तुकाराम गाथा — अभंग 1201–1500

शेअर करा

नामाची आवडी तोचि जाणा देव । न धरी संदेह कांहीं मनीं ॥1॥ ऐसें मी हें नाहीं बोलत नेणता । आनुनि संमता संतांचिया ॥ध्रु.॥ नाम ह्मणे तया आणीक साधन । ऐसें हें वचन बोलो नये ॥2॥ तुका ह्मणे सुख पावे या वचनीं । ज्याचीं शुद्ध दोन्ही मायबापें ॥3॥

nāmācī āvaḍī toci jāṇā deva | na dharī saṃdeha kāṃhīṃ manīṃ ||1|| aiseṃ mī heṃ nāhīṃ bolata neṇatā | ānuni saṃmatā saṃtāṃciyā ||dhru.|| nāma hmaṇe tayā āṇīka sādhana | aiseṃ heṃ vacana bolo naye ||2|| tukā hmaṇe sukha pāve yā vacanīṃ | jyācīṃ śuddha donhī māyabāpeṃ ||3||

सुखें होतो कोठे घेतली सुती । बांधविला गळा आपुले हातीं ॥1॥ काय करूं बहु गुंतलों आतां । नये सरतां मागें पुढें ॥ध्रु.॥ होते गांठी तें सरलें येतां । आणीक माथां रीण जालें ॥2॥ सोंकरिलियाविण गमाविलें पिक । रांडापोरें भिके लावियेलीं ॥3॥ बहुतांचीं बहु घेतलीं घरें । न पडे पुरें कांहीं केल्या ॥4॥ तुका ह्मणे काही न धरावी आस । जावे हे सर्वस्व टाकोनिया ॥5॥

sukheṃ hoto koṭhe ghetalī sutī | bāṃdhavilā gaḷā āpule hātīṃ ||1|| kāya karūṃ bahu guṃtaloṃ ātāṃ | naye saratāṃ māgeṃ puḍheṃ ||dhru.|| hote gāṃṭhī teṃ saraleṃ yetāṃ | āṇīka māthāṃ rīṇa jāleṃ ||2|| soṃkariliyāviṇa gamāvileṃ pika | rāṃḍāporeṃ bhike lāviyelīṃ ||3|| bahutāṃcīṃ bahu ghetalīṃ ghareṃ | na paḍe pureṃ kāṃhīṃ kelyā ||4|| tukā hmaṇe kāhī na dharāvī āsa | jāve he sarvasva ṭākoniyā ||5||

अरे गििळले हो संसारें । कांहीं तरि राखा खरें । दिला करुणाकरें । मनुष्यदेह सत्संग ॥1॥ येथें न घलीं न घलीं आड । संचितसा शब्द नाड । उठाउठीं गोड । बीजें बीज वाढवा ॥ध्रु.॥ केलें ते क्रियमाण । जालें तें संचित ह्मण । प्रारब्ध जाण । उरवरित उरले तें ॥2॥ चित्त खोटें चालीवरि । रोग भोगाचे अंतरीं। रसने अनावरी । तुका ह्मणे ढुंग वाहे ॥3॥

are giिḷale ho saṃsāreṃ | kāṃhīṃ tari rākhā khareṃ | dilā karuṇākareṃ | manuṣyadeha satsaṃga ||1|| yetheṃ na ghalīṃ na ghalīṃ āḍa | saṃcitasā śabda nāḍa | uṭhāuṭhīṃ goḍa | bījeṃ bīja vāḍhavā ||dhru.|| keleṃ te kriyamāṇa | jāleṃ teṃ saṃcita hmaṇa | prārabdha jāṇa | uravarita urale teṃ ||2|| citta khoṭeṃ cālīvari | roga bhogāce aṃtarīṃ| rasane anāvarī | tukā hmaṇe ḍhuṃga vāhe ||3||

नव्हे गुरुदास्य संसारियां । वैराग्य तरी भेणें कांपे विषयां । तैसें नाम पंढरीराया । जया सायास न लगती ॥1॥ ह्मणोनि गोड सर्वभावें । आंघोळी न लगे तोंड धुवावें । अर्थचाड जीवें । न लगे भ्यावें संसारा ॥ध्रु.॥ कर्मा तंव न पुरे संसारिक । धर्म तंव फळदायक । नाम विठ्ठलाचें एक । नाशी दुःख भवाचें ॥2॥ न लगे सांडणें मांडणें । आगमनिगमाचें देखणें । अवघें तुका ह्मणे। विठ्ठलनामें आटलें ॥3॥

navhe gurudāsya saṃsāriyāṃ | vairāgya tarī bheṇeṃ kāṃpe viṣayāṃ | taiseṃ nāma paṃḍharīrāyā | jayā sāyāsa na lagatī ||1|| hmaṇoni goḍa sarvabhāveṃ | āṃghoḷī na lage toṃḍa dhuvāveṃ | arthacāḍa jīveṃ | na lage bhyāveṃ saṃsārā ||dhru.|| karmā taṃva na pure saṃsārika | dharma taṃva phaḷadāyaka | nāma viṭhṭhalāceṃ eka | nāśī duḥkha bhavāceṃ ||2|| na lage sāṃḍaṇeṃ māṃḍaṇeṃ | āgamanigamāceṃ dekhaṇeṃ | avagheṃ tukā hmaṇe| viṭhṭhalanāmeṃ āṭaleṃ ||3||

सत्य सत्यें देतें फळ । नाहीं लागत चि बळ ॥1॥ ध्यावे देवाचे ते पाय । धीर सकळ उपाय ॥ध्रु.॥ करावी च चिंता। नाहीं लागती तत्वता ॥2॥ तुका ह्मणे भावें । शरण ह्मणवितां बरवें ॥3॥

satya satyeṃ deteṃ phaḷa | nāhīṃ lāgata ci baḷa ||1|| dhyāve devāce te pāya | dhīra sakaḷa upāya ||dhru.|| karāvī ca ciṃtā| nāhīṃ lāgatī tatvatā ||2|| tukā hmaṇe bhāveṃ | śaraṇa hmaṇavitāṃ baraveṃ ||3||

साधक जाले कळी । गुरुगुडीची लांब नळी ॥1॥ पचीं पडे मद्यपान । भांगभुकाऩ हें साधन ॥ध्रु.॥ अभेदाचें पाठांतर । अति विषयीं पडिभर ॥2॥ चेल्यांचा सुकाळ । पिंड दंड भंगपाळ ॥3॥ सेवा मानधन । बरे इच्छेनें संपन्न ॥4॥ सोंगाच्या नरकाडी । तुका बोडोनियां सोडी ॥5॥

sādhaka jāle kaḷī | guruguḍīcī lāṃba naḷī ||1|| pacīṃ paḍe madyapāna | bhāṃgabhukāऩ heṃ sādhana ||dhru.|| abhedāceṃ pāṭhāṃtara | ati viṣayīṃ paḍibhara ||2|| celyāṃcā sukāḷa | piṃḍa daṃḍa bhaṃgapāḷa ||3|| sevā mānadhana | bare iccheneṃ saṃpanna ||4|| soṃgācyā narakāḍī | tukā boḍoniyāṃ soḍī ||5||

मज पाहातां हें लटिकें सकळ । कोठें मायाजाळ दावीं देवा ॥1॥ कोणाचा कोणासीं न धरे संबंध । आहे शुद्धबुद्ध ठायींचे ठायीं ॥ध्रु.॥ काढा काढा जी मोह बुंथा जाळ । नका लावूं बळें वेड आह्मां ॥2॥ जीव शिव कां ठेवियेलीं नांवें । सत्य तुह्मां ठावें असोनियां ॥3॥ सेवेच्या अभिळासें न धरा चि विचार । आह्मां दारोदार हिंडविलें ॥4॥ आहे तैसें आतां कळलियावरी । परतें सांडा दुरी दुजेपण ॥5॥ तुका ह्मणे काय छायेचा अभिलाष। हंस पावे नाश तारागणीं ॥6॥

maja pāhātāṃ heṃ laṭikeṃ sakaḷa | koṭheṃ māyājāḷa dāvīṃ devā ||1|| koṇācā koṇāsīṃ na dhare saṃbaṃdha | āhe śuddhabuddha ṭhāyīṃce ṭhāyīṃ ||dhru.|| kāḍhā kāḍhā jī moha buṃthā jāḷa | nakā lāvūṃ baḷeṃ veḍa āhmāṃ ||2|| jīva śiva kāṃ ṭheviyelīṃ nāṃveṃ | satya tuhmāṃ ṭhāveṃ asoniyāṃ ||3|| sevecyā abhiḷāseṃ na dharā ci vicāra | āhmāṃ dārodāra hiṃḍavileṃ ||4|| āhe taiseṃ ātāṃ kaḷaliyāvarī | parateṃ sāṃḍā durī dujepaṇa ||5|| tukā hmaṇe kāya chāyecā abhilāṣa| haṃsa pāve nāśa tārāgaṇīṃ ||6||

पंचभूतांचा गोंधळ । केला एकेठायीं मेळ । लाविला सबळ । अहंकार त्यापाठीं ॥1॥ तेथें काय मी तें माझें । कोण वागवी हें ओझें । देहा केवीं रिझे । हें काळाचें भातुकें ॥ध्रु.॥ जीव न देखे मरण । धरी नवी सांडी जीर्ण । संचित प्रमाण । भोगा शुभा अशुभा ॥2॥ इच्छा वाढवी ते वेल । खुंटावा तो खरा बोल । तुका ह्मणे मोल । झाकलें तें पावेल ॥3॥

paṃcabhūtāṃcā goṃdhaḷa | kelā ekeṭhāyīṃ meḷa | lāvilā sabaḷa | ahaṃkāra tyāpāṭhīṃ ||1|| tetheṃ kāya mī teṃ mājheṃ | koṇa vāgavī heṃ ojheṃ | dehā kevīṃ rijhe | heṃ kāḷāceṃ bhātukeṃ ||dhru.|| jīva na dekhe maraṇa | dharī navī sāṃḍī jīrṇa | saṃcita pramāṇa | bhogā śubhā aśubhā ||2|| icchā vāḍhavī te vela | khuṃṭāvā to kharā bola | tukā hmaṇe mola | jhākaleṃ teṃ pāvela ||3||

पुसावेंसें हें चि वाटे । जें जें भेटे तयासी ॥1॥ देव कृपा करील मज । काय लाज राखील ॥ध्रु.॥ अवघियांचा विसर जाला। हा राहिला उदेग ॥2॥ तुका ह्मणे चिंता वाटे । कोण भेटे सांगेसें॥3॥

pusāveṃseṃ heṃ ci vāṭe | jeṃ jeṃ bheṭe tayāsī ||1|| deva kṛpā karīla maja | kāya lāja rākhīla ||dhru.|| avaghiyāṃcā visara jālā| hā rāhilā udega ||2|| tukā hmaṇe ciṃtā vāṭe | koṇa bheṭe sāṃgeseṃ||3||

जाळा तुह्मी माझें जाणतें मीपण । येणें माझा खुण मांडियेला ॥1॥ खादलें पचे तरि च तें हित । ओकलिया थीत पिंड पीडी ॥ध्रु.॥ तरि भलें भोगे जोडिलें तें धन । पडिलिया खानें जीवनासी ॥2॥ तुका ह्मणे मज तारीं गा विठ्ठला । नेणतां चि भला दास तुझा ॥3॥

jāḷā tuhmī mājheṃ jāṇateṃ mīpaṇa | yeṇeṃ mājhā khuṇa māṃḍiyelā ||1|| khādaleṃ pace tari ca teṃ hita | okaliyā thīta piṃḍa pīḍī ||dhru.|| tari bhaleṃ bhoge joḍileṃ teṃ dhana | paḍiliyā khāneṃ jīvanāsī ||2|| tukā hmaṇe maja tārīṃ gā viṭhṭhalā | neṇatāṃ ci bhalā dāsa tujhā ||3||

याती मतिहीन रूपें लीन दीन । आणीक अवगुण जाणोनियां ॥1॥ केला त्या विठ्ठलें माझा अंगीकार । ऐसा हा विचार जाणोनियां ॥ध्रु.॥ जें कांहीं करितों तें माझे स्वहित । आली हे प्रचित कळों चित्ता ॥2॥ जालें सुख जीवा आनंद अपार । परमानंदें भार घेतला माझा ॥3॥ तुका ह्मणे यासी नांवाचा अभिमान। ह्मणोनि शरण तारी बळें ॥4॥

yātī matihīna rūpeṃ līna dīna | āṇīka avaguṇa jāṇoniyāṃ ||1|| kelā tyā viṭhṭhaleṃ mājhā aṃgīkāra | aisā hā vicāra jāṇoniyāṃ ||dhru.|| jeṃ kāṃhīṃ karitoṃ teṃ mājhe svahita | ālī he pracita kaḷoṃ cittā ||2|| jāleṃ sukha jīvā ānaṃda apāra | paramānaṃdeṃ bhāra ghetalā mājhā ||3|| tukā hmaṇe yāsī nāṃvācā abhimāna| hmaṇoni śaraṇa tārī baḷeṃ ||4||

माया मोहोजाळीं होतों सांपडलों । परि या विठ्ठला कृपा आली ॥1॥ काढूनि बाहेरि ठेविलों निराळा । कवतुक डोळां दाखविलें ॥ध्रु.॥ नाचे उडे माया करी कवतुक । नासिवंत सुखें साच केलीं ॥2॥ रडे काुंफ्दे दुःखें कुटितील माथा । एकासी रडतां तें ही मरे ॥3॥ तुका ह्मणे मज वाटतें नवल । मी माझे बोल ऐकोनियां ॥4॥

māyā mohojāḷīṃ hotoṃ sāṃpaḍaloṃ | pari yā viṭhṭhalā kṛpā ālī ||1|| kāḍhūni bāheri ṭheviloṃ nirāḷā | kavatuka ḍoḷāṃ dākhavileṃ ||dhru.|| nāce uḍe māyā karī kavatuka | nāsivaṃta sukheṃ sāca kelīṃ ||2|| raḍe kāुṃphde duḥkheṃ kuṭitīla māthā | ekāsī raḍatāṃ teṃ hī mare ||3|| tukā hmaṇe maja vāṭateṃ navala | mī mājhe bola aikoniyāṃ ||4||

देहभाव आह्मी राहिलों ठेवूनि । निवांत चरणीं विठोबाच्या ॥1॥ आमुच्या हिताचा जाणोनि उपाव । तो चि पुढें देव करीतसे ॥ध्रु.॥ ह्मणउनी नाहीं सुख दुःख मनीं । ऐकिलिया कानीं वचनाचें ॥2॥ जालों मी निःसंग निवांत एकला । भार त्या विठ्ठला घालूनियां ॥3॥ तुका ह्मणे जालों जयाचे अंकित । तो चि माझें हित सर्व जाणे ॥4॥

dehabhāva āhmī rāhiloṃ ṭhevūni | nivāṃta caraṇīṃ viṭhobācyā ||1|| āmucyā hitācā jāṇoni upāva | to ci puḍheṃ deva karītase ||dhru.|| hmaṇaunī nāhīṃ sukha duḥkha manīṃ | aikiliyā kānīṃ vacanāceṃ ||2|| jāloṃ mī niḥsaṃga nivāṃta ekalā | bhāra tyā viṭhṭhalā ghālūniyāṃ ||3|| tukā hmaṇe jāloṃ jayāce aṃkita | to ci mājheṃ hita sarva jāṇe ||4||

आलें फळ तेव्हां राहिलें पिकोन । जरी तें जतन होय देंठीं ॥1॥ नामें चि सििद्ध नामें चि सििद्ध । व्यभिचारबुिद्ध न पवतां ॥ध्रु.॥ चालिला पंथ तो पावइऩल ठाया । जरि आड तया नये कांहीं ॥2॥ तुका ह्मणे मध्यें पडती आघात । तेणें होय घात हाणी लाभ ॥3॥

āleṃ phaḷa tevhāṃ rāhileṃ pikona | jarī teṃ jatana hoya deṃṭhīṃ ||1|| nāmeṃ ci siिddha nāmeṃ ci siिddha | vyabhicārabuिddha na pavatāṃ ||dhru.|| cālilā paṃtha to pāvaiऩla ṭhāyā | jari āḍa tayā naye kāṃhīṃ ||2|| tukā hmaṇe madhyeṃ paḍatī āghāta | teṇeṃ hoya ghāta hāṇī lābha ||3||

निरोधाचें मज न साहे वचन । बहु होतें मन कासावीस ॥1॥ ह्मणऊनि जीवा न साहे संगति । बैसतां एकांतीं गोड वाटे ॥ध्रु.॥ देहाची भावना वासनेचा संग । नावडे उबग आला यांचा ॥2॥ तुका ह्मणे देव अंतरे ज्यामुळें । आशामोहोजाळें दुःख वाढे ॥3॥

nirodhāceṃ maja na sāhe vacana | bahu hoteṃ mana kāsāvīsa ||1|| hmaṇaūni jīvā na sāhe saṃgati | baisatāṃ ekāṃtīṃ goḍa vāṭe ||dhru.|| dehācī bhāvanā vāsanecā saṃga | nāvaḍe ubaga ālā yāṃcā ||2|| tukā hmaṇe deva aṃtare jyāmuḷeṃ | āśāmohojāḷeṃ duḥkha vāḍhe ||3||

तुजशीं संबंध चि खोटा । परता परता रे थोंटा ॥1॥ देवा तुझें काय घ्यावें । आप आपणां ठकावें ॥ध्रु.॥ जेथें मुदल न ये हातां । व्याज मरावें लेखितां ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसा । त्रिभुवनीं तुझा ठसा ॥3॥

tujaśīṃ saṃbaṃdha ci khoṭā | paratā paratā re thoṃṭā ||1|| devā tujheṃ kāya ghyāveṃ | āpa āpaṇāṃ ṭhakāveṃ ||dhru.|| jetheṃ mudala na ye hātāṃ | vyāja marāveṃ lekhitāṃ ||2|| tukā hmaṇe aisā | tribhuvanīṃ tujhā ṭhasā ||3||

या चि हाका तुझे द्वारीं । सदा देखों रिणकरी ॥1॥ सदा करिसी खंड दंड । देवा बहु गा तूं लंड ॥ध्रु.॥ सुखें गोविसी भोजना । लपवूनियां आपणां ॥2॥ एकें एक बुझाविसी । तुका ह्मणे ठक होसी ॥3॥

yā ci hākā tujhe dvārīṃ | sadā dekhoṃ riṇakarī ||1|| sadā karisī khaṃḍa daṃḍa | devā bahu gā tūṃ laṃḍa ||dhru.|| sukheṃ govisī bhojanā | lapavūniyāṃ āpaṇāṃ ||2|| ekeṃ eka bujhāvisī | tukā hmaṇe ṭhaka hosī ||3||

आह्मी जाणों तुझा भाव । दृढ धरियेले पाव ॥1॥ फांकुं नेदूं चुकावितां । नेघों थोडें बहु देतां ॥ध्रु.॥ बहुता दिसाचें लिगाड । आलें होत होत जड ॥2॥ तुका ह्मणे आतां । नेघें सर्वस्व ही देतां ॥3॥

āhmī jāṇoṃ tujhā bhāva | dṛḍha dhariyele pāva ||1|| phāṃkuṃ nedūṃ cukāvitāṃ | neghoṃ thoḍeṃ bahu detāṃ ||dhru.|| bahutā disāceṃ ligāḍa | āleṃ hota hota jaḍa ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ | negheṃ sarvasva hī detāṃ ||3||

रिण वैर हत्या । हें तों न सुटे नेंदितां ॥1॥ हें कां नेणां पांडुरंगा । तुह्मी सांगतसां जगा ॥ध्रु.॥ माझा संबंध तो किती। चुकवा लोकाची फजिती ॥2॥ तुका ह्मणे या चि साठीं । मज न घेतां नये तुटी ॥3॥

riṇa vaira hatyā | heṃ toṃ na suṭe neṃditāṃ ||1|| heṃ kāṃ neṇāṃ pāṃḍuraṃgā | tuhmī sāṃgatasāṃ jagā ||dhru.|| mājhā saṃbaṃdha to kitī| cukavā lokācī phajitī ||2|| tukā hmaṇe yā ci sāṭhīṃ | maja na ghetāṃ naye tuṭī ||3||

नाहीं मागितला । तुह्मां मान म्यां विठ्ठला ॥1॥ जे हे करविली फजिती । माझी एवढी जना हातीं ॥ध्रु.॥ नाहीं केला पोट । पुढें घालूनि बोभाट ॥2॥ तुका ह्मणे धरूनि हात । नाहीं नेले दिवानांत ॥3॥

nāhīṃ māgitalā | tuhmāṃ māna myāṃ viṭhṭhalā ||1|| je he karavilī phajitī | mājhī evaḍhī janā hātīṃ ||dhru.|| nāhīṃ kelā poṭa | puḍheṃ ghālūni bobhāṭa ||2|| tukā hmaṇe dharūni hāta | nāhīṃ nele divānāṃta ||3||

तूं पांढरा स्पटिक मणी । करिसी आणिकां त्याहुनि ॥1॥ ह्मणोनि तुझ्या दारा । न येत ठकती दातारा ॥ध्रु.॥ तुझी ठावी नांदनूक । अवघा बुडविला लोक ॥2॥ तुका ह्मणे ज्याचें घेसी । त्यास हें चि दाखविसी ॥3॥

tūṃ pāṃḍharā spaṭika maṇī | karisī āṇikāṃ tyāhuni ||1|| hmaṇoni tujhyā dārā | na yeta ṭhakatī dātārā ||dhru.|| tujhī ṭhāvī nāṃdanūka | avaghā buḍavilā loka ||2|| tukā hmaṇe jyāceṃ ghesī | tyāsa heṃ ci dākhavisī ||3||

न लगे मायेसी बाळें निरवावें । आपुल्या स्वभावें ओढे त्यासी ॥1॥ मज कां लागला करणें विचार । ज्याचा जार भार त्याचे मायां ॥ध्रु.॥ गोड धड त्यासी ठेवी न मगतां । समाधान खातां नेदी मना ॥2॥ खेळतां गुंतलें उमगूनी आणी । बैसोनियां स्तनीं लावी बळें ॥3॥ त्याच्या दुःखेंपणें आपण खापरीं । लाही तळीं वरी होय जैसी ॥4॥ तुका ह्मणे देह विसरे आपुला । आघात तो त्याला लागों नेदी ॥5॥

na lage māyesī bāḷeṃ niravāveṃ | āpulyā svabhāveṃ oḍhe tyāsī ||1|| maja kāṃ lāgalā karaṇeṃ vicāra | jyācā jāra bhāra tyāce māyāṃ ||dhru.|| goḍa dhaḍa tyāsī ṭhevī na magatāṃ | samādhāna khātāṃ nedī manā ||2|| kheḷatāṃ guṃtaleṃ umagūnī āṇī | baisoniyāṃ stanīṃ lāvī baḷeṃ ||3|| tyācyā duḥkheṃpaṇeṃ āpaṇa khāparīṃ | lāhī taḷīṃ varī hoya jaisī ||4|| tukā hmaṇe deha visare āpulā | āghāta to tyālā lāgoṃ nedī ||5||

ब्राह्मण तो नव्हे ऐसी ज्यासी बुिद्ध । पाहा श्रुतीमधीं विचारूनि ॥1॥ जयासी नावडे हरिनामकीर्तन । आणीक नृत्य न वैष्णवांचें ॥ध्रु.॥ सत्य त्याचे वेळे घडला व्यभिचार । मातेसी वेव्हार अंत्यजाचा ॥2॥ तुका ह्मणे येथें मानी आनसारिखें । तात्काळ तो मुखें कुष्ट होय ॥3॥

brāhmaṇa to navhe aisī jyāsī buिddha | pāhā śrutīmadhīṃ vicārūni ||1|| jayāsī nāvaḍe harināmakīrtana | āṇīka nṛtya na vaiṣṇavāṃceṃ ||dhru.|| satya tyāce veḷe ghaḍalā vyabhicāra | mātesī vevhāra aṃtyajācā ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ mānī ānasārikheṃ | tātkāḷa to mukheṃ kuṣṭa hoya ||3||

ब्राह्मण तो याती अंतेज असतां । मानावा तत्वता निश्चयेसी ॥1॥ रामकृष्णें नाम उच्चारी सरळें । आठवी सांवळें रूप मनीं ॥ध्रु.॥ शांति क्षमा दया अलंकार अंगीं । अभंग प्रसंगीं धैर्यवंत ॥2॥ तुका ह्मणे गेल्या शडऊर्मी अंगें । सांडुनियां मग ब्रह्मं चि तो ॥3॥

brāhmaṇa to yātī aṃteja asatāṃ | mānāvā tatvatā niścayesī ||1|| rāmakṛṣṇeṃ nāma uccārī saraḷeṃ | āṭhavī sāṃvaḷeṃ rūpa manīṃ ||dhru.|| śāṃti kṣamā dayā alaṃkāra aṃgīṃ | abhaṃga prasaṃgīṃ dhairyavaṃta ||2|| tukā hmaṇe gelyā śaḍaūrmī aṃgeṃ | sāṃḍuniyāṃ maga brahmaṃ ci to ||3||

एक करिती गुरु गुरु । भोंवता भारु शिष्यांचा ॥1॥ पुंस नाहीं पाय चारी । मनुष्य परी कुतरीं तीं ॥ध्रु.॥ परस्त्री मद्यपान। पेंडखान माजविलें ॥2॥ तुका ह्मणे निर्भर चित्तीं । अधोगती जावया ॥3॥

eka karitī guru guru | bhoṃvatā bhāru śiṣyāṃcā ||1|| puṃsa nāhīṃ pāya cārī | manuṣya parī kutarīṃ tīṃ ||dhru.|| parastrī madyapāna| peṃḍakhāna mājavileṃ ||2|| tukā hmaṇe nirbhara cittīṃ | adhogatī jāvayā ||3||

एका पुरुषा दोघी नारी । पाप वसे त्याचे घरीं ॥1॥ पाप न लगे धुंडावें । लागेल तेणें तेथें जावें ॥ध्रु.॥ कांहीं दुसरा विचार । न लगे करावा चि फार ॥2॥ असत्य जे वाणी । तेथें पापाची च खाणी ॥3॥ सत्य बोले मुखें । तेथें उचंबळती सुखें ॥4॥ तुका ह्मणे दोन्ही । जवळी च लाभहानी ॥5॥

ekā puruṣā doghī nārī | pāpa vase tyāce gharīṃ ||1|| pāpa na lage dhuṃḍāveṃ | lāgela teṇeṃ tetheṃ jāveṃ ||dhru.|| kāṃhīṃ dusarā vicāra | na lage karāvā ci phāra ||2|| asatya je vāṇī | tetheṃ pāpācī ca khāṇī ||3|| satya bole mukheṃ | tetheṃ ucaṃbaḷatī sukheṃ ||4|| tukā hmaṇe donhī | javaḷī ca lābhahānī ||5||

जळातें संचित । ऐसी आहे धर्म नीत ॥1॥ माझ्या विठोबाचे पाय । वेळोवेळां मनीं ध्याय ॥ध्रु.॥ नेदी कर्म घडों । कोठें आडराणें पडों ॥2॥ तुका ह्मणे मळ । राहों नेदी ताप जाळ ॥3॥

jaḷāteṃ saṃcita | aisī āhe dharma nīta ||1|| mājhyā viṭhobāce pāya | veḷoveḷāṃ manīṃ dhyāya ||dhru.|| nedī karma ghaḍoṃ | koṭheṃ āḍarāṇeṃ paḍoṃ ||2|| tukā hmaṇe maḷa | rāhoṃ nedī tāpa jāḷa ||3||

संतापाशीं बहु असावें मर्यादा । फलकटाचा धंदा उर फोडी ॥1॥ वासर तो भुंके गाढवाचेपरी । उडे पाठीवरि दंड तेणें ॥ध्रु.॥ समय नेणें तें वेडें चाहाटळ । अवगुणाचा ओंगळ मान पावे ॥2॥ तुका ह्मणे काय वांयां चाळवणी । पिटपिटघाणी हागवणेची ॥3॥

saṃtāpāśīṃ bahu asāveṃ maryādā | phalakaṭācā dhaṃdā ura phoḍī ||1|| vāsara to bhuṃke gāḍhavāceparī | uḍe pāṭhīvari daṃḍa teṇeṃ ||dhru.|| samaya neṇeṃ teṃ veḍeṃ cāhāṭaḷa | avaguṇācā oṃgaḷa māna pāve ||2|| tukā hmaṇe kāya vāṃyāṃ cāḷavaṇī | piṭapiṭaghāṇī hāgavaṇecī ||3||

घेसी तरी घेइप संताची भेटी । आणीक ते गोष्टी नको मना ॥1॥ सर्वभावें त्यांचें देव भांडवल । आणीक ते बोल न बोलती ॥ध्रु.॥ करिसील तो करीं संतांचा सांगत । आणीक ते मात नको मना ॥2॥ बैससी तरी बैस संतां च मधीं । आणीक ते बुिद्ध नको मना ॥3॥ जासी तरि जाइप संतांचिया गांवां । होइऩल विसावा तेथें मना ॥4॥ तुका ह्मणे संत सुखाचे सागर । मना निरंतर धणी घेइप ॥5॥

ghesī tarī gheipa saṃtācī bheṭī | āṇīka te goṣṭī nako manā ||1|| sarvabhāveṃ tyāṃceṃ deva bhāṃḍavala | āṇīka te bola na bolatī ||dhru.|| karisīla to karīṃ saṃtāṃcā sāṃgata | āṇīka te māta nako manā ||2|| baisasī tarī baisa saṃtāṃ ca madhīṃ | āṇīka te buिddha nako manā ||3|| jāsī tari jāipa saṃtāṃciyā gāṃvāṃ | hoiऩla visāvā tetheṃ manā ||4|| tukā hmaṇe saṃta sukhāce sāgara | manā niraṃtara dhaṇī gheipa ||5||

संतांचिये गांवीं प्रेमाचा सुकाळ । नाहीं तळमळ दुःखलेश ॥1॥ तेथें मी राहीन होऊनि याचक । घालितील भीक ते चि मज ॥ध्रु.॥ संतांचिये गांवीं वरो भांडवल । अवघा विठ्ठल धन वित्त ॥2॥ संतांचे भोजन अमृताचे पान । करिती कीर्तन सर्वकाळ ॥3॥ संतांचा उदीम उपदेशाची पेठ । प्रेमसुख साटीं घेती देती ॥4॥ तुका ह्मणे तेथें आणिक नाहीं परी । ह्मणोनि भिकारी जालों त्यांचा ॥5॥

saṃtāṃciye gāṃvīṃ premācā sukāḷa | nāhīṃ taḷamaḷa duḥkhaleśa ||1|| tetheṃ mī rāhīna hoūni yācaka | ghālitīla bhīka te ci maja ||dhru.|| saṃtāṃciye gāṃvīṃ varo bhāṃḍavala | avaghā viṭhṭhala dhana vitta ||2|| saṃtāṃce bhojana amṛtāce pāna | karitī kīrtana sarvakāḷa ||3|| saṃtāṃcā udīma upadeśācī peṭha | premasukha sāṭīṃ ghetī detī ||4|| tukā hmaṇe tetheṃ āṇika nāhīṃ parī | hmaṇoni bhikārī jāloṃ tyāṃcā ||5||

संतांचें सुख जालें या देवा । ह्मणऊनि सेवा करी त्यांची ॥1॥ तेथें माझा काय कोण तो विचार । वर्णावया पार महिमा त्यांचा ॥ध्रु.॥ निर्गुण आकार जाला गुणवंत । घाली दंडवत पूजोनियां ॥2॥ तीथॉ त्यांची इच्छा करिती नित्यकाळ । व्हावया निर्मळ आपणांसी ॥3॥ अष्टमा सिद्धींचा कोण आला पाड । वागों नेदी आड कोणी तया ॥4॥ तुका ह्मणे ते बिळया शिरोमणी । राहिलों चरणीं निकटवासें ॥5॥

saṃtāṃceṃ sukha jāleṃ yā devā | hmaṇaūni sevā karī tyāṃcī ||1|| tetheṃ mājhā kāya koṇa to vicāra | varṇāvayā pāra mahimā tyāṃcā ||dhru.|| nirguṇa ākāra jālā guṇavaṃta | ghālī daṃḍavata pūjoniyāṃ ||2|| tīthô tyāṃcī icchā karitī nityakāḷa | vhāvayā nirmaḷa āpaṇāṃsī ||3|| aṣṭamā siddhīṃcā koṇa ālā pāḍa | vāgoṃ nedī āḍa koṇī tayā ||4|| tukā hmaṇe te biḷayā śiromaṇī | rāhiloṃ caraṇīṃ nikaṭavāseṃ ||5||

जो मानी तो देइऩल काइऩ । न मनी तो नेइऩल काइऩ ॥1॥ आह्मां विठ्ठल सर्वभूतीं । राहो चित्तीं भलतैसा ॥ध्रु.॥ आध्येन तें जना काइऩ । जल्पें वांयांविण ठायीं ॥2॥ वंदी निंदी तुज तो गा। तुका ह्मणे पांडुरंगा ॥3॥

jo mānī to deiऩla kāiऩ | na manī to neiऩla kāiऩ ||1|| āhmāṃ viṭhṭhala sarvabhūtīṃ | rāho cittīṃ bhalataisā ||dhru.|| ādhyena teṃ janā kāiऩ | jalpeṃ vāṃyāṃviṇa ṭhāyīṃ ||2|| vaṃdī niṃdī tuja to gā| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃgā ||3||

भावबळें कैसा जालासी लाहान । मागें संतीं ध्यान वणिऩयेलें ॥1॥ तें मज उचित करूनियां देवा । दाखवीं केशवा मायबापा ॥ध्रु.॥ पाहोनियां डोळां बोलेन मी गोष्टी । आळंगुनि मिठी देइन पांयीं ॥2॥ चरणीं दृिष्ट उभा राहेन समोर । जोडोनियां कर पुढें दोन्ही ॥3॥ तुका ह्मणे उत्कंठित वासना । पुरवीं नारायणा आर्त माझें ॥4॥

bhāvabaḷeṃ kaisā jālāsī lāhāna | māgeṃ saṃtīṃ dhyāna vaṇiऩyeleṃ ||1|| teṃ maja ucita karūniyāṃ devā | dākhavīṃ keśavā māyabāpā ||dhru.|| pāhoniyāṃ ḍoḷāṃ bolena mī goṣṭī | āḷaṃguni miṭhī deina pāṃyīṃ ||2|| caraṇīṃ dṛिṣṭa ubhā rāhena samora | joḍoniyāṃ kara puḍheṃ donhī ||3|| tukā hmaṇe utkaṃṭhita vāsanā | puravīṃ nārāyaṇā ārta mājheṃ ||4||

कृपाळु ह्मणोनि बोलती पुराणें । निर्धार वचनें यांचीं मज ॥1॥ आणीक उपाय नेणें मी कांहीं । तुझें वर्म ठायीं पडे तैसें ॥ध्रु.॥ नये धड कांहीं बोलतां वचन । रिघालों शरण सर्वभावें ॥2॥ कृपा करिसी तरि थोडें तुज काम । माझा तरि श्रम बहु हरे ॥3॥ तुका ह्मणे मज दाखवीं श्रीमुख । हरेल या भूक डोिळयांची ॥4॥

kṛpāḷu hmaṇoni bolatī purāṇeṃ | nirdhāra vacaneṃ yāṃcīṃ maja ||1|| āṇīka upāya neṇeṃ mī kāṃhīṃ | tujheṃ varma ṭhāyīṃ paḍe taiseṃ ||dhru.|| naye dhaḍa kāṃhīṃ bolatāṃ vacana | righāloṃ śaraṇa sarvabhāveṃ ||2|| kṛpā karisī tari thoḍeṃ tuja kāma | mājhā tari śrama bahu hare ||3|| tukā hmaṇe maja dākhavīṃ śrīmukha | harela yā bhūka ḍoिḷayāṃcī ||4||

सर्वभावें आलों तुज चि शरण । कायावाचामनेंसहित देवा ॥1॥ आणीक दुसरें नये माझ्या मना । राहिली वासना तुझ्या पायीं ॥ध्रु.॥ माझिये वारचें कांहीं जडभारी । तुजविण वारी कोण एक ॥3॥ तुझे आह्मी दास आमुचा तूं ॠणी । चालत दूरूनी आलें मागें ॥3॥ तुका ह्मणे आतां घेतलें धरणें । हिशोबाकारणें भेटी देइप ॥4॥ 1242. कइप मात माझे ऐकती कान । बोलतां वचन संतां मुखीं ॥1॥ केला पांडूरंगें तुझा अंगीकार । मग होइल धीर माझ्या जीवा ॥ध्रु.॥ ह्मणऊनि मुख अवलोकितों पाय । हे चि मज आहे थोरी आशा ॥2॥ माझिया मनाचा हा चि विश्वास । न करीं सायास साधनांचे ॥3॥ तुका ह्मणे मज होइऩल भरवसा । तरलों मी ऐसा साच भाव ॥4॥

sarvabhāveṃ āloṃ tuja ci śaraṇa | kāyāvācāmaneṃsahita devā ||1|| āṇīka dusareṃ naye mājhyā manā | rāhilī vāsanā tujhyā pāyīṃ ||dhru.|| mājhiye vāraceṃ kāṃhīṃ jaḍabhārī | tujaviṇa vārī koṇa eka ||3|| tujhe āhmī dāsa āmucā tūṃ ṝṇī | cālata dūrūnī āleṃ māgeṃ ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ ghetaleṃ dharaṇeṃ | hiśobākāraṇeṃ bheṭī deipa ||4|| 1242. kaipa māta mājhe aikatī kāna | bolatāṃ vacana saṃtāṃ mukhīṃ ||1|| kelā pāṃḍūraṃgeṃ tujhā aṃgīkāra | maga hoila dhīra mājhyā jīvā ||dhru.|| hmaṇaūni mukha avalokitoṃ pāya | he ci maja āhe thorī āśā ||2|| mājhiyā manācā hā ci viśvāsa | na karīṃ sāyāsa sādhanāṃce ||3|| tukā hmaṇe maja hoiऩla bharavasā | taraloṃ mī aisā sāca bhāva ||4||

गोड जालें पोट धालें । अवचित वाचे आलें । ह्मणतां पाप गेलें । विठ्ठलसें वाचेसी ॥1॥ सत्य माना रे सकळ । उद्धरिला अजामेळ । पातकी चांडाळ । नामासाटीं आपुलिया ॥ध्रु.॥ चित्त पावलें आनंदा । सुखसमाधीतें सदा । ह्मणतां गोविंदा । वेळोवेळां वाचेसी ॥2॥ हें जाणती अनुभवी । जया चाड तो चोजवी । तुका ह्मणे दावी । रूप तें चि अरूपा ॥3॥

goḍa jāleṃ poṭa dhāleṃ | avacita vāce āleṃ | hmaṇatāṃ pāpa geleṃ | viṭhṭhalaseṃ vācesī ||1|| satya mānā re sakaḷa | uddharilā ajāmeḷa | pātakī cāṃḍāḷa | nāmāsāṭīṃ āpuliyā ||dhru.|| citta pāvaleṃ ānaṃdā | sukhasamādhīteṃ sadā | hmaṇatāṃ goviṃdā | veḷoveḷāṃ vācesī ||2|| heṃ jāṇatī anubhavī | jayā cāḍa to cojavī | tukā hmaṇe dāvī | rūpa teṃ ci arūpā ||3||

आंत हरि बाहेर हरि । हरिनें घरीं कोंडिलें ॥1॥ हरिनें कामा घातला चिरा । वित्तवरा मुकविलें ॥ध्रु.॥ हरिने जीवें केली साटी । पाडिली तुटी सकळांसी ॥2॥ तुका ह्मणे वेगळा नव्हे । हरि भोवे भोंवताला ॥3॥

āṃta hari bāhera hari | harineṃ gharīṃ koṃḍileṃ ||1|| harineṃ kāmā ghātalā cirā | vittavarā mukavileṃ ||dhru.|| harine jīveṃ kelī sāṭī | pāḍilī tuṭī sakaḷāṃsī ||2|| tukā hmaṇe vegaḷā navhe | hari bhove bhoṃvatālā ||3||

हरिनें माझें हरिलें चित्त । भार वित्त विसरलें ॥1॥ आतां कैसी जाऊं घरा । नव्हे बरा लौकिक ॥ध्रु.॥ पारखियांसी सांगतां गोटी । घरची कुटी खातील ॥2॥ तुका ह्मणे निवांत राहीं। पाहिलें पाहीं धणीवरि ॥3॥ ॥ भुपाऑया ॥ अभंग ॥ 8 ॥

harineṃ mājheṃ harileṃ citta | bhāra vitta visaraleṃ ||1|| ātāṃ kaisī jāūṃ gharā | navhe barā laukika ||dhru.|| pārakhiyāṃsī sāṃgatāṃ goṭī | gharacī kuṭī khātīla ||2|| tukā hmaṇe nivāṃta rāhīṃ| pāhileṃ pāhīṃ dhaṇīvari ||3|| || bhupāôyā || abhaṃga || 8 ||

बोलोनि दाऊं कां तुह्मी नेणा जी देवा । ठेवाल तें ठेवा ठायीं तैसा राहेन ॥1॥ पांगुळलें मन कांहीं नाठवे उपाय । ह्मणऊनि पाय जीवीं धरूनि राहिलों ॥ध्रु.॥ त्यागें भोगें दुःख काय सांडावें मांडावें । ऐसी धरियेली जीवें माझ्या थोरी आशंका ॥2॥ तुका ह्मणे माते बाळा चुकलिया वनीं । न पवतां जननी दुःख पावे विठ्ठले ॥3॥

boloni dāūṃ kāṃ tuhmī neṇā jī devā | ṭhevāla teṃ ṭhevā ṭhāyīṃ taisā rāhena ||1|| pāṃguḷaleṃ mana kāṃhīṃ nāṭhave upāya | hmaṇaūni pāya jīvīṃ dharūni rāhiloṃ ||dhru.|| tyāgeṃ bhogeṃ duḥkha kāya sāṃḍāveṃ māṃḍāveṃ | aisī dhariyelī jīveṃ mājhyā thorī āśaṃkā ||2|| tukā hmaṇe māte bāḷā cukaliyā vanīṃ | na pavatāṃ jananī duḥkha pāve viṭhṭhale ||3||

ऐसी वाट पाहे कांहीं निरोप कां मूळ । कंा हे कळवळ तुज उमटे चि ना ॥1॥ आवो पांडुरंगे पंढरीचे निवासे । लावूनियां आस चाळवूनी ठेविलें ॥ध्रु.॥ काय जन्मा येवूनियां केली म्यां जोडी। ऐसें घडीघडी चित्तां येतें आठवूं ॥2॥ तुका ह्मणे खरा न पवे चि विभाग । धिकारितें जग हें चि लाहों हिशोबें ॥3॥

aisī vāṭa pāhe kāṃhīṃ niropa kāṃ mūḷa | kaṃा he kaḷavaḷa tuja umaṭe ci nā ||1|| āvo pāṃḍuraṃge paṃḍharīce nivāse | lāvūniyāṃ āsa cāḷavūnī ṭhevileṃ ||dhru.|| kāya janmā yevūniyāṃ kelī myāṃ joḍī| aiseṃ ghaḍīghaḍī cittāṃ yeteṃ āṭhavūṃ ||2|| tukā hmaṇe kharā na pave ci vibhāga | dhikāriteṃ jaga heṃ ci lāhoṃ hiśobeṃ ||3||

जळो माझें कर्म वायां केली कटकट । जालें तैसें तंट नाहीं आलें अनुभवा ॥1॥ आता पुढें धीर काय देऊं या मना। ऐसें नारायणा प्रेरिलें तें पाहिजे ॥ध्रु.॥ गुणवंत केलों दोष जाणायासाठीं। माझें माझें पोटीं बळकट दूषण ॥2॥ तुका ह्मणे अहो केशीराजा दयाळा । बरवा हा लळा पािळयेला शेवटीं ॥3॥

jaḷo mājheṃ karma vāyāṃ kelī kaṭakaṭa | jāleṃ taiseṃ taṃṭa nāhīṃ āleṃ anubhavā ||1|| ātā puḍheṃ dhīra kāya deūṃ yā manā| aiseṃ nārāyaṇā prerileṃ teṃ pāhije ||dhru.|| guṇavaṃta keloṃ doṣa jāṇāyāsāṭhīṃ| mājheṃ mājheṃ poṭīṃ baḷakaṭa dūṣaṇa ||2|| tukā hmaṇe aho keśīrājā dayāḷā | baravā hā laḷā pāिḷayelā śevaṭīṃ ||3||

कामें नेलें चित्त नेदी अवलोकुं मुख । बहु वाटे दुःख फुटों पाहे हृदय ॥1॥ कां जी सासुरवासी मज केलें भगवंता । आपुलिया सत्ता स्वाधीनता ते नाहीं ॥ध्रु.॥ प्रभातेसि वाटे तुमच्या यावें दर्शना । येथें न चले चोरी उरली राहे वासना ॥2॥ येथें अवघे वांयां गेले दिसती सायास । तुका ह्मणे नास दिसे जाल्या वेचाचा ॥3॥

kāmeṃ neleṃ citta nedī avalokuṃ mukha | bahu vāṭe duḥkha phuṭoṃ pāhe hṛdaya ||1|| kāṃ jī sāsuravāsī maja keleṃ bhagavaṃtā | āpuliyā sattā svādhīnatā te nāhīṃ ||dhru.|| prabhātesi vāṭe tumacyā yāveṃ darśanā | yetheṃ na cale corī uralī rāhe vāsanā ||2|| yetheṃ avaghe vāṃyāṃ gele disatī sāyāsa | tukā hmaṇe nāsa dise jālyā vecācā ||3||

जळोत तीं येथें उपजविती अंतराय । सायासाची जोडी माझी तुमचे पाय ॥1॥ आतां मज साहे येथें करावें देवा । तुझी घेइप सेवा सकळ गोवा उगवूनि ॥ध्रु.॥ भोगें रोगा जोडोनियां दिलें आणीकां । अरुचि ते हो कां आतां सकळांपासूनि ॥2॥ तुका ह्मणे असो तुझें तुझे मस्तकीं । नाहीं ये लौकिकीं आतां मज वर्तनें ॥3॥

jaḷota tīṃ yetheṃ upajavitī aṃtarāya | sāyāsācī joḍī mājhī tumace pāya ||1|| ātāṃ maja sāhe yetheṃ karāveṃ devā | tujhī gheipa sevā sakaḷa govā ugavūni ||dhru.|| bhogeṃ rogā joḍoniyāṃ dileṃ āṇīkāṃ | aruci te ho kāṃ ātāṃ sakaḷāṃpāsūni ||2|| tukā hmaṇe aso tujheṃ tujhe mastakīṃ | nāhīṃ ye laukikīṃ ātāṃ maja vartaneṃ ||3||

न संगतां तुह्मां कळों येतें अंतर । विश्वीं विश्वंभर परिहार चि न लगे ॥1॥ परि हे अनावर आवरितां आवडी । अवसान ते घडी पुरों देत नाहीं ॥ध्रु.॥ काय उणें मज येथें ठेविलिये ठायीं । पोटा आलों तइपपासूनिया समर्थ ॥2॥ तुका ह्मणे अवघी आवरिली वासना । आतां नारायणा दुसरियापासूनि ॥3॥

na saṃgatāṃ tuhmāṃ kaḷoṃ yeteṃ aṃtara | viśvīṃ viśvaṃbhara parihāra ci na lage ||1|| pari he anāvara āvaritāṃ āvaḍī | avasāna te ghaḍī puroṃ deta nāhīṃ ||dhru.|| kāya uṇeṃ maja yetheṃ ṭheviliye ṭhāyīṃ | poṭā āloṃ taipapāsūniyā samartha ||2|| tukā hmaṇe avaghī āvarilī vāsanā | ātāṃ nārāyaṇā dusariyāpāsūni ||3||

तुजसवें आह्मीं अनुसरलों अबळा । नको अंगीं कळा राहों हरी हीन देऊं ॥1॥ सासुरवासा भीतों जीव ओढे तुजपाशीं । आतां दोहऴिवशीं लज्जा राखें आमुची ॥ध्रु.॥ न कळतां संग जाला सहज खेळतां । प्रवर्तली चिंता मागिलांचियावरि ॥2॥ तुका ह्मणे असतां जैसें तैसें बरवें । वचन या भावें वेचुनियां विनटलों ।3॥ ॥8॥

tujasaveṃ āhmīṃ anusaraloṃ abaḷā | nako aṃgīṃ kaḷā rāhoṃ harī hīna deūṃ ||1|| sāsuravāsā bhītoṃ jīva oḍhe tujapāśīṃ | ātāṃ dohaऴिvaśīṃ lajjā rākheṃ āmucī ||dhru.|| na kaḷatāṃ saṃga jālā sahaja kheḷatāṃ | pravartalī ciṃtā māgilāṃciyāvari ||2|| tukā hmaṇe asatāṃ jaiseṃ taiseṃ baraveṃ | vacana yā bhāveṃ vecuniyāṃ vinaṭaloṃ |3|| ||8||

रवि दीप हीरा दाविती देखणे । अदृश्य दर्षने संतांचे नी ॥1॥ त्यांचा महिमा काय वणूप मी पामर । न कळे तो साचार ब्रह्मादिकां ॥ध्रु.॥ तापली चंदन निववितो कुडी । त्रिगुण तो काढी संतसंग ॥2॥ मायबापें पिंड पाळीला माया । जन्ममरण जाया संतसंग ॥3॥ संतांचें वचन वारी जन्मदुःख । मिष्टान्न तें भूकनिवारण ॥4॥ तुका ह्मणे जवळी न पाचारितां जावें । संतचरणीं भावें रिघावया ॥5॥

ravi dīpa hīrā dāvitī dekhaṇe | adṛśya darṣane saṃtāṃce nī ||1|| tyāṃcā mahimā kāya vaṇūpa mī pāmara | na kaḷe to sācāra brahmādikāṃ ||dhru.|| tāpalī caṃdana nivavito kuḍī | triguṇa to kāḍhī saṃtasaṃga ||2|| māyabāpeṃ piṃḍa pāḷīlā māyā | janmamaraṇa jāyā saṃtasaṃga ||3|| saṃtāṃceṃ vacana vārī janmaduḥkha | miṣṭānna teṃ bhūkanivāraṇa ||4|| tukā hmaṇe javaḷī na pācāritāṃ jāveṃ | saṃtacaraṇīṃ bhāveṃ righāvayā ||5||

हरि हरि तुह्मीं ह्मणा रे सकळ । तेणें मायाजाळ तुटइऩल ॥1॥ आणिका नका कांहीं गाबाळाचे भरी । पडों येथें थोरी नागवण ॥ध्रु.॥ भावें तुळसीदळ पाणी जोडा हात । ह्मणावा पतित वेळोवेळां ॥2॥ तुका ह्मणे ही तंव कृपेचा सागर । नामासाटीं पार पाववील ॥3॥

hari hari tuhmīṃ hmaṇā re sakaḷa | teṇeṃ māyājāḷa tuṭaiऩla ||1|| āṇikā nakā kāṃhīṃ gābāḷāce bharī | paḍoṃ yetheṃ thorī nāgavaṇa ||dhru.|| bhāveṃ tuḷasīdaḷa pāṇī joḍā hāta | hmaṇāvā patita veḷoveḷāṃ ||2|| tukā hmaṇe hī taṃva kṛpecā sāgara | nāmāsāṭīṃ pāra pāvavīla ||3||

ऐसे कुळीं पुत्र होती । बुडविती पूर्वजा ॥1॥ चाहाडी चोरी भांडवला । वांटा आला भागासी ॥ध्रु.॥ त्याचियानें दुःखी मही । भार तेही न साहे ॥2॥ तुका ह्मणे ग्रामपशु । केला नाशु अयुषा ॥3॥

aise kuḷīṃ putra hotī | buḍavitī pūrvajā ||1|| cāhāḍī corī bhāṃḍavalā | vāṃṭā ālā bhāgāsī ||dhru.|| tyāciyāneṃ duḥkhī mahī | bhāra tehī na sāhe ||2|| tukā hmaṇe grāmapaśu | kelā nāśu ayuṣā ||3||

कैसें असोनि ठाउकें नेणां । दुःख पावाल पुढिले पेणा ॥1॥ आतां जागें रे भाइऩ जागें रे । चोर निजल्या नाडूनि भागे रे ॥ध्रु.॥ आतां नका रे भाइऩ नका रे । आहे गांठीं तें लुटवूं लोकां रे ॥2॥ तुका ह्मणे एकांच्या घायें । कां रे जाणोनि न धरा भये ॥3॥

kaiseṃ asoni ṭhāukeṃ neṇāṃ | duḥkha pāvāla puḍhile peṇā ||1|| ātāṃ jāgeṃ re bhāiऩ jāgeṃ re | cora nijalyā nāḍūni bhāge re ||dhru.|| ātāṃ nakā re bhāiऩ nakā re | āhe gāṃṭhīṃ teṃ luṭavūṃ lokāṃ re ||2|| tukā hmaṇe ekāṃcyā ghāyeṃ | kāṃ re jāṇoni na dharā bhaye ||3||

मुदल जतन जालें । मग लाभाचें काय आलें ॥1॥ घरीं देउनि अंतर गांठी । राख्या पारिख्यां न सुटे मिठी ॥ध्रु.॥ घाला पडे थोडें च वाटे । काम मैंदाचें च पेटे ॥2॥ तुका ह्मणे वरदळ खोटें । फांसे अंतरिंच्या कपटें ॥3॥

mudala jatana jāleṃ | maga lābhāceṃ kāya āleṃ ||1|| gharīṃ deuni aṃtara gāṃṭhī | rākhyā pārikhyāṃ na suṭe miṭhī ||dhru.|| ghālā paḍe thoḍeṃ ca vāṭe | kāma maiṃdāceṃ ca peṭe ||2|| tukā hmaṇe varadaḷa khoṭeṃ | phāṃse aṃtariṃcyā kapaṭeṃ ||3||

मज अंगाच्या अनुभवें । काइऩ वाइऩट बरें ठावें ॥1॥ जालों दोहींचा देखणा । नये मागें पुढें ही मना ॥ध्रु.॥ वोस वसती ठावी । परि हे चाली दुःख पावी ॥2॥ तुका ह्मणे घेऊं देवा । सवें करूनि बोळावा ॥3॥

maja aṃgācyā anubhaveṃ | kāiऩ vāiऩṭa bareṃ ṭhāveṃ ||1|| jāloṃ dohīṃcā dekhaṇā | naye māgeṃ puḍheṃ hī manā ||dhru.|| vosa vasatī ṭhāvī | pari he cālī duḥkha pāvī ||2|| tukā hmaṇe gheūṃ devā | saveṃ karūni boḷāvā ||3||

पाववावें ठाया । ऐसें सवें बोलों तया ॥1॥ भावा ऐसी क्रिया राखे । खोटएा खोटेपणें वाखे ॥ध्रु.॥ न ठेवूं अंतर । कांहीं भेदाचा पदर ॥2॥ तुका ह्मणे जीवें भावें । सत्या मानविजे देवें ॥3॥

pāvavāveṃ ṭhāyā | aiseṃ saveṃ boloṃ tayā ||1|| bhāvā aisī kriyā rākhe | khoṭaeा khoṭepaṇeṃ vākhe ||dhru.|| na ṭhevūṃ aṃtara | kāṃhīṃ bhedācā padara ||2|| tukā hmaṇe jīveṃ bhāveṃ | satyā mānavije deveṃ ||3||

बहुक्षीदक्षीण । आलों सोसुनियां वन ॥1॥ विठोबा विसांवया विसांवया । पडों देइप पायां ॥ध्रु.॥ बहुतां काकुलती । आलों सोसिली फजिती ॥2॥ केली तुजसाटीं । तुका ह्मणे येवढी आटी ॥3॥

bahukṣīdakṣīṇa | āloṃ sosuniyāṃ vana ||1|| viṭhobā visāṃvayā visāṃvayā | paḍoṃ deipa pāyāṃ ||dhru.|| bahutāṃ kākulatī | āloṃ sosilī phajitī ||2|| kelī tujasāṭīṃ | tukā hmaṇe yevaḍhī āṭī ||3||

कां गा धर्म केला । असोन सत्तेचा आपुला ॥1॥ उभाउभीं पाय जोडीं । आतां फांकों नेदीं घडी ॥ध्रु.॥ नको सोडूं ठाव । आतां घेऊं नेदीं वाव ॥2॥ तुका ह्मणे इच्छा । तैसा करीन सरिसा ॥3॥

kāṃ gā dharma kelā | asona sattecā āpulā ||1|| ubhāubhīṃ pāya joḍīṃ | ātāṃ phāṃkoṃ nedīṃ ghaḍī ||dhru.|| nako soḍūṃ ṭhāva | ātāṃ gheūṃ nedīṃ vāva ||2|| tukā hmaṇe icchā | taisā karīna sarisā ||3||

आहे तें चि आह्मी मागों तुजपाशीं । नव्हों तुज ऐसीं क्रियानष्टें ॥1॥ न बोलावीं तों च वर्में बरें दिसे । प्रकट ते कैसे गुण करूं ॥ध्रु.॥ एका ऐसें एका द्यावयाचा मोळा । कां तुह्मां गोपाळा नाहीं ऐसा ॥2॥ तुका ह्मणे लोकां नाहीं कळों आलें । करावें आपुलें जतन तों ॥3॥

āhe teṃ ci āhmī māgoṃ tujapāśīṃ | navhoṃ tuja aisīṃ kriyānaṣṭeṃ ||1|| na bolāvīṃ toṃ ca varmeṃ bareṃ dise | prakaṭa te kaise guṇa karūṃ ||dhru.|| ekā aiseṃ ekā dyāvayācā moḷā | kāṃ tuhmāṃ gopāḷā nāhīṃ aisā ||2|| tukā hmaṇe lokāṃ nāhīṃ kaḷoṃ āleṃ | karāveṃ āpuleṃ jatana toṃ ||3||

आह्मीं याची केली सांडी । कोठें तोंडीं लागावें ॥1॥ आहे तैसा असो आतां चिंतें चिंता वाढते ॥ध्रु.॥ बोलिल्याचा मानी सीण । भिन्न भिन्न राहावें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मांपाशीं । धीराऐसी जतन ॥3॥

āhmīṃ yācī kelī sāṃḍī | koṭheṃ toṃḍīṃ lāgāveṃ ||1|| āhe taisā aso ātāṃ ciṃteṃ ciṃtā vāḍhate ||dhru.|| bolilyācā mānī sīṇa | bhinna bhinna rāhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃpāśīṃ | dhīrāaisī jatana ||3||

आह्मांपाशीं याचें बळ । कोण काळवरी तों ॥1॥ करूनि ठेलों जीवेंसाटीं । होय भेटी तोंवरि ॥ध्रु.॥ लागलों तों न फिरें पाठी । पडिल्या गांठी वांचूनि ॥2॥ तुका ह्मणे अवकाशें । तुमच्या ऐसें होवया ॥3॥

āhmāṃpāśīṃ yāceṃ baḷa | koṇa kāḷavarī toṃ ||1|| karūni ṭheloṃ jīveṃsāṭīṃ | hoya bheṭī toṃvari ||dhru.|| lāgaloṃ toṃ na phireṃ pāṭhī | paḍilyā gāṃṭhī vāṃcūni ||2|| tukā hmaṇe avakāśeṃ | tumacyā aiseṃ hovayā ||3||

बोलिलें चि बोलें पडपडताळूनि । उपजत मनीं नाहीं शंका ॥1॥ बहुतांची माय बहुत कृपाळ । साहोनि कोल्हाळ बुझाविसी ॥ध्रु.॥ बहुतांच्या भावें वांटिसी भातुकें । बहु कवतुकें खेळविसी ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें जाणतसों वर्म । करणें तो श्रम न वजे वांयां॥3॥ ॥12॥

bolileṃ ci boleṃ paḍapaḍatāḷūni | upajata manīṃ nāhīṃ śaṃkā ||1|| bahutāṃcī māya bahuta kṛpāḷa | sāhoni kolhāḷa bujhāvisī ||dhru.|| bahutāṃcyā bhāveṃ vāṃṭisī bhātukeṃ | bahu kavatukeṃ kheḷavisī ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ jāṇatasoṃ varma | karaṇeṃ to śrama na vaje vāṃyāṃ||3|| ||12||

कोठें भोग उरला आतां । आठवितां तुज मज ॥1॥ आड कांहीं नये दुजें । फळ बीजें आणिलें ॥ध्रु.॥ उद्वेग ते वांयांविण। कैंचा सीण चिंतनें ॥2॥ तुका ह्मणे गेला भ्रम । तुमच्या धर्में पायांच्या ॥3॥

koṭheṃ bhoga uralā ātāṃ | āṭhavitāṃ tuja maja ||1|| āḍa kāṃhīṃ naye dujeṃ | phaḷa bījeṃ āṇileṃ ||dhru.|| udvega te vāṃyāṃviṇa| kaiṃcā sīṇa ciṃtaneṃ ||2|| tukā hmaṇe gelā bhrama | tumacyā dharmeṃ pāyāṃcyā ||3||

संसार तो कोण देखे । आह्मां सखे हरिजन ॥1॥ काळ ब्रह्मानंदें सरे । आवडी उरे संचली ॥ध्रु.॥ स्वप्नीं ते ही नाहीं चिंता । रात्री जातां दिवस ॥2॥ तुका ह्मणे ब्रह्मरसें । होय सरिसें भोजन ॥3॥

saṃsāra to koṇa dekhe | āhmāṃ sakhe harijana ||1|| kāḷa brahmānaṃdeṃ sare | āvaḍī ure saṃcalī ||dhru.|| svapnīṃ te hī nāhīṃ ciṃtā | rātrī jātāṃ divasa ||2|| tukā hmaṇe brahmaraseṃ | hoya sariseṃ bhojana ||3||

पडियेलों वनीं थोर चिंतवनी । उसीर कां आझूनि लावियेला ॥1॥ येइप गा विठ्ठला येइप गा विठ्ठला । प्राण हा फुटला आळवितां ॥ध्रु.॥ काय तुज नाहीं लौकिकाची शंका । आपुल्या बाळका मोकलितां ॥2॥ तुका ह्मणे बहु खंती वाटे जीवा । धरियेलें देवा दुरी दिसे ॥3॥

paḍiyeloṃ vanīṃ thora ciṃtavanī | usīra kāṃ ājhūni lāviyelā ||1|| yeipa gā viṭhṭhalā yeipa gā viṭhṭhalā | prāṇa hā phuṭalā āḷavitāṃ ||dhru.|| kāya tuja nāhīṃ laukikācī śaṃkā | āpulyā bāḷakā mokalitāṃ ||2|| tukā hmaṇe bahu khaṃtī vāṭe jīvā | dhariyeleṃ devā durī dise ||3||

आपुले गांवींचें न देखेसें जालें । परदेसी एकलें किती कंठूं ॥1॥ ह्मणऊनि पाहें मूळ येतां वाटे । जीवलग भेटे कोणी तरी ॥ध्रु.॥ पाहातां अवघ्या दिसतील दिशा । सकळ ही वोसा दृष्टीपुढें ॥2॥ तुका ह्मणे कोणी न संगे वारता । तुझी वाटे चिंता पांडुरंगा ॥3॥

āpule gāṃvīṃceṃ na dekheseṃ jāleṃ | paradesī ekaleṃ kitī kaṃṭhūṃ ||1|| hmaṇaūni pāheṃ mūḷa yetāṃ vāṭe | jīvalaga bheṭe koṇī tarī ||dhru.|| pāhātāṃ avaghyā disatīla diśā | sakaḷa hī vosā dṛṣṭīpuḍheṃ ||2|| tukā hmaṇe koṇī na saṃge vāratā | tujhī vāṭe ciṃtā pāṃḍuraṃgā ||3||

जन तरी देखें गुंतलें प्रपंचें । स्मरण तें त्याचें त्यासी नाहीं ॥1॥ ह्मणऊनि मागें परतलें मन । घालणीचें रान देखोनियां ॥ध्रु.॥ इंिद्रयांचा गाजे गोंधळ ये ठायीं । फोडीतसे डोइऩ अहंकार ॥2॥ तुका ह्मणे देवा वासनेच्या आटें । केलीं तळपटें बहुतांचीं ॥3॥

jana tarī dekheṃ guṃtaleṃ prapaṃceṃ | smaraṇa teṃ tyāceṃ tyāsī nāhīṃ ||1|| hmaṇaūni māgeṃ parataleṃ mana | ghālaṇīceṃ rāna dekhoniyāṃ ||dhru.|| iṃिdrayāṃcā gāje goṃdhaḷa ye ṭhāyīṃ | phoḍītase ḍoiऩ ahaṃkāra ||2|| tukā hmaṇe devā vāsanecyā āṭeṃ | kelīṃ taḷapaṭeṃ bahutāṃcīṃ ||3||

धांवे त्यासी फावे । दुजे उगवूनि गोवे ॥1॥ घ्यावें भरूनियां घर । मग नाहीं येरझार ॥ध्रु.॥ धणी उभें केलें । पुंडलिकें या उगलें ॥2॥ तुका ह्मणे ठसा । गेला पडोनियां ऐसा ॥3॥

dhāṃve tyāsī phāve | duje ugavūni gove ||1|| ghyāveṃ bharūniyāṃ ghara | maga nāhīṃ yerajhāra ||dhru.|| dhaṇī ubheṃ keleṃ | puṃḍalikeṃ yā ugaleṃ ||2|| tukā hmaṇe ṭhasā | gelā paḍoniyāṃ aisā ||3||

लाहानपण दे गा देवा । मुंगी साखरेचा रवा ॥1॥ ऐरावत रत्न थोर । तया अंकुशाचा मार ॥ध्रु.॥ ज्याचे अंगीं मोठेपण । तया यातना कठीण ॥2॥ तुका ह्मणे जाण । व्हावें लाहनाहुनि लाहन ॥3॥

lāhānapaṇa de gā devā | muṃgī sākharecā ravā ||1|| airāvata ratna thora | tayā aṃkuśācā māra ||dhru.|| jyāce aṃgīṃ moṭhepaṇa | tayā yātanā kaṭhīṇa ||2|| tukā hmaṇe jāṇa | vhāveṃ lāhanāhuni lāhana ||3||

निंचपण बरवें देवा । न चले कोणाचा ही दावा ॥1॥ महा पुरें झाडें जाती । तेथें लव्हाळे राहाती ॥ध्रु.॥ येतां सिंधूच्या लहरी । नम्र होतां जाती वरि ॥2॥ तुका ह्मणे कळ । पाय धरिल्या न चले बळ ॥3॥

niṃcapaṇa baraveṃ devā | na cale koṇācā hī dāvā ||1|| mahā pureṃ jhāḍeṃ jātī | tetheṃ lavhāḷe rāhātī ||dhru.|| yetāṃ siṃdhūcyā laharī | namra hotāṃ jātī vari ||2|| tukā hmaṇe kaḷa | pāya dharilyā na cale baḷa ||3||

उष्टएा पत्रावळी करूनियां गोळा । दाखविती कळा कवित्वाची ॥1॥ ऐसे जे पातकी ते नरकीं पचती । जोंवरी भ्रमती चंद्रसूर्य ॥2॥ तुका ह्मणे एक नारायण घ्याइप । वरकडा वाहीं शोक असे ॥3॥

uṣṭaeा patrāvaḷī karūniyāṃ goḷā | dākhavitī kaḷā kavitvācī ||1|| aise je pātakī te narakīṃ pacatī | joṃvarī bhramatī caṃdrasūrya ||2|| tukā hmaṇe eka nārāyaṇa ghyāipa | varakaḍā vāhīṃ śoka ase ||3||

आवडीच्या मतें करिती भजन । भोग नारायणें ह्मणती केला ॥1॥ अवघा देव ह्मणे वेगळें तें काय । अर्थासाठीं डोय फोडूं पाहे ॥ध्रु.॥ लाजे कमंडल धरितां भोपळा । आणीक थीगळा प्रावरणा ॥2॥ शाला गडवे धातुद्रव्यइच्छा चित्तीं । नैश्वर्य बोलती अवघें मुखें ॥3॥ तुका ह्मणें यांस देवा नाहीं भेटी । ऐसे कल्पकोटि जन्म घेतां ॥4॥

āvaḍīcyā mateṃ karitī bhajana | bhoga nārāyaṇeṃ hmaṇatī kelā ||1|| avaghā deva hmaṇe vegaḷeṃ teṃ kāya | arthāsāṭhīṃ ḍoya phoḍūṃ pāhe ||dhru.|| lāje kamaṃḍala dharitāṃ bhopaḷā | āṇīka thīgaḷā prāvaraṇā ||2|| śālā gaḍave dhātudravyaicchā cittīṃ | naiśvarya bolatī avagheṃ mukheṃ ||3|| tukā hmaṇeṃ yāṃsa devā nāhīṃ bheṭī | aise kalpakoṭi janma ghetāṃ ||4||

ह्मणतां हरिदास कां रे नाहीं लाज । दीनास महाराज ह्मणसी हीना ॥1॥ काय ऐसें पोट न भरे तें गेलें । हालविसी कुले सभेमाजी ॥2॥ तुका ह्मणे पोटें केली विटंबना । दीन जाला जना कींव भाकी ॥3॥

hmaṇatāṃ haridāsa kāṃ re nāhīṃ lāja | dīnāsa mahārāja hmaṇasī hīnā ||1|| kāya aiseṃ poṭa na bhare teṃ geleṃ | hālavisī kule sabhemājī ||2|| tukā hmaṇe poṭeṃ kelī viṭaṃbanā | dīna jālā janā kīṃva bhākī ||3||

रििद्धसिद्धी दासी कामधेनु घरीं । परि नाहीं भाकरी भक्षावया ॥1॥ लोडें वालिस्तें पलंग सुपति । परि नाहीं लंगोटी नेसावया ॥ध्रु.॥ पुसाल तरि आह्मां वैकुंठींचा वास । परि नाहीं राहएास ठाव कोठें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी राजे त्रैलोक्याचे । परि नाहीं कोणाचें उणे पुरें ॥3॥

riिddhasiddhī dāsī kāmadhenu gharīṃ | pari nāhīṃ bhākarī bhakṣāvayā ||1|| loḍeṃ vālisteṃ palaṃga supati | pari nāhīṃ laṃgoṭī nesāvayā ||dhru.|| pusāla tari āhmāṃ vaikuṃṭhīṃcā vāsa | pari nāhīṃ rāhaeाsa ṭhāva koṭheṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmī rāje trailokyāce | pari nāhīṃ koṇāceṃ uṇe pureṃ ||3||

अवघ्या भूतांचें केलें संतर्पण । अवघी च दान दिली भूमि ॥1॥ अवघा चि काळ दिनरात्रशुद्धी । साधियेली विधि पर्वकाळ ॥ध्रु.॥ अवघीं च तीथॉ व्रतें केले याग । अवघें चि सांग जालें कर्म ॥2॥ अवघें चि फळ आलें आह्मां हातां । अवघें चि अनंता समपिऩलें ॥3॥ तुका ह्मणे आतां बोलों अबोलणें । कायावाचामनें उरलों नाहीं ॥4॥

avaghyā bhūtāṃceṃ keleṃ saṃtarpaṇa | avaghī ca dāna dilī bhūmi ||1|| avaghā ci kāḷa dinarātraśuddhī | sādhiyelī vidhi parvakāḷa ||dhru.|| avaghīṃ ca tīthô vrateṃ kele yāga | avagheṃ ci sāṃga jāleṃ karma ||2|| avagheṃ ci phaḷa āleṃ āhmāṃ hātāṃ | avagheṃ ci anaṃtā samapiऩleṃ ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ boloṃ abolaṇeṃ | kāyāvācāmaneṃ uraloṃ nāhīṃ ||4||

महुरा ऐसीं फळें नाहीं । आलीं कांहीं गळती ॥1॥ पक्वदशे येती थोडीं । नास आढी वेचे तो ॥ध्रु.॥ विरुळा पावे विरुळा पावे । अवघड गोवे सेवटाचे ॥2॥ उंच निंच परिवार देवी। धन्या ठावी चाकरी ॥3॥ झळके तेथें पावे आणी । ऐसे क्षणी बहु थोडे ॥4॥ पावेल तो पैल थडी । ह्मणों गडी आपुला ॥5॥ तुका ह्मणे उभाऱ्यानें । कोण खरें मानितसे ॥6॥

mahurā aisīṃ phaḷeṃ nāhīṃ | ālīṃ kāṃhīṃ gaḷatī ||1|| pakvadaśe yetī thoḍīṃ | nāsa āḍhī vece to ||dhru.|| viruḷā pāve viruḷā pāve | avaghaḍa gove sevaṭāce ||2|| uṃca niṃca parivāra devī| dhanyā ṭhāvī cākarī ||3|| jhaḷake tetheṃ pāve āṇī | aise kṣaṇī bahu thoḍe ||4|| pāvela to paila thaḍī | hmaṇoṃ gaḍī āpulā ||5|| tukā hmaṇe ubhāऱyāneṃ | koṇa khareṃ mānitase ||6||

अवघ्या उपचारा । एक मनें चि दातारा ॥1॥ घ्यावी घ्यावी हे चि सेवा । माझी दुर्बळाची देवा ॥ध्रु.॥ अवघियाचा ठाव। पायांवरि जीवभाव ॥2॥ चित्ताचें आसन । तुका करितो कीर्तन ॥3॥

avaghyā upacārā | eka maneṃ ci dātārā ||1|| ghyāvī ghyāvī he ci sevā | mājhī durbaḷācī devā ||dhru.|| avaghiyācā ṭhāva| pāyāṃvari jīvabhāva ||2|| cittāceṃ āsana | tukā karito kīrtana ||3||

आली सलगी पायांपाशीं । होइल तैसी करीन ॥1॥ आणीक आह्मीं कोठें जावें । येथें जीवें वेचलों ॥ध्रु.॥ अवघ्या निरोपणा भाव । हा चि ठाव उरलासे ॥2॥ तुका ह्मणे पाळीं लळे। कृपाळुवे विठ्ठले ॥3॥

ālī salagī pāyāṃpāśīṃ | hoila taisī karīna ||1|| āṇīka āhmīṃ koṭheṃ jāveṃ | yetheṃ jīveṃ vecaloṃ ||dhru.|| avaghyā niropaṇā bhāva | hā ci ṭhāva uralāse ||2|| tukā hmaṇe pāḷīṃ laḷe| kṛpāḷuve viṭhṭhale ||3||

देह आणि देहसंबंधें निंदावीं । इतरें वंदावीं श्वानशूकरें ॥1॥ येणें नांवें जाला मी माझ्याचा झाडा । मोहा नांवें खोडा गर्भवास ॥ध्रु.॥ गृह आणि वित्त स्वदेशा विटावें । इतरा भेटावें श्वापदझाडां ॥2॥ तुका ह्मणे मी हें माझें न यो वाचे । येणें नांवें साचे साधुजन ॥3॥

deha āṇi dehasaṃbaṃdheṃ niṃdāvīṃ | itareṃ vaṃdāvīṃ śvānaśūkareṃ ||1|| yeṇeṃ nāṃveṃ jālā mī mājhyācā jhāḍā | mohā nāṃveṃ khoḍā garbhavāsa ||dhru.|| gṛha āṇi vitta svadeśā viṭāveṃ | itarā bheṭāveṃ śvāpadajhāḍāṃ ||2|| tukā hmaṇe mī heṃ mājheṃ na yo vāce | yeṇeṃ nāṃveṃ sāce sādhujana ||3||

देवाचिये माथां घालुनियां भार । सांडीं किळवर ओंवाळूनि ॥1 ॥ नाथिला हा छंद अभिमान अंगीं । निमित्याचे वेगीं सारीं ओझें ॥ध्रु.॥ करुणावचनीं लाहो एकसरें । नेदावें दुसरें आड येऊं ॥2॥ तुका ह्मणे सांडीं लटिक्याचा संग । आनंद तो मग प्रगटेल ॥3॥

devāciye māthāṃ ghāluniyāṃ bhāra | sāṃḍīṃ kiḷavara oṃvāḷūni ||1 || nāthilā hā chaṃda abhimāna aṃgīṃ | nimityāce vegīṃ sārīṃ ojheṃ ||dhru.|| karuṇāvacanīṃ lāho ekasareṃ | nedāveṃ dusareṃ āḍa yeūṃ ||2|| tukā hmaṇe sāṃḍīṃ laṭikyācā saṃga | ānaṃda to maga pragaṭela ||3||

देह नव्हे मी हें सरे । उरला उरे विठ्ठल ॥1॥ ह्मणऊनि लाहो करा । काळ सारा चिंतनें ॥ध्रु.॥ पाळणाची नाहीं चिंता । ठाव रिता देवाचा ॥2॥ तुका ह्मणे जीवासाटीं । देव पोटीं पडेल ॥3॥

deha navhe mī heṃ sare | uralā ure viṭhṭhala ||1|| hmaṇaūni lāho karā | kāḷa sārā ciṃtaneṃ ||dhru.|| pāḷaṇācī nāhīṃ ciṃtā | ṭhāva ritā devācā ||2|| tukā hmaṇe jīvāsāṭīṃ | deva poṭīṃ paḍela ||3||

पृथक मी सांगों किती । धर्म नीती सकळां ॥1॥ अवघियांचा एक ठाव । शुद्ध भाव विठ्ठलीं ॥ध्रु.॥ क्षराअक्षराचा भाग । करा लाग पंढरीये ॥2॥ तुका ह्मणे आगमींचें । मथिलें साचें नवनीत ॥3॥

pṛthaka mī sāṃgoṃ kitī | dharma nītī sakaḷāṃ ||1|| avaghiyāṃcā eka ṭhāva | śuddha bhāva viṭhṭhalīṃ ||dhru.|| kṣarāakṣarācā bhāga | karā lāga paṃḍharīye ||2|| tukā hmaṇe āgamīṃceṃ | mathileṃ sāceṃ navanīta ||3||

पुण्यविकरा तें मातेचें गमन । भाडी ऐसें धन विटाळ तो ॥1॥ आत्महत्यारा हा विषयांचा लोभी । ह्मणावें तें नाभी करवी दंड ॥ध्रु.॥ नागवला अल्प लोभाचिये साटीं । घेऊनि कांचवटि परिस दिला ॥2॥ तुका ह्मणे हात झाडिले परत्रीं । श्रम तो चि श्रोत्रीं वेठी केली ॥3॥

puṇyavikarā teṃ māteceṃ gamana | bhāḍī aiseṃ dhana viṭāḷa to ||1|| ātmahatyārā hā viṣayāṃcā lobhī | hmaṇāveṃ teṃ nābhī karavī daṃḍa ||dhru.|| nāgavalā alpa lobhāciye sāṭīṃ | gheūni kāṃcavaṭi parisa dilā ||2|| tukā hmaṇe hāta jhāḍile paratrīṃ | śrama to ci śrotrīṃ veṭhī kelī ||3||

मूळ करणें संतां । नाहीं मिळत उचिता ॥1॥ घडे कासयानें सेवा । सांग ब्रह्मांडाच्या जीवा ॥ध्रु.॥ सागर सागरीं । सामावेसी कैंची थोरी ॥2॥ तुका ह्मणे भावें । शरण ह्मणवितां बरवें ॥3॥

mūḷa karaṇeṃ saṃtāṃ | nāhīṃ miḷata ucitā ||1|| ghaḍe kāsayāneṃ sevā | sāṃga brahmāṃḍācyā jīvā ||dhru.|| sāgara sāgarīṃ | sāmāvesī kaiṃcī thorī ||2|| tukā hmaṇe bhāveṃ | śaraṇa hmaṇavitāṃ baraveṃ ||3||

बरवी नामावळी । तुझी महादोषां होळी ॥1॥ जालें आह्मांसी जीवन । धणीवरि हें सेवन ॥ध्रु.॥ सोपें आणि गोड । किती अमृता ही वाड ॥2॥ तुका ह्मणे अच्युता । आमचा कल्पतरु दाता ॥3॥

baravī nāmāvaḷī | tujhī mahādoṣāṃ hoḷī ||1|| jāleṃ āhmāṃsī jīvana | dhaṇīvari heṃ sevana ||dhru.|| sopeṃ āṇi goḍa | kitī amṛtā hī vāḍa ||2|| tukā hmaṇe acyutā | āmacā kalpataru dātā ||3||

त्रुशाकाळें उदकें भेटी । पडे मिठी आवडीची ॥1॥ ऐसियाचा हो कां संग । जिवलग संतांचा ॥ध्रु.॥ मिष्टान्नाचा योग भुके । ह्मणतां चुके पुरेसें ॥2॥ तुका ह्मणे माते बाळा । कळवळा भेटीचा ॥3॥

truśākāḷeṃ udakeṃ bheṭī | paḍe miṭhī āvaḍīcī ||1|| aisiyācā ho kāṃ saṃga | jivalaga saṃtāṃcā ||dhru.|| miṣṭānnācā yoga bhuke | hmaṇatāṃ cuke pureseṃ ||2|| tukā hmaṇe māte bāḷā | kaḷavaḷā bheṭīcā ||3||

कुचराचे श्रवण । गुणदोषांवरि मन ॥1॥ असोनियां नसे कथे । मूर्ख अभाग्य तें तेथें ॥ध्रु.॥ निरर्थक कारणीं । कान डोळे वेची वाणी ॥2॥ पापाचे सांगाती । तोंडीं ओढाळांचे माती ॥3॥ हिताचिया नांवें । वोस पडिले देहभावें ॥4॥ फजीत करूनि सांडीं । तुका करी बोडाबोडी ॥5॥

kucarāce śravaṇa | guṇadoṣāṃvari mana ||1|| asoniyāṃ nase kathe | mūrkha abhāgya teṃ tetheṃ ||dhru.|| nirarthaka kāraṇīṃ | kāna ḍoḷe vecī vāṇī ||2|| pāpāce sāṃgātī | toṃḍīṃ oḍhāḷāṃce mātī ||3|| hitāciyā nāṃveṃ | vosa paḍile dehabhāveṃ ||4|| phajīta karūni sāṃḍīṃ | tukā karī boḍāboḍī ||5||

जग तरि आह्मां देव । परि हे निंदितों स्वभाव ॥1॥ येतो हिताचा कळवळा । पडती हातीं ह्मुन काळा ॥ध्रु.॥ नाहीं कोणी सखा । आह्मां निपराध पारिखा ॥2॥ उपक्रमें वदे । तुका वर्मासी तें भेदे ॥3॥

jaga tari āhmāṃ deva | pari he niṃditoṃ svabhāva ||1|| yeto hitācā kaḷavaḷā | paḍatī hātīṃ hmuna kāḷā ||dhru.|| nāhīṃ koṇī sakhā | āhmāṃ niparādha pārikhā ||2|| upakrameṃ vade | tukā varmāsī teṃ bhede ||3||

गंगा न देखे विटाळ । तें चि रांजणीं ही जळ ॥1॥ अल्पमहदा नव्हे सरी । विटाळ तो भेद धरी ॥ध्रु.॥ काय खंडिली भूमिका । वर्णा पायरिकां लोकां ॥2॥ तुका ह्मणे अगीविण । बीजें वेगळीं तों भिन्न ॥3॥

gaṃgā na dekhe viṭāḷa | teṃ ci rāṃjaṇīṃ hī jaḷa ||1|| alpamahadā navhe sarī | viṭāḷa to bheda dharī ||dhru.|| kāya khaṃḍilī bhūmikā | varṇā pāyarikāṃ lokāṃ ||2|| tukā hmaṇe agīviṇa | bījeṃ vegaḷīṃ toṃ bhinna ||3||

देवावरिल भार । काढूं नये कांहीं पर ॥1॥ तानभुके आठवण । घडे तें बरें चिंतन ॥ध्रु.॥ देखावी नििंश्चती । ते चि अंतर श्रीपती ॥2॥ वैभव सकळ । तुका मानितो विटाळ ॥3॥

devāvarila bhāra | kāḍhūṃ naye kāṃhīṃ para ||1|| tānabhuke āṭhavaṇa | ghaḍe teṃ bareṃ ciṃtana ||dhru.|| dekhāvī niिṃścatī | te ci aṃtara śrīpatī ||2|| vaibhava sakaḷa | tukā mānito viṭāḷa ||3||

थुंकोनियां मान । दंभ करितों कीर्तन ॥1॥ जालों उदासीन देहीं । एकाविण चाड नाहीं ॥ध्रु.॥ अर्थ अनर्थ सारिखा । करूनि ठेविला पारिखा ॥2॥ उपाधिवेगळा । तुका राहिला सोंवळा ॥3॥

thuṃkoniyāṃ māna | daṃbha karitoṃ kīrtana ||1|| jāloṃ udāsīna dehīṃ | ekāviṇa cāḍa nāhīṃ ||dhru.|| artha anartha sārikhā | karūni ṭhevilā pārikhā ||2|| upādhivegaḷā | tukā rāhilā soṃvaḷā ||3||

काय हएाचें घ्यावें । नित्य नित्य कोणें गावें ॥1॥ केलें हरिकथेनें वाज । अंतरोनी जाते निज ॥ध्रु.॥ काम संसार । अंतरीं हे करकर ॥2॥ तुका ह्मणे हेंड । ऐसे मानिती ते लंड ॥3॥

kāya haeाceṃ ghyāveṃ | nitya nitya koṇeṃ gāveṃ ||1|| keleṃ harikatheneṃ vāja | aṃtaronī jāte nija ||dhru.|| kāma saṃsāra | aṃtarīṃ he karakara ||2|| tukā hmaṇe heṃḍa | aise mānitī te laṃḍa ||3||

वदे साक्षत्वेंसीं वाणी । नारायणीं मििश्रत ॥1॥ न लगे कांहीं चाचपावें । जातों भावें पेरीत ॥ध्रु.॥ भांडार त्या दातियाचें। मी कैचें ये ठायीं ॥2॥ सादावीत गेला तुका । येथें एकाएकीं तो ॥3॥

vade sākṣatveṃsīṃ vāṇī | nārāyaṇīṃ miिśrata ||1|| na lage kāṃhīṃ cācapāveṃ | jātoṃ bhāveṃ perīta ||dhru.|| bhāṃḍāra tyā dātiyāceṃ| mī kaiceṃ ye ṭhāyīṃ ||2|| sādāvīta gelā tukā | yetheṃ ekāekīṃ to ||3||

ऐसी जिव्हा निकी । विठ्ठल विठ्ठल कां न घोकी ॥1॥ जेणें पाविजे उद्धार । तेथें राखावें अंतर ॥ध्रु.॥ गुंपोनि चावटी । तेथें कोणा लाभें भेटी ॥2॥ तुका ह्मणे कळा । देवाविण अमंगळा ॥3॥

aisī jivhā nikī | viṭhṭhala viṭhṭhala kāṃ na ghokī ||1|| jeṇeṃ pāvije uddhāra | tetheṃ rākhāveṃ aṃtara ||dhru.|| guṃponi cāvaṭī | tetheṃ koṇā lābheṃ bheṭī ||2|| tukā hmaṇe kaḷā | devāviṇa amaṃgaḷā ||3||

साजे अळंकार । तरि भोगितां भ्रतार ॥1॥ व्यभिचारा टाकमटिका । उपहास होती लोकां ॥ध्रु.॥ शूरत्वाची वाणी । रूप मिरवे मंडणीं ॥2॥ तुका ह्मणे जिणें । शर्त्तीविण लाजिरवाणें ॥3॥

sāje aḷaṃkāra | tari bhogitāṃ bhratāra ||1|| vyabhicārā ṭākamaṭikā | upahāsa hotī lokāṃ ||dhru.|| śūratvācī vāṇī | rūpa mirave maṃḍaṇīṃ ||2|| tukā hmaṇe jiṇeṃ | śarttīviṇa lājiravāṇeṃ ||3||

मानामान किती । तुझ्या क्षुल्लका संपत्ती ॥1॥ जा रे चाळवीं बापुडीं । कोणी धरिती तीं गोडी ॥ध्रु.॥ रििद्धसिद्धी देसी। आह्मीं चुंभळें नव्हों तैसीं ॥2॥ तुका ह्मणे ठका । ऐसें नागविलें लोकां ॥3॥

mānāmāna kitī | tujhyā kṣullakā saṃpattī ||1|| jā re cāḷavīṃ bāpuḍīṃ | koṇī dharitī tīṃ goḍī ||dhru.|| riिddhasiddhī desī| āhmīṃ cuṃbhaḷeṃ navhoṃ taisīṃ ||2|| tukā hmaṇe ṭhakā | aiseṃ nāgavileṃ lokāṃ ||3||

पाहातोसी काय । आतां पुढें करीं पाय ॥1॥ वरि ठेवूं दे मस्तक । ठेलों जोडूनि हस्तक ॥ध्रु.॥ बरवें करीं सम । नको भंगों देऊं प्रेम ॥2॥ तुका ह्मणे चला । पुढती सामोरे विठ्ठला ॥3॥

pāhātosī kāya | ātāṃ puḍheṃ karīṃ pāya ||1|| vari ṭhevūṃ de mastaka | ṭheloṃ joḍūni hastaka ||dhru.|| baraveṃ karīṃ sama | nako bhaṃgoṃ deūṃ prema ||2|| tukā hmaṇe calā | puḍhatī sāmore viṭhṭhalā ||3||

तों च हीं क्षुल्लकें सखीं सहोदरें । नाहीं विश्वंभरें वोळखी तों ॥1॥ नारायण विश्वंभर विश्वपिता । प्रमाण तो होतां सकळ मिथ्या ॥ध्रु.॥ रवि नुगवे तों दीपिकाचें काज । प्रकाशें तें तेज सहज लोपे ॥2॥ तुका ह्मणे देहसंबंध संचितें । कारण निरुतें नारायणीं ॥3॥

toṃ ca hīṃ kṣullakeṃ sakhīṃ sahodareṃ | nāhīṃ viśvaṃbhareṃ voḷakhī toṃ ||1|| nārāyaṇa viśvaṃbhara viśvapitā | pramāṇa to hotāṃ sakaḷa mithyā ||dhru.|| ravi nugave toṃ dīpikāceṃ kāja | prakāśeṃ teṃ teja sahaja lope ||2|| tukā hmaṇe dehasaṃbaṃdha saṃciteṃ | kāraṇa niruteṃ nārāyaṇīṃ ||3||

जळे माझी काया लागला वोणवा । धांव रे केशवा मायबापा ॥1॥ पेटली सकळ कांति रोमावळी । नावरे हे होळी दहन जालें ॥ध्रु.॥ फुटोनियां दोन्ही भाग होऊं पाहे । पाहातोसी काय हृदय माझें ॥2॥ घेऊनि जीवन धांवें लवलाहीं । कवणाचें काहींहीं न चले येथें ॥3॥ तुका ह्मणे माझी तूं होसी जननी । आणीक निर्वाणीं कोण राखे ॥4॥ ॥1॥

jaḷe mājhī kāyā lāgalā voṇavā | dhāṃva re keśavā māyabāpā ||1|| peṭalī sakaḷa kāṃti romāvaḷī | nāvare he hoḷī dahana jāleṃ ||dhru.|| phuṭoniyāṃ donhī bhāga hoūṃ pāhe | pāhātosī kāya hṛdaya mājheṃ ||2|| gheūni jīvana dhāṃveṃ lavalāhīṃ | kavaṇāceṃ kāhīṃhīṃ na cale yetheṃ ||3|| tukā hmaṇe mājhī tūṃ hosī jananī | āṇīka nirvāṇīṃ koṇa rākhe ||4|| ||1||

नामदेवें केलें स्वप्नामाजी जागें । सवें पांडुरंगें येऊनियां ॥1॥ सांगितलें काम करावें कवित्व । वाउगें निमित्य बोलों नको ॥ध्रु.॥ माप टाकी सळ धरिली विठ्ठलें । थापटोनि केलें सावधान ॥2॥ प्रमाणाची संख्या सांगे शत कोटी । उरले शेवटीं लावी तुका ॥3॥

nāmadeveṃ keleṃ svapnāmājī jāgeṃ | saveṃ pāṃḍuraṃgeṃ yeūniyāṃ ||1|| sāṃgitaleṃ kāma karāveṃ kavitva | vāugeṃ nimitya boloṃ nako ||dhru.|| māpa ṭākī saḷa dharilī viṭhṭhaleṃ | thāpaṭoni keleṃ sāvadhāna ||2|| pramāṇācī saṃkhyā sāṃge śata koṭī | urale śevaṭīṃ lāvī tukā ||3||

द्याल ठाव तरि राहेन संगती । संतांचे पंगती पायांपाशीं ॥1॥ आवडीचा ठाव आलोंसें टाकून । आतां उदासीन न धरावें ॥ध्रु.॥ सेवटील स्थळ निंच माझी वृित्त । आधारें विश्रांती पावइऩन ॥22॥ नामदेवापायीं तुक्या स्वप्नीं भेटी । प्रसाद हा पोटीं राहिलासे ॥3॥ ॥2॥

dyāla ṭhāva tari rāhena saṃgatī | saṃtāṃce paṃgatī pāyāṃpāśīṃ ||1|| āvaḍīcā ṭhāva āloṃseṃ ṭākūna | ātāṃ udāsīna na dharāveṃ ||dhru.|| sevaṭīla sthaḷa niṃca mājhī vṛिtta | ādhāreṃ viśrāṃtī pāvaiऩna ||22|| nāmadevāpāyīṃ tukyā svapnīṃ bheṭī | prasāda hā poṭīṃ rāhilāse ||3|| ||2||

देखण्याच्या तीन जाती । वेठी वार्ता अत्यंतीं ॥1॥ जैसा भाव तैसें फळ । स्वातीतोय एक जळ ॥ध्रु.॥ पाहे सांगे आणि जेवी । अंतर महदांतर तेवी ॥2॥ तुका ह्मणे हिरा । पारखियां मूढां गारा ॥3॥

dekhaṇyācyā tīna jātī | veṭhī vārtā atyaṃtīṃ ||1|| jaisā bhāva taiseṃ phaḷa | svātītoya eka jaḷa ||dhru.|| pāhe sāṃge āṇi jevī | aṃtara mahadāṃtara tevī ||2|| tukā hmaṇe hirā | pārakhiyāṃ mūḍhāṃ gārā ||3||

अनुभवें अनुभव अवघा चि साधिला । तरि िस्थरावला मनु ठायीं ॥1॥ पिटूनियां मुसे आला अळंकार । दग्ध तें असार होऊनियां ॥ध्रु.॥ एक चि उरलें कायावाचामना । आनंद भुवनामाजी त्रयीं ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी जिंकिला संसार । होऊनि किंकर विठोबाचे ॥3॥

anubhaveṃ anubhava avaghā ci sādhilā | tari िstharāvalā manu ṭhāyīṃ ||1|| piṭūniyāṃ muse ālā aḷaṃkāra | dagdha teṃ asāra hoūniyāṃ ||dhru.|| eka ci uraleṃ kāyāvācāmanā | ānaṃda bhuvanāmājī trayīṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmī jiṃkilā saṃsāra | hoūni kiṃkara viṭhobāce ||3||

ऐसिया संपत्ती आह्मां संवसारी । भोगाचिया परि काय सांगों ॥1॥ काम तो कामना भोगीतसे देवा । आिंळगणें हेवा चरण चुंबीं ॥ध्रु.॥ शांतीच्या संयोगें निरसला ताप । दुसरें तें पाप भेदबुिद्ध ॥2॥ तुका ह्मणे पाहें तिकडे सारिखें । आपुलें पारिखें निरसलें ॥3॥

aisiyā saṃpattī āhmāṃ saṃvasārī | bhogāciyā pari kāya sāṃgoṃ ||1|| kāma to kāmanā bhogītase devā | āिṃḷagaṇeṃ hevā caraṇa cuṃbīṃ ||dhru.|| śāṃtīcyā saṃyogeṃ nirasalā tāpa | dusareṃ teṃ pāpa bhedabuिddha ||2|| tukā hmaṇe pāheṃ tikaḍe sārikheṃ | āpuleṃ pārikheṃ nirasaleṃ ||3||

राम राज्य राम प्रजा लोकपाळ । एक चि सकळ दुजें नाहीं ॥1॥ मंगळावांचूनि उमटेना वाणी । अखंड चि खाणी एकी रासी ॥ध्रु.॥ मोडलें हें स्वामी ठावाठाव सेवा । वाढवा तो हेवा कोणा अंगें ॥2॥ तुका ह्मणे अवघें दुमदुमिलें देवें । उरलें तें गावें हें चि आतां ॥3॥

rāma rājya rāma prajā lokapāḷa | eka ci sakaḷa dujeṃ nāhīṃ ||1|| maṃgaḷāvāṃcūni umaṭenā vāṇī | akhaṃḍa ci khāṇī ekī rāsī ||dhru.|| moḍaleṃ heṃ svāmī ṭhāvāṭhāva sevā | vāḍhavā to hevā koṇā aṃgeṃ ||2|| tukā hmaṇe avagheṃ dumadumileṃ deveṃ | uraleṃ teṃ gāveṃ heṃ ci ātāṃ ||3||

निवडोनि वाण काढिले निराळे । प्रमाण डोहळे यावरि ते ॥1॥ जयाचा विभाग तयासी च फळे । देखणें निराळें कौतुकासी ॥ध्रु.॥ शूर तो ओळखे घायडायहात । येरां होइल मात सांगायासी ॥2॥ तुका ह्मणे माझी केळवते वाणी । केला निजस्थानीं जाणवसा ॥3॥

nivaḍoni vāṇa kāḍhile nirāḷe | pramāṇa ḍohaḷe yāvari te ||1|| jayācā vibhāga tayāsī ca phaḷe | dekhaṇeṃ nirāḷeṃ kautukāsī ||dhru.|| śūra to oḷakhe ghāyaḍāyahāta | yerāṃ hoila māta sāṃgāyāsī ||2|| tukā hmaṇe mājhī keḷavate vāṇī | kelā nijasthānīṃ jāṇavasā ||3||

जाणपण बरें देवाचे शिरीं । आह्मी ऐसीं बरीं नेणतीं च ॥1॥ देखणियांपुढें रुचे कवतुक । उभयतां सुख वाढतसे ॥ध्रु.॥ आशंकेचा बाधा नाहीं लडिवाळां । चित्त वरि खेळा समबुिद्ध ॥2॥ तुका ह्मणे दिशा मोकऑया सकळा । अवकाशीं खेळा ठाव जाला ॥3॥

jāṇapaṇa bareṃ devāce śirīṃ | āhmī aisīṃ barīṃ neṇatīṃ ca ||1|| dekhaṇiyāṃpuḍheṃ ruce kavatuka | ubhayatāṃ sukha vāḍhatase ||dhru.|| āśaṃkecā bādhā nāhīṃ laḍivāḷāṃ | citta vari kheḷā samabuिddha ||2|| tukā hmaṇe diśā mokaôyā sakaḷā | avakāśīṃ kheḷā ṭhāva jālā ||3||

वचनांचे मांडे दावावे प्रकार । काय त्या साचार कौतुकाचे ॥1॥ जातां घरा मागें । उरों नेणें खंती । मिळाल्या बहुतीं फांकलिया ॥ध्रु.॥ उदयीं च अस्त उदयो संपादला । कल्पनेचा केला जागेपणें ॥2॥ जाणवूनि गेला हांडोरियां पोरां । सावध इतरां करुनी तुका ॥3॥ स्वामीस संतांनीं पुसलें कीं तुह्मांस वैराग्य कोण्या प्रकारें जालें तें सांगा - ते अभंग ॥ 3 ॥

vacanāṃce māṃḍe dāvāve prakāra | kāya tyā sācāra kautukāce ||1|| jātāṃ gharā māgeṃ | uroṃ neṇeṃ khaṃtī | miḷālyā bahutīṃ phāṃkaliyā ||dhru.|| udayīṃ ca asta udayo saṃpādalā | kalpanecā kelā jāgepaṇeṃ ||2|| jāṇavūni gelā hāṃḍoriyāṃ porāṃ | sāvadha itarāṃ karunī tukā ||3|| svāmīsa saṃtāṃnīṃ pusaleṃ kīṃ tuhmāṃsa vairāgya koṇyā prakāreṃ jāleṃ teṃ sāṃgā - te abhaṃga || 3 ||

ऐका वचन हें संत । मी तों आगळा पतित । काय काजें प्रीत । करीतसां आदरें ॥1॥ माझें चित्त मज ग्वाही । सत्य तरलों मी नाहीं । एकांचिये वांहीं । एक देखीं मानिती ॥ध्रु.॥ बहु पीडिलों संसारें । मोडीं पुसें पिटीं ढोरें । न पडतां पुरें । या विचारें राहिलों ॥2॥ सहज सरलें होतें कांहीं । द्रव्य थोडें बहु तें ही । त्याग केला नाहीं । दिलें द्विजां याचकां ॥3॥ िप्रयापुत्रबंधु । यांचा तोडिला संबंधु । सहज जालों मंदु । भाग्यहीन करंटा ॥4॥ तोंड न दाखवे जना । शिरें सांदी भरें राणां । एकांत तो जाणां । तयासाटीं लागला ॥5॥ पोटें पिटिलों काहारें । दया नाहीं या विचारें । बोलावितां बरें । सहज ह्मणें यासाटीं ॥6॥ सहज वडिलां होती सेवा । ह्मणोनि पूजितों या देवा । तुका ह्मणे भावा । साटीं झणी घ्या कोणी ॥7॥

aikā vacana heṃ saṃta | mī toṃ āgaḷā patita | kāya kājeṃ prīta | karītasāṃ ādareṃ ||1|| mājheṃ citta maja gvāhī | satya taraloṃ mī nāhīṃ | ekāṃciye vāṃhīṃ | eka dekhīṃ mānitī ||dhru.|| bahu pīḍiloṃ saṃsāreṃ | moḍīṃ puseṃ piṭīṃ ḍhoreṃ | na paḍatāṃ pureṃ | yā vicāreṃ rāhiloṃ ||2|| sahaja saraleṃ hoteṃ kāṃhīṃ | dravya thoḍeṃ bahu teṃ hī | tyāga kelā nāhīṃ | dileṃ dvijāṃ yācakāṃ ||3|| िprayāputrabaṃdhu | yāṃcā toḍilā saṃbaṃdhu | sahaja jāloṃ maṃdu | bhāgyahīna karaṃṭā ||4|| toṃḍa na dākhave janā | śireṃ sāṃdī bhareṃ rāṇāṃ | ekāṃta to jāṇāṃ | tayāsāṭīṃ lāgalā ||5|| poṭeṃ piṭiloṃ kāhāreṃ | dayā nāhīṃ yā vicāreṃ | bolāvitāṃ bareṃ | sahaja hmaṇeṃ yāsāṭīṃ ||6|| sahaja vaḍilāṃ hotī sevā | hmaṇoni pūjitoṃ yā devā | tukā hmaṇe bhāvā | sāṭīṃ jhaṇī ghyā koṇī ||7||

बरें जालें देवा निघालें दिवाळें । बरी या दुष्काळें पीडा केली ॥1॥ अनुतापें तुझें राहिलें चिंतन । जाला हा वमन संवसार ॥ध्रु.॥ बरें जालें जगीं पावलों अपमान । बरें गेलें धन ढोरें गुरें ॥3॥ बरें जालें नाहीं धरिली लोकलाज । बरा आलों तुज शरण देवा ॥4॥ बरें जालें तुझें केलें देवाइऩल । लेंकरें बाइऩल उपेिक्षलीं ॥5॥ तुका ह्मणे बरें व्रत एकादशी । केलें उपवासीं जागरण ॥6॥ ॥3॥ 1331. बोलावा विठ्ठल पाहावा विठ्ठल । करावा विठ्ठल जीवभाव ॥1॥ येणें सोसें मन जालें हांवभरी । परती माघारी घेत नाहीं ॥ध्रु.॥ बंधनापासूनि उकलली गांठी । देतां आली मिठी सावकाशें ॥2॥ तुका ह्मणे देह भारिला विठ्ठलें । कामक्रोधें केलें घर रितें ॥3॥

bareṃ jāleṃ devā nighāleṃ divāḷeṃ | barī yā duṣkāḷeṃ pīḍā kelī ||1|| anutāpeṃ tujheṃ rāhileṃ ciṃtana | jālā hā vamana saṃvasāra ||dhru.|| bareṃ jāleṃ jagīṃ pāvaloṃ apamāna | bareṃ geleṃ dhana ḍhoreṃ gureṃ ||3|| bareṃ jāleṃ nāhīṃ dharilī lokalāja | barā āloṃ tuja śaraṇa devā ||4|| bareṃ jāleṃ tujheṃ keleṃ devāiऩla | leṃkareṃ bāiऩla upeिkṣalīṃ ||5|| tukā hmaṇe bareṃ vrata ekādaśī | keleṃ upavāsīṃ jāgaraṇa ||6|| ||3|| 1331. bolāvā viṭhṭhala pāhāvā viṭhṭhala | karāvā viṭhṭhala jīvabhāva ||1|| yeṇeṃ soseṃ mana jāleṃ hāṃvabharī | paratī māghārī gheta nāhīṃ ||dhru.|| baṃdhanāpāsūni ukalalī gāṃṭhī | detāṃ ālī miṭhī sāvakāśeṃ ||2|| tukā hmaṇe deha bhārilā viṭhṭhaleṃ | kāmakrodheṃ keleṃ ghara riteṃ ||3||

मीचि मज व्यालों । पोटा आपुलिया आलों ॥1॥ आतां पुरले नवस । निरसोनी गेली आस ॥ध्रु.॥ जालों बरा बळी। गेलों मरोनि तेकाळीं ॥2॥ दोहींकडे पाहे । तुका आहे तैसा आहे ॥3॥

mīci maja vyāloṃ | poṭā āpuliyā āloṃ ||1|| ātāṃ purale navasa | nirasonī gelī āsa ||dhru.|| jāloṃ barā baḷī| geloṃ maroni tekāḷīṃ ||2|| dohīṃkaḍe pāhe | tukā āhe taisā āhe ||3||

नाहीं येथें वाणी । सकळां वणाअ घ्यावी धणी ॥1॥ जालें दर्पणाचें अंग । ज्याचा त्यासी दावी रंग ॥ध्रु.॥ एका भावाचा एकांत । पीक पिकला अनंत ॥2॥ तुका खळे दाणीं । करी बैसोनी वांटणी ॥3॥

nāhīṃ yetheṃ vāṇī | sakaḷāṃ vaṇāa ghyāvī dhaṇī ||1|| jāleṃ darpaṇāceṃ aṃga | jyācā tyāsī dāvī raṃga ||dhru.|| ekā bhāvācā ekāṃta | pīka pikalā anaṃta ||2|| tukā khaḷe dāṇīṃ | karī baisonī vāṃṭaṇī ||3||

ठेविलें जतन । करूनियां निज धन ॥1॥ जयापासाव उत्पित्त । तें हें बीज धरिलें हातीं ॥ध्रु.॥ निवडिलें वरळा भूस । सार आइन जिनस ॥2॥ तुका ह्मणे नारायण । भाग संचिताचा गुण ॥3॥

ṭhevileṃ jatana | karūniyāṃ nija dhana ||1|| jayāpāsāva utpitta | teṃ heṃ bīja dharileṃ hātīṃ ||dhru.|| nivaḍileṃ varaḷā bhūsa | sāra āina jinasa ||2|| tukā hmaṇe nārāyaṇa | bhāga saṃcitācā guṇa ||3||

भ्रमना पाउलें वेचिलीं तीं वाव । प्रवेशतां ठाव एक द्वार ॥1॥ सार तीं पाउलें विठोबाचीं जीवीं । कोणीं न विसंभावीं क्षणभरि ॥ध्रु.॥ सुलभ हें केलें सकळां जीवन । काुंफ्कावें चि कान न लगेसें ॥2॥ तुका ह्मणे येथें सकळ ही कोड । पुरे मूळ खोड विस्ताराचें ॥3॥

bhramanā pāuleṃ vecilīṃ tīṃ vāva | praveśatāṃ ṭhāva eka dvāra ||1|| sāra tīṃ pāuleṃ viṭhobācīṃ jīvīṃ | koṇīṃ na visaṃbhāvīṃ kṣaṇabhari ||dhru.|| sulabha heṃ keleṃ sakaḷāṃ jīvana | kāुṃphkāveṃ ci kāna na lageseṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ sakaḷa hī koḍa | pure mūḷa khoḍa vistārāceṃ ||3||

कांहीं जाणों नये पांडुरंगाविण । पाविजेल सीण संदेहानें ॥1॥ भलतिया नावें आळविला पिता । तरि तो जाणता कळवळा ॥ध्रु.॥ अळंकार जातो गौरवितां वाणी । सर्वगात्रा धणी हरिकथा ॥2॥ तुका ह्मणे उपज विल्हाळे आवडी । करावा तो घडी घडी लाहो ॥3॥

kāṃhīṃ jāṇoṃ naye pāṃḍuraṃgāviṇa | pāvijela sīṇa saṃdehāneṃ ||1|| bhalatiyā nāveṃ āḷavilā pitā | tari to jāṇatā kaḷavaḷā ||dhru.|| aḷaṃkāra jāto gauravitāṃ vāṇī | sarvagātrā dhaṇī harikathā ||2|| tukā hmaṇe upaja vilhāḷe āvaḍī | karāvā to ghaḍī ghaḍī lāho ||3||

बीजापोटीं पाहे फळ । विध न करितां सकळ ॥1॥ तया मूर्ख ह्मणावें वेडें । कैसें तुटेल सांकडें ॥ध्रु.॥ दावितिया वाट। वेठी धरूं पाहे चाट ॥2॥ पुढिल्या उपाया । तुका ह्मणे राखे काया ॥3॥

bījāpoṭīṃ pāhe phaḷa | vidha na karitāṃ sakaḷa ||1|| tayā mūrkha hmaṇāveṃ veḍeṃ | kaiseṃ tuṭela sāṃkaḍeṃ ||dhru.|| dāvitiyā vāṭa| veṭhī dharūṃ pāhe cāṭa ||2|| puḍhilyā upāyā | tukā hmaṇe rākhe kāyā ||3||

मातेचीं जो थानें फाडी । तया जोडी कोण ते ॥1॥ वेदां निंदी तो चांडाळ । भ्रष्ट सुतकिया खळ ॥ध्रु.॥ अगी लावी घरा । मग वसती कोठें थारा ॥2॥ तुका ह्मणे वर्म । येरा नाचवितो भ्रम ॥3॥

mātecīṃ jo thāneṃ phāḍī | tayā joḍī koṇa te ||1|| vedāṃ niṃdī to cāṃḍāḷa | bhraṣṭa sutakiyā khaḷa ||dhru.|| agī lāvī gharā | maga vasatī koṭheṃ thārā ||2|| tukā hmaṇe varma | yerā nācavito bhrama ||3||

वेश वंदाया पुरते । कोण ब्राह्मण निरुते ॥1॥ ऐसें सांगा मजपाशीं । संतां निरवितों येविशीं ॥ध्रु.॥ असा जी प्रवीण । ग्रंथीं कळे शुद्धहीण ॥2॥ तुका ह्मणे लोपें । सत्याचिया घडती पापें ॥3॥

veśa vaṃdāyā purate | koṇa brāhmaṇa nirute ||1|| aiseṃ sāṃgā majapāśīṃ | saṃtāṃ niravitoṃ yeviśīṃ ||dhru.|| asā jī pravīṇa | graṃthīṃ kaḷe śuddhahīṇa ||2|| tukā hmaṇe lopeṃ | satyāciyā ghaḍatī pāpeṃ ||3||

आइत्याची राशी । आली पाकसिद्धीपाशीं ॥1॥ आतां सांडोनि भोजन । भिके जावें वेडेपणें ॥ध्रु.॥ उसंतिली वाट । मागें परतावें फुकट ॥2॥ तुका ह्मणे वाणी । वेचों बैसोन ठाकणीं ॥3॥

āityācī rāśī | ālī pākasiddhīpāśīṃ ||1|| ātāṃ sāṃḍoni bhojana | bhike jāveṃ veḍepaṇeṃ ||dhru.|| usaṃtilī vāṭa | māgeṃ paratāveṃ phukaṭa ||2|| tukā hmaṇe vāṇī | vecoṃ baisona ṭhākaṇīṃ ||3||

धन्ये शुद्ध जाती । धरीं लौकरी परती ॥1॥ ऐकिलें तें चि कानीं । होय परिपाक मनीं ॥ध्रु.॥ कळवळा पोटीं । सावधान हितासाठीं ॥2॥ तुका ह्मणे भाव । त्याचा तो चि जाणां देव ॥3॥

dhanye śuddha jātī | dharīṃ laukarī paratī ||1|| aikileṃ teṃ ci kānīṃ | hoya paripāka manīṃ ||dhru.|| kaḷavaḷā poṭīṃ | sāvadhāna hitāsāṭhīṃ ||2|| tukā hmaṇe bhāva | tyācā to ci jāṇāṃ deva ||3||

जीवित्व तें किती । हें चि धरितां बरें चित्तीं ॥1॥ संत सुमनें उत्तरें । मृदु रसाळ मधुरें ॥ध्रु.॥ विसांवतां कानीं । परिपाक घडे मनीं ॥2॥ तुका ह्मणे जोडी । हाय जतन रोकडी ॥3॥

jīvitva teṃ kitī | heṃ ci dharitāṃ bareṃ cittīṃ ||1|| saṃta sumaneṃ uttareṃ | mṛdu rasāḷa madhureṃ ||dhru.|| visāṃvatāṃ kānīṃ | paripāka ghaḍe manīṃ ||2|| tukā hmaṇe joḍī | hāya jatana rokaḍī ||3||

भोजन तें पाशांतीचें । निंचें उंचें उसाळी ॥1॥ जैशी कारंज्याची कळा । तो जिव्हाळा स्वहिता ॥ध्रु.॥ कल्पना ते देवाविण । न करी भिन्न इतरीं ॥2॥ तुका ह्मणे पावे भूती । ते नििंश्चती मापली ॥3॥

bhojana teṃ pāśāṃtīceṃ | niṃceṃ uṃceṃ usāḷī ||1|| jaiśī kāraṃjyācī kaḷā | to jivhāḷā svahitā ||dhru.|| kalpanā te devāviṇa | na karī bhinna itarīṃ ||2|| tukā hmaṇe pāve bhūtī | te niिṃścatī māpalī ||3||

पोटापुरतें काम । परि अगत्य तो राम ॥1॥ कारण तें हें चि करीं । चित्तीं पांडुरंग धरीं ॥ध्रु.॥ प्रारब्धी हेवा । जोडी देवाची ते सेवा ॥2॥ तुका ह्मणे बळ । बुद्धी वेचूनि सकळ ॥3॥

poṭāpurateṃ kāma | pari agatya to rāma ||1|| kāraṇa teṃ heṃ ci karīṃ | cittīṃ pāṃḍuraṃga dharīṃ ||dhru.|| prārabdhī hevā | joḍī devācī te sevā ||2|| tukā hmaṇe baḷa | buddhī vecūni sakaḷa ||3||

बहुतां जन्मां अंतीं । जोडी लागली हे हातीं ॥1॥ मनुष्यदेहा ऐसा ठाव । धरीं पांडुरंगीं भाव ॥ध्रु.॥ बहु केला फेरा । येथें सांपडला थारा ॥2॥ तुका ह्मणे जाणे । ऐसे भले ते शाहाणे॥3॥

bahutāṃ janmāṃ aṃtīṃ | joḍī lāgalī he hātīṃ ||1|| manuṣyadehā aisā ṭhāva | dharīṃ pāṃḍuraṃgīṃ bhāva ||dhru.|| bahu kelā pherā | yetheṃ sāṃpaḍalā thārā ||2|| tukā hmaṇe jāṇe | aise bhale te śāhāṇe||3||

मुळाचिया मुळें । दुःखें वाढती सकळे ॥1॥ ऐसा योगियांचा धर्म । नव्हे वाढवावा श्रम ॥ध्रु.॥ न कळे आवडी । कोण आहे कैसी घडी ॥2॥ तुका ह्मणे थीत । दुःख पाववावें चित्त ॥3॥

muḷāciyā muḷeṃ | duḥkheṃ vāḍhatī sakaḷe ||1|| aisā yogiyāṃcā dharma | navhe vāḍhavāvā śrama ||dhru.|| na kaḷe āvaḍī | koṇa āhe kaisī ghaḍī ||2|| tukā hmaṇe thīta | duḥkha pāvavāveṃ citta ||3||

भाग्यवंतां हें चि काम । मापी नाम वैखरी ॥1॥ आनंदाची पुिष्ट अंगीं । श्रोते संगीं उद्धरती ॥ध्रु.॥ पिकविलें तया खाणें किती । पंगतीस सुकाळ ॥2॥ तुका करी प्रणिपात । दंडवत आचारियां ॥3॥

bhāgyavaṃtāṃ heṃ ci kāma | māpī nāma vaikharī ||1|| ānaṃdācī puिṣṭa aṃgīṃ | śrote saṃgīṃ uddharatī ||dhru.|| pikavileṃ tayā khāṇeṃ kitī | paṃgatīsa sukāḷa ||2|| tukā karī praṇipāta | daṃḍavata ācāriyāṃ ||3||

लटिकें तें रुचे । साच कोणां ही न पचे ॥1॥ ऐसा माजल्याचा गुण । भोगें कळों येइल सीण ॥ध्रु.॥ वाढवी ममता । नाहीं वरपडला तो दूतां ॥2॥ कांहीं न मनी माकड । तुका उपदेश हेकड ॥3॥

laṭikeṃ teṃ ruce | sāca koṇāṃ hī na pace ||1|| aisā mājalyācā guṇa | bhogeṃ kaḷoṃ yeila sīṇa ||dhru.|| vāḍhavī mamatā | nāhīṃ varapaḍalā to dūtāṃ ||2|| kāṃhīṃ na manī mākaḍa | tukā upadeśa hekaḍa ||3||

कौतुकाची सृष्टी । कौतुकें चि केलें कष्टी ॥1॥ मोडे तरी भलें खेळ । फांके फांकिल्या कोल्हाळ ॥ध्रु.॥ जाणणियासाटीं। भय सामावलें पोटीं ॥2॥ तुका ह्मणे चेता । होणें तें तूं च आइता ॥3॥

kautukācī sṛṣṭī | kautukeṃ ci keleṃ kaṣṭī ||1|| moḍe tarī bhaleṃ kheḷa | phāṃke phāṃkilyā kolhāḷa ||dhru.|| jāṇaṇiyāsāṭīṃ| bhaya sāmāvaleṃ poṭīṃ ||2|| tukā hmaṇe cetā | hoṇeṃ teṃ tūṃ ca āitā ||3||

भोवंडींसरिसें । अवघें भोंवत चि दिसे ॥1॥ ठायीं राहिल्या निश्चळ । आहे अचळीं अचळ ॥ध्रु.॥ एक हाकेचा कपाटीं। तेथें आणीक नाद उठी ॥2॥ अभ्रें धांवे शशी । तुका असे ते तें दुसरें भासी ॥3॥

bhovaṃḍīṃsariseṃ | avagheṃ bhoṃvata ci dise ||1|| ṭhāyīṃ rāhilyā niścaḷa | āhe acaḷīṃ acaḷa ||dhru.|| eka hākecā kapāṭīṃ| tetheṃ āṇīka nāda uṭhī ||2|| abhreṃ dhāṃve śaśī | tukā ase te teṃ dusareṃ bhāsī ||3||

नव्हों आह्मी आजिकालीचीं । काचीं कुचीं चाळवणी ॥1॥ एके ठायीं मूळडाळ । ठावा सकळ आहेसी ॥ध्रु.॥ तुमचें आमचेंसें कांहीं । भिन्न नाहीं वांटलें ॥2॥ तुका ह्मणे जेथें असें । तेथें दिसें तुमचासा ॥3॥

navhoṃ āhmī ājikālīcīṃ | kācīṃ kucīṃ cāḷavaṇī ||1|| eke ṭhāyīṃ mūḷaḍāḷa | ṭhāvā sakaḷa āhesī ||dhru.|| tumaceṃ āmaceṃseṃ kāṃhīṃ | bhinna nāhīṃ vāṃṭaleṃ ||2|| tukā hmaṇe jetheṃ aseṃ | tetheṃ diseṃ tumacāsā ||3||

योग्याची संपदा त्याग आणि शांति । उभयलोकीं कीतिऩ सोहळा मान ॥1॥ येरयेरांवरी जायांचें उसिणें । भाग्यस्थळीं देणें झाडावेसीं ॥ध्रु.॥ केलिया फावला ठायींचा तो लाहो । तृष्णेचा तो काहो काव्हवितो ॥2॥ तुका ह्मणे लाभ अकर्तव्या नांवें । शिवपद जीवें भोगिजेल ॥3॥

yogyācī saṃpadā tyāga āṇi śāṃti | ubhayalokīṃ kītiऩ sohaḷā māna ||1|| yerayerāṃvarī jāyāṃceṃ usiṇeṃ | bhāgyasthaḷīṃ deṇeṃ jhāḍāvesīṃ ||dhru.|| keliyā phāvalā ṭhāyīṃcā to lāho | tṛṣṇecā to kāho kāvhavito ||2|| tukā hmaṇe lābha akartavyā nāṃveṃ | śivapada jīveṃ bhogijela ||3||

मरणा हातीं सुटली काया । विचारें या निश्चयें ॥1॥ नासोनियां गेली खंती । सहजिस्थति भोगाचे ॥ध्रु.॥ न देखें सें जालें श्रम । आलें वर्म हाता हें ॥2॥ तुका ह्मणे कैची कींव । कोठें जीव निराळा ॥3॥

maraṇā hātīṃ suṭalī kāyā | vicāreṃ yā niścayeṃ ||1|| nāsoniyāṃ gelī khaṃtī | sahajisthati bhogāce ||dhru.|| na dekheṃ seṃ jāleṃ śrama | āleṃ varma hātā heṃ ||2|| tukā hmaṇe kaicī kīṃva | koṭheṃ jīva nirāḷā ||3||

नव्हे ब्रह्मचर्य बाइलेच्या त्यागें । वैराग्य वाउगें देशत्यागें ॥1॥ काम वाढे भय वासनेच्या द्वारें । सांडावें तें धीरें आचावाचे ॥ध्रु.॥ कांपवूनि टिरी शूरत्वाची मात । केलें वाताहात उचित काळें ॥2॥ तुका ह्मणे करी जिव्हेसी विटाळ । लटिक्याची मळ स्तुति होतां ॥3॥

navhe brahmacarya bāilecyā tyāgeṃ | vairāgya vāugeṃ deśatyāgeṃ ||1|| kāma vāḍhe bhaya vāsanecyā dvāreṃ | sāṃḍāveṃ teṃ dhīreṃ ācāvāce ||dhru.|| kāṃpavūni ṭirī śūratvācī māta | keleṃ vātāhāta ucita kāḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe karī jivhesī viṭāḷa | laṭikyācī maḷa stuti hotāṃ ||3||

नको सांडूं अन्न नको सेवूं वन । चिंतीं नारायण सर्व भोगीं ॥1॥ मातेचिये खांदीं बाळ नेणे सीण । भावना त्या भिन्न मुंडाविया ॥ध्रु.॥ नको गुंपों भोगीं नको पडों त्यागीं । लावुनि सरें अंगीं देवाचिया ॥2॥ तुका ह्मणे नको पुसों वेळोवेळां । उपदेश वेगळा उरला नाहीं ॥3॥

nako sāṃḍūṃ anna nako sevūṃ vana | ciṃtīṃ nārāyaṇa sarva bhogīṃ ||1|| māteciye khāṃdīṃ bāḷa neṇe sīṇa | bhāvanā tyā bhinna muṃḍāviyā ||dhru.|| nako guṃpoṃ bhogīṃ nako paḍoṃ tyāgīṃ | lāvuni sareṃ aṃgīṃ devāciyā ||2|| tukā hmaṇe nako pusoṃ veḷoveḷāṃ | upadeśa vegaḷā uralā nāhīṃ ||3||

अवघी मिथ्या आटी । राम नाहीं तंव कंठीं ॥1॥ सावधान सावधान । उगवीं संकल्पीं हें मन ॥ध्रु.॥ सांडिलें तें मांडे। आघ्र उरल्या काळें दंडे ॥2॥ तुका ह्मणे आलें भागा । देउनि चिंतीं पांडुरंगा ॥3॥

avaghī mithyā āṭī | rāma nāhīṃ taṃva kaṃṭhīṃ ||1|| sāvadhāna sāvadhāna | ugavīṃ saṃkalpīṃ heṃ mana ||dhru.|| sāṃḍileṃ teṃ māṃḍe| āghra uralyā kāḷeṃ daṃḍe ||2|| tukā hmaṇe āleṃ bhāgā | deuni ciṃtīṃ pāṃḍuraṃgā ||3||

न संगावें वर्म । जनीं असों द्यावा भ्रम ॥1॥ उगींच लागतील पाठीं । होतीं रितीं च हिंपुटीं ॥ध्रु.॥ सिकविल्या गोटी । शिकोनि धरितील पोटीं ॥2॥ तुका ह्मणे सीण । होइल अनुभवाविण ॥3॥

na saṃgāveṃ varma | janīṃ asoṃ dyāvā bhrama ||1|| ugīṃca lāgatīla pāṭhīṃ | hotīṃ ritīṃ ca hiṃpuṭīṃ ||dhru.|| sikavilyā goṭī | śikoni dharitīla poṭīṃ ||2|| tukā hmaṇe sīṇa | hoila anubhavāviṇa ||3||

जातिविजातीची व्हावयासि भेटी । संकल्प तो पोटीं वाहों नये ॥1॥ होणार तें घडो होणाराच्या गुणें । होइल नारायणें निमिऩलें तें ॥ध्रु.॥ व्याघ्राचिये भुके वधावी ते गाय । याचें नांव काय पुण्य असे ॥2॥ तुका ह्मणे न करी विचार पुरता । गरज्याची माता पिता खर ॥3॥

jātivijātīcī vhāvayāsi bheṭī | saṃkalpa to poṭīṃ vāhoṃ naye ||1|| hoṇāra teṃ ghaḍo hoṇārācyā guṇeṃ | hoila nārāyaṇeṃ nimiऩleṃ teṃ ||dhru.|| vyāghrāciye bhuke vadhāvī te gāya | yāceṃ nāṃva kāya puṇya ase ||2|| tukā hmaṇe na karī vicāra puratā | garajyācī mātā pitā khara ||3||

शाहाणियां पुरे एक चि वचन । विशारती खुण ते चि त्यासी ॥1॥ उपदेश असे बहुतांकारणें । घेतला तो मनें पाहिजे हा ॥ध्रु.॥ फांसावेना तरिं दुःख घेतें वाव । मग होतो जीव कासावीस ॥2॥ तुका ह्मणे नको राग धरूं झोंडा । नुघडितां पीडा होइल डोळे ॥3॥

śāhāṇiyāṃ pure eka ci vacana | viśāratī khuṇa te ci tyāsī ||1|| upadeśa ase bahutāṃkāraṇeṃ | ghetalā to maneṃ pāhije hā ||dhru.|| phāṃsāvenā tariṃ duḥkha gheteṃ vāva | maga hoto jīva kāsāvīsa ||2|| tukā hmaṇe nako rāga dharūṃ jhoṃḍā | nughaḍitāṃ pīḍā hoila ḍoḷe ||3||

अभिन्नव सुख तरि या विचारें । विचारावें बरें संतजनीं ॥1॥ रूपाच्या आठवें दोन्ही ही आपण । वियोगें तो क्षीण होत नाहीं ॥ध्रु.॥ पूजा तरि चित्तें कल्पा तें ब्रह्मांड । आहाच तो खंड एकदेसी ॥2॥ तुका ह्मणे माझा अनुभव यापरि । डोइऩ पायांवरि ठेवीतसें ॥3॥

abhinnava sukha tari yā vicāreṃ | vicārāveṃ bareṃ saṃtajanīṃ ||1|| rūpācyā āṭhaveṃ donhī hī āpaṇa | viyogeṃ to kṣīṇa hota nāhīṃ ||dhru.|| pūjā tari citteṃ kalpā teṃ brahmāṃḍa | āhāca to khaṃḍa ekadesī ||2|| tukā hmaṇe mājhā anubhava yāpari | ḍoiऩ pāyāṃvari ṭhevītaseṃ ||3||

नटनाटए तुह्मी केलें याच साटीं । कवतुकें दृष्टी निववावी ॥1॥ नाहीं तरि काय कळलें चि आहे । वाघ आणि गाय लांकडाची ॥ध्रु.॥ अभेद चि असे मांडियेलें खेळा । केल्या दीपकळा बहुएकी ॥2॥ तुका ह्मणे रूप नाहीं दर्पणांत । संतोषाची मात दुसरें तें ॥3॥

naṭanāṭae tuhmī keleṃ yāca sāṭīṃ | kavatukeṃ dṛṣṭī nivavāvī ||1|| nāhīṃ tari kāya kaḷaleṃ ci āhe | vāgha āṇi gāya lāṃkaḍācī ||dhru.|| abheda ci ase māṃḍiyeleṃ kheḷā | kelyā dīpakaḷā bahuekī ||2|| tukā hmaṇe rūpa nāhīṃ darpaṇāṃta | saṃtoṣācī māta dusareṃ teṃ ||3||

रवीचा प्रकाश । तो चि निशी घडे नाश । जाल्या बहुवस । तरि त्या काय दीपिका ॥1॥ आतां हा चि वसो जीवीं । माझे अंतरी गोसावीं । होऊं येती ठावीं । काय वर्में याच्यानें ॥ध्रु.॥ सवें असतां धणी । आड येऊं न सके कोणी । न लगे विनवणी । पृथकाची करावी ॥2॥ जन्माचिया गति । येणें अवघ्या खुंटती । कारण ते प्रीति । तुका ह्मणे जवळी ॥3॥

ravīcā prakāśa | to ci niśī ghaḍe nāśa | jālyā bahuvasa | tari tyā kāya dīpikā ||1|| ātāṃ hā ci vaso jīvīṃ | mājhe aṃtarī gosāvīṃ | hoūṃ yetī ṭhāvīṃ | kāya varmeṃ yācyāneṃ ||dhru.|| saveṃ asatāṃ dhaṇī | āḍa yeūṃ na sake koṇī | na lage vinavaṇī | pṛthakācī karāvī ||2|| janmāciyā gati | yeṇeṃ avaghyā khuṃṭatī | kāraṇa te prīti | tukā hmaṇe javaḷī ||3||

ऐसे सांडुनियां घुरे । किविलवाणी दिसां कां रे । कामें उर भरे । हातीं नुरे मृित्तका ॥1॥ उदार हा जगदानी । पांडुरंग अभिमानी । तुळसीदळ पाणी । चिंतनाचा भुकेला ॥ध्रु.॥ न लगे पुसावी चाकरी । कोणी वकील ये घरीं । त्याचा तो चाकरी । पारपत्य सकळ ॥2॥ नाहीं आडकाटी । तुका ह्मणे जातां भेटी । न बोलतां मिठी । उगी च पायीं घालावी ॥3॥

aise sāṃḍuniyāṃ ghure | kivilavāṇī disāṃ kāṃ re | kāmeṃ ura bhare | hātīṃ nure mṛिttakā ||1|| udāra hā jagadānī | pāṃḍuraṃga abhimānī | tuḷasīdaḷa pāṇī | ciṃtanācā bhukelā ||dhru.|| na lage pusāvī cākarī | koṇī vakīla ye gharīṃ | tyācā to cākarī | pārapatya sakaḷa ||2|| nāhīṃ āḍakāṭī | tukā hmaṇe jātāṃ bheṭī | na bolatāṃ miṭhī | ugī ca pāyīṃ ghālāvī ||3||

उपकारी असे आरोणि उरला । आपुलें तयाला पर नाहीं ॥1॥ लाभावरि घ्यावें सांपडलें काम । आपला तो श्रम न विचारी ॥ध्रु.॥ जीवा ऐसें देखे आणिकां जीवांसी । निखळ चि रासि गुणांची च ॥2॥ तुका ह्मणे देव तयांचा पांगिला । न भंगे संचला धीर सदा ॥3॥

upakārī ase āroṇi uralā | āpuleṃ tayālā para nāhīṃ ||1|| lābhāvari ghyāveṃ sāṃpaḍaleṃ kāma | āpalā to śrama na vicārī ||dhru.|| jīvā aiseṃ dekhe āṇikāṃ jīvāṃsī | nikhaḷa ci rāsi guṇāṃcī ca ||2|| tukā hmaṇe deva tayāṃcā pāṃgilā | na bhaṃge saṃcalā dhīra sadā ||3||

कोणा पुण्यें यांचा होइऩन सेवक । जींहीं द्वंदादिक दुराविलें ॥1॥ ऐसें वर्म मज दावीं नारायणा । अंतरीं च खुणा प्रकटोनि ॥ध्रु.॥ बहु अवघड असे संतभेटी । तरि जगजेठी करुणा केली ॥2॥ तुका ह्मणे मग नयें वृत्तीवरी । सुखाचे शेजारीं पहुडइऩन ॥3॥

koṇā puṇyeṃ yāṃcā hoiऩna sevaka | jīṃhīṃ dvaṃdādika durāvileṃ ||1|| aiseṃ varma maja dāvīṃ nārāyaṇā | aṃtarīṃ ca khuṇā prakaṭoni ||dhru.|| bahu avaghaḍa ase saṃtabheṭī | tari jagajeṭhī karuṇā kelī ||2|| tukā hmaṇe maga nayeṃ vṛttīvarī | sukhāce śejārīṃ pahuḍaiऩna ||3||

क्षणक्षणां सांभािळतों । साक्षी होतों आपुला ॥1॥ न घडावी पायीं तुटी । मन मुठी घातलें ॥ध्रु.॥ विचारतों वचनां आधीं । धरूनि शुद्धी ठेविली ॥2॥ तुका ह्मणे मागें भ्यालों ॥ तरीं जालों जागृत ॥3॥

kṣaṇakṣaṇāṃ sāṃbhāिḷatoṃ | sākṣī hotoṃ āpulā ||1|| na ghaḍāvī pāyīṃ tuṭī | mana muṭhī ghātaleṃ ||dhru.|| vicāratoṃ vacanāṃ ādhīṃ | dharūni śuddhī ṭhevilī ||2|| tukā hmaṇe māgeṃ bhyāloṃ || tarīṃ jāloṃ jāgṛta ||3||

आणूनियां मना । आवघ्या धांडोिळल्या खुणा । देखिला तो राणा । पंढरपूरनिवासी ॥1॥ यासी अनुसरल्या काय । घडे ऐसें वांयां जाय । देखिले ते पाय । सम जीवीं राहाती ॥ध्रु.॥ तो देखावा हा विध । चिंतनें तें कार्य सिद्ध । आणिकां संबंध । नाहीं पर्वकाळासी ॥2॥ तुका ह्मणे खळ । हो क्षणें चि निर्मळ । जाऊनियां मळ । वाळवंटीं नाचती ॥3॥

āṇūniyāṃ manā | āvaghyā dhāṃḍoिḷalyā khuṇā | dekhilā to rāṇā | paṃḍharapūranivāsī ||1|| yāsī anusaralyā kāya | ghaḍe aiseṃ vāṃyāṃ jāya | dekhile te pāya | sama jīvīṃ rāhātī ||dhru.|| to dekhāvā hā vidha | ciṃtaneṃ teṃ kārya siddha | āṇikāṃ saṃbaṃdha | nāhīṃ parvakāḷāsī ||2|| tukā hmaṇe khaḷa | ho kṣaṇeṃ ci nirmaḷa | jāūniyāṃ maḷa | vāḷavaṃṭīṃ nācatī ||3||

नाम घेतां मन निवे । जिव्हे अमृत चि जरवे । होताती बरवे । ऐसे शकुन लाभाचे ॥1॥ मन रंगलें रंगलें । तुझ्या चरणीं िस्थरावलें । केलिया विठ्ठलें । ऐसी कृपा जाणावी ॥ध्रु.॥ जालें भोजनसें दिसे । चिरा पडोनि ठेला इच्छे । धालियाच्या ऐसें। अंगा येती उद्गार ॥2॥ सुख भेटों आलें सुखा । निध सांपडला मुखा । तुका ह्मणे लेखा । आतां नाहीं आनंदा ॥3॥

nāma ghetāṃ mana nive | jivhe amṛta ci jarave | hotātī barave | aise śakuna lābhāce ||1|| mana raṃgaleṃ raṃgaleṃ | tujhyā caraṇīṃ िstharāvaleṃ | keliyā viṭhṭhaleṃ | aisī kṛpā jāṇāvī ||dhru.|| jāleṃ bhojanaseṃ dise | cirā paḍoni ṭhelā icche | dhāliyācyā aiseṃ| aṃgā yetī udgāra ||2|| sukha bheṭoṃ āleṃ sukhā | nidha sāṃpaḍalā mukhā | tukā hmaṇe lekhā | ātāṃ nāhīṃ ānaṃdā ||3||

रुची रुची घेऊं गोडी । प्रेमसुखें जाली जोडी ॥1॥ काळ जाऊं नेदूं वांयां । चिंतितां विठोबाच्या पायां ॥ध्रु.॥ करूं भजन भोजन । धणी घेऊं नारायण ॥2॥ तुका ह्मणे जीव धाला । होय तुझ्यानें विठ्ठला ॥3॥

rucī rucī gheūṃ goḍī | premasukheṃ jālī joḍī ||1|| kāḷa jāūṃ nedūṃ vāṃyāṃ | ciṃtitāṃ viṭhobācyā pāyāṃ ||dhru.|| karūṃ bhajana bhojana | dhaṇī gheūṃ nārāyaṇa ||2|| tukā hmaṇe jīva dhālā | hoya tujhyāneṃ viṭhṭhalā ||3||

वेळोवेळां हें चि सांगें । दान मागें जगासि ॥1॥ विठ्ठल हे मंगळवाणी । घेऊं धणी पंगती ॥ध्रु.॥ वेचतसे पळें पळ । केलें बळ पाहिजे ॥2॥ तुका ह्मणे दुिश्चत नका । राहों फुका नाड हा ॥3॥

veḷoveḷāṃ heṃ ci sāṃgeṃ | dāna māgeṃ jagāsi ||1|| viṭhṭhala he maṃgaḷavāṇī | gheūṃ dhaṇī paṃgatī ||dhru.|| vecatase paḷeṃ paḷa | keleṃ baḷa pāhije ||2|| tukā hmaṇe duिścata nakā | rāhoṃ phukā nāḍa hā ||3||

आणीक ऐसें कोठें सांगा । पांडुरंगा सारिखें ॥1॥ दैवत ये भूमंडळीं । उद्धार कळी पावितें ॥ध्रु.॥ कोठें कांहीं कोठें कांहीं । शोध ठायीं स्थळासी ॥2॥ आनेत्रींचें तीथाअ नासे । तीथाअ वसे वज्रलेप ॥3॥ पांडुरंगींचें पांडुरंगीं । पाप अंगीं राहेना ॥4॥ ऐसें हरें गिरिजेप्रति । गुहए िस्थती सांगितली ॥5॥ तुका ह्मणे तीर्थ क्षेत्र । सर्वत्र हें दैवत ॥6॥

āṇīka aiseṃ koṭheṃ sāṃgā | pāṃḍuraṃgā sārikheṃ ||1|| daivata ye bhūmaṃḍaḷīṃ | uddhāra kaḷī pāviteṃ ||dhru.|| koṭheṃ kāṃhīṃ koṭheṃ kāṃhīṃ | śodha ṭhāyīṃ sthaḷāsī ||2|| ānetrīṃceṃ tīthāa nāse | tīthāa vase vajralepa ||3|| pāṃḍuraṃgīṃceṃ pāṃḍuraṃgīṃ | pāpa aṃgīṃ rāhenā ||4|| aiseṃ hareṃ girijeprati | guhae िsthatī sāṃgitalī ||5|| tukā hmaṇe tīrtha kṣetra | sarvatra heṃ daivata ||6||

पुराणींचा इतिहास । गोड रस सेविला ॥1॥ नव्हती हे आहाच बोल । मोकळें फोल कवित्व ॥ध्रु.॥ भावें घ्या रे भावें घ्या रे । येगदा जा रे पंढरिये ॥2॥ भाग्यें आलेति मनुष्यदेहा । तो हा पाहा विठ्ठल ॥3॥ पापपुण्या करील झाडा । जाइल पीडा जन्माची ॥4 ॥ घ्यावी हातीं टाळदिंडी । गावे तोंडीं गुणवाद ॥5॥ तुका ह्मणे घटापटा । न लगे वाटा शोधाव्या ॥6॥

purāṇīṃcā itihāsa | goḍa rasa sevilā ||1|| navhatī he āhāca bola | mokaḷeṃ phola kavitva ||dhru.|| bhāveṃ ghyā re bhāveṃ ghyā re | yegadā jā re paṃḍhariye ||2|| bhāgyeṃ āleti manuṣyadehā | to hā pāhā viṭhṭhala ||3|| pāpapuṇyā karīla jhāḍā | jāila pīḍā janmācī ||4 || ghyāvī hātīṃ ṭāḷadiṃḍī | gāve toṃḍīṃ guṇavāda ||5|| tukā hmaṇe ghaṭāpaṭā | na lage vāṭā śodhāvyā ||6||

कर्म धर्म नव्हती सांग । उण्या अंगें पतन ॥1॥ भलत्या काळें नामावळी । सुलभ भोळी भाविकां ॥ध्रु.॥ प्रायिश्चत्तें पडती पायां । गाती तयां वैष्णवां ॥2॥ तुका ह्मणे नुपजे दोष करा घोष आनंदे ॥3॥

karma dharma navhatī sāṃga | uṇyā aṃgeṃ patana ||1|| bhalatyā kāḷeṃ nāmāvaḷī | sulabha bhoḷī bhāvikāṃ ||dhru.|| prāyiścatteṃ paḍatī pāyāṃ | gātī tayāṃ vaiṣṇavāṃ ||2|| tukā hmaṇe nupaje doṣa karā ghoṣa ānaṃde ||3||

बहुत सोसिले मागें न कळतां । पुढती काय आतां अंध व्हावें ॥1॥ एकाचिये अंगीं हें ठेवावें लावून । नये भिन्न भिन्ना चांचपडो ॥ध्रु.॥ कोण होइऩल तो ब्रह्मांडचाळक । आपणें चि हाके देइऩल हाके ॥2॥ तुका ह्मणे दिलीं चेतवूनि सुणीं । कौतुकावांचूनि नाहीं छळ ॥3॥

bahuta sosile māgeṃ na kaḷatāṃ | puḍhatī kāya ātāṃ aṃdha vhāveṃ ||1|| ekāciye aṃgīṃ heṃ ṭhevāveṃ lāvūna | naye bhinna bhinnā cāṃcapaḍo ||dhru.|| koṇa hoiऩla to brahmāṃḍacāḷaka | āpaṇeṃ ci hāke deiऩla hāke ||2|| tukā hmaṇe dilīṃ cetavūni suṇīṃ | kautukāvāṃcūni nāhīṃ chaḷa ||3||

आश्चर्य या वाटे नसत्या छंदाचें । कैसें दिलें साचें करोनियां ॥1॥ दुजियासी तंव अकळ हा भाव । करावा तो जीव साक्ष येथें ॥ध्रु.॥ एकीं अनेकत्व अनेकीं एकत्व । प्रकृतिस्वभाव प्रमाणें चि ॥2॥ तुका ह्मणे करूं उगवूं जाणसी । कुशळ येविशीं तुह्मी देवा ॥3॥

āścarya yā vāṭe nasatyā chaṃdāceṃ | kaiseṃ dileṃ sāceṃ karoniyāṃ ||1|| dujiyāsī taṃva akaḷa hā bhāva | karāvā to jīva sākṣa yetheṃ ||dhru.|| ekīṃ anekatva anekīṃ ekatva | prakṛtisvabhāva pramāṇeṃ ci ||2|| tukā hmaṇe karūṃ ugavūṃ jāṇasī | kuśaḷa yeviśīṃ tuhmī devā ||3||

अस्त नाहीं आतां एक चि मोहोरा । पासूनि अंधारा दुरि जालों ॥1॥ साक्षत्वें या जालों गुणाचा देखणा । करीं नारायणा तरी खरें ॥ध्रु.॥ आठवें विसरु पडियेला मागें । आलें तें चि भागें यत्न केलें ॥2॥ तुका ह्मणे माझा विनोद देवासी । आह्मी तुह्मां ऐसीं दोन्ही नव्हों ॥3॥

asta nāhīṃ ātāṃ eka ci mohorā | pāsūni aṃdhārā duri jāloṃ ||1|| sākṣatveṃ yā jāloṃ guṇācā dekhaṇā | karīṃ nārāyaṇā tarī khareṃ ||dhru.|| āṭhaveṃ visaru paḍiyelā māgeṃ | āleṃ teṃ ci bhāgeṃ yatna keleṃ ||2|| tukā hmaṇe mājhā vinoda devāsī | āhmī tuhmāṃ aisīṃ donhī navhoṃ ||3||

क्षर अक्षर हे तुमचे विभाग । कासयानें जग दुरी धरा ॥1॥ तैसे आह्मी नेणों पालटों च कांहीं । त्यागिल्याची नाहीं मागें चाड ॥ध्रु.॥ प्रतिपादिता तूं समविषमाचा । प्रसाद तो याचा पापपुण्य ॥2॥ तुका ह्मणे तुह्मां नाना अवगणीं । लागे संपादणी लटिक्याची ॥3॥

kṣara akṣara he tumace vibhāga | kāsayāneṃ jaga durī dharā ||1|| taise āhmī neṇoṃ pālaṭoṃ ca kāṃhīṃ | tyāgilyācī nāhīṃ māgeṃ cāḍa ||dhru.|| pratipāditā tūṃ samaviṣamācā | prasāda to yācā pāpapuṇya ||2|| tukā hmaṇe tuhmāṃ nānā avagaṇīṃ | lāge saṃpādaṇī laṭikyācī ||3||

सर्वरसीं मीनलें चित्त । अखंडित आनंदु ॥1॥ गोत पति विश्वंभरीं । जाला हरि सोयरा ॥ध्रु.॥ वोळखी ते एका नांवें । इतरभावें खंडणा ॥2॥ तुका ह्मणे नांवें रूपें । दुसरीं पापें हारपलीं ॥3॥

sarvarasīṃ mīnaleṃ citta | akhaṃḍita ānaṃdu ||1|| gota pati viśvaṃbharīṃ | jālā hari soyarā ||dhru.|| voḷakhī te ekā nāṃveṃ | itarabhāveṃ khaṃḍaṇā ||2|| tukā hmaṇe nāṃveṃ rūpeṃ | dusarīṃ pāpeṃ hārapalīṃ ||3||

मीं हें ऐसें काय जाती । अवघड किती पाहातां ॥1॥ नाहीं होत उल्लंघन । नसतां भिन्न दुसरें ॥ध्रु.॥ अंधारानें तेज नेलें। दृष्टीखालें अंतर ॥2॥ तुका ह्मणे सवें देव । घेतां ठाव दावील ॥3॥

mīṃ heṃ aiseṃ kāya jātī | avaghaḍa kitī pāhātāṃ ||1|| nāhīṃ hota ullaṃghana | nasatāṃ bhinna dusareṃ ||dhru.|| aṃdhārāneṃ teja neleṃ| dṛṣṭīkhāleṃ aṃtara ||2|| tukā hmaṇe saveṃ deva | ghetāṃ ṭhāva dāvīla ||3||

कवेश्वरांचा तो आह्मांसी विटाळ । प्रसाद वोंगळ चिवडिती ॥1॥ दंभाचे आवडी बहिराट अंधळे । सेवटासि काळें होइल तोंड ॥ध्रु.॥ सोन्यासेजारी तों लाखेची जतन । सतंत ते गुण जैसेतैसे ॥2॥ सेव्य सेववता न पडतां ठावी । तुका ह्मणे गोवी पावती हीं ॥3॥

kaveśvarāṃcā to āhmāṃsī viṭāḷa | prasāda voṃgaḷa civaḍitī ||1|| daṃbhāce āvaḍī bahirāṭa aṃdhaḷe | sevaṭāsi kāḷeṃ hoila toṃḍa ||dhru.|| sonyāsejārī toṃ lākhecī jatana | sataṃta te guṇa jaisetaise ||2|| sevya sevavatā na paḍatāṃ ṭhāvī | tukā hmaṇe govī pāvatī hīṃ ||3||

वाढलियां मान न मनावी नििश्चती । भूतांचिये प्रीती भूतपण ॥1॥ ह्मणऊनि मना लावावी कांचणी । इंिद्रयांचे झणी ओढी भरे ॥ध्रु.॥ एका एकपणें एकाचिये अंगीं । लागे रंग रंगीं मिळलिया ॥2॥ तुका ह्मणे देव निष्काम निराळा । जीवदशे चाळा चळणांचा ॥3॥

vāḍhaliyāṃ māna na manāvī niिścatī | bhūtāṃciye prītī bhūtapaṇa ||1|| hmaṇaūni manā lāvāvī kāṃcaṇī | iṃिdrayāṃce jhaṇī oḍhī bhare ||dhru.|| ekā ekapaṇeṃ ekāciye aṃgīṃ | lāge raṃga raṃgīṃ miḷaliyā ||2|| tukā hmaṇe deva niṣkāma nirāḷā | jīvadaśe cāḷā caḷaṇāṃcā ||3||

माया साक्षी आह्मी नेणों भीड भार । आप आणि पर नाहीं दोन्ही ॥1॥ सत्याचिये साटीं अवघा चि भरे । नावडे व्यापार तुटीचा तो ॥ध्रु.॥ पोंभािळता चरे अंतरींचें दुःख । लांसें फांसें मुख उघडावें ॥2॥ तुका ह्मणे नव्हे स्फीतीचा हा ठाव । निवाडएासी देव साक्षी केला ॥3॥

māyā sākṣī āhmī neṇoṃ bhīḍa bhāra | āpa āṇi para nāhīṃ donhī ||1|| satyāciye sāṭīṃ avaghā ci bhare | nāvaḍe vyāpāra tuṭīcā to ||dhru.|| poṃbhāिḷatā care aṃtarīṃceṃ duḥkha | lāṃseṃ phāṃseṃ mukha ughaḍāveṃ ||2|| tukā hmaṇe navhe sphītīcā hā ṭhāva | nivāḍaeाsī deva sākṣī kelā ||3||

संतां आवडे तो काळाचा ही काळ । समर्थाचें बाळ जेवीं समर्थ ॥1॥ परिसतां तेथें नाहीं एकविणें । मोहें न पवे सीण ऐसें राखे ॥ध्रु.॥ केले अन्याय ते सांडवी उपचारें । न देखें दुसरें नासा मूळ ॥2॥ तुका ह्मणे मुख्य कल्पतरुछाया । काय नाहीं दया तये ठायीं ॥3॥

saṃtāṃ āvaḍe to kāḷācā hī kāḷa | samarthāceṃ bāḷa jevīṃ samartha ||1|| parisatāṃ tetheṃ nāhīṃ ekaviṇeṃ | moheṃ na pave sīṇa aiseṃ rākhe ||dhru.|| kele anyāya te sāṃḍavī upacāreṃ | na dekheṃ dusareṃ nāsā mūḷa ||2|| tukā hmaṇe mukhya kalpataruchāyā | kāya nāhīṃ dayā taye ṭhāyīṃ ||3||

संतांच्या धीकारें अमंगळ जिणें । विश्वशत्रु तेणें सांडी परि ॥1॥ कुळ आणि रूप वांयां संवसार । गेला भरतार मोकलितां ॥ध्रु.॥ मूळ राखे तया फळा काय उणें । चतुर लक्षणें राखों जाणे ॥2॥ तुका ह्मणे सायास तो एके ठायीं । दीप हातीं तइऩ अवघें बरें ॥3॥

saṃtāṃcyā dhīkāreṃ amaṃgaḷa jiṇeṃ | viśvaśatru teṇeṃ sāṃḍī pari ||1|| kuḷa āṇi rūpa vāṃyāṃ saṃvasāra | gelā bharatāra mokalitāṃ ||dhru.|| mūḷa rākhe tayā phaḷā kāya uṇeṃ | catura lakṣaṇeṃ rākhoṃ jāṇe ||2|| tukā hmaṇe sāyāsa to eke ṭhāyīṃ | dīpa hātīṃ taiऩ avagheṃ bareṃ ||3||

ओलें मूळ भेदी खडकाचें अंग । आभ्यासासी सांग कार्यसििद्ध ॥1॥ नव्हे ऐसें कांहीं नाहीं अवघड । नाहीं कइऩवाड तोंच वरि ॥ध्रु.॥ दोरें चिरा कापे पडिला कांचणी । अभ्यासें सेवनीं विष पडे ॥2॥ तुका ह्मणे कैंचा बैसण्यासी ठाव । जठरीं बाळा वाव एकाएकीं ॥3॥

oleṃ mūḷa bhedī khaḍakāceṃ aṃga | ābhyāsāsī sāṃga kāryasiिddha ||1|| navhe aiseṃ kāṃhīṃ nāhīṃ avaghaḍa | nāhīṃ kaiऩvāḍa toṃca vari ||dhru.|| doreṃ cirā kāpe paḍilā kāṃcaṇī | abhyāseṃ sevanīṃ viṣa paḍe ||2|| tukā hmaṇe kaiṃcā baisaṇyāsī ṭhāva | jaṭharīṃ bāḷā vāva ekāekīṃ ||3||

अमर आहां अमर आहां । खरें कीं पाहा खोटें हें ॥1॥ न ह्मणां देह माझा ऐसा । मग भरवसा कळेल ॥ध्रु.॥ कैंचा धाक कैंचा धाक । सकिळक हें आपुलें ॥2॥ देव चि बरे देव चि बरे । तुका ह्मणे खरे तुह्मी ॥3॥

amara āhāṃ amara āhāṃ | khareṃ kīṃ pāhā khoṭeṃ heṃ ||1|| na hmaṇāṃ deha mājhā aisā | maga bharavasā kaḷela ||dhru.|| kaiṃcā dhāka kaiṃcā dhāka | sakiḷaka heṃ āpuleṃ ||2|| deva ci bare deva ci bare | tukā hmaṇe khare tuhmī ||3||

काम नाहीं काम नाहीं । जालों पाहीं रिकामा ॥1॥ फावल्या या करूं चेष्टा । निश्चळ दृष्टा बैसोनि ॥ध्रु.॥ नसत्या छंदें नसत्या छंदें । जग विनोदें विऱ्हडतसे ॥2॥ एकाएकीं एकाएकीं । तुका लोकीं निराळा ॥3॥

kāma nāhīṃ kāma nāhīṃ | jāloṃ pāhīṃ rikāmā ||1|| phāvalyā yā karūṃ ceṣṭā | niścaḷa dṛṣṭā baisoni ||dhru.|| nasatyā chaṃdeṃ nasatyā chaṃdeṃ | jaga vinodeṃ viऱhaḍatase ||2|| ekāekīṃ ekāekīṃ | tukā lokīṃ nirāḷā ||3||

हातीं घेऊनियां काठी । तुका लागला किळवरा पाठी ॥1॥ नेऊनि निजविलें स्मशानीं । माणसें जाळी ते ठाकणीं ॥ध्रु.॥ काडिलें तें ओढें । मागील उपचाराचें पुढें ॥2॥ नाहीं वाटों आला भेव । सुख दुःख भोगिता देव ॥3॥ याजसाटीं हें निर्वाण । केलें कसियेलें मन ॥4॥ तुका ह्मणे अनुभव बरा । नाहीं तरी सास्त होय चोरा ॥5॥

hātīṃ gheūniyāṃ kāṭhī | tukā lāgalā kiḷavarā pāṭhī ||1|| neūni nijavileṃ smaśānīṃ | māṇaseṃ jāḷī te ṭhākaṇīṃ ||dhru.|| kāḍileṃ teṃ oḍheṃ | māgīla upacārāceṃ puḍheṃ ||2|| nāhīṃ vāṭoṃ ālā bheva | sukha duḥkha bhogitā deva ||3|| yājasāṭīṃ heṃ nirvāṇa | keleṃ kasiyeleṃ mana ||4|| tukā hmaṇe anubhava barā | nāhīṃ tarī sāsta hoya corā ||5||

कीर्तन चांग कीर्तन चांग । होय अंग हरिरूप ॥1॥ प्रेमाछंदें नाचे डोले । हारपला देहभाव ॥ध्रु.॥ एकदेशीं जीवकळा। हा सकळां सोयरा ॥2॥ तुका ह्मणे उरला देव । गेला भेव त्या काळें ॥3॥

kīrtana cāṃga kīrtana cāṃga | hoya aṃga harirūpa ||1|| premāchaṃdeṃ nāce ḍole | hārapalā dehabhāva ||dhru.|| ekadeśīṃ jīvakaḷā| hā sakaḷāṃ soyarā ||2|| tukā hmaṇe uralā deva | gelā bheva tyā kāḷeṃ ||3||

न बोलेसी करा वाचा । उपाधीचा संबंध ॥1॥ एका तुमच्या नामाविण । अवघा सीण कळतसे ॥ध्रु.॥ संकल्पाचे ओढी मन । पापपुण्य सम चि ॥2॥ तुका ह्मणे नारायणीं । पावो वाणी विसांवा ॥3॥

na bolesī karā vācā | upādhīcā saṃbaṃdha ||1|| ekā tumacyā nāmāviṇa | avaghā sīṇa kaḷatase ||dhru.|| saṃkalpāce oḍhī mana | pāpapuṇya sama ci ||2|| tukā hmaṇe nārāyaṇīṃ | pāvo vāṇī visāṃvā ||3||

प्रारब्धा हातीं जन । सुख सीण पावतसे ॥1॥ करितां घाइऩळाचा संग । अंगें अंग माखावें ॥ध्रु.॥ आविसा अंगें पीडा वसे । त्यागें असे बहु सुख ॥2॥ तुका ह्मणे जीव भ्याला । अवघ्या आला बाहेरी ॥3॥

prārabdhā hātīṃ jana | sukha sīṇa pāvatase ||1|| karitāṃ ghāiऩḷācā saṃga | aṃgeṃ aṃga mākhāveṃ ||dhru.|| āvisā aṃgeṃ pīḍā vase | tyāgeṃ ase bahu sukha ||2|| tukā hmaṇe jīva bhyālā | avaghyā ālā bāherī ||3||

आशा ते करविते बुद्धीचा लोप । संदेह तें पाप कैसें नव्हे ॥1॥ आपला आपण करावा विचार । प्रसन्न तें सार मन गोही ॥ध्रु.॥ नांवें रूपें अंगीं लाविला विटाळ । होतें त्या निर्मळ शुद्ध बुद्ध ॥2॥ अंधऑयानें नये देखण्याची चाली । चालों ऐसी बोली तुका बोले ॥3॥

āśā te karavite buddhīcā lopa | saṃdeha teṃ pāpa kaiseṃ navhe ||1|| āpalā āpaṇa karāvā vicāra | prasanna teṃ sāra mana gohī ||dhru.|| nāṃveṃ rūpeṃ aṃgīṃ lāvilā viṭāḷa | hoteṃ tyā nirmaḷa śuddha buddha ||2|| aṃdhaôyāneṃ naye dekhaṇyācī cālī | cāloṃ aisī bolī tukā bole ||3||

जळो आतां नांव रूप । माझें पाप गांठींचें ॥1॥ संतांचिया चरणरजें । उतरूं ओझें मातीचें ॥ध्रु.॥ लटिकियाचा अभिमान । होता सीण पावित ॥2॥ तुका ह्मणे अरूपींचें । सुख साचें निनांवें ॥3॥

jaḷo ātāṃ nāṃva rūpa | mājheṃ pāpa gāṃṭhīṃceṃ ||1|| saṃtāṃciyā caraṇarajeṃ | utarūṃ ojheṃ mātīceṃ ||dhru.|| laṭikiyācā abhimāna | hotā sīṇa pāvita ||2|| tukā hmaṇe arūpīṃceṃ | sukha sāceṃ nināṃveṃ ||3||

निंदा स्तुती करवी पोट । सोंग दाखवी बोभाट ॥1॥ जटा राख विटंबना । धीर नाहीं क्षमा मना ॥ध्रु.॥ शृंगारिलें मढें । जीवेंविण जैसें कुडें ॥2॥ तुका ह्मणे रागें । भलतें चावळे वाउगें ॥3॥

niṃdā stutī karavī poṭa | soṃga dākhavī bobhāṭa ||1|| jaṭā rākha viṭaṃbanā | dhīra nāhīṃ kṣamā manā ||dhru.|| śṛṃgārileṃ maḍheṃ | jīveṃviṇa jaiseṃ kuḍeṃ ||2|| tukā hmaṇe rāgeṃ | bhalateṃ cāvaḷe vāugeṃ ||3||

नव्हतियाचा सोस होता । झडो आतां पदर ॥1॥ देखणें तें देखियेलें । आतां भलें सािक्षत्वें ॥ध्रु.॥ लाभें कळों आली हानि । राहों दोन्हीं निराळीं ॥2॥ तुका ह्मणे एकाएकीं । हा कां लोकीं पसारा ॥3॥

navhatiyācā sosa hotā | jhaḍo ātāṃ padara ||1|| dekhaṇeṃ teṃ dekhiyeleṃ | ātāṃ bhaleṃ sāिkṣatveṃ ||dhru.|| lābheṃ kaḷoṃ ālī hāni | rāhoṃ donhīṃ nirāḷīṃ ||2|| tukā hmaṇe ekāekīṃ | hā kāṃ lokīṃ pasārā ||3||

सोसें वाढे दोष । जाला न पालटे कस ॥1॥ ऐसें बरवें वचन । करितां तें नारायण ॥ध्रु.॥ असे प्रारब्ध नेमें । श्रमुचि उरे श्रम ॥2॥ सुख देते शांती । तुका ह्मणे धरितां चित्तीं ॥3॥

soseṃ vāḍhe doṣa | jālā na pālaṭe kasa ||1|| aiseṃ baraveṃ vacana | karitāṃ teṃ nārāyaṇa ||dhru.|| ase prārabdha nemeṃ | śramuci ure śrama ||2|| sukha dete śāṃtī | tukā hmaṇe dharitāṃ cittīṃ ||3||

काय शरीरापें काम । कृपा साधावया प्रेम । उचिताचे धर्म । भागा आले ते करूं ॥1॥ देइऩन हाक नारायणा । तें तों नाकळे बंधना । पंढरीचा राणा । आइकोन धांवेल ॥ध्रु.॥ सातांपांचांचें गोठलें । प्रारब्धें आकारलें । आतां हें संचलें । असो भोगा सांभाळीं ॥2॥ फावली ते बरवी संधि । सावधान करूं बुद्धी । तुका ह्मणे मधीं । कोठें नेघें विसावा ॥3॥

kāya śarīrāpeṃ kāma | kṛpā sādhāvayā prema | ucitāce dharma | bhāgā āle te karūṃ ||1|| deiऩna hāka nārāyaṇā | teṃ toṃ nākaḷe baṃdhanā | paṃḍharīcā rāṇā | āikona dhāṃvela ||dhru.|| sātāṃpāṃcāṃceṃ goṭhaleṃ | prārabdheṃ ākāraleṃ | ātāṃ heṃ saṃcaleṃ | aso bhogā sāṃbhāḷīṃ ||2|| phāvalī te baravī saṃdhi | sāvadhāna karūṃ buddhī | tukā hmaṇe madhīṃ | koṭheṃ negheṃ visāvā ||3||

न लगे देशकाळ । मंत्रविधानें सकळ । मनें चि निश्चळ । करूनि करुणा भाकावी ॥1॥ येतो बैसलिया ठाया । आसणें व्यापी देवराया । निर्मळ ते काया । अधिष्ठान तयाचें ॥ध्रु.॥ कल्पनेचा साक्षी । तरि आदरें चि लक्षी । आवडीनें भक्षी । कोरडें धान्य मटमटां ॥2॥ घेणें तरि भाव । लक्षी दासांचा उपाव। तुका ह्मणे जीव । जीवीं मेळविल अनंत ॥3॥

na lage deśakāḷa | maṃtravidhāneṃ sakaḷa | maneṃ ci niścaḷa | karūni karuṇā bhākāvī ||1|| yeto baisaliyā ṭhāyā | āsaṇeṃ vyāpī devarāyā | nirmaḷa te kāyā | adhiṣṭhāna tayāceṃ ||dhru.|| kalpanecā sākṣī | tari ādareṃ ci lakṣī | āvaḍīneṃ bhakṣī | koraḍeṃ dhānya maṭamaṭāṃ ||2|| gheṇeṃ tari bhāva | lakṣī dāsāṃcā upāva| tukā hmaṇe jīva | jīvīṃ meḷavila anaṃta ||3||

मागतां विभाग । कोठें लपाल जी मग ॥1॥ संत साक्षी या वचना । त्यांसी ठाउकिया खुणा ॥ध्रु.॥ होइन धरणेकरी। मग मी रिघों नेदीं बाहेरी ॥2॥ तुका ह्मणे मी अक्षर । तुज देवपणाचा भार ॥3॥

māgatāṃ vibhāga | koṭheṃ lapāla jī maga ||1|| saṃta sākṣī yā vacanā | tyāṃsī ṭhāukiyā khuṇā ||dhru.|| hoina dharaṇekarī| maga mī righoṃ nedīṃ bāherī ||2|| tukā hmaṇe mī akṣara | tuja devapaṇācā bhāra ||3||

मिटवण्याचे धनी । तुम्ही वेवसाय जनीं ॥1॥ कोण पडे ये लिगाडीं । केली तैसीं उगवा कोडीं ॥ध्रु.॥ केलें सांगितलें काम । दिले पाळूनियां धर्म ॥2॥ तुका ह्मणे आतां । असो तुमचें तुमचे माथां ॥3॥

miṭavaṇyāce dhanī | tumhī vevasāya janīṃ ||1|| koṇa paḍe ye ligāḍīṃ | kelī taisīṃ ugavā koḍīṃ ||dhru.|| keleṃ sāṃgitaleṃ kāma | dile pāḷūniyāṃ dharma ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ | aso tumaceṃ tumace māthāṃ ||3||

अवघा चि आकार ग्रासियेला काळें । एक चि निराळें हरिचें नाम ॥1॥ धरूनि राहिलों अविनाश कंठीं । जीवन हें पोटीं सांटविलें ॥ध्रु.॥ शरीरसंपित्त मृगजळभान । जाइऩल नासोन खरें नव्हे ॥2॥ तुका ह्मणे आतां उपाधीच्या नांवें । आणियेला देवें वीट मज ॥3॥

avaghā ci ākāra grāsiyelā kāḷeṃ | eka ci nirāḷeṃ hariceṃ nāma ||1|| dharūni rāhiloṃ avināśa kaṃṭhīṃ | jīvana heṃ poṭīṃ sāṃṭavileṃ ||dhru.|| śarīrasaṃpitta mṛgajaḷabhāna | jāiऩla nāsona khareṃ navhe ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ upādhīcyā nāṃveṃ | āṇiyelā deveṃ vīṭa maja ||3||

बोलणें चि नाहीं । आतां देवाविण कांहीं ॥1॥ एकसरें केला नेम । देवा दिले क्रोध काम ॥ध्रु.॥ पाहेन ते पाय । जोंवरि हे दृिष्ट धाय ॥2॥ तुका ह्मणे मनें । हे चि संकल्प वाहाणें ॥3॥

bolaṇeṃ ci nāhīṃ | ātāṃ devāviṇa kāṃhīṃ ||1|| ekasareṃ kelā nema | devā dile krodha kāma ||dhru.|| pāhena te pāya | joṃvari he dṛिṣṭa dhāya ||2|| tukā hmaṇe maneṃ | he ci saṃkalpa vāhāṇeṃ ||3||

येथूनियां ठाव । अवघे लक्षायाचे भाव ॥1॥ उंची देवाचे चरण । तेथें जालें अधिष्ठान ॥ध्रु.॥ आघातावेगळा । असे ठाव हा निराळा ॥2॥ तुका ह्मणे स्थळ । धरूनि राहिलों अचळ ॥3॥

yethūniyāṃ ṭhāva | avaghe lakṣāyāce bhāva ||1|| uṃcī devāce caraṇa | tetheṃ jāleṃ adhiṣṭhāna ||dhru.|| āghātāvegaḷā | ase ṭhāva hā nirāḷā ||2|| tukā hmaṇe sthaḷa | dharūni rāhiloṃ acaḷa ||3||

भरला दिसे हाट । अवघी वाढली खटपट । संचिताचे वाट । वाटाऊनि फांकती ॥1॥ भोगा ऐसे ठायाठाव । कर्मा त्रिविधाचे भाव । द्रष्टा येथें देव । विरहित संकल्पा ॥ध्रु.॥ दिला पाडूनियां धडा । पापपुण्यांचा निवाडा । आचरती गोडा । आचरणें आपुलाल्या ॥2॥ तुका ह्मणे पराधीनें । जालीं ओढलिया ॠणें । तुटती बंधनें । जरि देवा आळविते ॥3॥

bharalā dise hāṭa | avaghī vāḍhalī khaṭapaṭa | saṃcitāce vāṭa | vāṭāūni phāṃkatī ||1|| bhogā aise ṭhāyāṭhāva | karmā trividhāce bhāva | draṣṭā yetheṃ deva | virahita saṃkalpā ||dhru.|| dilā pāḍūniyāṃ dhaḍā | pāpapuṇyāṃcā nivāḍā | ācaratī goḍā | ācaraṇeṃ āpulālyā ||2|| tukā hmaṇe parādhīneṃ | jālīṃ oḍhaliyā ṝṇeṃ | tuṭatī baṃdhaneṃ | jari devā āḷavite ||3||

आला भागासी तो करीं वेवसाव । परि राहो भाव तुझ्या पायीं ॥1॥ काय चाले तुह्मीं बांधलें दातारा । वाहिलिया भारा उसंतितों ॥ध्रु.॥ शरीर तें करी शरीराचे धर्म । नको देऊं वर्म चुकों मना ॥2॥ चळण फिरवी ठाव बहुवस । न घडो आळस चिंतनाचा ॥3॥ इंिद्रयें करोत आपुले व्यापार । आवडीसी थार देइप पायीं ॥4॥ तुका ह्मणे नको देऊं काळा हातीं । येतों काकुलती ह्मणऊनि ॥5॥

ālā bhāgāsī to karīṃ vevasāva | pari rāho bhāva tujhyā pāyīṃ ||1|| kāya cāle tuhmīṃ bāṃdhaleṃ dātārā | vāhiliyā bhārā usaṃtitoṃ ||dhru.|| śarīra teṃ karī śarīrāce dharma | nako deūṃ varma cukoṃ manā ||2|| caḷaṇa phiravī ṭhāva bahuvasa | na ghaḍo āḷasa ciṃtanācā ||3|| iṃिdrayeṃ karota āpule vyāpāra | āvaḍīsī thāra deipa pāyīṃ ||4|| tukā hmaṇe nako deūṃ kāḷā hātīṃ | yetoṃ kākulatī hmaṇaūni ||5||

निर्वैर होणें साधनाचें मूळ । येर ते विल्हाळ सांडीमांडी ॥1॥ नाहीं चालों येती सोंगसंपादणी । निवडे अवसानीं शुद्धाशुद्ध ॥ध्रु.॥ त्यागा नांव तरी निविऩषयवासना । कारीयेकारणांपुरते विधि ॥2॥ तुका ह्मणे राहे चिंतनीं आवडी । येणें नांवें जोडी सत्यत्वेंशीं ॥3॥

nirvaira hoṇeṃ sādhanāceṃ mūḷa | yera te vilhāḷa sāṃḍīmāṃḍī ||1|| nāhīṃ cāloṃ yetī soṃgasaṃpādaṇī | nivaḍe avasānīṃ śuddhāśuddha ||dhru.|| tyāgā nāṃva tarī niviऩṣayavāsanā | kārīyekāraṇāṃpurate vidhi ||2|| tukā hmaṇe rāhe ciṃtanīṃ āvaḍī | yeṇeṃ nāṃveṃ joḍī satyatveṃśīṃ ||3||

खरें बोले तरी । फुकासाठीं जोडे हरी ॥1॥ ऐसे फुकाचे उपाय । सांडूनियां वांयां जाय ॥ध्रु.॥ परउपकार । एका वचनाचा फार ॥2॥ तुका ह्मणे मळ । मनें सांडितां शीतळ ॥3॥

khareṃ bole tarī | phukāsāṭhīṃ joḍe harī ||1|| aise phukāce upāya | sāṃḍūniyāṃ vāṃyāṃ jāya ||dhru.|| paraupakāra | ekā vacanācā phāra ||2|| tukā hmaṇe maḷa | maneṃ sāṃḍitāṃ śītaḷa ||3||

दया क्षमा शांति । तेथें देवाची वसति ॥1॥ पावे धांवोनियां घरा । राहे धरोनियां थारा ॥ध्रु.॥ कीर्तनाचे वाटे । बराडिया ऐसा लोटे ॥2॥ तुका ह्मणे घडे । पूजा नामें देव जोडे ॥3॥

dayā kṣamā śāṃti | tetheṃ devācī vasati ||1|| pāve dhāṃvoniyāṃ gharā | rāhe dharoniyāṃ thārā ||dhru.|| kīrtanāce vāṭe | barāḍiyā aisā loṭe ||2|| tukā hmaṇe ghaḍe | pūjā nāmeṃ deva joḍe ||3||

माझी मेलीं बहुवरिं । तूं कां जैसा तैसा हरी ॥1॥ विठो कैसा वांचलासि । आतां सांग मजपाशीं ॥ध्रु.॥ तुज देखतां चि माझा । बाप मेला आजा पणजा ॥2॥ आह्मां लागलेंसे पाठी । बालत्व तारुण्यें काठीं ॥3॥ तुज फावलें तें मागें । कोणी नसतां वादिलागें ॥4॥ तुका ह्मणे तुझ्या अंगीं । मज देखिल लागलीं औघीं ॥5॥

mājhī melīṃ bahuvariṃ | tūṃ kāṃ jaisā taisā harī ||1|| viṭho kaisā vāṃcalāsi | ātāṃ sāṃga majapāśīṃ ||dhru.|| tuja dekhatāṃ ci mājhā | bāpa melā ājā paṇajā ||2|| āhmāṃ lāgaleṃse pāṭhī | bālatva tāruṇyeṃ kāṭhīṃ ||3|| tuja phāvaleṃ teṃ māgeṃ | koṇī nasatāṃ vādilāgeṃ ||4|| tukā hmaṇe tujhyā aṃgīṃ | maja dekhila lāgalīṃ aughīṃ ||5||

आणीक कोणाचा न करीं मी संग । जेणें होय भंग माझ्या चित्ता ॥1॥ विठ्ठलावांचूनि आणीक जे वाणी । नाइकें मी कानीं आपुलिया ॥ध्रु.॥ समाधानासाटीं बोलावी हे मात । परि माझें चित्त नाहीं कोठें ॥2॥ जिवाहूनि मज ते चि आवडती । आवडे ज्या चित्तीं पांडुरंग ॥3॥ तुका ह्मणे माझें तो चि जाणे हित । आणिकांच्या चित्त नेदीं बोला ॥4॥

āṇīka koṇācā na karīṃ mī saṃga | jeṇeṃ hoya bhaṃga mājhyā cittā ||1|| viṭhṭhalāvāṃcūni āṇīka je vāṇī | nāikeṃ mī kānīṃ āpuliyā ||dhru.|| samādhānāsāṭīṃ bolāvī he māta | pari mājheṃ citta nāhīṃ koṭheṃ ||2|| jivāhūni maja te ci āvaḍatī | āvaḍe jyā cittīṃ pāṃḍuraṃga ||3|| tukā hmaṇe mājheṃ to ci jāṇe hita | āṇikāṃcyā citta nedīṃ bolā ||4||

आशा हे समूळ खाणोनि काडावी । तेव्हां चि गोसावी व्हावें तेणें ॥1॥ नाहीं तरी सुखें असावें संसारीं । फजिती दुसरी करूं नये ॥ध्रु.॥ आशा मारूनिया जयवंत व्हावें । तेव्हां चि निघावें सर्वांतूनि ॥2॥ तुका ह्मणे जरीं योगाची तांतडी । आशेची बीबुडी करीं आधीं ॥3॥

āśā he samūḷa khāṇoni kāḍāvī | tevhāṃ ci gosāvī vhāveṃ teṇeṃ ||1|| nāhīṃ tarī sukheṃ asāveṃ saṃsārīṃ | phajitī dusarī karūṃ naye ||dhru.|| āśā mārūniyā jayavaṃta vhāveṃ | tevhāṃ ci nighāveṃ sarvāṃtūni ||2|| tukā hmaṇe jarīṃ yogācī tāṃtaḍī | āśecī bībuḍī karīṃ ādhīṃ ||3||

नाम ह्मणतां मोक्ष नाहीं । ऐसा उपदेश करिती कांहीं । बधिर व्हावें त्याचे ठायीं । दुष्ट वचन वाक्य तें ॥1॥ जयाचे राहिलें मानसीं । तें चि पावले तयासी । चांचपडतां मेलीं पिसीं । भलतैसीं वाचाळें ॥ध्रु.॥ नवविधीचा निषेध । जेणें मुखें करिती वाद । जन्मा आले निंद्य । शूकरयाती संसारा ॥2॥ काय सांगों वेळोवेळां । आठव नाहीं चांडाळा । नामासाठीं बाळा । क्षीरसागरीं कोंडिलें ॥3॥ आपुलिया नामासाठीं । लागे शंखासुरापाठीं। फोडोनियां पोटीं । वेद चारी काढिले ॥4॥ जगीं प्रसिद्ध हे बोली। नामें गणिका तारिली । आणिकें ही उद्धरिलीं । पातकी महादोषी ॥5॥ जे हे पवाडे गर्जती । नाम प्रल्हादाचा चित्तीं । जळतां बुडतां घातीं । राखे हातीं विषाचे ॥6॥ काय सांगों ऐशीं किती । तुका ह्मणे नामख्याती । नरकाप्रती जाती । निषेधिती तीं एकें ॥7॥

nāma hmaṇatāṃ mokṣa nāhīṃ | aisā upadeśa karitī kāṃhīṃ | badhira vhāveṃ tyāce ṭhāyīṃ | duṣṭa vacana vākya teṃ ||1|| jayāce rāhileṃ mānasīṃ | teṃ ci pāvale tayāsī | cāṃcapaḍatāṃ melīṃ pisīṃ | bhalataisīṃ vācāḷeṃ ||dhru.|| navavidhīcā niṣedha | jeṇeṃ mukheṃ karitī vāda | janmā āle niṃdya | śūkarayātī saṃsārā ||2|| kāya sāṃgoṃ veḷoveḷāṃ | āṭhava nāhīṃ cāṃḍāḷā | nāmāsāṭhīṃ bāḷā | kṣīrasāgarīṃ koṃḍileṃ ||3|| āpuliyā nāmāsāṭhīṃ | lāge śaṃkhāsurāpāṭhīṃ| phoḍoniyāṃ poṭīṃ | veda cārī kāḍhile ||4|| jagīṃ prasiddha he bolī| nāmeṃ gaṇikā tārilī | āṇikeṃ hī uddharilīṃ | pātakī mahādoṣī ||5|| je he pavāḍe garjatī | nāma pralhādācā cittīṃ | jaḷatāṃ buḍatāṃ ghātīṃ | rākhe hātīṃ viṣāce ||6|| kāya sāṃgoṃ aiśīṃ kitī | tukā hmaṇe nāmakhyātī | narakāpratī jātī | niṣedhitī tīṃ ekeṃ ||7||

किती या काळाचा सोसावा वळसा । लागला सरिसा पाठोवाठीं ॥1॥ लक्ष चौऱ्याशीची करा सोडवण । रिघा या शरण पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ उपजल्या पिंडा मरण सांगातें । मरतें उपजतें सवें चि तें ॥2॥ तुका ह्मणे माळ गुंतली राहाटीं । गाडग्याची सुटी फुटलिया ॥3॥

kitī yā kāḷācā sosāvā vaḷasā | lāgalā sarisā pāṭhovāṭhīṃ ||1|| lakṣa cauऱyāśīcī karā soḍavaṇa | righā yā śaraṇa pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| upajalyā piṃḍā maraṇa sāṃgāteṃ | marateṃ upajateṃ saveṃ ci teṃ ||2|| tukā hmaṇe māḷa guṃtalī rāhāṭīṃ | gāḍagyācī suṭī phuṭaliyā ||3||

गासी तरि एक विठ्ठल चि गाइप । नाहीं तरि ठायीं राहें उगा ॥1॥ अद्वैतीं तों नाहीं बोलाचें कारण । जाणीवेचा श्रम करिसी वांयां ॥2॥ तुका ह्मणे किती करावी फजिती । लाज नाहीं नीतिं निलाजिरा ॥3॥

gāsī tari eka viṭhṭhala ci gāipa | nāhīṃ tari ṭhāyīṃ rāheṃ ugā ||1|| advaitīṃ toṃ nāhīṃ bolāceṃ kāraṇa | jāṇīvecā śrama karisī vāṃyāṃ ||2|| tukā hmaṇe kitī karāvī phajitī | lāja nāhīṃ nītiṃ nilājirā ||3||

जयाचिये वाचे नये हा विठ्ठल । त्याचे मज बोल नावडती ॥1॥ शत्रु तो म्यां केला न ह्मणें आपुला । जो विन्मुख विठ्ठला सर्वभावें ॥2॥ जयासी नावडे विठोबाचें नाम । तो जाणा अधम तुका ह्मणे ॥3॥

jayāciye vāce naye hā viṭhṭhala | tyāce maja bola nāvaḍatī ||1|| śatru to myāṃ kelā na hmaṇeṃ āpulā | jo vinmukha viṭhṭhalā sarvabhāveṃ ||2|| jayāsī nāvaḍe viṭhobāceṃ nāma | to jāṇā adhama tukā hmaṇe ||3||

आह्मांसी तों नाहीं आणीक प्रमाण । नामासी कारण विठोबाच्या ॥1॥ घालूनियां कास करितो कैवाड । वागों नेदीं आड किळकाळासी ॥ध्रु.॥ अबद्ध वांकडें जैशातैशा परी । वाचे हरि हरि उच्चारावें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां सांपडलें निज । सकळां हें बीज पुराणांचें ॥3॥

āhmāṃsī toṃ nāhīṃ āṇīka pramāṇa | nāmāsī kāraṇa viṭhobācyā ||1|| ghālūniyāṃ kāsa karito kaivāḍa | vāgoṃ nedīṃ āḍa kiḷakāḷāsī ||dhru.|| abaddha vāṃkaḍeṃ jaiśātaiśā parī | vāce hari hari uccārāveṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ sāṃpaḍaleṃ nija | sakaḷāṃ heṃ bīja purāṇāṃceṃ ||3||

आशा तृष्णा माया अपमानाचें बीज । नासिलिया पूज्य होइऩजेतें ॥1॥ अधीरासी नाहीं चालों जातां मान । दुर्लभ दरुषण धीर त्याचें ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं आणिकांसी बोल । वांयां जाय मोल बुद्धीपाशीं ॥3॥

āśā tṛṣṇā māyā apamānāceṃ bīja | nāsiliyā pūjya hoiऩjeteṃ ||1|| adhīrāsī nāhīṃ cāloṃ jātāṃ māna | durlabha daruṣaṇa dhīra tyāceṃ ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ āṇikāṃsī bola | vāṃyāṃ jāya mola buddhīpāśīṃ ||3||

चिंतनासी न लगे वेळ । सर्व काळ करावें ॥1॥ सदा वाचे नारायण । तें वदन मंगळ ॥ध्रु.॥ पढिये सवाौत्तमा भाव । येथें वाव पसारा ॥2॥ ऐसें उपदेशी तुका । अवघ्या लोकां सकळां ॥3॥

ciṃtanāsī na lage veḷa | sarva kāḷa karāveṃ ||1|| sadā vāce nārāyaṇa | teṃ vadana maṃgaḷa ||dhru.|| paḍhiye savāौttamā bhāva | yetheṃ vāva pasārā ||2|| aiseṃ upadeśī tukā | avaghyā lokāṃ sakaḷāṃ ||3||

अंतराय पडे गोविंदीं अंतर । जो जो घ्यावा भार तो चि बाधी ॥1॥ बैसलिये ठायीं आठवीन पाय । पाहीन तो ठाय तुझा देवा ॥ध्रु.॥ अखंड तें खंडे संकल्पीं विकल्प । मनोजन्य पाप रज्जुसर्प ॥2॥ तुका ह्मणे विश्वीं विश्वंभर वसे । राहों ऐसे दशे सुखरूप ॥3॥

aṃtarāya paḍe goviṃdīṃ aṃtara | jo jo ghyāvā bhāra to ci bādhī ||1|| baisaliye ṭhāyīṃ āṭhavīna pāya | pāhīna to ṭhāya tujhā devā ||dhru.|| akhaṃḍa teṃ khaṃḍe saṃkalpīṃ vikalpa | manojanya pāpa rajjusarpa ||2|| tukā hmaṇe viśvīṃ viśvaṃbhara vase | rāhoṃ aise daśe sukharūpa ||3||

एकाचिया घाटएा टोके । एक फिके उपचार ॥1॥ ऐसी सवे गोविळया । भाव तया पढियंता ॥ध्रु.॥ एकाचेथें उिच्छष्ट खाय । एका जाय ठकोणि ॥2॥ तुका ह्मणे सोपें । बहु रूपें अनंत ॥3॥

ekāciyā ghāṭaeा ṭoke | eka phike upacāra ||1|| aisī save goviḷayā | bhāva tayā paḍhiyaṃtā ||dhru.|| ekācetheṃ uिcchaṣṭa khāya | ekā jāya ṭhakoṇi ||2|| tukā hmaṇe sopeṃ | bahu rūpeṃ anaṃta ||3||

कोठें नाहीं अधिकार । गेले नर वांयां ते ॥1॥ ऐका हें सोपें वर्म । न लगे श्रम चिंतना ॥ध्रु.॥ मृत्याचिये अंगीं छाये । उपाये चि खुंटतां ॥2॥ तुका म्हणे अवघे जन । येथें मन असों द्या ॥3॥

koṭheṃ nāhīṃ adhikāra | gele nara vāṃyāṃ te ||1|| aikā heṃ sopeṃ varma | na lage śrama ciṃtanā ||dhru.|| mṛtyāciye aṃgīṃ chāye | upāye ci khuṃṭatāṃ ||2|| tukā mhaṇe avaghe jana | yetheṃ mana asoṃ dyā ||3||

ज्याणें ज्याणें जैसें ध्यावें । तैसें व्हावें कृपाळें ॥1॥ सगुणनिर्गुणांचा ठाव । विटे पाव धरियेले ॥ध्रु.॥ अवघें साकरेचें अंग । नये व्यंग निवडितां ॥2॥ तुका ह्मणे जें जें करी । तें तें हरी भोगिता ॥3॥

jyāṇeṃ jyāṇeṃ jaiseṃ dhyāveṃ | taiseṃ vhāveṃ kṛpāḷeṃ ||1|| saguṇanirguṇāṃcā ṭhāva | viṭe pāva dhariyele ||dhru.|| avagheṃ sākareceṃ aṃga | naye vyaṃga nivaḍitāṃ ||2|| tukā hmaṇe jeṃ jeṃ karī | teṃ teṃ harī bhogitā ||3||

भूतदयापरत्वें जया तया परी । संत नमस्कारीं सर्वभावें ॥1॥ शिकल्या बोलाचा धरीसील ताठा । तरी जासी वाटा यमपंथें ॥ध्रु.॥ हिरा परिस मोहरा आणीक पाषाण । नव्हे परी जन संतां तैसी ॥2॥ सरितां वाहाळां गंगे सागरा समान । लेखी तयाहून अधम नाहीं ॥3॥ आणीक अमुप होती तारांगणें । रविशशिमानें लेखूं नये ॥4॥ तुका ह्मणे नाहीं नरमता अंगी । नव्हे तें फिरंगी कठिण लोह ॥5॥

bhūtadayāparatveṃ jayā tayā parī | saṃta namaskārīṃ sarvabhāveṃ ||1|| śikalyā bolācā dharīsīla tāṭhā | tarī jāsī vāṭā yamapaṃtheṃ ||dhru.|| hirā parisa moharā āṇīka pāṣāṇa | navhe parī jana saṃtāṃ taisī ||2|| saritāṃ vāhāḷāṃ gaṃge sāgarā samāna | lekhī tayāhūna adhama nāhīṃ ||3|| āṇīka amupa hotī tārāṃgaṇeṃ | raviśaśimāneṃ lekhūṃ naye ||4|| tukā hmaṇe nāhīṃ naramatā aṃgī | navhe teṃ phiraṃgī kaṭhiṇa loha ||5||

आणीक कांहीं मज नावडे मात । एक पंढरिनाथ वांचुनिया ॥1॥ त्याची च कथा आवडे कीर्तन । तें मज श्रवणें गोड लागे ॥2॥ तुका ह्मणे संत ह्मणोत भलतें । विठ्ठलापरतें न मनी कांहीं ॥3॥

āṇīka kāṃhīṃ maja nāvaḍe māta | eka paṃḍharinātha vāṃcuniyā ||1|| tyācī ca kathā āvaḍe kīrtana | teṃ maja śravaṇeṃ goḍa lāge ||2|| tukā hmaṇe saṃta hmaṇota bhalateṃ | viṭhṭhalāparateṃ na manī kāṃhīṃ ||3||

ठेवा जाणीव गुंडून । येथें भाव चि प्रमाण ॥1॥ एका अनुसरल्या काज । अवघें जाणें पंढरिराज ॥ध्रु.॥ तर्कवितकाऩसी वाव न लागे सायासीं ॥2॥ तुका ह्मणे भावेंविण । अवघा बोलती तो सीण ॥3॥

ṭhevā jāṇīva guṃḍūna | yetheṃ bhāva ci pramāṇa ||1|| ekā anusaralyā kāja | avagheṃ jāṇeṃ paṃḍharirāja ||dhru.|| tarkavitakāऩsī vāva na lāge sāyāsīṃ ||2|| tukā hmaṇe bhāveṃviṇa | avaghā bolatī to sīṇa ||3||

येथें दुसरी न सरे आटी । देवा भेटी जावया ॥1॥ तो चि ध्यावा एका चित्तें । करूनि रितें किळवर ॥ध्रु.॥ षडउर्मी हृदयांत । यांचा अंत पुरवूनि ॥2॥ तुका ह्मणे खुंटे आस । तेथें वास करी तो ॥3॥

yetheṃ dusarī na sare āṭī | devā bheṭī jāvayā ||1|| to ci dhyāvā ekā citteṃ | karūni riteṃ kiḷavara ||dhru.|| ṣaḍaurmī hṛdayāṃta | yāṃcā aṃta puravūni ||2|| tukā hmaṇe khuṃṭe āsa | tetheṃ vāsa karī to ||3||

नव्हे खळवादी मता च पुरता । सत्याची हे सत्ता उपदेश ॥1॥ साक्षत्वेंसी मना आणावीं उत्तरें । परिपाकीं खरें खोटें कळे ॥ध्रु.॥ नव्हे एकदेशी शब्द हा उखता । ब्रह्मांडापुरता घेइऩल त्यासी ॥2॥ तुका विनवणी करी जाणतियां । बहुमतें वांयां श्रमों नये ॥3॥

navhe khaḷavādī matā ca puratā | satyācī he sattā upadeśa ||1|| sākṣatveṃsī manā āṇāvīṃ uttareṃ | paripākīṃ khareṃ khoṭeṃ kaḷe ||dhru.|| navhe ekadeśī śabda hā ukhatā | brahmāṃḍāpuratā gheiऩla tyāsī ||2|| tukā vinavaṇī karī jāṇatiyāṃ | bahumateṃ vāṃyāṃ śramoṃ naye ||3||

या चि नांवें दोष । राहे अंतरीं कििल्मष ॥1॥ मना अंगीं पुण्य पाप । शुभ उत्तम संकल्प ॥ध्रु.॥ बिजाऐसीं फळें । उत्तम कां अमंगळें ॥2॥ तुका ह्मणे चित्त । शुद्ध करावें हे नित ॥3॥

yā ci nāṃveṃ doṣa | rāhe aṃtarīṃ kiिlmaṣa ||1|| manā aṃgīṃ puṇya pāpa | śubha uttama saṃkalpa ||dhru.|| bijāaisīṃ phaḷeṃ | uttama kāṃ amaṃgaḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe citta | śuddha karāveṃ he nita ||3||

घरोघरीं बहु जाले कवि । नेणे प्रसादाची चवी ॥1॥ लंडा भूषणांची चाड । पुढें न विचारी नाड ॥ध्रु.॥ काढावें आइतें। तें चि जोडावें स्वहितें ॥2॥ तुका ह्मणे कळे । परि होताती अंधळे ॥3॥

gharogharīṃ bahu jāle kavi | neṇe prasādācī cavī ||1|| laṃḍā bhūṣaṇāṃcī cāḍa | puḍheṃ na vicārī nāḍa ||dhru.|| kāḍhāveṃ āiteṃ| teṃ ci joḍāveṃ svahiteṃ ||2|| tukā hmaṇe kaḷe | pari hotātī aṃdhaḷe ||3||

कथा करोनिया द्रव्य घेती देती । तयां अधोगति नरकवास ॥1॥ रवरव कुंभपाक भोगिती यातना । नये नारायणा करुणा त्यांची ॥ध्रु.॥ असिखड्गधारा छेदिती सर्वांग । तप्तभूमी अंग लोळविती ॥2॥ तुका ह्मणे तया नरक न चुकती । सांपडले हातीं यमाचिया ॥3॥

kathā karoniyā dravya ghetī detī | tayāṃ adhogati narakavāsa ||1|| ravarava kuṃbhapāka bhogitī yātanā | naye nārāyaṇā karuṇā tyāṃcī ||dhru.|| asikhaḍgadhārā cheditī sarvāṃga | taptabhūmī aṃga loḷavitī ||2|| tukā hmaṇe tayā naraka na cukatī | sāṃpaḍale hātīṃ yamāciyā ||3||

वेदविहित तुह्मी आइका हो कर्में । बोलतों तीं वर्में संतांपुढे ॥1॥ चारी वर्ण जाले एकाचिये अंगीं । पापपुण्य भागीं विभागिलें ॥ध्रु.॥ प्रथम पाउलीं पावविला पंथ । आदि मध्य अंत भेद नाहीं ॥2॥ आंबे बोरी वड बाभुळा चंदन । गुणागुणें भिन्न अिग्न एक ॥3॥ तुका ह्मणे मन उन्मन जों होय । तोंवरि हे सोय विधि पाळीं ॥4॥

vedavihita tuhmī āikā ho karmeṃ | bolatoṃ tīṃ varmeṃ saṃtāṃpuḍhe ||1|| cārī varṇa jāle ekāciye aṃgīṃ | pāpapuṇya bhāgīṃ vibhāgileṃ ||dhru.|| prathama pāulīṃ pāvavilā paṃtha | ādi madhya aṃta bheda nāhīṃ ||2|| āṃbe borī vaḍa bābhuḷā caṃdana | guṇāguṇeṃ bhinna aिgna eka ||3|| tukā hmaṇe mana unmana joṃ hoya | toṃvari he soya vidhi pāḷīṃ ||4||

तीर्थांचे मूळ व्रतांचें फळ । ब्रह्म तें केवळ पंढरिये ॥1॥ तें आह्मीं देखिलें आपुल्या नयनीं । फिटलीं पारणीं डोिळयांचीं ॥ध्रु.॥ जीवांचें जीवन सुखाचें सेजार । उभें कटीं कर ठेवूनियां ॥2॥ जनाचा जनिता कृपेचा सागर । दीनां लोभापार दुष्टां काळ ॥3॥ सुरवरां चिंतनीं मुनिवरां ध्यानीं । आकार निर्गुणीं तें चि असे ॥4॥ तुका ह्मणे नाहीं श्रुती आतुडलें । आह्मां सांपडलें गीती गातां ॥5॥

tīrthāṃce mūḷa vratāṃceṃ phaḷa | brahma teṃ kevaḷa paṃḍhariye ||1|| teṃ āhmīṃ dekhileṃ āpulyā nayanīṃ | phiṭalīṃ pāraṇīṃ ḍoिḷayāṃcīṃ ||dhru.|| jīvāṃceṃ jīvana sukhāceṃ sejāra | ubheṃ kaṭīṃ kara ṭhevūniyāṃ ||2|| janācā janitā kṛpecā sāgara | dīnāṃ lobhāpāra duṣṭāṃ kāḷa ||3|| suravarāṃ ciṃtanīṃ munivarāṃ dhyānīṃ | ākāra nirguṇīṃ teṃ ci ase ||4|| tukā hmaṇe nāhīṃ śrutī ātuḍaleṃ | āhmāṃ sāṃpaḍaleṃ gītī gātāṃ ||5||

माझे मनोरथ पावले सिद्धी । तइप पायीं बुिद्ध िस्थरावली ॥1॥ समाधान जीव राहिला निश्चळ । गेली हळहळ स्मरण हें ॥ध्रु.॥ त्रिविध तापाचें जालेंसे दहन । सुखावलें मन प्रेमसुखें ॥2॥ महालाभ वाचे वसे पांडुरंग । अंगोअंगीं संग अखंडित ॥3॥ जीवनाचा जाला ओलावा अंतरीं । विश्व विश्वंभरीं सामावलें ॥4॥ तुका ह्मणे माप भरी आलें सिगे । धारबोळ गंगे पूर वाहे ॥5॥

mājhe manoratha pāvale siddhī | taipa pāyīṃ buिddha िstharāvalī ||1|| samādhāna jīva rāhilā niścaḷa | gelī haḷahaḷa smaraṇa heṃ ||dhru.|| trividha tāpāceṃ jāleṃse dahana | sukhāvaleṃ mana premasukheṃ ||2|| mahālābha vāce vase pāṃḍuraṃga | aṃgoaṃgīṃ saṃga akhaṃḍita ||3|| jīvanācā jālā olāvā aṃtarīṃ | viśva viśvaṃbharīṃ sāmāvaleṃ ||4|| tukā hmaṇe māpa bharī āleṃ sige | dhāraboḷa gaṃge pūra vāhe ||5||

कृपेचें उत्तर देवाचा प्रसाद । आनंदीं आनंद वाढवावा ॥1॥ बहुतांच्या भाग्यें लागलें जाहाज । येथें आतां काज लवलाहें ॥ध्रु.॥ अलभ्य तें आलें दारावरी फुका । येथें आता चुका न पाहिजे ॥2॥ तुका ह्मणे जिव्हाश्रवणाच्या द्वारें । माप भरा वरें सिगेवरि ॥3॥

kṛpeceṃ uttara devācā prasāda | ānaṃdīṃ ānaṃda vāḍhavāvā ||1|| bahutāṃcyā bhāgyeṃ lāgaleṃ jāhāja | yetheṃ ātāṃ kāja lavalāheṃ ||dhru.|| alabhya teṃ āleṃ dārāvarī phukā | yetheṃ ātā cukā na pāhije ||2|| tukā hmaṇe jivhāśravaṇācyā dvāreṃ | māpa bharā vareṃ sigevari ||3||

पापपुण्यसुखदुःखाचीं मंडळें । एक एकाबळें वाव घेती ॥1॥ कवतुक डोळां पाहिलें सकळ । नाचवितो काळ जीवांसी तो ॥ध्रु.॥ स्वर्गाचिया भोगें सरतां नरक । मागें पुढें एक एक दोन्ही ॥2॥ तुका ह्मणे भय उपजलें मना । घेइप नारायणा कडिये मज ॥3॥

pāpapuṇyasukhaduḥkhācīṃ maṃḍaḷeṃ | eka ekābaḷeṃ vāva ghetī ||1|| kavatuka ḍoḷāṃ pāhileṃ sakaḷa | nācavito kāḷa jīvāṃsī to ||dhru.|| svargāciyā bhogeṃ saratāṃ naraka | māgeṃ puḍheṃ eka eka donhī ||2|| tukā hmaṇe bhaya upajaleṃ manā | gheipa nārāyaṇā kaḍiye maja ||3||

वचना फिरती अधम जन । नारायण तो नव्हे ॥1॥ केला आतां अंगीकार । न मनी भार समर्थ ॥ध्रु.॥ संसाराचा नाहीं पांग । देव सांग सकळ ॥2॥ तुका ह्मणे कीर्त वाणूं । मध्यें नाणूं संकल्प ॥3॥

vacanā phiratī adhama jana | nārāyaṇa to navhe ||1|| kelā ātāṃ aṃgīkāra | na manī bhāra samartha ||dhru.|| saṃsārācā nāhīṃ pāṃga | deva sāṃga sakaḷa ||2|| tukā hmaṇe kīrta vāṇūṃ | madhyeṃ nāṇūṃ saṃkalpa ||3||

कथा करोनियां मोल ज्यापें घेती । ते ही दोघे जाती नरकामध्यें ॥1॥ ब्रह्म पूर्ण करा ब्रह्म पूर्ण करा । अखंड स्मरा रामराम ॥ध्रु.॥ मधुरवाणीच्या नका पडों भरी । जाल यमपुरी भोगावया ॥2॥ तुका ह्मणे करीं ब्रह्मांड ठेंगणें । हात पसरी जिणें धिग त्याचें ॥3॥

kathā karoniyāṃ mola jyāpeṃ ghetī | te hī doghe jātī narakāmadhyeṃ ||1|| brahma pūrṇa karā brahma pūrṇa karā | akhaṃḍa smarā rāmarāma ||dhru.|| madhuravāṇīcyā nakā paḍoṃ bharī | jāla yamapurī bhogāvayā ||2|| tukā hmaṇe karīṃ brahmāṃḍa ṭheṃgaṇeṃ | hāta pasarī jiṇeṃ dhiga tyāceṃ ||3||

नम्र जाला भूतां । तेणें कोंडिलें अनंता ॥1॥ हें चि शूरत्वाचे अंग । हरी आणिला श्रीरंग ॥ध्रु.॥ अवघा जाला पण । लवण सकळां कारण ॥2॥ तुका ह्मणे पाणी । पाताळ तें परी खणी ॥3॥

namra jālā bhūtāṃ | teṇeṃ koṃḍileṃ anaṃtā ||1|| heṃ ci śūratvāce aṃga | harī āṇilā śrīraṃga ||dhru.|| avaghā jālā paṇa | lavaṇa sakaḷāṃ kāraṇa ||2|| tukā hmaṇe pāṇī | pātāḷa teṃ parī khaṇī ||3||

आपुल्या महिमानें । धातु परिसें केलें सोनें ॥1॥ तैसें न मनीं माझे आतां । गुणदोष पंढरिनाथा ॥ध्रु.॥ गांवाखालील वाहाळ । गंगा न मनी अमंगळ ॥2॥ तुका ह्मणे माती । केली कस्तुरीनें सरती ॥3॥

āpulyā mahimāneṃ | dhātu pariseṃ keleṃ soneṃ ||1|| taiseṃ na manīṃ mājhe ātāṃ | guṇadoṣa paṃḍharināthā ||dhru.|| gāṃvākhālīla vāhāḷa | gaṃgā na manī amaṃgaḷa ||2|| tukā hmaṇe mātī | kelī kasturīneṃ saratī ||3||

ब्रह्मचारी धर्म घोकावें अक्षर । आश्रमीं विचार षटकर्में ॥1॥ वानप्रस्थ तरी संयोगीं वियोग । संन्यास तो त्याग संकल्पाचा ॥ध्रु.॥ परमहंस तरी जाणे सहज वर्म । तेथें याती धर्म कुळ नाहीं ॥2॥ बोले वर्म जो चाले याविरहित । तो जाणा पतित श्रुति बोले ॥3॥ तुका ह्मणे कांहीं नाहीं नेमाविण । मोकळा तो सीण दुःख पावे ॥4॥

brahmacārī dharma ghokāveṃ akṣara | āśramīṃ vicāra ṣaṭakarmeṃ ||1|| vānaprastha tarī saṃyogīṃ viyoga | saṃnyāsa to tyāga saṃkalpācā ||dhru.|| paramahaṃsa tarī jāṇe sahaja varma | tetheṃ yātī dharma kuḷa nāhīṃ ||2|| bole varma jo cāle yāvirahita | to jāṇā patita śruti bole ||3|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ nāhīṃ nemāviṇa | mokaḷā to sīṇa duḥkha pāve ||4||

आह्मी क्षेत्रींचे संन्यासी । देहभरित हृषीकेशी । नाहीं केली ऐशी । आशाकामबोहरी ॥1॥ आलें अयाचित अंगा । सहज तें आह्मां भागा । दाता पांडुरंगा । ऐसा करितां नििंश्चती ॥ध्रु.॥ दंड धरिला दंडायमान । मुळीं मुंडिलें मुंडण । बंदी बंद कौपीन । बहिरवास औठडें ॥2॥ काळें साधियेला काळ । मन करूनि निश्चळ । लौकिकीं विटाळ । धरूनि असों ऐकांत ॥3॥ कार्यकारणाची चाली । वाचावाचत्वें नेमिली । एका नेमें चाली । स्वरूपीं च राहाणें ॥4॥ नव्हे वेषधारी । तुका आहाच वरवरी । आहे तैसीं बरीं। खंडें निवडितों वेदांची ॥5॥

āhmī kṣetrīṃce saṃnyāsī | dehabharita hṛṣīkeśī | nāhīṃ kelī aiśī | āśākāmaboharī ||1|| āleṃ ayācita aṃgā | sahaja teṃ āhmāṃ bhāgā | dātā pāṃḍuraṃgā | aisā karitāṃ niिṃścatī ||dhru.|| daṃḍa dharilā daṃḍāyamāna | muḷīṃ muṃḍileṃ muṃḍaṇa | baṃdī baṃda kaupīna | bahiravāsa auṭhaḍeṃ ||2|| kāḷeṃ sādhiyelā kāḷa | mana karūni niścaḷa | laukikīṃ viṭāḷa | dharūni asoṃ aikāṃta ||3|| kāryakāraṇācī cālī | vācāvācatveṃ nemilī | ekā nemeṃ cālī | svarūpīṃ ca rāhāṇeṃ ||4|| navhe veṣadhārī | tukā āhāca varavarī | āhe taisīṃ barīṃ| khaṃḍeṃ nivaḍitoṃ vedāṃcī ||5||

निर्वाहापुरतें अन्न आच्छादन । आश्रमासी स्थान कोंपी गुहा ॥1॥ कोठें ही चित्तासी नसावें बंधन । हृदयीं नारायण सांटवावा ॥ध्रु.॥ नये बोलों फार बैसों जनामधीं । सावधान बुद्धी इंिद्रयें दमी ॥2॥ तुका ह्मणे घडी घडीनें साधावी । त्रिगुणांची गोवी उगवूनि ॥3॥

nirvāhāpurateṃ anna ācchādana | āśramāsī sthāna koṃpī guhā ||1|| koṭheṃ hī cittāsī nasāveṃ baṃdhana | hṛdayīṃ nārāyaṇa sāṃṭavāvā ||dhru.|| naye boloṃ phāra baisoṃ janāmadhīṃ | sāvadhāna buddhī iṃिdrayeṃ damī ||2|| tukā hmaṇe ghaḍī ghaḍīneṃ sādhāvī | triguṇāṃcī govī ugavūni ||3||

नाशवंत देह नासेल हा जाणा । कां रे उच्चाराना वाचे नाम ॥1॥ नामें चि तारिले कोटएान हे कोटी । नामें हे वैकुंठी बैसविले ॥ध्रु.॥ नामापरतें सार नाहीं त्रिभुवनीं । तें कां तुह्मी मनीं आठवाना ॥2॥ तुका ह्मणे नाम वेदांसी आगळें । तें दिलें गोपाळें फुकासाटीं ॥3॥

nāśavaṃta deha nāsela hā jāṇā | kāṃ re uccārānā vāce nāma ||1|| nāmeṃ ci tārile koṭaeाna he koṭī | nāmeṃ he vaikuṃṭhī baisavile ||dhru.|| nāmāparateṃ sāra nāhīṃ tribhuvanīṃ | teṃ kāṃ tuhmī manīṃ āṭhavānā ||2|| tukā hmaṇe nāma vedāṃsī āgaḷeṃ | teṃ dileṃ gopāḷeṃ phukāsāṭīṃ ||3||

आळवितां बाळें । मातेतें सुख आगळें ॥1॥ द्यावें आवडी भातुकें । पाहे निवे कवतुकें ॥ध्रु.॥ लेववूनि अळंकार । दृष्टी करावी सादर ॥2॥ आपुलिये पदीं । बैसवूनि कोडें वंदी ॥3॥ नेदी लागों दिठी । उचलोनि लावी कंठीं ॥4॥ तुका ह्मणे लाभा । वारी घ्या वो पद्मनाभा ॥5॥

āḷavitāṃ bāḷeṃ | māteteṃ sukha āgaḷeṃ ||1|| dyāveṃ āvaḍī bhātukeṃ | pāhe nive kavatukeṃ ||dhru.|| levavūni aḷaṃkāra | dṛṣṭī karāvī sādara ||2|| āpuliye padīṃ | baisavūni koḍeṃ vaṃdī ||3|| nedī lāgoṃ diṭhī | ucaloni lāvī kaṃṭhīṃ ||4|| tukā hmaṇe lābhā | vārī ghyā vo padmanābhā ||5||

तप तीर्थ दान व्रत आचरण । गातां हरिगुण वारूं नये ॥1॥ कोटि कुळें त्याचीं वाटुली पाहाती । त्या तया घडती ब्रह्महत्या ॥ध्रु.॥ आपुलिया पापें न सुटे सायासें । कोणा काळें ऐसें निस्तरेल ॥2॥ व्हावें साहए तया न घलावें भय । फुकासाटीं पाहे लाभ घात ॥3॥ तुका ह्मणे हित माना या वचना ॥सुख दुःख जाणा साधे फुका ॥4॥

tapa tīrtha dāna vrata ācaraṇa | gātāṃ hariguṇa vārūṃ naye ||1|| koṭi kuḷeṃ tyācīṃ vāṭulī pāhātī | tyā tayā ghaḍatī brahmahatyā ||dhru.|| āpuliyā pāpeṃ na suṭe sāyāseṃ | koṇā kāḷeṃ aiseṃ nistarela ||2|| vhāveṃ sāhae tayā na ghalāveṃ bhaya | phukāsāṭīṃ pāhe lābha ghāta ||3|| tukā hmaṇe hita mānā yā vacanā ||sukha duḥkha jāṇā sādhe phukā ||4||

देवासाटीं जाणा तयासी च आटी । असेल ज्या गांठीं पुण्यराशी ॥1॥ निर्बळा पाठवी बळें वाराणसी । मेला आला त्यासी अर्ध पुण्य ॥ध्रु.॥ कथें निद्राभंग करावा भोजनीं । तया सुखा धणी पार नाहीं ॥2॥ यागीं रीण घ्यावें द्यावें सुख लाहीं । बुडतां चिंता नाहीं उभयतां ॥3॥ तुका ह्मणे वर्म जाणोनि करावें । एक न घलावें एकावरी ॥4॥

devāsāṭīṃ jāṇā tayāsī ca āṭī | asela jyā gāṃṭhīṃ puṇyarāśī ||1|| nirbaḷā pāṭhavī baḷeṃ vārāṇasī | melā ālā tyāsī ardha puṇya ||dhru.|| katheṃ nidrābhaṃga karāvā bhojanīṃ | tayā sukhā dhaṇī pāra nāhīṃ ||2|| yāgīṃ rīṇa ghyāveṃ dyāveṃ sukha lāhīṃ | buḍatāṃ ciṃtā nāhīṃ ubhayatāṃ ||3|| tukā hmaṇe varma jāṇoni karāveṃ | eka na ghalāveṃ ekāvarī ||4||

आह्मी वीर जुंझार । करूं जमदाढे मार । तापटिले भार । मोड जाला दोषांचा ॥1॥ जाला हाहाकार । आले हांकीत जुंझार । शंखचक्रांचे शृंगार । कंठीं हार तुळसीचे ॥ध्रु.॥ रामनामांकित बाण । गोपी लाविला चंदन । झळकती निशाणें । गरुडटके पताका ॥2॥ तुका ह्मणे काळ । जालों जिंकोनि निश्चळ । पावला सकळ। भोग आह्मां आमचा ॥3॥

āhmī vīra juṃjhāra | karūṃ jamadāḍhe māra | tāpaṭile bhāra | moḍa jālā doṣāṃcā ||1|| jālā hāhākāra | āle hāṃkīta juṃjhāra | śaṃkhacakrāṃce śṛṃgāra | kaṃṭhīṃ hāra tuḷasīce ||dhru.|| rāmanāmāṃkita bāṇa | gopī lāvilā caṃdana | jhaḷakatī niśāṇeṃ | garuḍaṭake patākā ||2|| tukā hmaṇe kāḷa | jāloṃ jiṃkoni niścaḷa | pāvalā sakaḷa| bhoga āhmāṃ āmacā ||3||

आशाबद्ध तो जगाचा दास । पूज्य तो उदास सर्वजना ॥1॥ आहे तें अधीन आपुले हातीं । आणिकां ठेविती काय बोल ॥ध्रु.॥ जाणतिया पाठीं लागला उपाध । नेणता तो सिद्ध भोजनासी ॥2॥ तुका ह्मणे भय बांधलें गांठीं । चोर लागे पाठी दुम तया ॥3॥

āśābaddha to jagācā dāsa | pūjya to udāsa sarvajanā ||1|| āhe teṃ adhīna āpule hātīṃ | āṇikāṃ ṭhevitī kāya bola ||dhru.|| jāṇatiyā pāṭhīṃ lāgalā upādha | neṇatā to siddha bhojanāsī ||2|| tukā hmaṇe bhaya bāṃdhaleṃ gāṃṭhīṃ | cora lāge pāṭhī duma tayā ||3||

आणिकांसी तारी ऐसा नाहीं कोणी । धड तें नासोनि भलता टाकी ॥1॥ सोनें शुद्ध होतें अविट तें घरीं । नासिलें सोनारीं अळंकारीं ॥ध्रु.॥ ओल शुद्ध काळी काळें जिरें बीज । कैंचें लागे निज हाता तेथें ॥2॥ एक गहू करिती अनेक प्रकार । सांजा दिवसीं क्षीर घुगरिया ॥3॥ तुका ह्मणे विषा रुचि एका हातीं । पाधानी नासिती नवनीत ॥4॥

āṇikāṃsī tārī aisā nāhīṃ koṇī | dhaḍa teṃ nāsoni bhalatā ṭākī ||1|| soneṃ śuddha hoteṃ aviṭa teṃ gharīṃ | nāsileṃ sonārīṃ aḷaṃkārīṃ ||dhru.|| ola śuddha kāḷī kāḷeṃ jireṃ bīja | kaiṃceṃ lāge nija hātā tetheṃ ||2|| eka gahū karitī aneka prakāra | sāṃjā divasīṃ kṣīra ghugariyā ||3|| tukā hmaṇe viṣā ruci ekā hātīṃ | pādhānī nāsitī navanīta ||4||

वाटे या जनाचें थोर बा आश्चर्य । न करिती विचार कां हिताचा ॥1॥ कोण दम ऐसा आहे यांचे पोटीं । येइऩल शेवटीं कोण कामा ॥ध्रु.॥ काय मानुनियां राहिले नििंश्चती । काय जाब देती यमदूतां ॥2॥ कां हीं विसरलीं मरण बापुडीं । काय यांसी गोडी लागलीसे ॥3॥ काय हातीं नाहीं करील तयासी ॥ काय जालें यांसी काय जाणों ॥4॥ कां हीं नाठविती देवकीनंदना । सुटाया बंधनापासूनियां ॥5॥ काय मोल यासी लागे धन वित्त । कां हें यांचें चित्त घेत नाहीं ॥6॥ तुका ह्मणे कां हीं भोगितील खाणी ॥ कां त्या चक्रपाणी विसरलीं ॥7॥

vāṭe yā janāceṃ thora bā āścarya | na karitī vicāra kāṃ hitācā ||1|| koṇa dama aisā āhe yāṃce poṭīṃ | yeiऩla śevaṭīṃ koṇa kāmā ||dhru.|| kāya mānuniyāṃ rāhile niिṃścatī | kāya jāba detī yamadūtāṃ ||2|| kāṃ hīṃ visaralīṃ maraṇa bāpuḍīṃ | kāya yāṃsī goḍī lāgalīse ||3|| kāya hātīṃ nāhīṃ karīla tayāsī || kāya jāleṃ yāṃsī kāya jāṇoṃ ||4|| kāṃ hīṃ nāṭhavitī devakīnaṃdanā | suṭāyā baṃdhanāpāsūniyāṃ ||5|| kāya mola yāsī lāge dhana vitta | kāṃ heṃ yāṃceṃ citta gheta nāhīṃ ||6|| tukā hmaṇe kāṃ hīṃ bhogitīla khāṇī || kāṃ tyā cakrapāṇī visaralīṃ ||7||

काय एकां जालें तें कां नाहीं ठावें । काय हें सांगावें काय ह्मुण ॥1॥ देखतील डोळां ऐकती कानीं । बोलिलें पुराणीं तें ही ठावें ॥ध्रु.॥ काय हें शरीर साच कीं जाणार । सकळ विचार जाणती हा ॥2॥ कां हें कळों नये आपुलें आपणा । बाळत्व तारुण्य वृद्धदशा ॥3॥ कां हें आवडलें िप्रयापुत्रधन । काय कामा कोण कोणा आलें ॥4॥ कां हें जन्म वांयां घातलें उत्तम । कां हे रामराम न ह्मणती ॥5॥ काय भुली यांसी पडली जाणतां । देखती मरतां आणिकांसी ॥6॥ काय करिती हे बांधलिया काळें । तुका ह्मणे बळें वज्रपाशीं ॥7॥

kāya ekāṃ jāleṃ teṃ kāṃ nāhīṃ ṭhāveṃ | kāya heṃ sāṃgāveṃ kāya hmuṇa ||1|| dekhatīla ḍoḷāṃ aikatī kānīṃ | bolileṃ purāṇīṃ teṃ hī ṭhāveṃ ||dhru.|| kāya heṃ śarīra sāca kīṃ jāṇāra | sakaḷa vicāra jāṇatī hā ||2|| kāṃ heṃ kaḷoṃ naye āpuleṃ āpaṇā | bāḷatva tāruṇya vṛddhadaśā ||3|| kāṃ heṃ āvaḍaleṃ िprayāputradhana | kāya kāmā koṇa koṇā āleṃ ||4|| kāṃ heṃ janma vāṃyāṃ ghātaleṃ uttama | kāṃ he rāmarāma na hmaṇatī ||5|| kāya bhulī yāṃsī paḍalī jāṇatāṃ | dekhatī maratāṃ āṇikāṃsī ||6|| kāya karitī he bāṃdhaliyā kāḷeṃ | tukā hmaṇe baḷeṃ vajrapāśīṃ ||7||

जुंझार ते एक विष्णुदास जगीं । पापपुण्य अंगीं नातळे त्यां ॥1॥ गोविंद आसनीं गोविंद शयनीं । गोविंद त्यां मनीं बैसलासे ॥ध्रु.॥ ऊर्ध पुंड भाळीं कंठीं शोभे माळी । कांपिजे किळकाळ तया भेणें ॥2॥ तुका ह्मणे शंखचक्रांचे शृंगार । नामामृतसार मुखामाजी ॥3॥

juṃjhāra te eka viṣṇudāsa jagīṃ | pāpapuṇya aṃgīṃ nātaḷe tyāṃ ||1|| goviṃda āsanīṃ goviṃda śayanīṃ | goviṃda tyāṃ manīṃ baisalāse ||dhru.|| ūrdha puṃḍa bhāḷīṃ kaṃṭhīṃ śobhe māḷī | kāṃpije kiḷakāḷa tayā bheṇeṃ ||2|| tukā hmaṇe śaṃkhacakrāṃce śṛṃgāra | nāmāmṛtasāra mukhāmājī ||3||

जेणें नाहीं केलें आपुलें स्वहित । पुढिलांचा घात इच्छीतसे ॥1॥ संचितासी जाय मिळोनियां खोडी । पतनाचे ओंडीवरी हांव ॥ध्रु.॥ बांधलें गांठी तें लागलें भोगावें । ऐसियासी देवें काय कीजे ॥2॥ तुका ह्मणे जया गांवां जाणे जया । पुसोनियां तया वाट चाले ॥3॥

jeṇeṃ nāhīṃ keleṃ āpuleṃ svahita | puḍhilāṃcā ghāta icchītase ||1|| saṃcitāsī jāya miḷoniyāṃ khoḍī | patanāce oṃḍīvarī hāṃva ||dhru.|| bāṃdhaleṃ gāṃṭhī teṃ lāgaleṃ bhogāveṃ | aisiyāsī deveṃ kāya kīje ||2|| tukā hmaṇe jayā gāṃvāṃ jāṇe jayā | pusoniyāṃ tayā vāṭa cāle ||3||

सांगों जाणती शकुन । भूत भविष्य वर्तमान ॥1॥ त्यांचा आह्मांसी कंटाळा । पाहों नावडती डोळां ॥ध्रु.॥ रििद्धसिद्धींचे साधक । वाचासिद्ध होती एक ॥2॥ तुका ह्मणे जाती । पुण्यक्षयें अधोगती ॥3॥

sāṃgoṃ jāṇatī śakuna | bhūta bhaviṣya vartamāna ||1|| tyāṃcā āhmāṃsī kaṃṭāḷā | pāhoṃ nāvaḍatī ḍoḷāṃ ||dhru.|| riिddhasiddhīṃce sādhaka | vācāsiddha hotī eka ||2|| tukā hmaṇe jātī | puṇyakṣayeṃ adhogatī ||3||

ठाकलोंसें द्वारीं । उभें याचक भीकारी ॥1॥ मज भीक कांहीं देवा । प्रेमभातुकें पाठवा ॥ध्रु.॥ याचकाचा भार । नये घेऊं येरझार ॥2॥ तुका ह्मणे दान । सेवा घेतल्यावांचून ॥3॥ सदाशिवावर अभंग ॥ 2 ॥

ṭhākaloṃseṃ dvārīṃ | ubheṃ yācaka bhīkārī ||1|| maja bhīka kāṃhīṃ devā | premabhātukeṃ pāṭhavā ||dhru.|| yācakācā bhāra | naye gheūṃ yerajhāra ||2|| tukā hmaṇe dāna | sevā ghetalyāvāṃcūna ||3|| sadāśivāvara abhaṃga || 2 ||

काय धर्म नीत । तुह्मां शिकवावें हित ॥1॥ अवघें रचियेलें हेळा । लीळा ब्रह्मांड सकळा ॥ध्रु.॥ नाम महादेव । येथें निवडला भाव ॥2॥ तुका ह्मणे वेळे । माझें तुह्मां कां न कळे ॥3॥

kāya dharma nīta | tuhmāṃ śikavāveṃ hita ||1|| avagheṃ raciyeleṃ heḷā | līḷā brahmāṃḍa sakaḷā ||dhru.|| nāma mahādeva | yetheṃ nivaḍalā bhāva ||2|| tukā hmaṇe veḷe | mājheṃ tuhmāṃ kāṃ na kaḷe ||3||

भांडावें तें गोड । पुरे सकळ ही कोड ॥1॥ ऐसा घरींचा या मोळा । ठावा निकटां जवळां ॥ध्रु.॥ हाक देतां दारीं । येती जवळी सामोरीं ॥2॥ तुका ह्मणे शिवें । मागितलें हातीं द्यावें ॥3॥ ॥2॥

bhāṃḍāveṃ teṃ goḍa | pure sakaḷa hī koḍa ||1|| aisā gharīṃcā yā moḷā | ṭhāvā nikaṭāṃ javaḷāṃ ||dhru.|| hāka detāṃ dārīṃ | yetī javaḷī sāmorīṃ ||2|| tukā hmaṇe śiveṃ | māgitaleṃ hātīṃ dyāveṃ ||3|| ||2||

ऐसें कां जालें तें मज ही न कळे । कीर्तनाचे रळेपळे जगीं ॥1॥ कैसें तुह्मां देवा वाटतसे बरें । संतांचीं उत्तरें लाजविलीं ॥ध्रु.॥ भाविकां कंटक करिताती पीडा । हा तंव रोकडा अनुभव ॥2॥ तुका ह्मणे नाम निर्वाणीचा बाण । याचा अभिमान नाहीं तुह्मां ॥3॥ ठळक मजकूर

aiseṃ kāṃ jāleṃ teṃ maja hī na kaḷe | kīrtanāce raḷepaḷe jagīṃ ||1|| kaiseṃ tuhmāṃ devā vāṭatase bareṃ | saṃtāṃcīṃ uttareṃ lājavilīṃ ||dhru.|| bhāvikāṃ kaṃṭaka karitātī pīḍā | hā taṃva rokaḍā anubhava ||2|| tukā hmaṇe nāma nirvāṇīcā bāṇa | yācā abhimāna nāhīṃ tuhmāṃ ||3|| ṭhaḷaka majakūra

पद 1201

पद 1202

पद 1204

पद 1206

पद 1208

पद 1209

पद 1210

पद 1211

पद 1212

पद 1213

पद 1214

पद 1216

पद 1217

पद 1218

पद 1219

पद 1220

पद 1221

पद 1222

पद 1223

पद 1224

पद 1225

पद 1228

पद 1229

पद 1230

पद 1231

पद 1232

पद 1233

पद 1234

पद 1235

पद 1236

पद 1237

पद 1238

पद 1239

पद 1240

पद 1241

पद 1244

पद 1245

पद 1246

पद 1247

पद 1248

पद 1250

पद 1251

पद 1252

पद 1253

पद 1254

पद 1255

पद 1256

पद 1257

पद 1259

पद 1260

पद 1261

पद 1262

पद 1264

पद 1265

पद 1267

पद 1268

पद 1269

पद 1270

पद 1271

पद 1272

पद 1273

पद 1274

पद 1275

पद 1276

पद 1277

पद 1278

पद 1279

पद 1280

पद 1281

पद 1282

पद 1284

पद 1285

पद 1286

पद 1287

पद 1288

पद 1289

पद 1290

पद 1291

पद 1292

पद 1294

पद 1295

पद 1296

पद 1297

पद 1298

पद 1300

पद 1301

पद 1302

पद 1303

पद 1304

पद 1305

पद 1306

पद 1307

पद 1308

पद 1310

पद 1313

पद 1315

पद 1316

पद 1318

पद 1319

पद 1320

पद 1321

पद 1322

पद 1326

पद 1327

पद 1329

पद 1330

पद 1332

पद 1335

पद 1336

पद 1337

पद 1338

पद 1339

पद 1340

पद 1341

पद 1344

पद 1345

पद 1346

पद 1348

पद 1349

पद 1350

पद 1354

पद 1355

पद 1356

पद 1357

पद 1358

पद 1359

पद 1360

पद 1361

पद 1362

पद 1363

पद 1364

पद 1365

पद 1366

पद 1367

पद 1368

पद 1369

पद 1370

पद 1371

पद 1372

पद 1373

पद 1374

पद 1375

पद 1377

पद 1378

पद 1379

पद 1380

पद 1381

पद 1382

पद 1384

पद 1385

पद 1386

पद 1387

पद 1388

पद 1389

पद 1390

पद 1391

पद 1392

पद 1393

पद 1394

पद 1395

पद 1396

पद 1397

पद 1398

पद 1399

पद 1400

पद 1401

पद 1402

पद 1403

पद 1404

पद 1408

पद 1409

पद 1410

पद 1411

पद 1413

पद 1414

पद 1416

पद 1417

पद 1418

पद 1419

पद 1420

पद 1423

पद 1426

पद 1427

पद 1429

पद 1430

पद 1431

पद 1434

पद 1435

पद 1436

पद 1437

पद 1438

पद 1441

पद 1444

पद 1445

पद 1446

पद 1447

पद 1448

पद 1451

पद 1452

पद 1453

पद 1454

पद 1459

पद 1460

पद 1463

पद 1465

पद 1467

पद 1468

पद 1469

पद 1470

पद 1471

पद 1472

पद 1473

पद 1475

पद 1476

पद 1479

पद 1480

पद 1481

पद 1483

पद 1484

पद 1485

पद 1486

पद 1488

पद 1489

पद 1490

पद 1491

पद 1492

पद 1493

पद 1494

पद 1496

पद 1497

पद 1498

पद 1499

पद 1500

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 1201 ते 1500. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 233 अभंग येथे दिले आहेत; 67 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 1201–1500

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती