकडा । कळों येतो खरा कुडा ॥ध्रु.॥ तोडिलिया बळें। वांयां जाती काचीं फळें ॥2॥ तुका ह्मणे मन । तेथे आपुलें कारण ॥3॥

phaḷa pike deṃṭhīṃ | nimitya vāriyācī bheṭī ||1|| hā toṃ anubhava rokaḍā | kaḷoṃ yeto kharā kuḍā ||dhru.|| toḍiliyā baḷeṃ| vāṃyāṃ jātī kācīṃ phaḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe mana | tethe āpuleṃ kāraṇa ||3||

हालवूनि खुंट । आधीं करावा बळकट ॥1॥ मग तयाच्या आधारें । करणें अवघें चि बरें ॥ध्रु.॥ सुख दुःख साहे । हर्षामषाअ भंगा नये ॥2॥ तुका ह्मणे जीवें । आधीं मरोनि राहावें॥3॥

hālavūni khuṃṭa | ādhīṃ karāvā baḷakaṭa ||1|| maga tayācyā ādhāreṃ | karaṇeṃ avagheṃ ci bareṃ ||dhru.|| sukha duḥkha sāhe | harṣāmaṣāa bhaṃgā naye ||2|| tukā hmaṇe jīveṃ | ādhīṃ maroni rāhāveṃ||3||

धांवे माते सोइऩ । बाळ न विचारितां कांहीं ॥1॥ मग त्याचें जाणें निकें । अंग वोडवी कौतुकें ॥ध्रु.॥ नेणे सर्प दोरी । अगी भलतें हातीं धरी ॥2॥ तीविन तें नेणें । आणीक कांहीं तुका ह्मणे ॥3॥

dhāṃve māte soiऩ | bāḷa na vicāritāṃ kāṃhīṃ ||1|| maga tyāceṃ jāṇeṃ nikeṃ | aṃga voḍavī kautukeṃ ||dhru.|| neṇe sarpa dorī | agī bhalateṃ hātīṃ dharī ||2|| tīvina teṃ neṇeṃ | āṇīka kāṃhīṃ tukā hmaṇe ||3||

भोग द्यावे देवा । त्याग भोगीं च बरवा ॥1॥ आपण व्हावें एकीकडे । देव कळेवरी जोडे ॥ध्रु.॥ योजे यथाकाळें । उत्तम पाला कंदें मूळें ॥2॥ वंचक त्यासी दोष । तुका ह्मणे मिथ्या सोस॥3॥

bhoga dyāve devā | tyāga bhogīṃ ca baravā ||1|| āpaṇa vhāveṃ ekīkaḍe | deva kaḷevarī joḍe ||dhru.|| yoje yathākāḷeṃ | uttama pālā kaṃdeṃ mūḷeṃ ||2|| vaṃcaka tyāsī doṣa | tukā hmaṇe mithyā sosa||3||

जायांचें अंगुलें लेतां नाहीं मान । शोभा नेदी जन हांसविलें ॥1॥ गुसिळतां ताक कांडितां भूस । साध्य नाहीं क्लेश जाती वांयां ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं स्वता भांडवल । भिकेचें तें फोल बीज नव्हे ॥3॥

jāyāṃceṃ aṃguleṃ letāṃ nāhīṃ māna | śobhā nedī jana hāṃsavileṃ ||1|| gusiḷatāṃ tāka kāṃḍitāṃ bhūsa | sādhya nāhīṃ kleśa jātī vāṃyāṃ ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ svatā bhāṃḍavala | bhikeceṃ teṃ phola bīja navhe ||3||

न बोलावें परी पडिला प्रसंग । हाकलितें जग तुझ्या नामें ॥1॥ लटिकें चि सोंग मांडिला पसारा । भिकारी तूं खरा कळों आलें ॥ध्रु.॥ निलाजिरीं आह्मी करोनियां धीर । राहिलों आधार धरूनियां ॥2॥ कैसा नेणों आतां करिसी शेवट । केली कटकट त्याची पुढें ॥3॥ तुका ह्मणे कांहीं न बोलसी देवा । उचित हे सेवा घेसी माझी ॥4॥

na bolāveṃ parī paḍilā prasaṃga | hākaliteṃ jaga tujhyā nāmeṃ ||1|| laṭikeṃ ci soṃga māṃḍilā pasārā | bhikārī tūṃ kharā kaḷoṃ āleṃ ||dhru.|| nilājirīṃ āhmī karoniyāṃ dhīra | rāhiloṃ ādhāra dharūniyāṃ ||2|| kaisā neṇoṃ ātāṃ karisī śevaṭa | kelī kaṭakaṭa tyācī puḍheṃ ||3|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ na bolasī devā | ucita he sevā ghesī mājhī ||4||

नाहीं जालें मोल कळे देतां काळीं । कोण पाहों बळी दोघांमध्यें ॥1॥ आह्मी तरी जालों जीवासी उदार । कैंचा हा धीर तुजपाशीं ॥ध्रु.॥ बहु चाळविलें मागें आजिवरी । आतां पुढें हरि जाऊं नेदीं ॥2॥ नव्हती जों भेटी नामाची ओळखी । ह्मणऊनि दुःखी बहु जालें ॥3॥ तुका ह्मणे कांहीं राहों नेदीं बाकी । एकवेळा चुकी जाली आतां ॥4॥

nāhīṃ jāleṃ mola kaḷe detāṃ kāḷīṃ | koṇa pāhoṃ baḷī doghāṃmadhyeṃ ||1|| āhmī tarī jāloṃ jīvāsī udāra | kaiṃcā hā dhīra tujapāśīṃ ||dhru.|| bahu cāḷavileṃ māgeṃ ājivarī | ātāṃ puḍheṃ hari jāūṃ nedīṃ ||2|| navhatī joṃ bheṭī nāmācī oḷakhī | hmaṇaūni duḥkhī bahu jāleṃ ||3|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ rāhoṃ nedīṃ bākī | ekaveḷā cukī jālī ātāṃ ||4||

कैसा कृपाळु हें न कळसी देवा । न बोलसी सेवा घेसी माझी ॥1॥ काय ऐसें बळ आहे तुजपाशीं । पाहों हा रिघेसी कोणा आड ॥ध्रु.॥ पाडियेला ठायीं तुझा थारा मारा । अवघा दातारा लपसी तो ॥2॥ आतां तुह्मां आह्मां उरी तों चि बरें । काय हें उत्तरें वाढवूनि ॥3॥ तुका ह्मणे मज साहए झाले संत । ह्मणऊनि मात फावली हे ॥4॥

kaisā kṛpāḷu heṃ na kaḷasī devā | na bolasī sevā ghesī mājhī ||1|| kāya aiseṃ baḷa āhe tujapāśīṃ | pāhoṃ hā righesī koṇā āḍa ||dhru.|| pāḍiyelā ṭhāyīṃ tujhā thārā mārā | avaghā dātārā lapasī to ||2|| ātāṃ tuhmāṃ āhmāṃ urī toṃ ci bareṃ | kāya heṃ uttareṃ vāḍhavūni ||3|| tukā hmaṇe maja sāhae jhāle saṃta | hmaṇaūni māta phāvalī he ||4||

चुकलिया आह्मां करितसां दंड । हाकासी कां खंड पांडुरंगा ॥1॥ चाळविलीं एकें रििद्धसिद्धीवरी । तैसा मी भिकारी नव्हें देवा ॥ध्रु.॥ कां मी येथें गुंतों मांडूनि पसारा । मागुता दातारा दंभासाटीं ॥2॥ केलें म्यां जतन आपुलें वचन । ठायींचें धरून होतों पोटीं ॥3॥ तुका ह्मणे ताळा घातला आडाखीं । ठावें होतें सेकीं आडविसी ॥4॥

cukaliyā āhmāṃ karitasāṃ daṃḍa | hākāsī kāṃ khaṃḍa pāṃḍuraṃgā ||1|| cāḷavilīṃ ekeṃ riिddhasiddhīvarī | taisā mī bhikārī navheṃ devā ||dhru.|| kāṃ mī yetheṃ guṃtoṃ māṃḍūni pasārā | māgutā dātārā daṃbhāsāṭīṃ ||2|| keleṃ myāṃ jatana āpuleṃ vacana | ṭhāyīṃceṃ dharūna hotoṃ poṭīṃ ||3|| tukā hmaṇe tāḷā ghātalā āḍākhīṃ | ṭhāveṃ hoteṃ sekīṃ āḍavisī ||4||

आतां तुझा भाव कळों आला देवा । ठकूनियां सेवा घेसी माझी ॥1॥ टाकूनि सांकडें आपुलिये माथां । घातला या संतावरी भार ॥ध्रु.॥ स्तुती करवूनि पिटिला डांगोरा । तें कोण दातारा साच करी ॥2॥ जातीचें वाणी मी पोटींचे कुडें । नका मजपुढें ठकाठकी ॥3॥ तुका ह्मणे नाहीं आलें अनुभवा । आधीं च मी देवा कैसें नाचों ॥4॥

ātāṃ tujhā bhāva kaḷoṃ ālā devā | ṭhakūniyāṃ sevā ghesī mājhī ||1|| ṭākūni sāṃkaḍeṃ āpuliye māthāṃ | ghātalā yā saṃtāvarī bhāra ||dhru.|| stutī karavūni piṭilā ḍāṃgorā | teṃ koṇa dātārā sāca karī ||2|| jātīceṃ vāṇī mī poṭīṃce kuḍeṃ | nakā majapuḍheṃ ṭhakāṭhakī ||3|| tukā hmaṇe nāhīṃ āleṃ anubhavā | ādhīṃ ca mī devā kaiseṃ nācoṃ ||4||

जन पूजी याचा मज कां आभार । हा तुह्मी विचार जाणां देवा ॥1॥ पत्र कोण मानी वंदितील सिक्का । गौरव सेवका त्या चि मुळें ॥ध्रु.॥ मी मीपणें होतों जनामधीं आधीं । कोणें दिलें कधीं काय तेव्हां ॥2॥ आतां तूं भोगिता सर्व नारायणा । नको आह्मां दीनां पीडा करूं ॥3॥ आपुलिया हातें देसील मुशारा । तुका ह्मणे खरा तो चि आह्मां ॥4॥

jana pūjī yācā maja kāṃ ābhāra | hā tuhmī vicāra jāṇāṃ devā ||1|| patra koṇa mānī vaṃditīla sikkā | gaurava sevakā tyā ci muḷeṃ ||dhru.|| mī mīpaṇeṃ hotoṃ janāmadhīṃ ādhīṃ | koṇeṃ dileṃ kadhīṃ kāya tevhāṃ ||2|| ātāṃ tūṃ bhogitā sarva nārāyaṇā | nako āhmāṃ dīnāṃ pīḍā karūṃ ||3|| āpuliyā hāteṃ desīla muśārā | tukā hmaṇe kharā to ci āhmāṃ ||4||

आमची कां नये तुह्मासी करुणा । किती नारायणा आळवावें ॥1॥ काय जाणां तुह्मी दुर्बळाचें जिणें । वैभवाच्या गुणें आपुलिया ॥ध्रु.॥ देती घेती करिती खटपटा आणिकें । निराळा कौतुकें पाहोनियां ॥2॥ दिवस बोटीीं आह्मीं धरियेलें माप । वाहातों संकल्प स्वहिताचा ॥3॥ तुका ह्मणे मग देसी कोण्या काळें । चुकुर दुर्बळें होतों आह्मी ॥4॥

āmacī kāṃ naye tuhmāsī karuṇā | kitī nārāyaṇā āḷavāveṃ ||1|| kāya jāṇāṃ tuhmī durbaḷāceṃ jiṇeṃ | vaibhavācyā guṇeṃ āpuliyā ||dhru.|| detī ghetī karitī khaṭapaṭā āṇikeṃ | nirāḷā kautukeṃ pāhoniyāṃ ||2|| divasa boṭīीṃ āhmīṃ dhariyeleṃ māpa | vāhātoṃ saṃkalpa svahitācā ||3|| tukā hmaṇe maga desī koṇyā kāḷeṃ | cukura durbaḷeṃ hotoṃ āhmī ||4||

तुह्मां आह्मां तुटी होइऩल यावरी । ऐसें मज हरी दिसतसे ॥1॥ वचनाचा कांहीं न देखों आधार । करावा हा धीर कोठवरी ॥ध्रु.॥ सारिलें संचित होतें गांठी कांहीं । पुढें ॠण तें ही नेदी कोणी ॥2॥ जावें चि न लगे कोणांचिया घरा । उडाला पातेरा तुझ्या संगें ॥3॥ तुका ह्मणे आह्मां हा चि लाभ जाला । मनुष्यधर्म गेला पांडुरंगा ॥4॥

tuhmāṃ āhmāṃ tuṭī hoiऩla yāvarī | aiseṃ maja harī disatase ||1|| vacanācā kāṃhīṃ na dekhoṃ ādhāra | karāvā hā dhīra koṭhavarī ||dhru.|| sārileṃ saṃcita hoteṃ gāṃṭhī kāṃhīṃ | puḍheṃ ṝṇa teṃ hī nedī koṇī ||2|| jāveṃ ci na lage koṇāṃciyā gharā | uḍālā pāterā tujhyā saṃgeṃ ||3|| tukā hmaṇe āhmāṃ hā ci lābha jālā | manuṣyadharma gelā pāṃḍuraṃgā ||4||

देव मजुर देव मजुर । नाहीं उजुर सेवेपुढें ॥1॥ देव गांढएाळ देव गांढएाळ । देखोनियां बळ लपतसे ॥2॥ देव तर काइऩ देव तर काइऩ । तुका ह्मणे राइऩ तरी मोटी ॥3॥

deva majura deva majura | nāhīṃ ujura sevepuḍheṃ ||1|| deva gāṃḍhaeाḷa deva gāṃḍhaeाḷa | dekhoniyāṃ baḷa lapatase ||2|| deva tara kāiऩ deva tara kāiऩ | tukā hmaṇe rāiऩ tarī moṭī ||3||

देव दयाळ देव दयाळ । साहे कोल्हाळ बहुतांचा॥1॥ देव उदार देव उदार । थोडएासाटीं फार देऊं जाणे ॥2॥ देव चांगला देव चांगला । तुका लागला चरणीं ॥3॥

deva dayāḷa deva dayāḷa | sāhe kolhāḷa bahutāṃcā||1|| deva udāra deva udāra | thoḍaeाsāṭīṃ phāra deūṃ jāṇe ||2|| deva cāṃgalā deva cāṃgalā | tukā lāgalā caraṇīṃ ||3||

देव बासर देव बासर । असे निरंतर जेथें तेथें ॥1॥ देव खोळंबा देव खोळंबा । मज झळंबा म्हूण कोंडी ॥ध्रु.॥ देव लागट देव लागट । लाविलिया चट जीवीं जडे ॥2॥ देव बावळा देव बावळा । भावें जवळा लुडबुडी ॥3॥ देव न व्हावा देव न व्हावा। तुका ह्मणे गोवा करी कामीं ॥4॥

deva bāsara deva bāsara | ase niraṃtara jetheṃ tetheṃ ||1|| deva khoḷaṃbā deva khoḷaṃbā | maja jhaḷaṃbā mhūṇa koṃḍī ||dhru.|| deva lāgaṭa deva lāgaṭa | lāviliyā caṭa jīvīṃ jaḍe ||2|| deva bāvaḷā deva bāvaḷā | bhāveṃ javaḷā luḍabuḍī ||3|| deva na vhāvā deva na vhāvā| tukā hmaṇe govā karī kāmīṃ ||4||

देव निढळ देव निढळ । मूळ नाहीं डाळ परदेशी॥1॥ देव अकुळी देव अकुळी । भलते ठायीं सोयरीक ॥2॥ देव लिगाडएा देव लिगाडएा । तुका ह्मणे भाडएा दंभें ठकी ॥3॥

deva niḍhaḷa deva niḍhaḷa | mūḷa nāhīṃ ḍāḷa paradeśī||1|| deva akuḷī deva akuḷī | bhalate ṭhāyīṃ soyarīka ||2|| deva ligāḍaeा deva ligāḍaeा | tukā hmaṇe bhāḍaeा daṃbheṃ ṭhakī ||3||

देव बराडी देव बराडी । घाली देंठासाटीं उडी ॥1॥ देव भ्याड देव भ्याड । राखे बळीचें कवाड ॥ध्रु.॥ देव भाविक भाविक । होय दासाचें सेवक ॥2॥ देव होया देव होया । जैसा ह्मणे तैसा तया ॥3॥ देव लाहान लाहान । तुका ह्मणे अनुरेण॥4॥

deva barāḍī deva barāḍī | ghālī deṃṭhāsāṭīṃ uḍī ||1|| deva bhyāḍa deva bhyāḍa | rākhe baḷīceṃ kavāḍa ||dhru.|| deva bhāvika bhāvika | hoya dāsāceṃ sevaka ||2|| deva hoyā deva hoyā | jaisā hmaṇe taisā tayā ||3|| deva lāhāna lāhāna | tukā hmaṇe anureṇa||4||

देव भला देव भला । मिळोनि जाय जैसा त्याला॥1॥ देव उदार उदार । देतां नाहीं थोडें फार ॥ध्रु.॥ देव बळी देव बळी। जोडा नाहीं भूमंडळीं ॥2॥ देव व्हावा देव व्हावा । आवडे तो सर्वां जीवां ॥3॥ देव चांगला चांगला । तुका चरणीं लागला ॥4॥

deva bhalā deva bhalā | miḷoni jāya jaisā tyālā||1|| deva udāra udāra | detāṃ nāhīṃ thoḍeṃ phāra ||dhru.|| deva baḷī deva baḷī| joḍā nāhīṃ bhūmaṃḍaḷīṃ ||2|| deva vhāvā deva vhāvā | āvaḍe to sarvāṃ jīvāṃ ||3|| deva cāṃgalā cāṃgalā | tukā caraṇīṃ lāgalā ||4||

देव पाहों देव पाहों । उंचे ठायीं उभे राहों ॥1॥ देव देखिला देखिला । तो नाहीं कोणां भ्याला ॥ध्रु.॥ देवा कांहीं मागों मागों । जीव भाव त्यासी सांगों ॥2॥ देव जाणे देव जाणे । पुरवी मनींचिये खुणे ॥3॥ देव कातर कातर । तुका ह्मणे अभ्यंतर ॥4॥

deva pāhoṃ deva pāhoṃ | uṃce ṭhāyīṃ ubhe rāhoṃ ||1|| deva dekhilā dekhilā | to nāhīṃ koṇāṃ bhyālā ||dhru.|| devā kāṃhīṃ māgoṃ māgoṃ | jīva bhāva tyāsī sāṃgoṃ ||2|| deva jāṇe deva jāṇe | puravī manīṃciye khuṇe ||3|| deva kātara kātara | tukā hmaṇe abhyaṃtara ||4||

देव आमचा आमचा । जीव सकळ जीवांचा ॥1॥ देव आहे देव आहे । जवळीं आह्मां अंतरबाहे ॥ध्रु.॥ देव गोड देव गोड । पुरवी कोडाचें ही कोड ॥2॥ देव आह्मां राखे राखे । घाली किळकाळासी काखे ॥3॥ देव दयाळ देव दयाळ । करी तुक्याचा सांभाळ ॥4॥

deva āmacā āmacā | jīva sakaḷa jīvāṃcā ||1|| deva āhe deva āhe | javaḷīṃ āhmāṃ aṃtarabāhe ||dhru.|| deva goḍa deva goḍa | puravī koḍāceṃ hī koḍa ||2|| deva āhmāṃ rākhe rākhe | ghālī kiḷakāḷāsī kākhe ||3|| deva dayāḷa deva dayāḷa | karī tukyācā sāṃbhāḷa ||4||

जाऊं देवाचिया गांवां । देव देइऩल विसांवा ॥1॥ देवा सांगों सुखदुःख । देव निवारील भूक ॥ध्रु.॥ घालूं देवासी च भार। देव सुखाचा सागर ॥2॥ राहों जवळी देवापाशीं । आतां जडोनि पायांसी ॥3॥ तुका ह्मणे आह्मी बाळें । या देवाचीं लडिवाळें॥4॥

jāūṃ devāciyā gāṃvāṃ | deva deiऩla visāṃvā ||1|| devā sāṃgoṃ sukhaduḥkha | deva nivārīla bhūka ||dhru.|| ghālūṃ devāsī ca bhāra| deva sukhācā sāgara ||2|| rāhoṃ javaḷī devāpāśīṃ | ātāṃ jaḍoni pāyāṃsī ||3|| tukā hmaṇe āhmī bāḷeṃ | yā devācīṃ laḍivāḷeṃ||4||

संत मानितील मज । तेणें वाटतसे लाज ॥1॥ तुह्मी कृपा केली नाहीं । चित्त माझें मज ग्वाही ॥ध्रु.॥ गोविलों थोरिवां । दुःख वाटतसे जीवा ॥2॥ तुका ह्मणे माया । अवरा हे पंढरिराया ॥3॥

saṃta mānitīla maja | teṇeṃ vāṭatase lāja ||1|| tuhmī kṛpā kelī nāhīṃ | citta mājheṃ maja gvāhī ||dhru.|| goviloṃ thorivāṃ | duḥkha vāṭatase jīvā ||2|| tukā hmaṇe māyā | avarā he paṃḍharirāyā ||3||

नाहीं तुह्मी केला । अंगीकार तो विठ्ठला ॥1॥ सोंगें न पवीजे थडी । माजी फुटकी सांगडी ॥ध्रु.॥ प्रेम नाही अंगीं । भले ह्मणविलें जगीं ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । मज वांयां कां चाळवा॥3॥

nāhīṃ tuhmī kelā | aṃgīkāra to viṭhṭhalā ||1|| soṃgeṃ na pavīje thaḍī | mājī phuṭakī sāṃgaḍī ||dhru.|| prema nāhī aṃgīṃ | bhale hmaṇavileṃ jagīṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | maja vāṃyāṃ kāṃ cāḷavā||3||

आतां चक्रधरा । झणी आह्मांस अव्हेरा ॥1॥ तुमचीं ह्मणविल्यावरी । जैसीं तैसीं तरी हरी ॥ध्रु.॥ काळ आह्मां खाय । तरी तुझें नांव जाय ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । आतां पण सिद्धी न्यावा ॥3॥

ātāṃ cakradharā | jhaṇī āhmāṃsa avherā ||1|| tumacīṃ hmaṇavilyāvarī | jaisīṃ taisīṃ tarī harī ||dhru.|| kāḷa āhmāṃ khāya | tarī tujheṃ nāṃva jāya ||2|| tukā hmaṇe devā | ātāṃ paṇa siddhī nyāvā ||3||

मज ऐसें कोण उद्धरिलें सांगा । ब्रीदें पांडुरंगा बोलतसां ॥1॥ हातींच्या कांकणां कायसा आरिसा । उरलों मी जैसा तैसा आहें ॥ध्रु.॥ धनमंत्री हरी रोग्याचिये वेथे । तें तों कांहीं येथें न देखिजे ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं अनुभव अंगें । वचन वाउगें कोण मानी ॥3॥

maja aiseṃ koṇa uddharileṃ sāṃgā | brīdeṃ pāṃḍuraṃgā bolatasāṃ ||1|| hātīṃcyā kāṃkaṇāṃ kāyasā ārisā | uraloṃ mī jaisā taisā āheṃ ||dhru.|| dhanamaṃtrī harī rogyāciye vethe | teṃ toṃ kāṃhīṃ yetheṃ na dekhije ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ anubhava aṃgeṃ | vacana vāugeṃ koṇa mānī ||3||

न ह्मणे साना थोर । दृष्ट पापी अथवा चोर ॥1॥ सकळा द्यावी एकी चवी । तान हरूनि निववी ॥ध्रु.॥ न ह्मणे दिवस राती । सर्व काल सर्वां भूतीं ॥2॥ तुका ह्मणे झारी । घेतां तांब्यानें खापरी ॥3॥

na hmaṇe sānā thora | dṛṣṭa pāpī athavā cora ||1|| sakaḷā dyāvī ekī cavī | tāna harūni nivavī ||dhru.|| na hmaṇe divasa rātī | sarva kāla sarvāṃ bhūtīṃ ||2|| tukā hmaṇe jhārī | ghetāṃ tāṃbyāneṃ khāparī ||3||

इच्छा चाड नाहीं । न धरी संकोच ही कांहीं ॥1॥ उदका नेलें तिकडे जावें । केलें तैसें सहज व्हावें ॥ध्रु.॥ मोहरी कांदा ऊंस । एक वाफा भिन्न रस ॥2॥ तुका ह्मणे सुख । पीडा इच्छा पावे दुःख ॥3॥

icchā cāḍa nāhīṃ | na dharī saṃkoca hī kāṃhīṃ ||1|| udakā neleṃ tikaḍe jāveṃ | keleṃ taiseṃ sahaja vhāveṃ ||dhru.|| moharī kāṃdā ūṃsa | eka vāphā bhinna rasa ||2|| tukā hmaṇe sukha | pīḍā icchā pāve duḥkha ||3||

तरले ते मागें आपुलिया सत्ता । कमाइऩ अनंता करूनियां ॥1॥ उसनें फेडितां धर्म तेथें कोण । ते तुज अनन्ये तुह्मी त्यांसी ॥ध्रु.॥ मज ऐसा कोण सांगा वांयां गेला । तो तुह्मी तारिला पांडुरंगा ॥2॥ तुका ह्मणे नांवासारिखी करणी । न देखें हें मनीं समजावें ॥3॥

tarale te māgeṃ āpuliyā sattā | kamāiऩ anaṃtā karūniyāṃ ||1|| usaneṃ pheḍitāṃ dharma tetheṃ koṇa | te tuja ananye tuhmī tyāṃsī ||dhru.|| maja aisā koṇa sāṃgā vāṃyāṃ gelā | to tuhmī tārilā pāṃḍuraṃgā ||2|| tukā hmaṇe nāṃvāsārikhī karaṇī | na dekheṃ heṃ manīṃ samajāveṃ ||3||

कवणांशीं भांडों कोण माझें साहे । कोण मज आहे तुजविण ॥1॥ धरिलें उदास दुरदुरांतरें । सांडी एकसरें केली माझी॥ध्रु.॥ आइकोन माझे नाइकसी बोल । देखोनियां खोळ बुंथी घेसी ॥2॥ तुका ह्मणे एके गांवींची वसती । ह्मणऊनि खंती वाटे देवा ॥3॥

kavaṇāṃśīṃ bhāṃḍoṃ koṇa mājheṃ sāhe | koṇa maja āhe tujaviṇa ||1|| dharileṃ udāsa duradurāṃtareṃ | sāṃḍī ekasareṃ kelī mājhī||dhru.|| āikona mājhe nāikasī bola | dekhoniyāṃ khoḷa buṃthī ghesī ||2|| tukā hmaṇe eke gāṃvīṃcī vasatī | hmaṇaūni khaṃtī vāṭe devā ||3||

आळवितां कंठ शोकला भीतर । आयुष्य वेचे धीर नाहीं मना ॥1॥ अझून कां नये हें तुझ्या अंतरा । दिनाच्या माहेरा पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ धन दिसे डोळा दगडाचे परी । भोग ते शरीरीं विष जालें ॥2॥ चुकलों काय तें मज क्षमा करीं । आिंळगूनि हरी प्रेम द्यावें ॥3॥ अवस्था राहिली रूपाची अंतरीं । बाहेर भीतरी सर्व काळ ॥4॥ तुका ह्मणे माजे सकळ उपाय । पांडुरंगा पाय तुझे आतां ॥5॥ ॥ शिवाजी राजे यांनीं स्वामींस अबदागिरी, घोडा, कारकून असे न्यावयास पाठविले ते अभंग ॥ 14 ॥

āḷavitāṃ kaṃṭha śokalā bhītara | āyuṣya vece dhīra nāhīṃ manā ||1|| ajhūna kāṃ naye heṃ tujhyā aṃtarā | dinācyā māherā pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| dhana dise ḍoḷā dagaḍāce parī | bhoga te śarīrīṃ viṣa jāleṃ ||2|| cukaloṃ kāya teṃ maja kṣamā karīṃ | āिṃḷagūni harī prema dyāveṃ ||3|| avasthā rāhilī rūpācī aṃtarīṃ | bāhera bhītarī sarva kāḷa ||4|| tukā hmaṇe māje sakaḷa upāya | pāṃḍuraṃgā pāya tujhe ātāṃ ||5|| || śivājī rāje yāṃnīṃ svāmīṃsa abadāgirī, ghoḍā, kārakūna ase nyāvayāsa pāṭhavile te abhaṃga || 14 ||

दिवटएा छत्री घोडे । हें तों बऱ्यांत न पडे ॥1॥ आतां येथें पंढरिराया । मज गोविसी कासया ॥ध्रु.॥ मान दंभ चेष्टा। हे तों शूकराची विष्ठा ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । माझे सोडववणे धांवा ॥3॥

divaṭaeा chatrī ghoḍe | heṃ toṃ baऱyāṃta na paḍe ||1|| ātāṃ yetheṃ paṃḍharirāyā | maja govisī kāsayā ||dhru.|| māna daṃbha ceṣṭā| he toṃ śūkarācī viṣṭhā ||2|| tukā hmaṇe devā | mājhe soḍavavaṇe dhāṃvā ||3||

नावडे जें चित्ता । तें चि होसी पुरविता ॥1॥ कां रे पुरविली पाठी । माझी केली जीवेसाटीं ॥ध्रु.॥ न करावा संग । वाटे दुरावावें जग ॥2॥ सेवावा एकांत । वाटे न बोलावी मात ॥3॥ जन धन तन । वाटे लेखावें वमन ॥4॥ तुका ह्मणे सत्ता । हातीं तुझ्या पंढरिनाथा ॥5॥

nāvaḍe jeṃ cittā | teṃ ci hosī puravitā ||1|| kāṃ re puravilī pāṭhī | mājhī kelī jīvesāṭīṃ ||dhru.|| na karāvā saṃga | vāṭe durāvāveṃ jaga ||2|| sevāvā ekāṃta | vāṭe na bolāvī māta ||3|| jana dhana tana | vāṭe lekhāveṃ vamana ||4|| tukā hmaṇe sattā | hātīṃ tujhyā paṃḍharināthā ||5||

जाणोनि अंतर । टािळसील करकर ॥1॥ तुज लागली हे खोडी । पांडुरंगा बहु कुडी ॥ध्रु.॥ उठविसी दारीं । धरणें एखादिया परी ॥2॥ तुका ह्मणे पाये । कैसे सोडीन ते पाहें ॥3॥

jāṇoni aṃtara | ṭāिḷasīla karakara ||1|| tuja lāgalī he khoḍī | pāṃḍuraṃgā bahu kuḍī ||dhru.|| uṭhavisī dārīṃ | dharaṇeṃ ekhādiyā parī ||2|| tukā hmaṇe pāye | kaise soḍīna te pāheṃ ||3||

नाहीं विचारीत । मेघ हागनदारी सेत ॥1॥ नये पाहों त्याचा अंत । ठेवीं कारणापें चित्त ॥ध्रु.॥ वर्जीत गंगा । नाहीं उत्तम अधम जगा ॥2॥ तुका ह्मणे मळ । नाहीं अग्नीसी विटाळ॥3॥

nāhīṃ vicārīta | megha hāganadārī seta ||1|| naye pāhoṃ tyācā aṃta | ṭhevīṃ kāraṇāpeṃ citta ||dhru.|| varjīta gaṃgā | nāhīṃ uttama adhama jagā ||2|| tukā hmaṇe maḷa | nāhīṃ agnīsī viṭāḷa||3||

काय दिला ठेवा । आह्मां विठ्ठल चि व्हावा ॥1॥ तुह्मी कळलेती उदार । साटीं परिसाची गार ॥ध्रु.॥ जीव दिला तरी। वचना माझ्या नये सरी ॥2॥ तुका ह्मणे धन । आह्मां गोमासासमान ॥3॥

kāya dilā ṭhevā | āhmāṃ viṭhṭhala ci vhāvā ||1|| tuhmī kaḷaletī udāra | sāṭīṃ parisācī gāra ||dhru.|| jīva dilā tarī| vacanā mājhyā naye sarī ||2|| tukā hmaṇe dhana | āhmāṃ gomāsāsamāna ||3||

पिकवावें धन । ज्याची आस करी जन ॥1॥ पुढें उरे खातां देतां । नव्हे खंडण मवितां ॥ध्रु.॥ खोलीं पडे ओली बीज। तरीं च हातीं लागे निज ॥2॥ तुका ह्मणे धनी । विठ्ठल अक्षरी हीं तिन्ही ॥3॥

pikavāveṃ dhana | jyācī āsa karī jana ||1|| puḍheṃ ure khātāṃ detāṃ | navhe khaṃḍaṇa mavitāṃ ||dhru.|| kholīṃ paḍe olī bīja| tarīṃ ca hātīṃ lāge nija ||2|| tukā hmaṇe dhanī | viṭhṭhala akṣarī hīṃ tinhī ||3||

मुंगी आणि राव । आह्मां सारखाची जीव ॥1॥ गेला मोह आणि आशा । किळकाळाचा हा फांसा ॥ध्रु.॥ सोनें आणि माती। आह्मां समान हें चित्तीं ॥2॥ तुका ह्मणे आलें । घरा वैकुंठ सगळें ॥3॥

muṃgī āṇi rāva | āhmāṃ sārakhācī jīva ||1|| gelā moha āṇi āśā | kiḷakāḷācā hā phāṃsā ||dhru.|| soneṃ āṇi mātī| āhmāṃ samāna heṃ cittīṃ ||2|| tukā hmaṇe āleṃ | gharā vaikuṃṭha sagaḷeṃ ||3||

तिहीं त्रिभुवनीं । आह्मी वैभवाचे धनी ॥1॥ हातां आले घाव डाव । आमचा मायबाप देव ॥ध्रु.॥ काय त्रिभुवनीं बळ। अंगीं आमुच्या सकळ ॥2॥ तुका ह्मणे सत्ता । अवघी आमुची च आतां ॥3॥

tihīṃ tribhuvanīṃ | āhmī vaibhavāce dhanī ||1|| hātāṃ āle ghāva ḍāva | āmacā māyabāpa deva ||dhru.|| kāya tribhuvanīṃ baḷa| aṃgīṃ āmucyā sakaḷa ||2|| tukā hmaṇe sattā | avaghī āmucī ca ātāṃ ||3||

आह्मी तेणें सुखी । ह्मणा विठ्ठल विठ्ठल मुखीं ॥1॥ तुमचें येर वित्त धन । तें मज मृित्तकेसमान ॥ध्रु.॥ कंटीं मिरवा तुळसी । व्रत करा एकादशी ॥2॥ ह्मणवा हरिचे दास । तुका ह्मणे मज हे आस ॥3॥ ॥9॥

āhmī teṇeṃ sukhī | hmaṇā viṭhṭhala viṭhṭhala mukhīṃ ||1|| tumaceṃ yera vitta dhana | teṃ maja mṛिttakesamāna ||dhru.|| kaṃṭīṃ miravā tuḷasī | vrata karā ekādaśī ||2|| hmaṇavā harice dāsa | tukā hmaṇe maja he āsa ||3|| ||9||

नाही काष्ठाचा गुमान । गोवी भ्रमरा सुमन ॥1॥ प्रेम प्रीतीचेे बांधलें । तें न सुटे कांहीं केलें ॥ध्रु.॥ पदरीं घालीं पिळा। बाप निर्बळ साटी बाळा ॥2॥ तुका ह्मणे भावें । भेणें देवा आकारावें ॥3॥

nāhī kāṣṭhācā gumāna | govī bhramarā sumana ||1|| prema prītīceे bāṃdhaleṃ | teṃ na suṭe kāṃhīṃ keleṃ ||dhru.|| padarīṃ ghālīṃ piḷā| bāpa nirbaḷa sāṭī bāḷā ||2|| tukā hmaṇe bhāveṃ | bheṇeṃ devā ākārāveṃ ||3||

भावाचिया बळें । आह्मी निर्भर दुर्बळें ॥1॥ नाहीं आणिकांची सत्ता । सदा समाधान चित्ता ॥ध्रु.॥ तकाऩ नाहीं ठाव । येथें रिघावया वाव ॥2॥ एकछत्रीं राज । तुक्या पांडुरंगीं काज॥3॥

bhāvāciyā baḷeṃ | āhmī nirbhara durbaḷeṃ ||1|| nāhīṃ āṇikāṃcī sattā | sadā samādhāna cittā ||dhru.|| takāऩ nāhīṃ ṭhāva | yetheṃ righāvayā vāva ||2|| ekachatrīṃ rāja | tukyā pāṃḍuraṃgīṃ kāja||3||

खावें ल्यावें द्यावें । जमाखर्च तुझ्या नांवें ॥1॥ आतां चुकली खटपट । झाडएा पाडएाचा बोभाट ॥ध्रु.॥ आहे नाहीं त्याचें । आह्मां काम सांगायाचें ॥2॥ तुका ह्मणे चिंता । भार वाहे तुझ्या माथां ॥3॥

khāveṃ lyāveṃ dyāveṃ | jamākharca tujhyā nāṃveṃ ||1|| ātāṃ cukalī khaṭapaṭa | jhāḍaeा pāḍaeाcā bobhāṭa ||dhru.|| āhe nāhīṃ tyāceṃ | āhmāṃ kāma sāṃgāyāceṃ ||2|| tukā hmaṇe ciṃtā | bhāra vāhe tujhyā māthāṃ ||3||

आतां बरें जालें । माझे माथांचें निघालें ॥1॥ चुकली हे मरमर । भार माथांचे डोंगर ॥ध्रु.॥ नसतां कांहीं जोडी । करिती बहुतें तडातोडी ॥2॥ जाला झाडापाडा । तुका ह्मणे गेली पीडा ॥3॥

ātāṃ bareṃ jāleṃ | mājhe māthāṃceṃ nighāleṃ ||1|| cukalī he maramara | bhāra māthāṃce ḍoṃgara ||dhru.|| nasatāṃ kāṃhīṃ joḍī | karitī bahuteṃ taḍātoḍī ||2|| jālā jhāḍāpāḍā | tukā hmaṇe gelī pīḍā ||3||

संचितें चि खावें । पुढें कोणाचें न घ्यावें ॥1॥ आतां पुरे हे चाकरी । राहों बैसोनियां घरीं ॥ध्रु.॥ नाहीं काम हातीं। आराणूक दिसराती ॥2॥ तुका ह्मणे सत्ता । पुरे पराधीन आतां ॥3॥

saṃciteṃ ci khāveṃ | puḍheṃ koṇāceṃ na ghyāveṃ ||1|| ātāṃ pure he cākarī | rāhoṃ baisoniyāṃ gharīṃ ||dhru.|| nāhīṃ kāma hātīṃ| ārāṇūka disarātī ||2|| tukā hmaṇe sattā | pure parādhīna ātāṃ ||3||

ज्याचे गांवीं केला वास । त्यासी नसावें उदास॥1॥ तरी च जोडिलें तें भोगे । कांहीं आघात न लगे ॥ध्रु.॥ वाढवावी थोरी। मुखें ह्मणे तुझे हरी ॥2॥ तुका ह्मणे हे गोमटी । दासा न घलावी तुटी ॥3॥

jyāce gāṃvīṃ kelā vāsa | tyāsī nasāveṃ udāsa||1|| tarī ca joḍileṃ teṃ bhoge | kāṃhīṃ āghāta na lage ||dhru.|| vāḍhavāvī thorī| mukheṃ hmaṇe tujhe harī ||2|| tukā hmaṇe he gomaṭī | dāsā na ghalāvī tuṭī ||3||

माझा तुह्मी देवा केला अंगीकार । हें मज साचार कैसें कळे ॥1॥ कां हो कांहीं माझ्या नये अनुभवा । विचारितां देवा आहें तैसा ॥ध्रु.॥ लौकिकाचा मज लाविसी आभार । शिरोरत्नभार दुःखाचा हा ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं पालट अंतरीं । तेथें दिसे हरी ठकाठकी ॥3॥

mājhā tuhmī devā kelā aṃgīkāra | heṃ maja sācāra kaiseṃ kaḷe ||1|| kāṃ ho kāṃhīṃ mājhyā naye anubhavā | vicāritāṃ devā āheṃ taisā ||dhru.|| laukikācā maja lāvisī ābhāra | śiroratnabhāra duḥkhācā hā ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ pālaṭa aṃtarīṃ | tetheṃ dise harī ṭhakāṭhakī ||3||

तोंडें बोलावें तें तरी वाटे खरें । जीव येरेयेरें वंचिजे ना ॥1॥ हें तुह्मां सांगणें काय उगवूनि । जावें समजोनि पांडुरंगा॥ध्रु.॥ जेवित्याची खूण वाढित्या अंतरीं । प्रीतीनें हे धरी चाली तेथें ॥2॥ तुका ह्मणे बहु परीचे आदर । अत्यंत वेव्हारसंपादणी ॥3॥

toṃḍeṃ bolāveṃ teṃ tarī vāṭe khareṃ | jīva yereyereṃ vaṃcije nā ||1|| heṃ tuhmāṃ sāṃgaṇeṃ kāya ugavūni | jāveṃ samajoni pāṃḍuraṃgā||dhru.|| jevityācī khūṇa vāḍhityā aṃtarīṃ | prītīneṃ he dharī cālī tetheṃ ||2|| tukā hmaṇe bahu parīce ādara | atyaṃta vevhārasaṃpādaṇī ||3||

कोणा मुखें ऐसी ऐकेन मी मात । चाल तुज पंढरिनाथ बोलावितो ॥1॥ मग मी न धरीं आस मागील बोभाट । वेगीं धरिन वाट माहेराची ॥ध्रु.॥ निरांजिरें चित्त करितें तळमळ । केधवां देखती मूळ आलें डोळे ॥2॥ तुका ह्मणे कइप भाग्याची उजरी। होइऩल पंढरी देखावया ॥3॥

koṇā mukheṃ aisī aikena mī māta | cāla tuja paṃḍharinātha bolāvito ||1|| maga mī na dharīṃ āsa māgīla bobhāṭa | vegīṃ dharina vāṭa māherācī ||dhru.|| nirāṃjireṃ citta kariteṃ taḷamaḷa | kedhavāṃ dekhatī mūḷa āleṃ ḍoḷe ||2|| tukā hmaṇe kaipa bhāgyācī ujarī| hoiऩla paṃḍharī dekhāvayā ||3||

कां माझा विसर पडिला मायबाप । सांडियेली कृपा कोण्या गुणें ॥1॥ कैसा कंठूनियां राहों संवसार । काय एक धीर देऊं मना ॥ध्रु.॥ नाहीं निरोपाची पावली वारता । करावी ते चिंता ऐसी कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे एक वेचूनि वचन । नाहीं समाधान केलें माझें ॥3॥

kāṃ mājhā visara paḍilā māyabāpa | sāṃḍiyelī kṛpā koṇyā guṇeṃ ||1|| kaisā kaṃṭhūniyāṃ rāhoṃ saṃvasāra | kāya eka dhīra deūṃ manā ||dhru.|| nāhīṃ niropācī pāvalī vāratā | karāvī te ciṃtā aisī kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe eka vecūni vacana | nāhīṃ samādhāna keleṃ mājheṃ ||3||

कांहीं माझे कळों आले गुणदोष । ह्मणऊनि उदास धरिलें ऐसें ॥1॥ नाहीं तरी येथें न घडे अनुचित । नाहीं ऐसी रीत तया घरीं ॥ध्रु.॥ कळावें तें मना आपुलिया सवें । ठायींचे हें घ्यावें विचारूनि ॥2॥ मज अव्हेरिलें देवें । माझिया कर्तव्यें बुद्धीचिया॥3॥

kāṃhīṃ mājhe kaḷoṃ āle guṇadoṣa | hmaṇaūni udāsa dharileṃ aiseṃ ||1|| nāhīṃ tarī yetheṃ na ghaḍe anucita | nāhīṃ aisī rīta tayā gharīṃ ||dhru.|| kaḷāveṃ teṃ manā āpuliyā saveṃ | ṭhāyīṃce heṃ ghyāveṃ vicārūni ||2|| maja avherileṃ deveṃ | mājhiyā kartavyeṃ buddhīciyā||3||

नव्हे धीर कांहीं पाठवूं निरोप । आला तरीं कोप येऊ सुखें ॥1॥ कोपोनियां तरी देइऩल उत्तर । जैसें तैसें पर फिरावूनि ॥ध्रु.॥ नाहीं तया तरी काय एक पोर । मज तों माहेर आणीक नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे असे तयामध्यें हित । आपण निवांत असों नये ॥3॥

navhe dhīra kāṃhīṃ pāṭhavūṃ niropa | ālā tarīṃ kopa yeū sukheṃ ||1|| koponiyāṃ tarī deiऩla uttara | jaiseṃ taiseṃ para phirāvūni ||dhru.|| nāhīṃ tayā tarī kāya eka pora | maja toṃ māhera āṇīka nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe ase tayāmadhyeṃ hita | āpaṇa nivāṃta asoṃ naye ||3||

आतां पाहों पंथ माहेराची वाट । कामाचा बोभाट पडो सुखें ॥1॥ काय करूं आतां न गमेसें जालें । बहुत सोसिलें बहु दिस ॥ध्रु.॥ घर लागे पाठी चित्ता उभे वारे । आपुलें तें झुरे पाहावया ॥2॥ तुका ह्मणे जीव गेला तरी जाव । धरिला तो देव भाव सिद्धी ॥3॥

ātāṃ pāhoṃ paṃtha māherācī vāṭa | kāmācā bobhāṭa paḍo sukheṃ ||1|| kāya karūṃ ātāṃ na gameseṃ jāleṃ | bahuta sosileṃ bahu disa ||dhru.|| ghara lāge pāṭhī cittā ubhe vāre | āpuleṃ teṃ jhure pāhāvayā ||2|| tukā hmaṇe jīva gelā tarī jāva | dharilā to deva bhāva siddhī ||3||

विनवीजे ऐसें भाग्य नाहीं देवा । पायांशीं केशवा सलगी केली ॥1॥ धीटपणें पत्र लिहिलें आवडी । पार नेणे थोडी मति माझी ॥ध्रु.॥ जेथें देवा तुझा न कळे चि पार । तेथें मी पामर काय वाणूं ॥2॥ जैसे तैसे माझे बोल अंगीकारीं । बोबडएा उत्तरीं गौरवितों ॥3॥ तुका ह्मणे विटेवरि जी पाउलें । तेथें म्यां ठेविलें मस्तक हें ॥4॥

vinavīje aiseṃ bhāgya nāhīṃ devā | pāyāṃśīṃ keśavā salagī kelī ||1|| dhīṭapaṇeṃ patra lihileṃ āvaḍī | pāra neṇe thoḍī mati mājhī ||dhru.|| jetheṃ devā tujhā na kaḷe ci pāra | tetheṃ mī pāmara kāya vāṇūṃ ||2|| jaise taise mājhe bola aṃgīkārīṃ | bobaḍaeा uttarīṃ gauravitoṃ ||3|| tukā hmaṇe viṭevari jī pāuleṃ | tetheṃ myāṃ ṭhevileṃ mastaka heṃ ||4||

काय जालें नेणों माझिया कपाळा । न देखीजे डोळां मूळ येतां ॥1॥ बहु दिस पाहें वचनासी वास । धरिलें उदास पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ नाहीं निरोपाचें पावलें उत्तर । ऐसें तों निष्ठ‍ न पाहिजे ॥2॥ पडिला विसर किंवा कांहीं धंदा । त्याहूनि गोविंदा जरूरसा ॥3॥ तुका ह्मणे आलें वेचाचें सांकडें । देणें घेणें पुढें तो ही धाक ॥4॥

kāya jāleṃ neṇoṃ mājhiyā kapāḷā | na dekhīje ḍoḷāṃ mūḷa yetāṃ ||1|| bahu disa pāheṃ vacanāsī vāsa | dharileṃ udāsa pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| nāhīṃ niropāceṃ pāvaleṃ uttara | aiseṃ toṃ niṣṭha na pāhije ||2|| paḍilā visara kiṃvā kāṃhīṃ dhaṃdā | tyāhūni goviṃdā jarūrasā ||3|| tukā hmaṇe āleṃ vecāceṃ sāṃkaḍeṃ | deṇeṃ gheṇeṃ puḍheṃ to hī dhāka ||4||

एवढा संकोच तरि कां व्यालासी । आह्मी कोणांपाशीं तोंड वासूं ॥1॥ कोण मज पुसे सिणलें भागलें । जरी मोकलिलें तुह्मीं देवा ॥ध्रु.॥ कवणाची वाट पाहों कोणीकडे । कोण मज ओढे जीवलग ॥2॥ कोण जाणे माझे जीवींचें सांकडें । उगवील कोडें संकटाचें॥3॥ तुका ह्मणे तुह्मी देखिली नििंश्चती । काय माझे चित्तीं पांडुरंगा ॥4॥

evaḍhā saṃkoca tari kāṃ vyālāsī | āhmī koṇāṃpāśīṃ toṃḍa vāsūṃ ||1|| koṇa maja puse siṇaleṃ bhāgaleṃ | jarī mokalileṃ tuhmīṃ devā ||dhru.|| kavaṇācī vāṭa pāhoṃ koṇīkaḍe | koṇa maja oḍhe jīvalaga ||2|| koṇa jāṇe mājhe jīvīṃceṃ sāṃkaḍeṃ | ugavīla koḍeṃ saṃkaṭāceṃ||3|| tukā hmaṇe tuhmī dekhilī niिṃścatī | kāya mājhe cittīṃ pāṃḍuraṃgā ||4||

देइप डोळे भेटी न धरीं संकोच । न घलीं कांहीं वेच तुजवरी ॥1॥ तुज बुडवावें ऐसा कोण धर्म । अहनिऩशीं नाम घेतां थोडें ॥ध्रु.॥ फार थोडें काहीं करूनि पातळ । त्याजमध्यें काळ कडे लावूं ॥2॥ आहे माझी ते चि सारीन सिदोरी । भार तुजवरी नेदीं माझा ॥3॥ तुका ह्मणे आह्मां लेंकराची जाती । भेटावया खंती वाटतसे ॥4॥

deipa ḍoḷe bheṭī na dharīṃ saṃkoca | na ghalīṃ kāṃhīṃ veca tujavarī ||1|| tuja buḍavāveṃ aisā koṇa dharma | ahaniऩśīṃ nāma ghetāṃ thoḍeṃ ||dhru.|| phāra thoḍeṃ kāhīṃ karūni pātaḷa | tyājamadhyeṃ kāḷa kaḍe lāvūṃ ||2|| āhe mājhī te ci sārīna sidorī | bhāra tujavarī nedīṃ mājhā ||3|| tukā hmaṇe āhmāṃ leṃkarācī jātī | bheṭāvayā khaṃtī vāṭatase ||4||

सीण भाग हरे तेथींच्या निरोपें । देखिलिया रूप उरी नुरे ॥1॥ इंिद्रयांची धांव होइऩल कुंटित । पावेल हें चित्त समाधान॥ध्रु.॥ माहेर आहेसें लौकिकीं कळावें । निढळ बरवें शोभा नेदी ॥2॥ आस नाहीं परी उरी बरी वाटे । आपलें तें भेटे आपणासी ॥3॥ तुका ह्मणे माझी अविट आवडी । खंडण तांतडी होऊं नेदीं ॥4॥

sīṇa bhāga hare tethīṃcyā niropeṃ | dekhiliyā rūpa urī nure ||1|| iṃिdrayāṃcī dhāṃva hoiऩla kuṃṭita | pāvela heṃ citta samādhāna||dhru.|| māhera āheseṃ laukikīṃ kaḷāveṃ | niḍhaḷa baraveṃ śobhā nedī ||2|| āsa nāhīṃ parī urī barī vāṭe | āpaleṃ teṃ bheṭe āpaṇāsī ||3|| tukā hmaṇe mājhī aviṭa āvaḍī | khaṃḍaṇa tāṃtaḍī hoūṃ nedīṃ ||4||

धरितों वासना परी नये फळ । प्राप्तीचा तो काळ नाहीं आला ॥1॥ तळमळी चित्त घातलें खापरीं । फुटतसे परी लाहीचिया ॥ध्रु.॥ प्रकार ते कांहीं नावडती जीवा । नाहीं पुढें ठावा काळ हातीं ॥2॥ जातों तळा येतों मागुता लौकरी । वोळशाचे फेरी सांपडलों ॥3॥ तुका ह्मणे बहु करितों विचार । उतरें डोंगर एक चढें ॥4॥

dharitoṃ vāsanā parī naye phaḷa | prāptīcā to kāḷa nāhīṃ ālā ||1|| taḷamaḷī citta ghātaleṃ khāparīṃ | phuṭatase parī lāhīciyā ||dhru.|| prakāra te kāṃhīṃ nāvaḍatī jīvā | nāhīṃ puḍheṃ ṭhāvā kāḷa hātīṃ ||2|| jātoṃ taḷā yetoṃ māgutā laukarī | voḷaśāce pherī sāṃpaḍaloṃ ||3|| tukā hmaṇe bahu karitoṃ vicāra | utareṃ ḍoṃgara eka caḍheṃ ||4||

कां माझे पंढरी न देखती डोळे । काय हें न कळे पाप यांचें ॥1॥ पाय पंथें कां हे न चलती वाट । कोण हें अदृष्ट कर्म बळी ॥ध्रु.॥ कां हें पायांवरी न पडे मस्तक । क्षेम कां हस्तक न पवती ॥2॥ कां या इंिद्रयांची न पुरे वासना । पवित्र होइऩना जिव्हा कीर्ती ॥3॥ तुका ह्मणे कइप जाऊनि मोटळें । पडेन हा लोळें महाद्वारीं ॥4॥

kāṃ mājhe paṃḍharī na dekhatī ḍoḷe | kāya heṃ na kaḷe pāpa yāṃceṃ ||1|| pāya paṃtheṃ kāṃ he na calatī vāṭa | koṇa heṃ adṛṣṭa karma baḷī ||dhru.|| kāṃ heṃ pāyāṃvarī na paḍe mastaka | kṣema kāṃ hastaka na pavatī ||2|| kāṃ yā iṃिdrayāṃcī na pure vāsanā | pavitra hoiऩnā jivhā kīrtī ||3|| tukā hmaṇe kaipa jāūni moṭaḷeṃ | paḍena hā loḷeṃ mahādvārīṃ ||4||

काय पोरें जालीं फार । किंवा न साहे करकर ॥1॥ ह्मणऊनि केली सांडी । घांस घेऊं न ल्हां तोंडीं ॥ध्रु.॥ करूं कलागती। तुज भांडणें भोंवतीं ॥2॥ तुका ह्मणे टांचें । घरीं जालेंसे वरोचें ॥3॥

kāya poreṃ jālīṃ phāra | kiṃvā na sāhe karakara ||1|| hmaṇaūni kelī sāṃḍī | ghāṃsa gheūṃ na lhāṃ toṃḍīṃ ||dhru.|| karūṃ kalāgatī| tuja bhāṃḍaṇeṃ bhoṃvatīṃ ||2|| tukā hmaṇe ṭāṃceṃ | gharīṃ jāleṃse varoceṃ ||3||

कांहीं चिंतेविण । नाहीं उपजत सीण ॥1॥ तरी हा पडिला विसर । माझा तुह्मां जाला भार ॥ध्रु.॥ आली कांहीं तुटी । गेली सुटोनियां गांठी ॥2॥ तुका ह्मणे घरीं । बहु बैसले रिणकरी॥3॥

kāṃhīṃ ciṃteviṇa | nāhīṃ upajata sīṇa ||1|| tarī hā paḍilā visara | mājhā tuhmāṃ jālā bhāra ||dhru.|| ālī kāṃhīṃ tuṭī | gelī suṭoniyāṃ gāṃṭhī ||2|| tukā hmaṇe gharīṃ | bahu baisale riṇakarī||3||

निरोपासी वेचे । काय बोलतां फुकाचें ॥1॥ परी हें नेघेवे चि यश । भेओं नको सुखी आस ॥ध्रु.॥ सुख समाधानें । कोण पाहे देणें घेणें ॥2॥ न लगे निरोपासी मोल । तुका ह्मणे वेचे बोल ॥3॥

niropāsī vece | kāya bolatāṃ phukāceṃ ||1|| parī heṃ negheve ci yaśa | bheoṃ nako sukhī āsa ||dhru.|| sukha samādhāneṃ | koṇa pāhe deṇeṃ gheṇeṃ ||2|| na lage niropāsī mola | tukā hmaṇe vece bola ||3||

जोडीच्या हव्यासें । लागे धनांचें चि पिसें ॥1॥ मग आणीक दुसरें । लोभ्या नावडती पोरें ॥ध्रु.॥ पाहे रुक्याकडे । मग अवघें ओस पडे ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । तुला बहुत चि हेवा ॥3॥

joḍīcyā havyāseṃ | lāge dhanāṃceṃ ci piseṃ ||1|| maga āṇīka dusareṃ | lobhyā nāvaḍatī poreṃ ||dhru.|| pāhe rukyākaḍe | maga avagheṃ osa paḍe ||2|| tukā hmaṇe devā | tulā bahuta ci hevā ||3||

मविलें मविती । नेणों रासी पडिल्या किती ॥1॥ परि तूं धाला चि न धासी । आलें उभाउभीं घेसी ॥ध्रु.॥ अवघ्यां अवघा काळ । वाटा पाहाती सकळ ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं । अराणूक तुज कांहीं ॥3॥

mavileṃ mavitī | neṇoṃ rāsī paḍilyā kitī ||1|| pari tūṃ dhālā ci na dhāsī | āleṃ ubhāubhīṃ ghesī ||dhru.|| avaghyāṃ avaghā kāḷa | vāṭā pāhātī sakaḷa ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ | arāṇūka tuja kāṃhīṃ ||3||

न बैससी खालीं । सम उभा च पाउलीं ॥1॥ ऐसे जाले बहुत दिस । जालीं युगें अठ्ठाविस ॥ध्रु.॥ नाहीं भाग सीण । अराणूक एक क्षण ॥2॥ तुका ह्मणे किती । मापें केलीं देती घेती॥3॥

na baisasī khālīṃ | sama ubhā ca pāulīṃ ||1|| aise jāle bahuta disa | jālīṃ yugeṃ aṭhṭhāvisa ||dhru.|| nāhīṃ bhāga sīṇa | arāṇūka eka kṣaṇa ||2|| tukā hmaṇe kitī | māpeṃ kelīṃ detī ghetī||3||

जोडी कोणांसाटीं । एवढी करितोसी आटी ॥1॥ जरी हें आह्मां नाहीं सुख । रडों पोरें पोटीं भूक ॥ध्रु.॥ करूनि जतन। कोणा देसील हें धन ॥2॥ आमचे तळमळे । तुझें होइऩल वाटोळें ॥3॥ घेसील हा श्राप । माझा होऊनियां बाप ॥4॥ तुका ह्मणे उरी । आतां न ठेवीं यावरी ॥5॥

joḍī koṇāṃsāṭīṃ | evaḍhī karitosī āṭī ||1|| jarī heṃ āhmāṃ nāhīṃ sukha | raḍoṃ poreṃ poṭīṃ bhūka ||dhru.|| karūni jatana| koṇā desīla heṃ dhana ||2|| āmace taḷamaḷe | tujheṃ hoiऩla vāṭoḷeṃ ||3|| ghesīla hā śrāpa | mājhā hoūniyāṃ bāpa ||4|| tukā hmaṇe urī | ātāṃ na ṭhevīṃ yāvarī ||5||

करूनि चाहाडी । अवघी बुडवीन जोडी ॥1॥ जरि तूं होऊनि उदास । माझी बुडविसी आस ॥ध्रु.॥ येथें न करी काम। मुखें नेघें तुझें नाम ॥2॥ तुका ह्मणे कुळ । तुझें बुडवीन समूळ॥3॥

karūni cāhāḍī | avaghī buḍavīna joḍī ||1|| jari tūṃ hoūni udāsa | mājhī buḍavisī āsa ||dhru.|| yetheṃ na karī kāma| mukheṃ negheṃ tujheṃ nāma ||2|| tukā hmaṇe kuḷa | tujheṃ buḍavīna samūḷa||3||

समर्थाचे पोटीं । आह्मी जन्मलों करंटीं ॥1॥ ऐसी जाली जगीं कीतिऩ । तुझ्या नामाची फजिती ॥ध्रु.॥ येथें नाहीं खाया। न ये कोणी मूळ न्याया ॥2॥ तुका ह्मणे जिणें । आतां खोटें जीवपणें ॥3॥

samarthāce poṭīṃ | āhmī janmaloṃ karaṃṭīṃ ||1|| aisī jālī jagīṃ kītiऩ | tujhyā nāmācī phajitī ||dhru.|| yetheṃ nāhīṃ khāyā| na ye koṇī mūḷa nyāyā ||2|| tukā hmaṇe jiṇeṃ | ātāṃ khoṭeṃ jīvapaṇeṃ ||3||

पुढें तरी चित्ता । काय येइऩल तें आतां ॥1॥ मज सांगोनिया धाडीं । वाट पाहातों वराडी ॥ध्रु.॥ कंठीं धरिला प्राण । पायांपाशीं आलें मन ॥2॥ तुका ह्मणे चिंता । बहु वाटतसे आतां॥3॥

puḍheṃ tarī cittā | kāya yeiऩla teṃ ātāṃ ||1|| maja sāṃgoniyā dhāḍīṃ | vāṭa pāhātoṃ varāḍī ||dhru.|| kaṃṭhīṃ dharilā prāṇa | pāyāṃpāśīṃ āleṃ mana ||2|| tukā hmaṇe ciṃtā | bahu vāṭatase ātāṃ||3||

कैंचा मज धीर । कोठें बुिद्ध माझी िस्थर ॥1॥ जें या मनासी आवरूं । आंत पोटीं वाव धरूं ॥ध्रु.॥ कैंची शुद्ध मति। भांडवल ऐसें हातीं ॥2॥ तुका ह्मणे कोण दशा आली सांगा ॥3॥

kaiṃcā maja dhīra | koṭheṃ buिddha mājhī िsthara ||1|| jeṃ yā manāsī āvarūṃ | āṃta poṭīṃ vāva dharūṃ ||dhru.|| kaiṃcī śuddha mati| bhāṃḍavala aiseṃ hātīṃ ||2|| tukā hmaṇe koṇa daśā ālī sāṃgā ||3||

समर्पक वाणी । नाहीं ऐकिजेसी कानीं ॥1॥ आतां भावें करूनि साचा । पायां पडिलों विठोबाच्या ॥ध्रु.॥ न कळे उचित। करूं समाधान चित्त ॥2॥ तुका ह्मणे विनंती । विनविली धरा चित्तीं ॥3॥

samarpaka vāṇī | nāhīṃ aikijesī kānīṃ ||1|| ātāṃ bhāveṃ karūni sācā | pāyāṃ paḍiloṃ viṭhobācyā ||dhru.|| na kaḷe ucita| karūṃ samādhāna citta ||2|| tukā hmaṇe vinaṃtī | vinavilī dharā cittīṃ ||3||

येती वारकरी । वाट पाहातों तोंवरी ॥1॥ घालूनियां दंडवत । पुसेन निरोपाची मात ॥ध्रु.॥ पत्र हातीं दिलें । जया जेथें पाठविलें ॥2॥ तुका ह्मणे येती । जाइन सामोरा पुढती ॥3॥

yetī vārakarī | vāṭa pāhātoṃ toṃvarī ||1|| ghālūniyāṃ daṃḍavata | pusena niropācī māta ||dhru.|| patra hātīṃ dileṃ | jayā jetheṃ pāṭhavileṃ ||2|| tukā hmaṇe yetī | jāina sāmorā puḍhatī ||3||

रुळें महाद्वारीं । पायांखालील पायरी ॥1॥ तैसें माझें दंडवत । सांगा निरोप हा संत ॥ध्रु.॥ पडे दंडकाठी । देह भलतीसवा लोटी ॥2॥ तुका ह्मणे बाळ । लोळे न धरितां सांभाळ॥3॥

ruḷeṃ mahādvārīṃ | pāyāṃkhālīla pāyarī ||1|| taiseṃ mājheṃ daṃḍavata | sāṃgā niropa hā saṃta ||dhru.|| paḍe daṃḍakāṭhī | deha bhalatīsavā loṭī ||2|| tukā hmaṇe bāḷa | loḷe na dharitāṃ sāṃbhāḷa||3||

तुह्मी संतजनीं । माझी करावी विनवणी ॥1॥ काय तुक्याचा अन्याय । त्यासी अंतरले पाय ॥ध्रु.॥ भाका बहुतां रीती। माझी कीव काकुलती ॥2॥ न देखे पंढरी । तुका चरण विटेवरी॥3॥

tuhmī saṃtajanīṃ | mājhī karāvī vinavaṇī ||1|| kāya tukyācā anyāya | tyāsī aṃtarale pāya ||dhru.|| bhākā bahutāṃ rītī| mājhī kīva kākulatī ||2|| na dekhe paṃḍharī | tukā caraṇa viṭevarī||3||

होइल कृपादान । तरी मी येइऩन धांवोन ॥1॥ होती संतांचिया भेटी । आनंदें नाचों वाळवंटीं ॥ध्रु.॥ रिघेन मातेपुढें । स्तनपान करीन कोडें ॥2॥ तुका ह्मणे ताप । हरती देखोनियां बाप॥3॥

hoila kṛpādāna | tarī mī yeiऩna dhāṃvona ||1|| hotī saṃtāṃciyā bheṭī | ānaṃdeṃ nācoṃ vāḷavaṃṭīṃ ||dhru.|| righena mātepuḍheṃ | stanapāna karīna koḍeṃ ||2|| tukā hmaṇe tāpa | haratī dekhoniyāṃ bāpa||3||

ऐकोनियां कीर्ती । ऐसी वाटती विश्रांती ॥1॥ माते सुख डोळां पडे । तेथें कोण लाभ जोडे ॥ध्रु.॥ बोलतां ये वाचे । वीट नये जिव्हा नाचे ॥2॥ तुका ह्मणे धांवे । वासना ते रस घ्यावे॥3॥

aikoniyāṃ kīrtī | aisī vāṭatī viśrāṃtī ||1|| māte sukha ḍoḷāṃ paḍe | tetheṃ koṇa lābha joḍe ||dhru.|| bolatāṃ ye vāce | vīṭa naye jivhā nāce ||2|| tukā hmaṇe dhāṃve | vāsanā te rasa ghyāve||3||

किती करूं शोक । पुढें वाढे दुःखें दुःख ॥1॥ आतां जाणसी तें करीं । माझें कोण मनीं धरी ॥ध्रु.॥ पुण्य होतें गांठी । तरि कां लागती हे आटी ॥2॥ तुका ह्मणे बळ । माझी राहिली तळमळ ॥3॥

kitī karūṃ śoka | puḍheṃ vāḍhe duḥkheṃ duḥkha ||1|| ātāṃ jāṇasī teṃ karīṃ | mājheṃ koṇa manīṃ dharī ||dhru.|| puṇya hoteṃ gāṃṭhī | tari kāṃ lāgatī he āṭī ||2|| tukā hmaṇe baḷa | mājhī rāhilī taḷamaḷa ||3||

करील आबाळी । माझ्या दांताची कसाळी ॥1॥ जासी एखादा मरोन । पाठी लागेल हें जन ॥ध्रु.॥ घरीं लागे कळहे। नाहीं जात तो शीतळ ॥2॥ तुका ह्मणे पोरवडे । मज येतील रोकडे ॥3॥

karīla ābāḷī | mājhyā dāṃtācī kasāḷī ||1|| jāsī ekhādā marona | pāṭhī lāgela heṃ jana ||dhru.|| gharīṃ lāge kaḷahe| nāhīṃ jāta to śītaḷa ||2|| tukā hmaṇe poravaḍe | maja yetīla rokaḍe ||3||

आतां आशीर्वाद । माझा असो सुखें नांद ॥1॥ ह्मणसी कोणा तरी काळें । आहेतसी माझीं बाळें ॥ध्रु.॥ दुरी दूरांतर। तरी घेसी समाचार ॥2॥ नेसी कधीं तरी । तुका ह्मणे लाज हरी ॥3॥

ātāṃ āśīrvāda | mājhā aso sukheṃ nāṃda ||1|| hmaṇasī koṇā tarī kāḷeṃ | āhetasī mājhīṃ bāḷeṃ ||dhru.|| durī dūrāṃtara| tarī ghesī samācāra ||2|| nesī kadhīṃ tarī | tukā hmaṇe lāja harī ||3||

आतां हे सेवटीं । माझी आइकावी गोष्टी ॥1॥ आतां द्यावा वचनाचा । जाब कळे तैसा याचा ॥ध्रु.॥ आतां करकर। पुढें न करीं उत्तर ॥2॥ तुका ह्मणे ठसा । तुझा आहे राखें तैसा ॥3॥

ātāṃ he sevaṭīṃ | mājhī āikāvī goṣṭī ||1|| ātāṃ dyāvā vacanācā | jāba kaḷe taisā yācā ||dhru.|| ātāṃ karakara| puḍheṃ na karīṃ uttara ||2|| tukā hmaṇe ṭhasā | tujhā āhe rākheṃ taisā ||3||

बोलिलों ते आतां । कांहीं जाणतां नेणतां ॥1॥ क्षमा करावे अन्याय । पांडुरंगे माझे माय ॥ध्रु.॥ स्तुती निंदा केली। लागे पाहिजे साहिली ॥2॥ तुका ह्मणे लाड । दिला तैसें पुरवा कोड ॥3॥ ॥36॥ या पत्राच्या उत्तराच्या मार्गप्रतीक्षेचे अभंग 19

boliloṃ te ātāṃ | kāṃhīṃ jāṇatāṃ neṇatāṃ ||1|| kṣamā karāve anyāya | pāṃḍuraṃge mājhe māya ||dhru.|| stutī niṃdā kelī| lāge pāhije sāhilī ||2|| tukā hmaṇe lāḍa | dilā taiseṃ puravā koḍa ||3|| ||36|| yā patrācyā uttarācyā mārgapratīkṣece abhaṃga 19

माहेरिंचा काय येइऩल निरोप । ह्मणऊनि झोंप नाहीं डोळां ॥1॥ वाट पाहें आस धरूनियां जीवीं । निडळा हे ठेवीं वरी बाहे ॥ध्रु.॥ बोटवरी माप लेखितों दिवस । होतों कासावीस धीर नाहीं ॥2॥ काय नेणों संतां पडेल विसर । कीं नव्हे सादर मायबाप॥3॥ तुका ह्मणे तेथें होइऩल दाटणी । कोण माझें आणी मना तेथें ॥4॥

māheriṃcā kāya yeiऩla niropa | hmaṇaūni jhoṃpa nāhīṃ ḍoḷāṃ ||1|| vāṭa pāheṃ āsa dharūniyāṃ jīvīṃ | niḍaḷā he ṭhevīṃ varī bāhe ||dhru.|| boṭavarī māpa lekhitoṃ divasa | hotoṃ kāsāvīsa dhīra nāhīṃ ||2|| kāya neṇoṃ saṃtāṃ paḍela visara | kīṃ navhe sādara māyabāpa||3|| tukā hmaṇe tetheṃ hoiऩla dāṭaṇī | koṇa mājheṃ āṇī manā tetheṃ ||4||

परि तो आहे कृपेचा सागर । तोंवरी अंतर पडों नेदी॥1॥ बहुकानदृष्टी आइके देखणा । पुरोनियां जना उरलासे॥ध्रु.॥ सांगितल्याविणें जाणे अंतरिंचें । पुरवावें ज्याचें तैसें कोड ॥2॥ बहुमुखें कीर्ती आइकिली कानीं । विश्वास ही मनीं आहे माझा ॥3॥ तुका ह्मणे नाहीं जात वांयांविण । पािळतो वचन बोलिलों तें ॥4॥

pari to āhe kṛpecā sāgara | toṃvarī aṃtara paḍoṃ nedī||1|| bahukānadṛṣṭī āike dekhaṇā | puroniyāṃ janā uralāse||dhru.|| sāṃgitalyāviṇeṃ jāṇe aṃtariṃceṃ | puravāveṃ jyāceṃ taiseṃ koḍa ||2|| bahumukheṃ kīrtī āikilī kānīṃ | viśvāsa hī manīṃ āhe mājhā ||3|| tukā hmaṇe nāhīṃ jāta vāṃyāṃviṇa | pāिḷato vacana boliloṃ teṃ ||4||

यावरि न कळे संचित आपुलें । कैसें वोडवलें होइल पुढें ॥1॥ करील विक्षेप धाडितां मुळासी । किंवा धाडा ऐसी तांतडी हे ॥ध्रु.॥ जोंवरी हे डोळां देखें वारकरी । तों हें भरोवरी करी चित्त ॥2॥ आस वाढविते बुद्धीचे तरंग । मनाचे ही वेग वावडती॥3॥ तुका ह्मणे तेव्हां होतील निश्चळ । इंिद्रयें सकळ निरोपानें ॥4॥

yāvari na kaḷe saṃcita āpuleṃ | kaiseṃ voḍavaleṃ hoila puḍheṃ ||1|| karīla vikṣepa dhāḍitāṃ muḷāsī | kiṃvā dhāḍā aisī tāṃtaḍī he ||dhru.|| joṃvarī he ḍoḷāṃ dekheṃ vārakarī | toṃ heṃ bharovarī karī citta ||2|| āsa vāḍhavite buddhīce taraṃga | manāce hī vega vāvaḍatī||3|| tukā hmaṇe tevhāṃ hotīla niścaḷa | iṃिdrayeṃ sakaḷa niropāneṃ ||4||

होइऩल निरोप घेतला यावरी । राउळाभीतरीं जाऊनियां॥1॥ करूनियां दधिमंगळभोजन । प्रयाण शकुनसुमुहूर्तें॥ध्रु.॥ होतील दाटले सद्गदित कंठीं । भरतें या पोटीं वियोगाचें ॥2॥ येरयेरां भेटी क्षेम आलिंगनें । केलीं समाधान होतीं संतीं ॥3॥ तुका ह्मणे चाली न साहे मनास । पाहाती कळस परपरतों ॥4॥

hoiऩla niropa ghetalā yāvarī | rāuḷābhītarīṃ jāūniyāṃ||1|| karūniyāṃ dadhimaṃgaḷabhojana | prayāṇa śakunasumuhūrteṃ||dhru.|| hotīla dāṭale sadgadita kaṃṭhīṃ | bharateṃ yā poṭīṃ viyogāceṃ ||2|| yerayerāṃ bheṭī kṣema āliṃganeṃ | kelīṃ samādhāna hotīṃ saṃtīṃ ||3|| tukā hmaṇe cālī na sāhe manāsa | pāhātī kaḷasa paraparatoṃ ||4||

ऐसी ते सांडिली होइऩल पंढरी । येते वारकरी होत वाटे ॥1॥ देखिले सोहळे होती आठवत । चालती ते मात करूनियां ॥ध्रु.॥ केली आइकिली होइऩल जे कथा । राहिलें तें चित्ता होइल प्रेम ॥2॥ गरुडटके टाळ मृदांग पताका । सांगती ते एकां एक सुख ॥3॥ तुका ह्मणे आतां येती लवलाहीं । आलिंगूनि बाहीं देइन क्षेम ॥4॥

aisī te sāṃḍilī hoiऩla paṃḍharī | yete vārakarī hota vāṭe ||1|| dekhile sohaḷe hotī āṭhavata | cālatī te māta karūniyāṃ ||dhru.|| kelī āikilī hoiऩla je kathā | rāhileṃ teṃ cittā hoila prema ||2|| garuḍaṭake ṭāḷa mṛdāṃga patākā | sāṃgatī te ekāṃ eka sukha ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ yetī lavalāhīṃ | āliṃgūni bāhīṃ deina kṣema ||4||

क्षेम मायबाप पुसेन हें आधीं । न घलीं हें मधीं सुख दुःख ॥1॥ न करीं तांतडी आपणांपासूनि । आइकेन कानीं सांगतीं तें ॥ध्रु.॥ अंतरींचें संत जाणतील गूज । निरोप तो मज सांगतील॥2॥ पायांवरी डोइऩ ठेवीन आदरें । प्रीतिपडिभरें आिंळगून ॥3॥ तुका ह्मणे काया करीन कुरवंडी । ओवाळून सांडीं त्यांवरून ॥4॥

kṣema māyabāpa pusena heṃ ādhīṃ | na ghalīṃ heṃ madhīṃ sukha duḥkha ||1|| na karīṃ tāṃtaḍī āpaṇāṃpāsūni | āikena kānīṃ sāṃgatīṃ teṃ ||dhru.|| aṃtarīṃceṃ saṃta jāṇatīla gūja | niropa to maja sāṃgatīla||2|| pāyāṃvarī ḍoiऩ ṭhevīna ādareṃ | prītipaḍibhareṃ āिṃḷagūna ||3|| tukā hmaṇe kāyā karīna kuravaṃḍī | ovāḷūna sāṃḍīṃ tyāṃvarūna ||4||

होइल माझी संतीं भाकिली करुणा । जे त्या नारायणा मनीं बैसे ॥1॥ शृंगारूनि माझीं बोबडीं उत्तरें । होतील विस्तारें सांगितलीं ॥ध्रु.॥ क्षेम आहे ऐसें होइल सांगितलें । पाहिजे धाडिलें शीघ्र मूळ ॥2॥ अवस्था जे माझी ठावी आहे संतां । होइल कृपावंता निरोपिली ॥3॥ तुका ह्मणे सवें येइऩल मुऱ्हाळी । किंवा कांहीं उरी राखतील ॥4॥

hoila mājhī saṃtīṃ bhākilī karuṇā | je tyā nārāyaṇā manīṃ baise ||1|| śṛṃgārūni mājhīṃ bobaḍīṃ uttareṃ | hotīla vistāreṃ sāṃgitalīṃ ||dhru.|| kṣema āhe aiseṃ hoila sāṃgitaleṃ | pāhije dhāḍileṃ śīghra mūḷa ||2|| avasthā je mājhī ṭhāvī āhe saṃtāṃ | hoila kṛpāvaṃtā niropilī ||3|| tukā hmaṇe saveṃ yeiऩla muऱhāḷī | kiṃvā kāṃhīṃ urī rākhatīla ||4||

दोहींमध्यें एक घडेल विश्वासें । भातुकें सरिसें मूळ तरी ॥1॥ करिती निरास निःशेष न घडे । कांहीं तरी ओढे चित्त माये ॥ध्रु.॥ लौकिकाची तरी धरितील लाज । काय माझ्या काज आचरणें ॥2॥ अथवा कोणाचें घेणें लागे रीण । नाहीं तरी हीनकर्मी कांहीं ॥3॥ व्यालीचिये अंगीं असती वेधना । तुका ह्मणे मना मन साक्ष ॥4॥

dohīṃmadhyeṃ eka ghaḍela viśvāseṃ | bhātukeṃ sariseṃ mūḷa tarī ||1|| karitī nirāsa niḥśeṣa na ghaḍe | kāṃhīṃ tarī oḍhe citta māye ||dhru.|| laukikācī tarī dharitīla lāja | kāya mājhyā kāja ācaraṇeṃ ||2|| athavā koṇāceṃ gheṇeṃ lāge rīṇa | nāhīṃ tarī hīnakarmī kāṃhīṃ ||3|| vyālīciye aṃgīṃ asatī vedhanā | tukā hmaṇe manā mana sākṣa ||4||

बैसतां कोणापें नाहीं समाधान । विवरे हें मन ते चि सोइऩ ॥1॥ घडी घडी मज आठवे माहेर । न पडे विसर क्षणभरी॥ध्रु.॥ नो बोलावें ऐसा करितों विचार । प्रसंगीं तों फार आठवतें ॥2॥ इंिद्रयांसी वाहो पडिली ते चाली । होती विसांवली ये चि ठायीं॥3॥ एकसरें सोस माहेरासी जावें । तुका ह्मणे जीवें घेतलासे ॥4॥

baisatāṃ koṇāpeṃ nāhīṃ samādhāna | vivare heṃ mana te ci soiऩ ||1|| ghaḍī ghaḍī maja āṭhave māhera | na paḍe visara kṣaṇabharī||dhru.|| no bolāveṃ aisā karitoṃ vicāra | prasaṃgīṃ toṃ phāra āṭhavateṃ ||2|| iṃिdrayāṃsī vāho paḍilī te cālī | hotī visāṃvalī ye ci ṭhāyīṃ||3|| ekasareṃ sosa māherāsī jāveṃ | tukā hmaṇe jīveṃ ghetalāse ||4||

नाहीं हानि परी न राहावे निसुर । न पडे विसर काय करूं ॥1॥ पुसाविसी वाटे मात कापडियां । पाठविती न्याया मूळ मज ॥ध्रु.॥ आणीक या मना नावडे सोहळा । करितें टकळा माहेरींचा ॥2॥ बहु कामें केलें बहु कासावीस । बहु जाले दिस भेटी नाहीं ॥3॥ तुका ह्मणे त्याचें न कळे अंतर । अवस्था तों फार होते मज ॥4॥

nāhīṃ hāni parī na rāhāve nisura | na paḍe visara kāya karūṃ ||1|| pusāvisī vāṭe māta kāpaḍiyāṃ | pāṭhavitī nyāyā mūḷa maja ||dhru.|| āṇīka yā manā nāvaḍe sohaḷā | kariteṃ ṭakaḷā māherīṃcā ||2|| bahu kāmeṃ keleṃ bahu kāsāvīsa | bahu jāle disa bheṭī nāhīṃ ||3|| tukā hmaṇe tyāceṃ na kaḷe aṃtara | avasthā toṃ phāra hote maja ||4||

तोंवरी म्यां त्यास कैसें निषेधावें । जों नाहीं बरवें कळों आलें ॥1॥ कोणाचिया मुखें तट नाहीं मागें । वचन वाउगें बोलों नये ॥ध्रु.॥ दिसे हानि परी निरास न घडे । हे तंव रोकडे अनुभव॥2॥ आपुलिया भोगें होइऩल उशीर । तोंवरी कां धीर केला नाहीं ॥3॥ तुका ह्मणे गोड करील सेवट । पाहिली ते वाट ठायीं आहे ॥4॥

toṃvarī myāṃ tyāsa kaiseṃ niṣedhāveṃ | joṃ nāhīṃ baraveṃ kaḷoṃ āleṃ ||1|| koṇāciyā mukheṃ taṭa nāhīṃ māgeṃ | vacana vāugeṃ boloṃ naye ||dhru.|| dise hāni parī nirāsa na ghaḍe | he taṃva rokaḍe anubhava||2|| āpuliyā bhogeṃ hoiऩla uśīra | toṃvarī kāṃ dhīra kelā nāhīṃ ||3|| tukā hmaṇe goḍa karīla sevaṭa | pāhilī te vāṭa ṭhāyīṃ āhe ||4||

माहेरींचें आलें तें मज माहेर । सुखाचें उत्तर करिन त्यासी ॥1॥ पायांवरी माथा आिंळगीन बाहीं । घेइऩन लवलाहीं पायवणी ॥ध्रु.॥ सुख समाचार पुसेन सकळ । कैसा पर्वकाळ आहे त्यास ॥2॥ आपुले जीवींचें सुखदुःख भावें । सांगेन अघवें आहे तैसें ॥3॥ तुका ह्मणे वीट नेघें आवडीचा । बोलिली च वाचा बोलवीन ॥4॥

māherīṃceṃ āleṃ teṃ maja māhera | sukhāceṃ uttara karina tyāsī ||1|| pāyāṃvarī māthā āिṃḷagīna bāhīṃ | gheiऩna lavalāhīṃ pāyavaṇī ||dhru.|| sukha samācāra pusena sakaḷa | kaisā parvakāḷa āhe tyāsa ||2|| āpule jīvīṃceṃ sukhaduḥkha bhāveṃ | sāṃgena aghaveṃ āhe taiseṃ ||3|| tukā hmaṇe vīṭa negheṃ āvaḍīcā | bolilī ca vācā bolavīna ||4||

वियोग न घडे सन्निध वसलें । अखंड राहिलें होय चित्तीं ॥1॥ विसरु न पडे विकल्प न घडे । आलें तें आवडे तया पंथें ॥ध्रु.॥ कामाचा विसर नाठवे शरीर । रसना मधुर नेणे फिकें॥2॥ निरोपासी काज असो अनामिक । निवडितां एक नये मज ॥3॥ तुका ह्मणे हित चित्तें ओढियेलें । जेथें तें उगलें जावें येणें ॥4॥

viyoga na ghaḍe sannidha vasaleṃ | akhaṃḍa rāhileṃ hoya cittīṃ ||1|| visaru na paḍe vikalpa na ghaḍe | āleṃ teṃ āvaḍe tayā paṃtheṃ ||dhru.|| kāmācā visara nāṭhave śarīra | rasanā madhura neṇe phikeṃ||2|| niropāsī kāja aso anāmika | nivaḍitāṃ eka naye maja ||3|| tukā hmaṇe hita citteṃ oḍhiyeleṃ | jetheṃ teṃ ugaleṃ jāveṃ yeṇeṃ ||4||

आतां माझे सखे येती वारकरी । जीवा आस थोरी लागली ते ॥1॥ सांगतील माझ्या निरोपाची मात । सकळ वृत्तांत माहेरींचा ॥ध्रु.॥ काय लाभ जाला काय होतें केणें । काय काय कोणे सांटविलें ॥2॥ मागणें तें काय धाडिलें भातुकें । पुसेन तें सुखें आहेतसीं ॥3॥ तुका ह्मणे काय सांगती ते कानीं । ऐकोनियां मनीं धरुनि राहें ॥4॥

ātāṃ mājhe sakhe yetī vārakarī | jīvā āsa thorī lāgalī te ||1|| sāṃgatīla mājhyā niropācī māta | sakaḷa vṛttāṃta māherīṃcā ||dhru.|| kāya lābha jālā kāya hoteṃ keṇeṃ | kāya kāya koṇe sāṃṭavileṃ ||2|| māgaṇeṃ teṃ kāya dhāḍileṃ bhātukeṃ | pusena teṃ sukheṃ āhetasīṃ ||3|| tukā hmaṇe kāya sāṃgatī te kānīṃ | aikoniyāṃ manīṃ dharuni rāheṃ ||4||

काय करावें म्यां केले ते विचार । घडेल साचार काय पाहों ॥1॥ काय मन नाहीं धरीत आवडी । प्रारब्धीं जोडी ते चि खरी ॥ध्रु.॥ काय म्यां तेथींचें रांधिलें चाखोनि । तें हें करीं मनीं विवंचना ॥2॥ आणीक ही त्यासी बहुत कारण । बहु असे जिणें ओढीचें ही ॥3॥ तुका ह्मणे आह्मां बोळविल्यावरी । परती माघारी केली नाहीं ॥4॥

kāya karāveṃ myāṃ kele te vicāra | ghaḍela sācāra kāya pāhoṃ ||1|| kāya mana nāhīṃ dharīta āvaḍī | prārabdhīṃ joḍī te ci kharī ||dhru.|| kāya myāṃ tethīṃceṃ rāṃdhileṃ cākhoni | teṃ heṃ karīṃ manīṃ vivaṃcanā ||2|| āṇīka hī tyāsī bahuta kāraṇa | bahu ase jiṇeṃ oḍhīceṃ hī ||3|| tukā hmaṇe āhmāṃ boḷavilyāvarī | paratī māghārī kelī nāhīṃ ||4||

आह्मां अराणूक संवसारा हातीं । पडिली नव्हती आजिवरी ॥1॥ पुत्रदाराधन होता मनी धंदा । गोवियेलों सदा होतों कामें ॥ध्रु.॥ वोडवलें ऐसें दिसतें कपाळ । राहिलें सकळ आवरोनि॥2॥ मागें पुढें कांहीं न दिसे पाहातां । तेथूनियां चिंता उपजली ॥3॥ तुका ह्मणे वाट पाह्याचें कारण । येथीचिया हिंणें जालें भाग्य ॥4॥

āhmāṃ arāṇūka saṃvasārā hātīṃ | paḍilī navhatī ājivarī ||1|| putradārādhana hotā manī dhaṃdā | goviyeloṃ sadā hotoṃ kāmeṃ ||dhru.|| voḍavaleṃ aiseṃ disateṃ kapāḷa | rāhileṃ sakaḷa āvaroni||2|| māgeṃ puḍheṃ kāṃhīṃ na dise pāhātāṃ | tethūniyāṃ ciṃtā upajalī ||3|| tukā hmaṇe vāṭa pāhyāceṃ kāraṇa | yethīciyā hiṃṇeṃ jāleṃ bhāgya ||4||

बहु दिस नाहीं माहेरिंची भेटी । जाली होती तुटी व्यवसायें ॥1॥ आपुल्याला होतों गुंतलों व्यासंगें । नाहीं त्या प्रसंगें आठवलें ॥ध्रु.॥ तुटातें तुटतें जडती जडलें । आहे तें आपुलें आपणापें ॥2॥ बहु निरोपाचें पावलें उत्तर । जवळी च पर एक तें ही ॥3॥ काय जाणों मोह होइऩल सांडिला । बहु दिस तुटला तुका ह्मणे ॥4॥

bahu disa nāhīṃ māheriṃcī bheṭī | jālī hotī tuṭī vyavasāyeṃ ||1|| āpulyālā hotoṃ guṃtaloṃ vyāsaṃgeṃ | nāhīṃ tyā prasaṃgeṃ āṭhavaleṃ ||dhru.|| tuṭāteṃ tuṭateṃ jaḍatī jaḍaleṃ | āhe teṃ āpuleṃ āpaṇāpeṃ ||2|| bahu niropāceṃ pāvaleṃ uttara | javaḷī ca para eka teṃ hī ||3|| kāya jāṇoṃ moha hoiऩla sāṃḍilā | bahu disa tuṭalā tukā hmaṇe ||4||

होतीं नेणों जालीं कठिणें कठीण । जवळी च मन मनें ग्वाही ॥1॥ आह्मी होतों सोइऩ सांडिला मारग । घडिलें तें मग तिकून ही ॥ध्रु.॥ नििंश्चतीनें होते पुढिलांची सांडी । न चाले ते कोंडी मायबापा ॥2॥ आह्मां नाहीं त्यांचा घडिला आठव । त्यांचा बहु जीव विखुरला ॥3॥ तुका ह्मणे जालें धर्माचें माहेर । पडिलें अंतर आह्मांकूनि ॥4॥

hotīṃ neṇoṃ jālīṃ kaṭhiṇeṃ kaṭhīṇa | javaḷī ca mana maneṃ gvāhī ||1|| āhmī hotoṃ soiऩ sāṃḍilā māraga | ghaḍileṃ teṃ maga tikūna hī ||dhru.|| niिṃścatīneṃ hote puḍhilāṃcī sāṃḍī | na cāle te koṃḍī māyabāpā ||2|| āhmāṃ nāhīṃ tyāṃcā ghaḍilā āṭhava | tyāṃcā bahu jīva vikhuralā ||3|| tukā hmaṇe jāleṃ dharmāceṃ māhera | paḍileṃ aṃtara āhmāṃkūni ||4||

आतां करावा कां सोंस वांयांविण । लटिका चि सीण मनासी हा ॥1॥ असेल तें कळों येइऩल लौकरी । आतां वारकरी आल्यापाठी ॥ध्रु.॥ बहु विलंबाचें सन्निध पातलें । धीराचें राहिलें फळ पोटीं ॥2॥ चालिलें तें ठाव पावेल सेवटीं । पुरलिया तुटी पाउलांची ॥3॥ तुका ह्मणे आसे लागलासे जीव । ह्मणऊनि कींव भाकीतसें ॥4॥ ॥19॥ व संत परत आले त्यांची भेट झाली ते अभंग 11

ātāṃ karāvā kāṃ soṃsa vāṃyāṃviṇa | laṭikā ci sīṇa manāsī hā ||1|| asela teṃ kaḷoṃ yeiऩla laukarī | ātāṃ vārakarī ālyāpāṭhī ||dhru.|| bahu vilaṃbāceṃ sannidha pātaleṃ | dhīrāceṃ rāhileṃ phaḷa poṭīṃ ||2|| cālileṃ teṃ ṭhāva pāvela sevaṭīṃ | puraliyā tuṭī pāulāṃcī ||3|| tukā hmaṇe āse lāgalāse jīva | hmaṇaūni kīṃva bhākītaseṃ ||4|| ||19|| va saṃta parata āle tyāṃcī bheṭa jhālī te abhaṃga 11

भागलेती देवा । माझा नमस्कार घ्यावा ॥1॥ तुह्मी क्षेम कीं सकळ । बाळ अवघे गोपाळ ॥ध्रु.॥ मारगीं चालतां । श्रमलेती येतां जातां ॥2॥ तुका ह्मणे कांहीं । कृपा आहे माझ्या ठायीं ॥3॥

bhāgaletī devā | mājhā namaskāra ghyāvā ||1|| tuhmī kṣema kīṃ sakaḷa | bāḷa avaghe gopāḷa ||dhru.|| māragīṃ cālatāṃ | śramaletī yetāṃ jātāṃ ||2|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ | kṛpā āhe mājhyā ṭhāyīṃ ||3||

घालूनियां ज्योती । वाट पाहें दिवसराती ॥1॥ बहु उताविळ मन । तुमचें व्हावें दरुषण ॥ध्रु.॥ आलों बोळवीत । तैसें या चि पंथें चित्त ॥2॥ तुका ह्मणे पेणी । येतां जातां दिवस गणीं॥3॥

ghālūniyāṃ jyotī | vāṭa pāheṃ divasarātī ||1|| bahu utāviḷa mana | tumaceṃ vhāveṃ daruṣaṇa ||dhru.|| āloṃ boḷavīta | taiseṃ yā ci paṃtheṃ citta ||2|| tukā hmaṇe peṇī | yetāṃ jātāṃ divasa gaṇīṃ||3||

आजि दिवस धन्य । तुमचें जालें दरुषण ॥1॥ सांगा माहेरींची मात । अवघा विस्तारीं वृत्तांत ॥ध्रु.॥ आइकतों मन। करूनि सादर श्रवण ॥2॥ तुका ह्मणे नाम । माझा सकळ संभ्रम ॥3॥

āji divasa dhanya | tumaceṃ jāleṃ daruṣaṇa ||1|| sāṃgā māherīṃcī māta | avaghā vistārīṃ vṛttāṃta ||dhru.|| āikatoṃ mana| karūni sādara śravaṇa ||2|| tukā hmaṇe nāma | mājhā sakaḷa saṃbhrama ||3||

बोलिलीं तीं काय । माझा बाप आणि माय ॥1॥ ऐसें सांगा जी झडकरी । तुह्मी सखे वारकरी ॥ध्रु.॥ पत्राचें वचन । काय दिलें फिरावून ॥2॥ तुका ह्मणे कांहीं । मना आणिलें कीं नाहीं ॥3॥

bolilīṃ tīṃ kāya | mājhā bāpa āṇi māya ||1|| aiseṃ sāṃgā jī jhaḍakarī | tuhmī sakhe vārakarī ||dhru.|| patrāceṃ vacana | kāya dileṃ phirāvūna ||2|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ | manā āṇileṃ kīṃ nāhīṃ ||3||

काय पाठविलें । सांगा भातुकें विठ्ठलें ॥1॥ आसे लागलासे जीव । काय केली माझी कींव ॥ध्रु.॥ फेडिलें मुडतर । किंवा कांहीं जरजर ॥2॥ तुका ह्मणे सांगा । कैसें आर्त पांडुरंगा॥3॥

kāya pāṭhavileṃ | sāṃgā bhātukeṃ viṭhṭhaleṃ ||1|| āse lāgalāse jīva | kāya kelī mājhī kīṃva ||dhru.|| pheḍileṃ muḍatara | kiṃvā kāṃhīṃ jarajara ||2|| tukā hmaṇe sāṃgā | kaiseṃ ārta pāṃḍuraṃgā||3||

आजिचिया लाभें ब्रह्मांड ठेंगणें । सुखी जालें मन कल्पवेना ॥1॥ आर्तभूत माझा जीव जयांसाटीं । त्यांच्या जाल्या भेटी पायांसवें ॥ध्रु.॥ वाटुली पाहातां सिणले नयन । बहु होतें मन आर्तभूत ॥2॥ माझ्या निरोपाचें आणिलें उत्तर । होइल समाचार सांगती तो ॥3॥ तुका ह्मणे भेटी निवारला ताप । फळलें संकल्प संत आले ॥4॥

ājiciyā lābheṃ brahmāṃḍa ṭheṃgaṇeṃ | sukhī jāleṃ mana kalpavenā ||1|| ārtabhūta mājhā jīva jayāṃsāṭīṃ | tyāṃcyā jālyā bheṭī pāyāṃsaveṃ ||dhru.|| vāṭulī pāhātāṃ siṇale nayana | bahu hoteṃ mana ārtabhūta ||2|| mājhyā niropāceṃ āṇileṃ uttara | hoila samācāra sāṃgatī to ||3|| tukā hmaṇe bheṭī nivāralā tāpa | phaḷaleṃ saṃkalpa saṃta āle ||4||

आजि बरवें जालें । माझें माहेर भेटलें ॥1॥ डोळां देखिले सज्जन । निवारला भाग सीण ॥ध्रु.॥ धन्य जालों आतां । क्षेम देऊनियां संतां ॥2॥ इच्छेचें पावलों । तुका ह्मणे धन्य जालों॥3॥

āji baraveṃ jāleṃ | mājheṃ māhera bheṭaleṃ ||1|| ḍoḷāṃ dekhile sajjana | nivāralā bhāga sīṇa ||dhru.|| dhanya jāloṃ ātāṃ | kṣema deūniyāṃ saṃtāṃ ||2|| iccheceṃ pāvaloṃ | tukā hmaṇe dhanya jāloṃ||3||

वोरसोनि येती । वत्सें धेनुवेच्या चित्तीं ॥1॥ माझा कराया सांभाळ । वोरसोनियां कृपाळ ॥ध्रु.॥ स्नेहें भूक तान । विसरती जाले सीण ॥2॥ तुका ह्मणे कौतुकें । दिलें प्रेमाचें भातुकें॥3॥

vorasoni yetī | vatseṃ dhenuvecyā cittīṃ ||1|| mājhā karāyā sāṃbhāḷa | vorasoniyāṃ kṛpāḷa ||dhru.|| sneheṃ bhūka tāna | visaratī jāle sīṇa ||2|| tukā hmaṇe kautukeṃ | dileṃ premāceṃ bhātukeṃ||3||

आलें तें आधीं खाइऩन भातुकें । मग कवतुकें गाइऩन ओव्या ॥1॥ सांगितला आधीं आइकों निरोप । होइल माझा बाप पुसें तों तें ॥2॥ तुका ह्मणे माझे सखे वारकरी । आले हे माहेरीहून आजि ॥3॥

āleṃ teṃ ādhīṃ khāiऩna bhātukeṃ | maga kavatukeṃ gāiऩna ovyā ||1|| sāṃgitalā ādhīṃ āikoṃ niropa | hoila mājhā bāpa puseṃ toṃ teṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhe sakhe vārakarī | āle he māherīhūna āji ||3||

आमुप जोडल्या सुखाचिया रासी । पार त्या भाग्यासी नाहीं आतां ॥1॥ काय सांगों सुख जालें आलिंगन । निवाली दर्शनें कांति माझी ॥2॥ तुका ह्मणे यांच्या उपकारासाटीं । नाहीं माझे गांठी कांहीं एक ॥3॥

āmupa joḍalyā sukhāciyā rāsī | pāra tyā bhāgyāsī nāhīṃ ātāṃ ||1|| kāya sāṃgoṃ sukha jāleṃ āliṃgana | nivālī darśaneṃ kāṃti mājhī ||2|| tukā hmaṇe yāṃcyā upakārāsāṭīṃ | nāhīṃ mājhe gāṃṭhī kāṃhīṃ eka ||3||

पवित्र व्हावया घालीन लोळणी । ठेवीन चरणीं मस्तक हें ॥1॥ जोडोनि हस्तक करीन विनवणी । घेइन पायवणी धोवोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे माझें भांडवल सुचें । संतां हें ठायींचें ठावें आहे ॥3॥ ॥11॥ पत्राचे अभंग समाप्त । 36 । 19 । 11 ॥ 66॥

pavitra vhāvayā ghālīna loḷaṇī | ṭhevīna caraṇīṃ mastaka heṃ ||1|| joḍoni hastaka karīna vinavaṇī | gheina pāyavaṇī dhovoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe mājheṃ bhāṃḍavala suceṃ | saṃtāṃ heṃ ṭhāyīṃceṃ ṭhāveṃ āhe ||3|| ||11|| patrāce abhaṃga samāpta | 36 | 19 | 11 || 66||

मना एक करीं । ह्मणे जाइऩन पंढरी । उभा विटेवरी। तो पाहेन सांवळा ॥1॥ करीन सांगती तें काम । जरी जपसी हें नाम । नित्य वाचे राम । हरि कृष्ण गोविंदा ॥ध्रु.॥ लागें संतांचिया पायां । कथे उल्हास गावया । आलों मागावया । शरण देइप उचित॥2॥ नाचें रंगीं वाहें टाळी । होय सादर ते काळीं । तुका ह्मणे मळी । सांडूनियां अंतरी ॥3॥

manā eka karīṃ | hmaṇe jāiऩna paṃḍharī | ubhā viṭevarī| to pāhena sāṃvaḷā ||1|| karīna sāṃgatī teṃ kāma | jarī japasī heṃ nāma | nitya vāce rāma | hari kṛṣṇa goviṃdā ||dhru.|| lāgeṃ saṃtāṃciyā pāyāṃ | kathe ulhāsa gāvayā | āloṃ māgāvayā | śaraṇa deipa ucita||2|| nāceṃ raṃgīṃ vāheṃ ṭāḷī | hoya sādara te kāḷīṃ | tukā hmaṇe maḷī | sāṃḍūniyāṃ aṃtarī ||3||

स्वल्प वाट चला जाऊं । वाचे गाऊं विठ्ठल ॥1॥ तुह्मी आह्मी खेळीमेळीं । गदा रोळी आनंदें ॥ध्रु.॥ ध्वजा कुंचे गरुडटके । शृंगार निके करोनि ॥2॥ तुका ह्मणे हें चि नीट । जवळी वाट वैकुंठा ॥3॥

svalpa vāṭa calā jāūṃ | vāce gāūṃ viṭhṭhala ||1|| tuhmī āhmī kheḷīmeḷīṃ | gadā roḷī ānaṃdeṃ ||dhru.|| dhvajā kuṃce garuḍaṭake | śṛṃgāra nike karoni ||2|| tukā hmaṇe heṃ ci nīṭa | javaḷī vāṭa vaikuṃṭhā ||3||

आनंदाच्या कोटी । सांटवल्या आह्मां पोटीं ॥1॥ प्रेम चालिला प्रवाहो । नामओघ लवलाहो ॥ध्रु.॥ अखंड खंडेना जीवन । राम कृष्ण नारायण ॥2॥ थडी आहिक्य परत्र । तुका ह्मणे सम तीर ॥3॥

ānaṃdācyā koṭī | sāṃṭavalyā āhmāṃ poṭīṃ ||1|| prema cālilā pravāho | nāmaogha lavalāho ||dhru.|| akhaṃḍa khaṃḍenā jīvana | rāma kṛṣṇa nārāyaṇa ||2|| thaḍī āhikya paratra | tukā hmaṇe sama tīra ||3||

सापें ज्यासी खावें । तेणें प्राणासी मुकावें ॥1॥ काय लाधला दुर्जन । तोंडावरी थुंकी जन ॥ध्रु.॥ विंचु हाणें नांगी। अग्न लावी आणिकां अंगीं ॥2॥ तुका ह्मणे जाती । नरका पाउलीं चालती ॥3॥ ॥6॥ स्वामींनीं स्त्रीस उपदेश केला ते अभंग ॥ 11 ॥

sāpeṃ jyāsī khāveṃ | teṇeṃ prāṇāsī mukāveṃ ||1|| kāya lādhalā durjana | toṃḍāvarī thuṃkī jana ||dhru.|| viṃcu hāṇeṃ nāṃgī| agna lāvī āṇikāṃ aṃgīṃ ||2|| tukā hmaṇe jātī | narakā pāulīṃ cālatī ||3|| ||6|| svāmīṃnīṃ strīsa upadeśa kelā te abhaṃga || 11 ||

पिकल्या सेताचा आह्मां देतो वांटा । चौधरी गोमटा पांडुरंग ॥1॥ सत्तर टके बाकी उरली मागे तो हा । मागें झडले दाहा आजिवरी ॥ध्रु.॥ हांडा भांडीं गुरें दाखवी ऐवज । माजघरीं बाजे बैसलासे ॥2॥ मज यासी भांडतां जाब नेदी बळें । ह्मणे एका वेळे घ्याल वांटा ॥3॥ तुका ह्मणे िस्त्रये काय वो करावें । नेदितां लपावें काय कोठें ॥4॥

pikalyā setācā āhmāṃ deto vāṃṭā | caudharī gomaṭā pāṃḍuraṃga ||1|| sattara ṭake bākī uralī māge to hā | māgeṃ jhaḍale dāhā ājivarī ||dhru.|| hāṃḍā bhāṃḍīṃ gureṃ dākhavī aivaja | mājagharīṃ bāje baisalāse ||2|| maja yāsī bhāṃḍatāṃ jāba nedī baḷeṃ | hmaṇe ekā veḷe ghyāla vāṃṭā ||3|| tukā hmaṇe िstraye kāya vo karāveṃ | neditāṃ lapāveṃ kāya koṭheṃ ||4||

करितां विचार अवघें एक राज्य । दुजा कोण मज पाठी घाली ॥1॥ कोण्या रीती जावें आह्मी वो पळोनि । मोकळ अंगणीं मागें पुढें ॥ध्रु.॥ काय तें गव्हाणें हिंडावीं वो किती । दूत ते लागती याच पाठी ॥2॥ कोठें याची करूं केलों कुळवाडी । आतां हा न सोडी जीवें आह्मां ॥3॥ होऊनि बेबाख येथें चि राहावें। देइऩल तें खावें तुका ह्मणे ॥4॥

karitāṃ vicāra avagheṃ eka rājya | dujā koṇa maja pāṭhī ghālī ||1|| koṇyā rītī jāveṃ āhmī vo paḷoni | mokaḷa aṃgaṇīṃ māgeṃ puḍheṃ ||dhru.|| kāya teṃ gavhāṇeṃ hiṃḍāvīṃ vo kitī | dūta te lāgatī yāca pāṭhī ||2|| koṭheṃ yācī karūṃ keloṃ kuḷavāḍī | ātāṃ hā na soḍī jīveṃ āhmāṃ ||3|| hoūni bebākha yetheṃ ci rāhāveṃ| deiऩla teṃ khāveṃ tukā hmaṇe ||4||

नागवूनि एकें नागवीं च केली । फिरोनियां आलीं नाहीं येथें ॥1॥ भेणें सुती कोणी न घेती पालवीं । करूनियां गोवी निसंतान ॥ध्रु.॥ एकें तीं गोविलीं घेऊनि जमान । हांसतील जन लोक तयां ॥2॥ सरले तयांसी घाली वैकुंठीं । न सोडी हे साटी जीवें जाली ॥3॥ तुका ह्मणे जालों जाणोनि नेणती । सांपडलों हातीं याचे आह्मी ॥4॥

nāgavūni ekeṃ nāgavīṃ ca kelī | phironiyāṃ ālīṃ nāhīṃ yetheṃ ||1|| bheṇeṃ sutī koṇī na ghetī pālavīṃ | karūniyāṃ govī nisaṃtāna ||dhru.|| ekeṃ tīṃ govilīṃ gheūni jamāna | hāṃsatīla jana loka tayāṃ ||2|| sarale tayāṃsī ghālī vaikuṃṭhīṃ | na soḍī he sāṭī jīveṃ jālī ||3|| tukā hmaṇe jāloṃ jāṇoni neṇatī | sāṃpaḍaloṃ hātīṃ yāce āhmī ||4||

आतां तूं तयास होइऩ वो उदास । आरंभला नास माझ्या जीवा ॥1॥ जरूर हें जालें मज कां नावडे । उपास रोकडे येती आतां ॥ध्रु.॥ बरें म्या तुझिया जीवाचें तें काय । व्हावें हें तें पाहें विचारूनि ॥2॥ तुज मज तुटी नव्हे या विचारें । सहित लेकुरें राहों सुखें ॥3॥ तुका ह्मणे तरी तुझा माझा संग । घडेल वियोग कधीं नव्हे ॥4॥

ātāṃ tūṃ tayāsa hoiऩ vo udāsa | āraṃbhalā nāsa mājhyā jīvā ||1|| jarūra heṃ jāleṃ maja kāṃ nāvaḍe | upāsa rokaḍe yetī ātāṃ ||dhru.|| bareṃ myā tujhiyā jīvāceṃ teṃ kāya | vhāveṃ heṃ teṃ pāheṃ vicārūni ||2|| tuja maja tuṭī navhe yā vicāreṃ | sahita lekureṃ rāhoṃ sukheṃ ||3|| tukā hmaṇe tarī tujhā mājhā saṃga | ghaḍela viyoga kadhīṃ navhe ||4||

काय करूं आतां माझिया संचिता । तेणें जीववित्ता साटी केली ॥1॥ न ह्मणावें कोणी माझें हें करणें । हुकुम तो येणें देवें केला ॥ध्रु.॥ करूनि मोकळा सोडिलों भिकारी । पुरविली तरी पाठी माझी ॥2॥ पाणिया भोंपळा जेवावया पानें । लाविलीं वो येणें देवें आह्मां ॥3॥ तुका ह्मणे यासी नाहीं वो करुणा । आहे नागवणा ठावा मज ॥4॥

kāya karūṃ ātāṃ mājhiyā saṃcitā | teṇeṃ jīvavittā sāṭī kelī ||1|| na hmaṇāveṃ koṇī mājheṃ heṃ karaṇeṃ | hukuma to yeṇeṃ deveṃ kelā ||dhru.|| karūni mokaḷā soḍiloṃ bhikārī | puravilī tarī pāṭhī mājhī ||2|| pāṇiyā bhoṃpaḷā jevāvayā pāneṃ | lāvilīṃ vo yeṇeṃ deveṃ āhmāṃ ||3|| tukā hmaṇe yāsī nāhīṃ vo karuṇā | āhe nāgavaṇā ṭhāvā maja ||4||

नको धरूं आस व्हावें या बाळांस । निर्माण तें त्यांस त्यांचें आहे ॥1॥ आपुला तूं गळा घेइप उगवूनि । चुकवीं जाचणी गर्भवास ॥ध्रु.॥ अवेज देखोनि बांधितील गळा । ह्मणोनि निराळा पळतुसें ॥2॥ देखोनियां त्यांचा अवघड मार । कांपे थरथर जीव माझा ॥3॥ तुका ह्मणे जरी आहे माझी चाड । तरी करीं वाड चित्त आतां ॥4॥

nako dharūṃ āsa vhāveṃ yā bāḷāṃsa | nirmāṇa teṃ tyāṃsa tyāṃceṃ āhe ||1|| āpulā tūṃ gaḷā gheipa ugavūni | cukavīṃ jācaṇī garbhavāsa ||dhru.|| aveja dekhoni bāṃdhitīla gaḷā | hmaṇoni nirāḷā paḷatuseṃ ||2|| dekhoniyāṃ tyāṃcā avaghaḍa māra | kāṃpe tharathara jīva mājhā ||3|| tukā hmaṇe jarī āhe mājhī cāḍa | tarī karīṃ vāḍa citta ātāṃ ||4||

भले लोक तुज बहु मानवती । वाढेल या कीतिऩ जगामाजी ॥1॥ ह्मणे मेलीं गुरें भांडीं नेलीं चोरें । नाहींत लेंकुरें जालीं मज ॥ध्रु.॥ आस निरसूनि कठिण हें मन । करीं वो समान वज्र तैसें ॥2॥ किंचित हें सुख टाकीं वो थुंकोनि । पावसील धनी परमानंद ॥3॥ तुका ह्मणे थोर चुकती सायास । भवबंद पाश तुटोनियां ॥4॥

bhale loka tuja bahu mānavatī | vāḍhela yā kītiऩ jagāmājī ||1|| hmaṇe melīṃ gureṃ bhāṃḍīṃ nelīṃ coreṃ | nāhīṃta leṃkureṃ jālīṃ maja ||dhru.|| āsa nirasūni kaṭhiṇa heṃ mana | karīṃ vo samāna vajra taiseṃ ||2|| kiṃcita heṃ sukha ṭākīṃ vo thuṃkoni | pāvasīla dhanī paramānaṃda ||3|| tukā hmaṇe thora cukatī sāyāsa | bhavabaṃda pāśa tuṭoniyāṃ ||4||

ऐक हें सुख होइऩल दोघांसी । सोहळा हे ॠषि करिती देव ॥1॥ जडितविमानें बैसविती मानें । गंधर्वांचें गाणें नामघोष ॥ध्रु.॥ संत महंत सिद्ध येतील सामोरे । सर्वसुखा पुरे कोड तेथें ॥2॥ आलिंगूनि लोळों त्यांच्या पायांवरी । जाऊं तेथवरी मायबापें ॥3॥ तुका ह्मणे तया सुखा वणूप काय । जेव्हां बापमाय देखें डोळां ॥4॥

aika heṃ sukha hoiऩla doghāṃsī | sohaḷā he ṝṣi karitī deva ||1|| jaḍitavimāneṃ baisavitī māneṃ | gaṃdharvāṃceṃ gāṇeṃ nāmaghoṣa ||dhru.|| saṃta mahaṃta siddha yetīla sāmore | sarvasukhā pure koḍa tetheṃ ||2|| āliṃgūni loḷoṃ tyāṃcyā pāyāṃvarī | jāūṃ tethavarī māyabāpeṃ ||3|| tukā hmaṇe tayā sukhā vaṇūpa kāya | jevhāṃ bāpamāya dekheṃ ḍoḷāṃ ||4||

देव पाहावया करीं वो सायास । न धरीं हे आस नाशिवंत ॥1॥ दिन शुद्ध सोम सकाळीं पातला । द्वादशी घडला पर्वकाळ ॥ध्रु.॥ द्विजां पाचारूनि शुद्ध करीं मन । देइप वो हें दान यथाविध ॥2॥ नको चिंता करूं वस्त्रा या पोटाची । माउली आमुची पांडुरंग ॥3॥ तुका ह्मणे दुरी सांगतों पाल्हाळीं । परी तो जवळी आहे आह्मां ॥4॥

deva pāhāvayā karīṃ vo sāyāsa | na dharīṃ he āsa nāśivaṃta ||1|| dina śuddha soma sakāḷīṃ pātalā | dvādaśī ghaḍalā parvakāḷa ||dhru.|| dvijāṃ pācārūni śuddha karīṃ mana | deipa vo heṃ dāna yathāvidha ||2|| nako ciṃtā karūṃ vastrā yā poṭācī | māulī āmucī pāṃḍuraṃga ||3|| tukā hmaṇe durī sāṃgatoṃ pālhāḷīṃ | parī to javaḷī āhe āhmāṃ ||4||

सुख हें नावडे आह्मां कोणा बळें । नेणसी अंधळें जालीशी तूं ॥1॥ भूक तान कैसी राहिली निश्चळ । खुंटलें चपळ मन ठायीं ॥ध्रु.॥ द्रव्य जीवाहूनि आवडे या जना । आह्मांसी पाषाणाहूनि हीन ॥2॥ सोइरे सज्जन जन आणि वन । अवघें समान काय गुणें ॥3॥ तुका ह्मणे आह्मां जवळी च आहे । सुख दुःख साहे पांडुरंग ॥4॥

sukha heṃ nāvaḍe āhmāṃ koṇā baḷeṃ | neṇasī aṃdhaḷeṃ jālīśī tūṃ ||1|| bhūka tāna kaisī rāhilī niścaḷa | khuṃṭaleṃ capaḷa mana ṭhāyīṃ ||dhru.|| dravya jīvāhūni āvaḍe yā janā | āhmāṃsī pāṣāṇāhūni hīna ||2|| soire sajjana jana āṇi vana | avagheṃ samāna kāya guṇeṃ ||3|| tukā hmaṇe āhmāṃ javaḷī ca āhe | sukha duḥkha sāhe pāṃḍuraṃga ||4||

गुरुकृपे मज बोलविलें देवें । होइऩल हें घ्यावें हित कांहीं ॥1॥ सत्य देवें माझा केला अंगीकार । आणीक विचार नाहीं आतां ॥ध्रु.॥ होइऩ बळकट घालूनियां कास । हा चि उपदेश तुज आतां ॥2॥ सडा संमार्जन तुळसीवृंदावन । अतीतपूजन ब्राह्मणाचें॥3॥ वैष्णवांची दासी होइप सर्वभावें । मुखीं नाम घ्यावें विठोबाचें ॥4॥ पूर्णबोध स्त्रीभ्रतारसंवाद । धन्य जिहीं वाद आइकिला॥5॥ तुका ह्मणे आहे पांडुरंगकथा । तरेल जो चित्ता धरील कोणी ॥6॥ ॥11॥

gurukṛpe maja bolavileṃ deveṃ | hoiऩla heṃ ghyāveṃ hita kāṃhīṃ ||1|| satya deveṃ mājhā kelā aṃgīkāra | āṇīka vicāra nāhīṃ ātāṃ ||dhru.|| hoiऩ baḷakaṭa ghālūniyāṃ kāsa | hā ci upadeśa tuja ātāṃ ||2|| saḍā saṃmārjana tuḷasīvṛṃdāvana | atītapūjana brāhmaṇāceṃ||3|| vaiṣṇavāṃcī dāsī hoipa sarvabhāveṃ | mukhīṃ nāma ghyāveṃ viṭhobāceṃ ||4|| pūrṇabodha strībhratārasaṃvāda | dhanya jihīṃ vāda āikilā||5|| tukā hmaṇe āhe pāṃḍuraṃgakathā | tarela jo cittā dharīla koṇī ||6|| ||11||

खडा रवाळी साकर । जाला नामाचा चि फेर । न दिसे अंतर । गोडी ठायीं निवडितां ॥1॥ तुह्मी आह्मी पांडुरंगा । भिन्न ऐसें काय सांगा । जाळविलें जगा । मी हें माझें यासाटीं॥ध्रु॥ पायीं हातीं नाकीं शिरीं । हेम राहे अळंकारीं । मुसे आल्यावरी। काय निवडे वेगळें ॥2॥ निजलिया लाभ हानी । तों च खरी ते स्वप्नीं । तुका ह्मणे दोन्ही । निवारलीं जागतां ॥3॥

khaḍā ravāḷī sākara | jālā nāmācā ci phera | na dise aṃtara | goḍī ṭhāyīṃ nivaḍitāṃ ||1|| tuhmī āhmī pāṃḍuraṃgā | bhinna aiseṃ kāya sāṃgā | jāḷavileṃ jagā | mī heṃ mājheṃ yāsāṭīṃ||dhru|| pāyīṃ hātīṃ nākīṃ śirīṃ | hema rāhe aḷaṃkārīṃ | muse ālyāvarī| kāya nivaḍe vegaḷeṃ ||2|| nijaliyā lābha hānī | toṃ ca kharī te svapnīṃ | tukā hmaṇe donhī | nivāralīṃ jāgatāṃ ||3||

देवा आतां ऐसा करीं उपकार । देहेचा विसर पाडीं मज ॥1॥ तरीं च हा जीव सुख पावे माझा । बरें केशीराजा कळों आलें ॥ध्रु.॥ ठाव देइप चित्ता राख पायांपाशीं । सकळ वृत्तींसी अखंडित ॥2॥ असे भय आतां लाज काम क्रोध । तोडावा संबंध यांचा माझा ॥3॥ मागणें तें एक हें चि आहे आतां । नाम मुखीं संतसंग देइप ॥4॥ तुका ह्मणे नको वरपंग देवा । घेइप माझी सेवा भावशुद्ध ॥5॥

devā ātāṃ aisā karīṃ upakāra | dehecā visara pāḍīṃ maja ||1|| tarīṃ ca hā jīva sukha pāve mājhā | bareṃ keśīrājā kaḷoṃ āleṃ ||dhru.|| ṭhāva deipa cittā rākha pāyāṃpāśīṃ | sakaḷa vṛttīṃsī akhaṃḍita ||2|| ase bhaya ātāṃ lāja kāma krodha | toḍāvā saṃbaṃdha yāṃcā mājhā ||3|| māgaṇeṃ teṃ eka heṃ ci āhe ātāṃ | nāma mukhīṃ saṃtasaṃga deipa ||4|| tukā hmaṇe nako varapaṃga devā | gheipa mājhī sevā bhāvaśuddha ||5||

तुज न करितां काय नव्हे एक । हे तों सकिळक संतवाणी ॥1॥ घेइप माझा भार करीं कइवार । उतरीं हा पार भवसिंधु ॥ध्रु.॥ उचित अनुचित पापपुण्यकाला । हा तों नये मला निवडितां ॥2॥ कुंटित राहिली बोलतां बोलतां । पार न पवतां वाणी पुढें ॥3॥ पुसतां ही कोणां न कळे हें गुज । राखें आतां लाज पांडुरंगा ॥4॥ तुका ह्मणे बहु पाहिलें या जीवें । वर्म जालें जी ठावें नाम तुझें ॥5॥

tuja na karitāṃ kāya navhe eka | he toṃ sakiḷaka saṃtavāṇī ||1|| gheipa mājhā bhāra karīṃ kaivāra | utarīṃ hā pāra bhavasiṃdhu ||dhru.|| ucita anucita pāpapuṇyakālā | hā toṃ naye malā nivaḍitāṃ ||2|| kuṃṭita rāhilī bolatāṃ bolatāṃ | pāra na pavatāṃ vāṇī puḍheṃ ||3|| pusatāṃ hī koṇāṃ na kaḷe heṃ guja | rākheṃ ātāṃ lāja pāṃḍuraṃgā ||4|| tukā hmaṇe bahu pāhileṃ yā jīveṃ | varma jāleṃ jī ṭhāveṃ nāma tujheṃ ||5||

मज त्याची भीड नुलंघवे देवा । जो ह्मणे केशवा दास तुझा ॥1॥ मज आवडती बहु तैसे जन । करिती कीर्तन कथा तुझी ॥ध्रु.॥ सांडूनियां लाज नाचेन त्यांपुढें । आइकती कोडें नाम तुझें ॥2॥ न लगे उपचार होइऩन भिकारी । वैष्णवांच्या घरीं उष्टावळी॥3॥ तुका ह्मणे जाणों उचित अनुचित । विचारूनि हित तें चि करूं ॥4॥

maja tyācī bhīḍa nulaṃghave devā | jo hmaṇe keśavā dāsa tujhā ||1|| maja āvaḍatī bahu taise jana | karitī kīrtana kathā tujhī ||dhru.|| sāṃḍūniyāṃ lāja nācena tyāṃpuḍheṃ | āikatī koḍeṃ nāma tujheṃ ||2|| na lage upacāra hoiऩna bhikārī | vaiṣṇavāṃcyā gharīṃ uṣṭāvaḷī||3|| tukā hmaṇe jāṇoṃ ucita anucita | vicārūni hita teṃ ci karūṃ ||4||

तुझे पाय माझे राहियेले चित्तीं । ते मज दाविती वर्म देवा ॥1॥ आह्मां अंधां तुझ्या पायांचा आधार । जाणसी विचार चाळवितां ॥ध्रु.॥ मन िस्थर ठेलें इंिद्रयें निश्चळ । हें तों माझें बळ नव्हे देवा ॥2॥ पापपुण्य भेद नासिलें तिमिर । त्रिगुण शरीर सांडियेलें ॥3॥ तुका ह्मणे तुझा प्रताप हा खरा । मी जाणें दातारा शरणागत ॥4॥

tujhe pāya mājhe rāhiyele cittīṃ | te maja dāvitī varma devā ||1|| āhmāṃ aṃdhāṃ tujhyā pāyāṃcā ādhāra | jāṇasī vicāra cāḷavitāṃ ||dhru.|| mana िsthara ṭheleṃ iṃिdrayeṃ niścaḷa | heṃ toṃ mājheṃ baḷa navhe devā ||2|| pāpapuṇya bheda nāsileṃ timira | triguṇa śarīra sāṃḍiyeleṃ ||3|| tukā hmaṇe tujhā pratāpa hā kharā | mī jāṇeṃ dātārā śaraṇāgata ||4||

जेथें जातों तेथें तू माझा सांगाती । चालविसी हातीं धरूनियां ॥1॥ चालों वाटे आह्मी तुझा चि आधार । चालविसी भार सवें माझा ॥ध्रु.॥ बोलों जातां बरळ करिसी तें नीट । नेली लाज धीट केलों देवा ॥2॥ अवघें जन मज जाले लोकपाळ । सोइरे सकळ प्राणसखे ॥3॥ तुका ह्मणे आतां खेळतों कौतुकें । जालें तुझें सुख अंतर्बाहीं ॥4॥

jetheṃ jātoṃ tetheṃ tū mājhā sāṃgātī | cālavisī hātīṃ dharūniyāṃ ||1|| cāloṃ vāṭe āhmī tujhā ci ādhāra | cālavisī bhāra saveṃ mājhā ||dhru.|| boloṃ jātāṃ baraḷa karisī teṃ nīṭa | nelī lāja dhīṭa keloṃ devā ||2|| avagheṃ jana maja jāle lokapāḷa | soire sakaḷa prāṇasakhe ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ kheḷatoṃ kautukeṃ | jāleṃ tujheṃ sukha aṃtarbāhīṃ ||4||

जालें पीक आह्मां अवघा सुकाळ । घेऊं अवघा काळ प्रेमसुख ॥1॥ जाली अराणुक अवघियांपासून । अवघा गेला सीण भाग आतां ॥ध्रु.॥ अवघा जाला आह्मां एक पांडुरंग । आतां नाहीं जग माझें तुझें ॥2॥ अवघे चि आह्मी ल्यालों अळंकार । शोभलों हि फार अवघ्यांवरी ॥3॥ तुका ह्मणे आह्मी सदेवांचे दास। करणें न लगे आस आणिकांची ॥4॥ ॥6॥

jāleṃ pīka āhmāṃ avaghā sukāḷa | gheūṃ avaghā kāḷa premasukha ||1|| jālī arāṇuka avaghiyāṃpāsūna | avaghā gelā sīṇa bhāga ātāṃ ||dhru.|| avaghā jālā āhmāṃ eka pāṃḍuraṃga | ātāṃ nāhīṃ jaga mājheṃ tujheṃ ||2|| avaghe ci āhmī lyāloṃ aḷaṃkāra | śobhaloṃ hi phāra avaghyāṃvarī ||3|| tukā hmaṇe āhmī sadevāṃce dāsa| karaṇeṃ na lage āsa āṇikāṃcī ||4|| ||6||

शुभ जाल्या दिशा अवघा चि काळ । अशुभ मंगळ मंगळाचें ॥1॥ हातींचिया दीपें दुराविली निशी । न देखिजे कैसी आहे ते ही ॥ध्रु.॥ सुख दुःखाहूनि नाहीं विपरीत । देतील आघात हितफळें ॥2॥ तुका ह्मणे आतां आह्मांसी हें भलें । अवघे चि जाले जीव जंत ॥3॥

śubha jālyā diśā avaghā ci kāḷa | aśubha maṃgaḷa maṃgaḷāceṃ ||1|| hātīṃciyā dīpeṃ durāvilī niśī | na dekhije kaisī āhe te hī ||dhru.|| sukha duḥkhāhūni nāhīṃ viparīta | detīla āghāta hitaphaḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ āhmāṃsī heṃ bhaleṃ | avaghe ci jāle jīva jaṃta ||3||

पाप पुण्य दोन्ही वाहाती मारग । स्वर्गनर्कभोग यांचीं पेणीं ॥1॥ एका आड एक न लगे पुसावें । जेविल्या देखावें मागें भूक ॥ध्रु.॥ राहाटीं पडिलें भरोनियां रितीं । होतील मागुतीं येतीं जातीं ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी खेळतियांमधीं । नाहीं केली बुद्धी िस्थर पाहों ॥3॥ ॥3॥

pāpa puṇya donhī vāhātī māraga | svarganarkabhoga yāṃcīṃ peṇīṃ ||1|| ekā āḍa eka na lage pusāveṃ | jevilyā dekhāveṃ māgeṃ bhūka ||dhru.|| rāhāṭīṃ paḍileṃ bharoniyāṃ ritīṃ | hotīla māgutīṃ yetīṃ jātīṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmī kheḷatiyāṃmadhīṃ | nāhīṃ kelī buddhī िsthara pāhoṃ ||3|| ||3||

हित तें हें एक राम कंठीं राहे । नाठविती देहभाव देही ॥1॥ हा चि एक धर्म निज बीजवर्म । हें चि जाळी कर्में केलीं महा ॥ध्रु.॥ चित्त राहे पायीं रूप बैसे डोळां । जीवें कळवळा आवडीचा ॥2॥ अखंड न खंडे अभंग न भंगे । तुका ह्मणे गंगे मिळणी सिंधु ॥3॥ ॥1॥

hita teṃ heṃ eka rāma kaṃṭhīṃ rāhe | nāṭhavitī dehabhāva dehī ||1|| hā ci eka dharma nija bījavarma | heṃ ci jāḷī karmeṃ kelīṃ mahā ||dhru.|| citta rāhe pāyīṃ rūpa baise ḍoḷāṃ | jīveṃ kaḷavaḷā āvaḍīcā ||2|| akhaṃḍa na khaṃḍe abhaṃga na bhaṃge | tukā hmaṇe gaṃge miḷaṇī siṃdhu ||3|| ||1||

माझिये जातीचें मज भेटो कोणी । आवडीची धणी फेडावया ॥1॥ आवडे ज्या हरि अंतरापासूनि । ऐसियाचे मनीं आर्त माझें ॥ध्रु.॥ तयालागीं जीव होतो कासावीस । पाहातील वास नयन हे ॥2॥ सुफळ हा जन्म होइऩल तेथून । देतां आलिंगन वैष्णवांसी ॥3॥ तुका ह्मणे तो चि सुदिन सोहळा । गाऊं या गोपाळा धणीवरि ॥4॥

mājhiye jātīceṃ maja bheṭo koṇī | āvaḍīcī dhaṇī pheḍāvayā ||1|| āvaḍe jyā hari aṃtarāpāsūni | aisiyāce manīṃ ārta mājheṃ ||dhru.|| tayālāgīṃ jīva hoto kāsāvīsa | pāhātīla vāsa nayana he ||2|| suphaḷa hā janma hoiऩla tethūna | detāṃ āliṃgana vaiṣṇavāṃsī ||3|| tukā hmaṇe to ci sudina sohaḷā | gāūṃ yā gopāḷā dhaṇīvari ||4||

आमुचें जीवन हें कथाअमृत । आणिक ही संतसमागम॥1॥ सारूं एके ठायीं भोजन परवडी । स्वादरसें गोडी पदोपदीं ॥ध्रु.॥ धालिया ढेंकर येती आनंदाचे । वोसंडलें वाचे प्रेमसुख ॥2॥ पिकलें स्वरूप आलिया घुमरि । रासी ते अंबरीं न समाये ॥3॥ मोजितां तयाचा अंत नाहीं पार । खुंटला व्यापार तुका ह्मणे ॥4॥

āmuceṃ jīvana heṃ kathāamṛta | āṇika hī saṃtasamāgama||1|| sārūṃ eke ṭhāyīṃ bhojana paravaḍī | svādaraseṃ goḍī padopadīṃ ||dhru.|| dhāliyā ḍheṃkara yetī ānaṃdāce | vosaṃḍaleṃ vāce premasukha ||2|| pikaleṃ svarūpa āliyā ghumari | rāsī te aṃbarīṃ na samāye ||3|| mojitāṃ tayācā aṃta nāhīṃ pāra | khuṃṭalā vyāpāra tukā hmaṇe ||4||

जोडिलें तें आतां न सरे सारितां । जीव बळी देतां हाता आलें ॥1॥ संचित सारूनि बांधिलें धरणें । तुंबिलें जीवन आक्षय हें ॥ध्रु.॥ शीत उष्ण तेथें सुखदुःख नाहीं । अंतर सबाही एक जालें ॥2॥ बीज तो अंकुर पत्र शाखा फळें । प्राप्तबीज मुळें अवघें नासे ॥3॥ तुका ह्मणे नामीं राहिलीसे गोडी । बीजाच्या परवडी होती जाती ॥4॥

joḍileṃ teṃ ātāṃ na sare sāritāṃ | jīva baḷī detāṃ hātā āleṃ ||1|| saṃcita sārūni bāṃdhileṃ dharaṇeṃ | tuṃbileṃ jīvana ākṣaya heṃ ||dhru.|| śīta uṣṇa tetheṃ sukhaduḥkha nāhīṃ | aṃtara sabāhī eka jāleṃ ||2|| bīja to aṃkura patra śākhā phaḷeṃ | prāptabīja muḷeṃ avagheṃ nāse ||3|| tukā hmaṇe nāmīṃ rāhilīse goḍī | bījācyā paravaḍī hotī jātī ||4||

धीर तो कारण एकविधभाव । पतिव्रते नाहो सर्वभावें॥1॥ चातक हे जळ न पाहाती दृष्टी । वाट पाहे कंठीं प्राण मेघा ॥ध्रु.॥ सूर्यविकाशनी नेघे चंद्रामृत । वाट पाहे अस्तउदयाची॥2॥ धेनु येऊं नेदी जवळी आणिकां । आपुल्या बाळकाविण वत्सा ॥3॥ तुका ह्मणे नेम प्राणांसवेंसाटी । तरी च या गोष्टी विठोबाची ॥4॥ ॥6॥

dhīra to kāraṇa ekavidhabhāva | pativrate nāho sarvabhāveṃ||1|| cātaka he jaḷa na pāhātī dṛṣṭī | vāṭa pāhe kaṃṭhīṃ prāṇa meghā ||dhru.|| sūryavikāśanī neghe caṃdrāmṛta | vāṭa pāhe astaudayācī||2|| dhenu yeūṃ nedī javaḷī āṇikāṃ | āpulyā bāḷakāviṇa vatsā ||3|| tukā hmaṇe nema prāṇāṃsaveṃsāṭī | tarī ca yā goṣṭī viṭhobācī ||4|| ||6||

रामें स्नानसंध्या केलें क्रियाकर्म । त्याचा भवश्रम निवारला ॥1॥ आणिकें दुरावलीं करितां खटपट । वाउगे बोभाट वर्माविण॥ध्रु.॥ रामनामीं जिंहीं धरिला विश्वास । तिंहीं भवपाश तोडियेले ॥2॥ तुका ह्मणे केलें किळकाळ ठेंगणें । नामसंकीर्तनें भाविकांनीं ॥3॥

rāmeṃ snānasaṃdhyā keleṃ kriyākarma | tyācā bhavaśrama nivāralā ||1|| āṇikeṃ durāvalīṃ karitāṃ khaṭapaṭa | vāuge bobhāṭa varmāviṇa||dhru.|| rāmanāmīṃ jiṃhīṃ dharilā viśvāsa | tiṃhīṃ bhavapāśa toḍiyele ||2|| tukā hmaṇe keleṃ kiḷakāḷa ṭheṃgaṇeṃ | nāmasaṃkīrtaneṃ bhāvikāṃnīṃ ||3||

बोलिलों जैसें बोलविलें देवें । माझें तुम्हां ठावें जातिकुळ ॥1॥ करा क्षमा कांहीं नका धरूं कोप । संत मायबाप दीनावरि ॥ध्रु.॥ वाचेचा चाळक जाला दावी वर्म । उचित ते धर्म मजपुढें ॥2॥ तुका ह्मणे घडे अपराध नेणतां । द्यावा मज आतां ठाव पायीं ॥3॥

boliloṃ jaiseṃ bolavileṃ deveṃ | mājheṃ tumhāṃ ṭhāveṃ jātikuḷa ||1|| karā kṣamā kāṃhīṃ nakā dharūṃ kopa | saṃta māyabāpa dīnāvari ||dhru.|| vācecā cāḷaka jālā dāvī varma | ucita te dharma majapuḍheṃ ||2|| tukā hmaṇe ghaḍe aparādha neṇatāṃ | dyāvā maja ātāṃ ṭhāva pāyīṃ ||3||

संतांचे घरींचा दास मी कामारी । दारीं परोपरीं लोळतसें ॥1॥ चरणींचे रज लागती अंगांस । तेण बेताळीस उद्धरती ॥ध्रु.॥ उिच्छष्ट हें जमा करुनि पत्रावळी । घालीन कवळी मुखामाजी ॥2॥ तुका ह्मणे मी आणीक विचार । नेणें हे चि सार मानीतसें ॥3॥ ॥4॥

saṃtāṃce gharīṃcā dāsa mī kāmārī | dārīṃ paroparīṃ loḷataseṃ ||1|| caraṇīṃce raja lāgatī aṃgāṃsa | teṇa betāḷīsa uddharatī ||dhru.|| uिcchaṣṭa heṃ jamā karuni patrāvaḷī | ghālīna kavaḷī mukhāmājī ||2|| tukā hmaṇe mī āṇīka vicāra | neṇeṃ he ci sāra mānītaseṃ ||3|| ||4||

एक शेरा अन्ना चाड । येर वाउगी बडबड ॥1॥ कां रे तृष्णा वाढविसी । बांधवूनि मोहपाशीं ॥ध्रु.॥ ओठ हात तुझा जागा। येर सिणसी वाउगा ॥2॥ तुका ह्मणे श्रम । एक विसरतां राम ॥3॥

eka śerā annā cāḍa | yera vāugī baḍabaḍa ||1|| kāṃ re tṛṣṇā vāḍhavisī | bāṃdhavūni mohapāśīṃ ||dhru.|| oṭha hāta tujhā jāgā| yera siṇasī vāugā ||2|| tukā hmaṇe śrama | eka visaratāṃ rāma ||3||

आलें धरायच पेट । पुढें मागुतें न भेटे ॥1॥ होसी फजीती वरपडा । लक्ष चौऱ्यासीचे वेढां ॥ध्रु.॥ नाहीं कोणांचा सांगात । दुःख भोगितां आघात ॥2॥ एका पाउलाची वाट । कोणां सांगावा बोभाट ॥3॥ जुंतिजेसी घाणां । नाहीं मारित्या करुणा ॥4॥ तुका ह्मणे हित पाहें । जोंवरि हें हातीं आहे ॥5॥

āleṃ dharāyaca peṭa | puḍheṃ māguteṃ na bheṭe ||1|| hosī phajītī varapaḍā | lakṣa cauऱyāsīce veḍhāṃ ||dhru.|| nāhīṃ koṇāṃcā sāṃgāta | duḥkha bhogitāṃ āghāta ||2|| ekā pāulācī vāṭa | koṇāṃ sāṃgāvā bobhāṭa ||3|| juṃtijesī ghāṇāṃ | nāhīṃ mārityā karuṇā ||4|| tukā hmaṇe hita pāheṃ | joṃvari heṃ hātīṃ āhe ||5||

लाभ जाला बहुतां दिसीं । लाहो करा पुढें नासी । मनुष्यदेहा ऐसी । उत्तमजोडी जोडिली ॥1॥ घेइप हरिनाम सादरें । भरा सुखाचीं भांडारें । जालिया व्यापारें । लाहो हेवा जोडीचा॥ध्रु.॥ घेउनि माप हातीं । काळ मोवी दिवस राती । चोर लाग घेती । पुढें तैसें पळावें ॥2॥ हित सावकासें । ह्मणे करीन तें पिसें । हातीं काय ऐसें । तुका ह्मणे नेणसी ॥3॥ ॥3॥

lābha jālā bahutāṃ disīṃ | lāho karā puḍheṃ nāsī | manuṣyadehā aisī | uttamajoḍī joḍilī ||1|| gheipa harināma sādareṃ | bharā sukhācīṃ bhāṃḍāreṃ | jāliyā vyāpāreṃ | lāho hevā joḍīcā||dhru.|| gheuni māpa hātīṃ | kāḷa movī divasa rātī | cora lāga ghetī | puḍheṃ taiseṃ paḷāveṃ ||2|| hita sāvakāseṃ | hmaṇe karīna teṃ piseṃ | hātīṃ kāya aiseṃ | tukā hmaṇe neṇasī ||3|| ||3||

सुखाचें ओतलें । दिसे श्रीमुख चांगलें ॥1॥ मनेंधरिला अभिळास । मिठी घातली पायांस ॥ध्रु.॥ होतां दृष्टादृष्टी । तापगेला उठाउठी ॥2॥ तुका ह्मणे जाला । लाभें लाभ दुणावला ॥3॥

sukhāceṃ otaleṃ | dise śrīmukha cāṃgaleṃ ||1|| maneṃdharilā abhiḷāsa | miṭhī ghātalī pāyāṃsa ||dhru.|| hotāṃ dṛṣṭādṛṣṭī | tāpagelā uṭhāuṭhī ||2|| tukā hmaṇe jālā | lābheṃ lābha duṇāvalā ||3||

झरा लागला सुखाचा । ऐसा मापारी कइंचा ॥1॥ जो हें माप तोंडें धरी । सळे जाली ते आवरी ॥ध्रु.॥ जाले बहु काळ । कोणा नाहीं ऐसें बळ ॥2॥ तुका ह्मणे तळ । नाहीं पाहेसा सकळ ॥3॥

jharā lāgalā sukhācā | aisā māpārī kaiṃcā ||1|| jo heṃ māpa toṃḍeṃ dharī | saḷe jālī te āvarī ||dhru.|| jāle bahu kāḷa | koṇā nāhīṃ aiseṃ baḷa ||2|| tukā hmaṇe taḷa | nāhīṃ pāhesā sakaḷa ||3||

आह्मी बोलों तें तुज कळे । एक दोहीं ठायीं खेळे॥1॥ काय परिहाराचें काम । जाणें अंतरींचें राम ॥ध्रु.॥ कळोनियां काय चाड । माझी लोकांसी बडबड ॥2॥ कारण सवें एका । अवघें आहे ह्मणे तुका ॥3॥

āhmī boloṃ teṃ tuja kaḷe | eka dohīṃ ṭhāyīṃ kheḷe||1|| kāya parihārāceṃ kāma | jāṇeṃ aṃtarīṃceṃ rāma ||dhru.|| kaḷoniyāṃ kāya cāḍa | mājhī lokāṃsī baḍabaḍa ||2|| kāraṇa saveṃ ekā | avagheṃ āhe hmaṇe tukā ||3||

उमटे तें ठायीं । तुझे निरोपावें पायीं ॥1॥ आह्मीं करावें चिंतन । तुझें नामसंकीर्तन ॥ध्रु.॥ भोजन भोजनाच्या काळीं। मागों करूनियां आळी ॥2॥ तुका ह्मणे माथां । भार तुझ्या पंढरिनाथा॥3॥

umaṭe teṃ ṭhāyīṃ | tujhe niropāveṃ pāyīṃ ||1|| āhmīṃ karāveṃ ciṃtana | tujheṃ nāmasaṃkīrtana ||dhru.|| bhojana bhojanācyā kāḷīṃ| māgoṃ karūniyāṃ āḷī ||2|| tukā hmaṇe māthāṃ | bhāra tujhyā paṃḍharināthā||3||

केला पण सांडी । ऐसियासी ह्मणती लंडी ॥1॥ आतां पाहा विचारून । समर्थासी बोले कोण ॥ध्रु.॥ आपला निवाड। आपणें चि करितां गोड ॥2॥ तुह्मीं आह्मीं देवा । बोलिला बोल सिद्धी न्यावा ॥3॥ आसे धुरे उणें । मागें सरे तुका ह्मणे॥4॥

kelā paṇa sāṃḍī | aisiyāsī hmaṇatī laṃḍī ||1|| ātāṃ pāhā vicārūna | samarthāsī bole koṇa ||dhru.|| āpalā nivāḍa| āpaṇeṃ ci karitāṃ goḍa ||2|| tuhmīṃ āhmīṃ devā | bolilā bola siddhī nyāvā ||3|| āse dhure uṇeṃ | māgeṃ sare tukā hmaṇe||4||

न व्हावें तें जालें । तुह्मां आह्मांसी लागलें ॥1॥ आतां हालमाकलमें । भांडोनियां काढूं वर्में ॥ध्रु.॥ पाटोऑयासवेंसाटी। दिली रगटएाची गांठी ॥2॥ तुका ह्मणे हरी । आणूनियां करिन सरी ॥3॥

na vhāveṃ teṃ jāleṃ | tuhmāṃ āhmāṃsī lāgaleṃ ||1|| ātāṃ hālamākalameṃ | bhāṃḍoniyāṃ kāḍhūṃ varmeṃ ||dhru.|| pāṭoôyāsaveṃsāṭī| dilī ragaṭaeाcī gāṃṭhī ||2|| tukā hmaṇe harī | āṇūniyāṃ karina sarī ||3||

पतितमिरासी । ते म्यां धरिला जीवेंसी ॥1॥ आतां बिळया सांग कोण । ग्वाही तुझें माझें मन ॥ध्रु.॥ पावणांचा ठसा। दावीं मज तुझा कैसा ॥2॥ वाव तुका ह्मणे जालें । रोख पाहिजे दाविलें ॥3॥

patitamirāsī | te myāṃ dharilā jīveṃsī ||1|| ātāṃ biḷayā sāṃga koṇa | gvāhī tujheṃ mājheṃ mana ||dhru.|| pāvaṇāṃcā ṭhasā| dāvīṃ maja tujhā kaisā ||2|| vāva tukā hmaṇe jāleṃ | rokha pāhije dāvileṃ ||3||

करितां वेरझारा । उभा न राहासी वेव्हारा ॥1॥ हे तों झोंडाइऩचे चाळे । काय पोटीं तें न कळे ॥ध्रु.॥ आरगुणी मुग । बैसलासी जैसा बग ॥2॥ तुका ह्मणे किती । बुडविलीं आळवितीं॥3॥

karitāṃ verajhārā | ubhā na rāhāsī vevhārā ||1|| he toṃ jhoṃḍāiऩce cāḷe | kāya poṭīṃ teṃ na kaḷe ||dhru.|| āraguṇī muga | baisalāsī jaisā baga ||2|| tukā hmaṇe kitī | buḍavilīṃ āḷavitīṃ||3||

नाहीं देणें घेणे । गोवी केली अभिमानें ॥1॥ आतां कां हो निवडूं नेदां । पांडुरंगा येवढा धंदा ॥ध्रु.॥ पांचांमधीं जावें । थोडएासाटीं फजित व्हावें ॥2॥ तुज ऐसी नाहीं । पांडुरंगा आह्मी कांहीं ॥3॥ टाकुं तो वेव्हार । तुज बहू करकर ॥4॥ तुका ह्मणे आतां । निवडूं संतां हें देखतां ॥5॥ ॥9॥

nāhīṃ deṇeṃ gheṇe | govī kelī abhimāneṃ ||1|| ātāṃ kāṃ ho nivaḍūṃ nedāṃ | pāṃḍuraṃgā yevaḍhā dhaṃdā ||dhru.|| pāṃcāṃmadhīṃ jāveṃ | thoḍaeाsāṭīṃ phajita vhāveṃ ||2|| tuja aisī nāhīṃ | pāṃḍuraṃgā āhmī kāṃhīṃ ||3|| ṭākuṃ to vevhāra | tuja bahū karakara ||4|| tukā hmaṇe ātāṃ | nivaḍūṃ saṃtāṃ heṃ dekhatāṃ ||5|| ||9||

सिंचन करितां मूळ । वृक्ष वोल्हावे सकळ ॥1॥ नको पृथकाचे भरी । पडों एक मूळ धरीं ॥ध्रु.॥ पाणचोऱ्याचें दार। वरिल दाटावें तें थोर ॥2॥ वस्व जाला राजा । मग आपुल्या त्या प्रजा ॥3॥ एक चिंतामणी । फिटे सर्व सुखधणी ॥4॥ तुका ह्मणे धांवा । आहे पंढरिये विसांवा ॥5॥

siṃcana karitāṃ mūḷa | vṛkṣa volhāve sakaḷa ||1|| nako pṛthakāce bharī | paḍoṃ eka mūḷa dharīṃ ||dhru.|| pāṇacoऱyāceṃ dāra| varila dāṭāveṃ teṃ thora ||2|| vasva jālā rājā | maga āpulyā tyā prajā ||3|| eka ciṃtāmaṇī | phiṭe sarva sukhadhaṇī ||4|| tukā hmaṇe dhāṃvā | āhe paṃḍhariye visāṃvā ||5||

करूं याची कथा नामाचा गजर । आह्मां संवसार काय करी ॥1॥ ह्मणवूं हरिचे दास लेऊं तीं भूषणें । कांपे तयाभेणें किळकाळ ॥ध्रु.॥ आशा भय लाज आड नये चिंता । ऐसी तया सत्ता समर्थाची ॥2॥ तुका ह्मणे करूं ऐसियांचा संग । जेणें नव्हे भंग चिंतनाचा ॥3॥ ॥2॥

karūṃ yācī kathā nāmācā gajara | āhmāṃ saṃvasāra kāya karī ||1|| hmaṇavūṃ harice dāsa leūṃ tīṃ bhūṣaṇeṃ | kāṃpe tayābheṇeṃ kiḷakāḷa ||dhru.|| āśā bhaya lāja āḍa naye ciṃtā | aisī tayā sattā samarthācī ||2|| tukā hmaṇe karūṃ aisiyāṃcā saṃga | jeṇeṃ navhe bhaṃga ciṃtanācā ||3|| ||2||

काय सर्प खातो अन्न । काय ध्यान बगाचें ॥1॥ अंतरींची बुिद्ध खोटी । भरलें पोटीं वाइऩट ॥ध्रु.॥ काय उंदीर नाहीं धांवीं । राख लावी गाढव ॥2॥ तुका ह्मणे सुसर जळीं । काउळीं कां न न्हाती ॥3॥

kāya sarpa khāto anna | kāya dhyāna bagāceṃ ||1|| aṃtarīṃcī buिddha khoṭī | bharaleṃ poṭīṃ vāiऩṭa ||dhru.|| kāya uṃdīra nāhīṃ dhāṃvīṃ | rākha lāvī gāḍhava ||2|| tukā hmaṇe susara jaḷīṃ | kāuḷīṃ kāṃ na nhātī ||3||

मदें मातलें नागवें नाचे । अनुचित वाचे बडबडी॥1॥ आतां शिकवावा कोणासी विचार । कर्म तें दुस्तर करवी धीट॥ध्रु.॥ आलें अंगासी तें बिळवंत गाढें । काय वेडएापुढें धर्मनीत ॥2॥ तुका ह्मणे कळों येइऩल तो भाव । अंगावरिल घाव उमटतां ॥3॥ ॥2॥

madeṃ mātaleṃ nāgaveṃ nāce | anucita vāce baḍabaḍī||1|| ātāṃ śikavāvā koṇāsī vicāra | karma teṃ dustara karavī dhīṭa||dhru.|| āleṃ aṃgāsī teṃ biḷavaṃta gāḍheṃ | kāya veḍaeाpuḍheṃ dharmanīta ||2|| tukā hmaṇe kaḷoṃ yeiऩla to bhāva | aṃgāvarila ghāva umaṭatāṃ ||3|| ||2||

सोन्याचे पर्वत करवती पाषाण । अवघे रानोरान कल्पतरू ॥1॥ परि या दुर्लभ विठोबाचे पाय । तेथें हे उपाय न सरती ॥ध्रु.॥ अमृतें सागर भरवे ती गंगा । ह्मणवेल उगा राहें काळा ॥2॥ भूत भविष्य कळों येइऩल वर्तमान । करवती प्रसन्न रििद्धसिद्धी ॥3॥ स्थान मान कळों येती योगमुद्रा । नेववेल वारा ब्रह्मांडासी ॥4॥ तुका ह्मणे मोक्ष राहे आलीकडे । इतर बापुडें काय तेथें ॥5॥ ॥1॥

sonyāce parvata karavatī pāṣāṇa | avaghe rānorāna kalpatarū ||1|| pari yā durlabha viṭhobāce pāya | tetheṃ he upāya na saratī ||dhru.|| amṛteṃ sāgara bharave tī gaṃgā | hmaṇavela ugā rāheṃ kāḷā ||2|| bhūta bhaviṣya kaḷoṃ yeiऩla vartamāna | karavatī prasanna riिddhasiddhī ||3|| sthāna māna kaḷoṃ yetī yogamudrā | nevavela vārā brahmāṃḍāsī ||4|| tukā hmaṇe mokṣa rāhe ālīkaḍe | itara bāpuḍeṃ kāya tetheṃ ||5|| ||1||

कासया गुणदोष पाहों आणिकांचे । मज काय त्यांचें उणें असे ॥1॥ काय पापपुण्य पाहों आणिकांचें । मज काय त्यांचें उणें असें ॥ध्रु.॥ नष्टदुष्टपण कवणाचें वाणू । तयाहून आनु अधिक माझें ॥2॥ कुचर खोटा मज कोण असे आगळा । तो मी पाहों डोळां आपुलिये ॥3॥ तुका ह्मणे मी भांडवलें पुरता । तुजसी पंढरिनाथा लावियेलें ॥4॥ ॥1॥

kāsayā guṇadoṣa pāhoṃ āṇikāṃce | maja kāya tyāṃceṃ uṇeṃ ase ||1|| kāya pāpapuṇya pāhoṃ āṇikāṃceṃ | maja kāya tyāṃceṃ uṇeṃ aseṃ ||dhru.|| naṣṭaduṣṭapaṇa kavaṇāceṃ vāṇū | tayāhūna ānu adhika mājheṃ ||2|| kucara khoṭā maja koṇa ase āgaḷā | to mī pāhoṃ ḍoḷāṃ āpuliye ||3|| tukā hmaṇe mī bhāṃḍavaleṃ puratā | tujasī paṃḍharināthā lāviyeleṃ ||4|| ||1||

काळ जविळ च उभा नेणां । घाली झांपडी खुंटी कानां ॥1॥ कैसा हुशार सावध राहीं । आपुला तूं अपुलेठायीं॥ध्रु.॥ काळ जविळच उभा पाहीं । नेदी कोणासि देऊं कांहीं ॥2॥ काळें पुरविली पाठी । वरुषें जालीं तरी साठी ॥3॥ काळ भोंवताला भोंवे। राम येऊं नेदी जिव्हे ॥4॥ तुका ह्मणे काळा । कर्म मिळतें तें जाळा ॥5॥ ॥1॥

kāḷa javiḷa ca ubhā neṇāṃ | ghālī jhāṃpaḍī khuṃṭī kānāṃ ||1|| kaisā huśāra sāvadha rāhīṃ | āpulā tūṃ apuleṭhāyīṃ||dhru.|| kāḷa javiḷaca ubhā pāhīṃ | nedī koṇāsi deūṃ kāṃhīṃ ||2|| kāḷeṃ puravilī pāṭhī | varuṣeṃ jālīṃ tarī sāṭhī ||3|| kāḷa bhoṃvatālā bhoṃve| rāma yeūṃ nedī jivhe ||4|| tukā hmaṇe kāḷā | karma miḷateṃ teṃ jāḷā ||5|| ||1||

दुष्ट भूषण सज्जनाचें । अलभ्यलाभ पुण्य त्याचें॥1॥ धन्य ऐसा परउपकारी । जाय नरका आणिकांवारि ॥ध्रु.॥ मळ खाये संवदणी । करी आणिकांची उजळणी ॥2॥ तुका ह्मणे त्याचा । प्रीती आदर करा साचा ॥3॥

duṣṭa bhūṣaṇa sajjanāceṃ | alabhyalābha puṇya tyāceṃ||1|| dhanya aisā paraupakārī | jāya narakā āṇikāṃvāri ||dhru.|| maḷa khāye saṃvadaṇī | karī āṇikāṃcī ujaḷaṇī ||2|| tukā hmaṇe tyācā | prītī ādara karā sācā ||3||

साहोनियां टांकीघाये । पाषाण देव चि जाला पाहें॥1॥ तया रीती दृढ मन । करीं साधाया कारण ॥ध्रु.॥ बाण शस्त्र साहे गोळी । सुरां ठाव उंच स्थळीं ॥2॥ तुका ह्मणे सती । अग्न न देखे ज्या रीती ॥3॥ ॥2॥

sāhoniyāṃ ṭāṃkīghāye | pāṣāṇa deva ci jālā pāheṃ||1|| tayā rītī dṛḍha mana | karīṃ sādhāyā kāraṇa ||dhru.|| bāṇa śastra sāhe goḷī | surāṃ ṭhāva uṃca sthaḷīṃ ||2|| tukā hmaṇe satī | agna na dekhe jyā rītī ||3|| ||2||

संदेह बाधक आपआपणयांतें । रज्जुसर्पवत भासतसे। भेऊनियां काय देखिलें येणें । मारें घायेंविण लोळतसे ॥1॥ आपणें चि तारी आपण चि मारी । आपण उद्धरी आपणयां । शुकनिळकेन्यायें गुंतलासी काय । विचारूनि पाहें मोकिळया ॥ध्रु॥ पापपुण्य कैसे भांजिले अख । दशकाचा एक उरविला । जाणोनियां काय होतोसी नेणता । शून्या ठाव रिता नाहीं नाहीं ॥2॥ दुरा दृष्टी पाहें न्याहाळूनि । मृगजला पाणी न ह्मणें चाडा । धांवतां चि फुटे नव्हे समाधान । तुका ह्मणे जाण पावे पीडा ॥3॥ ॥2॥

saṃdeha bādhaka āpaāpaṇayāṃteṃ | rajjusarpavata bhāsatase| bheūniyāṃ kāya dekhileṃ yeṇeṃ | māreṃ ghāyeṃviṇa loḷatase ||1|| āpaṇeṃ ci tārī āpaṇa ci mārī | āpaṇa uddharī āpaṇayāṃ | śukaniḷakenyāyeṃ guṃtalāsī kāya | vicārūni pāheṃ mokiḷayā ||dhru|| pāpapuṇya kaise bhāṃjile akha | daśakācā eka uravilā | jāṇoniyāṃ kāya hotosī neṇatā | śūnyā ṭhāva ritā nāhīṃ nāhīṃ ||2|| durā dṛṣṭī pāheṃ nyāhāḷūni | mṛgajalā pāṇī na hmaṇeṃ cāḍā | dhāṃvatāṃ ci phuṭe navhe samādhāna | tukā hmaṇe jāṇa pāve pīḍā ||3|| ||2||

कथे उभा अंग राखे जो कोणी । ऐसा कोण गणी तया पापा ॥1॥ येथें तो पातकी न येता च भला । रणीं कुचराला काय चाले ॥ध्रु.॥ कथे बैसोनी आणीक चर्चा । धिग त्याची वाचा कुंभपाक ॥2॥ तुका ह्मणे ऐलपैल ते थडीचे । बुडतील साच मध्यभागीं ॥3॥

kathe ubhā aṃga rākhe jo koṇī | aisā koṇa gaṇī tayā pāpā ||1|| yetheṃ to pātakī na yetā ca bhalā | raṇīṃ kucarālā kāya cāle ||dhru.|| kathe baisonī āṇīka carcā | dhiga tyācī vācā kuṃbhapāka ||2|| tukā hmaṇe ailapaila te thaḍīce | buḍatīla sāca madhyabhāgīṃ ||3||

नावडे ज्या कथा उठोनियां जाती । ते यमा फावती बरे वोजा ॥1॥ तो असे जवळी गोंचिडाच्या न्यायें । देशत्यागें ठायें तया दुरी ॥ध्रु.॥ नव्हे भला कोणी नावडे दुसरा । पाहुणा किंकरा यमा होय ॥2॥ तुका ह्मणे तया करावें तें काइऩ । पाषाण कां नाहीं जळामध्यें ॥3॥

nāvaḍe jyā kathā uṭhoniyāṃ jātī | te yamā phāvatī bare vojā ||1|| to ase javaḷī goṃciḍācyā nyāyeṃ | deśatyāgeṃ ṭhāyeṃ tayā durī ||dhru.|| navhe bhalā koṇī nāvaḍe dusarā | pāhuṇā kiṃkarā yamā hoya ||2|| tukā hmaṇe tayā karāveṃ teṃ kāiऩ | pāṣāṇa kāṃ nāhīṃ jaḷāmadhyeṃ ||3||

जवळी नाहीं चित्त । काय मांडियेलें प्रेत ॥1॥ कैसा पाहे चिद्रद्रािष्ट । दीप स्नेहाच्या शेवटीं ॥ध्रु.॥ कांतेलेंसें श्वान । तैसें दिशा हिंडे मन ॥2॥ त्याचे कानीं हाणे । कोण बोंब तुका ह्मणे॥3॥

javaḷī nāhīṃ citta | kāya māṃḍiyeleṃ preta ||1|| kaisā pāhe cidradrāिṣṭa | dīpa snehācyā śevaṭīṃ ||dhru.|| kāṃteleṃseṃ śvāna | taiseṃ diśā hiṃḍe mana ||2|| tyāce kānīṃ hāṇe | koṇa boṃba tukā hmaṇe||3||

दुर्बळा वाणीच्या एक दोनि सििद्ध । सदैवा समाधि विश्वरूपीं ॥1॥ काय त्याचें वांयां गेलें तें एक । सदा प्रेमसुख सर्वकाळ ॥ध्रु.॥ तीर्थ देव दुरी तया भाग्यहीना । विश्व त्या सज्जना दुमदुमिलें ॥2॥ तुका ह्मणे एक वाहाती मोिळया । भाग्यें आगिळया घरा येती ॥3॥ ॥4॥

durbaḷā vāṇīcyā eka doni siिddha | sadaivā samādhi viśvarūpīṃ ||1|| kāya tyāceṃ vāṃyāṃ geleṃ teṃ eka | sadā premasukha sarvakāḷa ||dhru.|| tīrtha deva durī tayā bhāgyahīnā | viśva tyā sajjanā dumadumileṃ ||2|| tukā hmaṇe eka vāhātī moिḷayā | bhāgyeṃ āgiḷayā gharā yetī ||3|| ||4||

परिमळें काष्ठ ताजवां तुळविलें । आणीक नांवांचीं थोडीं । एक तें कातिवें उभविलीं ढवळारें एकाचिया कुड मेडी । एक दीनरूप आणिती मेिळया । एक ते बांधोनि माडी अवघियां बाजार एक चि जाला । मांविकलीं आपुल्या पाडीं ॥1॥ गुण तो सार रूपमध्यकार । अवगुण तो फार पीडीतसे ॥ध्रु.॥ एक गुणें आगळे असती । अमोल्य नांवांचे खडे । एक समर्थ दुर्बळा घरीं फार मोलाचे थोडे । एक झगमग करिती वाळवंटीं । कोणी न पाहाती तयांकडे सभाग्य संपन्न आपुलाले घरीं । मायेक दैन्य बापुडें ॥2॥ एक मानें रूपें सारिख्या असती । अनेकप्रकार याती। ज्याचिया संचितें जैसें आलें पुढें तयाची तैसी च गति । एक उंचपदीं बैसउनि सुखें । दास्य करवी एका हातीं तुका ह्मणे कां मानिती सुख । चुकलिया वांयां खंती ॥3॥ ॥1॥

parimaḷeṃ kāṣṭha tājavāṃ tuḷavileṃ | āṇīka nāṃvāṃcīṃ thoḍīṃ | eka teṃ kātiveṃ ubhavilīṃ ḍhavaḷāreṃ ekāciyā kuḍa meḍī | eka dīnarūpa āṇitī meिḷayā | eka te bāṃdhoni māḍī avaghiyāṃ bājāra eka ci jālā | māṃvikalīṃ āpulyā pāḍīṃ ||1|| guṇa to sāra rūpamadhyakāra | avaguṇa to phāra pīḍītase ||dhru.|| eka guṇeṃ āgaḷe asatī | amolya nāṃvāṃce khaḍe | eka samartha durbaḷā gharīṃ phāra molāce thoḍe | eka jhagamaga karitī vāḷavaṃṭīṃ | koṇī na pāhātī tayāṃkaḍe sabhāgya saṃpanna āpulāle gharīṃ | māyeka dainya bāpuḍeṃ ||2|| eka māneṃ rūpeṃ sārikhyā asatī | anekaprakāra yātī| jyāciyā saṃciteṃ jaiseṃ āleṃ puḍheṃ tayācī taisī ca gati | eka uṃcapadīṃ baisauni sukheṃ | dāsya karavī ekā hātīṃ tukā hmaṇe kāṃ mānitī sukha | cukaliyā vāṃyāṃ khaṃtī ||3|| ||1||

नाहीं आह्मां शत्रु सासुरें पिसुन । दाटलें हें घन माहियेर ॥1॥ पाहें तेथें पांडुरंग रखुमाइऩ । सत्यभामा राही जननिया॥ध्रु.॥ लज्जा भय कांही आह्मां चिंता नाहीं । सर्वसुखें पायीं वोळगती ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी सदैवाचीं बाळें । जालों लडिवाळें सकळांचीं ॥3॥

nāhīṃ āhmāṃ śatru sāsureṃ pisuna | dāṭaleṃ heṃ ghana māhiyera ||1|| pāheṃ tetheṃ pāṃḍuraṃga rakhumāiऩ | satyabhāmā rāhī jananiyā||dhru.|| lajjā bhaya kāṃhī āhmāṃ ciṃtā nāhīṃ | sarvasukheṃ pāyīṃ voḷagatī ||2|| tukā hmaṇe āhmī sadaivācīṃ bāḷeṃ | jāloṃ laḍivāḷeṃ sakaḷāṃcīṃ ||3||

गभाअ असतां बाळा । कोण पाळी त्याचा लळा॥1॥ कैसा लाघवी सूत्रधारी । कृपाळुवा माझा हरी ॥ध्रु.॥ सर्प पिलीं वितां चि खाय । वांचलिया कोण माय ॥2॥ गगनीं लागला कोसरा । कोण पुरवी तेथें चारा ॥3॥ पोटीं पाषाणांचे जीव । कवण जीव त्याचा भाव ॥4॥ तुका ह्मणे निश्चळ राहें । होइऩल तें सहज पाहें ॥5॥

gabhāa asatāṃ bāḷā | koṇa pāḷī tyācā laḷā||1|| kaisā lāghavī sūtradhārī | kṛpāḷuvā mājhā harī ||dhru.|| sarpa pilīṃ vitāṃ ci khāya | vāṃcaliyā koṇa māya ||2|| gaganīṃ lāgalā kosarā | koṇa puravī tetheṃ cārā ||3|| poṭīṃ pāṣāṇāṃce jīva | kavaṇa jīva tyācā bhāva ||4|| tukā hmaṇe niścaḷa rāheṃ | hoiऩla teṃ sahaja pāheṃ ||5||

न ह्मणे कवणां सिद्ध साधक गंव्हार । अवघा विश्वंभर वांचूनियां ॥1॥ ऐसें माझे बुिद्ध काया वाचा मन । लावीं तुझें ध्यान पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ गातां प्रेमगुण शंका माझ्या मनीं । नाचतां रंगणीं नाठवावी ॥2॥ देइप चरणसेवा भूतांचें भजन । वर्णा अभिमान सांडवूनि ॥3॥ आशापाश माझी तोडीं माया चिंता । तुजविण वेथा नको कांहीं ॥4॥ तुका ह्मणे सर्व भाव तुझे पायीं । राहे ऐसें देइप प्रेम देवा ॥5॥

na hmaṇe kavaṇāṃ siddha sādhaka gaṃvhāra | avaghā viśvaṃbhara vāṃcūniyāṃ ||1|| aiseṃ mājhe buिddha kāyā vācā mana | lāvīṃ tujheṃ dhyāna pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| gātāṃ premaguṇa śaṃkā mājhyā manīṃ | nācatāṃ raṃgaṇīṃ nāṭhavāvī ||2|| deipa caraṇasevā bhūtāṃceṃ bhajana | varṇā abhimāna sāṃḍavūni ||3|| āśāpāśa mājhī toḍīṃ māyā ciṃtā | tujaviṇa vethā nako kāṃhīṃ ||4|| tukā hmaṇe sarva bhāva tujhe pāyīṃ | rāhe aiseṃ deipa prema devā ||5||

अिग्नमाजी गेलें । अिग्न होऊन तें च ठेलें ॥1॥ काय उरलें तया पण । मागील तें नाम गुण ॥ध्रु.॥ लोह लागेपरिसा अंगीं । तो ही भूषण जाला जगीं ॥2॥ सरिता वोहळा ओघा। गंगे मिळोनि जाल्या गंगा ॥3॥ चंदनाच्या वासें । तरु चंदन जालेस्पर्शे॥4॥ तुका जडला संतां पायीं । दुजेपणा ठाव नाहीं॥5॥ ॥4॥

aिgnamājī geleṃ | aिgna hoūna teṃ ca ṭheleṃ ||1|| kāya uraleṃ tayā paṇa | māgīla teṃ nāma guṇa ||dhru.|| loha lāgeparisā aṃgīṃ | to hī bhūṣaṇa jālā jagīṃ ||2|| saritā vohaḷā oghā| gaṃge miḷoni jālyā gaṃgā ||3|| caṃdanācyā vāseṃ | taru caṃdana jālesparśe||4|| tukā jaḍalā saṃtāṃ pāyīṃ | dujepaṇā ṭhāva nāhīṃ||5|| ||4||

ऐशा भाग्यें जालों । तरी धन्य जन्मा आलों ॥1॥ रुळें तळीले पायरी । संत पाय देती वरी ॥ध्रु.॥ प्रेमामृतपान । होइऩल चरणरजें स्नान ॥2॥ तुका ह्मणे सुखें । तया हरतील दुःखें॥3॥

aiśā bhāgyeṃ jāloṃ | tarī dhanya janmā āloṃ ||1|| ruḷeṃ taḷīle pāyarī | saṃta pāya detī varī ||dhru.|| premāmṛtapāna | hoiऩla caraṇarajeṃ snāna ||2|| tukā hmaṇe sukheṃ | tayā haratīla duḥkheṃ||3||

करितां या सुखा । अंतपार नाहीं लेखा ॥1॥ माथां पडती संतपाय । सुख कैवल्य तें काय ॥ध्रु.॥ ऐसा लाभ नाहीं । दुजा विचारितां कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे गोड । तेथें पुरे माझें कोड॥3॥ ॥2॥

karitāṃ yā sukhā | aṃtapāra nāhīṃ lekhā ||1|| māthāṃ paḍatī saṃtapāya | sukha kaivalya teṃ kāya ||dhru.|| aisā lābha nāhīṃ | dujā vicāritāṃ kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe goḍa | tetheṃ pure mājheṃ koḍa||3|| ||2||

वेद जया गाती । आह्मां तयाची संगति ॥1॥ नाम धरियेलें कंठीं । अवघा सांटविला पोटीं ॥ध्रु.॥ ॐकाराचें बीज । हातीं आमुचे तें निज ॥2॥ तुका ह्मणे बहु मोटें । अणुरणियां धाकुटें ॥3॥

veda jayā gātī | āhmāṃ tayācī saṃgati ||1|| nāma dhariyeleṃ kaṃṭhīṃ | avaghā sāṃṭavilā poṭīṃ ||dhru.|| oṃkārāceṃ bīja | hātīṃ āmuce teṃ nija ||2|| tukā hmaṇe bahu moṭeṃ | aṇuraṇiyāṃ dhākuṭeṃ ||3||

तूं श्रीयेचा पति । माझी बहु हीन याती ॥1॥ दोघे असों एके ठायीं । माझा माथा तुझे पायीं ॥ध्रु.॥ माझ्या दीनपणां पार । नाहीं बहु तूं उदार ॥2॥ तुका ह्मणे पांडुरंगा । मी ओहोळ तूं गंगा ॥3॥

tūṃ śrīyecā pati | mājhī bahu hīna yātī ||1|| doghe asoṃ eke ṭhāyīṃ | mājhā māthā tujhe pāyīṃ ||dhru.|| mājhyā dīnapaṇāṃ pāra | nāhīṃ bahu tūṃ udāra ||2|| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃgā | mī ohoḷa tūṃ gaṃgā ||3||

मी याचक तूं दाता । काय सत्य पाहों आतां ॥1॥ म्या तों पसरिला हात । करीं आपुलें उचित ॥ध्रु.॥ आह्मी घ्यावें नाम । तुह्मां समाधान काम ॥2॥ तुका ह्मणे देवराजा । वाद खंडीं तुझा माझा ॥3॥

mī yācaka tūṃ dātā | kāya satya pāhoṃ ātāṃ ||1|| myā toṃ pasarilā hāta | karīṃ āpuleṃ ucita ||dhru.|| āhmī ghyāveṃ nāma | tuhmāṃ samādhāna kāma ||2|| tukā hmaṇe devarājā | vāda khaṃḍīṃ tujhā mājhā ||3||

तुझे पोटीं ठाव । व्हावा ऐसा माझा भाव ॥1॥ करीं वासनेसारिखें । प्राण फुटे येणें दुःखें ॥ध्रु.॥ अहंकार खोटे । वाटे श्वापदांची थाटे ॥2॥ तुका ह्मणे आइऩ । हातीं धरूनि संग देइऩ ॥3॥

tujhe poṭīṃ ṭhāva | vhāvā aisā mājhā bhāva ||1|| karīṃ vāsanesārikheṃ | prāṇa phuṭe yeṇeṃ duḥkheṃ ||dhru.|| ahaṃkāra khoṭe | vāṭe śvāpadāṃcī thāṭe ||2|| tukā hmaṇe āiऩ | hātīṃ dharūni saṃga deiऩ ||3||

दारीं परोवरी । कुडीं कवाडीं मी घरीं ॥1॥ तुमच्या लागलों पोषणा । अवघे ठायीं नारायणा ॥ध्रु.॥ नेदीं खाऊं जेवूं । हातींतोंडींचें ही घेऊं ॥2 ॥ तुका ह्मणे अंगीं । जडलों ठायींचा सलगी ॥3॥

dārīṃ parovarī | kuḍīṃ kavāḍīṃ mī gharīṃ ||1|| tumacyā lāgaloṃ poṣaṇā | avaghe ṭhāyīṃ nārāyaṇā ||dhru.|| nedīṃ khāūṃ jevūṃ | hātīṃtoṃḍīṃceṃ hī gheūṃ ||2 || tukā hmaṇe aṃgīṃ | jaḍaloṃ ṭhāyīṃcā salagī ||3||

मज कोणी कांहीं करी । उमटे तुमचे अंतरीं ॥1॥ व्याला वाडविलें ह्मुण । मज सुख तुज सीण ॥ध्रु.॥ माझें पोट धालें। तुझे अंगीं उमटलें ॥2॥ तुका ह्मणे खेळें । तेथें तुमचिया बळें ॥3॥

maja koṇī kāṃhīṃ karī | umaṭe tumace aṃtarīṃ ||1|| vyālā vāḍavileṃ hmuṇa | maja sukha tuja sīṇa ||dhru.|| mājheṃ poṭa dhāleṃ| tujhe aṃgīṃ umaṭaleṃ ||2|| tukā hmaṇe kheḷeṃ | tetheṃ tumaciyā baḷeṃ ||3||

जोडोनियां कर । उभा राहिलों समोर ॥1॥ हें चि माझेंभांडवल।जाणे कारण विठ्ठल ॥ध्रु.॥ भाकितों करुणा । आतां नुपेक्षावें दीना ॥2॥ तुका ह्मणे डोइऩ । ठेवीं वेळोवेळां पायीं ॥3॥

joḍoniyāṃ kara | ubhā rāhiloṃ samora ||1|| heṃ ci mājheṃbhāṃḍavala|jāṇe kāraṇa viṭhṭhala ||dhru.|| bhākitoṃ karuṇā | ātāṃ nupekṣāveṃ dīnā ||2|| tukā hmaṇe ḍoiऩ | ṭhevīṃ veḷoveḷāṃ pāyīṃ ||3||

आह्मी घ्यावें तुझें नाम । तुह्मी आह्मां द्यावें प्रेम॥1॥ ऐसें निवडिलें मुळीं । संतीं बैसोनि सकळीं ॥ध्रु.॥ माझी डोइऩ पायांवरी । तुह्मी न धरावी दुरी ॥2॥ तुका ह्मणे केला । खंड दोघांचा विठ्ठला ॥3॥

āhmī ghyāveṃ tujheṃ nāma | tuhmī āhmāṃ dyāveṃ prema||1|| aiseṃ nivaḍileṃ muḷīṃ | saṃtīṃ baisoni sakaḷīṃ ||dhru.|| mājhī ḍoiऩ pāyāṃvarī | tuhmī na dharāvī durī ||2|| tukā hmaṇe kelā | khaṃḍa doghāṃcā viṭhṭhalā ||3||

वारिलें लिगाड । बहुदिसांचें हें जाड ॥1॥ न बोलावें ऐसें केलें । काहीं वाउगें तितुलें ॥ध्रु.॥ जाला चौघांचार । गेला खंडोनि वेव्हार ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । करीन ते घ्यावी सेवा॥3॥

vārileṃ ligāḍa | bahudisāṃceṃ heṃ jāḍa ||1|| na bolāveṃ aiseṃ keleṃ | kāhīṃ vāugeṃ tituleṃ ||dhru.|| jālā caughāṃcāra | gelā khaṃḍoni vevhāra ||2|| tukā hmaṇe devā | karīna te ghyāvī sevā||3||

पायरवे अन्न । मग करी क्षीदक्षीण ॥1॥ ऐसे होती घातपात । लाभे विण संगें थीत ॥ध्रु.॥ जन्माची जोडी । वाताहात एके घडी ॥2॥ तुका ह्मणे शंका । हित आड या लौकिका ॥3॥

pāyarave anna | maga karī kṣīdakṣīṇa ||1|| aise hotī ghātapāta | lābhe viṇa saṃgeṃ thīta ||dhru.|| janmācī joḍī | vātāhāta eke ghaḍī ||2|| tukā hmaṇe śaṃkā | hita āḍa yā laukikā ||3||

आह्मांवैष्णवांचा।नेमकायामनेंवाचा॥1॥ धीर धरूं जिवासाटीं । येऊं नेदूं लाभा तुटी ॥ध्रु.॥ उचित समय । लाजनिवारावें भय ॥2॥ तुका ह्मणे कळा । जाणों नेम नाहीं बाळा ॥3॥

āhmāṃvaiṣṇavāṃcā|nemakāyāmaneṃvācā||1|| dhīra dharūṃ jivāsāṭīṃ | yeūṃ nedūṃ lābhā tuṭī ||dhru.|| ucita samaya | lājanivārāveṃ bhaya ||2|| tukā hmaṇe kaḷā | jāṇoṃ nema nāhīṃ bāḷā ||3||

उलंघिली लाज । तेणें साधियेलें काज ॥1॥ सुखें नाचे पैलतीरीं । गेलों भवाचे सागरीं ॥ध्रु.॥ नामाची सांगडी । सुखें बांधली आवडी ॥2॥ तुका ह्मणे लोकां । उरली वाचा मारीं हाका॥3॥

ulaṃghilī lāja | teṇeṃ sādhiyeleṃ kāja ||1|| sukheṃ nāce pailatīrīṃ | geloṃ bhavāce sāgarīṃ ||dhru.|| nāmācī sāṃgaḍī | sukheṃ bāṃdhalī āvaḍī ||2|| tukā hmaṇe lokāṃ | uralī vācā mārīṃ hākā||3||

बैसलोंसे दारीं । धरणें कोंडोनि भिकारी ॥1॥ आतां कोठें हालों नेदीं । बरी सांपडली संदी ॥ध्रु.॥ किती वेरझारा । मागें घातलीया घरा ॥2॥ माझें मज नारायणा । देतां ां रे नये मना॥3॥ भांडावें तें किती । बहु सोसिली फजिती ॥4॥ तुका ह्मणे नाहीं । लाज तुझे अंगीं कांहीं ॥5॥

baisaloṃse dārīṃ | dharaṇeṃ koṃḍoni bhikārī ||1|| ātāṃ koṭheṃ hāloṃ nedīṃ | barī sāṃpaḍalī saṃdī ||dhru.|| kitī verajhārā | māgeṃ ghātalīyā gharā ||2|| mājheṃ maja nārāyaṇā | detāṃ ाṃ re naye manā||3|| bhāṃḍāveṃ teṃ kitī | bahu sosilī phajitī ||4|| tukā hmaṇe nāhīṃ | lāja tujhe aṃgīṃ kāṃhīṃ ||5||

फळाची तों पोटीं । घडे वियोगें ही भेटी ॥1॥ करावें चिंतन । सार तें चि आठवण ॥ध्रु.॥ चित्त चित्ता ग्वाही । उपचारें चाड नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । पावे ंतरींची सेवा॥3॥ ॥15॥

phaḷācī toṃ poṭīṃ | ghaḍe viyogeṃ hī bheṭī ||1|| karāveṃ ciṃtana | sāra teṃ ci āṭhavaṇa ||dhru.|| citta cittā gvāhī | upacāreṃ cāḍa nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | pāve ṃtarīṃcī sevā||3|| ||15||

दुर्बळाचें कोण । ऐके घालूनियां मन । राहिलें कारण। तयावांचूनि काय तें ॥1॥ कळों आलें अनुभवें । पांडुरंगा माझ्या जीवें । न संगतां ठावें । पडे चर्या देखोनि ॥ध्रु.॥ काम क्रोध माझा देहीं । भेदाभेद ोले नाहीं । होतें तेथें कांहीं । तुज कृपा करितां॥2॥ हें तों नव्हे उचित । नुपेक्षावें शरणागत । तुका ह्मणे रीत । तुमची आह्मां न कळे ॥3॥

durbaḷāceṃ koṇa | aike ghālūniyāṃ mana | rāhileṃ kāraṇa| tayāvāṃcūni kāya teṃ ||1|| kaḷoṃ āleṃ anubhaveṃ | pāṃḍuraṃgā mājhyā jīveṃ | na saṃgatāṃ ṭhāveṃ | paḍe caryā dekhoni ||dhru.|| kāma krodha mājhā dehīṃ | bhedābheda ोle nāhīṃ | hoteṃ tetheṃ kāṃhīṃ | tuja kṛpā karitāṃ||2|| heṃ toṃ navhe ucita | nupekṣāveṃ śaraṇāgata | tukā hmaṇe rīta | tumacī āhmāṃ na kaḷe ||3||

आह्मी भाव जाणों देवा । न कळती तुझिया मावा । गणिकेचा कुढावा । पतना न्यावा दशरथ ॥1॥ तरी म्यां काय गा करावें । कोण्या रीती तुज पावें । न संगतां ठावें । तुह्मांविण न पडे॥ध्रु.॥ दोनी फाकलिया वाटा । ाोवी केला घटापटा । नव्हे धीर फांटा । आड रानें भरती ॥2॥ तुका ह्मणे माझे डोळे । तुझे देखती हे चाळे । आतां येणें वेळे । चरण जीवें न सोडीं ॥3॥

āhmī bhāva jāṇoṃ devā | na kaḷatī tujhiyā māvā | gaṇikecā kuḍhāvā | patanā nyāvā daśaratha ||1|| tarī myāṃ kāya gā karāveṃ | koṇyā rītī tuja pāveṃ | na saṃgatāṃ ṭhāveṃ | tuhmāṃviṇa na paḍe||dhru.|| donī phākaliyā vāṭā | ाोvī kelā ghaṭāpaṭā | navhe dhīra phāṃṭā | āḍa rāneṃ bharatī ||2|| tukā hmaṇe mājhe ḍoḷe | tujhe dekhatī he cāḷe | ātāṃ yeṇeṃ veḷe | caraṇa jīveṃ na soḍīṃ ||3||

वेरझारीं जाला सीण । बहु केलें क्षीदक्षीण । भांडणासी दिन । आजी येथें फावला ॥1॥ आतां काय भीड भार । धरूनियां लोकचार । बुडवूनि वेव्हार । सरोबरी करावी ॥ध्रु.॥ आलें बहुतांच्या मना । कां रे न ोसी ााहाणा । मुळींच्या वचना । आह्मी जागों आपुल्या ॥2॥ तुका ह्मणे चौघांमधीं । तुज नेलें होतें आधीं । आतां नामधीं । उरी कांहीं राहिली ॥3॥ ॥3॥

verajhārīṃ jālā sīṇa | bahu keleṃ kṣīdakṣīṇa | bhāṃḍaṇāsī dina | ājī yetheṃ phāvalā ||1|| ātāṃ kāya bhīḍa bhāra | dharūniyāṃ lokacāra | buḍavūni vevhāra | sarobarī karāvī ||dhru.|| āleṃ bahutāṃcyā manā | kāṃ re na ोsī ााhāṇā | muḷīṃcyā vacanā | āhmī jāgoṃ āpulyā ||2|| tukā hmaṇe caughāṃmadhīṃ | tuja neleṃ hoteṃ ādhīṃ | ātāṃ nāmadhīṃ | urī kāṃhīṃ rāhilī ||3|| ||3||

कल्पतरूखालीं । फळें येती मागीतलीं ॥1॥ तेथें बैसल्याचा भाव । विचारूनि बोलें ठाव ॥ध्रु.॥ द्यावें तें उत्तर । येतो प्रतित्याचा फेर ॥2॥ तुका ह्मणे मनीं । आपुल्या च लाभहानि॥3॥

kalpatarūkhālīṃ | phaḷeṃ yetī māgītalīṃ ||1|| tetheṃ baisalyācā bhāva | vicārūni boleṃ ṭhāva ||dhru.|| dyāveṃ teṃ uttara | yeto pratityācā phera ||2|| tukā hmaṇe manīṃ | āpulyā ca lābhahāni||3||

रंगलें या रंगें पालट न घरी । खेवलें अंतरीं पालटेना॥1॥ सावळें निखळ कृष्णनाम ठसे । अंगसंगें कैसे शोभा देती ॥ध्रु.॥ पवित्र जालें तें न लिंपे विटाळा । नैदी बैसों मला आडवरी ॥2॥ तुका ह्मणे काळें काळें केलें तोंड । प्रकाश अभंड देखोनियां ॥3॥

raṃgaleṃ yā raṃgeṃ pālaṭa na gharī | khevaleṃ aṃtarīṃ pālaṭenā||1|| sāvaḷeṃ nikhaḷa kṛṣṇanāma ṭhase | aṃgasaṃgeṃ kaise śobhā detī ||dhru.|| pavitra jāleṃ teṃ na liṃpe viṭāḷā | naidī baisoṃ malā āḍavarī ||2|| tukā hmaṇe kāḷeṃ kāḷeṃ keleṃ toṃḍa | prakāśa abhaṃḍa dekhoniyāṃ ||3||

जगा काळ खाय । आह्मी माथां दिले पाय ॥1॥ नाचों तेथें उभा राहे । जातां व्यंग करी साहे ॥ध्रु.॥ हरिच्या गुणें धाला । होता खात चि भुकेला ॥2॥ तुका ह्मणे हळु । जाला कढत शीतळु ॥3॥ ॥3॥

jagā kāḷa khāya | āhmī māthāṃ dile pāya ||1|| nācoṃ tetheṃ ubhā rāhe | jātāṃ vyaṃga karī sāhe ||dhru.|| haricyā guṇeṃ dhālā | hotā khāta ci bhukelā ||2|| tukā hmaṇe haḷu | jālā kaḍhata śītaḷu ||3|| ||3||

ब्रह्मरस घेइप काढा । जेणें पीडा वारेल ॥1॥ पथ्य नाम विठोबाचें । अणीक वाचे न सेवीं ॥ध्रु.॥ भवरोगाऐसें जाय । आणीक काय क्षुल्लकें ॥2॥ तुका ह्मणे नव्हे बाधा । अणीक कदा भूतांची ॥3॥

brahmarasa gheipa kāḍhā | jeṇeṃ pīḍā vārela ||1|| pathya nāma viṭhobāceṃ | aṇīka vāce na sevīṃ ||dhru.|| bhavarogāaiseṃ jāya | āṇīka kāya kṣullakeṃ ||2|| tukā hmaṇe navhe bādhā | aṇīka kadā bhūtāṃcī ||3||

अंगें अनुभव जाला मज । संतरजचरणांचा ॥1॥ सुखी जालों या सेवनें । दुःख नेणें यावरी ॥ध्रु.॥ निर्माल्याचें तुळसीदळ । विष्णुजळ चरणींचें ॥2॥ तुका ह्मणे भावसार । करूनि फार मििश्रत ॥3॥

aṃgeṃ anubhava jālā maja | saṃtarajacaraṇāṃcā ||1|| sukhī jāloṃ yā sevaneṃ | duḥkha neṇeṃ yāvarī ||dhru.|| nirmālyāceṃ tuḷasīdaḷa | viṣṇujaḷa caraṇīṃceṃ ||2|| tukā hmaṇe bhāvasāra | karūni phāra miिśrata ||3||

वैद्य एक पंढरिराव । अंतर्भाव तो जाणे ॥1॥ रोगाऐशा द्याव्या वल्ली । जाणे जाली बाधा ते ॥ध्रु.॥ नेदी रुका वेचों मोल । पोहे बोल प्रीतीचे ॥2॥ तुका ह्मणे दयावंता । सदा चिंता दीनांची ॥3॥

vaidya eka paṃḍharirāva | aṃtarbhāva to jāṇe ||1|| rogāaiśā dyāvyā vallī | jāṇe jālī bādhā te ||dhru.|| nedī rukā vecoṃ mola | pohe bola prītīce ||2|| tukā hmaṇe dayāvaṃtā | sadā ciṃtā dīnāṃcī ||3||

करितां कोणाचें ही काज । नाहीं लाज देवासी ॥1॥ बरे करावें हें काम । धरिलें नाम दीनबंधु ॥ध्रु.॥ करुनि अराणूक पाहे । भलत्या साहए व्हावया ॥2॥ बोले तैसी करणी करी । तुका ह्मणे एक हरि ॥3॥ ॥4॥

karitāṃ koṇāceṃ hī kāja | nāhīṃ lāja devāsī ||1|| bare karāveṃ heṃ kāma | dharileṃ nāma dīnabaṃdhu ||dhru.|| karuni arāṇūka pāhe | bhalatyā sāhae vhāvayā ||2|| bole taisī karaṇī karī | tukā hmaṇe eka hari ||3|| ||4||

उभें चंद्रभागे तीरीं । कट धरोनियां करीं । पाउलें गोजिरीं । विटेवरी शोभलीं ॥1॥ त्याचा छंद माझ्या जीवा । काया वाचा मनें हेवा । संचिताचा ठेवा । जोडी हातीं लागली ॥ध्रु.॥ रूप डोिळयां आवडे । कीतिऩ श्रवणीं पवाडे । मस्तक नावडे । उठों पायांवरोनि ॥2॥ तुका ह्मणे नाम । ज्याचें नासी क्रोध काम । हरी भवश्रम । उच्चारितां वाचेसी ॥3॥

ubheṃ caṃdrabhāge tīrīṃ | kaṭa dharoniyāṃ karīṃ | pāuleṃ gojirīṃ | viṭevarī śobhalīṃ ||1|| tyācā chaṃda mājhyā jīvā | kāyā vācā maneṃ hevā | saṃcitācā ṭhevā | joḍī hātīṃ lāgalī ||dhru.|| rūpa ḍoिḷayāṃ āvaḍe | kītiऩ śravaṇīṃ pavāḍe | mastaka nāvaḍe | uṭhoṃ pāyāṃvaroni ||2|| tukā hmaṇe nāma | jyāceṃ nāsī krodha kāma | harī bhavaśrama | uccāritāṃ vācesī ||3||

आह्मां हें चि भांडवल । ह्मणों विठ्ठल विठ्ठल ॥1॥ सुखें तरों भवनदी । संग वैष्णवांची मांदी ॥ध्रु.॥ बाखराचें वाण। सांडूं हें जेवूं जेवण ॥2॥ न लगे वारंवार । तुका ह्मणे वेरझार ॥3॥

āhmāṃ heṃ ci bhāṃḍavala | hmaṇoṃ viṭhṭhala viṭhṭhala ||1|| sukheṃ taroṃ bhavanadī | saṃga vaiṣṇavāṃcī māṃdī ||dhru.|| bākharāceṃ vāṇa| sāṃḍūṃ heṃ jevūṃ jevaṇa ||2|| na lage vāraṃvāra | tukā hmaṇe verajhāra ||3||

आतां माझ्या भावा । अंतराय नको देवा ॥1॥ आलें भागा तें करितों । तुझें नाम उच्चारितों ॥ध्रु.॥ दृढ माझें मन। येथें राखावें बांधोन ॥2॥ तुका ह्मणे वाटे । नको फुटों देऊं फांटे॥3॥ ॥3॥

ātāṃ mājhyā bhāvā | aṃtarāya nako devā ||1|| āleṃ bhāgā teṃ karitoṃ | tujheṃ nāma uccāritoṃ ||dhru.|| dṛḍha mājheṃ mana| yetheṃ rākhāveṃ bāṃdhona ||2|| tukā hmaṇe vāṭe | nako phuṭoṃ deūṃ phāṃṭe||3|| ||3||

काय देवापाशीं उणें । हिंडे दारोदारीं सुनें ॥1॥ करी अक्षरांची आटी । एके कवडी च साटीं ॥ध्रु.॥ निंदी कोणां स्तवी । चिंतातुर सदा जीवीं ॥2॥ तुका ह्मणे भांड । जलो जळो त्याचें तोंड ॥3॥

kāya devāpāśīṃ uṇeṃ | hiṃḍe dārodārīṃ suneṃ ||1|| karī akṣarāṃcī āṭī | eke kavaḍī ca sāṭīṃ ||dhru.|| niṃdī koṇāṃ stavī | ciṃtātura sadā jīvīṃ ||2|| tukā hmaṇe bhāṃḍa | jalo jaḷo tyāceṃ toṃḍa ||3||

कर्कशसंगति । दुःख उदंड फजिती ॥1॥ नाहीं इह ना परलोक । मजुर दिसे जैसें रंक ॥ध्रु.॥ वचन सेंटावरी । त्याचें ठेवूनि धिक्कारी ॥2॥ तुका ह्मणे पायीं बेडी । पडिली कपाळीं कुऱ्हाडी ॥3॥ ॥4॥

karkaśasaṃgati | duḥkha udaṃḍa phajitī ||1|| nāhīṃ iha nā paraloka | majura dise jaiseṃ raṃka ||dhru.|| vacana seṃṭāvarī | tyāceṃ ṭhevūni dhikkārī ||2|| tukā hmaṇe pāyīṃ beḍī | paḍilī kapāḷīṃ kuऱhāḍī ||3|| ||4||

बीज पेरे सेतीं । मग गाडेवरी वाहाती ॥1॥ वांयां गेलें ऐसें दिसे । लाभ त्याचे अंगीं वसे ॥ध्रु.॥ पाल्याची जतन । तरि प्रांतीं येती कण ॥2॥ तुका ह्मणे आळा । उदक देतां लाभे फळा ॥3॥

bīja pere setīṃ | maga gāḍevarī vāhātī ||1|| vāṃyāṃ geleṃ aiseṃ dise | lābha tyāce aṃgīṃ vase ||dhru.|| pālyācī jatana | tari prāṃtīṃ yetī kaṇa ||2|| tukā hmaṇe āḷā | udaka detāṃ lābhe phaḷā ||3||

जाणावें तें सार । नाहीं तरी दगा फार ॥1॥ डोळे झांकिलिया रवि । नाहीं ऐसा होय जेवीं ॥ध्रु.॥ बहुथोडएा आड । निवारितां लाभें जाड ॥2॥ तुका ह्मणे खरें । नेलें हातींचे अंधारें॥3॥

jāṇāveṃ teṃ sāra | nāhīṃ tarī dagā phāra ||1|| ḍoḷe jhāṃkiliyā ravi | nāhīṃ aisā hoya jevīṃ ||dhru.|| bahuthoḍaeा āḍa | nivāritāṃ lābheṃ jāḍa ||2|| tukā hmaṇe khareṃ | neleṃ hātīṃce aṃdhāreṃ||3||

मुळीं नेणपण । जाला तरी अभिमान ॥1॥ वांयां जावें हें चि खरें । केलें तेणें चि प्रकारें ॥ध्रु.॥ अराणूक नाहीं कधीं। जाली तरि भेदबुिद्ध ॥2॥ अंतरली नाव । तुका ह्मणे नाहीं ठाव॥3॥ ॥3॥

muḷīṃ neṇapaṇa | jālā tarī abhimāna ||1|| vāṃyāṃ jāveṃ heṃ ci khareṃ | keleṃ teṇeṃ ci prakāreṃ ||dhru.|| arāṇūka nāhīṃ kadhīṃ| jālī tari bhedabuिddha ||2|| aṃtaralī nāva | tukā hmaṇe nāhīṃ ṭhāva||3|| ||3||

संवसारसांते आले हो आइका । तुटीचें ते नका केणें भरूं ॥1॥ लाभाचा हा काळ अवघे विचारा । पारखी ते करा साहए येथें ॥ध्रु.॥ शृंगारिलें दिसे न कळें अंतर । गोविला पदर उगवेना ॥2॥ तुका ह्मणे खोटें गुंपतां विसारें । हातिंचिया खरें हातीं घ्यावें ॥3॥

saṃvasārasāṃte āle ho āikā | tuṭīceṃ te nakā keṇeṃ bharūṃ ||1|| lābhācā hā kāḷa avaghe vicārā | pārakhī te karā sāhae yetheṃ ||dhru.|| śṛṃgārileṃ dise na kaḷeṃ aṃtara | govilā padara ugavenā ||2|| tukā hmaṇe khoṭeṃ guṃpatāṃ visāreṃ | hātiṃciyā khareṃ hātīṃ ghyāveṃ ||3||

सारावीं लिगाडें धरावा सुपंथ । जावें उसंतीत हळूहळू ॥1॥ पुढें जातियाचे उमटले माग । भांबावलें जग आडरानें ॥ध्रु.॥ वेचल्याचा पाहे वरावरि झाडा । बळाचा निधडा पुढिलिया ॥2॥ तुका ह्मणे जैसी दाखवावी वाणी । ते द्यावी भरोनी शेवट तों ॥3॥

sārāvīṃ ligāḍeṃ dharāvā supaṃtha | jāveṃ usaṃtīta haḷūhaḷū ||1|| puḍheṃ jātiyāce umaṭale māga | bhāṃbāvaleṃ jaga āḍarāneṃ ||dhru.|| vecalyācā pāhe varāvari jhāḍā | baḷācā nidhaḍā puḍhiliyā ||2|| tukā hmaṇe jaisī dākhavāvī vāṇī | te dyāvī bharonī śevaṭa toṃ ||3||

बुिद्धमंद शिरीं । भार फजिती पदरीं ॥1॥ जाय तेथें अपमान । पावे हाणी थुंकी जन ॥ध्रु.॥ खरियाचा पाड । मागें लावावें लिगाड ॥2॥ तुका ह्मणे करी । वर्म नेणें भरोवरी ॥3॥ ॥3॥

buिddhamaṃda śirīṃ | bhāra phajitī padarīṃ ||1|| jāya tetheṃ apamāna | pāve hāṇī thuṃkī jana ||dhru.|| khariyācā pāḍa | māgeṃ lāvāveṃ ligāḍa ||2|| tukā hmaṇe karī | varma neṇeṃ bharovarī ||3|| ||3||

पूर्वजांसी नकाऩ । जाणें तें आइका ॥1॥ निंदा करावी चाहाडी । मनीं धरूनि आवडी ॥ध्रु.॥ मात्रागमना ऐसी।जोडी पातकांची रासी ॥2॥ तुका ह्मणे वाट । कुंभपाकाची ते नीट॥

pūrvajāṃsī nakāऩ | jāṇeṃ teṃ āikā ||1|| niṃdā karāvī cāhāḍī | manīṃ dharūni āvaḍī ||dhru.|| mātrāgamanā aisī|joḍī pātakāṃcī rāsī ||2|| tukā hmaṇe vāṭa | kuṃbhapākācī te nīṭa||

वेडीं तें वेडीं बहुत चि वेडीं । चाखतां गोडी चवी नेणे ॥ध्रु.॥ देहा लावी वात । पालव घाली जाली रात ॥1॥ कडिये मूल भोंवतें भोंये । मोकलुनि रडे धाये ॥2॥ लेंकरें वित्त पुसे जगा । माझा गोहो कोण तो सांगा ॥3॥ आपुली शुिद्ध जया नाहीं । आणिकांची ते जाणे काइऩ ॥4॥ तुका ह्मणे ऐसे जन । नकाऩ जातां राखे कोण ॥5॥

veḍīṃ teṃ veḍīṃ bahuta ci veḍīṃ | cākhatāṃ goḍī cavī neṇe ||dhru.|| dehā lāvī vāta | pālava ghālī jālī rāta ||1|| kaḍiye mūla bhoṃvateṃ bhoṃye | mokaluni raḍe dhāye ||2|| leṃkareṃ vitta puse jagā | mājhā goho koṇa to sāṃgā ||3|| āpulī śuिddha jayā nāhīṃ | āṇikāṃcī te jāṇe kāiऩ ||4|| tukā hmaṇe aise jana | nakāऩ jātāṃ rākhe koṇa ||5||

अडचणीचें दार । बाहेर माजी पैस फार ॥1॥ काय करावें तें मौन्य । दाही दिशा हिंडे मन ॥ध्रु.॥ बाहेर दावी वेश । माजी वासनेचे लेश ॥2॥ नाहीं इंिद्रयां दमन । काय मांडिला दुकान ॥3॥ सारविलें निकें । वरि माजी अवघें फिकें ॥4॥ तुका ह्मणे अंतीं । कांहीं न लगे चि हातीं ॥5॥

aḍacaṇīceṃ dāra | bāhera mājī paisa phāra ||1|| kāya karāveṃ teṃ maunya | dāhī diśā hiṃḍe mana ||dhru.|| bāhera dāvī veśa | mājī vāsanece leśa ||2|| nāhīṃ iṃिdrayāṃ damana | kāya māṃḍilā dukāna ||3|| sāravileṃ nikeṃ | vari mājī avagheṃ phikeṃ ||4|| tukā hmaṇe aṃtīṃ | kāṃhīṃ na lage ci hātīṃ ||5||

लय लक्षूनियां जालों ह्मणती देव । तो ही नव्हे भाव सत्य जाणा ॥1॥ जालों बहुश्रुत न लगे आतां कांहीं । नको राहूं ते ही नििश्चतीनें ॥ध्रु.॥ तपें दान काय मानिसी विश्वास । बीज फळ त्यास आहे पुढें ॥2॥ कर्म आचरण यातीचा स्वगुण । विशेष तो गुण काय तेथें ॥3॥ तुका ह्मणे जरी होइऩल निष्काम । तरि च होय राम देखे डोळां ॥4॥ ॥5॥

laya lakṣūniyāṃ jāloṃ hmaṇatī deva | to hī navhe bhāva satya jāṇā ||1|| jāloṃ bahuśruta na lage ātāṃ kāṃhīṃ | nako rāhūṃ te hī niिścatīneṃ ||dhru.|| tapeṃ dāna kāya mānisī viśvāsa | bīja phaḷa tyāsa āhe puḍheṃ ||2|| karma ācaraṇa yātīcā svaguṇa | viśeṣa to guṇa kāya tetheṃ ||3|| tukā hmaṇe jarī hoiऩla niṣkāma | tari ca hoya rāma dekhe ḍoḷāṃ ||4|| ||5||

पुरली धांव कडिये घेइप । पुढें पायीं न चलवीं ॥1॥ कृपाळुवे पांडुरंगे । अंगसंगे जिवलगे ॥ध्रु.॥ अवघी निवारावी भूक। अवघ्या दुःख जन्माचें ॥2॥ तुका ह्मणे बोलवेना । लावीं स्तनां विश्वरें ॥3॥

puralī dhāṃva kaḍiye gheipa | puḍheṃ pāyīṃ na calavīṃ ||1|| kṛpāḷuve pāṃḍuraṃge | aṃgasaṃge jivalage ||dhru.|| avaghī nivārāvī bhūka| avaghyā duḥkha janmāceṃ ||2|| tukā hmaṇe bolavenā | lāvīṃ stanāṃ viśvareṃ ||3||

जें जें मना वाटे गोड । तें तें कोड पुरविसी ॥1॥ आतां तूं चि बाहएात्कारीं । अवघ्यापरी जालासी ॥ध्रु.॥ नाहीं सायासाचें काम । घेतां नाम आवडी ॥2॥ तुका ह्मणे सर्वसांगे । पांडुरंगे दयाळे ॥3॥

jeṃ jeṃ manā vāṭe goḍa | teṃ teṃ koḍa puravisī ||1|| ātāṃ tūṃ ci bāhaeाtkārīṃ | avaghyāparī jālāsī ||dhru.|| nāhīṃ sāyāsāceṃ kāma | ghetāṃ nāma āvaḍī ||2|| tukā hmaṇe sarvasāṃge | pāṃḍuraṃge dayāḷe ||3||

जेथें माझी दृिष्ट जाय । तेथें पाय भावीन ॥1॥ असेन या समाधानें । पूजा मनें करीन ॥ध्रु.॥ अवघा च अवघे देसी। सुख घेवविसी संपन्न ॥2॥ तुका ह्मणे बंधन नाहीं । ऐसें कांहीं ते करूं ॥3॥ ॥3॥

jetheṃ mājhī dṛिṣṭa jāya | tetheṃ pāya bhāvīna ||1|| asena yā samādhāneṃ | pūjā maneṃ karīna ||dhru.|| avaghā ca avaghe desī| sukha ghevavisī saṃpanna ||2|| tukā hmaṇe baṃdhana nāhīṃ | aiseṃ kāṃhīṃ te karūṃ ||3|| ||3||

नातुडे जो कवणे परी । उभा केला विटेवरी ॥1॥ भला भला पुंडलिका । मानलासी जनलोकां ॥ध्रु.॥ कोण्या काळें सुखा। ऐशा कोण पावता ॥2॥ अवघा आणिला परिवार । गोपी गोपाळांचा भार ॥3॥ तुका ह्मणे धन्य जालें । भूमी वैकुंठ आणिलें॥4॥

nātuḍe jo kavaṇe parī | ubhā kelā viṭevarī ||1|| bhalā bhalā puṃḍalikā | mānalāsī janalokāṃ ||dhru.|| koṇyā kāḷeṃ sukhā| aiśā koṇa pāvatā ||2|| avaghā āṇilā parivāra | gopī gopāḷāṃcā bhāra ||3|| tukā hmaṇe dhanya jāleṃ | bhūmī vaikuṃṭha āṇileṃ||4||

जाणे अंतरिंचा भाव । तो चि करितो उपाव ॥1॥ न लगें सांगावें मांगावें ॥ जीवें भावें अनुसरावें । अविनाश घ्यावें। फळ धीर धरोनि ॥ध्रु.॥ बाळा न मागतां भोजन । माता घाली पाचारून ॥2॥ तुका ह्मणे तरी । एकीं लंघियेले गिरी ॥3॥

jāṇe aṃtariṃcā bhāva | to ci karito upāva ||1|| na lageṃ sāṃgāveṃ māṃgāveṃ || jīveṃ bhāveṃ anusarāveṃ | avināśa ghyāveṃ| phaḷa dhīra dharoni ||dhru.|| bāḷā na māgatāṃ bhojana | mātā ghālī pācārūna ||2|| tukā hmaṇe tarī | ekīṃ laṃghiyele girī ||3||

आह्मी नाचों तेणें सुखें । वाऊं टाळी गातों मुखें॥1॥ देव कृपेचा कोंवळा । शरणागता पाळी लळा ॥ध्रु.॥ आह्मां जाला हा निर्धार । मागें तारिलें अपार ॥2॥ तुका ह्मणे संतीं । वर्म दिलें आह्मां हातीं ॥3॥

āhmī nācoṃ teṇeṃ sukheṃ | vāūṃ ṭāḷī gātoṃ mukheṃ||1|| deva kṛpecā koṃvaḷā | śaraṇāgatā pāḷī laḷā ||dhru.|| āhmāṃ jālā hā nirdhāra | māgeṃ tārileṃ apāra ||2|| tukā hmaṇe saṃtīṃ | varma dileṃ āhmāṃ hātīṃ ||3||

जालों निर्भर मानसीं । ह्मणऊनि कळलासी ॥1॥ तुझे ह्मणविती त्यांस । भय चिंता नाहीं आस ॥ध्रु.॥ चुकविसी पाश । गर्भवासयातना ॥2॥ तुझें जाणोनियां वर्म । कंठीं धरियेलें नाम ॥3॥ तुका ह्मणे तेणें सुखें । विसरलों जन्मदुःख ॥4॥ ॥7॥

jāloṃ nirbhara mānasīṃ | hmaṇaūni kaḷalāsī ||1|| tujhe hmaṇavitī tyāṃsa | bhaya ciṃtā nāhīṃ āsa ||dhru.|| cukavisī pāśa | garbhavāsayātanā ||2|| tujheṃ jāṇoniyāṃ varma | kaṃṭhīṃ dhariyeleṃ nāma ||3|| tukā hmaṇe teṇeṃ sukheṃ | visaraloṃ janmaduḥkha ||4|| ||7||

नको दुष्टसंग । पडे भजनामधीं भंग ॥1॥ काय विचार देखिला । सांग माझा तो विठ्ठला ॥ध्रु.॥ तुज निषेधितां । मज न साहे सर्वथा ॥2॥ एका माझ्या जीवें । वाद करूं कोणासवें॥3॥ तुझे वणूप गुण । कीं हे राखों दुष्टजन ॥4॥ काय करूं एका। मुखें सांग ह्मणे तुका ॥5॥

nako duṣṭasaṃga | paḍe bhajanāmadhīṃ bhaṃga ||1|| kāya vicāra dekhilā | sāṃga mājhā to viṭhṭhalā ||dhru.|| tuja niṣedhitāṃ | maja na sāhe sarvathā ||2|| ekā mājhyā jīveṃ | vāda karūṃ koṇāsaveṃ||3|| tujhe vaṇūpa guṇa | kīṃ he rākhoṃ duṣṭajana ||4|| kāya karūṃ ekā| mukheṃ sāṃga hmaṇe tukā ||5||

विठ्ठल माझी माय । आह्मां सुखा उणें काय ॥1॥ घेतों अमृताची धनी । प्रेम वोसंडलें स्तनीं ॥ध्रु.॥ क्रीडों वैष्णवांच्या मेळीं । करूं आनंदाच्या जळीं ॥2॥ तुका ह्मणे कृपावंत । ठेवीं आह्मांपाशीं चित्त ॥3॥

viṭhṭhala mājhī māya | āhmāṃ sukhā uṇeṃ kāya ||1|| ghetoṃ amṛtācī dhanī | prema vosaṃḍaleṃ stanīṃ ||dhru.|| krīḍoṃ vaiṣṇavāṃcyā meḷīṃ | karūṃ ānaṃdācyā jaḷīṃ ||2|| tukā hmaṇe kṛpāvaṃta | ṭhevīṃ āhmāṃpāśīṃ citta ||3||

पंधरां दिवसां एक एकादशी । कां रे न करिसी व्रतसार ॥1॥ काय तुझा जीव जातो एका दिसें । फराळाच्या मिसें धणी घेसी ॥ध्रु.॥ स्वहित कारण मानवेल जन । हरिकथा पूजन वैष्णवांचें ॥2॥ थोडे तुज घरीं होती उजगरे । देउळासी कां रे मरसी जातां ॥3॥ तुका ह्मणे कां रे सकुमार जालासी । काय जाब देसी यमदूतां ॥4॥

paṃdharāṃ divasāṃ eka ekādaśī | kāṃ re na karisī vratasāra ||1|| kāya tujhā jīva jāto ekā diseṃ | pharāḷācyā miseṃ dhaṇī ghesī ||dhru.|| svahita kāraṇa mānavela jana | harikathā pūjana vaiṣṇavāṃceṃ ||2|| thoḍe tuja gharīṃ hotī ujagare | deuḷāsī kāṃ re marasī jātāṃ ||3|| tukā hmaṇe kāṃ re sakumāra jālāsī | kāya jāba desī yamadūtāṃ ||4||

कथा हें भूषण जनामध्यें सार । तरले अपार बहुत येणें ॥1॥ नीचिये कुळींचा उंचा वंद्य होय । हरीचे जो गाय गुणवाद ॥ध्रु.॥ देव त्याची माथां वंदी पायधुळी । दीप झाला कुळीं वंशाचिये ॥2॥ त्याची निंदा करी त्याची कुष्ठ वाणी । मुख संवदणी रजकाची ॥3॥ तुका ह्मणे नाहीं चोरीचा व्यापार । विठ्ठलाचें सार नाम ध्यावें ॥4॥

kathā heṃ bhūṣaṇa janāmadhyeṃ sāra | tarale apāra bahuta yeṇeṃ ||1|| nīciye kuḷīṃcā uṃcā vaṃdya hoya | harīce jo gāya guṇavāda ||dhru.|| deva tyācī māthāṃ vaṃdī pāyadhuḷī | dīpa jhālā kuḷīṃ vaṃśāciye ||2|| tyācī niṃdā karī tyācī kuṣṭha vāṇī | mukha saṃvadaṇī rajakācī ||3|| tukā hmaṇe nāhīṃ corīcā vyāpāra | viṭhṭhalāceṃ sāra nāma dhyāveṃ ||4||

पद 1801

पद 1802

पद 1803

पद 1804

पद 1805

पद 1806

पद 1807

पद 1808

पद 1809

पद 1810

पद 1811

पद 1812

पद 1813

पद 1814

पद 1816

पद 1817

पद 1818

पद 1819

पद 1820

पद 1821

पद 1822

पद 1823

पद 1824

पद 1825

पद 1826

पद 1827

पद 1828

पद 1829

पद 1830

पद 1831

पद 1832

पद 1834

पद 1835

पद 1836

पद 1837

पद 1839

पद 1840

पद 1841

पद 1842

पद 1843

पद 1844

पद 1845

पद 1847

पद 1848

पद 1849

पद 1850

पद 1851

पद 1853

पद 1854

पद 1855

पद 1856

पद 1857

पद 1858

पद 1859

पद 1860

पद 1861

पद 1862

पद 1863

पद 1864

पद 1865

पद 1867

पद 1868

पद 1869

पद 1870

पद 1873

पद 1874

पद 1875

पद 1876

पद 1877

पद 1878

पद 1879

पद 1880

पद 1881

पद 1882

पद 1883

पद 1884

पद 1885

पद 1886

पद 1887

पद 1889

पद 1891

पद 1892

पद 1893

पद 1894

पद 1895

पद 1896

पद 1898

पद 1899

पद 1900

पद 1901

पद 1902

पद 1903

पद 1905

पद 1906

पद 1907

पद 1908

पद 1909

पद 1910

पद 1911

पद 1912

पद 1913

पद 1914

पद 1915

पद 1916

पद 1917

पद 1918

पद 1919

पद 1920

पद 1921

पद 1922

पद 1923

पद 1924

पद 1925

पद 1926

पद 1928

पद 1929

पद 1930

पद 1931

पद 1932

पद 1933

पद 1934

पद 1935

पद 1936

पद 1937

पद 1938

पद 1939

पद 1940

पद 1941

पद 1942

पद 1943

पद 1944

पद 1945

पद 1946

पद 1947

पद 1948

पद 1949

पद 1950

पद 1951

पद 1952

पद 1953

पद 1954

पद 1955

पद 1956

पद 1957

पद 1958

पद 1959

पद 1960

पद 1961

पद 1962

पद 1963

पद 1964

पद 1966

पद 1967

पद 1969

पद 1970

पद 1971

पद 1972

पद 1973

पद 1974

पद 1975

पद 1976

पद 1977

पद 1978

पद 1979

पद 1980

पद 1981

पद 1985

पद 1986

पद 1987

पद 1988

पद 1989

पद 1990

पद 1992

पद 1993

पद 1994

पद 1995

पद 1996

पद 1997

पद 2000

पद 2001

पद 2003

पद 2004

पद 2005

पद 2006

पद 2007

पद 2008

पद 2009

पद 2010

पद 2011

पद 2012

पद 2013

पद 2014

पद 2015

पद 2016

पद 2017

पद 2018

पद 2019

पद 2020

पद 2021

पद 2025

पद 2026

पद 2027

पद 2028

पद 2031

पद 2032

पद 2033

पद 2034

पद 2035

पद 2036

पद 2037

पद 2038

पद 2039

पद 2040

पद 2041

पद 2042

पद 2043

पद 2044

पद 2045

पद 2046

पद 2047

पद 2048

पद 2049

पद 2050

पद 2051

पद 2052

पद 2053

पद 2054

पद 2055

पद 2057

पद 2058

पद 2059

पद 2060

पद 2061

पद 2062

पद 2063

पद 2064

पद 2065

पद 2066

पद 2067

पद 2068

पद 2069

पद 2070

पद 2071

पद 2074

पद 2075

पद 2076

पद 2077

पद 2078

पद 2079

पद 2080

पद 2081

पद 2082

पद 2084

पद 2085

पद 2086

पद 2087

पद 2088

पद 2089

पद 2093

पद 2094

पद 2095

पद 2096

पद 2097

पद 2099

पद 2100

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 1801 ते 2100. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 265 अभंग येथे दिले आहेत; 35 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 1801–2100

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती