तुकाराम गाथा — अभंग 601–900

शेअर करा

त्रैलोक्य पािळतां उबगला नाहीं । आमचें त्या काइऩ असे ओझें ॥1॥ पाषाणाचे पोटीं बैसला ददुऩर । तया मुखीं चार कोण घाली ॥ध्रु.॥ पक्षी अजगर न करी संचित । तयासि अनंत प्रतिपाळी ॥2॥ तुका ह्मणे तया भार घातलिया । उपेक्षीना दयासिंधु माझा ॥3॥

trailokya pāिḷatāṃ ubagalā nāhīṃ | āmaceṃ tyā kāiऩ ase ojheṃ ||1|| pāṣāṇāce poṭīṃ baisalā daduऩra | tayā mukhīṃ cāra koṇa ghālī ||dhru.|| pakṣī ajagara na karī saṃcita | tayāsi anaṃta pratipāḷī ||2|| tukā hmaṇe tayā bhāra ghātaliyā | upekṣīnā dayāsiṃdhu mājhā ||3||

बोली मैंदाची बरवी असे । वाटे अंतरीं घालावे फांसे ॥1॥ कैसा वरिवरि दिसताहे चांग । नव्हे भाविक केवळ मांग ॥ध्रु.॥ टिळा टोपी माळा कंठीं । अंधारीं नेउनि चेंपी घांटी ॥2॥ तुका ह्मणे तो केवळ पुंड । त्याजवरी यमदंड ॥3॥

bolī maiṃdācī baravī ase | vāṭe aṃtarīṃ ghālāve phāṃse ||1|| kaisā varivari disatāhe cāṃga | navhe bhāvika kevaḷa māṃga ||dhru.|| ṭiḷā ṭopī māḷā kaṃṭhīṃ | aṃdhārīṃ neuni ceṃpī ghāṃṭī ||2|| tukā hmaṇe to kevaḷa puṃḍa | tyājavarī yamadaṃḍa ||3||

दोष पळती कीर्तनें । तुझ्या नामें संकीर्तनें ॥1॥ हें कां करूं आदरिलें । खोटें वचन आपुलें ॥ध्रु.॥ तुह्मी पापा भीतां । आह्मां उपजावया चिंता ॥2॥ तुका ह्मणे सेवा । किळकाळा जिंकी देवा ॥3॥

doṣa paḷatī kīrtaneṃ | tujhyā nāmeṃ saṃkīrtaneṃ ||1|| heṃ kāṃ karūṃ ādarileṃ | khoṭeṃ vacana āpuleṃ ||dhru.|| tuhmī pāpā bhītāṃ | āhmāṃ upajāvayā ciṃtā ||2|| tukā hmaṇe sevā | kiḷakāḷā jiṃkī devā ||3||

करा नारायणा । माझ्या दुःखाची खंडणा ॥1॥ वृित्त राखा पायांपाशीं । वस्ती धरूनि मानसीं ॥ध्रु.॥ पाळोनियां लळा । आतां पाववावें फळा ॥2॥ तुका ह्मणे दीनें । त्यांचा हरतिया सीण ॥3॥

karā nārāyaṇā | mājhyā duḥkhācī khaṃḍaṇā ||1|| vṛिtta rākhā pāyāṃpāśīṃ | vastī dharūni mānasīṃ ||dhru.|| pāḷoniyāṃ laḷā | ātāṃ pāvavāveṃ phaḷā ||2|| tukā hmaṇe dīneṃ | tyāṃcā haratiyā sīṇa ||3||

मी तों दीनाहूनि दीन । माझा तूज अभिमान ॥1॥ मी तों आलों शरणागत । माझें करावें स्वहित ॥ध्रु.॥ दिनानाथा कृपाळुवा। सांभाळावें आपुल्या नांवा ॥2॥ तुका ह्मणे आतां । भलें नव्हे मोकलितां ॥3॥

mī toṃ dīnāhūni dīna | mājhā tūja abhimāna ||1|| mī toṃ āloṃ śaraṇāgata | mājheṃ karāveṃ svahita ||dhru.|| dinānāthā kṛpāḷuvā| sāṃbhāḷāveṃ āpulyā nāṃvā ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ | bhaleṃ navhe mokalitāṃ ||3||

सुख वाटे तुझे वणिऩतां पवाडे । प्रेम मिठी पडे वदनासी ॥1॥ व्याले दोन्ही पक्षी एका वृक्षावरी । आला दुराचारी पारधी तो ॥ध्रु.॥ वृक्षाचिया माथां सोडिला ससाना । धनुष्यासि बाणा लावियेलें ॥2॥ तये काळीं तुज पक्षी आठविती । धांवें गा श्रीपती मायबापा ॥3॥ उडोनियां जातां ससाना मारील । बैसतां विंधील पारधी तो ॥4॥ ऐकोनियां धांवा तया पिक्षयांचा । धरिला सर्पाचा वेश वेगीं ॥5॥ डंखोनि पारधी भुमीसि पाडिला । बाण तो लागला ससान्यासी ॥6॥ ऐसा तूं कृपाळु आपुलिया दासा । होसील कोंवसा संकटींचा ॥7॥ तुका ह्मणे तुझी कीतिऩ त्रिभुवना । वेदाचिये वाणी वर्णवेना ॥8॥

sukha vāṭe tujhe vaṇiऩtāṃ pavāḍe | prema miṭhī paḍe vadanāsī ||1|| vyāle donhī pakṣī ekā vṛkṣāvarī | ālā durācārī pāradhī to ||dhru.|| vṛkṣāciyā māthāṃ soḍilā sasānā | dhanuṣyāsi bāṇā lāviyeleṃ ||2|| taye kāḷīṃ tuja pakṣī āṭhavitī | dhāṃveṃ gā śrīpatī māyabāpā ||3|| uḍoniyāṃ jātāṃ sasānā mārīla | baisatāṃ viṃdhīla pāradhī to ||4|| aikoniyāṃ dhāṃvā tayā pikṣayāṃcā | dharilā sarpācā veśa vegīṃ ||5|| ḍaṃkhoni pāradhī bhumīsi pāḍilā | bāṇa to lāgalā sasānyāsī ||6|| aisā tūṃ kṛpāḷu āpuliyā dāsā | hosīla koṃvasā saṃkaṭīṃcā ||7|| tukā hmaṇe tujhī kītiऩ tribhuvanā | vedāciye vāṇī varṇavenā ||8||

नाही दुकळलों अन्ना । परि या मान जनादऩना ॥1॥ देव केला सकळसाक्षी । काळीं आणि शुद्धपक्षीं ॥ध्रु.॥ भोगी भोगविता। बाळासवें तो चि पिता ॥2॥ कर्म अकर्म जळालें । प्रौढें तुका तें उरले ॥3॥ नाटाचे अभंग समाप्त 63

nāhī dukaḷaloṃ annā | pari yā māna janādaऩnā ||1|| deva kelā sakaḷasākṣī | kāḷīṃ āṇi śuddhapakṣīṃ ||dhru.|| bhogī bhogavitā| bāḷāsaveṃ to ci pitā ||2|| karma akarma jaḷāleṃ | prauḍheṃ tukā teṃ urale ||3|| nāṭāce abhaṃga samāpta 63

प्रथम नमन तुज एकदंता । रंगीं रसाळ वोडवीं कथा। मति सौरस करीं प्रबळता । जेणें फिटे आतां अंधकार ॥1॥ तुझिये कृपेचें भरितें । आणीक काय राहिलें तेथें । मारग सिद्धाच्यानि पंथें। पावविसी तेथें तूं चि एक ॥ध्रु.॥ आरंभा आदि तुझें वंदन । सकळ करितां कारण । देव ॠषि मुनि आदिकरुन । ग्रंथ पुराण निर्माणी ॥2॥ काय वणूप तुझी गती । एवढी कैची मज मती । दिनानाथ तुज ह्मणती । करी । करीं सत्य वचन हें चि आपुलें ॥3॥ मज वाहावतां मायेच्या पुरीं । बुडतां डोहीं भवसागरीं । तुज वांचुनि कोण तारी । पाव झडकरी तुका ह्मणे ॥4॥

prathama namana tuja ekadaṃtā | raṃgīṃ rasāḷa voḍavīṃ kathā| mati saurasa karīṃ prabaḷatā | jeṇeṃ phiṭe ātāṃ aṃdhakāra ||1|| tujhiye kṛpeceṃ bhariteṃ | āṇīka kāya rāhileṃ tetheṃ | māraga siddhācyāni paṃtheṃ| pāvavisī tetheṃ tūṃ ci eka ||dhru.|| āraṃbhā ādi tujheṃ vaṃdana | sakaḷa karitāṃ kāraṇa | deva ṝṣi muni ādikaruna | graṃtha purāṇa nirmāṇī ||2|| kāya vaṇūpa tujhī gatī | evaḍhī kaicī maja matī | dinānātha tuja hmaṇatī | karī | karīṃ satya vacana heṃ ci āpuleṃ ||3|| maja vāhāvatāṃ māyecyā purīṃ | buḍatāṃ ḍohīṃ bhavasāgarīṃ | tuja vāṃcuni koṇa tārī | pāva jhaḍakarī tukā hmaṇe ||4||

प्रथमारंभीं लंबोदर । सकळ सिद्धींचा दातार । चतुर्भुज फरशधर । न कळे पार वणिऩतां ॥1॥ तो देव नटला गौरीबाळ । पायीं बांधोनि घागऱ्या घोळ । नारदतुंबरसहित मेळ । सुटला पळ विघ्नांसी ॥2॥ नटारंभी थाटियला रंग । भुजा नाचवी हालवी अंग। सेंदुरविलेपनें चांग । मुगुटीं नाग मिरविला ॥3॥ जया मानवतीदेव ॠषि मुनी । पाहातां न पुरें डोिळयां धनी । असुर जयाच्या चरणीं। आदीं अवसानीं तो चि एक ॥4॥ सकळां सिद्धींचा दातार । जयाच्या रूपा नाहीं पार । तुका ह्मणे आमुचा दातार । भवसागर तारील हा ॥5॥

prathamāraṃbhīṃ laṃbodara | sakaḷa siddhīṃcā dātāra | caturbhuja pharaśadhara | na kaḷe pāra vaṇiऩtāṃ ||1|| to deva naṭalā gaurībāḷa | pāyīṃ bāṃdhoni ghāgaऱyā ghoḷa | nāradatuṃbarasahita meḷa | suṭalā paḷa vighnāṃsī ||2|| naṭāraṃbhī thāṭiyalā raṃga | bhujā nācavī hālavī aṃga| seṃduravilepaneṃ cāṃga | muguṭīṃ nāga miravilā ||3|| jayā mānavatīdeva ṝṣi munī | pāhātāṃ na pureṃ ḍoिḷayāṃ dhanī | asura jayācyā caraṇīṃ| ādīṃ avasānīṃ to ci eka ||4|| sakaḷāṃ siddhīṃcā dātāra | jayācyā rūpā nāhīṃ pāra | tukā hmaṇe āmucā dātāra | bhavasāgara tārīla hā ||5||

विठ्ठल आमचें जीवन । आगमनिगमाचें स्थान । विठ्ठल सिद्धीचें साधन । विठ्ठल ध्यानविसावा ॥1॥ विठ्ठल कुळींचें दैवत। विठ्ठल वित्त गोत । विठ्ठल पुण्य पुरुषार्थ । आवडे मात विठ्ठलाची ॥2॥ विठ्ठल विस्तारला जनीं । सप्त ही पाताळें भरूनी । विठ्ठल व्यापक त्रिभुवनीं । विठ्ठल मुनिमानसीं ॥3॥ विठ्ठल जीवाचा जिव्हाळा। विठ्ठल कृपेचा कोंवळा । विठ्ठल प्रेमाचा पुतळा। लावियेलें चाळा । विश्व विठ्ठलें ॥4॥ विठ्ठल बाप माय चुलता । विठ्ठल भगिनी आणि भ्राता । विठ्ठलेंविण चाड नाहीं गोता । तुका ह्मणे आतां नाहीं दुसरें ॥5॥

viṭhṭhala āmaceṃ jīvana | āgamanigamāceṃ sthāna | viṭhṭhala siddhīceṃ sādhana | viṭhṭhala dhyānavisāvā ||1|| viṭhṭhala kuḷīṃceṃ daivata| viṭhṭhala vitta gota | viṭhṭhala puṇya puruṣārtha | āvaḍe māta viṭhṭhalācī ||2|| viṭhṭhala vistāralā janīṃ | sapta hī pātāḷeṃ bharūnī | viṭhṭhala vyāpaka tribhuvanīṃ | viṭhṭhala munimānasīṃ ||3|| viṭhṭhala jīvācā jivhāḷā| viṭhṭhala kṛpecā koṃvaḷā | viṭhṭhala premācā putaḷā| lāviyeleṃ cāḷā | viśva viṭhṭhaleṃ ||4|| viṭhṭhala bāpa māya culatā | viṭhṭhala bhaginī āṇi bhrātā | viṭhṭhaleṃviṇa cāḍa nāhīṃ gotā | tukā hmaṇe ātāṃ nāhīṃ dusareṃ ||5||

बरवा झाला वेवसाव । पावलों चिंतिला चि ठाव । दृढ पायीं राहिला भाव । पावला जीव विश्रांती ॥1॥ बरवा फळला शकुन । अवघा निवारिला सिण । तुमचें जालिया दरुषण । जन्ममरण नाहीं आता ॥ध्रु.॥ बरवें जालें आलों या ठाया । होतें संचित ठायींच पाया । देहभाव पालटली काया । पडली छाया ब्रह्मींची ॥2॥ जोडिलें न सरे हें धन । अविनाश आनंदघन । अमूर्तमूतिऩ मधुसूदन। सम चरण देखियेले ॥3॥ जुनाट जुगादिचें नाणें । बहुता काळाचें ठेवणें । लोपलें होतें पारिखेपणें । ठावचळण चुकविला ॥4॥ आतां या जीवाचियासाठीं । न सुटे पडलिया मिठी। तुका ह्मणे सिणलों जगजेठी । न लगो दिठी दुसऱ्याची ॥5॥

baravā jhālā vevasāva | pāvaloṃ ciṃtilā ci ṭhāva | dṛḍha pāyīṃ rāhilā bhāva | pāvalā jīva viśrāṃtī ||1|| baravā phaḷalā śakuna | avaghā nivārilā siṇa | tumaceṃ jāliyā daruṣaṇa | janmamaraṇa nāhīṃ ātā ||dhru.|| baraveṃ jāleṃ āloṃ yā ṭhāyā | hoteṃ saṃcita ṭhāyīṃca pāyā | dehabhāva pālaṭalī kāyā | paḍalī chāyā brahmīṃcī ||2|| joḍileṃ na sare heṃ dhana | avināśa ānaṃdaghana | amūrtamūtiऩ madhusūdana| sama caraṇa dekhiyele ||3|| junāṭa jugādiceṃ nāṇeṃ | bahutā kāḷāceṃ ṭhevaṇeṃ | lopaleṃ hoteṃ pārikhepaṇeṃ | ṭhāvacaḷaṇa cukavilā ||4|| ātāṃ yā jīvāciyāsāṭhīṃ | na suṭe paḍaliyā miṭhī| tukā hmaṇe siṇaloṃ jagajeṭhī | na lago diṭhī dusaऱyācī ||5||

मी तंव अनाथ अपराधी । कर्महीन मतिमंदबुद्धी । तुज म्यां आठविलें नाहीं कधीं । वाचे कृपानीधी मायबापा ॥1॥ नाहीं ऐकिलें गाइलें गीत । धरिली लाज सांडिलें हित । नावडे पुराण बैसले संत । केली बहुत परनिंदा ॥ध्रु.॥ केला करविला नाहीं उपकार। नाहीं दया आली पीडितां पर । करू नये तो केला व्यापार। वाहिला भार कुटुंबाचा ॥2॥ नाही केलें तीर्थाचें भ्रमण । पािळला पिंड करचरण । नाहीं संतसेवा घडलें दान । पूजावलोकन मुर्तीचें ॥3॥ असंगसंग घडले अन्याय । बहुत अधर्म उपाय । न कळे हित करावें तें काय । नये बोलूं आठवूं तें ॥4॥ आप आपण्या घातकर। शत्रु जालों मी दावेदार । तूं तंव कृपेचा सागर। उतरीं पार तुका ह्मणे ॥5॥

mī taṃva anātha aparādhī | karmahīna matimaṃdabuddhī | tuja myāṃ āṭhavileṃ nāhīṃ kadhīṃ | vāce kṛpānīdhī māyabāpā ||1|| nāhīṃ aikileṃ gāileṃ gīta | dharilī lāja sāṃḍileṃ hita | nāvaḍe purāṇa baisale saṃta | kelī bahuta paraniṃdā ||dhru.|| kelā karavilā nāhīṃ upakāra| nāhīṃ dayā ālī pīḍitāṃ para | karū naye to kelā vyāpāra| vāhilā bhāra kuṭuṃbācā ||2|| nāhī keleṃ tīrthāceṃ bhramaṇa | pāिḷalā piṃḍa karacaraṇa | nāhīṃ saṃtasevā ghaḍaleṃ dāna | pūjāvalokana murtīceṃ ||3|| asaṃgasaṃga ghaḍale anyāya | bahuta adharma upāya | na kaḷe hita karāveṃ teṃ kāya | naye bolūṃ āṭhavūṃ teṃ ||4|| āpa āpaṇyā ghātakara| śatru jāloṃ mī dāvedāra | tūṃ taṃva kṛpecā sāgara| utarīṃ pāra tukā hmaṇe ||5||

आतां पावन सकळ सुखें । खादलें कदा तें नखें । अवघे सरलें पारिखें । सकळ देखें माहियरें ॥1॥ जवळी विठ्ठल रखुमाइऩ । बहिणी बंधु बाप आइऩ । सकळ गोताची च साइऩ । पारिखें काइप ऐसें नेणिजे ॥ध्रु.॥ जगदाकारीं जाली सत्ता । वारोनी गेली पराधीनता । अवघे आपुलें चि आतां । लाज आणि चिंता दुऱ्हावली ॥2॥ वावरे इच्छा वसे घरीं । आपुले सत्तेचे माहेरीं । करवी तैसें आपण करी । भीड न घरी चुकल्याची ॥3॥ सोसिला होता सासुरवास। बहुतांचा बहुत दिवस । बहु कामें पुरविला सोस । आतां उदास आपुल्यातें ॥4॥ करिती कवतुक लाडें । मज बोलविती कोडें । मायबाप उत्तरें गोडें । बोेले बोबडें पुढें तुका ॥5॥

ātāṃ pāvana sakaḷa sukheṃ | khādaleṃ kadā teṃ nakheṃ | avaghe saraleṃ pārikheṃ | sakaḷa dekheṃ māhiyareṃ ||1|| javaḷī viṭhṭhala rakhumāiऩ | bahiṇī baṃdhu bāpa āiऩ | sakaḷa gotācī ca sāiऩ | pārikheṃ kāipa aiseṃ neṇije ||dhru.|| jagadākārīṃ jālī sattā | vāronī gelī parādhīnatā | avaghe āpuleṃ ci ātāṃ | lāja āṇi ciṃtā duऱhāvalī ||2|| vāvare icchā vase gharīṃ | āpule sattece māherīṃ | karavī taiseṃ āpaṇa karī | bhīḍa na gharī cukalyācī ||3|| sosilā hotā sāsuravāsa| bahutāṃcā bahuta divasa | bahu kāmeṃ puravilā sosa | ātāṃ udāsa āpulyāteṃ ||4|| karitī kavatuka lāḍeṃ | maja bolavitī koḍeṃ | māyabāpa uttareṃ goḍeṃ | boेle bobaḍeṃ puḍheṃ tukā ||5||

सर्वसुखाचिया आशा जन्म गेला । क्षण मुक्ती यत्न नाहीं केला । हिंडतां दिशा सीण पावला । मायावेिष्टला जीव माझा ॥1॥ माझें स्वहित नेणती कोणी । कांहीं न करितां मजवांचुनी । स्वजन तंव सुखमांडणी । नेणती कोणी आदि अंत ॥ध्रु.॥ काय सांगों गर्भीची यातना । मज भोगितां नारायणा । मांस मळ मूत्र जाणा । तुज क्षणक्षणा ध्यात असें ॥2॥ मज चालतां प्रयाणकाळीं। असतां न दिसती जवळी । मृित्तके मृित्तका कवळी । एकले मेळीं संचिताचे ॥3॥ आतां मज ऐसें करीं गा देवा । कांहीं घडे तुझी चरणसेवा । तुका विनवीतसे केशवा । चालवीं दावा संसारें ॥4॥

sarvasukhāciyā āśā janma gelā | kṣaṇa muktī yatna nāhīṃ kelā | hiṃḍatāṃ diśā sīṇa pāvalā | māyāveिṣṭalā jīva mājhā ||1|| mājheṃ svahita neṇatī koṇī | kāṃhīṃ na karitāṃ majavāṃcunī | svajana taṃva sukhamāṃḍaṇī | neṇatī koṇī ādi aṃta ||dhru.|| kāya sāṃgoṃ garbhīcī yātanā | maja bhogitāṃ nārāyaṇā | māṃsa maḷa mūtra jāṇā | tuja kṣaṇakṣaṇā dhyāta aseṃ ||2|| maja cālatāṃ prayāṇakāḷīṃ| asatāṃ na disatī javaḷī | mṛिttake mṛिttakā kavaḷī | ekale meḷīṃ saṃcitāce ||3|| ātāṃ maja aiseṃ karīṃ gā devā | kāṃhīṃ ghaḍe tujhī caraṇasevā | tukā vinavītase keśavā | cālavīṃ dāvā saṃsāreṃ ||4||

काय मी उद्धार पावेन । काय कृपा करील नारायण । ऐसें तुह्मी सांगा संतजन । करा समाधान चित्त माझें ॥1॥ काय हें खंडइऩल कर्म । पारुषतील धर्माधर्म । कासयानें तें कळे वर्म । ह्मणउनी श्रम वाटतसे ॥ध्रु.॥ काय हो िस्थर राहेल बुद्धी । कांहीं अरिष्ट न येल मधीं । धरिली जाइऩल ते शुद्धी । शेवट कधीं तो मज न कळे ॥2॥ काय ऐसें पुण्य होइऩल गांठीं । घालीन पायीं देवाचे मिठी । मज तो कृवाळील जगजेठी । दाटइन कंठीं सद्गदित ॥3॥ काय हे निवतील डोळे । सुख तें देखोनी सोहळे । संचित कैसें तें न कळे । होतील डोहळे वासनेसी ॥4॥ ऐसी चिंता करीं सदा सर्वकाळ । रात्रिदिवस तळमळ । तुका ह्मणे नाहीं आपुलें बळ । जेणें फळ पावें निश्चयेंसी ॥5॥

kāya mī uddhāra pāvena | kāya kṛpā karīla nārāyaṇa | aiseṃ tuhmī sāṃgā saṃtajana | karā samādhāna citta mājheṃ ||1|| kāya heṃ khaṃḍaiऩla karma | pāruṣatīla dharmādharma | kāsayāneṃ teṃ kaḷe varma | hmaṇaunī śrama vāṭatase ||dhru.|| kāya ho िsthara rāhela buddhī | kāṃhīṃ ariṣṭa na yela madhīṃ | dharilī jāiऩla te śuddhī | śevaṭa kadhīṃ to maja na kaḷe ||2|| kāya aiseṃ puṇya hoiऩla gāṃṭhīṃ | ghālīna pāyīṃ devāce miṭhī | maja to kṛvāḷīla jagajeṭhī | dāṭaina kaṃṭhīṃ sadgadita ||3|| kāya he nivatīla ḍoḷe | sukha teṃ dekhonī sohaḷe | saṃcita kaiseṃ teṃ na kaḷe | hotīla ḍohaḷe vāsanesī ||4|| aisī ciṃtā karīṃ sadā sarvakāḷa | rātridivasa taḷamaḷa | tukā hmaṇe nāhīṃ āpuleṃ baḷa | jeṇeṃ phaḷa pāveṃ niścayeṃsī ||5||

तूंचि अनाथाचा दाता । दुःख मोह नासावया चिंता । शरण आलों तुज आतां । तारीं कृपावंता मायबापा ॥1॥ संतसंगति देइप चरणसेवा । जेणें तुझा विसर न पडावा । हा च भाव माझिया जीवा । पुरवीं देवा मनोरथ ॥2॥ मज भाव प्रेम देइऩ कीर्ती । गुण नाम वर्णावया स्तुती । विघ्नां सोडवूनि हातीं । विनंती माझी परिसावी हे ॥3॥ आणीक कांहीं नाहीं मागणें । सुखसंपित्तराज्यचाड धन । सांकडें न पडे तुज जेणें । दुजें भक्तीविण मायबापा ॥4॥ जोडोनियां कर पायीं ठेवीं माथा । तुका विनवी पंढरिनाथा । रंगीं वोडवावी रंगकथा । पुरवीं व्यथा मायबापा ॥5॥

tūṃci anāthācā dātā | duḥkha moha nāsāvayā ciṃtā | śaraṇa āloṃ tuja ātāṃ | tārīṃ kṛpāvaṃtā māyabāpā ||1|| saṃtasaṃgati deipa caraṇasevā | jeṇeṃ tujhā visara na paḍāvā | hā ca bhāva mājhiyā jīvā | puravīṃ devā manoratha ||2|| maja bhāva prema deiऩ kīrtī | guṇa nāma varṇāvayā stutī | vighnāṃ soḍavūni hātīṃ | vinaṃtī mājhī parisāvī he ||3|| āṇīka kāṃhīṃ nāhīṃ māgaṇeṃ | sukhasaṃpittarājyacāḍa dhana | sāṃkaḍeṃ na paḍe tuja jeṇeṃ | dujeṃ bhaktīviṇa māyabāpā ||4|| joḍoniyāṃ kara pāyīṃ ṭhevīṃ māthā | tukā vinavī paṃḍharināthā | raṃgīṃ voḍavāvī raṃgakathā | puravīṃ vyathā māyabāpā ||5||

विषयओढीं भुलले जीव । आतां यांची कोण करील कींव । नुपजे नारायणीं भाव । पावोनि ठाव नरदेह ॥1॥ कोण सुख धरोनि संसारीं । पडोनि काळाचे आहारीं । माप या लागलें शरीरीं । जालियावरी सळे ओढिती ॥ध्रु.॥ बापुडीं होतील सेवटीं । आयुष्यासवें जालिया तुटी । भोगिले मागें पुढे ही कोटी । होइऩल भेटी जन्मासी ॥2॥ जंतिली घाणां बांधोनि डोळे । मागें जोडी आर तेणेंही पोळे । चालिलों किती तें न कळे । दुःखें हारंबळे भूकतान ॥3॥ एवढें जयाचें निमित्त । प्रारब्ध क्रियमाण संचित । तें हें देह मानुनि अनित्य। न करिती नित्य नामस्मरण ॥4॥ तुका ह्मणे न वेंचतां मोल । तो हा यासि महाग विठ्ठल । वेंचितां फुकाचे चि बोल। केवढें खोल अभागिया ॥5॥

viṣayaoḍhīṃ bhulale jīva | ātāṃ yāṃcī koṇa karīla kīṃva | nupaje nārāyaṇīṃ bhāva | pāvoni ṭhāva naradeha ||1|| koṇa sukha dharoni saṃsārīṃ | paḍoni kāḷāce āhārīṃ | māpa yā lāgaleṃ śarīrīṃ | jāliyāvarī saḷe oḍhitī ||dhru.|| bāpuḍīṃ hotīla sevaṭīṃ | āyuṣyāsaveṃ jāliyā tuṭī | bhogile māgeṃ puḍhe hī koṭī | hoiऩla bheṭī janmāsī ||2|| jaṃtilī ghāṇāṃ bāṃdhoni ḍoḷe | māgeṃ joḍī āra teṇeṃhī poḷe | cāliloṃ kitī teṃ na kaḷe | duḥkheṃ hāraṃbaḷe bhūkatāna ||3|| evaḍheṃ jayāceṃ nimitta | prārabdha kriyamāṇa saṃcita | teṃ heṃ deha mānuni anitya| na karitī nitya nāmasmaraṇa ||4|| tukā hmaṇe na veṃcatāṃ mola | to hā yāsi mahāga viṭhṭhala | veṃcitāṃ phukāce ci bola| kevaḍheṃ khola abhāgiyā ||5||

आले हो संसारा तुह्मी एक करा । मुक्तीमारग हळू चि धरा । काळदंड कुंभयातना थोरा । कां रे अघोरा देखसी ना ॥1॥ नाहीं त्या यमासि करुणा । बाहेर काढितां कुडी प्राणा । ओढाळ सांपडे जैं धान्या । चोर यातना धरिजेतां ॥2॥ नाहीं दिलें पावइल कैसा । चालतां पंथ तेणें वळसा । नसेल ठाउकें ऐकतो कैसा । नेती बंद जैसा धरोनियां ॥3॥ क्षण एक नागीवा पायीं । न चलवे तया करितां कांहीं । वोढितां कांटवणा सोइप । अिग्नस्तंभीं बाही कवटाळविती ॥4॥ देखोनि अंगें कांपती । तये नदीमाजी चालविती। लागे ठाव न लगे बुडविती । वरि मारिती यमदंड ॥5॥ तानभूक न साहावे वेळ । तो राखिती कितीएक काळ । पिंड पाळूनि कैसा सीतळ । तो तप्तभूमीं ज्वाळ लोळविती ॥6॥ ह्मणउनी करा कांहीं सायास । व्हावेल तर व्हा रे उदास । करवेल तर करा नामघोष । सेवा भक्तीरस तुका ह्मणे ॥7॥

āle ho saṃsārā tuhmī eka karā | muktīmāraga haḷū ci dharā | kāḷadaṃḍa kuṃbhayātanā thorā | kāṃ re aghorā dekhasī nā ||1|| nāhīṃ tyā yamāsi karuṇā | bāhera kāḍhitāṃ kuḍī prāṇā | oḍhāḷa sāṃpaḍe jaiṃ dhānyā | cora yātanā dharijetāṃ ||2|| nāhīṃ dileṃ pāvaila kaisā | cālatāṃ paṃtha teṇeṃ vaḷasā | nasela ṭhāukeṃ aikato kaisā | netī baṃda jaisā dharoniyāṃ ||3|| kṣaṇa eka nāgīvā pāyīṃ | na calave tayā karitāṃ kāṃhīṃ | voḍhitāṃ kāṃṭavaṇā soipa | aिgnastaṃbhīṃ bāhī kavaṭāḷavitī ||4|| dekhoni aṃgeṃ kāṃpatī | taye nadīmājī cālavitī| lāge ṭhāva na lage buḍavitī | vari māritī yamadaṃḍa ||5|| tānabhūka na sāhāve veḷa | to rākhitī kitīeka kāḷa | piṃḍa pāḷūni kaisā sītaḷa | to taptabhūmīṃ jvāḷa loḷavitī ||6|| hmaṇaunī karā kāṃhīṃ sāyāsa | vhāvela tara vhā re udāsa | karavela tara karā nāmaghoṣa | sevā bhaktīrasa tukā hmaṇe ||7||

आतां मी न पडें सायासीं । संसारदुःखाचिये पाशीं । शरण रिघेन संतांसी । ठाव पायांपाशीं मागेन त्यां ॥1॥ न कळे संचित होतें काय । कोण्या पुण्यें तुझे लाधती पाय । आतां मज न विसंबें माय । मोकलूनि धाय विनवीतसें ॥2॥ बहुत जाचलों संसारें । मोहमायाजाळाच्या विखारें । त्रिगुण येतील लहरें । तेणें दुःखें थोरें आक्रंदलों ॥3॥ आणीक दुःखें सांगों मी किती । सकळ संसारिस्थती । न साहे पाषाण फुटती । भय चित्तीं कांप भरलासे ॥4॥ आतां मज न साहवे सर्वथा । संसारगंधीची हे वार्ता । जालों वेडा असोनि जाणता । पावें अनंता तुका ह्मणे ॥5॥

ātāṃ mī na paḍeṃ sāyāsīṃ | saṃsāraduḥkhāciye pāśīṃ | śaraṇa righena saṃtāṃsī | ṭhāva pāyāṃpāśīṃ māgena tyāṃ ||1|| na kaḷe saṃcita hoteṃ kāya | koṇyā puṇyeṃ tujhe lādhatī pāya | ātāṃ maja na visaṃbeṃ māya | mokalūni dhāya vinavītaseṃ ||2|| bahuta jācaloṃ saṃsāreṃ | mohamāyājāḷācyā vikhāreṃ | triguṇa yetīla lahareṃ | teṇeṃ duḥkheṃ thoreṃ ākraṃdaloṃ ||3|| āṇīka duḥkheṃ sāṃgoṃ mī kitī | sakaḷa saṃsāristhatī | na sāhe pāṣāṇa phuṭatī | bhaya cittīṃ kāṃpa bharalāse ||4|| ātāṃ maja na sāhave sarvathā | saṃsāragaṃdhīcī he vārtā | jāloṃ veḍā asoni jāṇatā | pāveṃ anaṃtā tukā hmaṇe ||5||

देवा तूं कृपाकरुणासिंधु । होसी मायबाप आमचा बंधु। जीवनसििद्ध साधनसिंधु । तोडिसी भवबंधु काळपाश ॥1॥ शरणागता वज्रपंजर । अभयदाना तूं उदार । सकळां देवां तूं अगोचर । होसी अविकार अविनाश ॥ध्रु.॥ भागली स्तुति करितां फार । तेथें मी काय तें गव्हार । जाणावया तुझा हा विचार । नको अंतर देऊं आतां ॥2॥ नेणें भाव परि ह्मणवीं तुझा । नेणें भक्ती परि करितों पूजा । आपुल्या नामाचिया काजा । तुज केशीराजा लागे धांवणें ॥3॥ तुझिया बळें पंढरीनाथा । जालों निर्भर तुटली व्यथा । घातला भार तुझिया माथां। न भीं सर्वथा तुका ह्मणे ॥4॥

devā tūṃ kṛpākaruṇāsiṃdhu | hosī māyabāpa āmacā baṃdhu| jīvanasiिddha sādhanasiṃdhu | toḍisī bhavabaṃdhu kāḷapāśa ||1|| śaraṇāgatā vajrapaṃjara | abhayadānā tūṃ udāra | sakaḷāṃ devāṃ tūṃ agocara | hosī avikāra avināśa ||dhru.|| bhāgalī stuti karitāṃ phāra | tetheṃ mī kāya teṃ gavhāra | jāṇāvayā tujhā hā vicāra | nako aṃtara deūṃ ātāṃ ||2|| neṇeṃ bhāva pari hmaṇavīṃ tujhā | neṇeṃ bhaktī pari karitoṃ pūjā | āpulyā nāmāciyā kājā | tuja keśīrājā lāge dhāṃvaṇeṃ ||3|| tujhiyā baḷeṃ paṃḍharīnāthā | jāloṃ nirbhara tuṭalī vyathā | ghātalā bhāra tujhiyā māthāṃ| na bhīṃ sarvathā tukā hmaṇe ||4||

कोण सुख धरोनि संसारीं । राहों सांग मज बा हरी । अवघ्या नाशिवंता परी । थिता दुरी अंतरसी ॥1॥ प्रथम केला गभाअ वास । काय ते सांगावे सायास । दुःख भोगिलें नव ही मास । आलों जन्मास येथवरी ॥2॥ बाळपण गेलें नेणतां । तारुण्यदशे विषयव्यथा। वृद्धपणीं प्रवर्तली चिंता । मरें मागुता जन्म धरीं ॥3॥ क्षण एक तो ही नाहीं विसावा । लक्ष चौऱ्याशीं घेतल्या धांवा । भोवंडिती पाठीं लागल्या हांवा । लागो आगी नांवा माझ्या मीपणा ॥4॥ आतां पुरे ऐसी भरोवरी । रंक होऊनि राहेन द्वारीं । तुझा दास मी दीन कामारी। तुका ह्मणे करीं कृपा आतां ॥5॥

koṇa sukha dharoni saṃsārīṃ | rāhoṃ sāṃga maja bā harī | avaghyā nāśivaṃtā parī | thitā durī aṃtarasī ||1|| prathama kelā gabhāa vāsa | kāya te sāṃgāve sāyāsa | duḥkha bhogileṃ nava hī māsa | āloṃ janmāsa yethavarī ||2|| bāḷapaṇa geleṃ neṇatāṃ | tāruṇyadaśe viṣayavyathā| vṛddhapaṇīṃ pravartalī ciṃtā | mareṃ māgutā janma dharīṃ ||3|| kṣaṇa eka to hī nāhīṃ visāvā | lakṣa cauऱyāśīṃ ghetalyā dhāṃvā | bhovaṃḍitī pāṭhīṃ lāgalyā hāṃvā | lāgo āgī nāṃvā mājhyā mīpaṇā ||4|| ātāṃ pure aisī bharovarī | raṃka hoūni rāhena dvārīṃ | tujhā dāsa mī dīna kāmārī| tukā hmaṇe karīṃ kṛpā ātāṃ ||5||

देवा तूं आमचा कृपाळ । भक्तीप्रतिपाळ दीनवत्सळ । माय तूं माउली स्नेहाळ । भार सकळ चालविसी ॥1॥ तुज लागली सकळ चिंता । राखणें लागे वांकडें जातां । पुडती निरविसी संतां । नव्हे विसंबतां धीर तुज ॥2॥ आह्मां भय चिंता नाहीं धाक जन्म मरण कांहीं एक । जाला इहलोकीं परलोक । आलें सकळैकवैकुंठ ॥3॥ न कळे दिवस कीं राती । अखंड लागलीसे ज्योती । आनंदलहरीची गती । वणूऩ कीर्ती तया सुखा ॥4॥ तुझिया नामाचीं भूषणें । तों यें मज लेवविलीं लेणें । तुका ह्मणे तुझियान गुणें । काय तें उणें एक आह्मां ॥5॥

devā tūṃ āmacā kṛpāḷa | bhaktīpratipāḷa dīnavatsaḷa | māya tūṃ māulī snehāḷa | bhāra sakaḷa cālavisī ||1|| tuja lāgalī sakaḷa ciṃtā | rākhaṇeṃ lāge vāṃkaḍeṃ jātāṃ | puḍatī niravisī saṃtāṃ | navhe visaṃbatāṃ dhīra tuja ||2|| āhmāṃ bhaya ciṃtā nāhīṃ dhāka janma maraṇa kāṃhīṃ eka | jālā ihalokīṃ paraloka | āleṃ sakaḷaikavaikuṃṭha ||3|| na kaḷe divasa kīṃ rātī | akhaṃḍa lāgalīse jyotī | ānaṃdalaharīcī gatī | vaṇūऩ kīrtī tayā sukhā ||4|| tujhiyā nāmācīṃ bhūṣaṇeṃ | toṃ yeṃ maja levavilīṃ leṇeṃ | tukā hmaṇe tujhiyāna guṇeṃ | kāya teṃ uṇeṃ eka āhmāṃ ||5||

न पवे सन्निध वाटते चिंता । वरि या बहुतांची सत्ता । नुगवे पडत जातो गुंता । कर्मा बिळवंता सांपडलों ॥1॥ बहु भार पडियेला शिरीं । मी हें माझें मजवरी । उघडएा नागविलों चोरीं । घरिच्याघरीं जाणजाणतां ॥ध्रु.॥ तुज मागणें इतुलें आतां । मज या निरवावें संतां । जाला कंठस्फोट आळवितां । उदास आतां न करावें ॥2॥ अति हा निकट समय । मग म्यां करावें तें काय । दिवस गेलिया टाकइऩल छाय । उरइऩल हाय रातिकाळीं ॥3॥ होइऩल संचिताची सत्ता। अंगा येइऩल पराधीनता । ठाव तो न दिसे लपतां। बहुत चिंता प्रवर्तली ॥4॥ ऐसी या संकटाची संधी । धांव घालावी कृपानिधी । तुका ह्मणे माझी बळबुद्धी । सकळ सिद्धी पाय तुझे ॥5॥

na pave sannidha vāṭate ciṃtā | vari yā bahutāṃcī sattā | nugave paḍata jāto guṃtā | karmā biḷavaṃtā sāṃpaḍaloṃ ||1|| bahu bhāra paḍiyelā śirīṃ | mī heṃ mājheṃ majavarī | ughaḍaeा nāgaviloṃ corīṃ | gharicyāgharīṃ jāṇajāṇatāṃ ||dhru.|| tuja māgaṇeṃ ituleṃ ātāṃ | maja yā niravāveṃ saṃtāṃ | jālā kaṃṭhasphoṭa āḷavitāṃ | udāsa ātāṃ na karāveṃ ||2|| ati hā nikaṭa samaya | maga myāṃ karāveṃ teṃ kāya | divasa geliyā ṭākaiऩla chāya | uraiऩla hāya rātikāḷīṃ ||3|| hoiऩla saṃcitācī sattā| aṃgā yeiऩla parādhīnatā | ṭhāva to na dise lapatāṃ| bahuta ciṃtā pravartalī ||4|| aisī yā saṃkaṭācī saṃdhī | dhāṃva ghālāvī kṛpānidhī | tukā hmaṇe mājhī baḷabuddhī | sakaḷa siddhī pāya tujhe ||5||

आतां धर्माधमाअ कांहीं उचित । माझें विचारावें हित । तुज मी ठाउका पतित । शरणागत परि जालों ॥1॥ येथें राया रंका एकी सरी । नाहीं भिन्नाभिन्न तुमच्या घरीं । पावलों पाय भलत्या परी। मग बाहेरी न घालावें ॥ध्रु.॥ ऐसें हें चालत आलें मागें । नाहीं मी बोलत वाउगें । आपुलिया पडिल्या प्रसंगें । कीतिऩ हे जगे वाणिजेते ॥2॥ घालोनियां माथां बैसलों भार । सांडिला लौकिक वेव्हार । आधीं हे विचारिली थार । अविनाश पर पद ऐसें ॥3॥ येथें एक वर्म पाहिजे धीर । परि म्यां लेखिलें असार । देह हें नाशिवंत जाणार । धरिलें सार नाम तुझें ॥4॥ केली आराणुक सकळां हातीं। धरावें धरिलें तें चित्तीं । तुका ह्मणें सांगितलें संतीं। देइप अंतीं ठाव मज देवा ॥5॥

ātāṃ dharmādhamāa kāṃhīṃ ucita | mājheṃ vicārāveṃ hita | tuja mī ṭhāukā patita | śaraṇāgata pari jāloṃ ||1|| yetheṃ rāyā raṃkā ekī sarī | nāhīṃ bhinnābhinna tumacyā gharīṃ | pāvaloṃ pāya bhalatyā parī| maga bāherī na ghālāveṃ ||dhru.|| aiseṃ heṃ cālata āleṃ māgeṃ | nāhīṃ mī bolata vāugeṃ | āpuliyā paḍilyā prasaṃgeṃ | kītiऩ he jage vāṇijete ||2|| ghāloniyāṃ māthāṃ baisaloṃ bhāra | sāṃḍilā laukika vevhāra | ādhīṃ he vicārilī thāra | avināśa para pada aiseṃ ||3|| yetheṃ eka varma pāhije dhīra | pari myāṃ lekhileṃ asāra | deha heṃ nāśivaṃta jāṇāra | dharileṃ sāra nāma tujheṃ ||4|| kelī ārāṇuka sakaḷāṃ hātīṃ| dharāveṃ dharileṃ teṃ cittīṃ | tukā hmaṇeṃ sāṃgitaleṃ saṃtīṃ| deipa aṃtīṃ ṭhāva maja devā ||5||

बरवें झालें आलों जन्मासी । जोड जोडिली मनुष्य देहा ऐसी । महा लाभाची उत्तम रासी । जेणें सुखासी पात्र होइजे ॥1॥ दिलीं इंिद्रयें हात पाय कान । डोळे मुख बोलावया वचन । जेणें तूं जोडसी नारायण । नासे जीवपण भवरोग ॥ध्रु.॥ तिळेंतीळ पुण्य सांचा पडे । तरि हें बहुतां जन्मीं जोडे । नाम तुझें वाचेसी आतुडे । समागम घडे संतांचा ॥2॥ ऐसिये पावविलों ठायीं । आतां मी कांइऩ होऊं उतराइऩ। येवढा जीव ठेवीन पायीं । तूं माझे आइऩ पांडुरंगे ॥3॥ फेडियेला डोिळयांचा कवळ । धुतला गुणदोषांचा मळ । लावूनि स्तनीं केलों सीतळ । निजविलों बाळ निजस्थानीं ॥4॥ नाहीं या आनंदासी जोडा । सांगतां गोष्टी लागती गोडा । आला आकारा आमुच्या चाडा। तुका ह्मणे भिडा भक्तीचिया ॥5॥

baraveṃ jhāleṃ āloṃ janmāsī | joḍa joḍilī manuṣya dehā aisī | mahā lābhācī uttama rāsī | jeṇeṃ sukhāsī pātra hoije ||1|| dilīṃ iṃिdrayeṃ hāta pāya kāna | ḍoḷe mukha bolāvayā vacana | jeṇeṃ tūṃ joḍasī nārāyaṇa | nāse jīvapaṇa bhavaroga ||dhru.|| tiḷeṃtīḷa puṇya sāṃcā paḍe | tari heṃ bahutāṃ janmīṃ joḍe | nāma tujheṃ vācesī ātuḍe | samāgama ghaḍe saṃtāṃcā ||2|| aisiye pāvaviloṃ ṭhāyīṃ | ātāṃ mī kāṃiऩ hoūṃ utarāiऩ| yevaḍhā jīva ṭhevīna pāyīṃ | tūṃ mājhe āiऩ pāṃḍuraṃge ||3|| pheḍiyelā ḍoिḷayāṃcā kavaḷa | dhutalā guṇadoṣāṃcā maḷa | lāvūni stanīṃ keloṃ sītaḷa | nijaviloṃ bāḷa nijasthānīṃ ||4|| nāhīṃ yā ānaṃdāsī joḍā | sāṃgatāṃ goṣṭī lāgatī goḍā | ālā ākārā āmucyā cāḍā| tukā hmaṇe bhiḍā bhaktīciyā ||5||

ऐसी हे गर्जवूं वैखरी । केशव मुकुंद मुरारी । राम कृष्ण नामें बरीं । हरी हरी दोष सकळ ॥1॥ जनादऩना जगजीवना। विराटस्वरूपा वामना । महदादि मधुसूदना । भवबंधना तोडितिया ॥ध्रु.॥ चक्रपाणी गदाधरा । असुरमदऩना वीर्यवीरा । सकळमुगुटमणि शूरा । अहो दातारा जगदानिया ॥2॥ मदनमूर्ती मनमोहना । गोपाळगोपिकारमणा । नटनाटएकौशल्य कान्हा । अहो संपन्ना सर्वगुणें ॥3॥ गुणवंता आणि निर्गुणा । सर्वसाक्षी आणि सर्वजाणा। करोनि अकर्ता आपणा । नेदी अभिमाना आतळों ॥4॥ कासयानें घडे याची सेवा । काय एक समर्पावें या देवा । वश्य तो नव्हे वांचुनि भावा । पाय जीवावेगळे न करी तुका ॥5॥

aisī he garjavūṃ vaikharī | keśava mukuṃda murārī | rāma kṛṣṇa nāmeṃ barīṃ | harī harī doṣa sakaḷa ||1|| janādaऩnā jagajīvanā| virāṭasvarūpā vāmanā | mahadādi madhusūdanā | bhavabaṃdhanā toḍitiyā ||dhru.|| cakrapāṇī gadādharā | asuramadaऩnā vīryavīrā | sakaḷamuguṭamaṇi śūrā | aho dātārā jagadāniyā ||2|| madanamūrtī manamohanā | gopāḷagopikāramaṇā | naṭanāṭaekauśalya kānhā | aho saṃpannā sarvaguṇeṃ ||3|| guṇavaṃtā āṇi nirguṇā | sarvasākṣī āṇi sarvajāṇā| karoni akartā āpaṇā | nedī abhimānā ātaḷoṃ ||4|| kāsayāneṃ ghaḍe yācī sevā | kāya eka samarpāveṃ yā devā | vaśya to navhe vāṃcuni bhāvā | pāya jīvāvegaḷe na karī tukā ||5||

होतों तें चिंतीत मानसीं । नवस फळले नवसीं । जोडिते नारायणा ऐसी । अविट ज्यासी नाश नाहीं ॥1॥ धरिले जीवीं न सोडीं पाय । आलें या जीवित्वाचें काय । कैं हे पाविजेती ठाय । लाविली सोय संचितानें ॥ध्रु.॥ मज तों पडियेली होती भुली। चित्ताची अपसव्य चाली । होती मृगजळें गोवी केली । दृिष्ट उघडली बरें जालें ॥2॥ आतां हा सििद्ध पावो भाव । मध्यें चांचल्यें न व्हावा जीव । ऐसी तुह्मां भाकीतसें कींव । कृपाळुवा जगदानिया ॥3॥ कळों येतें आपुले बुद्धी । ऐसें तों न घडतें कधीं। केवढे आघात ते मधीं । लज्जा रिद्धी उभी आड ठाके ॥4॥ कृपा या केली संतजनीं । माझी अळंकारिली वाणी । प्रीति हे लाविली कीर्तनीं । तुका चरणीं लोळतसे ॥5॥

hotoṃ teṃ ciṃtīta mānasīṃ | navasa phaḷale navasīṃ | joḍite nārāyaṇā aisī | aviṭa jyāsī nāśa nāhīṃ ||1|| dharile jīvīṃ na soḍīṃ pāya | āleṃ yā jīvitvāceṃ kāya | kaiṃ he pāvijetī ṭhāya | lāvilī soya saṃcitāneṃ ||dhru.|| maja toṃ paḍiyelī hotī bhulī| cittācī apasavya cālī | hotī mṛgajaḷeṃ govī kelī | dṛिṣṭa ughaḍalī bareṃ jāleṃ ||2|| ātāṃ hā siिddha pāvo bhāva | madhyeṃ cāṃcalyeṃ na vhāvā jīva | aisī tuhmāṃ bhākītaseṃ kīṃva | kṛpāḷuvā jagadāniyā ||3|| kaḷoṃ yeteṃ āpule buddhī | aiseṃ toṃ na ghaḍateṃ kadhīṃ| kevaḍhe āghāta te madhīṃ | lajjā riddhī ubhī āḍa ṭhāke ||4|| kṛpā yā kelī saṃtajanīṃ | mājhī aḷaṃkārilī vāṇī | prīti he lāvilī kīrtanīṃ | tukā caraṇīṃ loḷatase ||5||

कां हो माझा मानियेला भार । ऐसा दिसे फार । अनंत पावविलीं उद्धार । नव्हे चि थार मज शेवटीं ॥1॥ पाप बिळवंत गाढें । तुज ही राहों सकतें पुढें । मागील कांहीं राहिलें ओढें । नवल कोडें देखियेलें ॥2॥ काय मानिती संतजन । तुमचें हीनत्ववचन। कीं वृद्ध जाला नारायण । न चले पण आधील तो ॥3॥ आतां न करावी चोरी । बहुत न धरावें दुरी । पडदा काय घरच्याघरीं । धरिलें दुरी तेव्हां धरिलें ॥4॥ नको चाळवूं अनंता । कासया होतोसि नेणता । काय तूं नाहीं धरीत सत्ता । तुका ह्मणे आतां होइप प्रगट ॥5॥

kāṃ ho mājhā māniyelā bhāra | aisā dise phāra | anaṃta pāvavilīṃ uddhāra | navhe ci thāra maja śevaṭīṃ ||1|| pāpa biḷavaṃta gāḍheṃ | tuja hī rāhoṃ sakateṃ puḍheṃ | māgīla kāṃhīṃ rāhileṃ oḍheṃ | navala koḍeṃ dekhiyeleṃ ||2|| kāya mānitī saṃtajana | tumaceṃ hīnatvavacana| kīṃ vṛddha jālā nārāyaṇa | na cale paṇa ādhīla to ||3|| ātāṃ na karāvī corī | bahuta na dharāveṃ durī | paḍadā kāya gharacyāgharīṃ | dharileṃ durī tevhāṃ dharileṃ ||4|| nako cāḷavūṃ anaṃtā | kāsayā hotosi neṇatā | kāya tūṃ nāhīṃ dharīta sattā | tukā hmaṇe ātāṃ hoipa pragaṭa ||5||

बरें जालें आजिवरी । नाहीं पडिलों मृत्याचे आहारीं । वांचोन आलों एथवरी । उरलें तें हरी तुह्मां समर्पण ॥1॥ दिला या काळें अवकाश । नाहीं पावलें आयुष्य नाश । कार्या कारण उरलें शेष । गेलें तें भूस जावो परतें ॥ध्रु.॥ बुडणें खोटें पावतां थडी । स्वप्नीं जाली ओढाओढी । नासली जागृतीची घडी । साच जोडी शेवटीं गोड घास ॥2॥ तुह्मासि पावविली हाक । तेणें निरसला धाक । तुमचें भातें हें कवतुक । जे शरणागत लोक रक्षावे ॥3॥ रवीच्या नावें निशीचा नाश । उदय होतां चि प्रकाश । अतां कैचा आह्मां दोष । तूं जगदीश कैवारी ॥4॥ आतां जळो देह सुख दंभ मान । न करीं याचें साधन । तूं जगदादि नारायण । आलों शरण तुका ह्मणे ॥5॥

bareṃ jāleṃ ājivarī | nāhīṃ paḍiloṃ mṛtyāce āhārīṃ | vāṃcona āloṃ ethavarī | uraleṃ teṃ harī tuhmāṃ samarpaṇa ||1|| dilā yā kāḷeṃ avakāśa | nāhīṃ pāvaleṃ āyuṣya nāśa | kāryā kāraṇa uraleṃ śeṣa | geleṃ teṃ bhūsa jāvo parateṃ ||dhru.|| buḍaṇeṃ khoṭeṃ pāvatāṃ thaḍī | svapnīṃ jālī oḍhāoḍhī | nāsalī jāgṛtīcī ghaḍī | sāca joḍī śevaṭīṃ goḍa ghāsa ||2|| tuhmāsi pāvavilī hāka | teṇeṃ nirasalā dhāka | tumaceṃ bhāteṃ heṃ kavatuka | je śaraṇāgata loka rakṣāve ||3|| ravīcyā nāveṃ niśīcā nāśa | udaya hotāṃ ci prakāśa | atāṃ kaicā āhmāṃ doṣa | tūṃ jagadīśa kaivārī ||4|| ātāṃ jaḷo deha sukha daṃbha māna | na karīṃ yāceṃ sādhana | tūṃ jagadādi nārāyaṇa | āloṃ śaraṇa tukā hmaṇe ||5||

आतां माझा नेणों परतों भाव । विसावोनि पायीं ठेविला जीव । सकळां लाभांचा हा ठाव । ऐसा वाव जाला चित्ताठायीं ॥1॥ भांडवल गांठी तरि विश्वास । जालों तों जालों निश्चय दास । न पाहें मागील ते वास । पुढती सोस सेवेचा ची ॥ध्रु.॥ आहे तें निवेदिलें सर्व । मी हें माझें मोडियला गर्व । अकाळीं काळ अवघें पर्व । जाला भरवसा कृपेलाभाचा ॥2॥ वेव्हारीं वेव्हारा अनंत । नाहीं यावांचुनी जाणत । तरी हें समाधान चित्त । लाभहानी नाहीं येत अंतरा ॥3॥ करूनि नातळों संसारा । अंग भिन्न राखिला पसारा । कळवळा तो जीवनीं खरा । बीजाचा थारा दुरी आघात ॥4॥ बहु मतापासूनि निराळा । होऊनि राहिलों सोंवळा । बैसल्या रूपाचा कळवळा । तुका ह्मणे डोळां लेइलों तें ॥5॥

ātāṃ mājhā neṇoṃ paratoṃ bhāva | visāvoni pāyīṃ ṭhevilā jīva | sakaḷāṃ lābhāṃcā hā ṭhāva | aisā vāva jālā cittāṭhāyīṃ ||1|| bhāṃḍavala gāṃṭhī tari viśvāsa | jāloṃ toṃ jāloṃ niścaya dāsa | na pāheṃ māgīla te vāsa | puḍhatī sosa sevecā cī ||dhru.|| āhe teṃ nivedileṃ sarva | mī heṃ mājheṃ moḍiyalā garva | akāḷīṃ kāḷa avagheṃ parva | jālā bharavasā kṛpelābhācā ||2|| vevhārīṃ vevhārā anaṃta | nāhīṃ yāvāṃcunī jāṇata | tarī heṃ samādhāna citta | lābhahānī nāhīṃ yeta aṃtarā ||3|| karūni nātaḷoṃ saṃsārā | aṃga bhinna rākhilā pasārā | kaḷavaḷā to jīvanīṃ kharā | bījācā thārā durī āghāta ||4|| bahu matāpāsūni nirāḷā | hoūni rāhiloṃ soṃvaḷā | baisalyā rūpācā kaḷavaḷā | tukā hmaṇe ḍoḷāṃ leiloṃ teṃ ||5||

हातींचें न संडावें देवें । शरण आलों जीवें भावें । आपुलें ऐसें ह्मणावें । करितों जीवें निंबलोण ॥1॥ बैसतां संतांचे पंगती । कळों आलें कमळापती । आपुलीं कोणी च नव्हती । निश्चय चित्तीं दृढ जाला ॥ध्रु.॥ येती तुझिया भजना आड । दाविती प्रपंचाचें कोड । कनिष्ठीं रुचि ठेऊनि गोड । देखत नाड कळतसे ॥2॥ मरती मेलीं नेणों किती । तो चि लाभ तयाचे संगती । ह्मणोनि येतों काकुलती । धीर तो चित्तीं दृढ द्यावा ॥3॥ सुखें निंदोत हे जन । न करीं तयांशीं वचन । आदिपिता तूं नारायण । जोडी चरण तुमचे तें ॥4॥ आपलें आपण न करूं हित । करूं हें प्रमाण संचित । तरी मी नष्ट चि पतित । तुका ह्मणे मज संत हांसती ॥5॥

hātīṃceṃ na saṃḍāveṃ deveṃ | śaraṇa āloṃ jīveṃ bhāveṃ | āpuleṃ aiseṃ hmaṇāveṃ | karitoṃ jīveṃ niṃbaloṇa ||1|| baisatāṃ saṃtāṃce paṃgatī | kaḷoṃ āleṃ kamaḷāpatī | āpulīṃ koṇī ca navhatī | niścaya cittīṃ dṛḍha jālā ||dhru.|| yetī tujhiyā bhajanā āḍa | dāvitī prapaṃcāceṃ koḍa | kaniṣṭhīṃ ruci ṭheūni goḍa | dekhata nāḍa kaḷatase ||2|| maratī melīṃ neṇoṃ kitī | to ci lābha tayāce saṃgatī | hmaṇoni yetoṃ kākulatī | dhīra to cittīṃ dṛḍha dyāvā ||3|| sukheṃ niṃdota he jana | na karīṃ tayāṃśīṃ vacana | ādipitā tūṃ nārāyaṇa | joḍī caraṇa tumace teṃ ||4|| āpaleṃ āpaṇa na karūṃ hita | karūṃ heṃ pramāṇa saṃcita | tarī mī naṣṭa ci patita | tukā hmaṇe maja saṃta hāṃsatī ||5||

बरवें जालें लागलों कारणीं । तुमचे राहिलों चरणीं । फेडीन संतसंगती धणी । गर्जइल गुणीं वैखरी ॥1॥ न वंचें शरीर सेवेसी । काया वाचा आणि मनेसीं । जालों संताची अंदणी दासी। केला याविशीं निर्धार ॥ध्रु.॥ जीवनीं राखिला जिव्हाळा । जालों मी मजसी निराळा । पंचभूतांचा पुतळा । सहज लीळा वर्ततसे ॥2॥ जयाचें जया होइऩल ठावें । लाहो या साधियेला भावें । ऐसें होतें राखियलें जीवें । येथूनि देवें भोवहुनी ॥3॥ आस निरसली ये खेपे। अवघे पंथ जाले सोपे । तुमचे दीनबंधु कृपें । दुसरें कांपे सत्ताधाकें ॥4॥ अंकिले पणें आनंदरूप । आतळों नये पुण्यपाप । सारूनि ठेविले संकल्प । तुका ह्मणे आपें आप एकाएकीं ॥5॥

baraveṃ jāleṃ lāgaloṃ kāraṇīṃ | tumace rāhiloṃ caraṇīṃ | pheḍīna saṃtasaṃgatī dhaṇī | garjaila guṇīṃ vaikharī ||1|| na vaṃceṃ śarīra sevesī | kāyā vācā āṇi manesīṃ | jāloṃ saṃtācī aṃdaṇī dāsī| kelā yāviśīṃ nirdhāra ||dhru.|| jīvanīṃ rākhilā jivhāḷā | jāloṃ mī majasī nirāḷā | paṃcabhūtāṃcā putaḷā | sahaja līḷā vartatase ||2|| jayāceṃ jayā hoiऩla ṭhāveṃ | lāho yā sādhiyelā bhāveṃ | aiseṃ hoteṃ rākhiyaleṃ jīveṃ | yethūni deveṃ bhovahunī ||3|| āsa nirasalī ye khepe| avaghe paṃtha jāle sope | tumace dīnabaṃdhu kṛpeṃ | dusareṃ kāṃpe sattādhākeṃ ||4|| aṃkile paṇeṃ ānaṃdarūpa | ātaḷoṃ naye puṇyapāpa | sārūni ṭhevile saṃkalpa | tukā hmaṇe āpeṃ āpa ekāekīṃ ||5||

श्रीअनंता मधुसूदना । पद्मनाभा नारायणा । जगव्यापका जनादऩना । आनंदघना अविनाशा ॥1॥ सकळदेवा आदिदेवा । कृपाळुवा जी केशवा । महा महानुभवा । सदाशिवा सहजरूपा ॥ध्रु.॥ चक्रधरा विश्वंभरा । गरुडध्वजा करुणाकरा । सहस्रपादा सहस्रकरा । क्षीरसागरा शेषशयना ॥2॥ कमलनयना कमलापती । कामिनीमोहना मदनमूर्ती । भवतारका धरित्या िक्षती । वामनमूर्ती त्रिविक्रमा ॥3॥ अगा ये सगुणा निर्गुणा । जगज्जनित्या जगज्जीवना। वसुदेवदेवकीनंदना । बाळरांगणा बाळकृष्णा ॥4॥ तुका आला लोटांगणी । मज ठाव द्यावा जी चरणीं । हे चि करीतसें विनवणी। भवबंधनीं सोडवावें ॥5॥

śrīanaṃtā madhusūdanā | padmanābhā nārāyaṇā | jagavyāpakā janādaऩnā | ānaṃdaghanā avināśā ||1|| sakaḷadevā ādidevā | kṛpāḷuvā jī keśavā | mahā mahānubhavā | sadāśivā sahajarūpā ||dhru.|| cakradharā viśvaṃbharā | garuḍadhvajā karuṇākarā | sahasrapādā sahasrakarā | kṣīrasāgarā śeṣaśayanā ||2|| kamalanayanā kamalāpatī | kāminīmohanā madanamūrtī | bhavatārakā dharityā िkṣatī | vāmanamūrtī trivikramā ||3|| agā ye saguṇā nirguṇā | jagajjanityā jagajjīvanā| vasudevadevakīnaṃdanā | bāḷarāṃgaṇā bāḷakṛṣṇā ||4|| tukā ālā loṭāṃgaṇī | maja ṭhāva dyāvā jī caraṇīṃ | he ci karītaseṃ vinavaṇī| bhavabaṃdhanīṃ soḍavāveṃ ||5||

तरि म्यां आळवावे कोणा । कोण हे पुरवील वासना। तुजवांचूनि नारायणा । लावी स्तना कृपावंते ॥1॥ आपुला न विचारी सिण । न धरीं अंगसंगें भिन्न । अंगीकारिलें राखें दीन । देइप जीवदान आवडीचें ॥ध्रु.॥ माझिये मनासिहे आस । नित्य सेवावा ब्रह्मरस । अखंड चरणींचा वास । पुरवीं आस याचकाची ॥2॥ माझिया संचिताचा ठेवा । तेणें हे वाट दाविली देवा । एवढएा आदराचा हेवा । मागें सेवादान आवडीनें ॥3॥ आळवीन करुणावचनीं। आणीक गोड न लगे मनीं । निद्रा जागृती आणि स्वप्नीं । धरिलें ध्यानीं मनीं रूप ॥4॥ आतां भेट न भेटतां आहे । किंवा नाहीं ऐसें विचारूनि पाहें । लागला झरा अखंड आहे । तुका ह्मणे साहे केलें अंतरीं ॥5॥

tari myāṃ āḷavāve koṇā | koṇa he puravīla vāsanā| tujavāṃcūni nārāyaṇā | lāvī stanā kṛpāvaṃte ||1|| āpulā na vicārī siṇa | na dharīṃ aṃgasaṃgeṃ bhinna | aṃgīkārileṃ rākheṃ dīna | deipa jīvadāna āvaḍīceṃ ||dhru.|| mājhiye manāsihe āsa | nitya sevāvā brahmarasa | akhaṃḍa caraṇīṃcā vāsa | puravīṃ āsa yācakācī ||2|| mājhiyā saṃcitācā ṭhevā | teṇeṃ he vāṭa dāvilī devā | evaḍhaeा ādarācā hevā | māgeṃ sevādāna āvaḍīneṃ ||3|| āḷavīna karuṇāvacanīṃ| āṇīka goḍa na lage manīṃ | nidrā jāgṛtī āṇi svapnīṃ | dharileṃ dhyānīṃ manīṃ rūpa ||4|| ātāṃ bheṭa na bheṭatāṃ āhe | kiṃvā nāhīṃ aiseṃ vicārūni pāheṃ | lāgalā jharā akhaṃḍa āhe | tukā hmaṇe sāhe keleṃ aṃtarīṃ ||5||

हें चि भवरोगाचें औषध । जन्म जरा तुटे व्याध । आणीक कांहीं नव्हे बाध । करील वध षड्वर्गा ॥1॥ सांवळें रूप ल्यावें डोळां । सा चौ अठरांचा गोळा । पदर लागों नेदी खळा । नाममंत्रमाळा विष्णुसहस्र ॥ध्रु.॥ भोजना न द्यावें अन्न । जेणें चुके अनुपान । तरीं च घेतल्याचा गुण । होइऩल जाण सत्य भाव ॥2॥ नये निघों आपुलिया घरा । बाहेर लागों नये वारा । बहु बोलणें तें सारा । संग दुसरा वर्जावा ॥3॥ पास तें एक द्यावें वरी । नवनीताची होइऩल परी । होइऩल गुसिळलें तें निवारी । सार भीतरी नाहीं तया ॥4॥ न्हायें अनुतापीं पांघरें दिशा । स्वेद निघों दे अवघी आशा । होसिल मागें होतासि तैसा । तुका ह्मणे दशा भोगीं वैराग्य ॥5॥

heṃ ci bhavarogāceṃ auṣadha | janma jarā tuṭe vyādha | āṇīka kāṃhīṃ navhe bādha | karīla vadha ṣaḍvargā ||1|| sāṃvaḷeṃ rūpa lyāveṃ ḍoḷāṃ | sā cau aṭharāṃcā goḷā | padara lāgoṃ nedī khaḷā | nāmamaṃtramāḷā viṣṇusahasra ||dhru.|| bhojanā na dyāveṃ anna | jeṇeṃ cuke anupāna | tarīṃ ca ghetalyācā guṇa | hoiऩla jāṇa satya bhāva ||2|| naye nighoṃ āpuliyā gharā | bāhera lāgoṃ naye vārā | bahu bolaṇeṃ teṃ sārā | saṃga dusarā varjāvā ||3|| pāsa teṃ eka dyāveṃ varī | navanītācī hoiऩla parī | hoiऩla gusiḷaleṃ teṃ nivārī | sāra bhītarī nāhīṃ tayā ||4|| nhāyeṃ anutāpīṃ pāṃghareṃ diśā | sveda nighoṃ de avaghī āśā | hosila māgeṃ hotāsi taisā | tukā hmaṇe daśā bhogīṃ vairāgya ||5||

मागुता हा चि जन्म पावसी । भोगिलें सुखदुःख जाणसी। हें तों न घडे रे सायासीं । कां रे अंध होसी जाणोनियां ॥1॥ लक्ष चौऱ्याशी न चुके फेरा । गर्भवासीं यातना थोरा । येउनि पडसी संदेहपुरा। वोळसा थोरा मायाजाळीं ॥2॥ पशु काय पापपुण्य जाणती । उत्तम मध्यम भोग भोगिती । कांहीं एक उपजतां मरती । बहिरीं अंध होती पांगुळ मुकीं ॥3॥ नरदेह निधान लागलें हातीं । उत्तम सार उत्तम गती । होइन देव चि ह्मणती ते होती । तरि कां चित्तीं न धरावें ॥4॥ क्षण एक मन िस्थर करूनी । साव होइप डोळे उघडोनी । पाहें वेद बोलिले पुराणीं । तुका विनवणी करीतसे ॥5॥

māgutā hā ci janma pāvasī | bhogileṃ sukhaduḥkha jāṇasī| heṃ toṃ na ghaḍe re sāyāsīṃ | kāṃ re aṃdha hosī jāṇoniyāṃ ||1|| lakṣa cauऱyāśī na cuke pherā | garbhavāsīṃ yātanā thorā | yeuni paḍasī saṃdehapurā| voḷasā thorā māyājāḷīṃ ||2|| paśu kāya pāpapuṇya jāṇatī | uttama madhyama bhoga bhogitī | kāṃhīṃ eka upajatāṃ maratī | bahirīṃ aṃdha hotī pāṃguḷa mukīṃ ||3|| naradeha nidhāna lāgaleṃ hātīṃ | uttama sāra uttama gatī | hoina deva ci hmaṇatī te hotī | tari kāṃ cittīṃ na dharāveṃ ||4|| kṣaṇa eka mana िsthara karūnī | sāva hoipa ḍoḷe ughaḍonī | pāheṃ veda bolile purāṇīṃ | tukā vinavaṇī karītase ||5||

हरि तैसे हरीचे दास । नाहीं तयां भय मोह चिंता आस। होउनि राहाती उदास । बळकट कांस भक्तीची ॥1॥ धरूनि पाय तजिलें जन । न लगे मान मृित्तकाधन । कंठीं नाम अमृताचें पान। न लगे आन ऐसें जालें ॥ध्रु.॥ वाव तरी उदंड च पोटीं । धीर सिंधु ऐसे जगजेठी । कामक्रोधा न सुटे मिठी । वेठी तरी गिऱ्हे राबवीती ॥2॥ बळें तरि नांगवती काळा । लीन तरि सकळांच्या तळा । उदार देहासी सकळा । जाणोनि कळा सर्व नेणते ॥3॥ संसार तो तयांचा दास । मोक्ष तें पाहातसे वास । रििद्धसििद्ध देशटा त्रास । न शिवति यास वैष्णवजन ॥4॥ जन्ममृत्युस्वप्नांसारिखें । आप त्यां न दिसे पारखें । तुका ह्मणे अखंडित सुखें । वाणी वदे मुखें प्रेमा अमृताची ॥5॥

hari taise harīce dāsa | nāhīṃ tayāṃ bhaya moha ciṃtā āsa| houni rāhātī udāsa | baḷakaṭa kāṃsa bhaktīcī ||1|| dharūni pāya tajileṃ jana | na lage māna mṛिttakādhana | kaṃṭhīṃ nāma amṛtāceṃ pāna| na lage āna aiseṃ jāleṃ ||dhru.|| vāva tarī udaṃḍa ca poṭīṃ | dhīra siṃdhu aise jagajeṭhī | kāmakrodhā na suṭe miṭhī | veṭhī tarī giऱhe rābavītī ||2|| baḷeṃ tari nāṃgavatī kāḷā | līna tari sakaḷāṃcyā taḷā | udāra dehāsī sakaḷā | jāṇoni kaḷā sarva neṇate ||3|| saṃsāra to tayāṃcā dāsa | mokṣa teṃ pāhātase vāsa | riिddhasiिddha deśaṭā trāsa | na śivati yāsa vaiṣṇavajana ||4|| janmamṛtyusvapnāṃsārikheṃ | āpa tyāṃ na dise pārakheṃ | tukā hmaṇe akhaṃḍita sukheṃ | vāṇī vade mukheṃ premā amṛtācī ||5||

बहुत जाचलों संसारीं । वसें गभाअ मातेच्या उदरीं । लक्ष चौऱ्याशी योनिद्वारीं । जालों भिकारी याचक ॥1॥ जिणें पराधीन आणिकां हातीं । दृढ पाशीं बांधलों संचितीं । प्रारब्ध क्रियमाण सांगाती । भोवंडिती सत्ता आपुलिया ॥ध्रु.॥ न भरे पोट नाहीं विसांवा । नाहीं नेम एक ठाव गांवा । नाहीं सत्ता न फिरे ऐसी देवा । लाहे जीवा खापरीं तडफडी ॥2॥ काळ बहुत गेले ऐसिया रीती । आणीक पुढें नेणों किती । खंडणा नाहीं पुनरावृत्ती । मज कल्पांतीं तरी वेगळें ॥3॥ ऐसें दुःख कोण हरील माझें । कोणा भार घालूं आपुलें ओझें । भवसिंधुतारक नाम तुझें । धांवसि काजें आडलिया ॥4॥ आतां धांव घालीं नारायणा । मजकारणें रंका दीना । गुण न विचारीं अवगुणा । तुका करुणा भाकीतसे ॥5॥

bahuta jācaloṃ saṃsārīṃ | vaseṃ gabhāa mātecyā udarīṃ | lakṣa cauऱyāśī yonidvārīṃ | jāloṃ bhikārī yācaka ||1|| jiṇeṃ parādhīna āṇikāṃ hātīṃ | dṛḍha pāśīṃ bāṃdhaloṃ saṃcitīṃ | prārabdha kriyamāṇa sāṃgātī | bhovaṃḍitī sattā āpuliyā ||dhru.|| na bhare poṭa nāhīṃ visāṃvā | nāhīṃ nema eka ṭhāva gāṃvā | nāhīṃ sattā na phire aisī devā | lāhe jīvā khāparīṃ taḍaphaḍī ||2|| kāḷa bahuta gele aisiyā rītī | āṇīka puḍheṃ neṇoṃ kitī | khaṃḍaṇā nāhīṃ punarāvṛttī | maja kalpāṃtīṃ tarī vegaḷeṃ ||3|| aiseṃ duḥkha koṇa harīla mājheṃ | koṇā bhāra ghālūṃ āpuleṃ ojheṃ | bhavasiṃdhutāraka nāma tujheṃ | dhāṃvasi kājeṃ āḍaliyā ||4|| ātāṃ dhāṃva ghālīṃ nārāyaṇā | majakāraṇeṃ raṃkā dīnā | guṇa na vicārīṃ avaguṇā | tukā karuṇā bhākītase ||5||

ऐक पांडुरंगा एक मात । कांहीं बोलणें आहे एकांत । आह्मां जरी तारील संचित । तरी उचित काय तुझें ॥1॥ उसनें फेडितां धर्म तो कोण । काय तया मानवेल जन । काय गा मिरवूनि भूषण । वांयां थोरपण जनांमध्यें ॥ध्रु.॥ अन्न जरी न मिळे तयासी देणें । आगांतुक पात्र उचित दान । उपकार तरी धनमंत्रीपणें । जरी देणेंघेणें नाहीं आशा ॥2॥ शूर तों तयासी बोलिजे जाणा । पाठीशीं घालूनि राखे दीना । पार पुण्य नाहीं त्या भूषणा । ऐक नारायणा वचन हें ॥3॥ आतां पुढें बोलणें तें काइप । मज तारिसी तरी च सही । वचन आपुलें सिद्धी नेइप । तुका ह्मणे तइप मज कळसी ॥4॥

aika pāṃḍuraṃgā eka māta | kāṃhīṃ bolaṇeṃ āhe ekāṃta | āhmāṃ jarī tārīla saṃcita | tarī ucita kāya tujheṃ ||1|| usaneṃ pheḍitāṃ dharma to koṇa | kāya tayā mānavela jana | kāya gā miravūni bhūṣaṇa | vāṃyāṃ thorapaṇa janāṃmadhyeṃ ||dhru.|| anna jarī na miḷe tayāsī deṇeṃ | āgāṃtuka pātra ucita dāna | upakāra tarī dhanamaṃtrīpaṇeṃ | jarī deṇeṃgheṇeṃ nāhīṃ āśā ||2|| śūra toṃ tayāsī bolije jāṇā | pāṭhīśīṃ ghālūni rākhe dīnā | pāra puṇya nāhīṃ tyā bhūṣaṇā | aika nārāyaṇā vacana heṃ ||3|| ātāṃ puḍheṃ bolaṇeṃ teṃ kāipa | maja tārisī tarī ca sahī | vacana āpuleṃ siddhī neipa | tukā hmaṇe taipa maja kaḷasī ||4||

चांगलें नाम गोमटें रूप । निवती डोळे हरती ताप । विठ्ठल विठ्ठल हा जप । प्रगट स्वल्प । अति सार ॥1॥ शस्त्र हे निर्वाणींचा बाण । निकट समय अवसान । कोठें योजेल दश दान। खंडी नारायण दुःख चिंतनें ॥ध्रु.॥ सकळ श्रेष्ठांचें मत । पावे सिद्धी पाववी अनंत । ह्मणोनि व्हावें शरणागत । आहे उचित एवढें चि ॥2॥ ह्मणोनि रुसलों संसारा । सर्प विखार हा पांढरा । तुजशीं अंतर रे दातारा । या चि दावेदारानिमित्त ॥3॥ येणें मज भोगविल्या खाणी। नसतां छंद लाविला मनीं । माजलों मी माझे भ्रमणीं । जाली बोडणी विटंबना ॥4॥ पावलों केलियाचा दंड । खाणी भोगिविल्या उदंड। आतां केला पाहिजे खंड । तुका दंडवत घाली देवा ॥5॥

cāṃgaleṃ nāma gomaṭeṃ rūpa | nivatī ḍoḷe haratī tāpa | viṭhṭhala viṭhṭhala hā japa | pragaṭa svalpa | ati sāra ||1|| śastra he nirvāṇīṃcā bāṇa | nikaṭa samaya avasāna | koṭheṃ yojela daśa dāna| khaṃḍī nārāyaṇa duḥkha ciṃtaneṃ ||dhru.|| sakaḷa śreṣṭhāṃceṃ mata | pāve siddhī pāvavī anaṃta | hmaṇoni vhāveṃ śaraṇāgata | āhe ucita evaḍheṃ ci ||2|| hmaṇoni rusaloṃ saṃsārā | sarpa vikhāra hā pāṃḍharā | tujaśīṃ aṃtara re dātārā | yā ci dāvedārānimitta ||3|| yeṇeṃ maja bhogavilyā khāṇī| nasatāṃ chaṃda lāvilā manīṃ | mājaloṃ mī mājhe bhramaṇīṃ | jālī boḍaṇī viṭaṃbanā ||4|| pāvaloṃ keliyācā daṃḍa | khāṇī bhogivilyā udaṃḍa| ātāṃ kelā pāhije khaṃḍa | tukā daṃḍavata ghālī devā ||5||

शरीर दुःखाचें कोठार । शरीर रोगाचें भांडार । शरीर दुगपधीची थार । नाहीं अपवित्र शरीरा ऐसें ॥1॥ शरीर उत्तम चांगलें। शरीर सुखाचें घोंसुलें । शरीरें साध्य होय केलें । शरीरें साधलें परब्रह्म ॥ध्रु.॥ शरीर विटाळाचें अळें । मायामोहपाशजाळें। पतन शरीराच्या मुळें । शरीर काळें व्यापिलें ॥2॥ शरीर सकळ हें शुद्ध । शरीर निधींचा ही निध । शरीरें तुटे भवबंध । वसे मध्यें भोगी देव शरीरा ॥3॥ शरीर अविद्येचा बांधा । शरीर अवगुणाचा रांधा । शरीरीं वसे बहुत बाधा । नाहीं गुण सुदा एक शरीरीं ॥4॥ शरीरा दुःख नेदावा भोग । न द्यावें सुख न करीं त्याग । नव्हे वोखटें ना चांग । तुका ह्मणे वेग करीं हरिभजनीं ॥5॥

śarīra duḥkhāceṃ koṭhāra | śarīra rogāceṃ bhāṃḍāra | śarīra dugapadhīcī thāra | nāhīṃ apavitra śarīrā aiseṃ ||1|| śarīra uttama cāṃgaleṃ| śarīra sukhāceṃ ghoṃsuleṃ | śarīreṃ sādhya hoya keleṃ | śarīreṃ sādhaleṃ parabrahma ||dhru.|| śarīra viṭāḷāceṃ aḷeṃ | māyāmohapāśajāḷeṃ| patana śarīrācyā muḷeṃ | śarīra kāḷeṃ vyāpileṃ ||2|| śarīra sakaḷa heṃ śuddha | śarīra nidhīṃcā hī nidha | śarīreṃ tuṭe bhavabaṃdha | vase madhyeṃ bhogī deva śarīrā ||3|| śarīra avidyecā bāṃdhā | śarīra avaguṇācā rāṃdhā | śarīrīṃ vase bahuta bādhā | nāhīṃ guṇa sudā eka śarīrīṃ ||4|| śarīrā duḥkha nedāvā bhoga | na dyāveṃ sukha na karīṃ tyāga | navhe vokhaṭeṃ nā cāṃga | tukā hmaṇe vega karīṃ haribhajanīṃ ||5||

इतुलें करीं भलत्या परी । परद्रव्य परनारी । सांडुनि अभिलाष अंतरीं । वर्तें वेव्हारीं सुखरूप ॥1॥ न करीं दंभाचा सायास । शांती राहें बहुवस । जिव्हे सेवीं सुगंधरस । न करीं आळस रामनामीं ॥2॥ जनमित्र होइप सकळांचा । अशुभ न बोलावी वाचा । संग न धरावा दुर्जनाचा । करीं संतांचा सायास ॥3॥ करिसी देवाविण आस । अवघी होइऩल निरास । तृष्णा वाढविसी बहुवस । कधीं सुखास न पवसी ॥4॥ धरूनि विश्वास करीं धीर । करितां देव हा चि निर्धार । तयाचा वाहे योगक्षेमभार । नाहीं अंतर तुका ह्मणे ॥5॥

ituleṃ karīṃ bhalatyā parī | paradravya paranārī | sāṃḍuni abhilāṣa aṃtarīṃ | varteṃ vevhārīṃ sukharūpa ||1|| na karīṃ daṃbhācā sāyāsa | śāṃtī rāheṃ bahuvasa | jivhe sevīṃ sugaṃdharasa | na karīṃ āḷasa rāmanāmīṃ ||2|| janamitra hoipa sakaḷāṃcā | aśubha na bolāvī vācā | saṃga na dharāvā durjanācā | karīṃ saṃtāṃcā sāyāsa ||3|| karisī devāviṇa āsa | avaghī hoiऩla nirāsa | tṛṣṇā vāḍhavisī bahuvasa | kadhīṃ sukhāsa na pavasī ||4|| dharūni viśvāsa karīṃ dhīra | karitāṃ deva hā ci nirdhāra | tayācā vāhe yogakṣemabhāra | nāhīṃ aṃtara tukā hmaṇe ||5||

संसारसिंधु हा दुस्तर । नुलंघवे उलंघितां पार । बहुत वाहाविलें दूर । न लगे चि तीर पैल थडी ॥1॥ किती जन्म जाला फेरा । गणित नाहीं जी दातारा । पडिलों आवताअ भोंवरा । बहुता थोरा वोळसिया ॥ध्रु.॥ वाढलों परी नेणती बुद्धी । नाहीं परतली धरिली शुद्धी । मग म्यां विचारावें कधीं । ऐसी संधी सांडुनिया ॥2॥ अनेक खाणीं आहार निद्रा । भयमैथुनाचा चि थारा । बाळत्व तारुण्य जरा । प्रधान पुरा भोग तेथें ॥3॥ ऐसीं उलंघूनि आलों स्थळें । बहु भोवंडिलों काळें । आतां हें उगवावें जाळें । उजेडा बळें दिवसाच्या ॥4॥ सांडीन या संसाराची वाट । बहु येणें भोगविले कष्ट । दावी सत्या ऐसें नष्ट । तुका ह्मणे भ्रष्ट जालों देवद्रोही ॥5॥

saṃsārasiṃdhu hā dustara | nulaṃghave ulaṃghitāṃ pāra | bahuta vāhāvileṃ dūra | na lage ci tīra paila thaḍī ||1|| kitī janma jālā pherā | gaṇita nāhīṃ jī dātārā | paḍiloṃ āvatāa bhoṃvarā | bahutā thorā voḷasiyā ||dhru.|| vāḍhaloṃ parī neṇatī buddhī | nāhīṃ paratalī dharilī śuddhī | maga myāṃ vicārāveṃ kadhīṃ | aisī saṃdhī sāṃḍuniyā ||2|| aneka khāṇīṃ āhāra nidrā | bhayamaithunācā ci thārā | bāḷatva tāruṇya jarā | pradhāna purā bhoga tetheṃ ||3|| aisīṃ ulaṃghūni āloṃ sthaḷeṃ | bahu bhovaṃḍiloṃ kāḷeṃ | ātāṃ heṃ ugavāveṃ jāḷeṃ | ujeḍā baḷeṃ divasācyā ||4|| sāṃḍīna yā saṃsārācī vāṭa | bahu yeṇeṃ bhogavile kaṣṭa | dāvī satyā aiseṃ naṣṭa | tukā hmaṇe bhraṣṭa jāloṃ devadrohī ||5||

विठ्ठल भीमातीरवासी । विठ्ठल पंढरीनिवासी । विठ्ठल पुंडलिकापासीं । कृपादानाविसीं उदार ॥1॥ विठ्ठल स्मरणा कोंवळा। विठ्ठल गौरवीं आगळा । आधार ब्रह्मांडा सकळा । विठ्ठल लीळाविग्रही ॥ध्रु.॥ उभा चि परी न मनी सीण । नाहीं उद्धरितां भिन्न । समर्थाचे घरीं एक अन्न । आर्तभूता क्षणोक्षणा सांभाळी ॥2॥ रुचीचे प्रकार। आणिताती आदरें । कोठें ही न पडे अंतर । थोरां थोर धाकुटएा धाकुटा ॥3॥ करितां बळ धरितां नये । झोंबतां डोळे मनें च होय। आपुल्या उद्देशाची सोय । जाणे हृदयनिवासी ॥4॥ पान्हा तरी आल्या अंतर तेथें । तों नाहीं भरिलें रितें । करितों सेवन आइतें । तुका ह्मणे चित्तें चित्त मेळवूनी ॥5॥

viṭhṭhala bhīmātīravāsī | viṭhṭhala paṃḍharīnivāsī | viṭhṭhala puṃḍalikāpāsīṃ | kṛpādānāvisīṃ udāra ||1|| viṭhṭhala smaraṇā koṃvaḷā| viṭhṭhala gauravīṃ āgaḷā | ādhāra brahmāṃḍā sakaḷā | viṭhṭhala līḷāvigrahī ||dhru.|| ubhā ci parī na manī sīṇa | nāhīṃ uddharitāṃ bhinna | samarthāce gharīṃ eka anna | ārtabhūtā kṣaṇokṣaṇā sāṃbhāḷī ||2|| rucīce prakāra| āṇitātī ādareṃ | koṭheṃ hī na paḍe aṃtara | thorāṃ thora dhākuṭaeा dhākuṭā ||3|| karitāṃ baḷa dharitāṃ naye | jhoṃbatāṃ ḍoḷe maneṃ ca hoya| āpulyā uddeśācī soya | jāṇe hṛdayanivāsī ||4|| pānhā tarī ālyā aṃtara tetheṃ | toṃ nāhīṃ bharileṃ riteṃ | karitoṃ sevana āiteṃ | tukā hmaṇe citteṃ citta meḷavūnī ||5||

ताप हें हरण श्रीमुख । हरी भवरोगा ऐसें दुःख । अवलोकितां उपजे सुख । उभें सन्मुख दृष्टीपुढें ॥1॥ न पुरे डोिळयांची धणी । सखोल कृपेची च खाणी । स्तवितां न पुरे वेदवाणी । तो हा समचरणी कृपानिधी ॥ध्रु.॥ रामकृष्णध्यान वामननारसिंहीं । उग्र आणि सौम्य कांहीं च नाहीं । सांपडे भरलीये वाही । भाव शुद्ध पाहीं याचें भातुकें ॥2॥ गुणगंभीर चतुर सुजाण। शूर धीर उदार नारायण। व्यापक तरी त्रिभुवन । मनमोहनलावण्य हें ॥3॥ ठाण हें साजिरें सुंदर । अविनाश अविकार । अनंत आणि अपार । तो हा कटीं कर धरिताहे ॥4॥ जयाची वाणी सुमनमाळा। परमामृतजिव्हाळा । अनंता अंगीं अनंत कळा । तुका जवळा चरण सेवे ॥5॥ कान्होबा0नाट अभंग 7

tāpa heṃ haraṇa śrīmukha | harī bhavarogā aiseṃ duḥkha | avalokitāṃ upaje sukha | ubheṃ sanmukha dṛṣṭīpuḍheṃ ||1|| na pure ḍoिḷayāṃcī dhaṇī | sakhola kṛpecī ca khāṇī | stavitāṃ na pure vedavāṇī | to hā samacaraṇī kṛpānidhī ||dhru.|| rāmakṛṣṇadhyāna vāmananārasiṃhīṃ | ugra āṇi saumya kāṃhīṃ ca nāhīṃ | sāṃpaḍe bharalīye vāhī | bhāva śuddha pāhīṃ yāceṃ bhātukeṃ ||2|| guṇagaṃbhīra catura sujāṇa| śūra dhīra udāra nārāyaṇa| vyāpaka tarī tribhuvana | manamohanalāvaṇya heṃ ||3|| ṭhāṇa heṃ sājireṃ suṃdara | avināśa avikāra | anaṃta āṇi apāra | to hā kaṭīṃ kara dharitāhe ||4|| jayācī vāṇī sumanamāḷā| paramāmṛtajivhāḷā | anaṃtā aṃgīṃ anaṃta kaḷā | tukā javaḷā caraṇa seve ||5|| kānhobā0nāṭa abhaṃga 7

उभा देखिला भीमातीरीं । कर मिरवले कटावरी । पाउलें तरी सम चि साजिरीं । नाम तरी अनंत अतिगोड ॥1॥ शंखचक्रांकित भूषणें । जडितमेखळा चिद्रत्नें । पितांबर उटी शोभे गोरेपणें । लोपलीं तेणें रवितेजें ॥2॥ श्रवणीं कुंडलें देती ढाळ । दशांगुळीं मुिद्रका माळ । दंतओळी हिरे झळाळ । मुख निर्मळ सुखरासी ॥3॥ कडीं कडदोरा वांकी वेळा । बाहीं बाहुवटे पदक गळां । मृगनाभी रेखिला टिळा । लवती डोळां विद्युल्लता ॥4॥ सुंदरपणाची साम्यता । काय वणूप ते पावे आतां । तुकयाबंधु ह्मणे रे अच्युता । धन्य ते मातापिता प्रसवली ॥5॥

ubhā dekhilā bhīmātīrīṃ | kara miravale kaṭāvarī | pāuleṃ tarī sama ci sājirīṃ | nāma tarī anaṃta atigoḍa ||1|| śaṃkhacakrāṃkita bhūṣaṇeṃ | jaḍitamekhaḷā cidratneṃ | pitāṃbara uṭī śobhe gorepaṇeṃ | lopalīṃ teṇeṃ ravitejeṃ ||2|| śravaṇīṃ kuṃḍaleṃ detī ḍhāḷa | daśāṃguḷīṃ muिdrakā māḷa | daṃtaoḷī hire jhaḷāḷa | mukha nirmaḷa sukharāsī ||3|| kaḍīṃ kaḍadorā vāṃkī veḷā | bāhīṃ bāhuvaṭe padaka gaḷāṃ | mṛganābhī rekhilā ṭiḷā | lavatī ḍoḷāṃ vidyullatā ||4|| suṃdarapaṇācī sāmyatā | kāya vaṇūpa te pāve ātāṃ | tukayābaṃdhu hmaṇe re acyutā | dhanya te mātāpitā prasavalī ||5||

एक मागणें हृषीकेशी । चित्त द्यावें सांगतों वचनासी । मज अंतर तुझ्या चरणासी । न पडे ऐसी कृपा करीं ॥1॥ नको दुजी बुिद्ध आणीक । रििद्धसिद्धी परलोक । तूं स्वामी मी सेवक । खंडणा नको करूं ऐसी ॥ध्रु.॥ मना येइऩल तो जन्म देइप । भलते कुळीं भलते ठायीं । तें मी सांकडें घालीत नाहीं । हृदयींहुनीं तूं न वजें ॥2॥ इतुलें करीं भलत्या परी । भलत्या भावें तुझें द्वारीं । राहेन दास होऊनि कामारी । वदो वैखरी नित्य नाम ॥3॥ नको विचारूं दुसरें आतां । शरण आलों जी पंढरीनाथा । तुकयाबंधु ह्मणे रे अच्युता । आहेसि तूं दाता दानशूर ॥4॥

eka māgaṇeṃ hṛṣīkeśī | citta dyāveṃ sāṃgatoṃ vacanāsī | maja aṃtara tujhyā caraṇāsī | na paḍe aisī kṛpā karīṃ ||1|| nako dujī buिddha āṇīka | riिddhasiddhī paraloka | tūṃ svāmī mī sevaka | khaṃḍaṇā nako karūṃ aisī ||dhru.|| manā yeiऩla to janma deipa | bhalate kuḷīṃ bhalate ṭhāyīṃ | teṃ mī sāṃkaḍeṃ ghālīta nāhīṃ | hṛdayīṃhunīṃ tūṃ na vajeṃ ||2|| ituleṃ karīṃ bhalatyā parī | bhalatyā bhāveṃ tujheṃ dvārīṃ | rāhena dāsa hoūni kāmārī | vado vaikharī nitya nāma ||3|| nako vicārūṃ dusareṃ ātāṃ | śaraṇa āloṃ jī paṃḍharīnāthā | tukayābaṃdhu hmaṇe re acyutā | āhesi tūṃ dātā dānaśūra ||4||

तूं बिळया शिरोमणी । आहेसि माजी ये त्रिभुवनीं । रिघालों पाठी तुझी ह्मणउनी । आतां करीन मी असेल तें ॥1॥ तूं देवा प्रतापदिनकर । सुरा असुरांचा सुर । महावीरां वीर धनुर्धर । मी तों पामर काय तेथें ॥ध्रु.॥ कृपासिंधु दीनवत्सल । फोडिली देवाची बंदशाळ । संहारूनि राक्षसदळ । शरणागत राजीं स्थापिला ॥2॥ उपकर्म करावा बहुत । तरी तूं जाणसी धर्मनीत । उचित काय तें अनुचित । राखें शरणागत आलों आतां ॥3॥ किती म्यां काय विनवावें । शरण आलों जीवें भावें । तुकयाबंधु ह्मणे करावें । क्षेम अवघें येणें काळें ॥4॥

tūṃ biḷayā śiromaṇī | āhesi mājī ye tribhuvanīṃ | righāloṃ pāṭhī tujhī hmaṇaunī | ātāṃ karīna mī asela teṃ ||1|| tūṃ devā pratāpadinakara | surā asurāṃcā sura | mahāvīrāṃ vīra dhanurdhara | mī toṃ pāmara kāya tetheṃ ||dhru.|| kṛpāsiṃdhu dīnavatsala | phoḍilī devācī baṃdaśāḷa | saṃhārūni rākṣasadaḷa | śaraṇāgata rājīṃ sthāpilā ||2|| upakarma karāvā bahuta | tarī tūṃ jāṇasī dharmanīta | ucita kāya teṃ anucita | rākheṃ śaraṇāgata āloṃ ātāṃ ||3|| kitī myāṃ kāya vinavāveṃ | śaraṇa āloṃ jīveṃ bhāveṃ | tukayābaṃdhu hmaṇe karāveṃ | kṣema avagheṃ yeṇeṃ kāḷeṃ ||4||

काय काय करितों या मना । परी नाइके नारायणा । करूं नये त्याची करी विवंचना । पतना नेऊं आदरिलें ॥1॥ भलतिये सवें धांवे सैराट । वाट आडवाट दरे दरकुट । न विचारी कुडें कांहीं कपट । घात बळकट मांडियेला ॥2॥ न पुरती भ्रमणा दाही दिशा । सप्त ही पाताळ आकाशा । घाली उडी बळें चि देखोनि फांसा । केलों या देशा पाहुणा ॥3॥ चेतवूनि इंिद्रयें सकळ। आशा तृष्णा कल्पना काम क्रोध काळ । दुराविली शुद्ध बुिद्ध केली राळ । ऐसें चांडाळ अनिवार हें ॥4॥ आतां काय ऐसें करावें यासी । बहु जाचिलों केलों कासाविसी । तुकयाबंधु ह्मणे हृषीकेशी । धांव मज ऐसी परी जाली ॥5॥ नाटाचे अभंग समाप्त 63

kāya kāya karitoṃ yā manā | parī nāike nārāyaṇā | karūṃ naye tyācī karī vivaṃcanā | patanā neūṃ ādarileṃ ||1|| bhalatiye saveṃ dhāṃve sairāṭa | vāṭa āḍavāṭa dare darakuṭa | na vicārī kuḍeṃ kāṃhīṃ kapaṭa | ghāta baḷakaṭa māṃḍiyelā ||2|| na puratī bhramaṇā dāhī diśā | sapta hī pātāḷa ākāśā | ghālī uḍī baḷeṃ ci dekhoni phāṃsā | keloṃ yā deśā pāhuṇā ||3|| cetavūni iṃिdrayeṃ sakaḷa| āśā tṛṣṇā kalpanā kāma krodha kāḷa | durāvilī śuddha buिddha kelī rāḷa | aiseṃ cāṃḍāḷa anivāra heṃ ||4|| ātāṃ kāya aiseṃ karāveṃ yāsī | bahu jāciloṃ keloṃ kāsāvisī | tukayābaṃdhu hmaṇe hṛṣīkeśī | dhāṃva maja aisī parī jālī ||5|| nāṭāce abhaṃga samāpta 63

काय खावें आतां कोणीकडे जावें । गांवांत राहावें कोण्या बळें ॥1॥ कोपला पाटील गांवचे हे लोक । आतां घाली भीक कोण मज ॥ध्रु.॥ आतां येणें चवी सांडिली ह्मणती । निवाडा करिती दिवाणांत ॥2॥ भल्या लोकीं यास सांगितली मात । केला माझा घात दुर्बळाचा ॥3॥ तुका ह्मणे याचा संग नव्हे भला । शोधीत विठ्ठला जाऊं आतां ॥4॥

kāya khāveṃ ātāṃ koṇīkaḍe jāveṃ | gāṃvāṃta rāhāveṃ koṇyā baḷeṃ ||1|| kopalā pāṭīla gāṃvace he loka | ātāṃ ghālī bhīka koṇa maja ||dhru.|| ātāṃ yeṇeṃ cavī sāṃḍilī hmaṇatī | nivāḍā karitī divāṇāṃta ||2|| bhalyā lokīṃ yāsa sāṃgitalī māta | kelā mājhā ghāta durbaḷācā ||3|| tukā hmaṇe yācā saṃga navhe bhalā | śodhīta viṭhṭhalā jāūṃ ātāṃ ||4||

संत मागे पाणी नेदी एक चूळ । दासीस आंघोळ ठेवी पाणी ॥1॥ संतासी देखोनी होय पाठमोरा । दासीचिया पोरा चुंबन देतो ॥ध्रु.॥ संतासी देखोनि करितो ढवाऑया । भावें धुतो चोऑया दासीचिया ॥2॥ तुका ह्मणे त्याच्या तोंडावरी थुंका । जातो यमलोका भोगावया ॥3॥

saṃta māge pāṇī nedī eka cūḷa | dāsīsa āṃghoḷa ṭhevī pāṇī ||1|| saṃtāsī dekhonī hoya pāṭhamorā | dāsīciyā porā cuṃbana deto ||dhru.|| saṃtāsī dekhoni karito ḍhavāôyā | bhāveṃ dhuto coôyā dāsīciyā ||2|| tukā hmaṇe tyācyā toṃḍāvarī thuṃkā | jāto yamalokā bhogāvayā ||3||

विठ्ठला रे तूं उदाराचा राव । विठ्ठला तूं जीव या जगाचा ॥1॥ विठ्ठला रे तूं उदाराची रासी । विठ्ठला तुजपाशीं सकळसिद्धी ॥ध्रु.॥ विठ्ठला रे तुझें नाम बहु गोड । विठ्ठला रे कोड पुरविसी ॥2॥ विठ्ठला रे तुझें श्रीमुख चांगलें । विठ्ठला लागलें ध्यान मनीं ॥3॥ विठ्ठला रे वाचे बोला बहुरस । विठ्ठला रे सास घेतला जीवें ॥4॥ विठ्ठला रे शोक करीतसे तुका । विठ्ठला तूं ये कां झडकरी ॥5॥

viṭhṭhalā re tūṃ udārācā rāva | viṭhṭhalā tūṃ jīva yā jagācā ||1|| viṭhṭhalā re tūṃ udārācī rāsī | viṭhṭhalā tujapāśīṃ sakaḷasiddhī ||dhru.|| viṭhṭhalā re tujheṃ nāma bahu goḍa | viṭhṭhalā re koḍa puravisī ||2|| viṭhṭhalā re tujheṃ śrīmukha cāṃgaleṃ | viṭhṭhalā lāgaleṃ dhyāna manīṃ ||3|| viṭhṭhalā re vāce bolā bahurasa | viṭhṭhalā re sāsa ghetalā jīveṃ ||4|| viṭhṭhalā re śoka karītase tukā | viṭhṭhalā tūṃ ye kāṃ jhaḍakarī ||5||

बरवा बरवा बरवा रे देवा तूं । जीवाहूनी आवडसी जीवा रे देवा तूं ॥1॥ पाहातां वदन संतुष्ट लोचन । जाले आइकतां गुण श्रवण रे देवा ॥ध्रु.॥ अष्टै अंगें तनु त्रिविध ताप गेला सीण । वणिऩतां लक्षण रे देवा ॥2॥ मन जालें उन्मन अनुपम ग्रहण । तुकयाबंधु ह्मणे महिमा नेणें रे ॥3॥

baravā baravā baravā re devā tūṃ | jīvāhūnī āvaḍasī jīvā re devā tūṃ ||1|| pāhātāṃ vadana saṃtuṣṭa locana | jāle āikatāṃ guṇa śravaṇa re devā ||dhru.|| aṣṭai aṃgeṃ tanu trividha tāpa gelā sīṇa | vaṇiऩtāṃ lakṣaṇa re devā ||2|| mana jāleṃ unmana anupama grahaṇa | tukayābaṃdhu hmaṇe mahimā neṇeṃ re ||3||

तीथॉ केलीं कोटीवरी । नाहीं देखिली पंढरी ॥1॥ जळो त्याचें ज्यालेंपण । न देखे चि समचरण ॥ध्रु.॥ योग याग अनंत केले । नाहीं समचरण देखिले ॥2॥ तुका ह्मणे विठ्ठलपायीं। अनंत तीथॉ घडिलीं पाहीं ॥3॥

tīthô kelīṃ koṭīvarī | nāhīṃ dekhilī paṃḍharī ||1|| jaḷo tyāceṃ jyāleṃpaṇa | na dekhe ci samacaraṇa ||dhru.|| yoga yāga anaṃta kele | nāhīṃ samacaraṇa dekhile ||2|| tukā hmaṇe viṭhṭhalapāyīṃ| anaṃta tīthô ghaḍilīṃ pāhīṃ ||3||

कोणतें कारण राहिलें यामुळें । जें म्यां तुज बळें कष्टवावें ॥1॥ नाहीं जात जीव नाहीं होत हानी । सहज तें मनीं आठवलें ॥ध्रु.॥ नाहीं कांहीं चिंता मरतों उपवासी । अथवा त्या ह्मैसी गाइऩ व्हाव्या ॥2॥ हें तों तुज कळों येतसे अंतरीं । लाखणीक वरी साच भाव ॥3॥ तुका ह्मणे देवा नासिवंतासाठीं । पायांसवें तुटी करिती तुझ्या ॥4॥

koṇateṃ kāraṇa rāhileṃ yāmuḷeṃ | jeṃ myāṃ tuja baḷeṃ kaṣṭavāveṃ ||1|| nāhīṃ jāta jīva nāhīṃ hota hānī | sahaja teṃ manīṃ āṭhavaleṃ ||dhru.|| nāhīṃ kāṃhīṃ ciṃtā maratoṃ upavāsī | athavā tyā hmaisī gāiऩ vhāvyā ||2|| heṃ toṃ tuja kaḷoṃ yetase aṃtarīṃ | lākhaṇīka varī sāca bhāva ||3|| tukā hmaṇe devā nāsivaṃtāsāṭhīṃ | pāyāṃsaveṃ tuṭī karitī tujhyā ||4||

रामा अयोध्येच्या राया । दिनानाथा रे सखया ॥1॥ पाप ताप विघ्न हरीं । दिनानाथा सुख करीं ॥ध्रु.॥ भिलटीचिया रे उिच्छष्टा । स्वीकारिसी रे तूं भ्रष्टा ॥2॥ मी तों सलगीचें मूल । तुका ह्मणे तू सखोल ॥3॥

rāmā ayodhyecyā rāyā | dinānāthā re sakhayā ||1|| pāpa tāpa vighna harīṃ | dinānāthā sukha karīṃ ||dhru.|| bhilaṭīciyā re uिcchaṣṭā | svīkārisī re tūṃ bhraṣṭā ||2|| mī toṃ salagīceṃ mūla | tukā hmaṇe tū sakhola ||3||

तुजवरी ज्याचें मन । दरुषण दे त्याचें ॥1॥ कैसा जाती शुद्ध भाव । हात पाव ना वृत्ती ॥ध्रु.॥ अवघियांचा करूनि मेळा । तुज डोळां रोखिलें ॥2॥ तुका ह्मणे तुज आड । लपोनि कोड दावीं देवा ॥3॥

tujavarī jyāceṃ mana | daruṣaṇa de tyāceṃ ||1|| kaisā jātī śuddha bhāva | hāta pāva nā vṛttī ||dhru.|| avaghiyāṃcā karūni meḷā | tuja ḍoḷāṃ rokhileṃ ||2|| tukā hmaṇe tuja āḍa | laponi koḍa dāvīṃ devā ||3||

विश्वव्यापी माया । तिणें झाकुिळलें छाया ॥1॥ सत्य गेलें भोऑयावारी । अविद्येची चाली थोरी ॥ध्रु.॥ आपुलें चि मन । करवी आपणां बंधन ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । तुह्मी कोडीं हीं उगवा ॥3॥

viśvavyāpī māyā | tiṇeṃ jhākuिḷaleṃ chāyā ||1|| satya geleṃ bhoôyāvārī | avidyecī cālī thorī ||dhru.|| āpuleṃ ci mana | karavī āpaṇāṃ baṃdhana ||2|| tukā hmaṇe devā | tuhmī koḍīṃ hīṃ ugavā ||3||

पोटीं जन्मती रोग । तरि कां ह्मणावे आप्तवर्ग ॥1॥ रानीं वसती औषधी । तरि कां ह्मणाव्या निपराधी ॥2॥ तैसें शरीराचें नातें । तुका ह्मणे सर्व आप्तें ॥3॥

poṭīṃ janmatī roga | tari kāṃ hmaṇāve āptavarga ||1|| rānīṃ vasatī auṣadhī | tari kāṃ hmaṇāvyā niparādhī ||2|| taiseṃ śarīrāceṃ nāteṃ | tukā hmaṇe sarva āpteṃ ||3||

नव्हे शब्द एक देशी । सांडी गवशी कोणाला ॥1॥ जाली माझी वैखरी । विश्वंभरी व्यापक ॥ध्रु.॥ मोकलिलें जावें बाणें। भाता जेणे वाइलें ॥2॥ आतां येथें कैचा तुका । बोले सिका स्वामीचा ॥3॥

navhe śabda eka deśī | sāṃḍī gavaśī koṇālā ||1|| jālī mājhī vaikharī | viśvaṃbharī vyāpaka ||dhru.|| mokalileṃ jāveṃ bāṇeṃ| bhātā jeṇe vāileṃ ||2|| ātāṃ yetheṃ kaicā tukā | bole sikā svāmīcā ||3||

माप ह्मणे मी मवितें । भरी धणी ठेवी रितें ॥1॥ देवा अभिमान नको । माझेठायीं देऊं सकों ॥ध्रु.॥ देशी चाले सिका । रितें कोण लेखी रंका ॥2॥ हातीं सूत्रदोरी । तुका ह्मणे त्याची थोरी ॥3॥

māpa hmaṇe mī maviteṃ | bharī dhaṇī ṭhevī riteṃ ||1|| devā abhimāna nako | mājheṭhāyīṃ deūṃ sakoṃ ||dhru.|| deśī cāle sikā | riteṃ koṇa lekhī raṃkā ||2|| hātīṃ sūtradorī | tukā hmaṇe tyācī thorī ||3||

कोण सांगायास । गेलें होतें देशोदेश ॥1॥ नेलें वाऱ्या हातीं माप । समर्थ तो माझा बाप ॥ध्रु.॥ कोणाची हे सत्ता। जाली वाचा वदविता ॥2॥ तुका ह्मणे या निश्चयें । माझें निरसलें भय ॥3॥

koṇa sāṃgāyāsa | geleṃ hoteṃ deśodeśa ||1|| neleṃ vāऱyā hātīṃ māpa | samartha to mājhā bāpa ||dhru.|| koṇācī he sattā| jālī vācā vadavitā ||2|| tukā hmaṇe yā niścayeṃ | mājheṃ nirasaleṃ bhaya ||3||

जें जें कांही करितों देवा । तें तें सेवा समर्पें ॥1॥ भेद नाहीं सर्वात्मना । नारायणा तुज मज ॥ध्रु.॥ आह्मी दुजें नेणों कोणा। हें चि मना मन साक्ष ॥2॥ तुका ह्मणे जगन्नाथा । हें अन्यथा नव्हे कीं ॥3॥

jeṃ jeṃ kāṃhī karitoṃ devā | teṃ teṃ sevā samarpeṃ ||1|| bheda nāhīṃ sarvātmanā | nārāyaṇā tuja maja ||dhru.|| āhmī dujeṃ neṇoṃ koṇā| heṃ ci manā mana sākṣa ||2|| tukā hmaṇe jagannāthā | heṃ anyathā navhe kīṃ ||3||

स्तुति करूं तरी नव्हे चि या वेदा । तेथें माझा धंदा कोणीकडे ॥1॥ परी हे वैखरी गोडावली सुखें । रसना रस मुखें इच्छीतसे ॥ध्रु.॥ रूप वर्णावया कोठें पुरे मती । रोमीं होती जाती ब्रह्मांडें हीं ॥2॥ तुका ह्मणे तूं ऐसा एक साचा । ऐसी तंव वाचा जाली नाहीं ॥3॥

stuti karūṃ tarī navhe ci yā vedā | tetheṃ mājhā dhaṃdā koṇīkaḍe ||1|| parī he vaikharī goḍāvalī sukheṃ | rasanā rasa mukheṃ icchītase ||dhru.|| rūpa varṇāvayā koṭheṃ pure matī | romīṃ hotī jātī brahmāṃḍeṃ hīṃ ||2|| tukā hmaṇe tūṃ aisā eka sācā | aisī taṃva vācā jālī nāhīṃ ||3||

तुज वर्णी ऐसा तुज विण नाहीं । दुजा कोणी तीहीं त्रिभुवनीं ॥1॥ सहस्रमुखें शेष सिणला बापुडा । चिरलिया धडा जिव्हा त्याच्या ॥ध्रु.॥ अव्यक्त अलक्षा अपारा अनंता । निर्गुणा सचिद नारायणा ॥2॥ रूप नाम घेसी आपुल्या स्वइच्छा । होसी भाव तैसा त्याकारणें ॥3॥ तुका ह्मणे जरी दाविसी आपणा । तरि च नारायणा कळों येसी ॥4॥

tuja varṇī aisā tuja viṇa nāhīṃ | dujā koṇī tīhīṃ tribhuvanīṃ ||1|| sahasramukheṃ śeṣa siṇalā bāpuḍā | ciraliyā dhaḍā jivhā tyācyā ||dhru.|| avyakta alakṣā apārā anaṃtā | nirguṇā sacida nārāyaṇā ||2|| rūpa nāma ghesī āpulyā svaicchā | hosī bhāva taisā tyākāraṇeṃ ||3|| tukā hmaṇe jarī dāvisī āpaṇā | tari ca nārāyaṇā kaḷoṃ yesī ||4||

पूर आला आनंदाचा । लाटा उसळती प्रेमाच्या ॥1॥ बांधूं विठ्ठलसांगडी । पोहुनि जाऊं पैल थडी । अवघे जन गडी । घाला उडी भाइऩ नो ॥ध्रु.॥ हें तों नाहीं सर्वकाळ । अमुप अमृतांचें जळ ॥2॥ तुका ह्मणे थोरा पुण्यें । ओघ आला पंथें येणें ॥3॥

pūra ālā ānaṃdācā | lāṭā usaḷatī premācyā ||1|| bāṃdhūṃ viṭhṭhalasāṃgaḍī | pohuni jāūṃ paila thaḍī | avaghe jana gaḍī | ghālā uḍī bhāiऩ no ||dhru.|| heṃ toṃ nāhīṃ sarvakāḷa | amupa amṛtāṃceṃ jaḷa ||2|| tukā hmaṇe thorā puṇyeṃ | ogha ālā paṃtheṃ yeṇeṃ ||3||

आणीक दुसरें मज नाहीं आतां । नेमिलें या चित्तापासुनियां ॥1॥ पांडुरंग मनीं पांडुरंग ध्यानीं । जाग्रतीं स्वप्नीं पांडुरंग ॥ध्रु.॥ पडिलें वळण इंिद्रयां सकळां । भाव तो निराळा नाहीं दुजा ॥2॥ तुका ह्मणे नेत्रीं केलें ओळखण । साजिरें तें ध्यान विटेवरी ॥3॥

āṇīka dusareṃ maja nāhīṃ ātāṃ | nemileṃ yā cittāpāsuniyāṃ ||1|| pāṃḍuraṃga manīṃ pāṃḍuraṃga dhyānīṃ | jāgratīṃ svapnīṃ pāṃḍuraṃga ||dhru.|| paḍileṃ vaḷaṇa iṃिdrayāṃ sakaḷāṃ | bhāva to nirāḷā nāhīṃ dujā ||2|| tukā hmaṇe netrīṃ keleṃ oḷakhaṇa | sājireṃ teṃ dhyāna viṭevarī ||3||

मी तों सर्वभावें अनधिकारी । होइल कैसी परी नेणों देवा ॥1॥ पुराणींचे अर्थ आणितां मनास । होय कासावीस जीव माझा ॥ध्रु.॥ इंिद्रयांचीं आह्मी पांगिलों अंकितें । त्यांचे रंगीं चित्त रंगलेंसे ॥2॥ एकाचें ही मज न घडे दमन । अवघीं नेमून कैसीं राखों ॥3॥ तुका ह्मणे मज तारीं पंढरीराया । नाहीं तरी वांयां गेलों दास ॥4॥

mī toṃ sarvabhāveṃ anadhikārī | hoila kaisī parī neṇoṃ devā ||1|| purāṇīṃce artha āṇitāṃ manāsa | hoya kāsāvīsa jīva mājhā ||dhru.|| iṃिdrayāṃcīṃ āhmī pāṃgiloṃ aṃkiteṃ | tyāṃce raṃgīṃ citta raṃgaleṃse ||2|| ekāceṃ hī maja na ghaḍe damana | avaghīṃ nemūna kaisīṃ rākhoṃ ||3|| tukā hmaṇe maja tārīṃ paṃḍharīrāyā | nāhīṃ tarī vāṃyāṃ geloṃ dāsa ||4||

लक्षूनियां योगी पाहाती आभास । तें दिसे आह्मांस दृष्टीपुढें ॥1॥ कर दोनी कटी राहिलासे उभा । सांवळी हे प्रभा अंगकांती ॥ध्रु.॥ व्यापूनि वेगळें राहिलेंसे दुरी । सकळां अंतरीं निविऩकार ॥2॥ रूप नाहीं रेखा नाम ही जयासी । आपुला मानसीं शिव ध्याय ॥3॥ अंत नाहीं पार वर्णा नाहीं थार । कुळ याति शिर हस्त पाद ॥4॥ अचेत चेतलें भक्ताचिया सुखें । आपुल्या कौतुकें तुका ह्मणे ॥5॥

lakṣūniyāṃ yogī pāhātī ābhāsa | teṃ dise āhmāṃsa dṛṣṭīpuḍheṃ ||1|| kara donī kaṭī rāhilāse ubhā | sāṃvaḷī he prabhā aṃgakāṃtī ||dhru.|| vyāpūni vegaḷeṃ rāhileṃse durī | sakaḷāṃ aṃtarīṃ niviऩkāra ||2|| rūpa nāhīṃ rekhā nāma hī jayāsī | āpulā mānasīṃ śiva dhyāya ||3|| aṃta nāhīṃ pāra varṇā nāhīṃ thāra | kuḷa yāti śira hasta pāda ||4|| aceta cetaleṃ bhaktāciyā sukheṃ | āpulyā kautukeṃ tukā hmaṇe ||5||

कैसें करूं ध्यान कैसा पाहों तुज । वर्म दावीं मज याचकासी ॥1॥ कैसी भक्ती करूं सांग तुझी सेवा । कोण्या भावें देवा आतुडसी ॥ध्रु.॥ कैसी कीर्ती वाणूं कैसा लक्षा आणूं । जाणूं हा कवण कैसा तुज ॥2॥ कैसा गाऊं गीतीं कैसा ध्याऊं चित्तीं । कैसी िस्थती मती दावीं मज ॥3॥ तुका ह्मणे जैसें दास केलें देवा। तैसें हें अनुभवा आणीं मज ॥4॥

kaiseṃ karūṃ dhyāna kaisā pāhoṃ tuja | varma dāvīṃ maja yācakāsī ||1|| kaisī bhaktī karūṃ sāṃga tujhī sevā | koṇyā bhāveṃ devā ātuḍasī ||dhru.|| kaisī kīrtī vāṇūṃ kaisā lakṣā āṇūṃ | jāṇūṃ hā kavaṇa kaisā tuja ||2|| kaisā gāūṃ gītīṃ kaisā dhyāūṃ cittīṃ | kaisī िsthatī matī dāvīṃ maja ||3|| tukā hmaṇe jaiseṃ dāsa keleṃ devā| taiseṃ heṃ anubhavā āṇīṃ maja ||4||

निगमाचें वन । नका शोधूं करूं सीण ॥1॥ या रे गौिळयांचे घरीं । बांधलें तें दावें वरी ॥ध्रु.॥ पीडलेती भ्रमें । वाट न कळतां वर्में ॥2॥ तुका ह्मणे भार । माथा टाका अहंकार ॥3॥

nigamāceṃ vana | nakā śodhūṃ karūṃ sīṇa ||1|| yā re gauिḷayāṃce gharīṃ | bāṃdhaleṃ teṃ dāveṃ varī ||dhru.|| pīḍaletī bhrameṃ | vāṭa na kaḷatāṃ varmeṃ ||2|| tukā hmaṇe bhāra | māthā ṭākā ahaṃkāra ||3||

मन वोळी मना । बुिद्ध बुद्धी क्षण क्षणां ॥1॥ मी च मज राखण जालों । ज्याणें तेथें चि धरिलों ॥ध्रु.॥ जें जें जेथें उठी। तें तें तया हातें कुंटी ॥2॥ भांजिली खांजनी । तुका साक्ष उरला दोन्ही ॥3॥

mana voḷī manā | buिddha buddhī kṣaṇa kṣaṇāṃ ||1|| mī ca maja rākhaṇa jāloṃ | jyāṇeṃ tetheṃ ci dhariloṃ ||dhru.|| jeṃ jeṃ jetheṃ uṭhī| teṃ teṃ tayā hāteṃ kuṃṭī ||2|| bhāṃjilī khāṃjanī | tukā sākṣa uralā donhī ||3||

ब्रह्म न लिंपे त्या मेळें । कर्माअकर्मा वेगळें ॥1॥ तो चि एक तया जाणे । पावे अनुभविलें खुणें ॥ध्रु.॥ शोच अशौचाचे संधी । तन आळा तना चि मधीं ॥2॥ पापपुण्यां नाहीं ठाव । तुका ह्मणे सहज भाव ॥3॥

brahma na liṃpe tyā meḷeṃ | karmāakarmā vegaḷeṃ ||1|| to ci eka tayā jāṇe | pāve anubhavileṃ khuṇeṃ ||dhru.|| śoca aśaucāce saṃdhī | tana āḷā tanā ci madhīṃ ||2|| pāpapuṇyāṃ nāhīṃ ṭhāva | tukā hmaṇe sahaja bhāva ||3||

काय दरा करील वन । समाधान नाहीं जंव ॥1॥ तरी काय तेथें असती थोडीं । काय जोडी तयांसी ॥ध्रु.॥ रिगतां धांवा पेंवामध्यें । जोडे सििद्ध ते ठायीं ॥2॥ काय भस्म करील राख । अंतर पाख नाहीं तों ॥3॥ वर्णाआश्रमाचे धर्म । जाती श्रम जालिया ॥4॥ तुका ह्मणे सोंग पाश । निरसे आस तें हित ॥5॥

kāya darā karīla vana | samādhāna nāhīṃ jaṃva ||1|| tarī kāya tetheṃ asatī thoḍīṃ | kāya joḍī tayāṃsī ||dhru.|| rigatāṃ dhāṃvā peṃvāmadhyeṃ | joḍe siिddha te ṭhāyīṃ ||2|| kāya bhasma karīla rākha | aṃtara pākha nāhīṃ toṃ ||3|| varṇāāśramāce dharma | jātī śrama jāliyā ||4|| tukā hmaṇe soṃga pāśa | nirase āsa teṃ hita ||5||

तें हीं नव्हे जें करितां कांहीं । ध्यातां ध्यायीं तें ही नव्हे ॥1॥ तें ही नव्हे जें जाणवी जना । वाटे मना तें नव्हे ॥ध्रु.॥ त्रास मानिजे कांटाळा । अशुभ वाचाळा तें ही नव्हे ॥2॥ तें ही नव्हे जें भोंवतें भोंवे । नागवें धांवे तें ही नव्हे ॥3॥ तुका ह्मणे एक चि आहे । सहजिं पाहें सहज ॥4॥

teṃ hīṃ navhe jeṃ karitāṃ kāṃhīṃ | dhyātāṃ dhyāyīṃ teṃ hī navhe ||1|| teṃ hī navhe jeṃ jāṇavī janā | vāṭe manā teṃ navhe ||dhru.|| trāsa mānije kāṃṭāḷā | aśubha vācāḷā teṃ hī navhe ||2|| teṃ hī navhe jeṃ bhoṃvateṃ bhoṃve | nāgaveṃ dhāṃve teṃ hī navhe ||3|| tukā hmaṇe eka ci āhe | sahajiṃ pāheṃ sahaja ||4||

बोल बोलतां वाटे सोपें । करणी करितां टीर कांपे ॥1॥ नव्हे वैराग्य सोपारें । मज बोलतां न वटे खरें ॥ध्रु.॥ विष खावें ग्रासोग्रासीं । धन्य तो चि एक सोसी ॥2॥ तुका ह्मणे करूनि दावी । त्याचे पाय माझे जीवीं ॥3॥

bola bolatāṃ vāṭe sopeṃ | karaṇī karitāṃ ṭīra kāṃpe ||1|| navhe vairāgya sopāreṃ | maja bolatāṃ na vaṭe khareṃ ||dhru.|| viṣa khāveṃ grāsogrāsīṃ | dhanya to ci eka sosī ||2|| tukā hmaṇe karūni dāvī | tyāce pāya mājhe jīvīṃ ||3||

होइऩन भिकारी । पंढरीचा वारकरी ॥1॥ हा चि माझा नेम धर्म । अवघें विठोबाचें नाम ॥ध्रु.॥ हे चि माझी उपासना । लागन संतांच्या चरणा ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । करीन ते भोळी सेवा ॥3॥

hoiऩna bhikārī | paṃḍharīcā vārakarī ||1|| hā ci mājhā nema dharma | avagheṃ viṭhobāceṃ nāma ||dhru.|| he ci mājhī upāsanā | lāgana saṃtāṃcyā caraṇā ||2|| tukā hmaṇe devā | karīna te bhoḷī sevā ||3||

सांटविला हरी । जींहीं हृदयमंदिरीं ॥1॥ त्यांची सरली वेरझार । जाला सफळ व्यापार ॥ध्रु.॥ हरी आला हाता । मग कैंची भय चिंता । तुका ह्मणे हरी । कांहीं उरों नेदी उरी ॥3॥

sāṃṭavilā harī | jīṃhīṃ hṛdayamaṃdirīṃ ||1|| tyāṃcī saralī verajhāra | jālā saphaḷa vyāpāra ||dhru.|| harī ālā hātā | maga kaiṃcī bhaya ciṃtā | tukā hmaṇe harī | kāṃhīṃ uroṃ nedī urī ||3||

मोक्ष तुमचा देवा । तुह्मी दुर्लभ तो ठेवा ॥1॥ मज भक्तीची आवडी । नाहीं अंतरीं ते गोडी ॥ध्रु.॥ आपल्या प्रकारा । करा जतन दातारा ॥2॥ तुका ह्मणे भेटी । पुरे एक चि शेवटीं ॥3॥

mokṣa tumacā devā | tuhmī durlabha to ṭhevā ||1|| maja bhaktīcī āvaḍī | nāhīṃ aṃtarīṃ te goḍī ||dhru.|| āpalyā prakārā | karā jatana dātārā ||2|| tukā hmaṇe bheṭī | pure eka ci śevaṭīṃ ||3||

नामपाठ मुक्ताफळांच्या ओवणी । हें सुख सगुणीं अभिनव ॥1॥ तरी आह्मी जालों उदास निर्गुणा । भक्तांचिया मना मोक्ष नये ॥ध्रु.॥ द्यावें घ्यावें ऐसें येथें उरे भाव । काय ठाया ठाव पुसोनियां ॥2॥ तुका ह्मणे आतां अभयदान करा । ह्मणा विश्वंभरा दिलें ऐसें ॥3॥

nāmapāṭha muktāphaḷāṃcyā ovaṇī | heṃ sukha saguṇīṃ abhinava ||1|| tarī āhmī jāloṃ udāsa nirguṇā | bhaktāṃciyā manā mokṣa naye ||dhru.|| dyāveṃ ghyāveṃ aiseṃ yetheṃ ure bhāva | kāya ṭhāyā ṭhāva pusoniyāṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ abhayadāna karā | hmaṇā viśvaṃbharā dileṃ aiseṃ ||3||

भवसिंधूचें काय कोडें । दावी वाट चाले पुढें ॥1॥ तारूं भला पांडुरंग । पाय भिजों नेदी अंग ॥ध्रु.॥ मागें उतरिलें बहुत । पैल तिरीं साधुसंत ॥2॥ तुका ह्मणे लाग वेगें । जाऊं तयाचिया मागें ॥3॥

bhavasiṃdhūceṃ kāya koḍeṃ | dāvī vāṭa cāle puḍheṃ ||1|| tārūṃ bhalā pāṃḍuraṃga | pāya bhijoṃ nedī aṃga ||dhru.|| māgeṃ utarileṃ bahuta | paila tirīṃ sādhusaṃta ||2|| tukā hmaṇe lāga vegeṃ | jāūṃ tayāciyā māgeṃ ||3||

नाहीं साजत हो मोठा । मज अळंकार खोटा ॥1॥ असें तुमचा रजरेण । संतां पायींची वाहाण ॥ध्रु.॥ नाहीं स्वरूपीं ओळखी । भक्तीभाव करीं देखीं ॥2॥ नाहीं शून्याकारीं । क्षर ओळखी अक्षरीं ॥3॥ नाहीं विवेक या ठायीं । आत्मा अनात्मा काइऩ ॥4॥ कांहीं नव्हें तुका । पांयां पडने हें ऐका ॥5॥

nāhīṃ sājata ho moṭhā | maja aḷaṃkāra khoṭā ||1|| aseṃ tumacā rajareṇa | saṃtāṃ pāyīṃcī vāhāṇa ||dhru.|| nāhīṃ svarūpīṃ oḷakhī | bhaktībhāva karīṃ dekhīṃ ||2|| nāhīṃ śūnyākārīṃ | kṣara oḷakhī akṣarīṃ ||3|| nāhīṃ viveka yā ṭhāyīṃ | ātmā anātmā kāiऩ ||4|| kāṃhīṃ navheṃ tukā | pāṃyāṃ paḍane heṃ aikā ||5||

सत्य साच खरें । नाम विठोबाचें बरें ॥1॥ जेणें तुटती बंधनें । उभयलोकीं कीतिऩ जेणें ॥ध्रु.॥ भाव ज्याचे गांठी । त्यासी लाभ उठाउठी ॥2॥ तुका ह्मणे भोळा । जिंकुं जाणे किळकाळा ॥3॥

satya sāca khareṃ | nāma viṭhobāceṃ bareṃ ||1|| jeṇeṃ tuṭatī baṃdhaneṃ | ubhayalokīṃ kītiऩ jeṇeṃ ||dhru.|| bhāva jyāce gāṃṭhī | tyāsī lābha uṭhāuṭhī ||2|| tukā hmaṇe bhoḷā | jiṃkuṃ jāṇe kiḷakāḷā ||3||

सत्य तो आवडे । विकल्पानें भाव उडे ॥1॥ आह्मी तुमच्या कृपादानें । जाणों शुद्ध मंद सोनें ॥ध्रु.॥ आला भोग अंगा। न लवूं उसीर त्या त्यागा ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । अंजन ते तुझी सेवा ॥3॥

satya to āvaḍe | vikalpāneṃ bhāva uḍe ||1|| āhmī tumacyā kṛpādāneṃ | jāṇoṃ śuddha maṃda soneṃ ||dhru.|| ālā bhoga aṃgā| na lavūṃ usīra tyā tyāgā ||2|| tukā hmaṇe devā | aṃjana te tujhī sevā ||3||

करावें चिंतन । तें चि बरें न भेटून ॥1॥ बरवा अंगीं राहे भाव । तो गे तो चि जाणा देव ॥ध्रु.॥ दर्शणाची उरी । अवस्था चि अंग धरी ॥2॥ तुका ह्मणे मन । तेथें सकळ कारण ॥3॥

karāveṃ ciṃtana | teṃ ci bareṃ na bheṭūna ||1|| baravā aṃgīṃ rāhe bhāva | to ge to ci jāṇā deva ||dhru.|| darśaṇācī urī | avasthā ci aṃga dharī ||2|| tukā hmaṇe mana | tetheṃ sakaḷa kāraṇa ||3||

जें जें जेथें पावे । तें तें समर्पावें सेवे ॥1॥ सहज पूजा या चि नांवें । गिळत अभिमानें व्हावें ॥ध्रु.॥ अवघें भोगितां गोसावी। आदीं आवसानीं जीवी ॥2॥ तुका ह्मणे सिण । न धरितां नव्हे भिन्न ॥3॥

jeṃ jeṃ jetheṃ pāve | teṃ teṃ samarpāveṃ seve ||1|| sahaja pūjā yā ci nāṃveṃ | giḷata abhimāneṃ vhāveṃ ||dhru.|| avagheṃ bhogitāṃ gosāvī| ādīṃ āvasānīṃ jīvī ||2|| tukā hmaṇe siṇa | na dharitāṃ navhe bhinna ||3||

नसे तरी मनो नसो । परी वाचे तरी वसो ॥1॥ देह पडो या चिंतनें । विठ्ठलनामसंकीर्तनें ॥ध्रु.॥ दंभिस्थती भलत्या भावें । मज हरिजन ह्मणावें ॥2॥ तुका ह्मणे काळें तरी । मज सांभाळील हरी ॥3॥

nase tarī mano naso | parī vāce tarī vaso ||1|| deha paḍo yā ciṃtaneṃ | viṭhṭhalanāmasaṃkīrtaneṃ ||dhru.|| daṃbhisthatī bhalatyā bhāveṃ | maja harijana hmaṇāveṃ ||2|| tukā hmaṇe kāḷeṃ tarī | maja sāṃbhāḷīla harī ||3||

नये जरी कांहीं । तरी भलतें चि वाहीं ॥1॥ ह्मणविल्या ढास । कोण न धरी वेठीस ॥ध्रु.॥ समर्थाच्या नांवें । भलतैसें विकावें ॥2॥ तुका ह्मणे सत्ता । वरी असते बहुतां ॥3॥

naye jarī kāṃhīṃ | tarī bhalateṃ ci vāhīṃ ||1|| hmaṇavilyā ḍhāsa | koṇa na dharī veṭhīsa ||dhru.|| samarthācyā nāṃveṃ | bhalataiseṃ vikāveṃ ||2|| tukā hmaṇe sattā | varī asate bahutāṃ ||3||

न संडवे अन्न । मज न सेववे वन ॥1॥ ह्मणउनी नारायणा । कींव भाकितों करुणा ॥ध्रु.॥ नाहीं अधिकार । कांहीं घोकाया अक्षर ॥2॥ तुका ह्मणे थोडें । आयुष्य अवघें चि कोडें ॥3॥

na saṃḍave anna | maja na sevave vana ||1|| hmaṇaunī nārāyaṇā | kīṃva bhākitoṃ karuṇā ||dhru.|| nāhīṃ adhikāra | kāṃhīṃ ghokāyā akṣara ||2|| tukā hmaṇe thoḍeṃ | āyuṣya avagheṃ ci koḍeṃ ||3||

एकांचीं उत्तरें । गोड अमृत मधुरें ॥1॥ ऐशा देवाच्या विभुती । भिन्न प्रारब्धाची गती ॥ध्रु.॥ एकांचीं वचनें । कडु अत्यंत तीक्षणें ॥2॥ प्रकाराचें तीन । तुका ह्मणे केलें जन ॥3॥

ekāṃcīṃ uttareṃ | goḍa amṛta madhureṃ ||1|| aiśā devācyā vibhutī | bhinna prārabdhācī gatī ||dhru.|| ekāṃcīṃ vacaneṃ | kaḍu atyaṃta tīkṣaṇeṃ ||2|| prakārāceṃ tīna | tukā hmaṇe keleṃ jana ||3||

वचनें ही नाड । न बोले तें मुकें खोड ॥1॥ दोहीं वेगळें तें हित । बोली अबोलणी नीत ॥ध्रु.॥ अंधार प्रकाशी । जाय दिवस पावे निशी ॥2॥ बीज पृथिवीच्या पोटीं । तुका ह्मणे दावी दृष्टी ॥3॥

vacaneṃ hī nāḍa | na bole teṃ mukeṃ khoḍa ||1|| dohīṃ vegaḷeṃ teṃ hita | bolī abolaṇī nīta ||dhru.|| aṃdhāra prakāśī | jāya divasa pāve niśī ||2|| bīja pṛthivīcyā poṭīṃ | tukā hmaṇe dāvī dṛṣṭī ||3||

विचारा वांचून । न पवीजे समाधान ॥1॥ देह त्रिगुणांचा बांधा । माजी नाहीं गुण सुदा ॥ध्रु.॥ देवाचिये चाडे । देवा द्यावें जें जें घडे ॥2॥ तुका ह्मणे होतें । बहु गोमटें उचितें ॥3॥

vicārā vāṃcūna | na pavīje samādhāna ||1|| deha triguṇāṃcā bāṃdhā | mājī nāhīṃ guṇa sudā ||dhru.|| devāciye cāḍe | devā dyāveṃ jeṃ jeṃ ghaḍe ||2|| tukā hmaṇe hoteṃ | bahu gomaṭeṃ uciteṃ ||3||

तुटे भवरोग । संचितक्रियमाणभोग ॥1॥ ऐसें विठोबाचें नाम । उच्चारितां खंडे जन्म ॥ध्रु.॥ वसों न सके पाप । पळे त्रिविध तो ताप ॥2॥ तुका ह्मणे माया । होय दासी लागे पायां ॥3॥

tuṭe bhavaroga | saṃcitakriyamāṇabhoga ||1|| aiseṃ viṭhobāceṃ nāma | uccāritāṃ khaṃḍe janma ||dhru.|| vasoṃ na sake pāpa | paḷe trividha to tāpa ||2|| tukā hmaṇe māyā | hoya dāsī lāge pāyāṃ ||3||

मुसावलें अंग । रंगीं मेळविला रंग ॥1॥ एकीं एक दृढ जालें । मुळा आपुलिया आलें ॥ध्रु.॥ सागरीं थेंबुडा । पडिल्या निवडे कोण्या वाटा ॥2॥ तुका ह्मणे नवें । नव्हे जाणावें हें देवें ॥3॥

musāvaleṃ aṃga | raṃgīṃ meḷavilā raṃga ||1|| ekīṃ eka dṛḍha jāleṃ | muḷā āpuliyā āleṃ ||dhru.|| sāgarīṃ theṃbuḍā | paḍilyā nivaḍe koṇyā vāṭā ||2|| tukā hmaṇe naveṃ | navhe jāṇāveṃ heṃ deveṃ ||3||

अनुतापें दोष । जाय न लगतां निमिष ॥1॥ परि तो राहे विसावला । आदीं अवसानीं भला ॥ध्रु.॥ हें चि प्रायिश्चत । अनुतापीं न्हाय चित्त ॥2॥ तुका ह्मणे पापा । शिवों नये अनुतापा ॥3॥

anutāpeṃ doṣa | jāya na lagatāṃ nimiṣa ||1|| pari to rāhe visāvalā | ādīṃ avasānīṃ bhalā ||dhru.|| heṃ ci prāyiścata | anutāpīṃ nhāya citta ||2|| tukā hmaṇe pāpā | śivoṃ naye anutāpā ||3||

सोडिला संसार । माया तयावरि फार ॥1॥ धांवत चाले मागें मागें । सुखदुःख साहे अंगे ॥ध्रु.॥ यानें घ्यावें नाम । तीसीकरणें त्याचें काम ॥2॥ तुका ह्मणे भोळी । विठ्ठलकृपेची कोंवळी ॥3॥

soḍilā saṃsāra | māyā tayāvari phāra ||1|| dhāṃvata cāle māgeṃ māgeṃ | sukhaduḥkha sāhe aṃge ||dhru.|| yāneṃ ghyāveṃ nāma | tīsīkaraṇeṃ tyāceṃ kāma ||2|| tukā hmaṇe bhoḷī | viṭhṭhalakṛpecī koṃvaḷī ||3||

बैसों खेळूं जेवूं । तेथें नाम तुझें गाऊं ॥1॥ रामकृष्णनाममाळा । घालूं ओवुनियां गळा ॥ध्रु.॥ विश्वास हा धरूं। नाम बळकट करूं ॥2॥ तुका ह्मणे आतां । आह्मां जीवन शरणागतां ॥3॥

baisoṃ kheḷūṃ jevūṃ | tetheṃ nāma tujheṃ gāūṃ ||1|| rāmakṛṣṇanāmamāḷā | ghālūṃ ovuniyāṃ gaḷā ||dhru.|| viśvāsa hā dharūṃ| nāma baḷakaṭa karūṃ ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ | āhmāṃ jīvana śaraṇāgatāṃ ||3||

पाटीं पोटीं देव । कैचा हरिदासां भेव ॥1॥ करा आनंदें कीर्तन । नका आशंकितमन ॥ध्रु.॥ एथें कोठें काळ । करील देवापाशीं बळ ॥2॥ तुका ह्मणे धनी । सपुरता काय वाणी ॥3॥

pāṭīṃ poṭīṃ deva | kaicā haridāsāṃ bheva ||1|| karā ānaṃdeṃ kīrtana | nakā āśaṃkitamana ||dhru.|| etheṃ koṭheṃ kāḷa | karīla devāpāśīṃ baḷa ||2|| tukā hmaṇe dhanī | sapuratā kāya vāṇī ||3||

मनोमय पूजा । हे चि पढीयें केशीराजा ॥1॥ घेतो कल्पनेचा भोग । न मानेती बाहए रंग ॥ध्रु.॥ अंतरींचें जाणे । आदिवर्तमान खुणे ॥2॥ तुका ह्मणे कुडें । कोठें सरे त्याच्या पुढें ॥3॥

manomaya pūjā | he ci paḍhīyeṃ keśīrājā ||1|| gheto kalpanecā bhoga | na mānetī bāhae raṃga ||dhru.|| aṃtarīṃceṃ jāṇe | ādivartamāna khuṇe ||2|| tukā hmaṇe kuḍeṃ | koṭheṃ sare tyācyā puḍheṃ ||3||

जाणे भक्तीचा जिव्हाळा । तो चि देवीचा पुतळा ॥1॥ आणीक नये माझ्या मना । हो का पंडित शाहाणा ॥ध्रु.॥ नामरूपीं जडलें चित्त । त्याचा दास मी अंकित ॥2॥ तुका ह्मणे नवविध । भक्ती जाणे तो चि शुद्ध ॥3॥

jāṇe bhaktīcā jivhāḷā | to ci devīcā putaḷā ||1|| āṇīka naye mājhyā manā | ho kā paṃḍita śāhāṇā ||dhru.|| nāmarūpīṃ jaḍaleṃ citta | tyācā dāsa mī aṃkita ||2|| tukā hmaṇe navavidha | bhaktī jāṇe to ci śuddha ||3||

याजसाठीं वनांतरा । जातों सांडुनियां घरा ॥1॥ माझें दिठावेल प्रेम । बुिद्ध होइऩल निष्काम ॥ध्रु.॥ अद्वैताची वाणी । नाहीं ऐकत मी कानीं ॥2॥ तुका ह्मणे अहंब्रह्म । आड येऊं नेदीं भ्रम ॥3॥

yājasāṭhīṃ vanāṃtarā | jātoṃ sāṃḍuniyāṃ gharā ||1|| mājheṃ diṭhāvela prema | buिddha hoiऩla niṣkāma ||dhru.|| advaitācī vāṇī | nāhīṃ aikata mī kānīṃ ||2|| tukā hmaṇe ahaṃbrahma | āḍa yeūṃ nedīṃ bhrama ||3||

बुडतां आवरीं । मज भवाचे सागरीं ॥1॥ नको मानूं भार । पाहों दोषांचे डोंगर ॥ध्रु.॥ आहे तें सांभाळीं । तुझी कैसी ब्रीदावळी ॥2॥ तुका ह्मणे दोषी । मी तों पातकांची राशी ॥3॥

buḍatāṃ āvarīṃ | maja bhavāce sāgarīṃ ||1|| nako mānūṃ bhāra | pāhoṃ doṣāṃce ḍoṃgara ||dhru.|| āhe teṃ sāṃbhāḷīṃ | tujhī kaisī brīdāvaḷī ||2|| tukā hmaṇe doṣī | mī toṃ pātakāṃcī rāśī ||3||

अक्षइऩ तें झालें । आतां न मोडे रचिलें ॥1॥ पाया पडिला खोले ठायीं । तेथें पुढें चाली नाहीं ॥ध्रु.॥ होतें विखुरलें । ताळा जमे झडती आलें ॥2॥ तुका ह्मणे बोली । पुढें कुंटित चि जाली ॥3॥

akṣaiऩ teṃ jhāleṃ | ātāṃ na moḍe racileṃ ||1|| pāyā paḍilā khole ṭhāyīṃ | tetheṃ puḍheṃ cālī nāhīṃ ||dhru.|| hoteṃ vikhuraleṃ | tāḷā jame jhaḍatī āleṃ ||2|| tukā hmaṇe bolī | puḍheṃ kuṃṭita ci jālī ||3||

तुझे थोर थोर । भक्त करिती विचार ॥1॥ जपतपादि साधनें । मज चिंतवेना मनें ॥ध्रु.॥ करुणावचनें । म्यां भाकावीं तुह्मां दीनें ॥2॥ तुका ह्मणे घेइप । माझें थोडें फार ठायीं ॥3॥

tujhe thora thora | bhakta karitī vicāra ||1|| japatapādi sādhaneṃ | maja ciṃtavenā maneṃ ||dhru.|| karuṇāvacaneṃ | myāṃ bhākāvīṃ tuhmāṃ dīneṃ ||2|| tukā hmaṇe gheipa | mājheṃ thoḍeṃ phāra ṭhāyīṃ ||3||

लावुनि काहाळा । सुखें करितों सोहोळा ॥1॥ सादवीत गेलों जना । भय नाहीं सत्य जाणां ॥ध्रु.॥ गात नाचत विनोदें । टाळघागऱ्यांच्या छंदें ॥2॥ तुका ह्मणे भेव । नाहीं पुढें येतो देव ॥3॥

lāvuni kāhāḷā | sukheṃ karitoṃ sohoḷā ||1|| sādavīta geloṃ janā | bhaya nāhīṃ satya jāṇāṃ ||dhru.|| gāta nācata vinodeṃ | ṭāḷaghāgaऱyāṃcyā chaṃdeṃ ||2|| tukā hmaṇe bheva | nāhīṃ puḍheṃ yeto deva ||3||

मुक्त कासया ह्मणावें । बंधन तें नाहीं ठावें ॥1॥ सुखें करितों कीर्तन । भय विसरलें मन ॥ध्रु.॥ देखिजेना नास । घालूं कोणावरी कास ॥2॥ तुका ह्मणे साहे । देव आहे तैसा आहे ॥3॥

mukta kāsayā hmaṇāveṃ | baṃdhana teṃ nāhīṃ ṭhāveṃ ||1|| sukheṃ karitoṃ kīrtana | bhaya visaraleṃ mana ||dhru.|| dekhijenā nāsa | ghālūṃ koṇāvarī kāsa ||2|| tukā hmaṇe sāhe | deva āhe taisā āhe ||3||

ओनाम्याच्या काळें । खडें मांडविलें बाळें ॥1॥ तें चि पुढें पुढें काइऩ । मग लागलिया सोइऩ ॥ध्रु.॥ रज्जु सर्प होता । तोंवरी चि न कळतां ॥2॥ तुका ह्मणे साचें । भय नाहीं बागुलाचें ॥3॥

onāmyācyā kāḷeṃ | khaḍeṃ māṃḍavileṃ bāḷeṃ ||1|| teṃ ci puḍheṃ puḍheṃ kāiऩ | maga lāgaliyā soiऩ ||dhru.|| rajju sarpa hotā | toṃvarī ci na kaḷatāṃ ||2|| tukā hmaṇe sāceṃ | bhaya nāhīṃ bāgulāceṃ ||3||

आतां पुढें धरीं । माझे आठव वैखरी ॥1॥ नको बडबडूं भांडे । कांहीं वाउगें तें रांडें ॥ध्रु.॥ विठ्ठल विठ्ठल । ऐसे सांडुनियां बोल ॥2॥ तुका ह्मणे आण । तुज स्वामीची हे जाण ॥3॥

ātāṃ puḍheṃ dharīṃ | mājhe āṭhava vaikharī ||1|| nako baḍabaḍūṃ bhāṃḍe | kāṃhīṃ vāugeṃ teṃ rāṃḍeṃ ||dhru.|| viṭhṭhala viṭhṭhala | aise sāṃḍuniyāṃ bola ||2|| tukā hmaṇe āṇa | tuja svāmīcī he jāṇa ||3||

काय नव्हे करितां तुज । आतां राखें माझी लाज ॥1॥ मी तों अपराधाची राशी । शिखा अंगुष्ट तोंपाशीं ॥ध्रु.॥ त्राहें त्राहें त्राहें । मज कृपादृष्टी पाहें ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । सत्या घ्यावी आतां सेवा ॥3॥

kāya navhe karitāṃ tuja | ātāṃ rākheṃ mājhī lāja ||1|| mī toṃ aparādhācī rāśī | śikhā aṃguṣṭa toṃpāśīṃ ||dhru.|| trāheṃ trāheṃ trāheṃ | maja kṛpādṛṣṭī pāheṃ ||2|| tukā hmaṇe devā | satyā ghyāvī ātāṃ sevā ||3||

वंदीन मी भूतें । आतां अवघीं चि समस्तें ॥1॥ तुमची करीन भावना । पदोपदीं नारायणा ॥ध्रु.॥ गाळुनियां भेद । प्रमाण तो ऐसा वेद ॥2॥ तुका ह्मणे मग । नव्हे दुजयाचा संग ॥3॥

vaṃdīna mī bhūteṃ | ātāṃ avaghīṃ ci samasteṃ ||1|| tumacī karīna bhāvanā | padopadīṃ nārāyaṇā ||dhru.|| gāḷuniyāṃ bheda | pramāṇa to aisā veda ||2|| tukā hmaṇe maga | navhe dujayācā saṃga ||3||

पूजा पुज्यमान । कथे उभे हरिजन ॥1॥ ज्याची कीर्ती वाखाणिती । तेथें ओतली ते मुर्ती ॥ध्रु.॥ देहाचा विसर । केला आनंदें संचार ॥2॥ गेला अभिमान । लाज बोळविला मान ॥3॥ शोक मोह चिंता । याची नेणती ते वार्ता ॥4॥ तुका ह्मणे सखे । विठोबा च ते सारिखे ॥5॥

pūjā pujyamāna | kathe ubhe harijana ||1|| jyācī kīrtī vākhāṇitī | tetheṃ otalī te murtī ||dhru.|| dehācā visara | kelā ānaṃdeṃ saṃcāra ||2|| gelā abhimāna | lāja boḷavilā māna ||3|| śoka moha ciṃtā | yācī neṇatī te vārtā ||4|| tukā hmaṇe sakhe | viṭhobā ca te sārikhe ||5||

भाव तैसें फळ । न चले देवापाशीं बळ ॥1॥ धांवे जातीपाशीं जाती । खुण येरयेरां चित्तीं ॥ध्रु.॥ हिरा हिरकणी । काढी आंतुनि आहिरणी ॥2॥ तुका ह्मणे केलें । मन शुद्ध हें चांगलें ॥3॥

bhāva taiseṃ phaḷa | na cale devāpāśīṃ baḷa ||1|| dhāṃve jātīpāśīṃ jātī | khuṇa yerayerāṃ cittīṃ ||dhru.|| hirā hirakaṇī | kāḍhī āṃtuni āhiraṇī ||2|| tukā hmaṇe keleṃ | mana śuddha heṃ cāṃgaleṃ ||3||

हे चि तुझी पूजा । आतां करीन केशीराजा ॥1॥ अवघीं तुझींच हें पदें । नमस्कारीन अभेदें ॥ध्रु.॥ न वजिऩतदिशा । जाय तेथें चि सरिसा ॥2॥ नव्हे एकदेशी । तुका ह्मणे गुणदोषीं ॥3॥

he ci tujhī pūjā | ātāṃ karīna keśīrājā ||1|| avaghīṃ tujhīṃca heṃ padeṃ | namaskārīna abhedeṃ ||dhru.|| na vajiऩtadiśā | jāya tetheṃ ci sarisā ||2|| navhe ekadeśī | tukā hmaṇe guṇadoṣīṃ ||3||

आपलें तों कांहीं । येथें सांगिजेसें नाहीं ॥1॥ परि हे वाणी वायचळ । छंद करविते बरळ ॥ध्रु.॥ पंचभूतांचा हा मेळा । देह सत्यत्वें निराळा ॥2॥ तुका ह्मणे भुली । इच्या उफराटएा चाली ॥3॥

āpaleṃ toṃ kāṃhīṃ | yetheṃ sāṃgijeseṃ nāhīṃ ||1|| pari he vāṇī vāyacaḷa | chaṃda karavite baraḷa ||dhru.|| paṃcabhūtāṃcā hā meḷā | deha satyatveṃ nirāḷā ||2|| tukā hmaṇe bhulī | icyā upharāṭaeा cālī ||3||

विठ्ठल नावाडा फुकाचा । आळविल्या साटीं वाचा ॥1॥ कटीं कर जैसे तैसे । उभा राहिला न बैसे ॥ध्रु.॥ न पाहे सिदोरी । जाती कुळ न विचारी ॥2॥ तुका ह्मणे भेटी । हाका देतां उठाउठीं ॥3॥

viṭhṭhala nāvāḍā phukācā | āḷavilyā sāṭīṃ vācā ||1|| kaṭīṃ kara jaise taise | ubhā rāhilā na baise ||dhru.|| na pāhe sidorī | jātī kuḷa na vicārī ||2|| tukā hmaṇe bheṭī | hākā detāṃ uṭhāuṭhīṃ ||3||

कृपावंत किती । दीनें बहु आवडती ॥1॥ त्यांचा भार वाहे माथां । करी योगक्षेमचिंता ॥ध्रु.॥ भुलें नेदी वाट । करीं धरूनि दावी नीट ॥2॥ तुका ह्मणे जीवें । अनुसरतां एका भावें ॥3॥

kṛpāvaṃta kitī | dīneṃ bahu āvaḍatī ||1|| tyāṃcā bhāra vāhe māthāṃ | karī yogakṣemaciṃtā ||dhru.|| bhuleṃ nedī vāṭa | karīṃ dharūni dāvī nīṭa ||2|| tukā hmaṇe jīveṃ | anusaratāṃ ekā bhāveṃ ||3||

नेणती वेद श्रुति कोणी । आह्मां भाविकां वांचुनी ॥1॥ रूप आवडे आह्मांशी । तैसी जोडी हृषीकेशी ॥ध्रु.॥ आह्मीं भावें बिळवंत। तुज घालूं हृदयांत ॥2॥ तुका ह्मणे तुज धाक । देतां पावसील हाक ॥3॥

neṇatī veda śruti koṇī | āhmāṃ bhāvikāṃ vāṃcunī ||1|| rūpa āvaḍe āhmāṃśī | taisī joḍī hṛṣīkeśī ||dhru.|| āhmīṃ bhāveṃ biḷavaṃta| tuja ghālūṃ hṛdayāṃta ||2|| tukā hmaṇe tuja dhāka | detāṃ pāvasīla hāka ||3||

मन गुंतलें लुलयां । जाय धांवोनि त्या ठाया ॥1॥ मागें परती तो बळी । शूर एक भूमंडळीं ॥ध्रु.॥ येऊनियां घाली घाला । नेणों काय होइऩ तुला ॥2॥ तुका ह्मणें येणें । बहु नाडिले शाहाणे ॥3॥

mana guṃtaleṃ lulayāṃ | jāya dhāṃvoni tyā ṭhāyā ||1|| māgeṃ paratī to baḷī | śūra eka bhūmaṃḍaḷīṃ ||dhru.|| yeūniyāṃ ghālī ghālā | neṇoṃ kāya hoiऩ tulā ||2|| tukā hmaṇeṃ yeṇeṃ | bahu nāḍile śāhāṇe ||3||

घेइप माझे वाचे । गोड नाम विठोबाचें ॥1॥ तुह्मी घ्या रे डोळे सुख । पाहा विठोबाचें मुख ॥ध्रु.॥ तुह्मी ऐका रे कान । माझ्या विठोबाचे गुण ॥2॥ मना तेथें धांव घेइप । राहें विठोबाचे पायीं ॥3॥ तुका ह्मणे जीवा । नको सोडूं या केशवा ॥4॥

gheipa mājhe vāce | goḍa nāma viṭhobāceṃ ||1|| tuhmī ghyā re ḍoḷe sukha | pāhā viṭhobāceṃ mukha ||dhru.|| tuhmī aikā re kāna | mājhyā viṭhobāce guṇa ||2|| manā tetheṃ dhāṃva gheipa | rāheṃ viṭhobāce pāyīṃ ||3|| tukā hmaṇe jīvā | nako soḍūṃ yā keśavā ||4||

धणी न पुरे गुण गातां । रूप दृष्टी न्याहािळतां ॥1॥ बरवा बरवा पांडुरंग । कांति सांवळी सुरंग ॥ध्रु.॥ सर्वमंगळाचें सार। मुख सिद्धीचें भांडार ॥2॥ तुका ह्मणे सुखा । अंतपार नाहीं लेखा ॥3॥

dhaṇī na pure guṇa gātāṃ | rūpa dṛṣṭī nyāhāिḷatāṃ ||1|| baravā baravā pāṃḍuraṃga | kāṃti sāṃvaḷī suraṃga ||dhru.|| sarvamaṃgaḷāceṃ sāra| mukha siddhīceṃ bhāṃḍāra ||2|| tukā hmaṇe sukhā | aṃtapāra nāhīṃ lekhā ||3||

जरी मी नव्हतों पतित । तरि तूं पावन कैंचा येथ ॥1॥ ह्मणोनि माझें नाम आधीं । मग तूं पावन कृपानिधी ॥ध्रु.॥ लोहो महिमान परिसा । नाहीं तरीं दगड जैसा ॥2॥ तुका ह्मणे याचकभावें। कल्पतरु मान पावे ॥3॥

jarī mī navhatoṃ patita | tari tūṃ pāvana kaiṃcā yetha ||1|| hmaṇoni mājheṃ nāma ādhīṃ | maga tūṃ pāvana kṛpānidhī ||dhru.|| loho mahimāna parisā | nāhīṃ tarīṃ dagaḍa jaisā ||2|| tukā hmaṇe yācakabhāveṃ| kalpataru māna pāve ||3||

एक भाव चित्तीं । तरीं न लगे कांहीं युक्ती ॥1॥ कळों आलें जीवें । मज माझियाचि भावें ॥ध्रु.॥ आठव चि पुरे । सुख अवघें मोहो रे ॥2॥ तुका ह्मणे मन । पूजा इच्छी नारायण ॥3॥

eka bhāva cittīṃ | tarīṃ na lage kāṃhīṃ yuktī ||1|| kaḷoṃ āleṃ jīveṃ | maja mājhiyāci bhāveṃ ||dhru.|| āṭhava ci pure | sukha avagheṃ moho re ||2|| tukā hmaṇe mana | pūjā icchī nārāyaṇa ||3||

मज संतांचा आधार । तूं एकलें निविऩकार ॥1॥ पाहा विचारूनि देवा । नको आह्मांसवें दावा ॥ध्रु.॥ तुज बोल न बोलवे। आह्मां भांडायाची सवे ॥2॥ तुका ह्मणे तरी । ऐक्यभाव उरे उरी ॥3॥

maja saṃtāṃcā ādhāra | tūṃ ekaleṃ niviऩkāra ||1|| pāhā vicārūni devā | nako āhmāṃsaveṃ dāvā ||dhru.|| tuja bola na bolave| āhmāṃ bhāṃḍāyācī save ||2|| tukā hmaṇe tarī | aikyabhāva ure urī ||3||

तुज मागणें तें देवा । आह्मां तुझी चरणसेवा ॥1॥ आन नेघों देसी तरी । रििद्ध सििद्ध मुक्ती चारी ॥ध्रु.॥ संतसंगति सर्वकाळ । थोर प्रेमाचा सुकाळ ॥2॥ तुका ह्मणे नाम । तेणें पुरे माझें काम ॥3॥

tuja māgaṇeṃ teṃ devā | āhmāṃ tujhī caraṇasevā ||1|| āna neghoṃ desī tarī | riिddha siिddha muktī cārī ||dhru.|| saṃtasaṃgati sarvakāḷa | thora premācā sukāḷa ||2|| tukā hmaṇe nāma | teṇeṃ pure mājheṃ kāma ||3||

तुझा शरणागत । जन्मोजन्मींचा अंकित ॥1॥ आणीक नेणें कांहीं हेवा । तुजवांचूनि केशवा ॥ध्रु.॥ हें चि माझें गाणें । तुझें नामसंकीर्तन ॥2॥ तुझ्या नामाचीं भूषणें । तुका म्हणे ल्यालों लेणें ॥3॥

tujhā śaraṇāgata | janmojanmīṃcā aṃkita ||1|| āṇīka neṇeṃ kāṃhīṃ hevā | tujavāṃcūni keśavā ||dhru.|| heṃ ci mājheṃ gāṇeṃ | tujheṃ nāmasaṃkīrtana ||2|| tujhyā nāmācīṃ bhūṣaṇeṃ | tukā mhaṇe lyāloṃ leṇeṃ ||3||

उतरलों पार । सत्य झाला हा निर्धार ॥1॥ तुझें नाम धरिलें कंठीं । केली संसारासी तुटी ॥ध्रु.॥ आतां नव्हे बाधा । कोणेविशीं कांहीं कदा ॥2॥ तुका ह्मणे कांहीं । आतां उरलें ऐसें नाहीं ॥3॥

utaraloṃ pāra | satya jhālā hā nirdhāra ||1|| tujheṃ nāma dharileṃ kaṃṭhīṃ | kelī saṃsārāsī tuṭī ||dhru.|| ātāṃ navhe bādhā | koṇeviśīṃ kāṃhīṃ kadā ||2|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ | ātāṃ uraleṃ aiseṃ nāhīṃ ||3||

क्रियामतिहीन । एक मी गा तुझें दीन ॥1॥ देवा करावा सांभाळ । वारीं माझी तळमळ ॥ध्रु.॥ नको माझे ठायीं । गुणदोष घालूं कांहीं ॥2॥ अपराधाच्या कोटी । तुका ह्मणे घालीं पोटीं ॥3॥

kriyāmatihīna | eka mī gā tujheṃ dīna ||1|| devā karāvā sāṃbhāḷa | vārīṃ mājhī taḷamaḷa ||dhru.|| nako mājhe ṭhāyīṃ | guṇadoṣa ghālūṃ kāṃhīṃ ||2|| aparādhācyā koṭī | tukā hmaṇe ghālīṃ poṭīṃ ||3||

नाहीं निर्मळ जीवन । काय करील साबण ॥1॥ तैसी चित्तशुिद्ध नाहीं । तेथें बोध करील काइऩ ॥ध्रु.॥ वृक्ष न धरी पुष्पफळ । काय करील वसंतकाळ ॥2॥ वांजे न होती लेकरें । काय करावें भ्रतारें ॥3॥ नपुंसका पुरुषासी । काय करील बाइल त्यासी ॥4॥ प्राण गेलिया शरीर । काय करील वेव्हार ॥5॥ तुका ह्मणे जीवनेंविण । पीक नव्हे नव्हे जाण ॥6॥

nāhīṃ nirmaḷa jīvana | kāya karīla sābaṇa ||1|| taisī cittaśuिddha nāhīṃ | tetheṃ bodha karīla kāiऩ ||dhru.|| vṛkṣa na dharī puṣpaphaḷa | kāya karīla vasaṃtakāḷa ||2|| vāṃje na hotī lekareṃ | kāya karāveṃ bhratāreṃ ||3|| napuṃsakā puruṣāsī | kāya karīla bāila tyāsī ||4|| prāṇa geliyā śarīra | kāya karīla vevhāra ||5|| tukā hmaṇe jīvaneṃviṇa | pīka navhe navhe jāṇa ||6||

नवां नवसांचीं । जालों तुह्मासी वाणीचीं ॥1॥ कोण तुझें नाम घेतें । देवा पिंडदान देतें ॥ध्रु.॥ कोण होतें मागें पुढें । दुजें बोलाया रोकडें ॥2॥ तुका ह्मणे पांडुरंगा । कोणा घेतासि वो संगा ॥3॥

navāṃ navasāṃcīṃ | jāloṃ tuhmāsī vāṇīcīṃ ||1|| koṇa tujheṃ nāma gheteṃ | devā piṃḍadāna deteṃ ||dhru.|| koṇa hoteṃ māgeṃ puḍheṃ | dujeṃ bolāyā rokaḍeṃ ||2|| tukā hmaṇe pāṃḍuraṃgā | koṇā ghetāsi vo saṃgā ||3||

एका बीजा केला नास । मग भोगेल कणीस ॥1॥ कळे सकळां हा भाव । लाहानथोरांवरी जीव ॥ध्रु.॥ लाभ नाहीं फुकासाठीं । केल्यावीण जीवासाठीं ॥2॥ तुका ह्मणे रणीं । जीव देतां लाभ दुणी ॥3॥

ekā bījā kelā nāsa | maga bhogela kaṇīsa ||1|| kaḷe sakaḷāṃ hā bhāva | lāhānathorāṃvarī jīva ||dhru.|| lābha nāhīṃ phukāsāṭhīṃ | kelyāvīṇa jīvāsāṭhīṃ ||2|| tukā hmaṇe raṇīṃ | jīva detāṃ lābha duṇī ||3||

आयुष्य गेलें वांयांविण । थोर झाली नागवण ॥1॥ आतां धांवें धांवें तरी । काय पाहातोसि हरी ॥ध्रु.॥ माझे तुझे या चि गती । दिवस गेले तोंडीं माती ॥2॥ मन वाव घेऊं नेदी । बुडवूं पाहे भवनदी ॥3॥ पडिला विषयाचा घाला । तेणें नागविलें मला ॥4॥ शरण आलों आतां धांवें । तुका ह्मणे मज पावें ॥5॥

āyuṣya geleṃ vāṃyāṃviṇa | thora jhālī nāgavaṇa ||1|| ātāṃ dhāṃveṃ dhāṃveṃ tarī | kāya pāhātosi harī ||dhru.|| mājhe tujhe yā ci gatī | divasa gele toṃḍīṃ mātī ||2|| mana vāva gheūṃ nedī | buḍavūṃ pāhe bhavanadī ||3|| paḍilā viṣayācā ghālā | teṇeṃ nāgavileṃ malā ||4|| śaraṇa āloṃ ātāṃ dhāṃveṃ | tukā hmaṇe maja pāveṃ ||5||

सोसोनि विपत्ती । जोडी दिली तुझे हातीं ॥1॥ त्याचा हा चि उपकार । अंतीं आह्माशीं वेव्हार ॥ध्रु.॥ नामरूपा केला ठाव। तुज कोण ह्मणतें देव ॥2॥ तुका ह्मणे हरी । तुज ठाव दिला घरीं ॥3॥

sosoni vipattī | joḍī dilī tujhe hātīṃ ||1|| tyācā hā ci upakāra | aṃtīṃ āhmāśīṃ vevhāra ||dhru.|| nāmarūpā kelā ṭhāva| tuja koṇa hmaṇateṃ deva ||2|| tukā hmaṇe harī | tuja ṭhāva dilā gharīṃ ||3||

आपुलें मागतां । काय नाहीं आह्मां सत्ता ॥1॥ परि या लौकिकाकारणें । उरीं ठेविली बोलणें ॥ध्रु.॥ ये चि आतां घडी । करूं बैसों ते ची फडी ॥2॥ तुका ह्मणे करितों तुला । ठाव नाहींसें विठ्ठला ॥3॥

āpuleṃ māgatāṃ | kāya nāhīṃ āhmāṃ sattā ||1|| pari yā laukikākāraṇeṃ | urīṃ ṭhevilī bolaṇeṃ ||dhru.|| ye ci ātāṃ ghaḍī | karūṃ baisoṃ te cī phaḍī ||2|| tukā hmaṇe karitoṃ tulā | ṭhāva nāhīṃseṃ viṭhṭhalā ||3||

असो आतां किती । तुज यावें काकुलती ॥1॥ माझें प्रारब्ध हें गाढें । तूं बापुडें तयापुढें ॥ध्रु.॥ सोडवीन आतां । ब्रीदें तुझीं पंढरीनाथा ॥2॥ तुका ह्मणे बळी । तो गांढएाचे कान पिळी ॥3॥

aso ātāṃ kitī | tuja yāveṃ kākulatī ||1|| mājheṃ prārabdha heṃ gāḍheṃ | tūṃ bāpuḍeṃ tayāpuḍheṃ ||dhru.|| soḍavīna ātāṃ | brīdeṃ tujhīṃ paṃḍharīnāthā ||2|| tukā hmaṇe baḷī | to gāṃḍhaeाce kāna piḷī ||3||

काय नव्हे केलें । एका चिंतितां विठ्ठलें ॥1॥ सर्व- साधनांचें सार । भवसिंधु उतरी पार ॥ध्रु.॥ योगायागतपें । केलीं तयानें अमुपें ॥2॥ तुका म्हणे जपा । मंत्र तीं अक्षरी सोपा ॥3॥

kāya navhe keleṃ | ekā ciṃtitāṃ viṭhṭhaleṃ ||1|| sarva- sādhanāṃceṃ sāra | bhavasiṃdhu utarī pāra ||dhru.|| yogāyāgatapeṃ | kelīṃ tayāneṃ amupeṃ ||2|| tukā mhaṇe japā | maṃtra tīṃ akṣarī sopā ||3||

हो कां दुराचारी । वाचे नाम जो उच्चारी ॥1॥ त्याचा दास मी अंकित । कायावाचामनेंसहित ॥ध्रु.॥ नसो भाव चित्तीं । हरिचे गुण गातां गीतीं ॥2॥ करी अनाचार । वाचे हरिनामउच्चार ॥3॥ हो कां भलतें कुळ । शुचि अथवा चांडाळ ॥4॥ ह्मणवी हरिचा दास । तुका ह्मणे धन्य त्यास ॥5॥

ho kāṃ durācārī | vāce nāma jo uccārī ||1|| tyācā dāsa mī aṃkita | kāyāvācāmaneṃsahita ||dhru.|| naso bhāva cittīṃ | harice guṇa gātāṃ gītīṃ ||2|| karī anācāra | vāce harināmauccāra ||3|| ho kāṃ bhalateṃ kuḷa | śuci athavā cāṃḍāḷa ||4|| hmaṇavī haricā dāsa | tukā hmaṇe dhanya tyāsa ||5||

हाकेसरिसी उडी । घालूनियां स्तंभ फोडी ॥1॥ ऐसी कृपावंत कोण । माझे विठाइऩवांचून ॥ध्रु.॥ करितां आठव । धांवोनियां घाली कव ॥2॥ तुका ह्मणे गीती गातां । नामें द्यावी सायुज्यता ॥3॥

hākesarisī uḍī | ghālūniyāṃ staṃbha phoḍī ||1|| aisī kṛpāvaṃta koṇa | mājhe viṭhāiऩvāṃcūna ||dhru.|| karitāṃ āṭhava | dhāṃvoniyāṃ ghālī kava ||2|| tukā hmaṇe gītī gātāṃ | nāmeṃ dyāvī sāyujyatā ||3||

लोह चुंबकाच्या बळें । उभें राहिलें निराळें ॥1॥ तैसा तूं चि आह्मांठायीं । खेळतोसी अंतर्बाहीं ॥ध्रु.॥ भक्ष अग्नीचा तो दोरा । त्यासि वांचवी मोहरा ॥2॥ तुका ह्मणे अधीलपणें । नेली लांकडें चंदनें ॥3॥

loha cuṃbakācyā baḷeṃ | ubheṃ rāhileṃ nirāḷeṃ ||1|| taisā tūṃ ci āhmāṃṭhāyīṃ | kheḷatosī aṃtarbāhīṃ ||dhru.|| bhakṣa agnīcā to dorā | tyāsi vāṃcavī moharā ||2|| tukā hmaṇe adhīlapaṇeṃ | nelī lāṃkaḍeṃ caṃdaneṃ ||3||

डोइऩ वाढवूनि केश । भूतें आणिती अंगास ॥1॥ तरी ते नव्हति संतजन । तेथें नाहीं आत्मखुण ॥ध्रु.॥ मेळवूनि नरनारी। शकुन सांगती नानापरी ॥2॥ तुका ह्मणे मैंद । नाहीं त्यापासीं गोविंद ॥3॥

ḍoiऩ vāḍhavūni keśa | bhūteṃ āṇitī aṃgāsa ||1|| tarī te navhati saṃtajana | tetheṃ nāhīṃ ātmakhuṇa ||dhru.|| meḷavūni naranārī| śakuna sāṃgatī nānāparī ||2|| tukā hmaṇe maiṃda | nāhīṃ tyāpāsīṃ goviṃda ||3||

गाढवाचे घोडे । आह्मी करूं दृष्टीपुढें ॥1॥ चघळी वाहाणा । माघारिया बांडा सुना ॥ध्रु.॥ सोंगसंपादनी । तरि करूं शुद्ध वाणी ॥2॥ तुका ह्मणे खळ । करूं समयीं निर्मळ ॥3॥

gāḍhavāce ghoḍe | āhmī karūṃ dṛṣṭīpuḍheṃ ||1|| caghaḷī vāhāṇā | māghāriyā bāṃḍā sunā ||dhru.|| soṃgasaṃpādanī | tari karūṃ śuddha vāṇī ||2|| tukā hmaṇe khaḷa | karūṃ samayīṃ nirmaḷa ||3||

बाइऩल मेली मुक्ती जाली । देवें माया सोडविली ॥1॥ विठो तुझें माझें राज्य । नाहीं दुसऱ्याचें काज ॥ध्रु.॥ पोर मेलें बरें जालें । देवें मायाविरहित केलें ॥2॥ माता मेली मज देखतां । तुका ह्मणे हरली चिंता ॥3॥

bāiऩla melī muktī jālī | deveṃ māyā soḍavilī ||1|| viṭho tujheṃ mājheṃ rājya | nāhīṃ dusaऱyāceṃ kāja ||dhru.|| pora meleṃ bareṃ jāleṃ | deveṃ māyāvirahita keleṃ ||2|| mātā melī maja dekhatāṃ | tukā hmaṇe haralī ciṃtā ||3||

योग तप या चि नांवें । गिळत व्हावें अभिमानें ॥1॥ करणें तें हें चि करा । सत्यें बरा व्यापार ॥ध्रु.॥ तरि खंडे येरझार। निघे भार देहाचा ॥2॥ तुका ह्मणे मानामान । हें बंधन नसावें ॥3॥

yoga tapa yā ci nāṃveṃ | giḷata vhāveṃ abhimāneṃ ||1|| karaṇeṃ teṃ heṃ ci karā | satyeṃ barā vyāpāra ||dhru.|| tari khaṃḍe yerajhāra| nighe bhāra dehācā ||2|| tukā hmaṇe mānāmāna | heṃ baṃdhana nasāveṃ ||3||

करी संध्यास्नान । वारी खाउनियां अन्न ॥1॥ तया नाहीं लाभहानी । आदा वेंचाचिये मानीं ॥ध्रु.॥ मजुराचें धन । विळा दोर चि जतन ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं । अधीरासी देव कांहीं ॥3॥

karī saṃdhyāsnāna | vārī khāuniyāṃ anna ||1|| tayā nāhīṃ lābhahānī | ādā veṃcāciye mānīṃ ||dhru.|| majurāceṃ dhana | viḷā dora ci jatana ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ | adhīrāsī deva kāṃhīṃ ||3||

वाखर घेउनि आलें । त्यासी तरवारेणें हालें ॥1॥ नव्हे आपुलें उचित । करुनि टाकावें फजित ॥ध्रु.॥ अंगुिळया मोडी। त्यासी काय सिलें घोडीं ॥2॥ नपुंसकासाठीं । तुका ह्मणे न लगे जेठी ॥3॥

vākhara gheuni āleṃ | tyāsī taravāreṇeṃ hāleṃ ||1|| navhe āpuleṃ ucita | karuni ṭākāveṃ phajita ||dhru.|| aṃguिḷayā moḍī| tyāsī kāya sileṃ ghoḍīṃ ||2|| napuṃsakāsāṭhīṃ | tukā hmaṇe na lage jeṭhī ||3||

वर्णाश्रम करिसी चोख । तरि तूं पावसी उत्तम लोक ॥1॥ तुजला तें नाहीं ठावें । जेणें अंगें चि ब्रह्म व्हावें ॥ध्रु.॥ जरि तूं जालासी पंडित । करिसी शब्दाचें पांडित्य ॥2॥ गासी तान मान बंध । हाव भाव गीत छंद ॥3॥ जाणसील तूं स्वतंत्र । आगमोक्त पूजायंत्र ॥4॥ साधनाच्या ओढी । डोिळयांच्या मोडामोडी ॥5॥ तुका ह्मणे देहीं । संत जाहाले विदेही ॥6॥

varṇāśrama karisī cokha | tari tūṃ pāvasī uttama loka ||1|| tujalā teṃ nāhīṃ ṭhāveṃ | jeṇeṃ aṃgeṃ ci brahma vhāveṃ ||dhru.|| jari tūṃ jālāsī paṃḍita | karisī śabdāceṃ pāṃḍitya ||2|| gāsī tāna māna baṃdha | hāva bhāva gīta chaṃda ||3|| jāṇasīla tūṃ svataṃtra | āgamokta pūjāyaṃtra ||4|| sādhanācyā oḍhī | ḍoिḷayāṃcyā moḍāmoḍī ||5|| tukā hmaṇe dehīṃ | saṃta jāhāle videhī ||6||

प्रेमसूत्र दोरी । नेतो तिकडे जातों हरी ॥1॥ मनेंसहित वाचा काया । अवघें दिलें पंढरीराया ॥ध्रु.॥ सत्ता सकळ तया हातीं। माझी कींव काकुलती ॥2॥ तुका ह्मणे ठेवी तैसें । आह्मी राहों त्याचे इच्छे ॥3॥

premasūtra dorī | neto tikaḍe jātoṃ harī ||1|| maneṃsahita vācā kāyā | avagheṃ dileṃ paṃḍharīrāyā ||dhru.|| sattā sakaḷa tayā hātīṃ| mājhī kīṃva kākulatī ||2|| tukā hmaṇe ṭhevī taiseṃ | āhmī rāhoṃ tyāce icche ||3||

पाववील ठाया । पांडुरंग चिंतिलिया ॥1॥ त्यासी चिंतिलिया मनीं । चित्ता करी गंवसणी ॥ध्रु.॥ पावावया फळ । अंगीं असावें हें बळ ॥2॥ तुका ह्मणे तइप । सििद्ध वोळगती पायीं ॥3॥

pāvavīla ṭhāyā | pāṃḍuraṃga ciṃtiliyā ||1|| tyāsī ciṃtiliyā manīṃ | cittā karī gaṃvasaṇī ||dhru.|| pāvāvayā phaḷa | aṃgīṃ asāveṃ heṃ baḷa ||2|| tukā hmaṇe taipa | siिddha voḷagatī pāyīṃ ||3||

धन्य भावशीळ । ज्याचें हृदय निर्मळ ॥1॥ पूजी प्रतिमेचे देव । संत ह्मणती तेथें भाव ॥ध्रु.॥ विधिनिषेध नेणती । एक निष्ठा धरुनी चित्तीं ॥2॥ तुका ह्मणे तैसें देवा । होणें लागे त्यांच्या भावा ॥3॥

dhanya bhāvaśīḷa | jyāceṃ hṛdaya nirmaḷa ||1|| pūjī pratimece deva | saṃta hmaṇatī tetheṃ bhāva ||dhru.|| vidhiniṣedha neṇatī | eka niṣṭhā dharunī cittīṃ ||2|| tukā hmaṇe taiseṃ devā | hoṇeṃ lāge tyāṃcyā bhāvā ||3||

आधीं च आळशी । वरी गुरूचा उपदेशी ॥1॥ मग त्या कैंची आडकाठी । विधिनिषेधाची भेटी ॥ध्रु.॥ नाचरवे धर्म । न करवे विधिकर्म ॥2॥ तुका ह्मणे ते गाढव । घेती मनासवें धांव ॥3॥

ādhīṃ ca āḷaśī | varī gurūcā upadeśī ||1|| maga tyā kaiṃcī āḍakāṭhī | vidhiniṣedhācī bheṭī ||dhru.|| nācarave dharma | na karave vidhikarma ||2|| tukā hmaṇe te gāḍhava | ghetī manāsaveṃ dhāṃva ||3||

नाचे टाळी पिटी । प्रेमें अंग धरणीं लोटी ॥1॥ माझे सखे ते सज्जन । भोळे भाविक हरिजन ॥ध्रु.॥ न धरिती लाज । नाहीं जनासवें काज ॥2॥ तुका ह्मणे दाटे । कंठ नेत्रीं जळ लोटे ॥3॥

nāce ṭāḷī piṭī | premeṃ aṃga dharaṇīṃ loṭī ||1|| mājhe sakhe te sajjana | bhoḷe bhāvika harijana ||dhru.|| na dharitī lāja | nāhīṃ janāsaveṃ kāja ||2|| tukā hmaṇe dāṭe | kaṃṭha netrīṃ jaḷa loṭe ||3||

टिळा टोपी माळा देवाचें गवाळें । वागवी वोंगळ पोटासाटीं ॥1॥ तुळसी खोवी कानीं दर्भ खोवी शेंडी । लटिकी धरी बोंडी नासिकाची ॥ध्रु.॥ कीर्तनाचे वेळे रडे पडे लोळे । प्रेमेंविण डोळे गळताती ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसे मावेचे मइंद । त्यांपाशीं गोविंद नाहीं नाहीं ॥3॥

ṭiḷā ṭopī māḷā devāceṃ gavāḷeṃ | vāgavī voṃgaḷa poṭāsāṭīṃ ||1|| tuḷasī khovī kānīṃ darbha khovī śeṃḍī | laṭikī dharī boṃḍī nāsikācī ||dhru.|| kīrtanāce veḷe raḍe paḍe loḷe | premeṃviṇa ḍoḷe gaḷatātī ||2|| tukā hmaṇe aise māvece maiṃda | tyāṃpāśīṃ goviṃda nāhīṃ nāhīṃ ||3||

शाHावर - अभंग 13

टंवकारूनि दृष्टी लावुनियां रंग । दावी झगमग डोऑयांपुढें ॥1॥ ह्मणती शिष्यासी लागली समाधी । लटकी चि उपाधी झकविती ॥ध्रु.॥ दीपाचिया ज्योती कोंडियेलें तेज । उपदेश सांजरात्रीमाजी ॥2॥ रांगोिळया चौक शृंगारुनी वोजा । आवरण पूजा यंत्र करी ॥3॥ पडदा लावोनियां दीप चहूं कोनीं । बैसोनि आसनीं मुद्रा दावी ॥4॥ नैवेद्यासी ह्मणे करावें पक्वान्न । पात्रासी दिव्यान्न परवडी ॥5॥ जाला उपदेश कवळ घ्या रे मुखीं । आपोशन शेखीं बुडविलें ॥6॥ पाषांड करोनि मांडिली जीविका । बुडवी भाविकां लोकांप्रती ॥7॥ कायावाचामनें सोडवी संकल्प । गुरु गुरु जप प्रतिपादी ॥8॥ शुद्ध परमार्थ बुडविला तेणें । गुरुत्वभूषणें भोग भोगी ॥9॥ विधीचा ही लोप बुडविला वेद । शास्त्रांचा ही बोध हरविला ॥10॥ योगाची धारणा नाहीं प्राणायाम । सांडी यम नेम नित्यादिक ॥11॥ वैराग्याचा लोप हरिभजनीं विक्षेप । वाढविलें पाप मतिलंडें ॥12॥ तुका ह्मणे गेलें गुरुत्व गुखाडी । पूर्वजांसी धाडी नर्कवासा ॥13॥

ṭaṃvakārūni dṛṣṭī lāvuniyāṃ raṃga | dāvī jhagamaga ḍoôyāṃpuḍheṃ ||1|| hmaṇatī śiṣyāsī lāgalī samādhī | laṭakī ci upādhī jhakavitī ||dhru.|| dīpāciyā jyotī koṃḍiyeleṃ teja | upadeśa sāṃjarātrīmājī ||2|| rāṃgoिḷayā cauka śṛṃgārunī vojā | āvaraṇa pūjā yaṃtra karī ||3|| paḍadā lāvoniyāṃ dīpa cahūṃ konīṃ | baisoni āsanīṃ mudrā dāvī ||4|| naivedyāsī hmaṇe karāveṃ pakvānna | pātrāsī divyānna paravaḍī ||5|| jālā upadeśa kavaḷa ghyā re mukhīṃ | āpośana śekhīṃ buḍavileṃ ||6|| pāṣāṃḍa karoni māṃḍilī jīvikā | buḍavī bhāvikāṃ lokāṃpratī ||7|| kāyāvācāmaneṃ soḍavī saṃkalpa | guru guru japa pratipādī ||8|| śuddha paramārtha buḍavilā teṇeṃ | gurutvabhūṣaṇeṃ bhoga bhogī ||9|| vidhīcā hī lopa buḍavilā veda | śāstrāṃcā hī bodha haravilā ||10|| yogācī dhāraṇā nāhīṃ prāṇāyāma | sāṃḍī yama nema nityādika ||11|| vairāgyācā lopa haribhajanīṃ vikṣepa | vāḍhavileṃ pāpa matilaṃḍeṃ ||12|| tukā hmaṇe geleṃ gurutva gukhāḍī | pūrvajāṃsī dhāḍī narkavāsā ||13||

राजा प्रजा द्वाड देश । शाक्त वास करिती तो ॥1॥ अधर्माचें उबड पीक । धर्म रंक त्या गांवीं ॥ध्रु.॥ न पिके भूमि कांपे भारें । मेघ वारें पीतील ॥2॥ तुका ह्मणे अवघीं दुःखें । येती सुखें वस्तीसी ॥3॥

rājā prajā dvāḍa deśa | śākta vāsa karitī to ||1|| adharmāceṃ ubaḍa pīka | dharma raṃka tyā gāṃvīṃ ||dhru.|| na pike bhūmi kāṃpe bhāreṃ | megha vāreṃ pītīla ||2|| tukā hmaṇe avaghīṃ duḥkheṃ | yetī sukheṃ vastīsī ||3||

ऐसें कलियुगाच्या मुळें । जालें धर्माचें वाटोळें ॥1॥ सांडुनियां रामराम । ब्राह्मण ह्मणती दोमदोष ॥ध्रु.॥ शिवों नये तीं निळीं । वस्त्रें पांघरती काळीं ॥2॥ तुका ह्मणे वृित्त । सांडुनि गदा मागत जाती ॥3॥

aiseṃ kaliyugācyā muḷeṃ | jāleṃ dharmāceṃ vāṭoḷeṃ ||1|| sāṃḍuniyāṃ rāmarāma | brāhmaṇa hmaṇatī domadoṣa ||dhru.|| śivoṃ naye tīṃ niḷīṃ | vastreṃ pāṃgharatī kāḷīṃ ||2|| tukā hmaṇe vṛिtta | sāṃḍuni gadā māgata jātī ||3||

अवघ्या पापें घडला एक । उपासक शक्तीचा ॥1॥ त्याचा विटाळ नको अंगा । पांडुरंगा माझिया ॥ध्रु.॥ काम क्रोध मद्य अंगीं । रंगला रंगीं अवगुणी ॥2॥ करितां पाप न धरी शंका। ह्मणे तुका कोणी ही ॥3॥

avaghyā pāpeṃ ghaḍalā eka | upāsaka śaktīcā ||1|| tyācā viṭāḷa nako aṃgā | pāṃḍuraṃgā mājhiyā ||dhru.|| kāma krodha madya aṃgīṃ | raṃgalā raṃgīṃ avaguṇī ||2|| karitāṃ pāpa na dharī śaṃkā| hmaṇe tukā koṇī hī ||3||

वारितां बळें धरितां हातीं । जुलुमें जाती नरकामधीं ॥1॥ रंडीदासाप्रति कांहीं । उपदेश तो ही चालेना ॥ध्रु.॥ जन्म केला वाताहात । थोर घात येठायीं ॥2॥ तुका ह्मणे पंढरीनाथा । तुझी कथा दूषीती ॥3॥

vāritāṃ baḷeṃ dharitāṃ hātīṃ | julumeṃ jātī narakāmadhīṃ ||1|| raṃḍīdāsāprati kāṃhīṃ | upadeśa to hī cālenā ||dhru.|| janma kelā vātāhāta | thora ghāta yeṭhāyīṃ ||2|| tukā hmaṇe paṃḍharīnāthā | tujhī kathā dūṣītī ||3||

शाक्तांची शूकरी माय । विष्ठा खाय बिदीची ॥1॥ तिची त्या पडली सवे । मागें धांवें ह्मणोनि ॥ध्रु.॥ शाक्तांची गाढवी माय । भुंकत जाय वेसदारा ॥2॥ तुका ह्मणे शिंदळीचे । बोलतां वाचे निंद्य ते ॥3॥

śāktāṃcī śūkarī māya | viṣṭhā khāya bidīcī ||1|| ticī tyā paḍalī save | māgeṃ dhāṃveṃ hmaṇoni ||dhru.|| śāktāṃcī gāḍhavī māya | bhuṃkata jāya vesadārā ||2|| tukā hmaṇe śiṃdaḷīce | bolatāṃ vāce niṃdya te ||3||

हरिहर सांडूनि देव । धरिती भाव क्षुल्लकीं ॥1॥ ऐका त्यांची विटंबणा । देवपणा भक्तांची ॥ध्रु.॥ अंगीं कवडे घाली गळां । परडी कळाहीन हातीं ॥2॥ गळां गांठा हिंडें दारीं । मनुष्य परी कुतरीं तीं ॥3॥ माथां सेंदुर दांत खाती । जेंगट हातीं सटवीचें ॥4॥ पूजिती विकट दौंद । पशु सोंड गजाची ॥5॥ ऐशा छंदें चुकलीं वाटा । भाव खोटा भजन ॥6॥ तुका ह्मणे विष्णुशिवा । वांचुनि देवा भजती ती ॥7॥

harihara sāṃḍūni deva | dharitī bhāva kṣullakīṃ ||1|| aikā tyāṃcī viṭaṃbaṇā | devapaṇā bhaktāṃcī ||dhru.|| aṃgīṃ kavaḍe ghālī gaḷāṃ | paraḍī kaḷāhīna hātīṃ ||2|| gaḷāṃ gāṃṭhā hiṃḍeṃ dārīṃ | manuṣya parī kutarīṃ tīṃ ||3|| māthāṃ seṃdura dāṃta khātī | jeṃgaṭa hātīṃ saṭavīceṃ ||4|| pūjitī vikaṭa dauṃda | paśu soṃḍa gajācī ||5|| aiśā chaṃdeṃ cukalīṃ vāṭā | bhāva khoṭā bhajana ||6|| tukā hmaṇe viṣṇuśivā | vāṃcuni devā bhajatī tī ||7||

सांडुनियां पंढरीराव । कवणातें ह्मणों देव ॥1॥ बहु लाज वाटे चित्ता । आणिकांतें देव ह्मणतां ॥ध्रु.॥ सांडुनियां हिरा । कोणें वेचाव्या त्या गारा ॥2॥ तुका ह्मणे हरिहर । ऐसी सांडुनियां धुर ॥3॥

sāṃḍuniyāṃ paṃḍharīrāva | kavaṇāteṃ hmaṇoṃ deva ||1|| bahu lāja vāṭe cittā | āṇikāṃteṃ deva hmaṇatāṃ ||dhru.|| sāṃḍuniyāṃ hirā | koṇeṃ vecāvyā tyā gārā ||2|| tukā hmaṇe harihara | aisī sāṃḍuniyāṃ dhura ||3||

बहुतें गेलीं वांयां । न भजतां पंढरीराया ॥1॥ करिती कामिकांची सेवा । लागोन मागोन खात्या देवा ॥ध्रु.॥ अवघियांचा धनी । त्यासी गेलीं विसरोनि ॥2॥ तुका ह्मणे अंतीं । पडती यमाचिया हातीं ॥3॥

bahuteṃ gelīṃ vāṃyāṃ | na bhajatāṃ paṃḍharīrāyā ||1|| karitī kāmikāṃcī sevā | lāgona māgona khātyā devā ||dhru.|| avaghiyāṃcā dhanī | tyāsī gelīṃ visaroni ||2|| tukā hmaṇe aṃtīṃ | paḍatī yamāciyā hātīṃ ||3||

असो आतां ऐसा धंदा । तुज गोविंदा आठवूं ॥1॥ रिक्षता तूं होसी जरी । तरि काय येरीं करावें ॥ध्रु.॥ काया वाचा मन पायीं । राहे ठायीं करूं तें ॥2॥ तुका ह्मणे गाइन गीतीं । रूप चित्तीं धरूनियां ॥3॥

aso ātāṃ aisā dhaṃdā | tuja goviṃdā āṭhavūṃ ||1|| rikṣatā tūṃ hosī jarī | tari kāya yerīṃ karāveṃ ||dhru.|| kāyā vācā mana pāyīṃ | rāhe ṭhāyīṃ karūṃ teṃ ||2|| tukā hmaṇe gāina gītīṃ | rūpa cittīṃ dharūniyāṃ ||3||

नाहीं आह्मी विष्णुदास । करीत आस कोणांची ॥1॥ कां हे नष्ट करिती निंदा । नेणों सदा आमुची ॥ध्रु.॥ असों भलते ठायीं मनें । समाधानें आपुलिया ॥2॥ तुका ह्मणे करूं देवा । तुझी सेवा धंदा तो ॥3॥ ॥13॥

nāhīṃ āhmī viṣṇudāsa | karīta āsa koṇāṃcī ||1|| kāṃ he naṣṭa karitī niṃdā | neṇoṃ sadā āmucī ||dhru.|| asoṃ bhalate ṭhāyīṃ maneṃ | samādhāneṃ āpuliyā ||2|| tukā hmaṇe karūṃ devā | tujhī sevā dhaṃdā to ||3|| ||13||

पाखांडएांनीं पाठी पुरविला दुमाला । तेथें मी विठ्ठला काय बोलों ॥1॥ कांद्याचा खाणार चोजवी कस्तुरी । आपुलें भिकारी अर्थ नेणे ॥ध्रु.॥ न कळे तें मज पुसती छळूनी । लागतां चरणीं न सोडिती ॥2॥ तुझ्या पांयांविण दुजें नेणें कांहीं । तूं चि सर्वांठायीं एक मज ॥3॥ तुका ह्मणे खीळ पडो त्यांच्या तोंडा । किती बोलों भांडां वादकांशीं ॥4॥

pākhāṃḍaeाṃnīṃ pāṭhī puravilā dumālā | tetheṃ mī viṭhṭhalā kāya boloṃ ||1|| kāṃdyācā khāṇāra cojavī kasturī | āpuleṃ bhikārī artha neṇe ||dhru.|| na kaḷe teṃ maja pusatī chaḷūnī | lāgatāṃ caraṇīṃ na soḍitī ||2|| tujhyā pāṃyāṃviṇa dujeṃ neṇeṃ kāṃhīṃ | tūṃ ci sarvāṃṭhāyīṃ eka maja ||3|| tukā hmaṇe khīḷa paḍo tyāṃcyā toṃḍā | kitī boloṃ bhāṃḍāṃ vādakāṃśīṃ ||4||

विषयाचें सुख एथें वाटे गोड । पुढें अवघड यमदंड ॥1॥ मारिती तोडिती झोडिती निष्ठ‍ । यमाचे किंकर बहुसाल ॥ध्रु.॥ असिपत्रीं तरुवरखैराचे विंगळ । निघतील ज्वाळ तेलपाकीं ॥2॥ तप्तभूमीवरि लोळविती पाहीं । अिग्नस्तंभ बाहीं कवळविती ॥3॥ ह्मणऊनि तुका येतो काकुलती । पुरे आतां योनी गर्भवास ॥4॥

viṣayāceṃ sukha etheṃ vāṭe goḍa | puḍheṃ avaghaḍa yamadaṃḍa ||1|| māritī toḍitī jhoḍitī niṣṭha | yamāce kiṃkara bahusāla ||dhru.|| asipatrīṃ taruvarakhairāce viṃgaḷa | nighatīla jvāḷa telapākīṃ ||2|| taptabhūmīvari loḷavitī pāhīṃ | aिgnastaṃbha bāhīṃ kavaḷavitī ||3|| hmaṇaūni tukā yeto kākulatī | pure ātāṃ yonī garbhavāsa ||4||

अल्प माझी मती । ह्मणोनि येतों काकुलती ॥1॥ आतां दाखवा दाखवा । मज पाउलें केशवा ॥ध्रु.॥ धीर माझ्या मना। नाहीं नाहीं नारायणा ॥2॥ तुका ह्मणे दया । मज करा अभागिया ॥3॥

alpa mājhī matī | hmaṇoni yetoṃ kākulatī ||1|| ātāṃ dākhavā dākhavā | maja pāuleṃ keśavā ||dhru.|| dhīra mājhyā manā| nāhīṃ nāhīṃ nārāyaṇā ||2|| tukā hmaṇe dayā | maja karā abhāgiyā ||3||

वाटुली पाहातां सिणले डोळुले । दाविसी पाउलें कइं वो डोळां ॥1॥ तूं माय माउली कृपेची साउली । विठ्ठले पाहिली वास तुझी ॥2॥ तुका ह्मणे माझ्या असांवल्या बाहएा । तुज क्षेम द्याया पांडुरंगा ॥3॥

vāṭulī pāhātāṃ siṇale ḍoḷule | dāvisī pāuleṃ kaiṃ vo ḍoḷāṃ ||1|| tūṃ māya māulī kṛpecī sāulī | viṭhṭhale pāhilī vāsa tujhī ||2|| tukā hmaṇe mājhyā asāṃvalyā bāhaeा | tuja kṣema dyāyā pāṃḍuraṃgā ||3||

देह हा सादर पाहावा नििश्चत । सर्व सुख एथें नाम आहे ॥1॥ ब्रह्म जें देखणें द्वैत जेव्हां गेलें । शरीर तें जालें ब्रह्मरूप ॥ध्रु.॥ यजन याजन तप व्रतें करिती । विकल्पें नागवती शुद्ध पुण्या ॥2॥ तुका ह्मणे सर्व सुख एथें आहे । भ्रांति दूर पाहें टाकुनियां ॥3॥ ॥13॥

deha hā sādara pāhāvā niिścata | sarva sukha etheṃ nāma āhe ||1|| brahma jeṃ dekhaṇeṃ dvaita jevhāṃ geleṃ | śarīra teṃ jāleṃ brahmarūpa ||dhru.|| yajana yājana tapa vrateṃ karitī | vikalpeṃ nāgavatī śuddha puṇyā ||2|| tukā hmaṇe sarva sukha etheṃ āhe | bhrāṃti dūra pāheṃ ṭākuniyāṃ ||3|| ||13||

तुझे वणूप गुण ऐसी नाहीं मती । राहिल्या त्या श्रुती मौन्यपणें ॥1॥ मौन्यपणें वाचा थोंटावल्या चारी । ऐसें तुझें हरी रूप आहे ॥ध्रु.॥ रूप तुझें ऐसें डोळां न देखवे । जेथें हें झकवे ब्रह्मादिक ॥2॥ ब्रह्मादिक देवा कर्माची कचाटी । ह्मणोनि आटाटी फार त्यांसी ॥3॥ तुका ह्मणे तुझें गुण नाम रूप । आहेसी अमुप वाणूं काइऩ ॥4॥

tujhe vaṇūpa guṇa aisī nāhīṃ matī | rāhilyā tyā śrutī maunyapaṇeṃ ||1|| maunyapaṇeṃ vācā thoṃṭāvalyā cārī | aiseṃ tujheṃ harī rūpa āhe ||dhru.|| rūpa tujheṃ aiseṃ ḍoḷāṃ na dekhave | jetheṃ heṃ jhakave brahmādika ||2|| brahmādika devā karmācī kacāṭī | hmaṇoni āṭāṭī phāra tyāṃsī ||3|| tukā hmaṇe tujheṃ guṇa nāma rūpa | āhesī amupa vāṇūṃ kāiऩ ||4||

जंव नाहीं देखिली पंढरी । तोंवरी वणिऩसी थोर वैकुंठींची ॥1॥ मोक्षसििद्ध तेथें हिंडे दारोदारीं । होऊनि कामारी दीनरूप ॥ध्रु.॥ वृंदावन सडे चौक रंग माळा । अभिन्नव सोहोळा घरोघरीं ॥2॥ नामघोष कथापुराणकीर्तनीं । ओविया कांडणीं पांडुरंग ॥3॥ सर्व सुख तेथें असे सर्वकाळ । ब्रह्म तें केवळ नांदतसे ॥4॥ तुका ह्मणे जें न साधे सायासें । तें हें प्रत्यक्ष दिसे विटेवरि ॥5॥

jaṃva nāhīṃ dekhilī paṃḍharī | toṃvarī vaṇiऩsī thora vaikuṃṭhīṃcī ||1|| mokṣasiिddha tetheṃ hiṃḍe dārodārīṃ | hoūni kāmārī dīnarūpa ||dhru.|| vṛṃdāvana saḍe cauka raṃga māḷā | abhinnava sohoḷā gharogharīṃ ||2|| nāmaghoṣa kathāpurāṇakīrtanīṃ | oviyā kāṃḍaṇīṃ pāṃḍuraṃga ||3|| sarva sukha tetheṃ ase sarvakāḷa | brahma teṃ kevaḷa nāṃdatase ||4|| tukā hmaṇe jeṃ na sādhe sāyāseṃ | teṃ heṃ pratyakṣa dise viṭevari ||5||

शूकरासी विष्ठा माने सावकास । मिष्टान्नाची त्यास काय गोडी ॥1॥ तेवीं अभक्तांसी आवडे पाखांड । न लगे त्यां गोड परमार्थ ॥ध्रु.॥ श्वानासी भोजन दिलें पंचामृत । तरी त्याचें चित्त हाडावरि ॥2॥ तुका ह्मणे सर्पा पाजिलिया क्षीर । वमितां विखार विष जालें ॥3॥

śūkarāsī viṣṭhā māne sāvakāsa | miṣṭānnācī tyāsa kāya goḍī ||1|| tevīṃ abhaktāṃsī āvaḍe pākhāṃḍa | na lage tyāṃ goḍa paramārtha ||dhru.|| śvānāsī bhojana dileṃ paṃcāmṛta | tarī tyāceṃ citta hāḍāvari ||2|| tukā hmaṇe sarpā pājiliyā kṣīra | vamitāṃ vikhāra viṣa jāleṃ ||3||

रासभ धुतला महा तीर्थांमाजी । नव्हे जैसा तेजी शामकर्ण ॥1॥ तेवीं खळा काय केला उपदेश । नव्हे चि मानस शुद्ध त्याचें ॥ध्रु.॥ सर्पासी पाजिलें शर्करापीयूष । अंतरींचें विष जाऊं नेणे ॥2॥ तुका ह्मणे श्वाना िक्षरीचें भोजन । सवें चि वमन जेवी तया ॥3॥

rāsabha dhutalā mahā tīrthāṃmājī | navhe jaisā tejī śāmakarṇa ||1|| tevīṃ khaḷā kāya kelā upadeśa | navhe ci mānasa śuddha tyāceṃ ||dhru.|| sarpāsī pājileṃ śarkarāpīyūṣa | aṃtarīṃceṃ viṣa jāūṃ neṇe ||2|| tukā hmaṇe śvānā िkṣarīceṃ bhojana | saveṃ ci vamana jevī tayā ||3||

जेवीं नवज्वरें तापलें शरीर । लागे तया क्षीर विषातुल्य ॥1॥ तेवीं परमार्थ जीहीं दुराविला । तयालागीं झाला सन्निपात ॥ध्रु.॥ कामिनी जयाच्या जाहाली नेत्रासी । देखी तो चंद्रासी पीतवर्ण ॥2॥ तुका ह्मणे मद्यपानाची आवडी । न रुचे त्या गोडी नवनीताची ॥3॥

jevīṃ navajvareṃ tāpaleṃ śarīra | lāge tayā kṣīra viṣātulya ||1|| tevīṃ paramārtha jīhīṃ durāvilā | tayālāgīṃ jhālā sannipāta ||dhru.|| kāminī jayācyā jāhālī netrāsī | dekhī to caṃdrāsī pītavarṇa ||2|| tukā hmaṇe madyapānācī āvaḍī | na ruce tyā goḍī navanītācī ||3||

आतां असों मना अभक्तांची कथा । न होइप दुिश्चता हरिनामीं ॥1॥ नये त्याची कदा गोष्टी करूं मात । जिव्हे प्रायिश्चत्त त्याच्या नांवें ॥ध्रु.॥ प्रभातें न घ्यावें नांव माकडाचें । तैसें अभक्तांचें सर्वकाळ ॥2॥ तुका ह्मणे आतां आठवूं मंगळ । जेणें सर्व काळ सुखरूप ॥3॥

ātāṃ asoṃ manā abhaktāṃcī kathā | na hoipa duिścatā harināmīṃ ||1|| naye tyācī kadā goṣṭī karūṃ māta | jivhe prāyiścatta tyācyā nāṃveṃ ||dhru.|| prabhāteṃ na ghyāveṃ nāṃva mākaḍāceṃ | taiseṃ abhaktāṃceṃ sarvakāḷa ||2|| tukā hmaṇe ātāṃ āṭhavūṃ maṃgaḷa | jeṇeṃ sarva kāḷa sukharūpa ||3||

नाम आठवितां सद्गदित कंठीं । प्रेम वाढे पोटीं ऐसें करीं ॥1॥ रोमांच जीवन आनंदाश्रु नेत्रीं । अष्टांग ही गात्रीं प्रेम तुझें ॥ध्रु.॥ सर्व ही शरीर वेचो या कीर्तनीं । गाऊं निशिदिनीं नाम तुझें ॥2॥ तुका ह्मणे दुजें न करीं कल्पांतीं । सर्वदा विश्रांति संतां पाइप ॥3॥

nāma āṭhavitāṃ sadgadita kaṃṭhīṃ | prema vāḍhe poṭīṃ aiseṃ karīṃ ||1|| romāṃca jīvana ānaṃdāśru netrīṃ | aṣṭāṃga hī gātrīṃ prema tujheṃ ||dhru.|| sarva hī śarīra veco yā kīrtanīṃ | gāūṃ niśidinīṃ nāma tujheṃ ||2|| tukā hmaṇe dujeṃ na karīṃ kalpāṃtīṃ | sarvadā viśrāṃti saṃtāṃ pāipa ||3||

जननी हे जाणे बाळकाचें वर्म । सुख दुःख धर्म जें जें कांहीं ॥1॥ अंधापुढें जेणें दिधला आधार । त्याचा हा विचार तो चि जाणे ॥ध्रु.॥ शरणागता जेणें घातलें पाठीशीं । तो जाणे तेविशीं राखों तया ॥2॥ कासे लागे तया न लगती सायास । पोहोणारा त्यास पार पावी ॥3॥ तुका ह्मणे जीव विठ्ठलाचे हातीं । दिला त्याची गति तो चि जाणे ॥4॥

jananī he jāṇe bāḷakāceṃ varma | sukha duḥkha dharma jeṃ jeṃ kāṃhīṃ ||1|| aṃdhāpuḍheṃ jeṇeṃ didhalā ādhāra | tyācā hā vicāra to ci jāṇe ||dhru.|| śaraṇāgatā jeṇeṃ ghātaleṃ pāṭhīśīṃ | to jāṇe teviśīṃ rākhoṃ tayā ||2|| kāse lāge tayā na lagatī sāyāsa | pohoṇārā tyāsa pāra pāvī ||3|| tukā hmaṇe jīva viṭhṭhalāce hātīṃ | dilā tyācī gati to ci jāṇe ||4||

नका वांटूं मन विधिनिषेधांसी । स्मरावा मानसीं पांडुरंग ॥1॥ खादलिया अन्ना मासी बोलों नये । अवघें चि जाये एका घांसें ॥ध्रु.॥ जोडी होते परी ते बहु कठिण । करितां जतन सांभाळावें ॥2॥ तुका ह्मणें येथें न मना विषाद । निंबेंविण व्याध तुटों नये ॥3॥

nakā vāṃṭūṃ mana vidhiniṣedhāṃsī | smarāvā mānasīṃ pāṃḍuraṃga ||1|| khādaliyā annā māsī boloṃ naye | avagheṃ ci jāye ekā ghāṃseṃ ||dhru.|| joḍī hote parī te bahu kaṭhiṇa | karitāṃ jatana sāṃbhāḷāveṃ ||2|| tukā hmaṇeṃ yetheṃ na manā viṣāda | niṃbeṃviṇa vyādha tuṭoṃ naye ||3||

नको होऊं देऊं भावीं अभावना । या चि नांवें जाणा बहु दोष ॥1॥ मेघवृिष्ट येथें होते अनिवार । जिव्हाऑयां उखर लाभ नाड ॥ध्रु.॥ उत्तमा विभागें कनिष्ठाची इच्छा । कल्पतरु तैसा फळे त्यासी ॥2॥ तुका ह्मणे जिणें बहु थोडें आहे । आपुलिया पाहें पुढें बरें ॥3॥

nako hoūṃ deūṃ bhāvīṃ abhāvanā | yā ci nāṃveṃ jāṇā bahu doṣa ||1|| meghavṛिṣṭa yetheṃ hote anivāra | jivhāôyāṃ ukhara lābha nāḍa ||dhru.|| uttamā vibhāgeṃ kaniṣṭhācī icchā | kalpataru taisā phaḷe tyāsī ||2|| tukā hmaṇe jiṇeṃ bahu thoḍeṃ āhe | āpuliyā pāheṃ puḍheṃ bareṃ ||3||

त्याग तंव मज न वजतां केला । कांहीं च विठ्ठला मनांतूनि ॥1॥ भागलिया आला उबग सहज । न धरितां काज जालें मनीं ॥ध्रु.॥ देह जड जालें ॠणाच्या आभारें । केलें संवसारें कासावीस ॥2॥ तुका ह्मणे गेला आळसकिळस । अकर्तव्य दोष निवारिले ॥3॥

tyāga taṃva maja na vajatāṃ kelā | kāṃhīṃ ca viṭhṭhalā manāṃtūni ||1|| bhāgaliyā ālā ubaga sahaja | na dharitāṃ kāja jāleṃ manīṃ ||dhru.|| deha jaḍa jāleṃ ṝṇācyā ābhāreṃ | keleṃ saṃvasāreṃ kāsāvīsa ||2|| tukā hmaṇe gelā āḷasakiḷasa | akartavya doṣa nivārile ||3||

मढें झांकुनियां करिती पेरणी । कुणबियाचे वाणी लवलाहें ॥1॥ तयापरी करीं स्वहित आपुलें । जयासी फावलें नरदेह ॥ध्रु.॥ ओटीच्या परिस मुठीचें तें वाढे । यापरि कैवाडें स्वहिताचें ॥2॥ नाहीं काळसत्ता आपुलिये हातीं । जाणते हे गुंती उगविती ॥3॥ तुका ह्मणे पाहें आपुली सूचना । करितो शाहाणा मृत्युलोकीं ॥4॥

maḍheṃ jhāṃkuniyāṃ karitī peraṇī | kuṇabiyāce vāṇī lavalāheṃ ||1|| tayāparī karīṃ svahita āpuleṃ | jayāsī phāvaleṃ naradeha ||dhru.|| oṭīcyā parisa muṭhīceṃ teṃ vāḍhe | yāpari kaivāḍeṃ svahitāceṃ ||2|| nāhīṃ kāḷasattā āpuliye hātīṃ | jāṇate he guṃtī ugavitī ||3|| tukā hmaṇe pāheṃ āpulī sūcanā | karito śāhāṇā mṛtyulokīṃ ||4||

राजा चाले तेथें वैभव सांगातें । हें काय लागतें सांगावें त्या ॥1॥ कोणी कोणा एथें न मनी जी फुका । कृपेविण एका देवाचिया ॥ध्रु.॥ शृंगारिलें नाहीं तगोंयेत वरि । उमटे लौकरि जैसे तैतें ॥2॥ तुका ह्मणे घरीं वसे नारायण । कृपेची ते खुण साम्या येते ॥3॥

rājā cāle tetheṃ vaibhava sāṃgāteṃ | heṃ kāya lāgateṃ sāṃgāveṃ tyā ||1|| koṇī koṇā etheṃ na manī jī phukā | kṛpeviṇa ekā devāciyā ||dhru.|| śṛṃgārileṃ nāhīṃ tagoṃyeta vari | umaṭe laukari jaise taiteṃ ||2|| tukā hmaṇe gharīṃ vase nārāyaṇa | kṛpecī te khuṇa sāmyā yete ||3||

वत्स पळे धेनु धांवे पाठीलागीं । प्रीतीचा तो अंगीं आयुर्भाव ॥1॥ शिकविलें काय येइऩल कारणा । सूत्र ओढी मना आणिकांच्या ॥ध्रु.॥ सांडिलें तें नाहीं घेत मेळवितां । ह्मणऊनि लाता मागें सारी ॥2॥ तुका ह्मणे आग्रह करावा न लगे । सांगतसे अंगें अनुभव ॥3॥

vatsa paḷe dhenu dhāṃve pāṭhīlāgīṃ | prītīcā to aṃgīṃ āyurbhāva ||1|| śikavileṃ kāya yeiऩla kāraṇā | sūtra oḍhī manā āṇikāṃcyā ||dhru.|| sāṃḍileṃ teṃ nāhīṃ gheta meḷavitāṃ | hmaṇaūni lātā māgeṃ sārī ||2|| tukā hmaṇe āgraha karāvā na lage | sāṃgatase aṃgeṃ anubhava ||3||

देवाच्या संबंधें विश्व चि सोयरें । सूत्र ओढे दोरें एका एक ॥1॥ आहाच हें नव्हे विटायासारिखें । जीव जीवनीं देखें सामावलें ॥ध्रु.॥ आणिकांचें सुख दुःख उमटे अंतरीं । एथील इतरीं तेणें न्यायें ॥2॥ तुका ह्मणे ठसावलें शुद्ध जाती । शोभा चि पुढती विशेषता ॥3॥

devācyā saṃbaṃdheṃ viśva ci soyareṃ | sūtra oḍhe doreṃ ekā eka ||1|| āhāca heṃ navhe viṭāyāsārikheṃ | jīva jīvanīṃ dekheṃ sāmāvaleṃ ||dhru.|| āṇikāṃceṃ sukha duḥkha umaṭe aṃtarīṃ | ethīla itarīṃ teṇeṃ nyāyeṃ ||2|| tukā hmaṇe ṭhasāvaleṃ śuddha jātī | śobhā ci puḍhatī viśeṣatā ||3||

अवघा वेंचलों इंिद्रयांचे ओढी । जालें तें तें घडी निरोपिलें ॥1॥ असावा जी ठावा सेवेसी विचार । आपुला म्यां भार उतरिला ॥ध्रु.॥ कायावाचामनें तो चि निजध्यास । एथें जालों ओस भक्तीभावें ॥2॥ तुका ह्मणे करूं येइऩल धावणें । तरि नारायणें सांभाळावें ॥3॥

avaghā veṃcaloṃ iṃिdrayāṃce oḍhī | jāleṃ teṃ teṃ ghaḍī niropileṃ ||1|| asāvā jī ṭhāvā sevesī vicāra | āpulā myāṃ bhāra utarilā ||dhru.|| kāyāvācāmaneṃ to ci nijadhyāsa | etheṃ jāloṃ osa bhaktībhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe karūṃ yeiऩla dhāvaṇeṃ | tari nārāyaṇeṃ sāṃbhāḷāveṃ ||3||

राहो आतां हें चि ध्यान । डोळा मन लंपटो ॥1॥ कोंडकोंडुनि धरीन जीवें । देहभावें ओंवाळीन ॥ध्रु.॥ होइऩल येणें कळसा आलें । िस्थरावलें अंतरीं ॥2॥ तुका ह्मणे गोजिरिया । विठोबा पायां पडों द्या ॥3॥

rāho ātāṃ heṃ ci dhyāna | ḍoḷā mana laṃpaṭo ||1|| koṃḍakoṃḍuni dharīna jīveṃ | dehabhāveṃ oṃvāḷīna ||dhru.|| hoiऩla yeṇeṃ kaḷasā āleṃ | िstharāvaleṃ aṃtarīṃ ||2|| tukā hmaṇe gojiriyā | viṭhobā pāyāṃ paḍoṃ dyā ||3||

सांटविले वाण । पैस घातला दुकान ॥1॥ जें ज्या पाहिजे जे काळीं । आहे सिद्ध चि जवळी ॥ध्रु.॥ निवडिलें साचें । उत्तममध्यमकनिष्ठाचें ॥2॥ तुका बैसला दुकानीं । दावी मोला ऐसी वाणी ॥3॥

sāṃṭavile vāṇa | paisa ghātalā dukāna ||1|| jeṃ jyā pāhije je kāḷīṃ | āhe siddha ci javaḷī ||dhru.|| nivaḍileṃ sāceṃ | uttamamadhyamakaniṣṭhāceṃ ||2|| tukā baisalā dukānīṃ | dāvī molā aisī vāṇī ||3||

लागलिया मुख स्तनां । घाली पान्हा माउली ॥1॥ उभयतां आवडी लाडें । कोडें कोड पुरतसे ॥ध्रु.॥ मेळवितां अंगें अंग । प्रेमें रंग वाढतो ॥2॥ तुका ह्मणे जड भारी । अवघें शिरीं जननीचे ॥3॥

lāgaliyā mukha stanāṃ | ghālī pānhā māulī ||1|| ubhayatāṃ āvaḍī lāḍeṃ | koḍeṃ koḍa puratase ||dhru.|| meḷavitāṃ aṃgeṃ aṃga | premeṃ raṃga vāḍhato ||2|| tukā hmaṇe jaḍa bhārī | avagheṃ śirīṃ jananīce ||3||

अवगुण तों कोणीं नाहीं प्रतििष्ठले । मागें होत आले शिष्टाचार ॥1॥ दुर्बळाच्या नांवें पिटावा डांगोरा । हा तों नव्हे बरा सत्यवाद ॥ध्रु.॥ मद्य आणि मधु एकरासी नांवें । तरि कां तें खावें आधारें त्या ॥2॥ तुका ह्मणे माझा उिच्छष्ट प्रसाद । निवडी भेदाभेद वृिष्टन्यायें ॥3॥

avaguṇa toṃ koṇīṃ nāhīṃ pratiिṣṭhale | māgeṃ hota āle śiṣṭācāra ||1|| durbaḷācyā nāṃveṃ piṭāvā ḍāṃgorā | hā toṃ navhe barā satyavāda ||dhru.|| madya āṇi madhu ekarāsī nāṃveṃ | tari kāṃ teṃ khāveṃ ādhāreṃ tyā ||2|| tukā hmaṇe mājhā uिcchaṣṭa prasāda | nivaḍī bhedābheda vṛिṣṭanyāyeṃ ||3||

भूतीं भगवंत । हा तों जाणतों संकेत ॥1॥ भारी मोकलितों वाण । ज्याचा त्यासी कळे गुण ॥ध्रु.॥ करावा उपदेश। निवडोनि तरि दोष ॥2॥ तुका ह्मणे वाटे । चुकतां आडरानें कांटे ॥3॥

bhūtīṃ bhagavaṃta | hā toṃ jāṇatoṃ saṃketa ||1|| bhārī mokalitoṃ vāṇa | jyācā tyāsī kaḷe guṇa ||dhru.|| karāvā upadeśa| nivaḍoni tari doṣa ||2|| tukā hmaṇe vāṭe | cukatāṃ āḍarāneṃ kāṃṭe ||3||

आह्मां हें कवतुक जगा द्यावी नीत । करावे फजित चुकती ते ॥1॥ कासयाचा बाध एकाच्या निरोपें । काय व्हावें कोपें जगाचिया ॥ध्रु.॥ अविद्येचा येथें कोठें परिश्रम । रामकृष्णनाम ऐसे बाण ॥2॥ तुका ह्मणे येथें खऱ्याचा विकरा । न सरती येरा खोटएा परी ॥3॥

āhmāṃ heṃ kavatuka jagā dyāvī nīta | karāve phajita cukatī te ||1|| kāsayācā bādha ekācyā niropeṃ | kāya vhāveṃ kopeṃ jagāciyā ||dhru.|| avidyecā yetheṃ koṭheṃ pariśrama | rāmakṛṣṇanāma aise bāṇa ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ khaऱyācā vikarā | na saratī yerā khoṭaeा parī ||3||

दर्पणासी नखटें लाजे । शुद्ध खिजे देखोनि ॥1॥ ऐसें अवगुणांच्या बाधें । दिसे सुदें विपरीत ॥ध्रु.॥ अंधऑयास काय हिरा । गारां चि तो सारिखा ॥2॥ तुका ह्मणे भुंके सुनें । ठाया नेणे ठाव तो ॥3॥

darpaṇāsī nakhaṭeṃ lāje | śuddha khije dekhoni ||1|| aiseṃ avaguṇāṃcyā bādheṃ | dise sudeṃ viparīta ||dhru.|| aṃdhaôyāsa kāya hirā | gārāṃ ci to sārikhā ||2|| tukā hmaṇe bhuṃke suneṃ | ṭhāyā neṇe ṭhāva to ||3||

नावडे तरि कां येतील हे भांड । घेउनियां तोंड काळें येथें ॥1॥ नासोनियां जाय रस यासंगती । खळाचे पंगती नारायणा ॥ध्रु.॥ तोंडावाटा नर्क काढी अमंगळ । मिष्टान्ना विटाळ करी सुनें ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं संतांची मर्यादा । निंदे तो चि निंदा मायझवा ॥3॥

nāvaḍe tari kāṃ yetīla he bhāṃḍa | gheuniyāṃ toṃḍa kāḷeṃ yetheṃ ||1|| nāsoniyāṃ jāya rasa yāsaṃgatī | khaḷāce paṃgatī nārāyaṇā ||dhru.|| toṃḍāvāṭā narka kāḍhī amaṃgaḷa | miṣṭānnā viṭāḷa karī suneṃ ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ saṃtāṃcī maryādā | niṃde to ci niṃdā māyajhavā ||3||

लेकरा आइऩतें पित्याची जतन । दावी निजधन सर्व जोडी ॥1॥ त्यापरि आमचा जालासे सांभाळ । देखिला चि काळ नाहीं आड ॥ध्रु.॥ भुकेचे संनिध वसे स्तनपान । उपायाची भिन्न चिंता नाहीं ॥2॥ आळवूनि तुका उभा पैलथडी । घातली या उडी पांडुरंगें ॥3॥

lekarā āiऩteṃ pityācī jatana | dāvī nijadhana sarva joḍī ||1|| tyāpari āmacā jālāse sāṃbhāḷa | dekhilā ci kāḷa nāhīṃ āḍa ||dhru.|| bhukece saṃnidha vase stanapāna | upāyācī bhinna ciṃtā nāhīṃ ||2|| āḷavūni tukā ubhā pailathaḍī | ghātalī yā uḍī pāṃḍuraṃgeṃ ||3||

शुद्ध चर्या हें चि संताचें पूजन । लागत चि धन नाहीं वित्त ॥1॥ सगुणाचे सोइऩ सगुण विश्रांती । आपण चि येती चोजवीत ॥ध्रु.॥ कीर्तनीं चि वोळे कृपेचा वोरस । दुरीपणें वास संनिधता ॥2॥ तुका ह्मणे वर्म सांगतों सवंगें । मन लावा लागें स्वहिताच्या ॥3॥

śuddha caryā heṃ ci saṃtāceṃ pūjana | lāgata ci dhana nāhīṃ vitta ||1|| saguṇāce soiऩ saguṇa viśrāṃtī | āpaṇa ci yetī cojavīta ||dhru.|| kīrtanīṃ ci voḷe kṛpecā vorasa | durīpaṇeṃ vāsa saṃnidhatā ||2|| tukā hmaṇe varma sāṃgatoṃ savaṃgeṃ | mana lāvā lāgeṃ svahitācyā ||3||

जीवींचें जाणावें या नांवें आवडी । हेंकड तें ओढी अमंगळ ॥1॥ चित्ताच्या संकोचें कांहीं च न घडे । अतिशयें वेडे चार तो चि ॥ध्रु.॥ काळाविण कांहीं नाहीं रुचों येत । करूनि संकेत ठेवियेला ॥2॥ तुका ह्मणे कळे वचनें चांचणी । काय बोलवूनि वेळोवेळां ॥3॥

jīvīṃceṃ jāṇāveṃ yā nāṃveṃ āvaḍī | heṃkaḍa teṃ oḍhī amaṃgaḷa ||1|| cittācyā saṃkoceṃ kāṃhīṃ ca na ghaḍe | atiśayeṃ veḍe cāra to ci ||dhru.|| kāḷāviṇa kāṃhīṃ nāhīṃ rucoṃ yeta | karūni saṃketa ṭheviyelā ||2|| tukā hmaṇe kaḷe vacaneṃ cāṃcaṇī | kāya bolavūni veḷoveḷāṃ ||3||

कामातुर चवी सांडी । बरळ तोंडीं बरळे ॥1॥ रंगलें तें अंगीं दावी । विष देववी आसडे ॥ध्रु.॥ धनसोसें लागे वेड । ते बडबड शमेना ॥2॥ तुका ह्मणे वेसनें दोन्ही । नर्कखाणी भोगावया ॥3॥

kāmātura cavī sāṃḍī | baraḷa toṃḍīṃ baraḷe ||1|| raṃgaleṃ teṃ aṃgīṃ dāvī | viṣa devavī āsaḍe ||dhru.|| dhanasoseṃ lāge veḍa | te baḍabaḍa śamenā ||2|| tukā hmaṇe vesaneṃ donhī | narkakhāṇī bhogāvayā ||3||

कृष्णांजनें जाले सोज्वळ लोचन । तेणें दिले वान निवडुनी ॥1॥ निरोपाच्या मापें करीं लडबड । त्याचें त्यानें गोड नारायणें ॥ध्रु.॥ भाग्यवंतांघरीं करितां विश्वासें । कार्य त्यासरिसें होइऩजेतें ॥2॥ तुका ह्मणे पोट भरे बरे वोजा । निज ठाव निजा निजस्थानीं ॥3॥

kṛṣṇāṃjaneṃ jāle sojvaḷa locana | teṇeṃ dile vāna nivaḍunī ||1|| niropācyā māpeṃ karīṃ laḍabaḍa | tyāceṃ tyāneṃ goḍa nārāyaṇeṃ ||dhru.|| bhāgyavaṃtāṃgharīṃ karitāṃ viśvāseṃ | kārya tyāsariseṃ hoiऩjeteṃ ||2|| tukā hmaṇe poṭa bhare bare vojā | nija ṭhāva nijā nijasthānīṃ ||3||

मैंद आला पंढरीस । हातीं घेउनि प्रेमपाश ॥1॥ पुढें नाडियलें जग । नेतो लागों नेदी माग ॥ध्रु.॥ उभारोनि बाहे । दृष्टादृष्टी वेधीताहे ॥2॥ वैकंठीहुनि पेणें । केलें पंढरीकारणें ॥3॥ पुंडलिकें यारा । देउनि आणिलें चोरा ॥4॥ तुका ह्मणे चला । तुह्मी आह्मी धरूं त्याला ॥5॥

maiṃda ālā paṃḍharīsa | hātīṃ gheuni premapāśa ||1|| puḍheṃ nāḍiyaleṃ jaga | neto lāgoṃ nedī māga ||dhru.|| ubhāroni bāhe | dṛṣṭādṛṣṭī vedhītāhe ||2|| vaikaṃṭhīhuni peṇeṃ | keleṃ paṃḍharīkāraṇeṃ ||3|| puṃḍalikeṃ yārā | deuni āṇileṃ corā ||4|| tukā hmaṇe calā | tuhmī āhmī dharūṃ tyālā ||5||

भांडवी माउली कवतुकें बाळा । आपणा सकळां सािक्षत्वेसीं ॥1॥ माझी माझी ह्मणे एकएकां मारी । हें तों नाहीं दुरी उभयतां ॥ध्रु.॥ तुझें थोडें भातें माझें बहु फार । छंद करकर वाद मिथ्या ॥2॥ तुका ह्मणे एके ठायीं आहे वर्म । हें चि होय श्रम निवारितें ॥3॥

bhāṃḍavī māulī kavatukeṃ bāḷā | āpaṇā sakaḷāṃ sāिkṣatvesīṃ ||1|| mājhī mājhī hmaṇe ekaekāṃ mārī | heṃ toṃ nāhīṃ durī ubhayatāṃ ||dhru.|| tujheṃ thoḍeṃ bhāteṃ mājheṃ bahu phāra | chaṃda karakara vāda mithyā ||2|| tukā hmaṇe eke ṭhāyīṃ āhe varma | heṃ ci hoya śrama nivāriteṃ ||3||

लटिकियाच्या आशा । होतों पडिलों वळसा । होउनियां दोषा । पात्र मिथ्या अभिमानें ॥1॥ बरवी उघडली दृष्टी । नाहीं तरी होतों कष्टी । आक्रंदते सृष्टी । मात्र या चेष्टांनीं ॥ध्रु.॥ मरणाची नाहीं शुद्धी । लोभीं प्रवर्तली बुद्धी । परती तों कधीं । घडे चि ना माघारीं ॥2॥ सांचूनि मरे धन । लावी पोरांसी भांडण । नाहीं नारायण । तुका ह्मणे स्मरीला ॥3॥

laṭikiyācyā āśā | hotoṃ paḍiloṃ vaḷasā | houniyāṃ doṣā | pātra mithyā abhimāneṃ ||1|| baravī ughaḍalī dṛṣṭī | nāhīṃ tarī hotoṃ kaṣṭī | ākraṃdate sṛṣṭī | mātra yā ceṣṭāṃnīṃ ||dhru.|| maraṇācī nāhīṃ śuddhī | lobhīṃ pravartalī buddhī | paratī toṃ kadhīṃ | ghaḍe ci nā māghārīṃ ||2|| sāṃcūni mare dhana | lāvī porāṃsī bhāṃḍaṇa | nāhīṃ nārāyaṇa | tukā hmaṇe smarīlā ||3||

जवळी मुखापाशीं । असतां नेघे अहनिऩशीं ॥1॥ भवनिदाऩळण नाम । विठ्ठल विठ्ठल नासी काम ॥ध्रु.॥ सुखाचें शेजार । करूं कां नावडें घर ॥2॥ तुका ह्मणे ठेवा । कां हा न करी चि बरवा ॥3॥

javaḷī mukhāpāśīṃ | asatāṃ neghe ahaniऩśīṃ ||1|| bhavanidāऩḷaṇa nāma | viṭhṭhala viṭhṭhala nāsī kāma ||dhru.|| sukhāceṃ śejāra | karūṃ kāṃ nāvaḍeṃ ghara ||2|| tukā hmaṇe ṭhevā | kāṃ hā na karī ci baravā ||3||

बरवें देशाउर जालें । काय बोलें बोलावें ॥1॥ लाभें लाभ दुणावला । जीव धाला दरुषणें ॥ध्रु.॥ भाग्यें जाली संतभेटी। आवडी पोटीं होती ते ॥2॥ तुका ह्मणे श्रम केला । अवघा आला फळासी ॥3॥

baraveṃ deśāura jāleṃ | kāya boleṃ bolāveṃ ||1|| lābheṃ lābha duṇāvalā | jīva dhālā daruṣaṇeṃ ||dhru.|| bhāgyeṃ jālī saṃtabheṭī| āvaḍī poṭīṃ hotī te ||2|| tukā hmaṇe śrama kelā | avaghā ālā phaḷāsī ||3||

सांगतां हें नये सुख । कीर्ती मुख न पुरे ॥1॥ आवडीनें सेवन करू । जीवींचें धरूं जीवीं च ॥ध्रु.॥ उपमा या देतां लाभा । काशा शोभा सारिखी ॥2॥ तुका ह्मणे नुचलीं डोइऩ । ठेविली पायीं संतांचे ॥3॥

sāṃgatāṃ heṃ naye sukha | kīrtī mukha na pure ||1|| āvaḍīneṃ sevana karū | jīvīṃceṃ dharūṃ jīvīṃ ca ||dhru.|| upamā yā detāṃ lābhā | kāśā śobhā sārikhī ||2|| tukā hmaṇe nucalīṃ ḍoiऩ | ṭhevilī pāyīṃ saṃtāṃce ||3||

आपुलाला लाहो करूं । केणें भरूं हा विठ्ठल ॥1॥ भाग्य पावलों या ठाया । आतां काया कुरवंडी ॥ध्रु.॥ पुढती कोठें घडे ऐसें । बहुतां दिसें फावलें ॥2॥ तुका ह्मणे जाली जोडी । चरण घडी न विसंभें ॥3॥

āpulālā lāho karūṃ | keṇeṃ bharūṃ hā viṭhṭhala ||1|| bhāgya pāvaloṃ yā ṭhāyā | ātāṃ kāyā kuravaṃḍī ||dhru.|| puḍhatī koṭheṃ ghaḍe aiseṃ | bahutāṃ diseṃ phāvaleṃ ||2|| tukā hmaṇe jālī joḍī | caraṇa ghaḍī na visaṃbheṃ ||3||

उजळलें भाग्य आतां । अवघी चिंता वारली ॥1॥ संतदर्शनें हा लाभ । पद्मनाभ जोडला ॥ध्रु.॥ संपुष्ट हा हृदयपेटी । करूनि पोटीं सांटवूं ॥2॥ तुका ह्मणे होता ठेवा । तो या भावा सांपडला ॥3॥

ujaḷaleṃ bhāgya ātāṃ | avaghī ciṃtā vāralī ||1|| saṃtadarśaneṃ hā lābha | padmanābha joḍalā ||dhru.|| saṃpuṣṭa hā hṛdayapeṭī | karūni poṭīṃ sāṃṭavūṃ ||2|| tukā hmaṇe hotā ṭhevā | to yā bhāvā sāṃpaḍalā ||3||

आह्मां आपुलें नावडे संचित । चरफडी चित्त कळवऑयानें ॥1॥ न कळतां जाला खोळंब मारगा । जगीं जालों जगा बहुरूपी ॥ध्रु.॥ कळों आलें बरें उघडले डोळे । कर्णधार मिळे तरि बरें ॥2॥ तुका ह्मणे व्हाल ऐकत करुणा । तरि नारायणा उडी घाला ॥3॥

āhmāṃ āpuleṃ nāvaḍe saṃcita | caraphaḍī citta kaḷavaôyāneṃ ||1|| na kaḷatāṃ jālā khoḷaṃba māragā | jagīṃ jāloṃ jagā bahurūpī ||dhru.|| kaḷoṃ āleṃ bareṃ ughaḍale ḍoḷe | karṇadhāra miḷe tari bareṃ ||2|| tukā hmaṇe vhāla aikata karuṇā | tari nārāyaṇā uḍī ghālā ||3||

बरगासाटीं खादलें शेण । मिळतां अन्न न संडी ॥1॥ फजित तो केला आहे । ताडण साहे गौरव ॥ध्रु.॥ ओढाळाची ओंगळ ओढी । उगी खोडी नवजाय ॥2॥ तुका फजीत करी बुच्या। विसरे कुच्या खोडी तेणें ॥3॥

baragāsāṭīṃ khādaleṃ śeṇa | miḷatāṃ anna na saṃḍī ||1|| phajita to kelā āhe | tāḍaṇa sāhe gaurava ||dhru.|| oḍhāḷācī oṃgaḷa oḍhī | ugī khoḍī navajāya ||2|| tukā phajīta karī bucyā| visare kucyā khoḍī teṇeṃ ||3||

धांव घालीं आइऩ । आतां पाहातेसी काइऩ ॥1॥ धीर नाहीं माझे पोटीं । जालें वियोगें हिंपुटीं ॥ध्रु.॥ करावें सीतळ । बहु जाली हळहळ ॥2॥ तुका ह्मणे डोइऩ । कधीं ठेवीन हे पायीं ॥3॥

dhāṃva ghālīṃ āiऩ | ātāṃ pāhātesī kāiऩ ||1|| dhīra nāhīṃ mājhe poṭīṃ | jāleṃ viyogeṃ hiṃpuṭīṃ ||dhru.|| karāveṃ sītaḷa | bahu jālī haḷahaḷa ||2|| tukā hmaṇe ḍoiऩ | kadhīṃ ṭhevīna he pāyīṃ ||3||

तुह्मां ठावा होता देवा । माझें अंतरींचा हेवा ॥1॥ होती काशानें सुटका । तरि हे वैकुंठनायका ॥ध्रु.॥ नसतें सांभािळलें। जरि तुह्मीं आश्वासिलें ॥2॥ तुका ह्मणे कृपाळुवा । बरवा केला सावाधावा ॥3॥

tuhmāṃ ṭhāvā hotā devā | mājheṃ aṃtarīṃcā hevā ||1|| hotī kāśāneṃ suṭakā | tari he vaikuṃṭhanāyakā ||dhru.|| nasateṃ sāṃbhāिḷaleṃ| jari tuhmīṃ āśvāsileṃ ||2|| tukā hmaṇe kṛpāḷuvā | baravā kelā sāvādhāvā ||3||

देऊं ते उपमा । आवडीनें पुरुषोत्तमा ॥1॥ पाहातां काशा तूं सारिखा । तिंहीं लोकांच्या जनका ॥ध्रु.॥ आरुष हे वाणी। गोड वरूनि घेतां कानीं ॥2॥ आवडीनें खेळे । तुका पुरवावे सोहाळे ॥3॥

deūṃ te upamā | āvaḍīneṃ puruṣottamā ||1|| pāhātāṃ kāśā tūṃ sārikhā | tiṃhīṃ lokāṃcyā janakā ||dhru.|| āruṣa he vāṇī| goḍa varūni ghetāṃ kānīṃ ||2|| āvaḍīneṃ kheḷe | tukā puravāve sohāḷe ||3||

दर्शनाची आस । आतां ना साहे उदास ॥1॥ जीव आला पायांपाशीं । येथें असें कलिवरेंसीं ॥ध्रु.॥ कांहीं च नाठवे । ठायीं बैसलें नुठवे ॥2॥ जीव असतां पाहीं । तुका ठकावला ठायीं ॥3॥

darśanācī āsa | ātāṃ nā sāhe udāsa ||1|| jīva ālā pāyāṃpāśīṃ | yetheṃ aseṃ kalivareṃsīṃ ||dhru.|| kāṃhīṃ ca nāṭhave | ṭhāyīṃ baisaleṃ nuṭhave ||2|| jīva asatāṃ pāhīṃ | tukā ṭhakāvalā ṭhāyīṃ ||3||

भोगावरि आह्मीं घातला पाषाण । मरणा मरण आणियेलें ॥1॥ विश्व तूं व्यापक काय मी निराळा । काशासाठीं बळा येऊं आतां ॥ध्रु.॥ काय सारूनियां काढावें बाहेरी । आणूनि भीतरी काय ठेवूं ॥2॥ केला तरी उरे वाद चि कोरडा । बळें घ्यावी पीडा स्वपनींची ॥3॥ आवघे चि वाण आले तुह्मां घरा । मजुरी मजुरा रोज कीदव ॥4॥ तुका ह्मणे कांहीं नेणें लाभ हानी । असेल तो धनी राखो वाडा ॥5॥

bhogāvari āhmīṃ ghātalā pāṣāṇa | maraṇā maraṇa āṇiyeleṃ ||1|| viśva tūṃ vyāpaka kāya mī nirāḷā | kāśāsāṭhīṃ baḷā yeūṃ ātāṃ ||dhru.|| kāya sārūniyāṃ kāḍhāveṃ bāherī | āṇūni bhītarī kāya ṭhevūṃ ||2|| kelā tarī ure vāda ci koraḍā | baḷeṃ ghyāvī pīḍā svapanīṃcī ||3|| āvaghe ci vāṇa āle tuhmāṃ gharā | majurī majurā roja kīdava ||4|| tukā hmaṇe kāṃhīṃ neṇeṃ lābha hānī | asela to dhanī rākho vāḍā ||5||

कां हो एथें काळ आला आह्मां आड । तुह्मांपाशीं नाड करावया ॥1॥ कां हो विचाराचें पडिलें सांकडें । काय ऐसें कोडें उपजलें ॥ध्रु.॥ कां हो उपजेना द्यावी ऐशी भेटी । काय द्वैत पोटीं धरिलें देवा ॥2॥ पाप फार किंवा जालासी दुर्बळ । मागिल तें बळ नाहीं आतां ॥3॥ काय जालें देणें निघालें दिवाळें । कीं बांधलासि बळें ॠणेंपायीं ॥4॥ तुका ह्मणे कां रे ऐसी केली गोवी । तुझी माझी ठेवी निवडुनियां ॥5॥

kāṃ ho etheṃ kāḷa ālā āhmāṃ āḍa | tuhmāṃpāśīṃ nāḍa karāvayā ||1|| kāṃ ho vicārāceṃ paḍileṃ sāṃkaḍeṃ | kāya aiseṃ koḍeṃ upajaleṃ ||dhru.|| kāṃ ho upajenā dyāvī aiśī bheṭī | kāya dvaita poṭīṃ dharileṃ devā ||2|| pāpa phāra kiṃvā jālāsī durbaḷa | māgila teṃ baḷa nāhīṃ ātāṃ ||3|| kāya jāleṃ deṇeṃ nighāleṃ divāḷeṃ | kīṃ bāṃdhalāsi baḷeṃ ṝṇeṃpāyīṃ ||4|| tukā hmaṇe kāṃ re aisī kelī govī | tujhī mājhī ṭhevī nivaḍuniyāṃ ||5||

काय देह घालूं करवती करमरी । टाकुं या भितरी अग्नीमाजी ॥1॥ काय सेवूं वन शीत उष्ण तान । साहों कीं मोहन धरुनी बैसों ॥ध्रु.॥ काय लावूं अंगीं भस्म उधळण । हिंडूं देश कोण खुंट चारी ॥2॥ काय तजूं अन्न करूनि उपास । काय करूं नास जीवित्वाचा ॥3॥ तुका ह्मणे काय करावा उपाव । ऐसा देइप भाव पांडुरंगा ॥4॥

kāya deha ghālūṃ karavatī karamarī | ṭākuṃ yā bhitarī agnīmājī ||1|| kāya sevūṃ vana śīta uṣṇa tāna | sāhoṃ kīṃ mohana dharunī baisoṃ ||dhru.|| kāya lāvūṃ aṃgīṃ bhasma udhaḷaṇa | hiṃḍūṃ deśa koṇa khuṃṭa cārī ||2|| kāya tajūṃ anna karūni upāsa | kāya karūṃ nāsa jīvitvācā ||3|| tukā hmaṇe kāya karāvā upāva | aisā deipa bhāva pāṃḍuraṃgā ||4||

दंभें कीतिऩ पोट भरे मानी जन । स्वहित कारण नव्हे कांहीं ॥1॥ अंतरती तुझे पाय मज दुरी । धरितां हे थोरी जाणिवेची ॥ध्रु.॥ पिंडाच्या पाळणें धांवती विकार । मज दावेदार मजमाजी ॥2॥ कैसा करूं घात आपुला आपण । धरूनि गुमान लोकलाज ॥3॥ तुका ह्मणे मज दावी तो सोहोळा । देखें पाय डोळां तुझे देवा ॥4॥

daṃbheṃ kītiऩ poṭa bhare mānī jana | svahita kāraṇa navhe kāṃhīṃ ||1|| aṃtaratī tujhe pāya maja durī | dharitāṃ he thorī jāṇivecī ||dhru.|| piṃḍācyā pāḷaṇeṃ dhāṃvatī vikāra | maja dāvedāra majamājī ||2|| kaisā karūṃ ghāta āpulā āpaṇa | dharūni gumāna lokalāja ||3|| tukā hmaṇe maja dāvī to sohoḷā | dekheṃ pāya ḍoḷāṃ tujhe devā ||4||

धिग जिणें त्याचा स्वामी हीन वर । मरण तें बर भलें मग ॥1॥ ऐका जी देवा ऐसी आहे नीत । काय तें उचित सांभाळावें ॥ध्रु.॥ देशोदेशीं धाक जयाच्या उत्तरें । तयाचें कुतरें परि भलें ॥2॥ तुका ह्मणे हें कां सुचलें उत्तर । जाणोनि अंतर ओळखावें ॥3॥

dhiga jiṇeṃ tyācā svāmī hīna vara | maraṇa teṃ bara bhaleṃ maga ||1|| aikā jī devā aisī āhe nīta | kāya teṃ ucita sāṃbhāḷāveṃ ||dhru.|| deśodeśīṃ dhāka jayācyā uttareṃ | tayāceṃ kutareṃ pari bhaleṃ ||2|| tukā hmaṇe heṃ kāṃ sucaleṃ uttara | jāṇoni aṃtara oḷakhāveṃ ||3||

आतां गाऊं तुज ओविया मंगळीं । करूं गदारोळी हरिकथा ॥1॥ होसि निवारिता आमुचें सकळ । भय तळमळ पापपुण्य ॥ध्रु.॥ भोगिले ते भोग लावूं तुझे अंगीं । अलिप्त या जगीं होउनि राहों ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी लाडिकीं लेंकरें । न राहों अंतरे पायांविण ॥3॥

ātāṃ gāūṃ tuja oviyā maṃgaḷīṃ | karūṃ gadāroḷī harikathā ||1|| hosi nivāritā āmuceṃ sakaḷa | bhaya taḷamaḷa pāpapuṇya ||dhru.|| bhogile te bhoga lāvūṃ tujhe aṃgīṃ | alipta yā jagīṃ houni rāhoṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmī lāḍikīṃ leṃkareṃ | na rāhoṃ aṃtare pāyāṃviṇa ||3||

सर्व सुखें आजी एथें चि वोळलीं । संतांचीं देखिलीं चरणांबुजें ॥1॥ सर्वकाळ होतों आठवीत मनीं । फिटली ते धणी येणें काळें ॥2॥ तुका ह्मणे वाचा राहिली कुंटित । पुढें जालें चित्त समाधान ॥3॥

sarva sukheṃ ājī etheṃ ci voḷalīṃ | saṃtāṃcīṃ dekhilīṃ caraṇāṃbujeṃ ||1|| sarvakāḷa hotoṃ āṭhavīta manīṃ | phiṭalī te dhaṇī yeṇeṃ kāḷeṃ ||2|| tukā hmaṇe vācā rāhilī kuṃṭita | puḍheṃ jāleṃ citta samādhāna ||3||

विठ्ठल सोयरा सज्जन सांगाती । विठ्ठल या चित्तीं बैसलासे ॥1॥ विठ्ठलें हें अंग व्यापिली ते काया । विठ्ठल हे छाया माझी मज ॥ध्रु.॥ बैसला विठ्ठल जिव्हेचिया माथां । न वदे अन्यथा आन दुजें ॥2॥ सकळां इंिद्रयां मन एक प्रधान । तें ही करी ध्यान विठोबाचें ॥3॥ तुका ह्मणे या विठ्ठलासी आतां । नये विसंबतां माझें मज ॥4॥

viṭhṭhala soyarā sajjana sāṃgātī | viṭhṭhala yā cittīṃ baisalāse ||1|| viṭhṭhaleṃ heṃ aṃga vyāpilī te kāyā | viṭhṭhala he chāyā mājhī maja ||dhru.|| baisalā viṭhṭhala jivheciyā māthāṃ | na vade anyathā āna dujeṃ ||2|| sakaḷāṃ iṃिdrayāṃ mana eka pradhāna | teṃ hī karī dhyāna viṭhobāceṃ ||3|| tukā hmaṇe yā viṭhṭhalāsī ātāṃ | naye visaṃbatāṃ mājheṃ maja ||4||

होयें वारकरी । पांहे पांहे रे पंढरी ॥1॥ काय करावीं साधनें । फळ अवघें चि तेणें ॥ध्रु.॥ अभिमान नुरे । कोड अवघें चि पुरे ॥2॥ तुका ह्मणे डोळां । विठो बैसला सांवळा ॥3॥

hoyeṃ vārakarī | pāṃhe pāṃhe re paṃḍharī ||1|| kāya karāvīṃ sādhaneṃ | phaḷa avagheṃ ci teṇeṃ ||dhru.|| abhimāna nure | koḍa avagheṃ ci pure ||2|| tukā hmaṇe ḍoḷāṃ | viṭho baisalā sāṃvaḷā ||3||

पंढरीसी जाय । तो विसरे बापमाय ॥1॥ अवघा होय पांडुरंग । राहे धरूनियां अंग ॥ध्रु.॥ न लगे धन मान । देहभावें उदासीन ॥2॥ तुका ह्मणे मळ । नासी तात्काळ तें स्थळ ॥3॥

paṃḍharīsī jāya | to visare bāpamāya ||1|| avaghā hoya pāṃḍuraṃga | rāhe dharūniyāṃ aṃga ||dhru.|| na lage dhana māna | dehabhāveṃ udāsīna ||2|| tukā hmaṇe maḷa | nāsī tātkāḷa teṃ sthaḷa ||3||

बळें बाहएात्कारें संपादिलें सोंग । नाहीं जाला त्याग अंतरींचा ॥1॥ ऐसें येतें नित्य माझ्या अनुभवा । मनासी हा ठावा समाचार ॥ध्रु.॥ जागृतीचा नाहीं अनुभव स्वप्नीं । जातों विसरुनि सकळ हें ॥2॥ प्रपंचाबाहेरि नाहीं आलें चित्त । केले करी नित्य वेवसाय ॥3॥ तुका ह्मणे मज भोरप्या चि परी । जालें सोंग वरी आंत तैसें ॥4॥

baḷeṃ bāhaeाtkāreṃ saṃpādileṃ soṃga | nāhīṃ jālā tyāga aṃtarīṃcā ||1|| aiseṃ yeteṃ nitya mājhyā anubhavā | manāsī hā ṭhāvā samācāra ||dhru.|| jāgṛtīcā nāhīṃ anubhava svapnīṃ | jātoṃ visaruni sakaḷa heṃ ||2|| prapaṃcābāheri nāhīṃ āleṃ citta | kele karī nitya vevasāya ||3|| tukā hmaṇe maja bhorapyā ci parī | jāleṃ soṃga varī āṃta taiseṃ ||4||

ह्मणवितों दास ते नाहीं करणी । आंत वरी दोन्ही भिन्न भाव ॥1॥ गातों नाचतों तें दाखवितों जना । प्रेम नारायणा नाहीं अंगीं ॥ध्रु.॥ पाविजे तें वर्म न कळे चि कांहीं । बुडालों या डोहीं दंभाचिया ॥2॥ भांडवल काळें हातोहातीं नेलें । माप या लागलें आयुष्यासी ॥3॥ तुका ह्मणे वांयां गेलों ऐसा दिसें । होइऩल या हांसें लौकिकाचें ॥4॥

hmaṇavitoṃ dāsa te nāhīṃ karaṇī | āṃta varī donhī bhinna bhāva ||1|| gātoṃ nācatoṃ teṃ dākhavitoṃ janā | prema nārāyaṇā nāhīṃ aṃgīṃ ||dhru.|| pāvije teṃ varma na kaḷe ci kāṃhīṃ | buḍāloṃ yā ḍohīṃ daṃbhāciyā ||2|| bhāṃḍavala kāḷeṃ hātohātīṃ neleṃ | māpa yā lāgaleṃ āyuṣyāsī ||3|| tukā hmaṇe vāṃyāṃ geloṃ aisā diseṃ | hoiऩla yā hāṃseṃ laukikāceṃ ||4||

न कळतां काय करावा उपाय । जेणें राहे भाव तुझ्या पायीं ॥1॥ येऊनियां वास करिसी हृदयीं । ऐसें घडे कइप कासयानें ॥ध्रु.॥ साच भावें तुझें चिंतन मानसीं । राहे हें करिसी कैं गा देवा ॥2॥ लटिकें हें माझें करूनियां दुरी । साच तूं अंतरीं येउनि राहें ॥3॥ तुका ह्मणे मज राखावें पतिता ।आपुलिया सत्ता पांडुरंगा ॥4॥

na kaḷatāṃ kāya karāvā upāya | jeṇeṃ rāhe bhāva tujhyā pāyīṃ ||1|| yeūniyāṃ vāsa karisī hṛdayīṃ | aiseṃ ghaḍe kaipa kāsayāneṃ ||dhru.|| sāca bhāveṃ tujheṃ ciṃtana mānasīṃ | rāhe heṃ karisī kaiṃ gā devā ||2|| laṭikeṃ heṃ mājheṃ karūniyāṃ durī | sāca tūṃ aṃtarīṃ yeuni rāheṃ ||3|| tukā hmaṇe maja rākhāveṃ patitā |āpuliyā sattā pāṃḍuraṃgā ||4||

चिंतिलें तें मनिंचें जाणें । पुरवी खुणे अंतरींचें ॥1॥ रात्री न कळे दिवस न कळे । अंगीं खेळे दैवत हें ॥ध्रु.॥ नवसियाचे नव रस । भोगी त्यास भिन्न नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे सम चि देणें । समचरण उभा असे ॥3॥

ciṃtileṃ teṃ maniṃceṃ jāṇeṃ | puravī khuṇe aṃtarīṃceṃ ||1|| rātrī na kaḷe divasa na kaḷe | aṃgīṃ kheḷe daivata heṃ ||dhru.|| navasiyāce nava rasa | bhogī tyāsa bhinna nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe sama ci deṇeṃ | samacaraṇa ubhā ase ||3||

उधाराचा संदेह नाहीं । याचा कांहीं सेवकां ॥1॥ पांडुरंग अभिमानी । जीवदानी कोंवसा ॥ध्रु.॥ बुडतां जळीं जळतां अंगीं । ते प्रसंगीं राखावें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मांसाटीं । कृपा पोटीं वागवी ॥3॥

udhārācā saṃdeha nāhīṃ | yācā kāṃhīṃ sevakāṃ ||1|| pāṃḍuraṃga abhimānī | jīvadānī koṃvasā ||dhru.|| buḍatāṃ jaḷīṃ jaḷatāṃ aṃgīṃ | te prasaṃgīṃ rākhāveṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃsāṭīṃ | kṛpā poṭīṃ vāgavī ||3||

जेथें वैष्णवांचा वास । धन्य भूमी पुण्य देश ॥1॥ दोष नाहीं ओखदासी । दूत सांगे यमापाशीं ॥ध्रु.॥ गरुडटकयांच्या भारें । भूमि गर्जे जेजेकारें ॥2॥ सहज तयां जनां छंद । वाचे गोविंद गोविंद ॥3॥ तुळसीवनें रंगमाळा । अवघा वैकुंठसोहळा ॥4॥ तुका ह्मणे भेणें । काळ नये तेणें राणें ॥5॥

jetheṃ vaiṣṇavāṃcā vāsa | dhanya bhūmī puṇya deśa ||1|| doṣa nāhīṃ okhadāsī | dūta sāṃge yamāpāśīṃ ||dhru.|| garuḍaṭakayāṃcyā bhāreṃ | bhūmi garje jejekāreṃ ||2|| sahaja tayāṃ janāṃ chaṃda | vāce goviṃda goviṃda ||3|| tuḷasīvaneṃ raṃgamāḷā | avaghā vaikuṃṭhasohaḷā ||4|| tukā hmaṇe bheṇeṃ | kāḷa naye teṇeṃ rāṇeṃ ||5||

माझ्या विठोबाचा कैसा प्रेमभाव । आपण चि देव होय गुरू ॥1॥ पढियें देहभावें पुरवितो वासना । अतीं तें आपणापाशीं न्यावें ॥ध्रु.॥ मागें पुढें उभा राहे सांभाळीत । आलिया आघात निवारावे ॥2॥ योगक्षेम जाणे जडभारी । वाट दावी करीं धरूनियां ॥3॥ तुका ह्मणे नाहीं विश्वास ज्या मनीं । पाहावें पुराणीं विचारूनी ॥4॥

mājhyā viṭhobācā kaisā premabhāva | āpaṇa ci deva hoya gurū ||1|| paḍhiyeṃ dehabhāveṃ puravito vāsanā | atīṃ teṃ āpaṇāpāśīṃ nyāveṃ ||dhru.|| māgeṃ puḍheṃ ubhā rāhe sāṃbhāḷīta | āliyā āghāta nivārāve ||2|| yogakṣema jāṇe jaḍabhārī | vāṭa dāvī karīṃ dharūniyāṃ ||3|| tukā hmaṇe nāhīṃ viśvāsa jyā manīṃ | pāhāveṃ purāṇīṃ vicārūnī ||4||

सकळ धर्म मज विठोबाचें नाम । आणीक त्यां वर्म नेणें कांहीं ॥1॥ काय जाणों संतां निरविलें देवें । करिती या भावें कृपा मज ॥2॥ तुका ह्मणे माझा कोण अधिकार । तो मज विचार कळों यावा ॥3॥

sakaḷa dharma maja viṭhobāceṃ nāma | āṇīka tyāṃ varma neṇeṃ kāṃhīṃ ||1|| kāya jāṇoṃ saṃtāṃ niravileṃ deveṃ | karitī yā bhāveṃ kṛpā maja ||2|| tukā hmaṇe mājhā koṇa adhikāra | to maja vicāra kaḷoṃ yāvā ||3||

उदंड शाहाणे होत तर्कवंत । परि या नेणवे अंत विठोबाचा ॥1॥ उदंडा अक्षरां करोत भरोवरी । परि ते नेणवे थोरी विठोबाची ॥2॥ तुका ह्मणे नाहीं भोळेपणाविण । जाणीव ते सिण रितें माप ॥3॥

udaṃḍa śāhāṇe hota tarkavaṃta | pari yā neṇave aṃta viṭhobācā ||1|| udaṃḍā akṣarāṃ karota bharovarī | pari te neṇave thorī viṭhobācī ||2|| tukā hmaṇe nāhīṃ bhoḷepaṇāviṇa | jāṇīva te siṇa riteṃ māpa ||3||

अनाथांची तुह्मां दया । पंढरीराया येतसे ॥1॥ ऐसी ऐकोनियां कीतिऩ । बहु विश्रांति पावलों ॥ध्रु.॥ अनाथांच्या धांवा घरा । नामें करा कुडावा ॥2॥ तुका ह्मणे सवघड हित । ठेवूं चित्त पायांपें ॥3॥

anāthāṃcī tuhmāṃ dayā | paṃḍharīrāyā yetase ||1|| aisī aikoniyāṃ kītiऩ | bahu viśrāṃti pāvaloṃ ||dhru.|| anāthāṃcyā dhāṃvā gharā | nāmeṃ karā kuḍāvā ||2|| tukā hmaṇe savaghaḍa hita | ṭhevūṃ citta pāyāṃpeṃ ||3||

येथें नाहीं उरों आले अवतार । येर ते पामर जीव किती ॥1॥ विषयांचे झणी व्हाल लोलिंगत । चेवलिया अंत न लगे मज ॥ध्रु.॥ वाहोनियां भार कुंथसील ओंझे । नव्हे तें चि माझें थीता त्याग ॥2॥ तुका ह्मणे कैसी नाहीं त्याची लाज । संतीं केशीराज साधियेला ॥3॥

yetheṃ nāhīṃ uroṃ āle avatāra | yera te pāmara jīva kitī ||1|| viṣayāṃce jhaṇī vhāla loliṃgata | cevaliyā aṃta na lage maja ||dhru.|| vāhoniyāṃ bhāra kuṃthasīla oṃjhe | navhe teṃ ci mājheṃ thītā tyāga ||2|| tukā hmaṇe kaisī nāhīṃ tyācī lāja | saṃtīṃ keśīrāja sādhiyelā ||3||

हीं च त्यांचीं पंचभूतें । जीवन भातें प्रेमाचें ॥1॥ कळवळा धरिला संतीं । ते निगुती कैवाड ॥ध्रु.॥ हा च काळ वर्तमान । साधन ही संपत्ती ॥2॥ तुका ह्मणे दिवसरातीं । हें चि खाती अन्न ते ॥3॥

hīṃ ca tyāṃcīṃ paṃcabhūteṃ | jīvana bhāteṃ premāceṃ ||1|| kaḷavaḷā dharilā saṃtīṃ | te nigutī kaivāḍa ||dhru.|| hā ca kāḷa vartamāna | sādhana hī saṃpattī ||2|| tukā hmaṇe divasarātīṃ | heṃ ci khātī anna te ||3||

दीप न देखे अंधारा । आतां हें चि करा जतन ॥1॥ नारायण नारायण । गांठी धन बळकट ॥ध्रु.॥ चिंतामणीपाशीं चिंता । तत्वता ही नयेल ॥2॥ तुका ह्मणे उभयलोकीं । हे चि निकी सामोग्री ॥3॥

dīpa na dekhe aṃdhārā | ātāṃ heṃ ci karā jatana ||1|| nārāyaṇa nārāyaṇa | gāṃṭhī dhana baḷakaṭa ||dhru.|| ciṃtāmaṇīpāśīṃ ciṃtā | tatvatā hī nayela ||2|| tukā hmaṇe ubhayalokīṃ | he ci nikī sāmogrī ||3||

धन्य काळ संतभेटी । पायीं मिठी पडिली तो ॥1॥ संदेहाची सुटली गांठी । जालें पोटीं शीतळ ॥ध्रु.॥ भवनदीचा जाला तारा । या उत्तरा प्रसादें ॥2॥ तुका ह्मणे मंगळ आतां । कोण दाता याहूनि ॥3॥

dhanya kāḷa saṃtabheṭī | pāyīṃ miṭhī paḍilī to ||1|| saṃdehācī suṭalī gāṃṭhī | jāleṃ poṭīṃ śītaḷa ||dhru.|| bhavanadīcā jālā tārā | yā uttarā prasādeṃ ||2|| tukā hmaṇe maṃgaḷa ātāṃ | koṇa dātā yāhūni ||3||

दिनरजनीं हा चि धंदा । गोविंदाचे पवाडे ॥1॥ संकिल्पला देह देवा । सकळ हेवा तये ठायीं ॥ध्रु.॥ नाहीं अवसान घडी । सकळ जोडी इंिद्रयां ॥2॥ कीतिऩ मुखें गर्जे तुका । करी लोकां सावध ॥3॥

dinarajanīṃ hā ci dhaṃdā | goviṃdāce pavāḍe ||1|| saṃkilpalā deha devā | sakaḷa hevā taye ṭhāyīṃ ||dhru.|| nāhīṃ avasāna ghaḍī | sakaḷa joḍī iṃिdrayāṃ ||2|| kītiऩ mukheṃ garje tukā | karī lokāṃ sāvadha ||3||

खरें नानवट निक्षेपीचें जुनें । काढिलें ठेवणें समर्थाचें ॥1॥ मजुराच्या हातें मापाचा उकल । मी तों येथें फोल सत्ता त्याची ॥ध्रु.॥ कुलाळाच्या हातें घटाच्या उत्पित्त । पाठवी त्या जाती पाकस्थळा ॥2॥ तुका ह्मणे जीवन तें नारायणीं । प्रभा जाते कीणाअ प्रकाशाची ॥3॥

khareṃ nānavaṭa nikṣepīceṃ juneṃ | kāḍhileṃ ṭhevaṇeṃ samarthāceṃ ||1|| majurācyā hāteṃ māpācā ukala | mī toṃ yetheṃ phola sattā tyācī ||dhru.|| kulāḷācyā hāteṃ ghaṭācyā utpitta | pāṭhavī tyā jātī pākasthaḷā ||2|| tukā hmaṇe jīvana teṃ nārāyaṇīṃ | prabhā jāte kīṇāa prakāśācī ||3||

गंगेचिया अंताविण काय चाड । आपुलें तें कोड तृषेपाशीं ॥1॥ विठ्ठल हे मूतिऩ साजिरी सुंदर । घालीं निरंतर हृदयपुटीं ॥ध्रु.॥ कारण तें असे नवनीतापाशीं । गबाळ तें सोसी इतर कोण ॥2॥ बाळाचे सोइऩतें घांस घाली माता । आटाहास चिंता नाहीं तया ॥3॥ गाऊं नाचों करूं आनंदसोहळा । भाव चि आगळा नाहीं हातां ॥4॥ तुका ह्मणे अवघें जालें एकमय । परलोकींची काय चाड आतां ॥5॥

gaṃgeciyā aṃtāviṇa kāya cāḍa | āpuleṃ teṃ koḍa tṛṣepāśīṃ ||1|| viṭhṭhala he mūtiऩ sājirī suṃdara | ghālīṃ niraṃtara hṛdayapuṭīṃ ||dhru.|| kāraṇa teṃ ase navanītāpāśīṃ | gabāḷa teṃ sosī itara koṇa ||2|| bāḷāce soiऩteṃ ghāṃsa ghālī mātā | āṭāhāsa ciṃtā nāhīṃ tayā ||3|| gāūṃ nācoṃ karūṃ ānaṃdasohaḷā | bhāva ci āgaḷā nāhīṃ hātāṃ ||4|| tukā hmaṇe avagheṃ jāleṃ ekamaya | paralokīṃcī kāya cāḍa ātāṃ ||5||

स्त्रीपुत्रादिकीं राहिला आदर । विषयीं पडिभर अतिशय ॥1॥ आतां हाता धांवा नारायणा । मज हे वासना अनावर ॥ध्रु.॥ येउनियां आड ठाके लोकलाज । तें हें दिसे काज अंतरलें ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मां जेथें जेथें गोवा । तेथें तुह्मीं देवा सांभाळावें ॥3॥

strīputrādikīṃ rāhilā ādara | viṣayīṃ paḍibhara atiśaya ||1|| ātāṃ hātā dhāṃvā nārāyaṇā | maja he vāsanā anāvara ||dhru.|| yeuniyāṃ āḍa ṭhāke lokalāja | teṃ heṃ dise kāja aṃtaraleṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmāṃ jetheṃ jetheṃ govā | tetheṃ tuhmīṃ devā sāṃbhāḷāveṃ ||3||

पडिलों भोवणीं । होतों बहु चिंतवणी ॥1॥ होतों चुकलों मारग । लाहो केला लाग वेगें ॥ध्रु.॥ इंिद्रयांचे संदी । होतों सांपडलों बंदीं ॥2॥ तुका ह्मणे बरें जालें । विठ्ठलसें वाचे आलें ॥3॥

paḍiloṃ bhovaṇīṃ | hotoṃ bahu ciṃtavaṇī ||1|| hotoṃ cukaloṃ māraga | lāho kelā lāga vegeṃ ||dhru.|| iṃिdrayāṃce saṃdī | hotoṃ sāṃpaḍaloṃ baṃdīṃ ||2|| tukā hmaṇe bareṃ jāleṃ | viṭhṭhalaseṃ vāce āleṃ ||3||

बरें जालें आलीं ज्याचीं त्याच्या घरा । चुकला पाऱ्हेरा ओढाळांचा ॥1॥ बहु केलें दुखी त्यांचिया सांभाळें । आतां तोंड काळें तेणें लोभें ॥ध्रु.॥ त्यांचिया अन्यायें भोगा माझें अंग । सकळ ही लाग द्यावा लागे ॥2॥ नाहीं कोठें िस्थर राहों दिलें क्षण । आजिवरी सिण पावलों तो ॥3॥ वेगळाल्या खोडी केली तडातडी। सांगावया घडी नाहीं सुख ॥4॥ निरवूनि तुका चालिला गोवारें । देवापाशीं भार सांडवूनि ॥5॥

bareṃ jāleṃ ālīṃ jyācīṃ tyācyā gharā | cukalā pāऱherā oḍhāḷāṃcā ||1|| bahu keleṃ dukhī tyāṃciyā sāṃbhāḷeṃ | ātāṃ toṃḍa kāḷeṃ teṇeṃ lobheṃ ||dhru.|| tyāṃciyā anyāyeṃ bhogā mājheṃ aṃga | sakaḷa hī lāga dyāvā lāge ||2|| nāhīṃ koṭheṃ िsthara rāhoṃ dileṃ kṣaṇa | ājivarī siṇa pāvaloṃ to ||3|| vegaḷālyā khoḍī kelī taḍātaḍī| sāṃgāvayā ghaḍī nāhīṃ sukha ||4|| niravūni tukā cālilā govāreṃ | devāpāśīṃ bhāra sāṃḍavūni ||5||

न करावी आतां पोटासाटीं चिंता । आहे त्या संचिता माप लावूं ॥1॥ दृिष्ट ते घालावी परमार्थाठायीं । क्षुल्लका उपायीं सिण जाला ॥ध्रु.॥ येथें तंव नाहीं घेइजेसें सवें । कांहीं नये जीवें वेचों मिथ्या ॥2॥ खंडणें चि नव्हे उद्वेग वेरझारीं । बापुडे संसारीं सदा असों ॥3॥ शेवटा पाववी नावेचें बैसनें । भुजाबळें कोणें कष्टी व्हावें ॥4॥ तुका ह्मणे आतां सकळांचें सार । करावा व्यापार तरी ऐसा ॥5॥

na karāvī ātāṃ poṭāsāṭīṃ ciṃtā | āhe tyā saṃcitā māpa lāvūṃ ||1|| dṛिṣṭa te ghālāvī paramārthāṭhāyīṃ | kṣullakā upāyīṃ siṇa jālā ||dhru.|| yetheṃ taṃva nāhīṃ gheijeseṃ saveṃ | kāṃhīṃ naye jīveṃ vecoṃ mithyā ||2|| khaṃḍaṇeṃ ci navhe udvega verajhārīṃ | bāpuḍe saṃsārīṃ sadā asoṃ ||3|| śevaṭā pāvavī nāveceṃ baisaneṃ | bhujābaḷeṃ koṇeṃ kaṣṭī vhāveṃ ||4|| tukā hmaṇe ātāṃ sakaḷāṃceṃ sāra | karāvā vyāpāra tarī aisā ||5||

आमच्या हें आलें भागा । जीव्हार या जगाचें ॥1॥ धरूनियां ठेलों जीवें । बळकट भावें एकविध ॥ध्रु.॥ आणूनियां केला रूपा । उभा सोपा जवळी ॥2॥ तुका ह्मणे अंकित केला । खालीं आला वचनें ॥3॥

āmacyā heṃ āleṃ bhāgā | jīvhāra yā jagāceṃ ||1|| dharūniyāṃ ṭheloṃ jīveṃ | baḷakaṭa bhāveṃ ekavidha ||dhru.|| āṇūniyāṃ kelā rūpā | ubhā sopā javaḷī ||2|| tukā hmaṇe aṃkita kelā | khālīṃ ālā vacaneṃ ||3||

खरें भांडवल सांपडलें गांठी । जेणें नये तुटी उदमासी ॥1॥ संवगाचें केणें सांपडलें घरीं । भरूनि वैखरी सांटविलें ॥ध्रु.॥ घेतां देतां लाभ होतसे सकळां । सदेवां दुर्बळा भाव तैसा ॥2॥ फडा आलिया तो न वजे निरासे । जरि कांहीं त्यास न कळतां ॥3॥ तुका ह्मणे आतां जालीसे नििंश्चती । आणीक तें चित्तीं न धरूं दुजें ॥4॥

khareṃ bhāṃḍavala sāṃpaḍaleṃ gāṃṭhī | jeṇeṃ naye tuṭī udamāsī ||1|| saṃvagāceṃ keṇeṃ sāṃpaḍaleṃ gharīṃ | bharūni vaikharī sāṃṭavileṃ ||dhru.|| ghetāṃ detāṃ lābha hotase sakaḷāṃ | sadevāṃ durbaḷā bhāva taisā ||2|| phaḍā āliyā to na vaje nirāse | jari kāṃhīṃ tyāsa na kaḷatāṃ ||3|| tukā hmaṇe ātāṃ jālīse niिṃścatī | āṇīka teṃ cittīṃ na dharūṃ dujeṃ ||4||

पदोपदीं दिलें अंग । जालें सांग कारण ॥1॥ रुधवूनि ठेलों ठाव । जगा वाव सकळ ॥ध्रु.॥ पुढती चाली मनालाहो । वाढे देहो संतोष ॥2॥ । तुका ह्मणे क्षरभागीं । जालों जगीं व्यापक ॥3॥

padopadīṃ dileṃ aṃga | jāleṃ sāṃga kāraṇa ||1|| rudhavūni ṭheloṃ ṭhāva | jagā vāva sakaḷa ||dhru.|| puḍhatī cālī manālāho | vāḍhe deho saṃtoṣa ||2|| | tukā hmaṇe kṣarabhāgīṃ | jāloṃ jagīṃ vyāpaka ||3||

निवडुनि दिलें नवनीत । संचित ते भोगीत ॥1॥ आतां पुढें भावसार । जीवना थार पाहावया ॥ध्रु.॥ पारखियाचे पडिलें हातीं । चांचपती आंधळीं ॥2॥ तुका ह्मणे सेवन घडे । त्यासी जोडे लाभ हा ॥3॥

nivaḍuni dileṃ navanīta | saṃcita te bhogīta ||1|| ātāṃ puḍheṃ bhāvasāra | jīvanā thāra pāhāvayā ||dhru.|| pārakhiyāce paḍileṃ hātīṃ | cāṃcapatī āṃdhaḷīṃ ||2|| tukā hmaṇe sevana ghaḍe | tyāsī joḍe lābha hā ||3||

उचित न कळे इंिद्रयाचे ओढी । मुखें बडबडी शिकलें तें ॥1॥ आपण जाऊन न्यावीं नरकास । बळें बेताळीस कुळें जग ॥ध्रु.॥ अबोलणें बोले डोळे झांकुनियां । बडबडी वांयां दंभासाटीं ॥2॥ तुका ह्मणे आह्मी तेथील पारखी । नाचे देखोवेखीं जाणों खरें ॥3॥

ucita na kaḷe iṃिdrayāce oḍhī | mukheṃ baḍabaḍī śikaleṃ teṃ ||1|| āpaṇa jāūna nyāvīṃ narakāsa | baḷeṃ betāḷīsa kuḷeṃ jaga ||dhru.|| abolaṇeṃ bole ḍoḷe jhāṃkuniyāṃ | baḍabaḍī vāṃyāṃ daṃbhāsāṭīṃ ||2|| tukā hmaṇe āhmī tethīla pārakhī | nāce dekhovekhīṃ jāṇoṃ khareṃ ||3||

एक मन तुझ्या अवघ्या भांडवला । वांटितां तें तुला येइऩ कैसें ॥1॥ ह्मणउनि दृढ धरीं पांडुरंग । देहा लावीं संग प्रारब्धाचा ॥ध्रु.॥ आणिका संकल्पा नको गोऊं मन । तरी च कारण साध्य होय ॥2॥ तुका ह्मणे ऐसें जाणावें उचित । तरी सहज िस्थत येइऩल कळों ॥3॥

eka mana tujhyā avaghyā bhāṃḍavalā | vāṃṭitāṃ teṃ tulā yeiऩ kaiseṃ ||1|| hmaṇauni dṛḍha dharīṃ pāṃḍuraṃga | dehā lāvīṃ saṃga prārabdhācā ||dhru.|| āṇikā saṃkalpā nako goūṃ mana | tarī ca kāraṇa sādhya hoya ||2|| tukā hmaṇe aiseṃ jāṇāveṃ ucita | tarī sahaja िsthata yeiऩla kaḷoṃ ||3||

गावे ह्मणउनि गीत । धरुनि राहे तैसें चित्त ॥1॥ हें चि थोर अवघड आहे । अन्न देखोनि भूक राहे ॥ध्रु.॥ ऐकावी ह्मूण कथा । राहे तैसें धरुनि चित्ता ॥2॥ तुका ह्मणे धणी । नव्हे जेविल्यावांचुनि ॥3॥

gāve hmaṇauni gīta | dharuni rāhe taiseṃ citta ||1|| heṃ ci thora avaghaḍa āhe | anna dekhoni bhūka rāhe ||dhru.|| aikāvī hmūṇa kathā | rāhe taiseṃ dharuni cittā ||2|| tukā hmaṇe dhaṇī | navhe jevilyāvāṃcuni ||3||

कळल हे खुण । तरि दावी नारायण ॥1॥ सत्य संतांपाशीं राहे । येरां भय आड आहे ॥ध्रु.॥ अनुचिया ऐसें । असे भरलें प्रकाशें ॥2॥ इंिद्रयांचें धनी । ते हे जाती समजूनि ॥3॥ तर्क कुतर्क वाटा । नागवण घटापटा ॥4॥ तुका ह्मणे ल्यावें । डोळां अंजन बरवें ॥5॥

kaḷala he khuṇa | tari dāvī nārāyaṇa ||1|| satya saṃtāṃpāśīṃ rāhe | yerāṃ bhaya āḍa āhe ||dhru.|| anuciyā aiseṃ | ase bharaleṃ prakāśeṃ ||2|| iṃिdrayāṃceṃ dhanī | te he jātī samajūni ||3|| tarka kutarka vāṭā | nāgavaṇa ghaṭāpaṭā ||4|| tukā hmaṇe lyāveṃ | ḍoḷāṃ aṃjana baraveṃ ||5||

जातो न येतिया वाटा । काय निरवितो करंटा ॥1॥ कैसा जालासे बेश्रम । लाज नाहीं न ह्मणे राम ॥ध्रु.॥ पाहे वैरियाकडे। डोळे वासुनियां रडे ॥2॥ बांधुनियां यमा हातीं । दिला नाहीं त्याची खंती ॥3॥ नाहीं यांपें काम । ऐसें जाणे तो अधम ॥4॥ अझुन तरि मुका । कां रे जालासि ह्मणे तुका ॥5॥

jāto na yetiyā vāṭā | kāya niravito karaṃṭā ||1|| kaisā jālāse beśrama | lāja nāhīṃ na hmaṇe rāma ||dhru.|| pāhe vairiyākaḍe| ḍoḷe vāsuniyāṃ raḍe ||2|| bāṃdhuniyāṃ yamā hātīṃ | dilā nāhīṃ tyācī khaṃtī ||3|| nāhīṃ yāṃpeṃ kāma | aiseṃ jāṇe to adhama ||4|| ajhuna tari mukā | kāṃ re jālāsi hmaṇe tukā ||5||

वांटा घेइप लवकरि । मागें अंतरसी दुरी । केली भरोवरी। सार नेती आणीक ॥1॥ ऐसीं भांमावलीं किती । काय जाणों नेणों किती । समय नेणती । माथां भार वाहोनि ॥ध्रु.॥ नाहीं सारिलें तोंवरी । धांव घेइप वेग करीं । घेतलें पदरीं । फावलें तें आपुलें ॥2॥ फट लंडी ह्मणे तुका । एक न साहावे धका । तरि च या सुखा । मग कैसा पावसी ॥3॥

vāṃṭā gheipa lavakari | māgeṃ aṃtarasī durī | kelī bharovarī| sāra netī āṇīka ||1|| aisīṃ bhāṃmāvalīṃ kitī | kāya jāṇoṃ neṇoṃ kitī | samaya neṇatī | māthāṃ bhāra vāhoni ||dhru.|| nāhīṃ sārileṃ toṃvarī | dhāṃva gheipa vega karīṃ | ghetaleṃ padarīṃ | phāvaleṃ teṃ āpuleṃ ||2|| phaṭa laṃḍī hmaṇe tukā | eka na sāhāve dhakā | tari ca yā sukhā | maga kaisā pāvasī ||3||

चालावा पंथ तो पाविजे त्या ठाया । ऐकिल्या वांयां वारता त्या ॥1॥ ऐका जी वोजे पडतसें पायां । भावाचि तें जायावाट नव्हे ॥ध्रु.॥ व्याली कुमारीचा अनुभवें अनुभव । सांगतां तो भाव येत नाहीं ॥2॥ तुका ह्मणे येथें पाहिजे आरालें । बिंबीं निवळलें तरि भासे ॥3॥

cālāvā paṃtha to pāvije tyā ṭhāyā | aikilyā vāṃyāṃ vāratā tyā ||1|| aikā jī voje paḍataseṃ pāyāṃ | bhāvāci teṃ jāyāvāṭa navhe ||dhru.|| vyālī kumārīcā anubhaveṃ anubhava | sāṃgatāṃ to bhāva yeta nāhīṃ ||2|| tukā hmaṇe yetheṃ pāhije ārāleṃ | biṃbīṃ nivaḷaleṃ tari bhāse ||3||

काय नाहीं लवत झाडें । विसरे वेडें देहभाव ॥1॥ जया न फळे उपदेश । धस ऐसा त्या नांवें ॥ध्रु.॥ काय नाहीं असत जड । दगड तो अबोलणा ॥2॥ तुका ह्मणे कुचर दाणा । तैसा ह्मणा डेंग हा ॥3॥

kāya nāhīṃ lavata jhāḍeṃ | visare veḍeṃ dehabhāva ||1|| jayā na phaḷe upadeśa | dhasa aisā tyā nāṃveṃ ||dhru.|| kāya nāhīṃ asata jaḍa | dagaḍa to abolaṇā ||2|| tukā hmaṇe kucara dāṇā | taisā hmaṇā ḍeṃga hā ||3||

देखीचा दिमाख शिकोनियां दावी । हिऱ्या ऐसी केवीं गारगोटी ॥1॥ मर्यादा ते जाण अरे अभागिया । देवाच्या ऐसिया सकळ मूतिऩ ॥ध्रु.॥ काय पडिलेंसी लटिक्याचे भरी । वोंवाळुनि थोरी परती सांडीं ॥2॥ तुका ह्मणे पुढें दिसतसे घात । करितों फजित ह्मणउनी ॥3॥

dekhīcā dimākha śikoniyāṃ dāvī | hiऱyā aisī kevīṃ gāragoṭī ||1|| maryādā te jāṇa are abhāgiyā | devācyā aisiyā sakaḷa mūtiऩ ||dhru.|| kāya paḍileṃsī laṭikyāce bharī | voṃvāḷuni thorī paratī sāṃḍīṃ ||2|| tukā hmaṇe puḍheṃ disatase ghāta | karitoṃ phajita hmaṇaunī ||3||

संसाराचा माथां भार । कांहीं पर न ठेवीं ॥1॥ भक्तीची ते जाती ऐसी । सर्वस्वासी मुकावें ॥ध्रु.॥ भिक्षाणी वेवसाव। काला करितो गाढव ॥2॥ करुनि वस्ती बाजारीं । ह्मणवी कासया निस्पृही ॥3॥ प्रसादा आडुनि कवी । केलें तुप पाणी तेवीं ॥4॥ तुका ह्मणे होंइऩ सुर । किंवा निसुर मजुर ॥5॥

saṃsārācā māthāṃ bhāra | kāṃhīṃ para na ṭhevīṃ ||1|| bhaktīcī te jātī aisī | sarvasvāsī mukāveṃ ||dhru.|| bhikṣāṇī vevasāva| kālā karito gāḍhava ||2|| karuni vastī bājārīṃ | hmaṇavī kāsayā nispṛhī ||3|| prasādā āḍuni kavī | keleṃ tupa pāṇī tevīṃ ||4|| tukā hmaṇe hoṃiऩ sura | kiṃvā nisura majura ||5||

तेज्या इशारती । तटा फोक वरी घेती ॥1॥ काय सांगावें त्याहूनी । ऐका रे धरा मनीं ॥ध्रु.॥ नव्हे भांडखोर । ओढूनि धरूं पदर ॥2॥ तुका ह्मणे तोंड । काळें करा खालीं मुंड ॥3॥

tejyā iśāratī | taṭā phoka varī ghetī ||1|| kāya sāṃgāveṃ tyāhūnī | aikā re dharā manīṃ ||dhru.|| navhe bhāṃḍakhora | oḍhūni dharūṃ padara ||2|| tukā hmaṇe toṃḍa | kāḷeṃ karā khālīṃ muṃḍa ||3||

मागें संतीं होतें जें जें सांगितलें । तें येऊं लागलें अनुभवा ॥1॥ आचारभ्रष्ट होती लोक कळी । पुण्य क्षीण बळी जालें पाप ॥ध्रु.॥ वर्णधर्म कोण न धरी विटाळ । घालिती गोंधळ एके ठायीं ॥2॥ वेदाचे पाठक सेवितील मद्य । न देखती भेद विषयीं भांड ॥3॥ तुका ह्मणे किती करावे फजित । ते चि छंद नित्य बहु होती ॥4॥

māgeṃ saṃtīṃ hoteṃ jeṃ jeṃ sāṃgitaleṃ | teṃ yeūṃ lāgaleṃ anubhavā ||1|| ācārabhraṣṭa hotī loka kaḷī | puṇya kṣīṇa baḷī jāleṃ pāpa ||dhru.|| varṇadharma koṇa na dharī viṭāḷa | ghālitī goṃdhaḷa eke ṭhāyīṃ ||2|| vedāce pāṭhaka sevitīla madya | na dekhatī bheda viṣayīṃ bhāṃḍa ||3|| tukā hmaṇe kitī karāve phajita | te ci chaṃda nitya bahu hotī ||4||

अक्षरांचा श्रम केला । फळा आला तेणें तो ॥1॥ अवघियाचा तळ धरी । जीवा उरी नुरउनी ॥ध्रु.॥ फळलें तें लवे भारें । पीक खरें आलें तइप ॥2॥ तुका ह्मणे देवा । पुढें भाव सारावा ॥3॥

akṣarāṃcā śrama kelā | phaḷā ālā teṇeṃ to ||1|| avaghiyācā taḷa dharī | jīvā urī nuraunī ||dhru.|| phaḷaleṃ teṃ lave bhāreṃ | pīka khareṃ āleṃ taipa ||2|| tukā hmaṇe devā | puḍheṃ bhāva sārāvā ||3||

उचित जाणावें मुख्य धर्म आधीं । चित्तशुद्ध बुद्धी ठायीं िस्थर ॥1॥ न घलावी धांव मनाचिये ओढी । वचन आवडी संताचिये ॥2॥ अंतरीं या राहे वचनाचा विश्वास । न उगे उपदेश तुका ह्मणे ॥3॥

ucita jāṇāveṃ mukhya dharma ādhīṃ | cittaśuddha buddhī ṭhāyīṃ िsthara ||1|| na ghalāvī dhāṃva manāciye oḍhī | vacana āvaḍī saṃtāciye ||2|| aṃtarīṃ yā rāhe vacanācā viśvāsa | na uge upadeśa tukā hmaṇe ||3||

पद 602

पद 603

पद 604

पद 605

पद 606

पद 607

पद 608

पद 609

पद 610

पद 611

पद 612

पद 613

पद 614

पद 615

पद 619

पद 620

पद 622

पद 623

पद 625

पद 627

पद 628

पद 630

पद 631

पद 632

पद 633

पद 635

पद 636

पद 638

पद 640

पद 641

पद 643

पद 644

पद 646

पद 649

पद 650

पद 651

पद 653

पद 654

पद 656

पद 657

पद 660

पद 661

पद 662

पद 663

पद 664

पद 666

पद 667

पद 669

पद 671

पद 672

पद 673

पद 676

पद 678

पद 680

पद 681

पद 682

पद 683

पद 684

पद 685

पद 686

पद 688

पद 689

पद 692

पद 693

पद 694

पद 695

पद 696

पद 697

पद 698

पद 699

पद 700

पद 701

पद 702

पद 703

पद 704

पद 705

पद 706

पद 707

पद 708

पद 709

पद 710

पद 711

पद 712

पद 713

पद 714

पद 715

पद 716

पद 717

पद 718

पद 719

पद 720

पद 721

पद 722

पद 723

पद 724

पद 726

पद 727

पद 728

पद 729

पद 730

पद 731

पद 732

पद 733

पद 734

पद 735

पद 736

पद 737

पद 738

पद 739

पद 740

पद 741

पद 742

पद 744

पद 745

पद 746

पद 747

पद 748

पद 749

पद 750

पद 751

पद 752

पद 753

पद 754

पद 755

पद 756

पद 757

पद 758

पद 759

पद 760

पद 761

पद 762

पद 763

पद 764

पद 765

पद 766

पद 767

पद 768

पद 769

पद 770

पद 771

पद 772

पद 773

पद 774

पद 775

पद 776

पद 777

पद 778

पद 779

पद 780

पद 781

पद 782

शाHावर - अभंग 13

शाHावर - अभंग 13 पद 784

शाHावर - अभंग 13 पद 786

शाHावर - अभंग 13 पद 787

शाHावर - अभंग 13 पद 788

शाHावर - अभंग 13 पद 789

शाHावर - अभंग 13 पद 790

शाHावर - अभंग 13 पद 791

शाHावर - अभंग 13 पद 793

शाHावर - अभंग 13 पद 794

शाHावर - अभंग 13 पद 795

शाHावर - अभंग 13 पद 796

शाHावर - अभंग 13 पद 797

शाHावर - अभंग 13 पद 799

शाHावर - अभंग 13 पद 800

शाHावर - अभंग 13 पद 801

शाHावर - अभंग 13 पद 802

शाHावर - अभंग 13 पद 803

शाHावर - अभंग 13 पद 806

शाHावर - अभंग 13 पद 808

शाHावर - अभंग 13 पद 809

शाHावर - अभंग 13 पद 810

शाHावर - अभंग 13 पद 811

शाHावर - अभंग 13 पद 812

शाHावर - अभंग 13 पद 813

शाHावर - अभंग 13 पद 814

शाHावर - अभंग 13 पद 815

शाHावर - अभंग 13 पद 816

शाHावर - अभंग 13 पद 817

शाHावर - अभंग 13 पद 818

शाHावर - अभंग 13 पद 819

शाHावर - अभंग 13 पद 820

शाHावर - अभंग 13 पद 821

शाHावर - अभंग 13 पद 822

शाHावर - अभंग 13 पद 824

शाHावर - अभंग 13 पद 825

शाHावर - अभंग 13 पद 826

शाHावर - अभंग 13 पद 827

शाHावर - अभंग 13 पद 828

शाHावर - अभंग 13 पद 829

शाHावर - अभंग 13 पद 830

शाHावर - अभंग 13 पद 831

शाHावर - अभंग 13 पद 832

शाHावर - अभंग 13 पद 833

शाHावर - अभंग 13 पद 834

शाHावर - अभंग 13 पद 835

शाHावर - अभंग 13 पद 836

शाHावर - अभंग 13 पद 837

शाHावर - अभंग 13 पद 838

शाHावर - अभंग 13 पद 839

शाHावर - अभंग 13 पद 840

शाHावर - अभंग 13 पद 841

शाHावर - अभंग 13 पद 842

शाHावर - अभंग 13 पद 843

शाHावर - अभंग 13 पद 844

शाHावर - अभंग 13 पद 845

शाHावर - अभंग 13 पद 846

शाHावर - अभंग 13 पद 847

शाHावर - अभंग 13 पद 848

शाHावर - अभंग 13 पद 849

शाHावर - अभंग 13 पद 850

शाHावर - अभंग 13 पद 851

शाHावर - अभंग 13 पद 852

शाHावर - अभंग 13 पद 853

शाHावर - अभंग 13 पद 854

शाHावर - अभंग 13 पद 855

शाHावर - अभंग 13 पद 856

शाHावर - अभंग 13 पद 857

शाHावर - अभंग 13 पद 858

शाHावर - अभंग 13 पद 859

शाHावर - अभंग 13 पद 860

शाHावर - अभंग 13 पद 861

शाHावर - अभंग 13 पद 862

शाHावर - अभंग 13 पद 863

शाHावर - अभंग 13 पद 864

शाHावर - अभंग 13 पद 866

शाHावर - अभंग 13 पद 867

शाHावर - अभंग 13 पद 868

शाHावर - अभंग 13 पद 869

शाHावर - अभंग 13 पद 871

शाHावर - अभंग 13 पद 872

शाHावर - अभंग 13 पद 873

शाHावर - अभंग 13 पद 874

शाHावर - अभंग 13 पद 875

शाHावर - अभंग 13 पद 876

शाHावर - अभंग 13 पद 877

शाHावर - अभंग 13 पद 878

शाHावर - अभंग 13 पद 879

शाHावर - अभंग 13 पद 880

शाHावर - अभंग 13 पद 881

शाHावर - अभंग 13 पद 882

शाHावर - अभंग 13 पद 883

शाHावर - अभंग 13 पद 884

शाHावर - अभंग 13 पद 885

शाHावर - अभंग 13 पद 886

शाHावर - अभंग 13 पद 887

शाHावर - अभंग 13 पद 888

शाHावर - अभंग 13 पद 889

शाHावर - अभंग 13 पद 890

शाHावर - अभंग 13 पद 891

शाHावर - अभंग 13 पद 892

शाHावर - अभंग 13 पद 893

शाHावर - अभंग 13 पद 894

शाHावर - अभंग 13 पद 895

शाHावर - अभंग 13 पद 896

शाHावर - अभंग 13 पद 897

शाHावर - अभंग 13 पद 898

शाHावर - अभंग 13 पद 899

शाHावर - अभंग 13 पद 900

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 601 ते 900. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 259 अभंग येथे दिले आहेत; 41 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 601–900

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती