तुकाराम गाथा — अभंग 301–600

शेअर करा

माझें म्हणतां याला कां रे नाहीं लाज । कन्या पुत्र भाज धन वित्त ॥१॥ कोणी सोडवी ना काळाचे हातींचें । एकाविणें साचें नारायणा ॥२॥ तुका म्हणे किती सांगावें चांडाळा । नेणे जीवकळा कोण्या जीतो ॥३॥

mājheṃ mhaṇatāṃ yālā kāṃ re nāhīṃ lāja | kanyā putra bhāja dhana vitta ||1|| koṇī soḍavī nā kāḷāce hātīṃceṃ | ekāviṇeṃ sāceṃ nārāyaṇā ||2|| tukā mhaṇe kitī sāṃgāveṃ cāṃḍāḷā | neṇe jīvakaḷā koṇyā jīto ||3||

आंधळ्यासि जन अवघे चि आंधळे । आपणासि डोळे दृष्टी नाहीं ॥१॥ रोग्या विषतुल्य लागे हें मिष्टान्न । तोंडासि कारण चवी नाहीं ॥२॥ तुका म्हणे शुद्ध नाहीं जो आपण । तया त्रिभुवन अवघें खोटें ॥३॥

āṃdhaḷyāsi jana avaghe ci āṃdhaḷe | āpaṇāsi ḍoḷe dṛṣṭī nāhīṃ ||1|| rogyā viṣatulya lāge heṃ miṣṭānna | toṃḍāsi kāraṇa cavī nāhīṃ ||2|| tukā mhaṇe śuddha nāhīṃ jo āpaṇa | tayā tribhuvana avagheṃ khoṭeṃ ||3||

छळी विष्णुदासा कोणी । त्याची अमंगळ वाणी ॥१॥ येऊं न द्यावा समोर । अभागी तो दुराचार ॥ध्रु.॥ नावडे हरिकथा । त्याची व्यभिचारीण माता ॥२॥ तुका म्हणे याति । भ्रष्ट तयाचि ते मति ॥३॥

chaḷī viṣṇudāsā koṇī | tyācī amaṃgaḷa vāṇī ||1|| yeūṃ na dyāvā samora | abhāgī to durācāra ||dhru.|| nāvaḍe harikathā | tyācī vyabhicārīṇa mātā ||2|| tukā mhaṇe yāti | bhraṣṭa tayāci te mati ||3||

बोलविसी तैसें आणीं अनुभवा । नाहीं तरी देवा विटंबना ॥१॥ मिठेंविण काय करावें मिष्टान्न । शव जीवेंविण शृंगारिले ॥ध्रु.॥ संपादणीविण विटंबिले सोंग । गुणेंविण चांग रूप हीन ॥२॥ कन्यापुत्रेंविण मंगळदायकें । वेचिलें हें फिके द्रव्य तरी ॥३॥ तुका म्हणे तैसी होते मज परी । न देखे अंतरीं प्रेमभाव ॥४॥

bolavisī taiseṃ āṇīṃ anubhavā | nāhīṃ tarī devā viṭaṃbanā ||1|| miṭheṃviṇa kāya karāveṃ miṣṭānna | śava jīveṃviṇa śṛṃgārile ||dhru.|| saṃpādaṇīviṇa viṭaṃbile soṃga | guṇeṃviṇa cāṃga rūpa hīna ||2|| kanyāputreṃviṇa maṃgaḷadāyakeṃ | vecileṃ heṃ phike dravya tarī ||3|| tukā mhaṇe taisī hote maja parī | na dekhe aṃtarīṃ premabhāva ||4||

अंगीं ज्वर तया नावडे साकर । जन तो इतर गोडी जाणे ॥१॥ एकाचिये तोंडीं पडिली ते माती । अवघे ते खाती पोटभरी ॥ध्रु.॥ चारितां बळें येत असे दांतीं । मागोनियां घेती भाग्यवंत ॥२॥ तुका म्हणे नसे संचित हें बरें । तयासि दुसरें काय करी ॥३॥

aṃgīṃ jvara tayā nāvaḍe sākara | jana to itara goḍī jāṇe ||1|| ekāciye toṃḍīṃ paḍilī te mātī | avaghe te khātī poṭabharī ||dhru.|| cāritāṃ baḷeṃ yeta ase dāṃtīṃ | māgoniyāṃ ghetī bhāgyavaṃta ||2|| tukā mhaṇe nase saṃcita heṃ bareṃ | tayāsi dusareṃ kāya karī ||3||

धिग जीणें तो बाइले आधीन । परलोक मान नाही दोन्ही ॥१॥ धिग जीणें ज्याचें लोभावरी मन । अतीतपूजन घडे चि ना ॥ध्रु.॥ धिग जीणें आळस निद्रा जया फार । अमित आहार अघोरिया ॥२॥ धिग जीणें नाहीं विवेक वैराग्य । झुरे मानालागीं साधुपणा ॥३॥ तुका म्हणे धिग ऐसे जाले लोक । निंदक वादक नरका जाती ॥४॥

dhiga jīṇeṃ to bāile ādhīna | paraloka māna nāhī donhī ||1|| dhiga jīṇeṃ jyāceṃ lobhāvarī mana | atītapūjana ghaḍe ci nā ||dhru.|| dhiga jīṇeṃ āḷasa nidrā jayā phāra | amita āhāra aghoriyā ||2|| dhiga jīṇeṃ nāhīṃ viveka vairāgya | jhure mānālāgīṃ sādhupaṇā ||3|| tukā mhaṇe dhiga aise jāle loka | niṃdaka vādaka narakā jātī ||4||

अरे हें देह व्यर्थ जावें । ऐसें जरी तुज व्हावें । द्यूतकर्म मनोभावें । सारीपाट खेळावा ॥१॥ मग कैचें हरिचें नाम । निजेलिया जागा राम । जन्मोजन्मींचा अधम । दुःख थोर साधिलें ॥ध्रु.॥ विषयसुखाचा लंपट । दासीगमनीं अतिधीट । तया तेचि वाट । अधोगती जावया ॥२॥ अणीक एक कोड । नरका जावयाची चाड । तरी संतनिंदा गोड । करीं कवतुकें सदा ॥३॥ तुका म्हणे ऐसें । मना लावी राम पिसें । नाहीं तरी आलिया सायासें । फुकट जासी ठकोनी ॥४॥

are heṃ deha vyartha jāveṃ | aiseṃ jarī tuja vhāveṃ | dyūtakarma manobhāveṃ | sārīpāṭa kheḷāvā ||1|| maga kaiceṃ hariceṃ nāma | nijeliyā jāgā rāma | janmojanmīṃcā adhama | duḥkha thora sādhileṃ ||dhru.|| viṣayasukhācā laṃpaṭa | dāsīgamanīṃ atidhīṭa | tayā teci vāṭa | adhogatī jāvayā ||2|| aṇīka eka koḍa | narakā jāvayācī cāḍa | tarī saṃtaniṃdā goḍa | karīṃ kavatukeṃ sadā ||3|| tukā mhaṇe aiseṃ | manā lāvī rāma piseṃ | nāhīṃ tarī āliyā sāyāseṃ | phukaṭa jāsī ṭhakonī ||4||

अवघें ब्रम्हरूप रिता नाहीं ठाव । प्रतिमा तो देव कैसा नव्हे ॥१॥ नाहीं भाव तया सांगावें तें किती । आपुल्याला मतीं पाषांडिया ॥ध्रु.॥ जया भावें संत बोलिले वचन । नाहीं अनुमोदन शाब्दिकांसि ॥२॥ तुका म्हणे संतीं भाव केला बळी । न कळतां खळीं दूषिला देव ॥३॥

avagheṃ bramharūpa ritā nāhīṃ ṭhāva | pratimā to deva kaisā navhe ||1|| nāhīṃ bhāva tayā sāṃgāveṃ teṃ kitī | āpulyālā matīṃ pāṣāṃḍiyā ||dhru.|| jayā bhāveṃ saṃta bolile vacana | nāhīṃ anumodana śābdikāṃsi ||2|| tukā mhaṇe saṃtīṃ bhāva kelā baḷī | na kaḷatāṃ khaḷīṃ dūṣilā deva ||3||

एक तटस्थ मानसीं । एक सहज चि आळसी ॥१॥ दोन्ही दिसती सारिखीं । वर्म जाणे तो पारखी ॥ध्रु.॥ एक ध्यानीं करिती जप । एक बैसुनि घेती झोप ॥२॥ एकां सर्वस्वाचा त्याग। एकां पोटासाठीं जोग ॥३॥ एकां भक्ति पोटासाठीं । एकां देवासवें गांठी ॥४॥ वर्म पोटीं एका । फळें दोन म्हणे तुका ॥५॥

eka taṭastha mānasīṃ | eka sahaja ci āḷasī ||1|| donhī disatī sārikhīṃ | varma jāṇe to pārakhī ||dhru.|| eka dhyānīṃ karitī japa | eka baisuni ghetī jhopa ||2|| ekāṃ sarvasvācā tyāga| ekāṃ poṭāsāṭhīṃ joga ||3|| ekāṃ bhakti poṭāsāṭhīṃ | ekāṃ devāsaveṃ gāṃṭhī ||4|| varma poṭīṃ ekā | phaḷeṃ dona mhaṇe tukā ||5||

काय कळे बाळा । बाप सदैव दुबळा ॥१॥ आहे नाहीं हें न कळे । हातीं काय कोण्या वेळे ॥ध्रु.॥ देखिलें तें दृष्टी । मागे घालूनियां मिठी ॥२॥ तुका म्हणे भावें । माझ्या मज समजावें ॥३॥

kāya kaḷe bāḷā | bāpa sadaiva dubaḷā ||1|| āhe nāhīṃ heṃ na kaḷe | hātīṃ kāya koṇyā veḷe ||dhru.|| dekhileṃ teṃ dṛṣṭī | māge ghālūniyāṃ miṭhī ||2|| tukā mhaṇe bhāveṃ | mājhyā maja samajāveṃ ||3||

भजन घाली भोगावरी । अकर्तव्य मनीं धरी ॥१॥ धिग त्याचें साधुपण । विटाळूनी वर्ते मन ॥ध्रु.॥ नाहीं वैराग्याचा लेश । अर्थचाड जावें आस ॥२॥ हें ना तें सें जालें । तुका म्हणे वांयां गेलें ॥३॥

bhajana ghālī bhogāvarī | akartavya manīṃ dharī ||1|| dhiga tyāceṃ sādhupaṇa | viṭāḷūnī varte mana ||dhru.|| nāhīṃ vairāgyācā leśa | arthacāḍa jāveṃ āsa ||2|| heṃ nā teṃ seṃ jāleṃ | tukā mhaṇe vāṃyāṃ geleṃ ||3||

एकादशीस अन्न पान । जे नर करिती भोजन । श्वानविष्ठे समान । अधम जन तो एक ॥१॥ ऐका व्रताचें महिमान। नेमें आचरती जन । गाती ऐकतीं हरिकीर्तन । ते समान विष्णूशीं ॥ध्रु.॥ अशुद्ध विटाळसीचें खळ । विडा भिक्षतां तांबूल । सांपडे सबळ । काळाहातीं न सुटे ॥२॥ सेज बाज विलास भोग । करी कामिनीशीं संग । तया जोडे क्षयरोग । जन्मव्याधी बळिवंत ॥३॥ आपण न वजे हरिकीर्तना । अणिकां वारी जातां कोणा । त्याच्या पापें जाणा । ठेंगणा महा मेरु ॥४॥ तया दंडी यमदूत । जाले तयाचे अंकित । तुका म्हणे व्रत । एकादशी चुकलीया ॥५॥

ekādaśīsa anna pāna | je nara karitī bhojana | śvānaviṣṭhe samāna | adhama jana to eka ||1|| aikā vratāceṃ mahimāna| nemeṃ ācaratī jana | gātī aikatīṃ harikīrtana | te samāna viṣṇūśīṃ ||dhru.|| aśuddha viṭāḷasīceṃ khaḷa | viḍā bhikṣatāṃ tāṃbūla | sāṃpaḍe sabaḷa | kāḷāhātīṃ na suṭe ||2|| seja bāja vilāsa bhoga | karī kāminīśīṃ saṃga | tayā joḍe kṣayaroga | janmavyādhī baḷivaṃta ||3|| āpaṇa na vaje harikīrtanā | aṇikāṃ vārī jātāṃ koṇā | tyācyā pāpeṃ jāṇā | ṭheṃgaṇā mahā meru ||4|| tayā daṃḍī yamadūta | jāle tayāce aṃkita | tukā mhaṇe vrata | ekādaśī cukalīyā ||5||

करवितां व्रत अर्धे पुण्य लाभे । मोडवितां दोघे नरका जाती ॥१॥ शुद्धबुद्धि होय दोघां एक मान । चोरासवें कोण जिवें राखे ॥ध्रु.॥ आपुलें देऊनी आपुला चि घात । न करावा थीत जाणोनियां ॥२॥ देऊनियां वेच धाडी वाराणसी । नेदावें चोरासि चंद्रबळ ॥३॥ तुका म्हणे तप तीर्थ व्रत याग । भक्ति हे मारग मोडूं नये ॥४॥

karavitāṃ vrata ardhe puṇya lābhe | moḍavitāṃ doghe narakā jātī ||1|| śuddhabuddhi hoya doghāṃ eka māna | corāsaveṃ koṇa jiveṃ rākhe ||dhru.|| āpuleṃ deūnī āpulā ci ghāta | na karāvā thīta jāṇoniyāṃ ||2|| deūniyāṃ veca dhāḍī vārāṇasī | nedāveṃ corāsi caṃdrabaḷa ||3|| tukā mhaṇe tapa tīrtha vrata yāga | bhakti he māraga moḍūṃ naye ||4||

इनामाची भरली पेठ । वाहाती दाट मारग ॥१॥ अवघेची येती वाण । अवघे शकुन लाभाचे ॥ध्रु.॥ अडचणी त्या केल्या दुरी । देण्या उरी घेण्याच्या ॥२॥ तुका म्हणे जोडी जाली । ते आपुली आपणा ॥३॥

ināmācī bharalī peṭha | vāhātī dāṭa māraga ||1|| avaghecī yetī vāṇa | avaghe śakuna lābhāce ||dhru.|| aḍacaṇī tyā kelyā durī | deṇyā urī gheṇyācyā ||2|| tukā mhaṇe joḍī jālī | te āpulī āpaṇā ||3||

वेदाचें गव्हर न कळे पाठकां । अधिकार लोकां नाहीं येरां ॥१॥ विठोबाचें नाम सुलभ सोपारें । तारी एक सरे भवसिंधु ॥ध्रु.॥ जाणत्या असाध्य मंत्र तंत्र काळ । येर तो सकळ मूढ लोक ॥२॥ तुका म्हणे विधि निषेध लोपला । उच्छेद या जाला मारगाचा ॥३॥

vedāceṃ gavhara na kaḷe pāṭhakāṃ | adhikāra lokāṃ nāhīṃ yerāṃ ||1|| viṭhobāceṃ nāma sulabha sopāreṃ | tārī eka sare bhavasiṃdhu ||dhru.|| jāṇatyā asādhya maṃtra taṃtra kāḷa | yera to sakaḷa mūḍha loka ||2|| tukā mhaṇe vidhi niṣedha lopalā | uccheda yā jālā māragācā ||3||

विधीनें सेवन । विषयत्यागातें समान ॥१॥ मुख्य धर्म देव चित्तीं । आदि अवसान अंतीं ॥ध्रु.॥ बहु अतिशय खोटा । तर्कें होती बहु वाटा ॥२॥ तुका म्हणे भावें । कृपा करीजेते देवें ॥३॥

vidhīneṃ sevana | viṣayatyāgāteṃ samāna ||1|| mukhya dharma deva cittīṃ | ādi avasāna aṃtīṃ ||dhru.|| bahu atiśaya khoṭā | tarkeṃ hotī bahu vāṭā ||2|| tukā mhaṇe bhāveṃ | kṛpā karījete deveṃ ||3||

येथीचिया अळंकारें । काय खरें पूजन ॥१॥ वैकुंठींच्या लावूं वाटा । सर्व साटा ते ठायीं ॥ध्रु.॥ येथीचिया नाशवंतें । काय रितें चाळवूं ॥२॥ तुका म्हणे वैष्णव जेन । माझे गण समुदाय ॥३॥

yethīciyā aḷaṃkāreṃ | kāya khareṃ pūjana ||1|| vaikuṃṭhīṃcyā lāvūṃ vāṭā | sarva sāṭā te ṭhāyīṃ ||dhru.|| yethīciyā nāśavaṃteṃ | kāya riteṃ cāḷavūṃ ||2|| tukā mhaṇe vaiṣṇava jena | mājhe gaṇa samudāya ||3||

उजळावया आलों वाटा । खरा खोटा निवाड ॥१॥ बोलविले बोल बोलें । धनीविठ्ठला सन्निध ॥ध्रु.॥ तरी मनीं नाहीं शंका । बळें एका स्वामीच्या ॥२॥ तुका म्हणे नये आम्हां । पुढें कामा गबाळ ॥३॥

ujaḷāvayā āloṃ vāṭā | kharā khoṭā nivāḍa ||1|| bolavile bola boleṃ | dhanīviṭhṭhalā sannidha ||dhru.|| tarī manīṃ nāhīṃ śaṃkā | baḷeṃ ekā svāmīcyā ||2|| tukā mhaṇe naye āmhāṃ | puḍheṃ kāmā gabāḷa ||3||

बोलावें तें धर्मा मिळे । बरे डोळे उघडूनि ॥१॥ काशासाठीं खावें शेण । जेणें जन थुंकी तें ॥ध्रु.॥ दुजें ऐसें काय बळी । जें या जाळी अग्नीसि ॥२॥ तुका म्हणे शूर रणीं । गांढें मनीं बुरबुरी ॥३॥

bolāveṃ teṃ dharmā miḷe | bare ḍoḷe ughaḍūni ||1|| kāśāsāṭhīṃ khāveṃ śeṇa | jeṇeṃ jana thuṃkī teṃ ||dhru.|| dujeṃ aiseṃ kāya baḷī | jeṃ yā jāḷī agnīsi ||2|| tukā mhaṇe śūra raṇīṃ | gāṃḍheṃ manīṃ buraburī ||3||

बरा कुणबी केलों । नाहीं तरि दंभेंचि असतों मेलों ॥१॥ भलें केलें देवराया । नाचे तुका लागे पायां ॥ध्रु.॥ विद्या असती कांहीं । तरी पडतों अपायीं ॥२॥ सेवा चुकतों संताची । नागवण हे फुकाची ॥३॥ गर्व होता ताठा । जातों यमपंथें वाटा ॥४॥ तुका म्हणे थोरपणें । नरक होती अभिमानें ॥५॥

barā kuṇabī keloṃ | nāhīṃ tari daṃbheṃci asatoṃ meloṃ ||1|| bhaleṃ keleṃ devarāyā | nāce tukā lāge pāyāṃ ||dhru.|| vidyā asatī kāṃhīṃ | tarī paḍatoṃ apāyīṃ ||2|| sevā cukatoṃ saṃtācī | nāgavaṇa he phukācī ||3|| garva hotā tāṭhā | jātoṃ yamapaṃtheṃ vāṭā ||4|| tukā mhaṇe thorapaṇeṃ | naraka hotī abhimāneṃ ||5||

दाता नारायण । स्वयें भोगिता आपण ॥१॥ आतां काय उरलें वाचे । पुढें शब्द बोलायाचे ॥ध्रु.॥ देखती जे डोळे । रूप आपुलें तें खेळे ॥२॥ तुका म्हणे नाद । जाला अवघा गोविंद ॥३॥

dātā nārāyaṇa | svayeṃ bhogitā āpaṇa ||1|| ātāṃ kāya uraleṃ vāce | puḍheṃ śabda bolāyāce ||dhru.|| dekhatī je ḍoḷe | rūpa āpuleṃ teṃ kheḷe ||2|| tukā mhaṇe nāda | jālā avaghā goviṃda ||3||

कृपा करुनी देवा । मज साच तें दाखवा ॥१॥ तुम्ही दयावंत कैसे । कीर्ति जगामाजी वसे ॥ध्रु.॥ पाहोनियां डोळां । हातीं ओढवाल काळा ॥२॥ तुका म्हणे देवा । माझा करावा कुठावा ॥३॥

kṛpā karunī devā | maja sāca teṃ dākhavā ||1|| tumhī dayāvaṃta kaise | kīrti jagāmājī vase ||dhru.|| pāhoniyāṃ ḍoḷāṃ | hātīṃ oḍhavāla kāḷā ||2|| tukā mhaṇe devā | mājhā karāvā kuṭhāvā ||3||

ठायींची ओळखी । येइल टाकुं टाका सुखीं ॥१॥ तुमचा जाईल ईमान । माझे कपाळीं पतन ॥ध्रु.॥ ठेविला तो ठेवा । अभिळाषें बुडवावा ॥२॥ मनीं न विचारा । तुका म्हणे हे दातारा ॥३॥

ṭhāyīṃcī oḷakhī | yeila ṭākuṃ ṭākā sukhīṃ ||1|| tumacā jāīla īmāna | mājhe kapāḷīṃ patana ||dhru.|| ṭhevilā to ṭhevā | abhiḷāṣeṃ buḍavāvā ||2|| manīṃ na vicārā | tukā mhaṇe he dātārā ||3||

तुझें वर्म ठावें । माझ्या पाडियेलें भावें ॥१॥ रूप कासवाचे परी । धरुनि राहेन अंतरीं ॥ध्रु.॥ नेदी होऊं तुटी । मेळवीन दृष्टादृष्टी ॥२॥ तुका म्हणे देवा । चिंतन ते तुझी सेवा ॥३॥

tujheṃ varma ṭhāveṃ | mājhyā pāḍiyeleṃ bhāveṃ ||1|| rūpa kāsavāce parī | dharuni rāhena aṃtarīṃ ||dhru.|| nedī hoūṃ tuṭī | meḷavīna dṛṣṭādṛṣṭī ||2|| tukā mhaṇe devā | ciṃtana te tujhī sevā ||3||

गहूं एकजाती । परी त्या पाधाणी नासिती ॥१॥ वर्म जाणावें तें सार । कोठें काय थोडें फार ॥ध्रु.॥ कमाईच्या सारें । जाति दाविती प्रकार ॥२॥ तुका म्हणे मोल । गुणा मिथ्या फिके बोल ॥३॥

gahūṃ ekajātī | parī tyā pādhāṇī nāsitī ||1|| varma jāṇāveṃ teṃ sāra | koṭheṃ kāya thoḍeṃ phāra ||dhru.|| kamāīcyā sāreṃ | jāti dāvitī prakāra ||2|| tukā mhaṇe mola | guṇā mithyā phike bola ||3||

पुण्यवंत व्हावें । घेतां सज्जनांची नांवें ॥१॥ नेघे माझे वाचे तुटी । महा लाभ फुकासाठी ॥ध्रु.॥ विश्रांतीचा ठाव । पायीं संतांचिया भाव ॥२॥ तुका म्हणे जपें । संतांचिया जाती पापें ॥३॥

puṇyavaṃta vhāveṃ | ghetāṃ sajjanāṃcī nāṃveṃ ||1|| neghe mājhe vāce tuṭī | mahā lābha phukāsāṭhī ||dhru.|| viśrāṃtīcā ṭhāva | pāyīṃ saṃtāṃciyā bhāva ||2|| tukā mhaṇe japeṃ | saṃtāṃciyā jātī pāpeṃ ||3||

देव होईजेत देवाचे संगती । पतन पंगती जगाचिया ॥१॥ दोहींकडे दोन्ही वाहातील वाटा । करितील सांटा आपुलाला ॥ध्रु.॥ दाखविले परी नाहीं वर्जिजेतां । आला तो तो चित्ता भाग भरा ॥२॥ तुका म्हणे अंगीं आवडीचें बळ । उपदेश मूळबीजमात्र ॥३॥

deva hoījeta devāce saṃgatī | patana paṃgatī jagāciyā ||1|| dohīṃkaḍe donhī vāhātīla vāṭā | karitīla sāṃṭā āpulālā ||dhru.|| dākhavile parī nāhīṃ varjijetāṃ | ālā to to cittā bhāga bharā ||2|| tukā mhaṇe aṃgīṃ āvaḍīceṃ baḷa | upadeśa mūḷabījamātra ||3||

शोधिसील मूळें । त्याचें करीसी वाटोळें ॥१॥ ऐसे संतांचे बोभाट । तुझे बहु जाले तट ॥ध्रु.॥ लौकिका बाहेरी । घाली रोंखीं जया धरी ॥२॥ तुका म्हणे गुण । तुझा लागलिया शून्य ॥३॥

śodhisīla mūḷeṃ | tyāceṃ karīsī vāṭoḷeṃ ||1|| aise saṃtāṃce bobhāṭa | tujhe bahu jāle taṭa ||dhru.|| laukikā bāherī | ghālī roṃkhīṃ jayā dharī ||2|| tukā mhaṇe guṇa | tujhā lāgaliyā śūnya ||3||

वैद वाचविती जीवा । तरी कोण ध्यातें देवा ॥१॥ काय जाणों कैसी परी । प्रारब्ध तें ठेवी उरी ॥ध्रु.॥ नवसें कन्यापुत्र होती । तरि कां करणें लागे पती ॥२॥ जाणे हा विचार । स्वामी तुकयाचा दातार ॥३॥

vaida vācavitī jīvā | tarī koṇa dhyāteṃ devā ||1|| kāya jāṇoṃ kaisī parī | prārabdha teṃ ṭhevī urī ||dhru.|| navaseṃ kanyāputra hotī | tari kāṃ karaṇeṃ lāge patī ||2|| jāṇe hā vicāra | svāmī tukayācā dātāra ||3||

मारगीं बहुत । या चि गेले साधुसंत ॥१॥ नका जाऊ आडराणें । ऐसीं गर्जती पुराणें ॥ध्रु.॥ चोखाळिल्या वाटा । न लगे पुसाव्या धोपटा ॥२॥ झळकती पताका । गरुड टके म्हणे तुका ॥३॥

māragīṃ bahuta | yā ci gele sādhusaṃta ||1|| nakā jāū āḍarāṇeṃ | aisīṃ garjatī purāṇeṃ ||dhru.|| cokhāḷilyā vāṭā | na lage pusāvyā dhopaṭā ||2|| jhaḷakatī patākā | garuḍa ṭake mhaṇe tukā ||3||

कार्तिकीचा सोहळा । चला जाऊं पाहूं डोळां । आले वैकुंठ जवळां । सन्निध पंढरीये ॥१॥ पीक पिकलें घुमरी । प्रेम न समाये अंबरीं । अवघी मातली पंढरी । घरोघरीं सुकाळ ॥ध्रु.॥ चालती स्थिर स्थिर । गरुड टकयांचे भार । गर्जती गंभीर । टाळ श्रुति मृदंग ॥२॥ मळिालिया भद्रजाती । कैशा आनंदें डुलती । शूर उठावती । एका एक आगळे ॥३॥ नामामृत कल्लोळ । वृंदें कोंदलीं सकळ । आले वैष्णवदळ । कळिकाळ कांपती ॥४॥ आस करिती ब्रम्हादिक । देखुनि वाळवंटीचें सुख । धन्य धन्य मृत्युलोक । म्हणती भाग्याचे कैसे ॥५॥ मरण मुक वाराणसी । पितृॠण गया नासी । उधार नाहीं पंढरीसि । पायापाशीं विठोबाच्या ॥६॥ तुका म्हणे आतां । काय करणें आम्हां चिंता । सकळ सिद्धींचा दाता । तो सर्वथा नुपेक्षी ॥७॥

kārtikīcā sohaḷā | calā jāūṃ pāhūṃ ḍoḷāṃ | āle vaikuṃṭha javaḷāṃ | sannidha paṃḍharīye ||1|| pīka pikaleṃ ghumarī | prema na samāye aṃbarīṃ | avaghī mātalī paṃḍharī | gharogharīṃ sukāḷa ||dhru.|| cālatī sthira sthira | garuḍa ṭakayāṃce bhāra | garjatī gaṃbhīra | ṭāḷa śruti mṛdaṃga ||2|| maḷiाliyā bhadrajātī | kaiśā ānaṃdeṃ ḍulatī | śūra uṭhāvatī | ekā eka āgaḷe ||3|| nāmāmṛta kalloḷa | vṛṃdeṃ koṃdalīṃ sakaḷa | āle vaiṣṇavadaḷa | kaḷikāḷa kāṃpatī ||4|| āsa karitī bramhādika | dekhuni vāḷavaṃṭīceṃ sukha | dhanya dhanya mṛtyuloka | mhaṇatī bhāgyāce kaise ||5|| maraṇa muka vārāṇasī | pitṛṝṇa gayā nāsī | udhāra nāhīṃ paṃḍharīsi | pāyāpāśīṃ viṭhobācyā ||6|| tukā mhaṇe ātāṃ | kāya karaṇeṃ āmhāṃ ciṃtā | sakaḷa siddhīṃcā dātā | to sarvathā nupekṣī ||7||

जया दोषां परीहार । नाहीं नाहीं धुंडितां शास्त्र । ते हरती अपार । पंढरपुर देखिलिया ॥१॥ धन्य धन्य भीमातीर । चंद्रभागा सरोवर । पद्मातीर्थी विठ्ठल वीर । क्रीडास्थळ वेणुनादीं ॥ध्रु.॥ सकळतीर्थांचें माहेर । भूवैकुंठ निर्विकार । होतो नामाचा गजर । असुरकाळ कांपती ॥२॥ नाहीं उपमा द्यावया । सम तुल्य आणिका ठाया । धन्य भाग्य जयां । जे पंढरपूर देखती ॥३॥ उपजोनि संसारीं । एक वेळ पाहें पा पंढरी । महा दोषां कैची उरी । देवभक्त देखिलिया ॥४॥ ऐसी विष्णूची नगरी । चतुर्भुज नर नारी । सुदर्शन घरटी करी । रीग न पुरे कळिकाळा ॥५॥ तें सुख वर्णावया गति । एवढी कैची मज मति । जे पंढरपुरा जाती । ते पावती वैकुंठ ॥६॥ तुका म्हणे या शब्दाचा । जया विश्वास नाहीं साचा । अधम जन्मांतरिचा । तया पंढरी नावडे ॥७॥

jayā doṣāṃ parīhāra | nāhīṃ nāhīṃ dhuṃḍitāṃ śāstra | te haratī apāra | paṃḍharapura dekhiliyā ||1|| dhanya dhanya bhīmātīra | caṃdrabhāgā sarovara | padmātīrthī viṭhṭhala vīra | krīḍāsthaḷa veṇunādīṃ ||dhru.|| sakaḷatīrthāṃceṃ māhera | bhūvaikuṃṭha nirvikāra | hoto nāmācā gajara | asurakāḷa kāṃpatī ||2|| nāhīṃ upamā dyāvayā | sama tulya āṇikā ṭhāyā | dhanya bhāgya jayāṃ | je paṃḍharapūra dekhatī ||3|| upajoni saṃsārīṃ | eka veḷa pāheṃ pā paṃḍharī | mahā doṣāṃ kaicī urī | devabhakta dekhiliyā ||4|| aisī viṣṇūcī nagarī | caturbhuja nara nārī | sudarśana gharaṭī karī | rīga na pure kaḷikāḷā ||5|| teṃ sukha varṇāvayā gati | evaḍhī kaicī maja mati | je paṃḍharapurā jātī | te pāvatī vaikuṃṭha ||6|| tukā mhaṇe yā śabdācā | jayā viśvāsa nāhīṃ sācā | adhama janmāṃtaricā | tayā paṃḍharī nāvaḍe ||7||

एक नेणतां नाडली । एकां जाणिवेची भुली ॥१॥ बोलों नेणें मुकें । वेडें वाचाळ काय निकें ॥ध्रु.॥ दोहीं सवा नाड । विहीर एकीकडे आड ॥२॥ तुका म्हणे कर्म । तुझें कळों नेदी वर्म ॥३॥

eka neṇatāṃ nāḍalī | ekāṃ jāṇivecī bhulī ||1|| boloṃ neṇeṃ mukeṃ | veḍeṃ vācāḷa kāya nikeṃ ||dhru.|| dohīṃ savā nāḍa | vihīra ekīkaḍe āḍa ||2|| tukā mhaṇe karma | tujheṃ kaḷoṃ nedī varma ||3||

म्हणवितों दास । मज एवढी च आस ॥१॥ परी ते अंगीं नाहीं वर्म । करीं आपुला तूं धर्म ॥ध्रु.॥ बडबडितों तोंडें । रितें भावेंविण धेंडें ॥२॥ तुका म्हणे बरा । दावूं जाणतों पसारा ॥३॥

mhaṇavitoṃ dāsa | maja evaḍhī ca āsa ||1|| parī te aṃgīṃ nāhīṃ varma | karīṃ āpulā tūṃ dharma ||dhru.|| baḍabaḍitoṃ toṃḍeṃ | riteṃ bhāveṃviṇa dheṃḍeṃ ||2|| tukā mhaṇe barā | dāvūṃ jāṇatoṃ pasārā ||3||

पूजा समाधानें । अतिशयें वाढे सीण ॥१॥ हें तों जाणां तुम्ही संत । आहे बोलिली ते नीत ॥ध्रु.॥ पाहिजे तें केलें । सहज प्रसंगीं घडलें ॥२॥ तुका म्हणे माथा । पायीं ठेवीं तुम्हां संतां ॥३॥

pūjā samādhāneṃ | atiśayeṃ vāḍhe sīṇa ||1|| heṃ toṃ jāṇāṃ tumhī saṃta | āhe bolilī te nīta ||dhru.|| pāhije teṃ keleṃ | sahaja prasaṃgīṃ ghaḍaleṃ ||2|| tukā mhaṇe māthā | pāyīṃ ṭhevīṃ tumhāṃ saṃtāṃ ||3||

स्वप्नीचिया गोष्टी । मज धरिलें होतें वेठी । जालिया सेवटीं । जालें लटिकें सकळ ॥१॥ वायां भाकिली करुणा । मूळ पावावया सिणा । राव रंक राणा । कैंचे स्थानावरि आहे ॥ध्रु.॥ सोसिलें तें अंगें । खरें होतें नव्हतां जागें । अनुभव ही सांगे । दुःखें डोळे उघडीले ॥२॥ तुका म्हणे संतीं । सावचित केलें अंतीं । नाहीं तरि होती । टाळी बैसोनि राहिली ॥३॥

svapnīciyā goṣṭī | maja dharileṃ hoteṃ veṭhī | jāliyā sevaṭīṃ | jāleṃ laṭikeṃ sakaḷa ||1|| vāyāṃ bhākilī karuṇā | mūḷa pāvāvayā siṇā | rāva raṃka rāṇā | kaiṃce sthānāvari āhe ||dhru.|| sosileṃ teṃ aṃgeṃ | khareṃ hoteṃ navhatāṃ jāgeṃ | anubhava hī sāṃge | duḥkheṃ ḍoḷe ughaḍīle ||2|| tukā mhaṇe saṃtīṃ | sāvacita keleṃ aṃtīṃ | nāhīṃ tari hotī | ṭāḷī baisoni rāhilī ||3||

आसुरी स्वभाव निर्दय अंतर । मानसीं निष्ठ‍ अतिवादी ॥१॥ याति कुळ येथें असे अप्रमाण । गुणाचें कारण असे अंगीं ॥ध्रु.॥ काळकुट पितळ सोनें शुद्ध रंग । अंगाचेंच अंग साक्ष देतें ॥२॥ तुका म्हणे बरी जातीसवें भेटी । नवनीत पोटीं सांटविलें ॥३॥

āsurī svabhāva nirdaya aṃtara | mānasīṃ niṣṭha ativādī ||1|| yāti kuḷa yetheṃ ase apramāṇa | guṇāceṃ kāraṇa ase aṃgīṃ ||dhru.|| kāḷakuṭa pitaḷa soneṃ śuddha raṃga | aṃgāceṃca aṃga sākṣa deteṃ ||2|| tukā mhaṇe barī jātīsaveṃ bheṭī | navanīta poṭīṃ sāṃṭavileṃ ||3||

बाळपणीं हरि । खेळे मथुरेमाझारी । पायीं घागरिया सरी । कडदोरा वांकी । मुख पाहे माता । सुख न माये चित्ता । धन्य मानव संचिता । वोडवलें आजि ॥१॥ बाळ चांगलें वो । बाळ चांगलें वो । म्हणतां चांगलें । वेळ लागे तया बोलें । जीवापरीस तें वाल्हें । मज आवडतें ॥ध्रु.॥ मिळोनियां याती । येती नारी कुमारी बहुती । नाही आठव त्या चित्तीं । देहभाव कांहीं । विसरल्या घरें । तान्हीं पारठीं लेकुरें । धाक सांडोनियां येरें । तान भूक नाहीं ॥२॥ एकी असतील घरीं । चित्त तयापासीं परी । वेगीं करोनि वोसरी । तेथें जाऊं पाहे । लाज सांडियेली वोज । नाहीं फजितीचें काज । सुख सांडोनियां सेज । तेथें धाव घाली ॥३॥ वेधियेल्या बाळा । नर नारी या सकळा । बाळा खेळवी अबला । त्याही विसरल्या । कुमर कुमारी । नाभाव हा शरीरीं । दृष्टी न फिरे माघारी । तया देखतां हे ॥४॥ वैरभाव नाहीं । आप पर कोणीं कांहीं । शोक मोह दुःख ठायीं । तया निरसलीं । तुका म्हणे सुखी । केलीं आपणासारिखीं । स्वामी माझा कवतुकें । बाळवेषें खेळे ॥५॥

bāḷapaṇīṃ hari | kheḷe mathuremājhārī | pāyīṃ ghāgariyā sarī | kaḍadorā vāṃkī | mukha pāhe mātā | sukha na māye cittā | dhanya mānava saṃcitā | voḍavaleṃ āji ||1|| bāḷa cāṃgaleṃ vo | bāḷa cāṃgaleṃ vo | mhaṇatāṃ cāṃgaleṃ | veḷa lāge tayā boleṃ | jīvāparīsa teṃ vālheṃ | maja āvaḍateṃ ||dhru.|| miḷoniyāṃ yātī | yetī nārī kumārī bahutī | nāhī āṭhava tyā cittīṃ | dehabhāva kāṃhīṃ | visaralyā ghareṃ | tānhīṃ pāraṭhīṃ lekureṃ | dhāka sāṃḍoniyāṃ yereṃ | tāna bhūka nāhīṃ ||2|| ekī asatīla gharīṃ | citta tayāpāsīṃ parī | vegīṃ karoni vosarī | tetheṃ jāūṃ pāhe | lāja sāṃḍiyelī voja | nāhīṃ phajitīceṃ kāja | sukha sāṃḍoniyāṃ seja | tetheṃ dhāva ghālī ||3|| vedhiyelyā bāḷā | nara nārī yā sakaḷā | bāḷā kheḷavī abalā | tyāhī visaralyā | kumara kumārī | nābhāva hā śarīrīṃ | dṛṣṭī na phire māghārī | tayā dekhatāṃ he ||4|| vairabhāva nāhīṃ | āpa para koṇīṃ kāṃhīṃ | śoka moha duḥkha ṭhāyīṃ | tayā nirasalīṃ | tukā mhaṇe sukhī | kelīṃ āpaṇāsārikhīṃ | svāmī mājhā kavatukeṃ | bāḷaveṣeṃ kheḷe ||5||

अशोकाच्या वनीं सीता शोक करी । कां हों अंतरले रघुनाथ दुरी । येउनि गुंफेमाजी दुष्टें केली चोरी । कांहो मज आणिले अवघड लंकापुरी ॥१॥ सांगा वो त्रीजटे सखिये ऐसी मात । देईल कां नेदी भेटी रघुनाथ । मन उतावळि जाला दुरी पंथ । राहों न सके प्राण माझा कुडी आंत ॥ध्रु.॥ काय दुष्ट आचरण होतें म्यां केलें । तीर्थ व्रत होतें कवणाचें भंगीलें । गाईवत्सा पत्नीपुरुषा विघडिलें । न कळे वो संचित चरण अंतरले ॥२॥ नाडियेलें आशा मृगकांतिसोने । धाडिलें रघुनाथा पाठिलागे तेणें । उलंघिली आज्ञा माव काय मी जाणें । देखुनी सूनाट घेउनि आलें सुनें ॥३॥ नाहीं मूळ मारग लाग अणीक सोये । एकाविण नामें रघुनाथाच्या माये । उपटी पक्षिया एक देउनि पाये । उदकवेढ्यामध्यें तेथें चाले काये ॥४॥ जनकाची नंदिनी दुःखें ग्लानी थोरी । चुकली कुरंगिणी मेळा तैशा परी । संमोखी त्रीजटा स्थिर स्थिर वो करी । घेइल तुकयास्वामी राम लंकापुरी ॥५॥

aśokācyā vanīṃ sītā śoka karī | kāṃ hoṃ aṃtarale raghunātha durī | yeuni guṃphemājī duṣṭeṃ kelī corī | kāṃho maja āṇile avaghaḍa laṃkāpurī ||1|| sāṃgā vo trījaṭe sakhiye aisī māta | deīla kāṃ nedī bheṭī raghunātha | mana utāvaḷi jālā durī paṃtha | rāhoṃ na sake prāṇa mājhā kuḍī āṃta ||dhru.|| kāya duṣṭa ācaraṇa hoteṃ myāṃ keleṃ | tīrtha vrata hoteṃ kavaṇāceṃ bhaṃgīleṃ | gāīvatsā patnīpuruṣā vighaḍileṃ | na kaḷe vo saṃcita caraṇa aṃtarale ||2|| nāḍiyeleṃ āśā mṛgakāṃtisone | dhāḍileṃ raghunāthā pāṭhilāge teṇeṃ | ulaṃghilī ājñā māva kāya mī jāṇeṃ | dekhunī sūnāṭa gheuni āleṃ suneṃ ||3|| nāhīṃ mūḷa māraga lāga aṇīka soye | ekāviṇa nāmeṃ raghunāthācyā māye | upaṭī pakṣiyā eka deuni pāye | udakaveḍhyāmadhyeṃ tetheṃ cāle kāye ||4|| janakācī naṃdinī duḥkheṃ glānī thorī | cukalī kuraṃgiṇī meḷā taiśā parī | saṃmokhī trījaṭā sthira sthira vo karī | gheila tukayāsvāmī rāma laṃkāpurī ||5||

वीट नेघे ऐसें रांधा । जेणें बाधा उपजे ना ॥१॥ तरी च तें गोड राहे । निरें पाहे स्वयंभ ॥ध्रु.॥ आणिकां गुणां पोटीं वाव । दावी भाव आपुला ॥२॥ तुका म्हणे शुद्ध जाती । ते मागुती परतेना ॥३॥

vīṭa neghe aiseṃ rāṃdhā | jeṇeṃ bādhā upaje nā ||1|| tarī ca teṃ goḍa rāhe | nireṃ pāhe svayaṃbha ||dhru.|| āṇikāṃ guṇāṃ poṭīṃ vāva | dāvī bhāva āpulā ||2|| tukā mhaṇe śuddha jātī | te māgutī paratenā ||3||

नव्हतों सावचित । तेणें अंतरलें हित ॥१॥ पडिला नामाचा विसर । वाढविला संवसार ॥ध्रु.॥ लटिक्याचे पुरीं । वाहोनियां गेलों दुरी ॥२॥ तुका म्हणे नाव । आम्हां सांपडला भाव ॥३॥

navhatoṃ sāvacita | teṇeṃ aṃtaraleṃ hita ||1|| paḍilā nāmācā visara | vāḍhavilā saṃvasāra ||dhru.|| laṭikyāce purīṃ | vāhoniyāṃ geloṃ durī ||2|| tukā mhaṇe nāva | āmhāṃ sāṃpaḍalā bhāva ||3||

अन्नाच्या परिमळें जरि जाय भूक । तरि कां हे पाक घरोघरीं ॥१॥ आपुलालें तुम्ही करा रे स्वहित । वाचे स्मरा नित्य राम राम ॥ध्रु.॥ देखोनि जीवन जरि जाय तान । तरि कां सांटवण घरोघरीं ॥२॥ देखोनियां छाया सुख न पवीजे । जंव न बैसीजे तया तळीं ॥३ ॥ हित तरी होय गातां अईकतां । जरि राहे चित्ता दृढ भाव ॥४॥ तुका म्हणे होसी भावें चि तूं मुक्त । काय करिसी युक्त जाणिवेची॥५॥

annācyā parimaḷeṃ jari jāya bhūka | tari kāṃ he pāka gharogharīṃ ||1|| āpulāleṃ tumhī karā re svahita | vāce smarā nitya rāma rāma ||dhru.|| dekhoni jīvana jari jāya tāna | tari kāṃ sāṃṭavaṇa gharogharīṃ ||2|| dekhoniyāṃ chāyā sukha na pavīje | jaṃva na baisīje tayā taḷīṃ ||3 || hita tarī hoya gātāṃ aīkatāṃ | jari rāhe cittā dṛḍha bhāva ||4|| tukā mhaṇe hosī bhāveṃ ci tūṃ mukta | kāya karisī yukta jāṇivecī||5||

काय उणें आम्हां विठोबाचे पाई । नाहीं ऐसें काई येथें एक ॥१॥ ते हें भोंवतालें ठायीं वांटूं मन । बराडी करून दारोदारीं ॥ध्रु.॥ कोण बळी माझ्या विठोबा वेगळा । आणीक आगळा दुजा सांगा ॥२॥ तुका म्हणे मोक्ष विठोबाचे गावीं । फुकाचीं लुटावीं भांडारें तीं ॥३॥

kāya uṇeṃ āmhāṃ viṭhobāce pāī | nāhīṃ aiseṃ kāī yetheṃ eka ||1|| te heṃ bhoṃvatāleṃ ṭhāyīṃ vāṃṭūṃ mana | barāḍī karūna dārodārīṃ ||dhru.|| koṇa baḷī mājhyā viṭhobā vegaḷā | āṇīka āgaḷā dujā sāṃgā ||2|| tukā mhaṇe mokṣa viṭhobāce gāvīṃ | phukācīṃ luṭāvīṃ bhāṃḍāreṃ tīṃ ||3||

सेवितों रस तो वांटितों आणिकां । घ्या रे होऊं नका राणभरी ॥१॥ विटेवरी ज्याचीं पाउलें समान । तो चि एक दानशूर दाता ॥ध्रु.॥ मनाचे संकल्प पाववील सिद्धी । जरी राहे बुद्धी याचे पायीं ॥२॥ तुका म्हणे मज धाडिलें निरोपा । मारग हा सोपा सुखरूप ॥३॥

sevitoṃ rasa to vāṃṭitoṃ āṇikāṃ | ghyā re hoūṃ nakā rāṇabharī ||1|| viṭevarī jyācīṃ pāuleṃ samāna | to ci eka dānaśūra dātā ||dhru.|| manāce saṃkalpa pāvavīla siddhī | jarī rāhe buddhī yāce pāyīṃ ||2|| tukā mhaṇe maja dhāḍileṃ niropā | māraga hā sopā sukharūpa ||3||

ऐसे ऐसियानें भेटती ते साधु । ज्याच्या दरशनें तुटे भवबंदु । जे कां सिच्चदानंदीं नित्यानंदु । जे कां मोक्षसिद्धी तीर्थ वंदूं रे ॥१॥ भाव सर्वकारण मूळ वंदु । सदा समबुद्धि नास्ति भेदु। भूतकृपा मोडीं द्वेषकंदु । शत्रु मित्र पुत्र सम करीं बंधु रे ॥ध्रु.॥ मन बुद्धि काया वाचा शुद्ध करीं । रूप सर्वत्र देखोनि नमस्कारीं । लघुत्व सर्वभावें अंगीकारीं । सांडीमांडी मीतूंपण ऐसी थोरी रे ॥२॥ अर्थकामचाड नाहीं चिंता । मानामान मोह माया मिथ्या । वर्ते समाधानीं जाणोनि नेणता । साधु भेट देती तया अवचिता रे ॥३॥ मनीं दृढ धरीं विश्वास । नाहीं सांडीमांडीचा सायास । साधुदर्शन नित्यकाळ त्यास । तुका म्हणे जो विटला जाणीवेस रे ॥४॥

aise aisiyāneṃ bheṭatī te sādhu | jyācyā daraśaneṃ tuṭe bhavabaṃdu | je kāṃ siccadānaṃdīṃ nityānaṃdu | je kāṃ mokṣasiddhī tīrtha vaṃdūṃ re ||1|| bhāva sarvakāraṇa mūḷa vaṃdu | sadā samabuddhi nāsti bhedu| bhūtakṛpā moḍīṃ dveṣakaṃdu | śatru mitra putra sama karīṃ baṃdhu re ||dhru.|| mana buddhi kāyā vācā śuddha karīṃ | rūpa sarvatra dekhoni namaskārīṃ | laghutva sarvabhāveṃ aṃgīkārīṃ | sāṃḍīmāṃḍī mītūṃpaṇa aisī thorī re ||2|| arthakāmacāḍa nāhīṃ ciṃtā | mānāmāna moha māyā mithyā | varte samādhānīṃ jāṇoni neṇatā | sādhu bheṭa detī tayā avacitā re ||3|| manīṃ dṛḍha dharīṃ viśvāsa | nāhīṃ sāṃḍīmāṃḍīcā sāyāsa | sādhudarśana nityakāḷa tyāsa | tukā mhaṇe jo viṭalā jāṇīvesa re ||4||

भवसागर तरतां । कां रे करीतसां चिंता । पैल उभा दाता । कटीं कर ठेवुनियां ॥१॥ त्याचे पायीं घाला मिठी । मोल नेघे जगजेठी । भावा एका साठीं । खांदां वाहे आपुल्या ॥ध्रु.॥ सुखें करावा संसार । परि न संडावे दोन्ही वार । दया क्षमा घर । चोजवीत येतील ॥२॥ भुक्तिमुक्तिची चिंता । नाहीं दैन्य दरिद्रता । तुका म्हणे दाता । पांडुरंग वोळगिल्या ॥३॥

bhavasāgara taratāṃ | kāṃ re karītasāṃ ciṃtā | paila ubhā dātā | kaṭīṃ kara ṭhevuniyāṃ ||1|| tyāce pāyīṃ ghālā miṭhī | mola neghe jagajeṭhī | bhāvā ekā sāṭhīṃ | khāṃdāṃ vāhe āpulyā ||dhru.|| sukheṃ karāvā saṃsāra | pari na saṃḍāve donhī vāra | dayā kṣamā ghara | cojavīta yetīla ||2|| bhuktimukticī ciṃtā | nāhīṃ dainya daridratā | tukā mhaṇe dātā | pāṃḍuraṃga voḷagilyā ||3||

जें का रंजलें गांजलें । त्यासि म्हणे जो आपुलें ॥१॥ तो चि साधु ओळखावा । देव तेथें चि जाणावा ॥ध्रु.॥ मृदु सबाह्य नवनीत । तैसें सज्जनाचें चित्त ॥२॥ ज्यासि आपंगिता नाहीं । त्यासि घरी जो हृदयीं ॥३॥ दया करणें जें पुत्रासी । ते चि दासा आणि दासी ॥४॥ तुका म्हणे सांगूं किती । तो चि भगवंताची मूर्ती ॥५॥

jeṃ kā raṃjaleṃ gāṃjaleṃ | tyāsi mhaṇe jo āpuleṃ ||1|| to ci sādhu oḷakhāvā | deva tetheṃ ci jāṇāvā ||dhru.|| mṛdu sabāhya navanīta | taiseṃ sajjanāceṃ citta ||2|| jyāsi āpaṃgitā nāhīṃ | tyāsi gharī jo hṛdayīṃ ||3|| dayā karaṇeṃ jeṃ putrāsī | te ci dāsā āṇi dāsī ||4|| tukā mhaṇe sāṃgūṃ kitī | to ci bhagavaṃtācī mūrtī ||5||

याजसाठीं भक्ति । जगीं रूढवावया ख्याति ॥१॥ नाहीं तरी कोठें दुजें । आहे बोलाया सहजें ॥ध्रु.॥ गौरव यासाटीं । स्वामिसेवेची कसोटी ॥२॥ तुका म्हणे अळंकारा । देवभक्त लोकीं खरा ॥३॥

yājasāṭhīṃ bhakti | jagīṃ rūḍhavāvayā khyāti ||1|| nāhīṃ tarī koṭheṃ dujeṃ | āhe bolāyā sahajeṃ ||dhru.|| gaurava yāsāṭīṃ | svāmisevecī kasoṭī ||2|| tukā mhaṇe aḷaṃkārā | devabhakta lokīṃ kharā ||3||

अमंगळ वाणी । नये ऐकों ते कानीं ॥१॥ जो हे दूषी हरिची कथा । त्यासि क्षयरोगव्यथा ॥ध्रु.॥ याति वर्ण श्रेष्ठ । परि तो चांडाळ पापिष्ठ ॥२॥ तुका म्हणे पाप । माय नावडे ज्या बाप ॥३॥

amaṃgaḷa vāṇī | naye aikoṃ te kānīṃ ||1|| jo he dūṣī haricī kathā | tyāsi kṣayarogavyathā ||dhru.|| yāti varṇa śreṣṭha | pari to cāṃḍāḷa pāpiṣṭha ||2|| tukā mhaṇe pāpa | māya nāvaḍe jyā bāpa ||3||

कैसा सिंदळीचा । नव्हे ऐसी ज्याची वाचा ॥१॥ वाचे नुच्चारी गोविंदा । सदा करी परनिंदा ॥ध्रु.॥ कैसा निरयगांवा । जाऊं न पवे विसावा ॥२॥ तुका म्हणे दंड । कैसा न पवे तो लंड ॥३॥

kaisā siṃdaḷīcā | navhe aisī jyācī vācā ||1|| vāce nuccārī goviṃdā | sadā karī paraniṃdā ||dhru.|| kaisā nirayagāṃvā | jāūṃ na pave visāvā ||2|| tukā mhaṇe daṃḍa | kaisā na pave to laṃḍa ||3||

आचरणा ठाव । नाहीं अंगीं स्वता भाव ॥१॥ करवी आणिकांचे घात । खोडी काढूनि पंडित ॥ध्रु.॥ श्वानाचियापरी । मिष्टान्नासि विटाळ करी ॥२॥ तुका म्हणे ऐसा । सटवे चि ना पांचा दिसां ॥३॥

ācaraṇā ṭhāva | nāhīṃ aṃgīṃ svatā bhāva ||1|| karavī āṇikāṃce ghāta | khoḍī kāḍhūni paṃḍita ||dhru.|| śvānāciyāparī | miṣṭānnāsi viṭāḷa karī ||2|| tukā mhaṇe aisā | saṭave ci nā pāṃcā disāṃ ||3||

गर्भाचें धारण । तिनें वागविला सिण ॥१॥ व्याली कुर्हा डीचा दांडा । वर न घली च तोंडा ॥ध्रु.॥ उपजला काळ । कुळा लाविला विटाळ ॥२॥ तुका म्हणे जाय । नरका अभक्ताची माय ॥३॥

garbhāceṃ dhāraṇa | tineṃ vāgavilā siṇa ||1|| vyālī kurhā ḍīcā dāṃḍā | vara na ghalī ca toṃḍā ||dhru.|| upajalā kāḷa | kuḷā lāvilā viṭāḷa ||2|| tukā mhaṇe jāya | narakā abhaktācī māya ||3||

पतनासि जे नेती । तिचा खोटा स्नेह प्रीती ॥१॥ विधीपुरतें कारण । बहु वारावें वचन ॥ध्रु.॥ सर्वस्वासि नाडी । ऐसी लाघवाची बेडी ॥२॥ तुका म्हणे दुरी । राखतां हे तों ची बरी ॥३॥

patanāsi je netī | ticā khoṭā sneha prītī ||1|| vidhīpurateṃ kāraṇa | bahu vārāveṃ vacana ||dhru.|| sarvasvāsi nāḍī | aisī lāghavācī beḍī ||2|| tukā mhaṇe durī | rākhatāṃ he toṃ cī barī ||3||

देव आड जाला । तो भोगिता मी उगला । अवघा निवारला । शीण शुभाअशुभाचा ॥१॥ जीवशिवाचें भातुकें । केलें क्रीडाया कौतुकें । कैचीं येथें लोकें । हा आभास अनित्य ॥ध्रु.॥ विष्णुमय खरें जग । येथें लागतसे लाग । वांटिले विभाग । वर्णधर्म हा खेळ तयाचा ॥२॥ अवघी एकाची च वीण । तेथें कैचें भिन्नाभिन्न । वेदपुरुष नारायण । तेणें केला निवाडा ॥३॥ प्रसादाचा रस । तुका लाधला सौरस । पायापाशीं वास । निकट नव्हे निराळा ॥४॥ मंबाजी गोसावी यांनीं स्वामीस पीडा केली - अभंग ॥५॥

deva āḍa jālā | to bhogitā mī ugalā | avaghā nivāralā | śīṇa śubhāaśubhācā ||1|| jīvaśivāceṃ bhātukeṃ | keleṃ krīḍāyā kautukeṃ | kaicīṃ yetheṃ lokeṃ | hā ābhāsa anitya ||dhru.|| viṣṇumaya khareṃ jaga | yetheṃ lāgatase lāga | vāṃṭile vibhāga | varṇadharma hā kheḷa tayācā ||2|| avaghī ekācī ca vīṇa | tetheṃ kaiceṃ bhinnābhinna | vedapuruṣa nārāyaṇa | teṇeṃ kelā nivāḍā ||3|| prasādācā rasa | tukā lādhalā saurasa | pāyāpāśīṃ vāsa | nikaṭa navhe nirāḷā ||4|| maṃbājī gosāvī yāṃnīṃ svāmīsa pīḍā kelī - abhaṃga ||5||

न सोडीं न सोडीं न सोडीं । विठोबा चरण न सोडीं ॥१॥ भलतें जड पडो भारी । जीवावरी आगोज ॥ध्रु.॥ शतखंड देह शस्त्रधारी । करितां परी न भीयें ॥२॥ तुका म्हणे केली आधीं । दृढ बुद्धी सावध ॥३॥

na soḍīṃ na soḍīṃ na soḍīṃ | viṭhobā caraṇa na soḍīṃ ||1|| bhalateṃ jaḍa paḍo bhārī | jīvāvarī āgoja ||dhru.|| śatakhaṃḍa deha śastradhārī | karitāṃ parī na bhīyeṃ ||2|| tukā mhaṇe kelī ādhīṃ | dṛḍha buddhī sāvadha ||3||

बरवें बरवें केलें विठोबा बरवें । पाहोनि आंत क्षमा अंगी कांटीवरी मारविलें ॥१॥ शिव्या गाळी नीत नाहीं । बहु फार विटंबिलें ॥२॥ तुका म्हणे क्रोधा हातीं । सोडवूनि घेतलें रे ॥३॥

baraveṃ baraveṃ keleṃ viṭhobā baraveṃ | pāhoni āṃta kṣamā aṃgī kāṃṭīvarī māravileṃ ||1|| śivyā gāḷī nīta nāhīṃ | bahu phāra viṭaṃbileṃ ||2|| tukā mhaṇe krodhā hātīṃ | soḍavūni ghetaleṃ re ||3||

पावलों पावलों । देवा पावलों रे ॥१॥ बरवें संचित होतें तैसें जालें रें । आतां काय बोलों रे ॥२॥ सोज्ज्वळ कंटकवाटा भावें करूं गेलों रे । तुका म्हणे करूनि वेगळा केलों रे ॥३॥

pāvaloṃ pāvaloṃ | devā pāvaloṃ re ||1|| baraveṃ saṃcita hoteṃ taiseṃ jāleṃ reṃ | ātāṃ kāya boloṃ re ||2|| sojjvaḷa kaṃṭakavāṭā bhāveṃ karūṃ geloṃ re | tukā mhaṇe karūni vegaḷā keloṃ re ||3||

कां होती कां होती । देवा एवढी फजीती ॥१॥ मुळीं वर्म नसतों चुकलों । तो मी ऐसें चित्तीं ॥ध्रु.॥ होणार होऊनि गेलें । मिथ्या आतां खंती रे ॥२॥ तुका म्हणे पुरे आतां । दुर्जनाची संगती रे ॥३॥

kāṃ hotī kāṃ hotī | devā evaḍhī phajītī ||1|| muḷīṃ varma nasatoṃ cukaloṃ | to mī aiseṃ cittīṃ ||dhru.|| hoṇāra hoūni geleṃ | mithyā ātāṃ khaṃtī re ||2|| tukā mhaṇe pure ātāṃ | durjanācī saṃgatī re ||3||

सोडवा सोडवा । सोडवा हो अनंता ॥१॥ तुजविण ऐसा । कोण दुजा प्राणदाता ॥ध्रु.॥ कोणा लाज नेणां ऐसें । आणिकां शरण आम्ही जातां ॥२॥ तुका म्हणे सखया । माझ्या रखुमाईच्या कांता ॥३॥ ॥५॥

soḍavā soḍavā | soḍavā ho anaṃtā ||1|| tujaviṇa aisā | koṇa dujā prāṇadātā ||dhru.|| koṇā lāja neṇāṃ aiseṃ | āṇikāṃ śaraṇa āmhī jātāṃ ||2|| tukā mhaṇe sakhayā | mājhyā rakhumāīcyā kāṃtā ||3|| ||5||

पुत्राची वार्ता । शुभ ऐके जेवीं माता ॥१॥ तैसें राहो माझें मन । गातां ऐकतां हरिगुण ॥ध्रु.॥ नादें लुब्ध जाला मृग । देह विसरला अंग ॥२॥ तुका म्हणे पाहे । कासवीचें पिलें माये ॥३॥

putrācī vārtā | śubha aike jevīṃ mātā ||1|| taiseṃ rāho mājheṃ mana | gātāṃ aikatāṃ hariguṇa ||dhru.|| nādeṃ lubdha jālā mṛga | deha visaralā aṃga ||2|| tukā mhaṇe pāhe | kāsavīceṃ pileṃ māye ||3||

ध्यानी योगीराज बैसले कपाटीं । लागे पाठोवाटीं तयांचिया ॥१॥ तान भुक त्यांचें राखे शीत उष्ण । जाले उदासीन देहभाव ॥ध्रु.॥ कोण सखें तयां आणीक सोयरें । असे त्यां दुसरें हरीविण ॥२॥ कोण सुख त्यांच्या जीवासि आनंद । नाहीं राज्यमद घडी तयां ॥३॥ तुका म्हणे विष अमृता समान । कृपा नारायण करितां होय ॥४॥

dhyānī yogīrāja baisale kapāṭīṃ | lāge pāṭhovāṭīṃ tayāṃciyā ||1|| tāna bhuka tyāṃceṃ rākhe śīta uṣṇa | jāle udāsīna dehabhāva ||dhru.|| koṇa sakheṃ tayāṃ āṇīka soyareṃ | ase tyāṃ dusareṃ harīviṇa ||2|| koṇa sukha tyāṃcyā jīvāsi ānaṃda | nāhīṃ rājyamada ghaḍī tayāṃ ||3|| tukā mhaṇe viṣa amṛtā samāna | kṛpā nārāyaṇa karitāṃ hoya ||4||

न व्हावें तें जालें देखियेले पाय । आतां फिरूं काय मागें देवा ॥१॥ बहु दिस होतों करीत हे आस । तें आलें सायासें फळ आजि ॥ध्रु.॥ कोठवरि जिणें संसाराच्या आशा । उगवो हा फांसा येथूनियां ॥२॥ बुडालीं तयांचा मूळ ना मारग । लागे तो लाग सांडूनियां ॥३॥ पुढें उलंघितां दुःखाचे डोंगर । नाहीं अंतपार गर्भवासा ॥४॥ तुका म्हणे कास धरीन पीतांबरीं । तूं भवसागरीं तारूं देवा ॥५॥

na vhāveṃ teṃ jāleṃ dekhiyele pāya | ātāṃ phirūṃ kāya māgeṃ devā ||1|| bahu disa hotoṃ karīta he āsa | teṃ āleṃ sāyāseṃ phaḷa āji ||dhru.|| koṭhavari jiṇeṃ saṃsārācyā āśā | ugavo hā phāṃsā yethūniyāṃ ||2|| buḍālīṃ tayāṃcā mūḷa nā māraga | lāge to lāga sāṃḍūniyāṃ ||3|| puḍheṃ ulaṃghitāṃ duḥkhāce ḍoṃgara | nāhīṃ aṃtapāra garbhavāsā ||4|| tukā mhaṇe kāsa dharīna pītāṃbarīṃ | tūṃ bhavasāgarīṃ tārūṃ devā ||5||

वैकुंठा जावया तपाचे सायास । करणें जीवा नास न लगे कांहीं ॥१॥ तया पुंडलिकें केला उपकार । फेडावया भार पृथीवीचा ॥२॥ तुका म्हणे सोपी केली पायवाट । पंढरी वैकुंठ भूमीवरी ॥३॥

vaikuṃṭhā jāvayā tapāce sāyāsa | karaṇeṃ jīvā nāsa na lage kāṃhīṃ ||1|| tayā puṃḍalikeṃ kelā upakāra | pheḍāvayā bhāra pṛthīvīcā ||2|| tukā mhaṇe sopī kelī pāyavāṭa | paṃḍharī vaikuṃṭha bhūmīvarī ||3||

शोकें शोक वाढे । हिमतीचे धीर गाढे ॥१॥ येथें केले नव्हे काई । लंडीपण खोटें भाई ॥ध्रु.॥ करिती होया होय । परी नव्हे कोणी साह्य ॥२॥ तुका म्हणे घडी । साधिलिया एक थोडी ॥३॥

śokeṃ śoka vāḍhe | himatīce dhīra gāḍhe ||1|| yetheṃ kele navhe kāī | laṃḍīpaṇa khoṭeṃ bhāī ||dhru.|| karitī hoyā hoya | parī navhe koṇī sāhya ||2|| tukā mhaṇe ghaḍī | sādhiliyā eka thoḍī ||3||

म्हणउनी खेळ मांडियेला ऐसा । नाहीं कोणी दिशा वर्जीयेली ॥१॥ माझिया गोतें हें वसलें सकळ । न देखिजे मूळ विटाळाचें ॥ध्रु.॥ करूनि ओळखी दिली एकसरें । न देखों दुसरें विषमासी ॥२॥ तुका म्हणे नाहीं काळापाशीं गोवा । स्थिति मति देवा वांचूनियां ॥३॥

mhaṇaunī kheḷa māṃḍiyelā aisā | nāhīṃ koṇī diśā varjīyelī ||1|| mājhiyā goteṃ heṃ vasaleṃ sakaḷa | na dekhije mūḷa viṭāḷāceṃ ||dhru.|| karūni oḷakhī dilī ekasareṃ | na dekhoṃ dusareṃ viṣamāsī ||2|| tukā mhaṇe nāhīṃ kāḷāpāśīṃ govā | sthiti mati devā vāṃcūniyāṃ ||3||

वैष्णव तो जया । अवघी देवावरी माया ॥१॥ नाहीं आणीक प्रमाण । तन धन तृण जन ॥ध्रु.॥ पडतां जड भारी । नेमा न टळे निर्धारीं ॥२॥ तुका म्हणे याती । हो का तयाची भलती ॥३॥

vaiṣṇava to jayā | avaghī devāvarī māyā ||1|| nāhīṃ āṇīka pramāṇa | tana dhana tṛṇa jana ||dhru.|| paḍatāṃ jaḍa bhārī | nemā na ṭaḷe nirdhārīṃ ||2|| tukā mhaṇe yātī | ho kā tayācī bhalatī ||3||

करोत तपादि साधनें । कोणी साधो गोरांजनें ॥१॥ आम्ही न वजों तया वाटा । नाचूं पंढरीचोहटां ॥ध्रु.॥ पावोत आत्मिस्थति । कोणी म्हणोत उत्तम मुक्ति ॥२॥ तुका म्हणे छंद । आम्हां हरिच्या दासां निंद्य ॥३॥ ॥ स्वामीस सद्गुरूची कृपा जाली ॥ - अभंग ४

karota tapādi sādhaneṃ | koṇī sādho gorāṃjaneṃ ||1|| āmhī na vajoṃ tayā vāṭā | nācūṃ paṃḍharīcohaṭāṃ ||dhru.|| pāvota ātmisthati | koṇī mhaṇota uttama mukti ||2|| tukā mhaṇe chaṃda | āmhāṃ haricyā dāsāṃ niṃdya ||3|| || svāmīsa sadgurūcī kṛpā jālī || - abhaṃga 4

सद्गुारायें कृपा मज केली । परी नाहीं घडली सेवा कांहीं ॥१॥ सांपडविलें वाटे जातां गंगास्नाना । मस्तकीं तो जाणा ठेविला कर ॥ध्रु.॥ भोजना मागती तूप पावशेर । पडिला विसर स्वप्नामाजी ॥२॥ कांहीं कळहे उपजला अंतराय । म्हणोनियां काय त्वरा जाली ॥३॥ राघवचैतन्य कैशवचैतन्य । सांगितली खुण मळिकेची ॥४॥ बाबाजी आपलें सांगितलें नाम । मंत्र दिला राम कृष्ण हरि ॥५॥ माघाशुद्ध दशमी पाहुनि गुरुवार । केला अंगीकार तुका म्हणे ॥६॥

sadguाrāyeṃ kṛpā maja kelī | parī nāhīṃ ghaḍalī sevā kāṃhīṃ ||1|| sāṃpaḍavileṃ vāṭe jātāṃ gaṃgāsnānā | mastakīṃ to jāṇā ṭhevilā kara ||dhru.|| bhojanā māgatī tūpa pāvaśera | paḍilā visara svapnāmājī ||2|| kāṃhīṃ kaḷahe upajalā aṃtarāya | mhaṇoniyāṃ kāya tvarā jālī ||3|| rāghavacaitanya kaiśavacaitanya | sāṃgitalī khuṇa maḷikecī ||4|| bābājī āpaleṃ sāṃgitaleṃ nāma | maṃtra dilā rāma kṛṣṇa hari ||5|| māghāśuddha daśamī pāhuni guruvāra | kelā aṃgīkāra tukā mhaṇe ||6||

माझिये मनींचा जाणोनियां भाव । तो करी उपाव गुरुराजा ॥१॥ आवडीचा मंत्र सांगितला सोपा । जेणें गुंपा कांहीं कोठें ॥ध्रु.॥ जाती पुढें एक उतरले पार । हा भवसागर साधुसंत ॥२॥ जाणत्या नेणत्या ज्या जैसी आवडी । उतार सांगडी तापे पेटीं ॥३॥ तुका म्हणे मज दावियेला तारू । कृपेचा सागरु पांडुरंग ॥४॥

mājhiye manīṃcā jāṇoniyāṃ bhāva | to karī upāva gururājā ||1|| āvaḍīcā maṃtra sāṃgitalā sopā | jeṇeṃ guṃpā kāṃhīṃ koṭheṃ ||dhru.|| jātī puḍheṃ eka utarale pāra | hā bhavasāgara sādhusaṃta ||2|| jāṇatyā neṇatyā jyā jaisī āvaḍī | utāra sāṃgaḍī tāpe peṭīṃ ||3|| tukā mhaṇe maja dāviyelā tārū | kṛpecā sāgaru pāṃḍuraṃga ||4||

घालुनियां भार राहिलों निश्चितीं । निरविलें संतीं विठोबासि ॥१॥ लावूनियां हातें कुरवाळिला माथा । सांगितलें चिंता न करावी ॥ध्रु.॥ कटीं कर सम चरण साजिरे । राहिला भीवरें तीरीं उभा ॥२॥ खुंटले सायास अणिकि या जीवा । धरिले केशवा पाय तुझे ॥३॥ तुज वाटे आतां तें करीं अनंता । तुका म्हणे संता लाज माझी ॥४॥

ghāluniyāṃ bhāra rāhiloṃ niścitīṃ | niravileṃ saṃtīṃ viṭhobāsi ||1|| lāvūniyāṃ hāteṃ kuravāḷilā māthā | sāṃgitaleṃ ciṃtā na karāvī ||dhru.|| kaṭīṃ kara sama caraṇa sājire | rāhilā bhīvareṃ tīrīṃ ubhā ||2|| khuṃṭale sāyāsa aṇiki yā jīvā | dharile keśavā pāya tujhe ||3|| tuja vāṭe ātāṃ teṃ karīṃ anaṃtā | tukā mhaṇe saṃtā lāja mājhī ||4||

माझिये मनींचा जाणा हा निर्धार । जिवासि उदार जालों आतां ॥१॥ तुजविण दुजें न धरीं आणिका । भय लज्जा शंका टाकियेली ॥ध्रु.॥ ठायींचा संबंध तुज मज होता । विशेष अनंता केला संतीं ॥२॥ जीवभाव तुझ्या ठेवियेला पायीं । हें चि आतां नाही लाज तुम्हां ॥३॥ तुका म्हणे संतीं घातला हावाला । न सोडीं विठ्ठला पाय आतां ॥४॥ ॥४॥

mājhiye manīṃcā jāṇā hā nirdhāra | jivāsi udāra jāloṃ ātāṃ ||1|| tujaviṇa dujeṃ na dharīṃ āṇikā | bhaya lajjā śaṃkā ṭākiyelī ||dhru.|| ṭhāyīṃcā saṃbaṃdha tuja maja hotā | viśeṣa anaṃtā kelā saṃtīṃ ||2|| jīvabhāva tujhyā ṭheviyelā pāyīṃ | heṃ ci ātāṃ nāhī lāja tumhāṃ ||3|| tukā mhaṇe saṃtīṃ ghātalā hāvālā | na soḍīṃ viṭhṭhalā pāya ātāṃ ||4|| ||4||

देव सखा जरी । जग अवघें कृपा करी ॥१॥ ऐसा असोनि अनुभव । कासाविस होती जीव ॥ध्रु.॥ देवाची जतन । तया बाधूं न शके अग्न ॥२॥ तुका म्हणे हरी । प्रर्हा दासि यत्न करी ॥३॥

deva sakhā jarī | jaga avagheṃ kṛpā karī ||1|| aisā asoni anubhava | kāsāvisa hotī jīva ||dhru.|| devācī jatana | tayā bādhūṃ na śake agna ||2|| tukā mhaṇe harī | prarhā dāsi yatna karī ||3||

भले भणवितां संतांचे सेवक । आइत्याची भीक सुखरूप ॥१॥ ठसावितां बहु लागती सायास । चुकल्या घडे नास अल्प वर्म ॥ध्रु.॥ पाकसिद्धी लागे संचित आइतें । घडतां सोई तें तेव्हां गोड ॥२॥ तुका म्हणे बरे सांगतां चि गोष्टी । रणभूमि दृष्टी न पडे तों ॥३॥

bhale bhaṇavitāṃ saṃtāṃce sevaka | āityācī bhīka sukharūpa ||1|| ṭhasāvitāṃ bahu lāgatī sāyāsa | cukalyā ghaḍe nāsa alpa varma ||dhru.|| pākasiddhī lāge saṃcita āiteṃ | ghaḍatāṃ soī teṃ tevhāṃ goḍa ||2|| tukā mhaṇe bare sāṃgatāṃ ci goṣṭī | raṇabhūmi dṛṣṭī na paḍe toṃ ||3||

संतसमागम एखादिया परी । राहावें त्याचे द्वारीं श्वानयाती ॥१॥ तेथें रामनाम होईल श्रवण । घडेल भोजन उच्छिष्टाचें ॥ध्रु.॥ कामारी बटीक सेवेचे सेवक । दीनपण रंक तेथें भलें ॥२॥ तुका म्हणे सर्व सुख त्या संगती । घडेल पंगती संतांचिया ॥३॥

saṃtasamāgama ekhādiyā parī | rāhāveṃ tyāce dvārīṃ śvānayātī ||1|| tetheṃ rāmanāma hoīla śravaṇa | ghaḍela bhojana ucchiṣṭāceṃ ||dhru.|| kāmārī baṭīka sevece sevaka | dīnapaṇa raṃka tetheṃ bhaleṃ ||2|| tukā mhaṇe sarva sukha tyā saṃgatī | ghaḍela paṃgatī saṃtāṃciyā ||3||

एकली राणागोविंदा सवें । गेलें ठावें तें जालें ॥१॥ मज न म्हणा न म्हणा शिंदळी । नाहीं विषम जवळीं आतळलें ॥ध्रु.॥ नव्हती देखिली म्यां वाट । म्हणोनि हा धीट संग केला ॥२॥ भेणें मिठी दिधली गळां । सेजे जवळ दडालें ॥३॥ सलगी धरी पयोधर । साहाती करमुर सवें ॥४॥ आहेव मी गर्भीणपणें । हें सांगणें कां लागे ॥५॥ तुका म्हणे सेवटा नेलें । संपादिलें उभयतां ॥६॥

ekalī rāṇāgoviṃdā saveṃ | geleṃ ṭhāveṃ teṃ jāleṃ ||1|| maja na mhaṇā na mhaṇā śiṃdaḷī | nāhīṃ viṣama javaḷīṃ ātaḷaleṃ ||dhru.|| navhatī dekhilī myāṃ vāṭa | mhaṇoni hā dhīṭa saṃga kelā ||2|| bheṇeṃ miṭhī didhalī gaḷāṃ | seje javaḷa daḍāleṃ ||3|| salagī dharī payodhara | sāhātī karamura saveṃ ||4|| āheva mī garbhīṇapaṇeṃ | heṃ sāṃgaṇeṃ kāṃ lāge ||5|| tukā mhaṇe sevaṭā neleṃ | saṃpādileṃ ubhayatāṃ ||6||

होतें बहुत हें दिवस मानसीं । आजि नवस हे फळले नवसीं । व्हावी भेटी ते जाली गोविंदासीं । आतां सेवा करीन निश्चयेसीं वो ॥१॥ स्थिर स्थिर मज चि साहे करा । बहु कष्ट सोसिल्या येरझारा । येथें आड मज न साहावे वारा । देऊनि कपाट आलें तें दुसरें वारा वो ॥ध्रु.॥ मूळ सत्ता हे सायासाची जोडी । नेदी वेगळें होऊं एकी घडी । नाहीं लौकिक स्मरला आवडी । आता येणें काळें या वो लोभें वेडी वो ॥२॥ उदयीं उदय साधिला अवकाश । निश्चिंतीनें निश्चिंती सावकाश । धरिये गोडी बहुत आला रस । तुका म्हणे हा मागुता न ये दिवस वो ॥३॥

hoteṃ bahuta heṃ divasa mānasīṃ | āji navasa he phaḷale navasīṃ | vhāvī bheṭī te jālī goviṃdāsīṃ | ātāṃ sevā karīna niścayesīṃ vo ||1|| sthira sthira maja ci sāhe karā | bahu kaṣṭa sosilyā yerajhārā | yetheṃ āḍa maja na sāhāve vārā | deūni kapāṭa āleṃ teṃ dusareṃ vārā vo ||dhru.|| mūḷa sattā he sāyāsācī joḍī | nedī vegaḷeṃ hoūṃ ekī ghaḍī | nāhīṃ laukika smaralā āvaḍī | ātā yeṇeṃ kāḷeṃ yā vo lobheṃ veḍī vo ||2|| udayīṃ udaya sādhilā avakāśa | niściṃtīneṃ niściṃtī sāvakāśa | dhariye goḍī bahuta ālā rasa | tukā mhaṇe hā māgutā na ye divasa vo ||3||

स्वयें सुखाचे जाले अनुभव । एक एकीपाशीं सांगतील भाव । अवघ्यां अवघा हा कैसा नवलाव । सर्वसाक्ष तेथें चि त्याचा जीव वो ॥१॥ आपआपणाशीं करिती नवल । परि वादावाद न संडिती बोल । एका मेघःशामें जलधर वोल । रसीं उतावळि हृदय सखोल वो ॥ध्रु.॥ एक विषय तो सकळांचा हरि । त्याच्या आवडीनें आवडी इतरीं । अंध बहिर हे प्रेत लोकां चारी । त्यांची कीर्ति गाइली पुराणांतरी वो ॥२॥ स्तुति पराविया मुखें रुचिकर । प्रीतिपात्राच्या गौरवीं आदर । परस्परें हे सादरा सादर । योग सज्जनाच्या सुखा नाहीं पार वो ॥३॥ भक्तिवल्लभ न तुटे चराचरीं । आप्त अनाप्त हे ऐशी ठेवी उरी । दुरी जवळी संचिता ऐसें धरी । रंगा रंगा ऐसें होणें लागे हरि वो ॥४॥ तुका लाधला हें उच्छिष्ट भोजन । आला बाहेरी प्रेमें वोसंडून । पडिलें कानीं त्या जीवाचें जतन । धरियेले एकाभावें हृदयीं चरण वो ॥५॥

svayeṃ sukhāce jāle anubhava | eka ekīpāśīṃ sāṃgatīla bhāva | avaghyāṃ avaghā hā kaisā navalāva | sarvasākṣa tetheṃ ci tyācā jīva vo ||1|| āpaāpaṇāśīṃ karitī navala | pari vādāvāda na saṃḍitī bola | ekā meghaḥśāmeṃ jaladhara vola | rasīṃ utāvaḷi hṛdaya sakhola vo ||dhru.|| eka viṣaya to sakaḷāṃcā hari | tyācyā āvaḍīneṃ āvaḍī itarīṃ | aṃdha bahira he preta lokāṃ cārī | tyāṃcī kīrti gāilī purāṇāṃtarī vo ||2|| stuti parāviyā mukheṃ rucikara | prītipātrācyā gauravīṃ ādara | paraspareṃ he sādarā sādara | yoga sajjanācyā sukhā nāhīṃ pāra vo ||3|| bhaktivallabha na tuṭe carācarīṃ | āpta anāpta he aiśī ṭhevī urī | durī javaḷī saṃcitā aiseṃ dharī | raṃgā raṃgā aiseṃ hoṇeṃ lāge hari vo ||4|| tukā lādhalā heṃ ucchiṣṭa bhojana | ālā bāherī premeṃ vosaṃḍūna | paḍileṃ kānīṃ tyā jīvāceṃ jatana | dhariyele ekābhāveṃ hṛdayīṃ caraṇa vo ||5||

आजि का वो तूं दिससी दुश्चिती । म्हणी एका मन लगे तुझ्या चित्तीं । दिलें ठेवूं तें विसरसी हातीं । नेणों काय बैसला हरि चित्तीं वो ॥१॥ सर सर परती जालीस आतां भांड । कैसें दाखविसी जगासी या तोंड । व्याली माय ते लाजविली रांड । नाहीं थार दो ठायीं जाला खंड वो ॥धृ ॥ होतें तैसें तें उमटलें वरी । बाह्य संपादणी अंतरींची चोरी । नाहीं मर्यादा निःसंग बावरी । मन हें गोविंदीं देह काम करी वो ॥२॥ नाहीं करीत उत्तर कोणासवें । पराधीन भोजन दिलें खावें । नाहीं अचळ सावरावा ठावे । देखों उदासीन तुज देहभावें वो ॥३॥ कोठें नेणों हा फावला एकांत । सदा किलकिल भोंवतीं बहुत । दोघे एकवाटा बोलावया मात । नाहीं लाज धरिली दिला हात वो ॥४॥ करी कवतुक खेळ खेळे कान्हा । दावी लाघव भांडवी सासासुना । परा भक्ति हे शुद्ध तुम्ही जाणा । तुका म्हणें ऐसें कळों यावें जना वो ॥५॥

āji kā vo tūṃ disasī duścitī | mhaṇī ekā mana lage tujhyā cittīṃ | dileṃ ṭhevūṃ teṃ visarasī hātīṃ | neṇoṃ kāya baisalā hari cittīṃ vo ||1|| sara sara paratī jālīsa ātāṃ bhāṃḍa | kaiseṃ dākhavisī jagāsī yā toṃḍa | vyālī māya te lājavilī rāṃḍa | nāhīṃ thāra do ṭhāyīṃ jālā khaṃḍa vo ||dhṛ || hoteṃ taiseṃ teṃ umaṭaleṃ varī | bāhya saṃpādaṇī aṃtarīṃcī corī | nāhīṃ maryādā niḥsaṃga bāvarī | mana heṃ goviṃdīṃ deha kāma karī vo ||2|| nāhīṃ karīta uttara koṇāsaveṃ | parādhīna bhojana dileṃ khāveṃ | nāhīṃ acaḷa sāvarāvā ṭhāve | dekhoṃ udāsīna tuja dehabhāveṃ vo ||3|| koṭheṃ neṇoṃ hā phāvalā ekāṃta | sadā kilakila bhoṃvatīṃ bahuta | doghe ekavāṭā bolāvayā māta | nāhīṃ lāja dharilī dilā hāta vo ||4|| karī kavatuka kheḷa kheḷe kānhā | dāvī lāghava bhāṃḍavī sāsāsunā | parā bhakti he śuddha tumhī jāṇā | tukā mhaṇeṃ aiseṃ kaḷoṃ yāveṃ janā vo ||5||

भरिला उलंडूनि रिता करी घट । मीस पाणियाचें गोविंदाची चट । चाले झडझडां उसंतूनि वाट । पाहे पाळतूनि उभा तो चि नीट वो ॥१॥ चाळा लावियेले गोप गोपीनाथें । जाणे आवडीचें रूप जेथें तेथें । दावी बहुतांच्या बहुवेषपंथें । गुणातीतें खेळ मांडियेला येथें वो ॥ध्रु.॥ मनीं आवडे तें करावें उत्तर । कांहीं निमित्ताचा पाहोनि आधार । उगा राहे कां मारिसी कंकर । मात वाढविसी उत्तरा उत्तर वो ॥२॥ धरिली खोडी दे टाकोनियां मागें । न ये विनोद हा कामा मशीं संगें । मिठी घालीन या जीवाचिया त्यागें । नाहीं ठाउकी पडिलीं तुझीं सोंगें रें ॥३॥ सुख अंतरींचें बाहय ठसठसी । म्हणे विनोद हा काय सोंग यासी । तुज मज काय सोयरीक ऐसी । नंदानंदन या थोरपणें जासी रे ॥४॥ करी कारण तें कळों नेदी कोणा । सुख अंतरींचे बाह्य रंग जाना । मन मिनलें रे तुका म्हणे मना । भोग अंतरींचा पावे नारायणा वो ॥५॥

bharilā ulaṃḍūni ritā karī ghaṭa | mīsa pāṇiyāceṃ goviṃdācī caṭa | cāle jhaḍajhaḍāṃ usaṃtūni vāṭa | pāhe pāḷatūni ubhā to ci nīṭa vo ||1|| cāḷā lāviyele gopa gopīnātheṃ | jāṇe āvaḍīceṃ rūpa jetheṃ tetheṃ | dāvī bahutāṃcyā bahuveṣapaṃtheṃ | guṇātīteṃ kheḷa māṃḍiyelā yetheṃ vo ||dhru.|| manīṃ āvaḍe teṃ karāveṃ uttara | kāṃhīṃ nimittācā pāhoni ādhāra | ugā rāhe kāṃ mārisī kaṃkara | māta vāḍhavisī uttarā uttara vo ||2|| dharilī khoḍī de ṭākoniyāṃ māgeṃ | na ye vinoda hā kāmā maśīṃ saṃgeṃ | miṭhī ghālīna yā jīvāciyā tyāgeṃ | nāhīṃ ṭhāukī paḍilīṃ tujhīṃ soṃgeṃ reṃ ||3|| sukha aṃtarīṃceṃ bāhaya ṭhasaṭhasī | mhaṇe vinoda hā kāya soṃga yāsī | tuja maja kāya soyarīka aisī | naṃdānaṃdana yā thorapaṇeṃ jāsī re ||4|| karī kāraṇa teṃ kaḷoṃ nedī koṇā | sukha aṃtarīṃce bāhya raṃga jānā | mana minaleṃ re tukā mhaṇe manā | bhoga aṃtarīṃcā pāve nārāyaṇā vo ||5||

आजि नवल मी आलें येणे राणें । भेटी अवचिती नंदाचिया कान्हें । गोवी सांगती वो सकळ ही जन । होतें संचित आणियेलें तेणें वो ॥१॥ गेलें होउनि न चले आतां कांहीं । साद घालितां जवळी दुजें नाहीं । अंगीं जडला मग उरलें तें काई । आतां राखतां गुमान भलें बाई वो ॥ध्रु.॥ बहुत कामें मज नाहीं आराणूक । एक सारितां तों पुढें उभें एक । आजि मी टाकोनि आलें सकळिक । तंव रचिलें आणिक कवतुक वो ॥२॥ चिंता करितां हरिली नारायणें । अंगसंगें मिनतां दोघेजणें । सुखें निर्भर जालियें त्याच्या गुणें । तुका म्हणे खुंटलें येणें जाणें वो ॥३॥

āji navala mī āleṃ yeṇe rāṇeṃ | bheṭī avacitī naṃdāciyā kānheṃ | govī sāṃgatī vo sakaḷa hī jana | hoteṃ saṃcita āṇiyeleṃ teṇeṃ vo ||1|| geleṃ houni na cale ātāṃ kāṃhīṃ | sāda ghālitāṃ javaḷī dujeṃ nāhīṃ | aṃgīṃ jaḍalā maga uraleṃ teṃ kāī | ātāṃ rākhatāṃ gumāna bhaleṃ bāī vo ||dhru.|| bahuta kāmeṃ maja nāhīṃ ārāṇūka | eka sāritāṃ toṃ puḍheṃ ubheṃ eka | āji mī ṭākoni āleṃ sakaḷika | taṃva racileṃ āṇika kavatuka vo ||2|| ciṃtā karitāṃ harilī nārāyaṇeṃ | aṃgasaṃgeṃ minatāṃ doghejaṇeṃ | sukheṃ nirbhara jāliyeṃ tyācyā guṇeṃ | tukā mhaṇe khuṃṭaleṃ yeṇeṃ jāṇeṃ vo ||3||

मैं भुली घरजानी बाट । गोरस बेचन आयें हाट ॥१॥ कान्हा रे मनमोहन लाल । सब ही बिसरूं देखें गोपाल ॥ध्रु.॥ काहां पग डारूं देख आनेरा । देखें तों सब वोहिन घेरा ॥२॥ हुं तों थकित भैर तुका । भागा रे सब मनका धोका ॥३॥

maiṃ bhulī gharajānī bāṭa | gorasa becana āyeṃ hāṭa ||1|| kānhā re manamohana lāla | saba hī bisarūṃ dekheṃ gopāla ||dhru.|| kāhāṃ paga ḍārūṃ dekha ānerā | dekheṃ toṃ saba vohina gherā ||2|| huṃ toṃ thakita bhaira tukā | bhāgā re saba manakā dhokā ||3||

हरिबिन रहियां न जाये जिहिरा । कबकी थाडी देखें राहा ॥१॥ क्या मेरे लाल कवन चुकी भई । क्या मोहिपासिती बेर लगाई ॥ध्रु.॥ कोई सखी हरी जावे बुलावन । बार हि डारूं उसपर तन ॥२॥ तुका प्रभु कब देखें पाऊं । पासीं आऊं फेर न जाऊं ॥३॥

haribina rahiyāṃ na jāye jihirā | kabakī thāḍī dekheṃ rāhā ||1|| kyā mere lāla kavana cukī bhaī | kyā mohipāsitī bera lagāī ||dhru.|| koī sakhī harī jāve bulāvana | bāra hi ḍārūṃ usapara tana ||2|| tukā prabhu kaba dekheṃ pāūṃ | pāsīṃ āūṃ phera na jāūṃ ||3||

भलो नंदाजीको डिकरो । लाज राखीलीन हमारो ॥१॥ आगळ आवो देवजी कान्हा । मैं घरछोडी आहे म्हांना ॥ध्रु.॥ उन्हसुं कळना वेतो भला । खसम अहंकार दादुला ॥२॥ तुका प्रभु परवली हरी । छपी आहे हुं जगाथी न्यारी ॥३॥

bhalo naṃdājīko ḍikaro | lāja rākhīlīna hamāro ||1|| āgaḷa āvo devajī kānhā | maiṃ gharachoḍī āhe mhāṃnā ||dhru.|| unhasuṃ kaḷanā veto bhalā | khasama ahaṃkāra dādulā ||2|| tukā prabhu paravalī harī | chapī āhe huṃ jagāthī nyārī ||3||

नका कांहीं उपचार माझ्या शरीरा । करूं न साहती बहु होतो उबारा । मनोजन्य व्यथा वेध जाला अंतरा । लवकरी आणा नंदाचिया कुमरा ॥१॥ सखिया वेशिया तुम्ही प्राणवल्लभा । निवेदिला भाव आर्तभूत या लोभा । उमटली अंगीं वो सांवळी प्रभा । साच हे अवस्था कळे मज माझ्या क्षोभा ॥ध्रु.॥ नये कळों नेदावी हे दुजियासि मात । घडावा तयासि उत्कंठा एकांत । एकाएकीं साक्षी येथें आपुलें चित्त । कोण्या काळें होइल नेणों भाग्य उदित वो ॥२॥ स्वाद सीण देहभान निद्रा खंडन । पाहिले तटस्थ उन्मळित लोचन । अवघें वोसाऊन उरले ते चरण । तुका म्हणे दर्शनापें आलें जीवन ॥३॥

nakā kāṃhīṃ upacāra mājhyā śarīrā | karūṃ na sāhatī bahu hoto ubārā | manojanya vyathā vedha jālā aṃtarā | lavakarī āṇā naṃdāciyā kumarā ||1|| sakhiyā veśiyā tumhī prāṇavallabhā | nivedilā bhāva ārtabhūta yā lobhā | umaṭalī aṃgīṃ vo sāṃvaḷī prabhā | sāca he avasthā kaḷe maja mājhyā kṣobhā ||dhru.|| naye kaḷoṃ nedāvī he dujiyāsi māta | ghaḍāvā tayāsi utkaṃṭhā ekāṃta | ekāekīṃ sākṣī yetheṃ āpuleṃ citta | koṇyā kāḷeṃ hoila neṇoṃ bhāgya udita vo ||2|| svāda sīṇa dehabhāna nidrā khaṃḍana | pāhile taṭastha unmaḷita locana | avagheṃ vosāūna urale te caraṇa | tukā mhaṇe darśanāpeṃ āleṃ jīvana ||3||

पडिली भुली धांवतें सैराट । छंद गोविंदाचा चोजवितें वाट । मागें सांडोनि सकळ बोभाट । वंदीं पदांबुजें ठेवुनि ललाट वो ॥१॥ कोणी सांगा या गोविंदाची शुद्धी । होतें वहिलें लपाला आतां खांदीं । कोठें आड आली हे देहबुद्धी । धांवा आळवीं करुणा कृपानिधी वो ॥ध्रु.॥ मागें बहुतांचा अंतरला संग । मुळें जयाचिया तेणें केला त्याग । पहिलें पाहातां तें हरपलें अंग । खुंटली वाट नाहींसें जालें जग वो ॥२॥ शोकें वियोग घडला सकळांचा । गेल्या शरण हा अन्याय आमुचा । केला उच्चार रे घडल्या दोषांचा । जाला प्रगट स्वामी तुकयाचा वो ॥३॥

paḍilī bhulī dhāṃvateṃ sairāṭa | chaṃda goviṃdācā cojaviteṃ vāṭa | māgeṃ sāṃḍoni sakaḷa bobhāṭa | vaṃdīṃ padāṃbujeṃ ṭhevuni lalāṭa vo ||1|| koṇī sāṃgā yā goviṃdācī śuddhī | hoteṃ vahileṃ lapālā ātāṃ khāṃdīṃ | koṭheṃ āḍa ālī he dehabuddhī | dhāṃvā āḷavīṃ karuṇā kṛpānidhī vo ||dhru.|| māgeṃ bahutāṃcā aṃtaralā saṃga | muḷeṃ jayāciyā teṇeṃ kelā tyāga | pahileṃ pāhātāṃ teṃ harapaleṃ aṃga | khuṃṭalī vāṭa nāhīṃseṃ jāleṃ jaga vo ||2|| śokeṃ viyoga ghaḍalā sakaḷāṃcā | gelyā śaraṇa hā anyāya āmucā | kelā uccāra re ghaḍalyā doṣāṃcā | jālā pragaṭa svāmī tukayācā vo ||3||

काय उणें कां करिशील चोरी । किती सांगों तुज नाइकसी हरी । परपरता तूं पळोनि जासी दुरी । अनावर या लौकिका बाहेरी वो ॥१॥ माया करुणा हे करिते बहुत । किती सोसूं या जनांचे आघात । न पुरे अवसरु हें चि नित्यानित्य । तूं चि सोडवीं करूनि स्थिर चित्त ॥ध्रु.॥ बहुत कामें मी गुंतलियें घरीं । जासी डोळा तूं चुकावूनि हरी । करितां लाग न येसी च पळभरी । नाहीं सायासाची उरों दिली उरी वो ॥२॥ तुज म्हणीयें मी न संगें अनंता । नको जाऊं या डोळियां परता । न लगे जोडी हे तुजविण आतां । तुकयास्वामी कान्होबा गुणभरिता वो ॥३॥

kāya uṇeṃ kāṃ kariśīla corī | kitī sāṃgoṃ tuja nāikasī harī | paraparatā tūṃ paḷoni jāsī durī | anāvara yā laukikā bāherī vo ||1|| māyā karuṇā he karite bahuta | kitī sosūṃ yā janāṃce āghāta | na pure avasaru heṃ ci nityānitya | tūṃ ci soḍavīṃ karūni sthira citta ||dhru.|| bahuta kāmeṃ mī guṃtaliyeṃ gharīṃ | jāsī ḍoḷā tūṃ cukāvūni harī | karitāṃ lāga na yesī ca paḷabharī | nāhīṃ sāyāsācī uroṃ dilī urī vo ||2|| tuja mhaṇīyeṃ mī na saṃgeṃ anaṃtā | nako jāūṃ yā ḍoḷiyāṃ paratā | na lage joḍī he tujaviṇa ātāṃ | tukayāsvāmī kānhobā guṇabharitā vo ||3||

घाली कवाड टळली वाड राती । कामें व्यापिलीं कां पडिली दुश्चित्ती । कोणे लागला गे सदैवेचे हातीं । आजि शून्य शेजे नाहीं दिसे पती वो ॥१॥ बोले दूतिकेशीं राधा हें वचन । मशीं लाघव दाखवी नारायण । म्हणे कोमळ परी बहु गे निर्गुण । याशीं न बोलें कळला मज पूर्ण वो ॥ध्रु.॥ धाडिलें गरुडा आणिलें हनुमंता । तैं पाचारिलें होउनि ये वो सीता । लाजिनली रूप न ये पालटितां । जाला भीमकी आपण राम सीता वो ॥२॥ सत्यभामा दान करी नारदासी । तैं कळला वो मज हृषीकेशी । तुळे घालितां न ये कनक वो रासी । सम तुके एक पान तुळसी वो ॥३॥ मज भुली पडली कैशापरी । आम्हां भोगूनि म्हणे मी ब्रम्हचारी । दिली वाट यमुने मायें खरी । तुम्हां आम्हां न कळे अद्यापवरी वो ॥४॥ जाणे जीवींचें सकळ नारायण । असे व्यापूनि तो न दिसे लपून । राधा संबोखिली प्रीती आलिंगून । तुका म्हणे येथें भाव चि कारण वो ॥५॥

ghālī kavāḍa ṭaḷalī vāḍa rātī | kāmeṃ vyāpilīṃ kāṃ paḍilī duścittī | koṇe lāgalā ge sadaivece hātīṃ | āji śūnya śeje nāhīṃ dise patī vo ||1|| bole dūtikeśīṃ rādhā heṃ vacana | maśīṃ lāghava dākhavī nārāyaṇa | mhaṇe komaḷa parī bahu ge nirguṇa | yāśīṃ na boleṃ kaḷalā maja pūrṇa vo ||dhru.|| dhāḍileṃ garuḍā āṇileṃ hanumaṃtā | taiṃ pācārileṃ houni ye vo sītā | lājinalī rūpa na ye pālaṭitāṃ | jālā bhīmakī āpaṇa rāma sītā vo ||2|| satyabhāmā dāna karī nāradāsī | taiṃ kaḷalā vo maja hṛṣīkeśī | tuḷe ghālitāṃ na ye kanaka vo rāsī | sama tuke eka pāna tuḷasī vo ||3|| maja bhulī paḍalī kaiśāparī | āmhāṃ bhogūni mhaṇe mī bramhacārī | dilī vāṭa yamune māyeṃ kharī | tumhāṃ āmhāṃ na kaḷe adyāpavarī vo ||4|| jāṇe jīvīṃceṃ sakaḷa nārāyaṇa | ase vyāpūni to na dise lapūna | rādhā saṃbokhilī prītī āliṃgūna | tukā mhaṇe yetheṃ bhāva ci kāraṇa vo ||5||

मिळोनि गौळणी देती यशोदे गार्हागणीं । दहिं दुध तुप लोणीं शिंकां नुरे कांहीं । मेळवुनी पोरें तेथें रिघे एकसरें । वेगीं आणोनी सामोरें तेथें लोणी खाय ॥१॥ हरि सोंकला वो हरि सोंकला वो । सोंकला तो वारीं तुज लाज नाहीं तरी । आम्हां सांपडतां उरी तुज मज नाहीं ॥ध्रु.॥ तुज वाटतसे कोड यासि लागतसे गोड । काय हासतेसी वेड तुज लागलें वो । आम्ही जाऊं तुजवरी पोरें चाळविल्या पोरी । काय सांगों भांडखोरी लाज वाटे आम्हां ॥२॥ मुख मळिण वदन उभा हाडतिये घोणे । तंव दसवंती म्हणे आणा शीक लावूं । थोर आणिला कांटाळा घरीं दारीं लोकपाळां । डेरा रिघोनी गुसळा तेथें लोणी खाय ॥३॥ मिळोनि सकळा दावें लावूनियां गळां । कैशा बांधिती उखळा येथें राहे उगा । बरा सांपडलासी हरी आजिच्यानें करिसिल चोरी । डोळे घालुनियां येरी येरीकडे हांसे ॥४॥ फांकल्या सकळा उपडूनियां उखळा । मोडी वृक्ष विमळार्जुन दोन्ही । उठिला गजर दसवंती नव्हे धीर । धांवे तुकयाचा दातार आळंगिला वेगीं ॥५॥

miḷoni gauḷaṇī detī yaśode gārhāgaṇīṃ | dahiṃ dudha tupa loṇīṃ śiṃkāṃ nure kāṃhīṃ | meḷavunī poreṃ tetheṃ righe ekasareṃ | vegīṃ āṇonī sāmoreṃ tetheṃ loṇī khāya ||1|| hari soṃkalā vo hari soṃkalā vo | soṃkalā to vārīṃ tuja lāja nāhīṃ tarī | āmhāṃ sāṃpaḍatāṃ urī tuja maja nāhīṃ ||dhru.|| tuja vāṭatase koḍa yāsi lāgatase goḍa | kāya hāsatesī veḍa tuja lāgaleṃ vo | āmhī jāūṃ tujavarī poreṃ cāḷavilyā porī | kāya sāṃgoṃ bhāṃḍakhorī lāja vāṭe āmhāṃ ||2|| mukha maḷiṇa vadana ubhā hāḍatiye ghoṇe | taṃva dasavaṃtī mhaṇe āṇā śīka lāvūṃ | thora āṇilā kāṃṭāḷā gharīṃ dārīṃ lokapāḷāṃ | ḍerā righonī gusaḷā tetheṃ loṇī khāya ||3|| miḷoni sakaḷā dāveṃ lāvūniyāṃ gaḷāṃ | kaiśā bāṃdhitī ukhaḷā yetheṃ rāhe ugā | barā sāṃpaḍalāsī harī ājicyāneṃ karisila corī | ḍoḷe ghāluniyāṃ yerī yerīkaḍe hāṃse ||4|| phāṃkalyā sakaḷā upaḍūniyāṃ ukhaḷā | moḍī vṛkṣa vimaḷārjuna donhī | uṭhilā gajara dasavaṃtī navhe dhīra | dhāṃve tukayācā dātāra āḷaṃgilā vegīṃ ||5||

गोरस घेउनी सातें निघाल्या गौळणी । तंव ती कृष्णाची करणी काय करी तेथें । जाला पानसरा मिठी घातली पदरा । आधीं दान माझें सारा मग चाला पंथें ॥१॥ सर जाऊं दे परता । मुळीं भेटलासी आतां । नाट लागलें संचिता । खेपा खुंटलिया ॥ध्रु.॥ आसुडी पदरा धरी आणीक दुसरा । येरी झोंबतील करा काय वेडा होसी । आलों गेलों बहु वेळां नेणों गोरा कीं सांवळा । सर परता गोवळा काय बोलतोसी ॥२॥ आम्ही येथें अधिकारी मागें केली तुम्ही चोरी । आतां कळलियावरी मागें केलें त्याचें । बोलिल्या हांसुनी आम्ही सासुरवासिनी । कां रे झोंबसी दुरूनी करी मात कांहीं ॥३॥ वांयां परनारी कैशा धरिसी पदरीं । तयां कळलिया उरी तुज मज नाहीं । जडला जिव्हारीं फांकों नेदी तया नारी । जेथें वर्म तें धरी जाऊं पाहे तियेचें ॥४॥ तया हाती सांपडल्या हाटीं पाटीं चुकाविल्या । कृष्णमळिणीं मिळाल्या त्याही न फिरती । तुका म्हणे खंती वांयां न धरावी चित्तीं । होतें तुमच्या संचितीं वोडवलें आजि ॥५॥

gorasa gheunī sāteṃ nighālyā gauḷaṇī | taṃva tī kṛṣṇācī karaṇī kāya karī tetheṃ | jālā pānasarā miṭhī ghātalī padarā | ādhīṃ dāna mājheṃ sārā maga cālā paṃtheṃ ||1|| sara jāūṃ de paratā | muḷīṃ bheṭalāsī ātāṃ | nāṭa lāgaleṃ saṃcitā | khepā khuṃṭaliyā ||dhru.|| āsuḍī padarā dharī āṇīka dusarā | yerī jhoṃbatīla karā kāya veḍā hosī | āloṃ geloṃ bahu veḷāṃ neṇoṃ gorā kīṃ sāṃvaḷā | sara paratā govaḷā kāya bolatosī ||2|| āmhī yetheṃ adhikārī māgeṃ kelī tumhī corī | ātāṃ kaḷaliyāvarī māgeṃ keleṃ tyāceṃ | bolilyā hāṃsunī āmhī sāsuravāsinī | kāṃ re jhoṃbasī durūnī karī māta kāṃhīṃ ||3|| vāṃyāṃ paranārī kaiśā dharisī padarīṃ | tayāṃ kaḷaliyā urī tuja maja nāhīṃ | jaḍalā jivhārīṃ phāṃkoṃ nedī tayā nārī | jetheṃ varma teṃ dharī jāūṃ pāhe tiyeceṃ ||4|| tayā hātī sāṃpaḍalyā hāṭīṃ pāṭīṃ cukāvilyā | kṛṣṇamaḷiṇīṃ miḷālyā tyāhī na phiratī | tukā mhaṇe khaṃtī vāṃyāṃ na dharāvī cittīṃ | hoteṃ tumacyā saṃcitīṃ voḍavaleṃ āji ||5||

हरी तुझी कांति रे सांवळी । मी रे गोरी चांपेकळी । तुझ्या दर्शनें होईन काळी । मग हें वाळी जन मज ॥१॥ उगला राहें न करीं चाळा । तुज किती सांगों रे गोवळा । तुझा खडबड कांबळा । अरे नंदबाळा आलगटा ॥ध्रु.॥ तुझिये अंगीं घुरट घाणी । बहु खासी दुध तुप लोणी । घरिचें बाहेरिल आणोनी । मी रे चांदणी सकुमार ॥२॥ मज ते हांसतील जन । धिःकारिती मज देखोन । अंगीं तुझें देखोनि लक्षण । मग विटंबणा होइल रे ॥३॥ तुज लाज भय शंका नाहीं । मज तंव सज्जन पिशुन व्याही । आणीक मात बोलूं काहीं । मसी भीड नाहीं तुज माझी ॥४॥ वचन मोडी नेदी हात । कळलें न साहे ची मात । तुकयास्वामी गोपीनाथ । जीवन्मुक्त करूनि भोगी ॥५॥

harī tujhī kāṃti re sāṃvaḷī | mī re gorī cāṃpekaḷī | tujhyā darśaneṃ hoīna kāḷī | maga heṃ vāḷī jana maja ||1|| ugalā rāheṃ na karīṃ cāḷā | tuja kitī sāṃgoṃ re govaḷā | tujhā khaḍabaḍa kāṃbaḷā | are naṃdabāḷā ālagaṭā ||dhru.|| tujhiye aṃgīṃ ghuraṭa ghāṇī | bahu khāsī dudha tupa loṇī | ghariceṃ bāherila āṇonī | mī re cāṃdaṇī sakumāra ||2|| maja te hāṃsatīla jana | dhiḥkāritī maja dekhona | aṃgīṃ tujheṃ dekhoni lakṣaṇa | maga viṭaṃbaṇā hoila re ||3|| tuja lāja bhaya śaṃkā nāhīṃ | maja taṃva sajjana piśuna vyāhī | āṇīka māta bolūṃ kāhīṃ | masī bhīḍa nāhīṃ tuja mājhī ||4|| vacana moḍī nedī hāta | kaḷaleṃ na sāhe cī māta | tukayāsvāmī gopīnātha | jīvanmukta karūni bhogī ||5||

सात पांच गौळणी आलिया मिळोनी यशोदे गार्हा।णें देती कैसें । काय व्यालीस पोर चोरटें सिरजोर जनावेगळें ची कैसें। दहिं दुध लोणी शिंकां नुरे चि कांहीं कवाड जैशाचें तैसें । चाळवूनि नाशिली कन्याकुमरें आमुच्या सुनांसि लाविलें पिसें गे बाइये ॥१॥ आझुनि तरी यासि सांगें बरव्या परी नाहीं तरी नाहीं उरी जीवेसाटी । मिळोनि सकळै जणी करूं वाखा सखीं तुज मज होईल तुटी गे बाइये ॥ध्रु.॥ नेणे आपपर लौकिक वेव्हार भलते ठायीं भलतें करी । पाळतुनि घरीं आम्ही नसतां तेथें आपण संचार करी । सोगया चुंबन देतो आलिंगन लोळे मेजाबाजावरी । शिंकीं कडा फोडी गोरसाचे डेरे धरितां न सांपडे करीं गे बाइये ॥२॥ आतां याची चाड नाहीं आम्हां भीड सांपतां कोड पुरवूं मनिचें । सोसिलें बहु दिस नव्हता केला निस म्हणुनि एकुलतें तुमचें । चरण खांबीं जीवें बांधैन सरिसा जवें न चले कांहीं याचें । अर्थ प्राण देतां न सोडी सर्वथा भलतें हो या जिवाचें गे बाइये ॥३॥ घेउनी जननी हातीं चक्रपाणी देतिसे गौळणी वेळोवेळां । निष्ठ‍ वाद झणीं बोलाल सकळा क्षोभ जाइल माझ्या बाळा । जेथें लागे हात वाढतें नवनीत अमृताच्या कल्लोळा । देखोनि तुकयास्वामी देश देहभाव विसरल्या सकळा गे बाइये ॥४॥

sāta pāṃca gauḷaṇī āliyā miḷonī yaśode gārhā|ṇeṃ detī kaiseṃ | kāya vyālīsa pora coraṭeṃ sirajora janāvegaḷeṃ cī kaiseṃ| dahiṃ dudha loṇī śiṃkāṃ nure ci kāṃhīṃ kavāḍa jaiśāceṃ taiseṃ | cāḷavūni nāśilī kanyākumareṃ āmucyā sunāṃsi lāvileṃ piseṃ ge bāiye ||1|| ājhuni tarī yāsi sāṃgeṃ baravyā parī nāhīṃ tarī nāhīṃ urī jīvesāṭī | miḷoni sakaḷai jaṇī karūṃ vākhā sakhīṃ tuja maja hoīla tuṭī ge bāiye ||dhru.|| neṇe āpapara laukika vevhāra bhalate ṭhāyīṃ bhalateṃ karī | pāḷatuni gharīṃ āmhī nasatāṃ tetheṃ āpaṇa saṃcāra karī | sogayā cuṃbana deto āliṃgana loḷe mejābājāvarī | śiṃkīṃ kaḍā phoḍī gorasāce ḍere dharitāṃ na sāṃpaḍe karīṃ ge bāiye ||2|| ātāṃ yācī cāḍa nāhīṃ āmhāṃ bhīḍa sāṃpatāṃ koḍa puravūṃ maniceṃ | sosileṃ bahu disa navhatā kelā nisa mhaṇuni ekulateṃ tumaceṃ | caraṇa khāṃbīṃ jīveṃ bāṃdhaina sarisā javeṃ na cale kāṃhīṃ yāceṃ | artha prāṇa detāṃ na soḍī sarvathā bhalateṃ ho yā jivāceṃ ge bāiye ||3|| gheunī jananī hātīṃ cakrapāṇī detise gauḷaṇī veḷoveḷāṃ | niṣṭha vāda jhaṇīṃ bolāla sakaḷā kṣobha jāila mājhyā bāḷā | jetheṃ lāge hāta vāḍhateṃ navanīta amṛtācyā kalloḷā | dekhoni tukayāsvāmī deśa dehabhāva visaralyā sakaḷā ge bāiye ||4||

विरहतापें फुंदे छंद करिते जाती । हा गे तो गे सावधान सवें चि दुश्चिती । न सांभाळुनि अंग लोटी पाहे भोंवतीं । वेगळी च पडों पाहे कुळाहुनिया ती ॥१॥ खुंटलीसी जाली येथें अवघियांची गती । आपुलीं परावीं कोण नेणें भोंवती । त्यांचीं नांवें बोभे अहो अहो श्रीपती । नवलाव हा येरां वाटोनियां हांसती ॥ध्रु.॥ बाहेरी च धांवे रानां न धरी च घर । न कळे बंधना जाला तेणें संचार । विसरूनि गेली सासुरें की माहेर । एका अवलोकी एका पडिला विसर ॥२॥ तुका म्हणे तुम्ही अवघ्या राहा निश्चळा । न ये आतां येऊं येथें सर्वथा बळा । त्याचा त्याच्या मुखें अवघाची निर्वाळा । बहुतां मतें येथें तर्कवाद निराळा ॥३॥

virahatāpeṃ phuṃde chaṃda karite jātī | hā ge to ge sāvadhāna saveṃ ci duścitī | na sāṃbhāḷuni aṃga loṭī pāhe bhoṃvatīṃ | vegaḷī ca paḍoṃ pāhe kuḷāhuniyā tī ||1|| khuṃṭalīsī jālī yetheṃ avaghiyāṃcī gatī | āpulīṃ parāvīṃ koṇa neṇeṃ bhoṃvatī | tyāṃcīṃ nāṃveṃ bobhe aho aho śrīpatī | navalāva hā yerāṃ vāṭoniyāṃ hāṃsatī ||dhru.|| bāherī ca dhāṃve rānāṃ na dharī ca ghara | na kaḷe baṃdhanā jālā teṇeṃ saṃcāra | visarūni gelī sāsureṃ kī māhera | ekā avalokī ekā paḍilā visara ||2|| tukā mhaṇe tumhī avaghyā rāhā niścaḷā | na ye ātāṃ yeūṃ yetheṃ sarvathā baḷā | tyācā tyācyā mukheṃ avaghācī nirvāḷā | bahutāṃ mateṃ yetheṃ tarkavāda nirāḷā ||3||

ये रे कृष्णा खुणाविती खेळों भातुकें । मिळालिया बाळा एके ठायीं कवतुकें । कळों नेदी माया त्याचें त्यास ठाउकें । खेळतोंसें दावी लक्षलक्षापें मुकें ॥१॥ अखंडित चटे त्यांनीं लावियेला कान्हा । आवडे तया त्या वाहाती संकल्प मना । काया वाचा मनें रूपीं गुंतल्या वासना । एकांताचें सुख जाती घेवोनियां राणा ॥ध्रु.॥ अवघियांचा जाणें जाला मेळासा हरी । मिळोनियां जावें तेथें तया भीतरी । कळों नेदी घरिच्या करी गोवूनी चोरी । हातोहातीं नेती परपरत्या दुरी ॥२॥ आनंदें निर्भर आपणाशीं आपण । क्रीडतील बाळा त्यजिलें पारिखें जन । एकाएकीं तेथें नाहीं दुसरें भिन्न । तुका म्हणे एका नारायणा वांचून ॥३॥

ye re kṛṣṇā khuṇāvitī kheḷoṃ bhātukeṃ | miḷāliyā bāḷā eke ṭhāyīṃ kavatukeṃ | kaḷoṃ nedī māyā tyāceṃ tyāsa ṭhāukeṃ | kheḷatoṃseṃ dāvī lakṣalakṣāpeṃ mukeṃ ||1|| akhaṃḍita caṭe tyāṃnīṃ lāviyelā kānhā | āvaḍe tayā tyā vāhātī saṃkalpa manā | kāyā vācā maneṃ rūpīṃ guṃtalyā vāsanā | ekāṃtāceṃ sukha jātī ghevoniyāṃ rāṇā ||dhru.|| avaghiyāṃcā jāṇeṃ jālā meḷāsā harī | miḷoniyāṃ jāveṃ tetheṃ tayā bhītarī | kaḷoṃ nedī gharicyā karī govūnī corī | hātohātīṃ netī paraparatyā durī ||2|| ānaṃdeṃ nirbhara āpaṇāśīṃ āpaṇa | krīḍatīla bāḷā tyajileṃ pārikheṃ jana | ekāekīṃ tetheṃ nāhīṃ dusareṃ bhinna | tukā mhaṇe ekā nārāyaṇā vāṃcūna ||3||

खेळतां मुरारी जाय सरोवरा तिरीं । तंव नग्न चि या नारी तेथें देखियेल्या । मांडिले विंदान ख्याल सुखाचें संधान । अंग लपवूनी मान पिलंगत चाले ॥१॥ ख्याल मांडिला रे ख्याल मांडिला रे । पायां पडतां रे न सोडी नेदी साउलां रे ॥ध्रु.॥ साड्या साउलीं पातळें गोंडे कसणिया चोळ्या । बुंथी घेउनी सकळा कळंबावरी पळे। खांदी धरूनियां करीं दृष्टी घालोनि सामोरी । बैसे पाला वोढी वरी खदखदां हांसे ॥२॥ आनंदें कल्लोळ बाळा खेळती सकळ देती उलटिया चपळ । एकी एकीहूनि म्हैस वेल सुर काडी । एकी उगविती कोडीं । नाना परीच्या निकडी खेळ मांडियेला ॥३॥ एकी आलिया बाहेरी पाहे लुगडें तंव नारी । म्हणे नाहीं नेलें चोरी काय जाणों केव्हां । केला सकळी हाकारा तंव आलिया बाहेरा । आतां म्हणतील घरां जावें कैशा परी ॥४॥ तंव हांसे वनमाळी वरी पाहोनी सकळी । लाजे रिघालिया जळीं मागें पुढें हात । लाज राखावी गोपाळा आम्हांजणींची सकळां । काय मागसी ये वेळा देऊं गुळवाटी ॥५॥ जोडोनियां कर या गे सकळी समोर । वांयां न बोलावें फार बडबड कांहीं । भातुकें भूषण नाहीं चाड नेघें धन । करा एक चित्त मन या गे मजपाशीं ॥६॥ एक एकीकडे पाहे लाज सांडूनियां राहे । म्हणे चला आतां सये जाऊं तयापाशीं । जोडोनियां हात कैशा राहिल्या निवांत । तुका म्हणे केली मात लाज राखिली तयांची ॥७॥

kheḷatāṃ murārī jāya sarovarā tirīṃ | taṃva nagna ci yā nārī tetheṃ dekhiyelyā | māṃḍile viṃdāna khyāla sukhāceṃ saṃdhāna | aṃga lapavūnī māna pilaṃgata cāle ||1|| khyāla māṃḍilā re khyāla māṃḍilā re | pāyāṃ paḍatāṃ re na soḍī nedī sāulāṃ re ||dhru.|| sāḍyā sāulīṃ pātaḷeṃ goṃḍe kasaṇiyā coḷyā | buṃthī gheunī sakaḷā kaḷaṃbāvarī paḷe| khāṃdī dharūniyāṃ karīṃ dṛṣṭī ghāloni sāmorī | baise pālā voḍhī varī khadakhadāṃ hāṃse ||2|| ānaṃdeṃ kalloḷa bāḷā kheḷatī sakaḷa detī ulaṭiyā capaḷa | ekī ekīhūni mhaisa vela sura kāḍī | ekī ugavitī koḍīṃ | nānā parīcyā nikaḍī kheḷa māṃḍiyelā ||3|| ekī āliyā bāherī pāhe lugaḍeṃ taṃva nārī | mhaṇe nāhīṃ neleṃ corī kāya jāṇoṃ kevhāṃ | kelā sakaḷī hākārā taṃva āliyā bāherā | ātāṃ mhaṇatīla gharāṃ jāveṃ kaiśā parī ||4|| taṃva hāṃse vanamāḷī varī pāhonī sakaḷī | lāje righāliyā jaḷīṃ māgeṃ puḍheṃ hāta | lāja rākhāvī gopāḷā āmhāṃjaṇīṃcī sakaḷāṃ | kāya māgasī ye veḷā deūṃ guḷavāṭī ||5|| joḍoniyāṃ kara yā ge sakaḷī samora | vāṃyāṃ na bolāveṃ phāra baḍabaḍa kāṃhīṃ | bhātukeṃ bhūṣaṇa nāhīṃ cāḍa negheṃ dhana | karā eka citta mana yā ge majapāśīṃ ||6|| eka ekīkaḍe pāhe lāja sāṃḍūniyāṃ rāhe | mhaṇe calā ātāṃ saye jāūṃ tayāpāśīṃ | joḍoniyāṃ hāta kaiśā rāhilyā nivāṃta | tukā mhaṇe kelī māta lāja rākhilī tayāṃcī ||7||

धरिला पालव न सोडी माझा येणें । कांहीं करितां या नंदाचिया कान्हें । एकली न येतें मी ऐसें काय जाणें । कोठें भरलें अवघड या राणें रे ॥१॥ सोडी पालव जाऊ दे मज हरी । वेळ लागला रे कोपतील घरीं । सासू दारुण सासरा आहे भारी । तुज मज सांगतां नाहीं उरी रे ॥ध्रु.॥ सखिया वेशिया होतिया । तुज फावलें रे फांकतां तयांसी । होतें अंतर तर सांपडतें कैसी । एकाएकीं अंगीं जडलासी रे ॥२॥ कैसी भागली हे करितां उत्तर । शक्ति मावळल्या आसुडितां कर । स्वामी तुकयाचा भोगिया चतुर । भोग भोगी त्यांचा राखे लोकाचार वो ॥३॥

dharilā pālava na soḍī mājhā yeṇeṃ | kāṃhīṃ karitāṃ yā naṃdāciyā kānheṃ | ekalī na yeteṃ mī aiseṃ kāya jāṇeṃ | koṭheṃ bharaleṃ avaghaḍa yā rāṇeṃ re ||1|| soḍī pālava jāū de maja harī | veḷa lāgalā re kopatīla gharīṃ | sāsū dāruṇa sāsarā āhe bhārī | tuja maja sāṃgatāṃ nāhīṃ urī re ||dhru.|| sakhiyā veśiyā hotiyā | tuja phāvaleṃ re phāṃkatāṃ tayāṃsī | hoteṃ aṃtara tara sāṃpaḍateṃ kaisī | ekāekīṃ aṃgīṃ jaḍalāsī re ||2|| kaisī bhāgalī he karitāṃ uttara | śakti māvaḷalyā āsuḍitāṃ kara | svāmī tukayācā bhogiyā catura | bhoga bhogī tyāṃcā rākhe lokācāra vo ||3||

गाई गोपाळ यमुनेचे तटीं । येती पाणिया मिळोनि जगजेटी । चेंडू चौगुणा खेळती वाळवंटीं । चला चला म्हणती पाहूं दृष्टी वो ॥१॥ ऐशा गोपिका त्या कामातुरा नारी । चित्त विव्हळ देखावया हरी । मिस पाणियाचें करितील घरीं । बारा सोळा मिळोनि परस्परीं वो ॥ध्रु.॥ चिरें चोळिया त्या धुतां विसरती । ऊर्ध्व लक्ष लागलें कृष्णमूर्ती । कोणा नाठवे कोण कुळ याती । जालीं ताटस्त सकळ नेत्रपातीं वो ॥२॥ दंतधावनाचा मुखामाजी हात । वाद्यें वाजती नाइके जनमात । करी श्रवण कृष्णवेणुगीत । स्वामी तुकयाचा पुरवील मनोरथ वो ॥३॥

gāī gopāḷa yamunece taṭīṃ | yetī pāṇiyā miḷoni jagajeṭī | ceṃḍū cauguṇā kheḷatī vāḷavaṃṭīṃ | calā calā mhaṇatī pāhūṃ dṛṣṭī vo ||1|| aiśā gopikā tyā kāmāturā nārī | citta vivhaḷa dekhāvayā harī | misa pāṇiyāceṃ karitīla gharīṃ | bārā soḷā miḷoni parasparīṃ vo ||dhru.|| cireṃ coḷiyā tyā dhutāṃ visaratī | ūrdhva lakṣa lāgaleṃ kṛṣṇamūrtī | koṇā nāṭhave koṇa kuḷa yātī | jālīṃ tāṭasta sakaḷa netrapātīṃ vo ||2|| daṃtadhāvanācā mukhāmājī hāta | vādyeṃ vājatī nāike janamāta | karī śravaṇa kṛṣṇaveṇugīta | svāmī tukayācā puravīla manoratha vo ||3||

कोठें मी तुझा धरूं गेलें संग । लावियेलें जग माझ्या पाठीं ॥१॥ सर सर रे परता अवगुणाच्या गोवळा । नको लावूं चाळा खोटा येथें ॥ध्रु.॥ रूपाच्या लावण्यें नेली चित्तवृत्ती । न देखें भोंवतीं मी ते माझी ॥२॥ तुकयाचा स्वामी माझे जीवीं च बैसला । बोलीं च अबोला करूनियां ॥३॥

koṭheṃ mī tujhā dharūṃ geleṃ saṃga | lāviyeleṃ jaga mājhyā pāṭhīṃ ||1|| sara sara re paratā avaguṇācyā govaḷā | nako lāvūṃ cāḷā khoṭā yetheṃ ||dhru.|| rūpācyā lāvaṇyeṃ nelī cittavṛttī | na dekheṃ bhoṃvatīṃ mī te mājhī ||2|| tukayācā svāmī mājhe jīvīṃ ca baisalā | bolīṃ ca abolā karūniyāṃ ||3||

गोड लागे परी सांगतां चि न ये । बैसे मिठी सये आवडीची ॥१॥ वेधलें वो येणें श्रीरंगरंगें । मीमाजी अंगें हारपलीं ॥ध्रु.॥ परते चि ना दृष्टी बैसली ते ठायीं । विसावोनि पायीं ठेलें मन ॥२॥ तुकयाच्या स्वामीसवें जाली भेटी । तेव्हां जाली तुटी मागिल्यांची ॥३॥

goḍa lāge parī sāṃgatāṃ ci na ye | baise miṭhī saye āvaḍīcī ||1|| vedhaleṃ vo yeṇeṃ śrīraṃgaraṃgeṃ | mīmājī aṃgeṃ hārapalīṃ ||dhru.|| parate ci nā dṛṣṭī baisalī te ṭhāyīṃ | visāvoni pāyīṃ ṭheleṃ mana ||2|| tukayācyā svāmīsaveṃ jālī bheṭī | tevhāṃ jālī tuṭī māgilyāṃcī ||3||

पाहावया माजी नभा । दिसे शोभा चांगली ॥१॥ बैसला तो माझे मनीं । नका कोणी लाजवूं ॥ध्रु.॥ जीवा आवडे जीवाहूनि । नव्हे क्षण वेगळा ॥२॥ जालें विश्वंभरा ऐसी । तुकया दासी स्वामीची ॥३॥

pāhāvayā mājī nabhā | dise śobhā cāṃgalī ||1|| baisalā to mājhe manīṃ | nakā koṇī lājavūṃ ||dhru.|| jīvā āvaḍe jīvāhūni | navhe kṣaṇa vegaḷā ||2|| jāleṃ viśvaṃbharā aisī | tukayā dāsī svāmīcī ||3||

कोणी एकी भुलली नारी । विकितां गोरस म्हणे घ्या हरी ॥१॥ देखिला डोळां बैसला मनीं । तो वदनीं उच्चारी ॥ध्रु.॥ आपुलियाचा विसर भोळा । गोविंद कळा कौतुकें ॥२॥ तुका म्हणे हांसे जन । नाहीं कान ते ठायीं ॥३॥

koṇī ekī bhulalī nārī | vikitāṃ gorasa mhaṇe ghyā harī ||1|| dekhilā ḍoḷāṃ baisalā manīṃ | to vadanīṃ uccārī ||dhru.|| āpuliyācā visara bhoḷā | goviṃda kaḷā kautukeṃ ||2|| tukā mhaṇe hāṃse jana | nāhīṃ kāna te ṭhāyīṃ ||3||

करूनी आइत सत्यभामा मंदिरीं रे । वाट पाहे टळोनि गेली रात्री रे । न येचि देव येतील कामलहरी रे । पडिली दुश्चिती तंव तो कवाड टिमकारी रे ॥१॥ सर गा परता कळला तुझा भाव रे । कार्या पुरतें हें दाविसी लाघव रे । बोलतोसी तें अवघी तुझी माव रे । जाणोनि आलासी उजडता समयो रे ॥ध्रु.॥ मीच वेडी तुजला बोल नाहीं रे । दानावेळे विटंबणा जाली काय रे । मागुती रुद्रासि भेटी दिली तई रे । विश्वास तो तुझ्या बोला आझुनि तरी रे ॥२॥ भ्रम होता तो अवघा कळों आला रे । मानवत होतें मी भला भला रे । नष्टा क्रिया नाहीं मां तुझ्या बोला रे । तुकयाबंधु स्वामी कानडया कौसाल्या रे ॥३॥

karūnī āita satyabhāmā maṃdirīṃ re | vāṭa pāhe ṭaḷoni gelī rātrī re | na yeci deva yetīla kāmalaharī re | paḍilī duścitī taṃva to kavāḍa ṭimakārī re ||1|| sara gā paratā kaḷalā tujhā bhāva re | kāryā purateṃ heṃ dāvisī lāghava re | bolatosī teṃ avaghī tujhī māva re | jāṇoni ālāsī ujaḍatā samayo re ||dhru.|| mīca veḍī tujalā bola nāhīṃ re | dānāveḷe viṭaṃbaṇā jālī kāya re | māgutī rudrāsi bheṭī dilī taī re | viśvāsa to tujhyā bolā ājhuni tarī re ||2|| bhrama hotā to avaghā kaḷoṃ ālā re | mānavata hoteṃ mī bhalā bhalā re | naṣṭā kriyā nāhīṃ māṃ tujhyā bolā re | tukayābaṃdhu svāmī kānaḍayā kausālyā re ||3||

तंव तो हरि म्हणे वो निजांगने वो । लाइ नीच कां देसील डोहणे वो । मजपें दुजें आलें तें देव जाणे वो । शब्द काय हे बोलसी ते उणे वो ॥१॥ पाहा मनीं विचारुनी आधि वो । सांडूनि देई भ्रांति करीं स्थिर बुद्धि वो । तंट केलें हें माझें तुझें उपाधीं वो । उघडी डोळे आझुनि तरी धरीं शुद्धि वो ॥ध्रु.॥ कोठें तरी दुनियांत वर्तलें वो । स्त्रियांनीं भ्रतारा दानां दिलें वो । कैसा भला मी नव्हे तें सोसिलें वो । रुसतेसी तूं उफराटें नवल जालें वो ॥२॥ काय सांग म्यां दैन्य केली कैसी वो । तुझ्या गर्वें आणविलें हनुमंतासि वो । कष्टी केलें मज गरुडा भीमकीसि वो । तुकयाबंधु म्हणे खरें खोटें नव्हे यासि वो ॥३॥

taṃva to hari mhaṇe vo nijāṃgane vo | lāi nīca kāṃ desīla ḍohaṇe vo | majapeṃ dujeṃ āleṃ teṃ deva jāṇe vo | śabda kāya he bolasī te uṇe vo ||1|| pāhā manīṃ vicārunī ādhi vo | sāṃḍūni deī bhrāṃti karīṃ sthira buddhi vo | taṃṭa keleṃ heṃ mājheṃ tujheṃ upādhīṃ vo | ughaḍī ḍoḷe ājhuni tarī dharīṃ śuddhi vo ||dhru.|| koṭheṃ tarī duniyāṃta vartaleṃ vo | striyāṃnīṃ bhratārā dānāṃ dileṃ vo | kaisā bhalā mī navhe teṃ sosileṃ vo | rusatesī tūṃ upharāṭeṃ navala jāleṃ vo ||2|| kāya sāṃga myāṃ dainya kelī kaisī vo | tujhyā garveṃ āṇavileṃ hanumaṃtāsi vo | kaṣṭī keleṃ maja garuḍā bhīmakīsi vo | tukayābaṃdhu mhaṇe khareṃ khoṭeṃ navhe yāsi vo ||3||

तंव ते म्हणे ऐका हृषीकेशी वो । नवाजिलें तुम्ही म्हणां आपणांसि वो । तरी कां वंचनुक सुमनासि वो । नट नाट्य बरें संपादूं जाणतोसि वो ॥१॥ सर हो परता परता हो आतां हरी । म्हणे सत्राजिताची कुमरी । जाणतें मी या शब्दाच्या कुसरी । ऐसें च करून ठकविलें आजिवरी ॥ध्रु.॥ भावें गेलें म्हुण न व्हावा वियोग । मनिचे आर्त जन्मांतरीं व्हावा संग । तों तों केलें हें पाठमोरें जग । ऐसें काय जाणें हे तुझे रंग ॥२॥ काय करूं या नागविलें कामें । लागलें तयास्तव इतुकें सोसावें । नाहीं तरी कां नव्हती ठावीं वर्में । परद्वारीं ऐसा हाकलिती प्रसिद्ध नांवें ॥३॥ काय किती सांगावे तुझे गुण । न फुटे वाणी निष्ठ‍ ऐसा निर्गुण । आप पर न म्हणसी माय बहीण । सासूसुनास लावुनि पाहासी भांडण ॥४॥ इतुकियावरी म्हणे वैकुंठिंचा राणा । होऊन गेलें तें नये आणूं मना । आतां न करीं तैसें करी क्रिया आणा । भक्तवत्सल म्हणे तुकयाबंधु कान्हा ॥५॥

taṃva te mhaṇe aikā hṛṣīkeśī vo | navājileṃ tumhī mhaṇāṃ āpaṇāṃsi vo | tarī kāṃ vaṃcanuka sumanāsi vo | naṭa nāṭya bareṃ saṃpādūṃ jāṇatosi vo ||1|| sara ho paratā paratā ho ātāṃ harī | mhaṇe satrājitācī kumarī | jāṇateṃ mī yā śabdācyā kusarī | aiseṃ ca karūna ṭhakavileṃ ājivarī ||dhru.|| bhāveṃ geleṃ mhuṇa na vhāvā viyoga | manice ārta janmāṃtarīṃ vhāvā saṃga | toṃ toṃ keleṃ heṃ pāṭhamoreṃ jaga | aiseṃ kāya jāṇeṃ he tujhe raṃga ||2|| kāya karūṃ yā nāgavileṃ kāmeṃ | lāgaleṃ tayāstava itukeṃ sosāveṃ | nāhīṃ tarī kāṃ navhatī ṭhāvīṃ varmeṃ | paradvārīṃ aisā hākalitī prasiddha nāṃveṃ ||3|| kāya kitī sāṃgāve tujhe guṇa | na phuṭe vāṇī niṣṭha aisā nirguṇa | āpa para na mhaṇasī māya bahīṇa | sāsūsunāsa lāvuni pāhāsī bhāṃḍaṇa ||4|| itukiyāvarī mhaṇe vaikuṃṭhiṃcā rāṇā | hoūna geleṃ teṃ naye āṇūṃ manā | ātāṃ na karīṃ taiseṃ karī kriyā āṇā | bhaktavatsala mhaṇe tukayābaṃdhu kānhā ||5||

कान्हो एकली रे एकली रे । तुजसवें चुकलें रे । भय वाटे वनीं मज अबळा धाकली रे ॥१॥ निघतां घरीं आई बा वारी । तुजसवें कां आलियें हरी ॥ध्रु.॥ लोक वाटा सांगती खोटा । परी मी चटा लागलियें ॥२॥ पिकल्या बोरी जालें सामोरी । काय जाणें कोठें राहिला हरी ॥३॥ आड खुंट जालिया जाळी । काय जाणों कान्हें मांडिली रळी ॥४॥ तुका म्हणे जाऊं आलिया वाटा । पाहों हरी पायीं न मोडे कांटा ॥५॥

kānho ekalī re ekalī re | tujasaveṃ cukaleṃ re | bhaya vāṭe vanīṃ maja abaḷā dhākalī re ||1|| nighatāṃ gharīṃ āī bā vārī | tujasaveṃ kāṃ āliyeṃ harī ||dhru.|| loka vāṭā sāṃgatī khoṭā | parī mī caṭā lāgaliyeṃ ||2|| pikalyā borī jāleṃ sāmorī | kāya jāṇeṃ koṭheṃ rāhilā harī ||3|| āḍa khuṃṭa jāliyā jāḷī | kāya jāṇoṃ kānheṃ māṃḍilī raḷī ||4|| tukā mhaṇe jāūṃ āliyā vāṭā | pāhoṃ harī pāyīṃ na moḍe kāṃṭā ||5||

क्याला मज आयो वारितेसी घरा । खेळतों सोकरा नंदाचा मी ॥१॥ बहु दिसीं जाली यासीं मज भेटी । आतां वाटे तुटी न परावी ॥ध्रु.॥ कोवळें बोलतो मना आवरतें । डोळियाचें पातें ढापवेना ॥२॥ आजि सकळांसी आलें चोलुनियां । कां गो पाठी वांयां पुलविली ॥३॥ तुमचें तें काय खोळंबलें काज । बल्या कां गो मज कोंडा घरीं ॥४॥ तुकयाचा धनी गोकुळनायक । सरा कांहीं एक बोलतों मी ॥५॥

kyālā maja āyo vāritesī gharā | kheḷatoṃ sokarā naṃdācā mī ||1|| bahu disīṃ jālī yāsīṃ maja bheṭī | ātāṃ vāṭe tuṭī na parāvī ||dhru.|| kovaḷeṃ bolato manā āvarateṃ | ḍoḷiyāceṃ pāteṃ ḍhāpavenā ||2|| āji sakaḷāṃsī āleṃ coluniyāṃ | kāṃ go pāṭhī vāṃyāṃ pulavilī ||3|| tumaceṃ teṃ kāya khoḷaṃbaleṃ kāja | balyā kāṃ go maja koṃḍā gharīṃ ||4|| tukayācā dhanī gokuḷanāyaka | sarā kāṃhīṃ eka bolatoṃ mī ||5||

आता न यें मागें । मी आलें याच्या रागें । काय माझें जगें । कोपोनियां करावें ॥१॥ कां गो कलित्यां कोल्हाल । तुम्ही भलत्या च सकल । वेचाल ते बोल । झुटे होती बोलिले ॥ध्रु.॥ याचे भेटी माझें मन । स्वरुपीं ठाकले लोचन । वेगळें तें क्षण आतां होऊं नावरे ॥२॥ काज काम नको जालें । बीजें नावरे बोलिलें । याचिया भेदिलें । कामबाणीं अंतर ॥३॥ या वेगळें होणें । आतां जळो तैसें जिणें । घेतलें तें मनें । आतां मागें न फिरे ॥४॥ आतां मोटी वार । माझी नका धरूं चार । तुकयाचा दातार । शेजे तो मी सुतलों ॥५॥

ātā na yeṃ māgeṃ | mī āleṃ yācyā rāgeṃ | kāya mājheṃ jageṃ | koponiyāṃ karāveṃ ||1|| kāṃ go kalityāṃ kolhāla | tumhī bhalatyā ca sakala | vecāla te bola | jhuṭe hotī bolile ||dhru.|| yāce bheṭī mājheṃ mana | svarupīṃ ṭhākale locana | vegaḷeṃ teṃ kṣaṇa ātāṃ hoūṃ nāvare ||2|| kāja kāma nako jāleṃ | bījeṃ nāvare bolileṃ | yāciyā bhedileṃ | kāmabāṇīṃ aṃtara ||3|| yā vegaḷeṃ hoṇeṃ | ātāṃ jaḷo taiseṃ jiṇeṃ | ghetaleṃ teṃ maneṃ | ātāṃ māgeṃ na phire ||4|| ātāṃ moṭī vāra | mājhī nakā dharūṃ cāra | tukayācā dātāra | śeje to mī sutaloṃ ||5||

हरिरता चपळा नारी । लागवरी न रिघती ॥१॥ अवघ्या अंगें सर्वोत्तम । भोगी काम भोगता ॥ध्रु.॥ वाचा वाच्यत्वासि न ये । कोठें काय करावें ॥२॥ तुका म्हणे देवा ऐशा । देवपिशा उदारा ॥३॥

hariratā capaḷā nārī | lāgavarī na righatī ||1|| avaghyā aṃgeṃ sarvottama | bhogī kāma bhogatā ||dhru.|| vācā vācyatvāsi na ye | koṭheṃ kāya karāveṃ ||2|| tukā mhaṇe devā aiśā | devapiśā udārā ||3||

गौळणी आल्या वाज । म्हणती या गे राखों आज । सांपडवुनी माजघरांत धरुनी कोंडूं । उघडें कवाड उभ्या काळोशाचे आड । साता पांचा एक भीड मौनेंची ठेल्या ॥१॥ नित्य सोंकवला नेदी । सांगों चित्त बोला । आतां सांपडतां याला कोण सोडी जीवें ॥ध्रु.॥ जाणोनियां हरी त्याच घरा आला चोरी । गडियां ठेवुनी बाहेरी पूर्वद्वारें शिरे । त्यांच्या भयाभीत चाले पिलंगत भोंवतालें । पाहे तंव देखियेलें नवनीत पुढें ॥२॥ उतरोनि सिंकें । पाहे चाखोनियां निकें । गोड तें चि एका एकें । हातीं लांबवितो । जाणे राखती तयांसि । तेथें अधिक चि नासी । माग लावी हात पुसी । चोरी जाणावया ॥३॥ जाणोनियां नारी । मूळ वर्मद्वार धरी । माजे कोंडूनी भीतरी । घरांत धरीयेला । कां रे नागविसी । माझे मुळीं लागलासी । आणवीन तुजपासीं । मागें खादलें तें ॥४॥ दोही संदी बाहे । धरूनि नेती माते पाहे । काय नासी केली आहे । घरामाजी येणें । तुका म्हणे मुख । त्याचें वाढों नेदी दुःख । दसवंती कवतुक। करुनी रंजविल्या ॥३॥

gauḷaṇī ālyā vāja | mhaṇatī yā ge rākhoṃ āja | sāṃpaḍavunī mājagharāṃta dharunī koṃḍūṃ | ughaḍeṃ kavāḍa ubhyā kāḷośāce āḍa | sātā pāṃcā eka bhīḍa mauneṃcī ṭhelyā ||1|| nitya soṃkavalā nedī | sāṃgoṃ citta bolā | ātāṃ sāṃpaḍatāṃ yālā koṇa soḍī jīveṃ ||dhru.|| jāṇoniyāṃ harī tyāca gharā ālā corī | gaḍiyāṃ ṭhevunī bāherī pūrvadvāreṃ śire | tyāṃcyā bhayābhīta cāle pilaṃgata bhoṃvatāleṃ | pāhe taṃva dekhiyeleṃ navanīta puḍheṃ ||2|| utaroni siṃkeṃ | pāhe cākhoniyāṃ nikeṃ | goḍa teṃ ci ekā ekeṃ | hātīṃ lāṃbavito | jāṇe rākhatī tayāṃsi | tetheṃ adhika ci nāsī | māga lāvī hāta pusī | corī jāṇāvayā ||3|| jāṇoniyāṃ nārī | mūḷa varmadvāra dharī | māje koṃḍūnī bhītarī | gharāṃta dharīyelā | kāṃ re nāgavisī | mājhe muḷīṃ lāgalāsī | āṇavīna tujapāsīṃ | māgeṃ khādaleṃ teṃ ||4|| dohī saṃdī bāhe | dharūni netī māte pāhe | kāya nāsī kelī āhe | gharāmājī yeṇeṃ | tukā mhaṇe mukha | tyāceṃ vāḍhoṃ nedī duḥkha | dasavaṃtī kavatuka| karunī raṃjavilyā ||3||

आलियें धांवति धांवति भेट होइल म्हुण । तंव ते टळली वेळ वो माझा उरला सीण ॥१॥ आतां काय करूं सांग वो मज भेटेल कैसा । हरिलागीं प्राण फुटे वो थोरी लागली आशा ॥ध्रु.॥ लाविला उशीर बहुतीं बहु ओढिती ओढा । सांभाळितां सांग असांग दुःख पावल्यें पीडा ॥२॥ जळो आतां संसारु वो कई शेवट पुरे । तुकयाच्या स्वामी गोपाळालागीं जीव झुरे ॥३॥

āliyeṃ dhāṃvati dhāṃvati bheṭa hoila mhuṇa | taṃva te ṭaḷalī veḷa vo mājhā uralā sīṇa ||1|| ātāṃ kāya karūṃ sāṃga vo maja bheṭela kaisā | harilāgīṃ prāṇa phuṭe vo thorī lāgalī āśā ||dhru.|| lāvilā uśīra bahutīṃ bahu oḍhitī oḍhā | sāṃbhāḷitāṃ sāṃga asāṃga duḥkha pāvalyeṃ pīḍā ||2|| jaḷo ātāṃ saṃsāru vo kaī śevaṭa pure | tukayācyā svāmī gopāḷālāgīṃ jīva jhure ||3||

आणीक काय थोडीं । परि तें फार खोटीं कुडीं ॥१॥ सदा मोकळीं च गुरें । होती फजीत तीं पोरें ॥ध्रु.॥ सदा घालिता हुंबरी । एक एकांचे न करी ॥२॥ तुका म्हणे घरीं माय । वेळोवेळां मारी ॥३॥

āṇīka kāya thoḍīṃ | pari teṃ phāra khoṭīṃ kuḍīṃ ||1|| sadā mokaḷīṃ ca gureṃ | hotī phajīta tīṃ poreṃ ||dhru.|| sadā ghālitā huṃbarī | eka ekāṃce na karī ||2|| tukā mhaṇe gharīṃ māya | veḷoveḷāṃ mārī ||3||

बहुतांचे संगती । बहु पावलों फजिती ॥१॥ बरें केलें नंदबाळें । मागिलांचें तोंड काळें ॥ध्रु.॥ माझा करितील तंटा । लपती आलिया बोभाटा ॥२॥ तुका म्हणी काई । किती म्हणों बाप आई ॥३॥

bahutāṃce saṃgatī | bahu pāvaloṃ phajitī ||1|| bareṃ keleṃ naṃdabāḷeṃ | māgilāṃceṃ toṃḍa kāḷeṃ ||dhru.|| mājhā karitīla taṃṭā | lapatī āliyā bobhāṭā ||2|| tukā mhaṇī kāī | kitī mhaṇoṃ bāpa āī ||3||

गाईन ते लीळा चरित्र पवाडे । राखिले संवगडे सहित गाई ॥१॥ चोरिलें नवनीत बांधविला गळा । जे तुम्हीं गोपाळा छंद केले ॥ध्रु.॥ मोहिल्या गोपिका पांवयाच्या छंदें । केली ते गोविंदें क्रीडा गाऊं ॥२॥ मायबापा लाड दाखविलें कौतुक । तें या आणूं सुख अंतरासी ॥३॥ निर्दाळिले दुष्ट भक्तां प्रतिपाळी । ऐसा म्हणों बळी आमुचा स्वामी ॥४॥ तुका म्हणे सरसी असों येणें वोघें । लागोनि संबंधें सर्वकाळ ॥५॥

gāīna te līḷā caritra pavāḍe | rākhile saṃvagaḍe sahita gāī ||1|| corileṃ navanīta bāṃdhavilā gaḷā | je tumhīṃ gopāḷā chaṃda kele ||dhru.|| mohilyā gopikā pāṃvayācyā chaṃdeṃ | kelī te goviṃdeṃ krīḍā gāūṃ ||2|| māyabāpā lāḍa dākhavileṃ kautuka | teṃ yā āṇūṃ sukha aṃtarāsī ||3|| nirdāḷile duṣṭa bhaktāṃ pratipāḷī | aisā mhaṇoṃ baḷī āmucā svāmī ||4|| tukā mhaṇe sarasī asoṃ yeṇeṃ vogheṃ | lāgoni saṃbaṃdheṃ sarvakāḷa ||5||

डांका - अभंग ८

चौक भरियेला आसनीं पाचारिली कुळस्वामिनी । वैकुंठवासिनि ये धांवोनी झडकरी ॥१॥ रंगा येई वो विठाई सांवळिये डोळसे । तुझें श्रीमुख साजिरें तें मी केधवां देखेन ॥ध्रु.॥ रजतमधुपारती । पंचप्राणांची आरती । अवघी सारोनी आइती । ये धांवती झडकरी ॥२॥ मन मारोनियां मेंढा । आशा मनसा तृष्णा सुटी । भक्तिभाव नैवेद्य ताटीं । भरोनि केला हाकारा ॥३॥ डांका अनुहात गजरे । येउनि अंगासी संचरे । आपुला घेउनी पुरस्कार । आरोग्य करीं तुकयासी ॥४॥

cauka bhariyelā āsanīṃ pācārilī kuḷasvāminī | vaikuṃṭhavāsini ye dhāṃvonī jhaḍakarī ||1|| raṃgā yeī vo viṭhāī sāṃvaḷiye ḍoḷase | tujheṃ śrīmukha sājireṃ teṃ mī kedhavāṃ dekhena ||dhru.|| rajatamadhupāratī | paṃcaprāṇāṃcī āratī | avaghī sāronī āitī | ye dhāṃvatī jhaḍakarī ||2|| mana māroniyāṃ meṃḍhā | āśā manasā tṛṣṇā suṭī | bhaktibhāva naivedya tāṭīṃ | bharoni kelā hākārā ||3|| ḍāṃkā anuhāta gajare | yeuni aṃgāsī saṃcare | āpulā gheunī puraskāra | ārogya karīṃ tukayāsī ||4||

साच माझा देव्हारा । भाक ठेवा भाव खरा । त्रिगुणाचा फुलवरा । आणा विनति सांगतों ॥१॥ माझें दैवत हें रंगीं । नाचे वैष्णवांच्या संगीं । भरलें मग अंगीं । निवाड करी दोहींचा ॥ध्रु.॥ तुझें आहे तुजपासीं । परि तूं जागा चुकलासी । चिवडुनियां नासी । तुझ्या घरिच्यांनीं केली ॥२॥ आतां न पडे ठावें । वांचूनियां माझ्या देवें । अंधकार व्हावें । नासु ठाव शोधावा ॥३॥ आंधळ्यासी डोळे । देते पांगुळासी पाय । वांजा पुत्र फळे । नवस पुरविते विठाई ॥४॥ उगविलीं कोडीं । मागें कितेकांचीं बापुडीं । तुका म्हणे घडी । न लगे नवस द्या आधीं ॥५॥

sāca mājhā devhārā | bhāka ṭhevā bhāva kharā | triguṇācā phulavarā | āṇā vinati sāṃgatoṃ ||1|| mājheṃ daivata heṃ raṃgīṃ | nāce vaiṣṇavāṃcyā saṃgīṃ | bharaleṃ maga aṃgīṃ | nivāḍa karī dohīṃcā ||dhru.|| tujheṃ āhe tujapāsīṃ | pari tūṃ jāgā cukalāsī | civaḍuniyāṃ nāsī | tujhyā gharicyāṃnīṃ kelī ||2|| ātāṃ na paḍe ṭhāveṃ | vāṃcūniyāṃ mājhyā deveṃ | aṃdhakāra vhāveṃ | nāsu ṭhāva śodhāvā ||3|| āṃdhaḷyāsī ḍoḷe | dete pāṃguḷāsī pāya | vāṃjā putra phaḷe | navasa puravite viṭhāī ||4|| ugavilīṃ koḍīṃ | māgeṃ kitekāṃcīṃ bāpuḍīṃ | tukā mhaṇe ghaḍī | na lage navasa dyā ādhīṃ ||5||

विनति घातली अवधारीं । मज देई वो अभय करीं । पीडिलों खेचरीं । आणीक वारी नांवांची ॥१॥ रंगा येई वो एकला रंग वोडवला । हरिनाम उठिला गजर केला हाकारा ॥ध्रु.॥ देवांचे दैवते । तुज नमिलें आदिनाथे । ये वो कृपावंते । भोगा माझ्या धांवति ॥२॥ न लवीं आतां वेळ । आइत सारिली सकळ । तुका म्हणे कुळ । आमुचिये दैवते ॥३॥

vinati ghātalī avadhārīṃ | maja deī vo abhaya karīṃ | pīḍiloṃ khecarīṃ | āṇīka vārī nāṃvāṃcī ||1|| raṃgā yeī vo ekalā raṃga voḍavalā | harināma uṭhilā gajara kelā hākārā ||dhru.|| devāṃce daivate | tuja namileṃ ādināthe | ye vo kṛpāvaṃte | bhogā mājhyā dhāṃvati ||2|| na lavīṃ ātāṃ veḷa | āita sārilī sakaḷa | tukā mhaṇe kuḷa | āmuciye daivate ||3||

माझा देव्हारा साचा । नाहीं आणीक कोणाचा । त्रिभुवनीं याचा । ठसा न लगे पुसावें ॥१॥ या रे लोटांगणीं । कांहीं करा विनवणी । करील झाडणी । भूत काढी संसार ॥ध्रु.॥ पडिले विषयांचे गोंधळीं । ते त्रिगुण आकळी । हरिनाम आरोळी । कानीं पडतां ते उठी ॥२॥ घेतला अहंकार । काम क्रोध या मत्सरें । पळती प्रेमभरें । अवघे ठाव सांडुनी ॥३॥ घेतलासे पुरा । माया ममता आसरा । अवघ्या एक सरा । पळती रंग देखोनी ॥४॥ तुका म्हणे द्यावा भाव । फिटेल मनिचा संदेह । आणीक न लगे ठाव । कांहीं कोठें हिंडावें ॥५॥

mājhā devhārā sācā | nāhīṃ āṇīka koṇācā | tribhuvanīṃ yācā | ṭhasā na lage pusāveṃ ||1|| yā re loṭāṃgaṇīṃ | kāṃhīṃ karā vinavaṇī | karīla jhāḍaṇī | bhūta kāḍhī saṃsāra ||dhru.|| paḍile viṣayāṃce goṃdhaḷīṃ | te triguṇa ākaḷī | harināma āroḷī | kānīṃ paḍatāṃ te uṭhī ||2|| ghetalā ahaṃkāra | kāma krodha yā matsareṃ | paḷatī premabhareṃ | avaghe ṭhāva sāṃḍunī ||3|| ghetalāse purā | māyā mamatā āsarā | avaghyā eka sarā | paḷatī raṃga dekhonī ||4|| tukā mhaṇe dyāvā bhāva | phiṭela manicā saṃdeha | āṇīka na lage ṭhāva | kāṃhīṃ koṭheṃ hiṃḍāveṃ ||5||

पुढें येते देवी । तिची जती चालों द्यावी । मागील झाडावी । झाडा मान आसडी ॥१॥ एकवीरा आली अंगा । आतां निवारील रोगा । माझ्या भक्तापाशीं सांगा । पूजा भावें करावी ॥ध्रु.॥ मेंढा मारावा लोवाळ । पूजा पावली सकळ । तुम्हीं केलें बळ । मग मी ठायीं न पडें ॥२॥ तुका म्हणें मुळीं । लागली ते आली कुळीं । वंदुनी सकळीं । जीवें भावों ओवाळा ॥३॥

puḍheṃ yete devī | ticī jatī cāloṃ dyāvī | māgīla jhāḍāvī | jhāḍā māna āsaḍī ||1|| ekavīrā ālī aṃgā | ātāṃ nivārīla rogā | mājhyā bhaktāpāśīṃ sāṃgā | pūjā bhāveṃ karāvī ||dhru.|| meṃḍhā mārāvā lovāḷa | pūjā pāvalī sakaḷa | tumhīṃ keleṃ baḷa | maga mī ṭhāyīṃ na paḍeṃ ||2|| tukā mhaṇeṃ muḷīṃ | lāgalī te ālī kuḷīṃ | vaṃdunī sakaḷīṃ | jīveṃ bhāvoṃ ovāḷā ||3||

अवघ्या जेष्ठादेवी । कोण पूजनाचा ठाव । धरितां चि भाव । कोठें नाहींसें जालें ॥१॥ दिसे सारिखें सारिखें । परि तें कारणीं पारिखें । तळीं गेलें देखें । वरी टोले न साहाती ॥ध्रु.॥ पट एका शिरीं । यथाविधीनें त्या येरी । बसकोळ्या घागरी । डेरे रांझण गाडगीं ॥२॥ तुका म्हणे माना । येथें कोणीं रुसावें ना । आपुलाल्या स्थानां । जेथें त्या चि शोभल्या ॥३॥

avaghyā jeṣṭhādevī | koṇa pūjanācā ṭhāva | dharitāṃ ci bhāva | koṭheṃ nāhīṃseṃ jāleṃ ||1|| dise sārikheṃ sārikheṃ | pari teṃ kāraṇīṃ pārikheṃ | taḷīṃ geleṃ dekheṃ | varī ṭole na sāhātī ||dhru.|| paṭa ekā śirīṃ | yathāvidhīneṃ tyā yerī | basakoḷyā ghāgarī | ḍere rāṃjhaṇa gāḍagīṃ ||2|| tukā mhaṇe mānā | yetheṃ koṇīṃ rusāveṃ nā | āpulālyā sthānāṃ | jetheṃ tyā ci śobhalyā ||3||

खेचर खडतर । काळ कांपती असुर । नांदे भीमातीर । पंढरपुर पाटणीं ॥१॥ आतां करी कां रे हाकारा । सहस्र नामें एकसरा । दवडिते खेचरा । अंगसंगें धरूनी ॥ध्रु.॥ सीते जाली झडपणी । राहाणे वासुगीच्या बनीं । पावली जननी । झोंटि मोकळिया केशी ॥२॥ लाविलें कावरें । प्रल्हादा म्हैसासुरें । आली येकसरें । दांत खात रंगासी ॥३॥ वसुदेवाचीं बाळें । सात खादलीं ज्या काळें। आली भोगवेळे । तया कारणें तेथें ॥४॥ पांडवें बापुडीं । वाज केलीं फिरती वेडीं । धांवोनियां काढी । अंगसंगें त्राहाविलीं ॥५॥ नामाचें चिंतन । तेथें धांवते आपण । न विचारितां हीण । भाव देखे जयाचा ॥६॥ कुळीची कुळदेवता । तुका म्हणे आम्हां माता । काय भय भूतां । काळ यमदूताचें ॥७॥

khecara khaḍatara | kāḷa kāṃpatī asura | nāṃde bhīmātīra | paṃḍharapura pāṭaṇīṃ ||1|| ātāṃ karī kāṃ re hākārā | sahasra nāmeṃ ekasarā | davaḍite khecarā | aṃgasaṃgeṃ dharūnī ||dhru.|| sīte jālī jhaḍapaṇī | rāhāṇe vāsugīcyā banīṃ | pāvalī jananī | jhoṃṭi mokaḷiyā keśī ||2|| lāvileṃ kāvareṃ | pralhādā mhaisāsureṃ | ālī yekasareṃ | dāṃta khāta raṃgāsī ||3|| vasudevācīṃ bāḷeṃ | sāta khādalīṃ jyā kāḷeṃ| ālī bhogaveḷe | tayā kāraṇeṃ tetheṃ ||4|| pāṃḍaveṃ bāpuḍīṃ | vāja kelīṃ phiratī veḍīṃ | dhāṃvoniyāṃ kāḍhī | aṃgasaṃgeṃ trāhāvilīṃ ||5|| nāmāceṃ ciṃtana | tetheṃ dhāṃvate āpaṇa | na vicāritāṃ hīṇa | bhāva dekhe jayācā ||6|| kuḷīcī kuḷadevatā | tukā mhaṇe āmhāṃ mātā | kāya bhaya bhūtāṃ | kāḷa yamadūtāceṃ ||7||

देवी देव जाला भोग सरला यावरी । सांगाया दुसरी ऐसी नाहीं उरली ॥१॥ हरिनाम देवनाम तुम्ही गाऊनियां जागा । पेंठवणी मागा नका ठेवूं लिगाड ॥ध्रु.॥ शेवटीं सुताळी बरवी वाजवावी डांक । ताळा घाली एक सरलियाचे शेवटीं ॥२॥ गुंडाळा देव्हारा मान देती मानकरी । तुका म्हणे बरीं आजि कोडीं उगविलीं ॥३॥ ॥८॥

devī deva jālā bhoga saralā yāvarī | sāṃgāyā dusarī aisī nāhīṃ uralī ||1|| harināma devanāma tumhī gāūniyāṃ jāgā | peṃṭhavaṇī māgā nakā ṭhevūṃ ligāḍa ||dhru.|| śevaṭīṃ sutāḷī baravī vājavāvī ḍāṃka | tāḷā ghālī eka saraliyāce śevaṭīṃ ||2|| guṃḍāḷā devhārā māna detī mānakarī | tukā mhaṇe barīṃ āji koḍīṃ ugavilīṃ ||3|| ||8||

जाली झडपणी खडतर देवता । संचरली आतां निघों नये ॥१॥ मज उपचार झणी उपचार झणी आतां करा । न साहे दुसरा भार कांहीं ॥ध्रु.॥ नेऊनियां घाला चंद्रभागे तिरीं । जीवा नाहीं उरी कांहीं आतां ॥२॥ तुका म्हणे कळों आलें वर्तमान । माझें तों वचन आच्छादलें ॥३॥

jālī jhaḍapaṇī khaḍatara devatā | saṃcaralī ātāṃ nighoṃ naye ||1|| maja upacāra jhaṇī upacāra jhaṇī ātāṃ karā | na sāhe dusarā bhāra kāṃhīṃ ||dhru.|| neūniyāṃ ghālā caṃdrabhāge tirīṃ | jīvā nāhīṃ urī kāṃhīṃ ātāṃ ||2|| tukā mhaṇe kaḷoṃ āleṃ vartamāna | mājheṃ toṃ vacana ācchādaleṃ ||3||

अंगीं देवी खेळे । कां रे तुम्हासी न कळे । कोणाचे हे चाळे । सुख दुःख न मनितां ॥१॥ मीं तों आतां येथें नाहीं । ओळखी वचनाच्या ठायीं । पालटाचा घेई । भाव खरें लोपे ना ॥ध्रु.॥ आपुलाले तुम्ही पुसा । सोवा एव्याच सरिसा । थिरावल्या कैसा काय । जाणों विचार ॥२॥ तुका म्हणे लाभकाळ । तेथें नसावें शीतळ । मग तैशी वेळ । कोठें जाते सांपडों ॥३॥

aṃgīṃ devī kheḷe | kāṃ re tumhāsī na kaḷe | koṇāce he cāḷe | sukha duḥkha na manitāṃ ||1|| mīṃ toṃ ātāṃ yetheṃ nāhīṃ | oḷakhī vacanācyā ṭhāyīṃ | pālaṭācā gheī | bhāva khareṃ lope nā ||dhru.|| āpulāle tumhī pusā | sovā evyāca sarisā | thirāvalyā kaisā kāya | jāṇoṃ vicāra ||2|| tukā mhaṇe lābhakāḷa | tetheṃ nasāveṃ śītaḷa | maga taiśī veḷa | koṭheṃ jāte sāṃpaḍoṃ ||3||

पांगुळ जालों देवा नाहीं हात ना पाय । बैसलों जयावरी सैराट तें जाय । खेटितां कुंप कांटी । खुंट दरडी न पाहे । आधार नाहीं मज कोणी । बाप ना माये ॥१॥ दाते हो दान करा । जातें पंढरपुरा । न्या मज तेथवरी । अखमाचा सोयरा ॥ध्रु.॥ हिंडतां गव्हानें गा । शिणलों दारोदारीं । न मिळे चि दाता कोणी । जन्मदुःखातें वारी । कीर्ति हे संतां मुखीं । तो चि दाखवा हरी । पांगळां पाय देतो । नांदे पंढरपुरीं ॥२॥ या पोटाकारणें गा । जालों पांगीला जना । न सरे चि बापमाय । भीक नाहीं खंडणा । पुढारा म्हणती एक । तया नाहीं करुणा । श्वान हें लागे पाठीं । आशा बहु दारुणा ॥३॥ काय मी चुकलों गा । मागें नेणवे कांहीं । न कळे चि पाप पुण्य । तेथें आठव नाहीं । मी माजी भुललों गा । दीप पतंगासोयी । द्या मज जीवदान । संत महानुभाव कांहीं ॥४॥ दुरोनि आलों मी गा । दुःख जालें दारुण । यावया येथवरी होतें । हें चि कारण । दुर्लभ भेटी तुम्हां । पायीं जालें दरुषन । विनवितो तुका संतां । दोन्ही कर जोडून ॥५॥

pāṃguḷa jāloṃ devā nāhīṃ hāta nā pāya | baisaloṃ jayāvarī sairāṭa teṃ jāya | kheṭitāṃ kuṃpa kāṃṭī | khuṃṭa daraḍī na pāhe | ādhāra nāhīṃ maja koṇī | bāpa nā māye ||1|| dāte ho dāna karā | jāteṃ paṃḍharapurā | nyā maja tethavarī | akhamācā soyarā ||dhru.|| hiṃḍatāṃ gavhāneṃ gā | śiṇaloṃ dārodārīṃ | na miḷe ci dātā koṇī | janmaduḥkhāteṃ vārī | kīrti he saṃtāṃ mukhīṃ | to ci dākhavā harī | pāṃgaḷāṃ pāya deto | nāṃde paṃḍharapurīṃ ||2|| yā poṭākāraṇeṃ gā | jāloṃ pāṃgīlā janā | na sare ci bāpamāya | bhīka nāhīṃ khaṃḍaṇā | puḍhārā mhaṇatī eka | tayā nāhīṃ karuṇā | śvāna heṃ lāge pāṭhīṃ | āśā bahu dāruṇā ||3|| kāya mī cukaloṃ gā | māgeṃ neṇave kāṃhīṃ | na kaḷe ci pāpa puṇya | tetheṃ āṭhava nāhīṃ | mī mājī bhulaloṃ gā | dīpa pataṃgāsoyī | dyā maja jīvadāna | saṃta mahānubhāva kāṃhīṃ ||4|| duroni āloṃ mī gā | duḥkha jāleṃ dāruṇa | yāvayā yethavarī hoteṃ | heṃ ci kāraṇa | durlabha bheṭī tumhāṃ | pāyīṃ jāleṃ daruṣana | vinavito tukā saṃtāṃ | donhī kara joḍūna ||5||

देश वेष नव्हे माझा । सहज फिरत आलों । करूं सत्ता कवणावरी । कोठें स्थिर राहिलों । पाय डोळे म्हणतां माझे । तींहीं कैसा मोकलिलों । परदेशीं नाहीं कोणी । अंध पांगुळ जालों ॥१॥ आतां माझी करीं चिंता । दान देई भगवंता । पाठीं पोटीं नाहीं कोणी । निरवीं सज्जन संता ॥ध्रु.॥ चालतां वाट पुढें । भय वाटतें चित्तीं । बहुत जन गेलीं नाहीं आलीं मागुतीं । न देखें काय जालें। कान तरी ऐकती । बैसलों संधिभागीं । तुज धरूनि चित्तीं ॥२॥ भाकितों करुणा गा । जैसा सांडिला ठाव । न भरें पोट कधीं नाहीं निश्चळ पाव । हिंडतां भागलों गा । लक्ष चौर्यां शी गांव । धरूनि राहिलों गा । हा चि वसता ठाव ॥३॥ भरवसा काय आतां । कोण आणि अवचिता । तैसी च जाली कीर्ति । तया मज बहुतां । म्हणउनि मारीं हाका । सोयी पावें पुण्यवंता । लागली भूक थोरी । तूं चि कृपाळू दाता ॥४॥ संचित सांडवलें । कांहीं होतें जवळीं । वित्त गोत पुत माया । तुटली हे लागावळी । निष्काम जालों देवा । होतें माझे कपाळीं । तुका म्हणे तूं चि आतां । माझा सर्वस्वें बळी ॥५॥

deśa veṣa navhe mājhā | sahaja phirata āloṃ | karūṃ sattā kavaṇāvarī | koṭheṃ sthira rāhiloṃ | pāya ḍoḷe mhaṇatāṃ mājhe | tīṃhīṃ kaisā mokaliloṃ | paradeśīṃ nāhīṃ koṇī | aṃdha pāṃguḷa jāloṃ ||1|| ātāṃ mājhī karīṃ ciṃtā | dāna deī bhagavaṃtā | pāṭhīṃ poṭīṃ nāhīṃ koṇī | niravīṃ sajjana saṃtā ||dhru.|| cālatāṃ vāṭa puḍheṃ | bhaya vāṭateṃ cittīṃ | bahuta jana gelīṃ nāhīṃ ālīṃ māgutīṃ | na dekheṃ kāya jāleṃ| kāna tarī aikatī | baisaloṃ saṃdhibhāgīṃ | tuja dharūni cittīṃ ||2|| bhākitoṃ karuṇā gā | jaisā sāṃḍilā ṭhāva | na bhareṃ poṭa kadhīṃ nāhīṃ niścaḷa pāva | hiṃḍatāṃ bhāgaloṃ gā | lakṣa cauryāṃ śī gāṃva | dharūni rāhiloṃ gā | hā ci vasatā ṭhāva ||3|| bharavasā kāya ātāṃ | koṇa āṇi avacitā | taisī ca jālī kīrti | tayā maja bahutāṃ | mhaṇauni mārīṃ hākā | soyī pāveṃ puṇyavaṃtā | lāgalī bhūka thorī | tūṃ ci kṛpāḷū dātā ||4|| saṃcita sāṃḍavaleṃ | kāṃhīṃ hoteṃ javaḷīṃ | vitta gota puta māyā | tuṭalī he lāgāvaḷī | niṣkāma jāloṃ devā | hoteṃ mājhe kapāḷīṃ | tukā mhaṇe tūṃ ci ātāṃ | mājhā sarvasveṃ baḷī ||5||

देखत होतों आधीं । मागें पुढें सकळ । मग हे दृष्टी गेली । वरी आले पडळ । तिमिर कोंदलेंसें । वाढे वाढतां प्रबळ । भीत मी जालों देवा । काय ज्याल्याचें फळ ॥१॥ आतां मज दृष्टी देई । पांडुरंगा मायबापा । शरण आलों आतां । निवारूनियां पापा । अंजन लेववुनी । करीं मारग सोपा । जाईन सिद्धिपंथें । अवघ्या चुकती खेपा ॥ध्रु.॥ होतसे खेद चित्ता । कांहीं नाठवे विचार । जात होतों जना । मागें तोही सांडिला आधार । हा ना तोसा ठाव जाला । अवघा पडिला अंधार । फिरलीं माझीं मज । कोणी न देती आधार ॥२॥ जोंवरि चळण गा । तोंवरि म्हणती माझा । मानिती लहान थोर देहसुखाच्या काजा । इंद्रियें मावळलीं । आला बागुल आजा । कैसा विपरीत जाला । तो चि देह नव्हे दुजा ॥३॥ गुंतलों या संसारें । कैसा झालोंसें अंध । मी माझें वाढवुनी । मायातृष्णेचा बाध। स्वहित न दिसेचि । केला आपुला वध । लागले काळ पाठीं । सवें काम हे क्रोध ॥४॥ लागती चालतां गा । गुणदोषाच्या ठेंसा । सांडिली वाट मग । जालों निराळा कैसा । पाहातों वास तुझी । थोरी करूनी आशा । तुका म्हणे वैद्यराजा । पंढरीच्या निवासा ॥५॥

dekhata hotoṃ ādhīṃ | māgeṃ puḍheṃ sakaḷa | maga he dṛṣṭī gelī | varī āle paḍaḷa | timira koṃdaleṃseṃ | vāḍhe vāḍhatāṃ prabaḷa | bhīta mī jāloṃ devā | kāya jyālyāceṃ phaḷa ||1|| ātāṃ maja dṛṣṭī deī | pāṃḍuraṃgā māyabāpā | śaraṇa āloṃ ātāṃ | nivārūniyāṃ pāpā | aṃjana levavunī | karīṃ māraga sopā | jāīna siddhipaṃtheṃ | avaghyā cukatī khepā ||dhru.|| hotase kheda cittā | kāṃhīṃ nāṭhave vicāra | jāta hotoṃ janā | māgeṃ tohī sāṃḍilā ādhāra | hā nā tosā ṭhāva jālā | avaghā paḍilā aṃdhāra | phiralīṃ mājhīṃ maja | koṇī na detī ādhāra ||2|| joṃvari caḷaṇa gā | toṃvari mhaṇatī mājhā | mānitī lahāna thora dehasukhācyā kājā | iṃdriyeṃ māvaḷalīṃ | ālā bāgula ājā | kaisā viparīta jālā | to ci deha navhe dujā ||3|| guṃtaloṃ yā saṃsāreṃ | kaisā jhāloṃseṃ aṃdha | mī mājheṃ vāḍhavunī | māyātṛṣṇecā bādha| svahita na diseci | kelā āpulā vadha | lāgale kāḷa pāṭhīṃ | saveṃ kāma he krodha ||4|| lāgatī cālatāṃ gā | guṇadoṣācyā ṭheṃsā | sāṃḍilī vāṭa maga | jāloṃ nirāḷā kaisā | pāhātoṃ vāsa tujhī | thorī karūnī āśā | tukā mhaṇe vaidyarājā | paṃḍharīcyā nivāsā ||5||

सहज मी आंधळा गा निजनिराकार पंथें । वृत्ति हे निवृत्ति जाली जन न दिसे तेथें । मी माजी हारपलें ठायीं जेथींचा तेथें । अदृश्य तें चि जालें कांहीं दृश्य जें होतें ॥१॥ सुखी मी निजलों गा शून्य सारूनि तेथें । त्रिकूटशिखरीं गा दान मिळे आइतें ॥ध्रु.॥ टाकिली पात्र झोळी धर्मअधर्म आशा । कोल्हाळ चुकविला त्रिगुणाचा वोळसा । न मागें मी भीक आतां हा चि जाला भरवसा । वोळली सत्रावी गा तिणें पुरविली इच्छा ॥२॥ ऊर्ध्वमुखें आळविला सोहं शब्दाचा नाद । अरूप जागविला दाता घेऊनि छंद । घेऊनि आला दान निजतत्व निजबोध । स्वरूपीं मेळविलें नांव ठेविला भेद ॥३॥ शब्द हा बहुसार उपकाराची राशी । म्हणोनि चालविला मागें येतील त्यांसीं । मागोनि आली वाट सिद्धिओळीचि तैसी । तरले तरले गा आणीक ही विश्वासी ॥४॥ वर्म तें एक आहे दृढ धरावा भाव । जाणिवनागवण नेदी लागो ठाव । म्हणोनि संग टाकी सेवीं अद्वैत भाव । तुका म्हणे हा चि संतीं मागें केला उपाव ॥५॥

sahaja mī āṃdhaḷā gā nijanirākāra paṃtheṃ | vṛtti he nivṛtti jālī jana na dise tetheṃ | mī mājī hārapaleṃ ṭhāyīṃ jethīṃcā tetheṃ | adṛśya teṃ ci jāleṃ kāṃhīṃ dṛśya jeṃ hoteṃ ||1|| sukhī mī nijaloṃ gā śūnya sārūni tetheṃ | trikūṭaśikharīṃ gā dāna miḷe āiteṃ ||dhru.|| ṭākilī pātra jhoḷī dharmaadharma āśā | kolhāḷa cukavilā triguṇācā voḷasā | na māgeṃ mī bhīka ātāṃ hā ci jālā bharavasā | voḷalī satrāvī gā tiṇeṃ puravilī icchā ||2|| ūrdhvamukheṃ āḷavilā sohaṃ śabdācā nāda | arūpa jāgavilā dātā gheūni chaṃda | gheūni ālā dāna nijatatva nijabodha | svarūpīṃ meḷavileṃ nāṃva ṭhevilā bheda ||3|| śabda hā bahusāra upakārācī rāśī | mhaṇoni cālavilā māgeṃ yetīla tyāṃsīṃ | māgoni ālī vāṭa siddhioḷīci taisī | tarale tarale gā āṇīka hī viśvāsī ||4|| varma teṃ eka āhe dṛḍha dharāvā bhāva | jāṇivanāgavaṇa nedī lāgo ṭhāva | mhaṇoni saṃga ṭākī sevīṃ advaita bhāva | tukā mhaṇe hā ci saṃtīṃ māgeṃ kelā upāva ||5||

आंधळ्यापांगळ्यांचा एक विठोबा दाता । प्रसवला विश्व तो चि सर्व होय जाणता । घडी मोडी हेळामात्रें पापपुण्यसंचिता । भवदुःख कोण वारी तुजवांचुनि चिंता ॥१॥ धर्म गा जागो तुझा तूं चि कृपाळू राजा । जाणसी जीवींचें गा न सांगतां सहजा ॥ध्रु.॥ घातली लोळणी गा पुंडलीकें वाळवंटीं । पंढरी पुण्य ठाव नीरे भीवरे तटीं । न देखे दुसरें गा । जाली अदृश्यदृष्टी । वोळला प्रेमदाता केली अमृतवृष्टी ॥२॥ आणीक उपमन्यु एक बाळ धाकुटें । न देखे न चलवे जना चालते वाटे । घातली लोळणी गा हरिनाम बोभाटे । पावला त्याकारणें धांव घातली नेटें ॥३॥ बैसोनि खोळी शुक राहे गर्भ आंधळा । शीणला येरझारी दुःख आठवी वेळा । मागील सोसिलें तें ना भीं म्हणे गोपाळा । पावला त्याकारणें । लाज राखिली कळा ॥४॥ न देखे जो या जना तया दावी आपणा । वेगळा सुखदुःखा मोहो सांडवी धना । आपपर तें ही नाहीं बंधुवर्ग सज्जना । तुकया ते चि परी जाली पावें नारायणा ॥५॥

āṃdhaḷyāpāṃgaḷyāṃcā eka viṭhobā dātā | prasavalā viśva to ci sarva hoya jāṇatā | ghaḍī moḍī heḷāmātreṃ pāpapuṇyasaṃcitā | bhavaduḥkha koṇa vārī tujavāṃcuni ciṃtā ||1|| dharma gā jāgo tujhā tūṃ ci kṛpāḷū rājā | jāṇasī jīvīṃceṃ gā na sāṃgatāṃ sahajā ||dhru.|| ghātalī loḷaṇī gā puṃḍalīkeṃ vāḷavaṃṭīṃ | paṃḍharī puṇya ṭhāva nīre bhīvare taṭīṃ | na dekhe dusareṃ gā | jālī adṛśyadṛṣṭī | voḷalā premadātā kelī amṛtavṛṣṭī ||2|| āṇīka upamanyu eka bāḷa dhākuṭeṃ | na dekhe na calave janā cālate vāṭe | ghātalī loḷaṇī gā harināma bobhāṭe | pāvalā tyākāraṇeṃ dhāṃva ghātalī neṭeṃ ||3|| baisoni khoḷī śuka rāhe garbha āṃdhaḷā | śīṇalā yerajhārī duḥkha āṭhavī veḷā | māgīla sosileṃ teṃ nā bhīṃ mhaṇe gopāḷā | pāvalā tyākāraṇeṃ | lāja rākhilī kaḷā ||4|| na dekhe jo yā janā tayā dāvī āpaṇā | vegaḷā sukhaduḥkhā moho sāṃḍavī dhanā | āpapara teṃ hī nāhīṃ baṃdhuvarga sajjanā | tukayā te ci parī jālī pāveṃ nārāyaṇā ||5||

भगवंता तुजकारणें मेलों जीता चि कैसी । निष्काम बुद्धी ठेली चळण नाहीं तयासी । न चलती हात पाय दृष्टी फिरली कैसी । जाणतां न देखों गा क्षर आणि अक्षरासी ॥१॥ विठोबा दान दे गा तुझ्या सारिखें नामा । कीर्ति हे वाखाणिली थोर वाढली सीमा ॥ध्रु.॥ भक्तिमुक्ति तूं चि एक होसि सिद्धीचा दाता । म्हणोनि सांडवली शोक भय लज्जा चिंता । सर्वस्वें त्याग केला धांव घातली आतां । कृपादान देई देवा येउनि सामोरा आतां ॥२॥ संसारसागरू गा भवदुःखाचें मूळ । जनवाद अंथरुण माजी केले इंगळ । इंयें वज्रघातें तपे उष्ण वरी जाळ । सोसिलें काय करूं दुर्भर हे चांडाळ ॥३॥ तिहीं लोकीं तुझें नाम वृक्ष पल्लव शाखा । वेंघलों वरि खोडा भाव धरूनि टेंका । जाणवी नरनारी जागो धरम लोकां । पावती पुण्यवंत सोई आमुचिये हाका ॥४॥ नाठवे आपपर आतां काय बा करूं । सारिखा सोइसवा हारपला विचारू । घातला योगक्षेम तुज आपुला भारू । तुकया शरणागता देई अभयकरू ॥५॥

bhagavaṃtā tujakāraṇeṃ meloṃ jītā ci kaisī | niṣkāma buddhī ṭhelī caḷaṇa nāhīṃ tayāsī | na calatī hāta pāya dṛṣṭī phiralī kaisī | jāṇatāṃ na dekhoṃ gā kṣara āṇi akṣarāsī ||1|| viṭhobā dāna de gā tujhyā sārikheṃ nāmā | kīrti he vākhāṇilī thora vāḍhalī sīmā ||dhru.|| bhaktimukti tūṃ ci eka hosi siddhīcā dātā | mhaṇoni sāṃḍavalī śoka bhaya lajjā ciṃtā | sarvasveṃ tyāga kelā dhāṃva ghātalī ātāṃ | kṛpādāna deī devā yeuni sāmorā ātāṃ ||2|| saṃsārasāgarū gā bhavaduḥkhāceṃ mūḷa | janavāda aṃtharuṇa mājī kele iṃgaḷa | iṃyeṃ vajraghāteṃ tape uṣṇa varī jāḷa | sosileṃ kāya karūṃ durbhara he cāṃḍāḷa ||3|| tihīṃ lokīṃ tujheṃ nāma vṛkṣa pallava śākhā | veṃghaloṃ vari khoḍā bhāva dharūni ṭeṃkā | jāṇavī naranārī jāgo dharama lokāṃ | pāvatī puṇyavaṃta soī āmuciye hākā ||4|| nāṭhave āpapara ātāṃ kāya bā karūṃ | sārikhā soisavā hārapalā vicārū | ghātalā yogakṣema tuja āpulā bhārū | tukayā śaraṇāgatā deī abhayakarū ||5||

वासुदेव - अभंग ६

मनु राजा एक देहपुरी । असे नांदतु त्यासि दोघी नारी। पुत्र पौत्र संपन्न भारी । तेणें कृपा केली आम्हांवरी गा ॥१॥ म्हणउनि आलों या देशा । होतों नाहीं तरी भुललों दिशा । दाता तो मज भेटला इच्छा । येउनि मारग दाविला सरिसा गा॥ध्रु.॥ सवें घेउनि चौघेजण । आला कुमर सुलक्षण । कडे चुकवुनि कांटवण । ऐका आणिली तीं कोण कोण गा ॥२॥ पुढें भक्तिनें धरिलें हातीं । मागें ज्ञान वैराग्य धर्म येती । स्थिर केलीं जीं आचपळें होतीं । सद्धि आणुनि लाविलीं पंथीं गा ॥३॥ केले उपकार सांगों काय । बाप न करी ऐसी माय । धर्में त्याच्या देखियेले पाय । दिलें अखय भय वारुनि दान गा ॥४॥ होतों पीडत हिंडतां गांव । पोट भरेना राहावया ठाव । तो येणें अवघा संदेह । म्हणे फेडियेला तुकयाचा बंधव गा ॥५॥

manu rājā eka dehapurī | ase nāṃdatu tyāsi doghī nārī| putra pautra saṃpanna bhārī | teṇeṃ kṛpā kelī āmhāṃvarī gā ||1|| mhaṇauni āloṃ yā deśā | hotoṃ nāhīṃ tarī bhulaloṃ diśā | dātā to maja bheṭalā icchā | yeuni māraga dāvilā sarisā gā||dhru.|| saveṃ gheuni caughejaṇa | ālā kumara sulakṣaṇa | kaḍe cukavuni kāṃṭavaṇa | aikā āṇilī tīṃ koṇa koṇa gā ||2|| puḍheṃ bhaktineṃ dharileṃ hātīṃ | māgeṃ jñāna vairāgya dharma yetī | sthira kelīṃ jīṃ ācapaḷeṃ hotīṃ | saddhi āṇuni lāvilīṃ paṃthīṃ gā ||3|| kele upakāra sāṃgoṃ kāya | bāpa na karī aisī māya | dharmeṃ tyācyā dekhiyele pāya | dileṃ akhaya bhaya vāruni dāna gā ||4|| hotoṃ pīḍata hiṃḍatāṃ gāṃva | poṭa bharenā rāhāvayā ṭhāva | to yeṇeṃ avaghā saṃdeha | mhaṇe pheḍiyelā tukayācā baṃdhava gā ||5||

गातों वासुदेव मीं ऐका । चित्त ठेवुनि ठायीं भावें एका । डोळे झाकुनि रात्र करूं नका । काळ करीत बैसला लेखा गा ॥१॥ राम राम स्मरा आधीं । लाहो करा गांठ घाला मूळबंदीं । सांडावा उगिया उपाधी । लक्ष लावुनि राहा गोविंदीं गा ॥ध्रु.॥ ऐसा अल्प मानवी देह । शत गणिलें अर्ध रात्र खाय । पुढें बालत्व पीडा रोग क्षय । काय भजनासि उरलें तें पाहें गा ॥२॥ क्षणभंगुर नाहीं भरवसा । व्हा रे सावध सोडा माया आशा । न चळे बळ पडेल मग फासा । पुढें हुशार थोर आहे वोळसा गा ॥३॥ कांहीं थोडें बहुत लागपाठ । करा भक्ति भाव धरा बळकट । तन मन ध्यान लावुनियां नीट । जर असेल करणें गोड शेवट गा ॥४॥ विनवितों सकळां जनां । कर जोडुनि थोरां लाहनां । दान इतुलें द्या मज दीना । म्हणे तुकयाबंधु राम म्हणा गा ॥५॥

gātoṃ vāsudeva mīṃ aikā | citta ṭhevuni ṭhāyīṃ bhāveṃ ekā | ḍoḷe jhākuni rātra karūṃ nakā | kāḷa karīta baisalā lekhā gā ||1|| rāma rāma smarā ādhīṃ | lāho karā gāṃṭha ghālā mūḷabaṃdīṃ | sāṃḍāvā ugiyā upādhī | lakṣa lāvuni rāhā goviṃdīṃ gā ||dhru.|| aisā alpa mānavī deha | śata gaṇileṃ ardha rātra khāya | puḍheṃ bālatva pīḍā roga kṣaya | kāya bhajanāsi uraleṃ teṃ pāheṃ gā ||2|| kṣaṇabhaṃgura nāhīṃ bharavasā | vhā re sāvadha soḍā māyā āśā | na caḷe baḷa paḍela maga phāsā | puḍheṃ huśāra thora āhe voḷasā gā ||3|| kāṃhīṃ thoḍeṃ bahuta lāgapāṭha | karā bhakti bhāva dharā baḷakaṭa | tana mana dhyāna lāvuniyāṃ nīṭa | jara asela karaṇeṃ goḍa śevaṭa gā ||4|| vinavitoṃ sakaḷāṃ janāṃ | kara joḍuni thorāṃ lāhanāṃ | dāna ituleṃ dyā maja dīnā | mhaṇe tukayābaṃdhu rāma mhaṇā gā ||5||

गेले टळले पाहार तीन । काय निदसुरा अझून । जागे होउनि करा कांहीं दान । नका ऐकोनि झाकों लोचन गा ॥१॥ हरी राम कृष्ण वासुदेवा । जाणवितसें जना । चिपळ्या टाळ हातीं मुखीं घोष । नारायणा गा ॥ध्रु.॥ जें टाकेल कोणा कांहीं । फळ पुष्प अथवा तोय । द्या परी मीस घेऊं नका भाई । पुढें विन्मुख होतां बरें नाहीं गा ॥२॥ देवाकारणें भाव तस्मात । द्यावें न लगे फारसें वित्त। जालें एक चित्त तरी बहुत । तेवढ्यासाठीं नका करूं वाताहात गा ॥३॥ आलों येथवरी बहु सायासें । करितां दान हें चि मागावयास । नका भार घेऊं करूं निरास । धर्म सारफळ संसारास गा ॥४॥ आतां मागुता येईल फेरा । हें तों घडे या नगरा । म्हणे तुकयाबंधु धरा । ओळखी नाहीं तरी जाल अघोरा गा ॥५॥

gele ṭaḷale pāhāra tīna | kāya nidasurā ajhūna | jāge houni karā kāṃhīṃ dāna | nakā aikoni jhākoṃ locana gā ||1|| harī rāma kṛṣṇa vāsudevā | jāṇavitaseṃ janā | cipaḷyā ṭāḷa hātīṃ mukhīṃ ghoṣa | nārāyaṇā gā ||dhru.|| jeṃ ṭākela koṇā kāṃhīṃ | phaḷa puṣpa athavā toya | dyā parī mīsa gheūṃ nakā bhāī | puḍheṃ vinmukha hotāṃ bareṃ nāhīṃ gā ||2|| devākāraṇeṃ bhāva tasmāta | dyāveṃ na lage phāraseṃ vitta| jāleṃ eka citta tarī bahuta | tevaḍhyāsāṭhīṃ nakā karūṃ vātāhāta gā ||3|| āloṃ yethavarī bahu sāyāseṃ | karitāṃ dāna heṃ ci māgāvayāsa | nakā bhāra gheūṃ karūṃ nirāsa | dharma sāraphaḷa saṃsārāsa gā ||4|| ātāṃ māgutā yeīla pherā | heṃ toṃ ghaḍe yā nagarā | mhaṇe tukayābaṃdhu dharā | oḷakhī nāhīṃ tarī jāla aghorā gā ||5||

राम राम दोनी अक्षरें । सुलभ आणि सोपारें । जागा मागिले पाहारें । सेवटिचें गोड तें चि खरें गा ॥१॥ राम कृष्ण वासुदेवा । जाणवी जनासि । वाजवी चिपळिया । टाळ घागर्यावघोषें गा ॥ध्रु.॥ गाय वासुदेव वासुदेवा । भिन्न नाहीं आणिका नांवा । दान जाणोनियां करीं आवा । न ठेवीं उरीं कांहीं ठेवा गा ॥२॥ एक वेळा जाणविती । धरूनियां राहा चित्तीं । नेघें भार सांडीं कामा हातीं । नीज घेउनि फिरती गा ॥३॥ सुपात्रीं सर्व भाव । मी तों सर्व वासुदेव । जाणती कृपाळु संत महानुभाव । जया भिन्न भेद नाहीं ठाव गा ॥४॥ शूर दान जीवें उदार । नाहीं वासुदेवी विसर । कीर्ति वाढे चराचर । तुका म्हणे तया नमस्कार गा ॥५॥

rāma rāma donī akṣareṃ | sulabha āṇi sopāreṃ | jāgā māgile pāhāreṃ | sevaṭiceṃ goḍa teṃ ci khareṃ gā ||1|| rāma kṛṣṇa vāsudevā | jāṇavī janāsi | vājavī cipaḷiyā | ṭāḷa ghāgaryāvaghoṣeṃ gā ||dhru.|| gāya vāsudeva vāsudevā | bhinna nāhīṃ āṇikā nāṃvā | dāna jāṇoniyāṃ karīṃ āvā | na ṭhevīṃ urīṃ kāṃhīṃ ṭhevā gā ||2|| eka veḷā jāṇavitī | dharūniyāṃ rāhā cittīṃ | negheṃ bhāra sāṃḍīṃ kāmā hātīṃ | nīja gheuni phiratī gā ||3|| supātrīṃ sarva bhāva | mī toṃ sarva vāsudeva | jāṇatī kṛpāḷu saṃta mahānubhāva | jayā bhinna bheda nāhīṃ ṭhāva gā ||4|| śūra dāna jīveṃ udāra | nāhīṃ vāsudevī visara | kīrti vāḍhe carācara | tukā mhaṇe tayā namaskāra gā ||5||

बोल बोले अबोलणे । जागें बाहेर आंत निजेलें । कैसें घरांत घरकुल केलें । नेणों आंधार ना उजेडलें गा ॥१॥ वासुदेव करितों फेरा । वाडियांत बाहेर दारा । कोणी कांहीं तरी दान करा । जाब नेदा तरी जातों सामोरा गा ॥ध्रु.॥ हातीं टाळ दिंडी मुखीं गाणें । गजर होतो बहु मोठ्यानें । नाहीं निवडिलीं थोरलाहानें । नका निजों भिकेच्या भेणें गा ॥२॥ मी वासुदेव तत्वता । कळों येईल विचारितां । आहे ठाउका सभाग्या संतां । नाहीं दुजा आणीक मागता गा ॥३॥ काय जागाचि निजलासी । सुनें जागोन दारापासीं । तुझ्या हितापाठीं करी व्यास व्यासी । भेटी न घेसी वासुदेवासी गा ॥४॥ ऐसें जागविलें अवघें जन । होतें संचित तींहीं केलें दान । तुका म्हणे दुबळीं कोणकोण । गेलीं वासुदेवा विसरून गा ॥५॥

bola bole abolaṇe | jāgeṃ bāhera āṃta nijeleṃ | kaiseṃ gharāṃta gharakula keleṃ | neṇoṃ āṃdhāra nā ujeḍaleṃ gā ||1|| vāsudeva karitoṃ pherā | vāḍiyāṃta bāhera dārā | koṇī kāṃhīṃ tarī dāna karā | jāba nedā tarī jātoṃ sāmorā gā ||dhru.|| hātīṃ ṭāḷa diṃḍī mukhīṃ gāṇeṃ | gajara hoto bahu moṭhyāneṃ | nāhīṃ nivaḍilīṃ thoralāhāneṃ | nakā nijoṃ bhikecyā bheṇeṃ gā ||2|| mī vāsudeva tatvatā | kaḷoṃ yeīla vicāritāṃ | āhe ṭhāukā sabhāgyā saṃtāṃ | nāhīṃ dujā āṇīka māgatā gā ||3|| kāya jāgāci nijalāsī | suneṃ jāgona dārāpāsīṃ | tujhyā hitāpāṭhīṃ karī vyāsa vyāsī | bheṭī na ghesī vāsudevāsī gā ||4|| aiseṃ jāgavileṃ avagheṃ jana | hoteṃ saṃcita tīṃhīṃ keleṃ dāna | tukā mhaṇe dubaḷīṃ koṇakoṇa | gelīṃ vāsudevā visarūna gā ||5||

रामकृष्ण गीती गात । टाळ चिपळ्या वाजवीत । छंदें आपुलिया नाचत । नीज घेऊनि फिरत गा ॥१॥ जनीं वनीं हा अवघा देव । वासनेचा हा पुसावा ठाव । मग वोळगती वासुदेव । ऐसा मनीं वसूं द्यावा भाव गा ॥ध्रु.॥ निज दासाची थोर आवडी । वासुदेवासि लागली गोडी । मुखीं नाम उच्चारी घडोघडीं । ऐसी करा हे वासुदेवजोडी गा ॥२॥ अवघा सारूनि सेवट जाला । प्रयत्न न चले कांहीं केला । जागा होई सांडुनि झोपेला । दान देई वासुदेवालागा ॥३॥ तुका म्हणे रे धन्य त्याचें जिणें । जींहीं घातलें वासुदेवा दान । त्याला न लगे येणें जाणें । जालें वासुदेवीं राहणे गा ॥४॥ ॥६॥

rāmakṛṣṇa gītī gāta | ṭāḷa cipaḷyā vājavīta | chaṃdeṃ āpuliyā nācata | nīja gheūni phirata gā ||1|| janīṃ vanīṃ hā avaghā deva | vāsanecā hā pusāvā ṭhāva | maga voḷagatī vāsudeva | aisā manīṃ vasūṃ dyāvā bhāva gā ||dhru.|| nija dāsācī thora āvaḍī | vāsudevāsi lāgalī goḍī | mukhīṃ nāma uccārī ghaḍoghaḍīṃ | aisī karā he vāsudevajoḍī gā ||2|| avaghā sārūni sevaṭa jālā | prayatna na cale kāṃhīṃ kelā | jāgā hoī sāṃḍuni jhopelā | dāna deī vāsudevālāgā ||3|| tukā mhaṇe re dhanya tyāceṃ jiṇeṃ | jīṃhīṃ ghātaleṃ vāsudevā dāna | tyālā na lage yeṇeṃ jāṇeṃ | jāleṃ vāsudevīṃ rāhaṇe gā ||4|| ||6||

गांवगुंड - अभंग १

आम्ही जालों गांवगुंड । अवघ्या पुंड भूतांसी ॥१॥ दुसरें तें खेळों आलें । एका बोले तो मियां ॥ध्रु.॥ अवघियांचा येऊं लाग । नेदूं अंग शिवाया ॥२॥ तुका म्हणे खुंटूं नाद । जिंतूं वाद सर्तीनें ॥३॥ ॥१॥

āmhī jāloṃ gāṃvaguṃḍa | avaghyā puṃḍa bhūtāṃsī ||1|| dusareṃ teṃ kheḷoṃ āleṃ | ekā bole to miyāṃ ||dhru.|| avaghiyāṃcā yeūṃ lāga | nedūṃ aṃga śivāyā ||2|| tukā mhaṇe khuṃṭūṃ nāda | jiṃtūṃ vāda sartīneṃ ||3|| ||1||

जोगी - अभंग १

जग जोगी जग जोगी । जागजागे बोलती ॥१॥ जागता जगदेव । राखा कांहीं भाव ॥ध्रु.॥ अवघा क्षेत्रपाळ । पूजा सकळ ॥२॥ पूजापात्र कांहीं । फल पुष्प तोय ॥३॥ बहुतां दिसां फेरा । आला या नगरा ॥४॥ नका घेऊं भार । धर्म तो चि सार ॥५॥ तुका मागे दान । द्या जी अनन्य ॥६॥ ॥१॥

jaga jogī jaga jogī | jāgajāge bolatī ||1|| jāgatā jagadeva | rākhā kāṃhīṃ bhāva ||dhru.|| avaghā kṣetrapāḷa | pūjā sakaḷa ||2|| pūjāpātra kāṃhīṃ | phala puṣpa toya ||3|| bahutāṃ disāṃ pherā | ālā yā nagarā ||4|| nakā gheūṃ bhāra | dharma to ci sāra ||5|| tukā māge dāna | dyā jī ananya ||6|| ||1||

सरवदा - अभंग १

एका गा ए भाई । सरवदा सांगतो काई । येथें नाडेल माई । दोघां पुत्रांची । ते करिती तिची विटंबना । अवघ्या प्रसद्धि जना । एक न मारितां शाहाणा । तो जाणा सुख न पवे ॥१॥ आणीक ऐका गा ए । सरवदा सांगतो काय । खरें चि बोले तो जाय । नरकामध्यें अधोगती । हें चौघांच्या मुखें । मना आणावें सुखें । अवघीं चुकती दुःखें । खोटें बोला नरनारी ॥ध्रु.॥ आणीक नाडेल एक जाण । सरवदा बोलतो वचन । जागें माझें म्हणोन । पडिलें खान तया घरीं । म्हणोन न म्हणा माझें कांहीं । निजीं निजा सुखें ठायीं । यत्न होईल तई । चोराठायीं विश्वास ॥२॥ आणीक एकी परी । सरवदा सांगतो थोरी । दुःख पावेल नारी । पतिव्रता यामधीं । पांचांनीं दिधली हातीं । म्हणोनि न मनावी निश्चिती । परपुरुषीं होय रती । सुखगती ते पावे ॥३॥ एकी परी । सरवदा सांगतो तें करीं । दान देतां जो न वारी । नव्हे भला भला तो तुका म्हणे आई । येथें नांव काई । सांगसी तें ठायीं । मरो रांडेचें ॥४॥ ॥१॥

ekā gā e bhāī | saravadā sāṃgato kāī | yetheṃ nāḍela māī | doghāṃ putrāṃcī | te karitī ticī viṭaṃbanā | avaghyā prasaddhi janā | eka na māritāṃ śāhāṇā | to jāṇā sukha na pave ||1|| āṇīka aikā gā e | saravadā sāṃgato kāya | khareṃ ci bole to jāya | narakāmadhyeṃ adhogatī | heṃ caughāṃcyā mukheṃ | manā āṇāveṃ sukheṃ | avaghīṃ cukatī duḥkheṃ | khoṭeṃ bolā naranārī ||dhru.|| āṇīka nāḍela eka jāṇa | saravadā bolato vacana | jāgeṃ mājheṃ mhaṇona | paḍileṃ khāna tayā gharīṃ | mhaṇona na mhaṇā mājheṃ kāṃhīṃ | nijīṃ nijā sukheṃ ṭhāyīṃ | yatna hoīla taī | corāṭhāyīṃ viśvāsa ||2|| āṇīka ekī parī | saravadā sāṃgato thorī | duḥkha pāvela nārī | pativratā yāmadhīṃ | pāṃcāṃnīṃ didhalī hātīṃ | mhaṇoni na manāvī niścitī | parapuruṣīṃ hoya ratī | sukhagatī te pāve ||3|| ekī parī | saravadā sāṃgato teṃ karīṃ | dāna detāṃ jo na vārī | navhe bhalā bhalā to tukā mhaṇe āī | yetheṃ nāṃva kāī | sāṃgasī teṃ ṭhāyīṃ | maro rāṃḍeceṃ ||4|| ||1||

मुंढा - अभंग ३

संबाल यारा उपर तलें दोन्हो मारकी चोट । नजर करे सो ही राखे पश्वा जावे लुट ॥१॥ प्यार खुदाई रे बाबा जिकिर खुदाई ॥ध्रु.॥ उडे कुदे ढुंग नचावे आगल भुलन प्यार । लडबड खडबड कांहेकां खचलावत भार ॥२॥ कहे तुका चलो एका हम जिन्होंके सात । मिलावे तो उसे देना तो ही चढावे हात ॥३॥

saṃbāla yārā upara taleṃ donho mārakī coṭa | najara kare so hī rākhe paśvā jāve luṭa ||1|| pyāra khudāī re bābā jikira khudāī ||dhru.|| uḍe kude ḍhuṃga nacāve āgala bhulana pyāra | laḍabaḍa khaḍabaḍa kāṃhekāṃ khacalāvata bhāra ||2|| kahe tukā calo ekā hama jinhoṃke sāta | milāve to use denā to hī caḍhāve hāta ||3||

सब संबाल भ्याने लौंढे खडा केऊं गुंग । मदिरथी मता हुवा भुलि पाडी भंग ॥१॥ आपसकुं संबाल आपसकुं संबाल । मुंढे खुब राख ताल । मुथिवोहि बोला नहीं तो करूँगा हाल ॥ध्रु.॥ आवलका तो पीछें नहीं मुदल बिसर जाय । फिरते नहीं लाज रंडी गधे गोते खाय ॥२॥ जिन्हो खातिर इतना होता सो नहीं तुझे बेफाम । उचा जोरो लिया तुंबा तुंबा बुरा काम ॥३॥ निकल जावे चिकल जोरो मुंढे दिलदारी । जबानीकी छोड दे बात फिर एक तारी ॥४॥ कहे तुका फिसल रुका मेरेको दान देख । पकड धका गांडगुडघी मार चलाऊं आलेख ॥५॥

saba saṃbāla bhyāne lauṃḍhe khaḍā keūṃ guṃga | madirathī matā huvā bhuli pāḍī bhaṃga ||1|| āpasakuṃ saṃbāla āpasakuṃ saṃbāla | muṃḍhe khuba rākha tāla | muthivohi bolā nahīṃ to karūm̐gā hāla ||dhru.|| āvalakā to pīcheṃ nahīṃ mudala bisara jāya | phirate nahīṃ lāja raṃḍī gadhe gote khāya ||2|| jinho khātira itanā hotā so nahīṃ tujhe bephāma | ucā joro liyā tuṃbā tuṃbā burā kāma ||3|| nikala jāve cikala joro muṃḍhe diladārī | jabānīkī choḍa de bāta phira eka tārī ||4|| kahe tukā phisala rukā mereko dāna dekha | pakaḍa dhakā gāṃḍaguḍaghī māra calāūṃ ālekha ||5||

आवल नाम आल्ला बडा लेते भुल न जाये । इलाम त्याकालजमुपरताही तुंब बजाये ॥१॥ आल्ला एक तुं नबी एक तुं ॥ध्रु.॥ काटतें सिर पावों हात नहीं जीव उराये । आगले देखे पिछले बुझे । आपें हजुर आयें ॥२॥ सब सबरी नचाव म्याने । खडा आपनी सात । हात पावों रखते जबाब । नहीं आगली बात ॥३॥ सुनो भाई बजार नहीं । सब हि निरचे लाव । नन्हा बडा नहीं कोये एक ठोर मिलाव ॥४॥ एक तार नहीं प्यार । जीवतनकी आस । कहे तुका सो हि मुंढा । राखलिये पायेनपास ॥५॥ ॥३॥

āvala nāma āllā baḍā lete bhula na jāye | ilāma tyākālajamuparatāhī tuṃba bajāye ||1|| āllā eka tuṃ nabī eka tuṃ ||dhru.|| kāṭateṃ sira pāvoṃ hāta nahīṃ jīva urāye | āgale dekhe pichale bujhe | āpeṃ hajura āyeṃ ||2|| saba sabarī nacāva myāne | khaḍā āpanī sāta | hāta pāvoṃ rakhate jabāba | nahīṃ āgalī bāta ||3|| suno bhāī bajāra nahīṃ | saba hi nirace lāva | nanhā baḍā nahīṃ koye eka ṭhora milāva ||4|| eka tāra nahīṃ pyāra | jīvatanakī āsa | kahe tukā so hi muṃḍhā | rākhaliye pāyenapāsa ||5|| ||3||

डोई फोडा - अभंग १

तम भज्याय ते बुरा जिकीर ते करे । सीर काटे ऊर कुटे ताहां सब डरे ॥१॥ ताहां एक तु ही ताहां एक तु ही । ताहां एक तु ही रे बाबा हमें तुम्हें नहीं ॥ध्रु.॥ दिदार देखो भुले नहीं किशे पछाने कोये । सचा नहीं पकडुं सके झुटा झुटे रोये ॥२॥ किसे कहे मेरा किन्हे सात लिया भास । नहीं मेलो मिले जीवना झुटा किया नास ॥३॥ सुनो भाई कैसा तो ही । होय तैसा होय । बाट खाना आल्ला कहना एकबारां तो ही ॥४॥ भला लिया भेक मुंढे । आपना नफा देख । कहे तुका सो ही संका । हाक आल्ला एक ॥५॥ ॥१॥

tama bhajyāya te burā jikīra te kare | sīra kāṭe ūra kuṭe tāhāṃ saba ḍare ||1|| tāhāṃ eka tu hī tāhāṃ eka tu hī | tāhāṃ eka tu hī re bābā hameṃ tumheṃ nahīṃ ||dhru.|| didāra dekho bhule nahīṃ kiśe pachāne koye | sacā nahīṃ pakaḍuṃ sake jhuṭā jhuṭe roye ||2|| kise kahe merā kinhe sāta liyā bhāsa | nahīṃ melo mile jīvanā jhuṭā kiyā nāsa ||3|| suno bhāī kaisā to hī | hoya taisā hoya | bāṭa khānā āllā kahanā ekabārāṃ to hī ||4|| bhalā liyā bheka muṃḍhe | āpanā naphā dekha | kahe tukā so hī saṃkā | hāka āllā eka ||5|| ||1||

मलंग - अभंग १

नजर करे सो ही जिंके बाबा दुरथी तमासा देख । लकडी फांसा लेकर बैठा आगले ठकण भेख ॥१॥ काहे भुला एक देखत आंखो मार तडांगो बाजार ॥ध्रु.॥ दमरी चमरी जो नर भुला । सोत आघो हि लत खाये ॥२॥ नहि बुलावत किसे बाबा आप हि मत जाये । कहे तुका उस असाके संग फिरफिर गोदे खाये ॥३॥ ॥१॥

najara kare so hī jiṃke bābā durathī tamāsā dekha | lakaḍī phāṃsā lekara baiṭhā āgale ṭhakaṇa bhekha ||1|| kāhe bhulā eka dekhata āṃkho māra taḍāṃgo bājāra ||dhru.|| damarī camarī jo nara bhulā | sota āgho hi lata khāye ||2|| nahi bulāvata kise bābā āpa hi mata jāye | kahe tukā usa asāke saṃga phiraphira gode khāye ||3|| ||1||

दरवेस -अभंग १

अल्ला करे सो होय बाबा करतारका सिरताज । गाउ बछरे तिस चलावे यारी बाघो न सात ॥१॥ ख्याल मेरा साहेबका । बाबा हुवा करतार । व्हांटें आघे चढे पीठ । आपे हुवा असुवार ॥२॥ जिकिर करो अल्लाकी बाबा सबल्यां अंदर भेस । कहे तुका जो नर बुझे सो हि भया दरवेस ॥३॥ ॥१॥

allā kare so hoya bābā karatārakā siratāja | gāu bachare tisa calāve yārī bāgho na sāta ||1|| khyāla merā sāhebakā | bābā huvā karatāra | vhāṃṭeṃ āghe caḍhe pīṭha | āpe huvā asuvāra ||2|| jikira karo allākī bābā sabalyāṃ aṃdara bhesa | kahe tukā jo nara bujhe so hi bhayā daravesa ||3|| ||1||

वैद्यगोळी - अभंग १

अल्ला देवे अल्ला दिलावे अल्ला दारु अल्ला खलावे । अल्ला बगर नही कोये अल्ला करे सो हि होये ॥१॥ मर्द होये वो खडा फीर नामर्दकुं नहीं धीर । आपने दिलकुं करना खुसी तीन दामकी क्या खुमासी ॥ध्रु.॥ सब रसोंका किया मार । भजनगोली एक हि सार । इमान तो सब ही सखा । थोडी तो भी लेकर ज्या ॥२॥ जिन्हो पास नीत सोये । वो हि बसकर तिरोवे । सांतो पांचो मार चलावे । उतार सो पीछे खावे ॥३॥ सब ज्वानी निकल जावे । पीछे गधडा मटी खावे । गांवढाळ सो क्या लेवे । हगवनि भरी नहि धोवे ॥४॥ मेरी दारु जिन्हें खाया । दिदार दरगां सो हि पाया । तल्हे मुंढी घाल जावे । बिगारी सोवे क्या लेवे ॥५॥ बजारका बुझे भाव । वो हि पुसता आवे ठाव । फुकट बाटु कहे तुका । लेवे सोहि लें हिसखा ॥६॥ ॥१॥

allā deve allā dilāve allā dāru allā khalāve | allā bagara nahī koye allā kare so hi hoye ||1|| marda hoye vo khaḍā phīra nāmardakuṃ nahīṃ dhīra | āpane dilakuṃ karanā khusī tīna dāmakī kyā khumāsī ||dhru.|| saba rasoṃkā kiyā māra | bhajanagolī eka hi sāra | imāna to saba hī sakhā | thoḍī to bhī lekara jyā ||2|| jinho pāsa nīta soye | vo hi basakara tirove | sāṃto pāṃco māra calāve | utāra so pīche khāve ||3|| saba jvānī nikala jāve | pīche gadhaḍā maṭī khāve | gāṃvaḍhāḷa so kyā leve | hagavani bharī nahi dhove ||4|| merī dāru jinheṃ khāyā | didāra daragāṃ so hi pāyā | talhe muṃḍhī ghāla jāve | bigārī sove kyā leve ||5|| bajārakā bujhe bhāva | vo hi pusatā āve ṭhāva | phukaṭa bāṭu kahe tukā | leve sohi leṃ hisakhā ||6|| ||1||

गोंधळ - अभंग ३

राजस सुंदर बाळा । पाहों आलिया सकळा वो । बिबीं बिंबोनि ठेली । माझी परब्रम्ह वेल्हाळा वो । कोटि रविशशि माझी । परब्रम्ह वेल्हाळा वो ॥१॥ राजस विठाबाई । माझें ध्यान तुझे पायीं वो । त्यजुनियां चौघींसी । लावी आपुलिये सोई वो ॥ध्रु.॥ सकुमार साजिरी । कैसीं पाउलें गोजिरीं वो । कंठीं तुळसीमाळा । उभी भीवरेच्या तिरीं वो । दंत हिरया ज्योति । शंखचक्र मिरवे करीं वो ॥२॥ निर्गुण निराकार । वेदां न कळे चि आकार वो । शेषादिक श्रमले । श्रुती न कळे तुझा पार वो । उभारोनि बाहे । भक्तां देत अभयकर वो ॥३॥ येउनि पंढरपुरा । अवतरली सारंगधरा वो । देखोनि भक्ति भाव । वोरसली अमृतधारा वो । देउनि प्रेमपान्हा । तुकया स्वामीनें किंकरा वो ॥४॥

rājasa suṃdara bāḷā | pāhoṃ āliyā sakaḷā vo | bibīṃ biṃboni ṭhelī | mājhī parabramha velhāḷā vo | koṭi raviśaśi mājhī | parabramha velhāḷā vo ||1|| rājasa viṭhābāī | mājheṃ dhyāna tujhe pāyīṃ vo | tyajuniyāṃ caughīṃsī | lāvī āpuliye soī vo ||dhru.|| sakumāra sājirī | kaisīṃ pāuleṃ gojirīṃ vo | kaṃṭhīṃ tuḷasīmāḷā | ubhī bhīvarecyā tirīṃ vo | daṃta hirayā jyoti | śaṃkhacakra mirave karīṃ vo ||2|| nirguṇa nirākāra | vedāṃ na kaḷe ci ākāra vo | śeṣādika śramale | śrutī na kaḷe tujhā pāra vo | ubhāroni bāhe | bhaktāṃ deta abhayakara vo ||3|| yeuni paṃḍharapurā | avataralī sāraṃgadharā vo | dekhoni bhakti bhāva | vorasalī amṛtadhārā vo | deuni premapānhā | tukayā svāmīneṃ kiṃkarā vo ||4||

सुदिन सुवेळ । तुझा गोंधळ वो । पंच प्राण दिवटे । दोनी नेत्रांचे हिलाल वो ॥१॥ पंढरपुरनिवासे । तुझे रंगी नाचत असें वो । नवस पुरवीं माझा । मनिंची जाणोनियां इच्छा वो ॥ध्रु.॥ मांडिला देव्हारा । तुझा त्रिभुवनामाझारी वो । चौक साधियेला । नाभिकळस ठेविला वरी वो ॥२॥ बैसली देवता । पुढें वैष्णवाचें गाणें वो । उद्गारे गर्जती । कंठीं तुळसीचीं दर्शनें वो ॥३॥ स्वानंदाचे ताटीं । धूप दीप पंचारती वो । ओवाळिली माता । विठाबाई पंचभूतीं वो ॥४॥ तुझें तुज पावलें । माझा नवस पुरवीं आतां वो । तुका म्हणे राखें । आपुलिया शरणागता वो ॥५॥

sudina suveḷa | tujhā goṃdhaḷa vo | paṃca prāṇa divaṭe | donī netrāṃce hilāla vo ||1|| paṃḍharapuranivāse | tujhe raṃgī nācata aseṃ vo | navasa puravīṃ mājhā | maniṃcī jāṇoniyāṃ icchā vo ||dhru.|| māṃḍilā devhārā | tujhā tribhuvanāmājhārī vo | cauka sādhiyelā | nābhikaḷasa ṭhevilā varī vo ||2|| baisalī devatā | puḍheṃ vaiṣṇavāceṃ gāṇeṃ vo | udgāre garjatī | kaṃṭhīṃ tuḷasīcīṃ darśaneṃ vo ||3|| svānaṃdāce tāṭīṃ | dhūpa dīpa paṃcāratī vo | ovāḷilī mātā | viṭhābāī paṃcabhūtīṃ vo ||4|| tujheṃ tuja pāvaleṃ | mājhā navasa puravīṃ ātāṃ vo | tukā mhaṇe rākheṃ | āpuliyā śaraṇāgatā vo ||5||

सुंदर मुख साजिरें । कुंडलें मनोहर गोमटीं वो । नागर नाग खोपा । केशर कस्तुरी मळवटीं वो । विशाळ व्यंकट नेत्र । वैजयंती तळपे कंठीं वो । कास पीतांबराची । चंदन सुगंध साजे उटी वो ॥१॥ अतिबरवंटा बाळा । आली सुलक्षणीं गोंधळा वो । राजस तेजोराशी । मिरवी शिरोमणी वेल्हाळा वो । कोटि रविशशिप्रभा । लोपल्या सकळा वो । न कळे ब्रम्हादिकां । अनुपम्य इची लीळा वो ॥ध्रु.॥ सावळी सकुमार । गोरी भुजा शोभती चारी वो । सखोल वक्षस्थळ । सुढाळ पदक झळके वरी वो । कटीं क्षुद्र घंटिका । शब्द करिताती माधुरी वो । गर्जत चरणीं वाकी । अभिनव संगीत नृत्य करी वो ॥२॥ अष्टांगें मंडित काय । वर्णावी रूपठेवणी वो । शोधिव सुंदर रसाची ओतिली । सुगंध लावण्यखाणी वो । सर्वकळासंपन्न । मंजुळ बोले हास्यवदनीं वो । बहु रूपें नटली । आदिशक्ति नारायणी वो ॥३॥ घटस्थापना केली । पंढरपुरमहानगरीं वो । अस्मानी मंडप दिला । तिन्ही ताळांवरी वो । आरंभिला गोंधळ इनें । चंद्रभागेतिरीं वो । आली भक्तिकाजा । कृष्णाबाई योगेश्वरी वो ॥४॥ तेहतिस कोटि देव । चौंडा अष्ट कोटि भैरव वो । आरत्या कुरवंड्या । करिती पुष्पांचा वरुषाव वो । नारद तुंबर गायन । ब्रम्हानंद करिती गंधर्व वो। वंदी चरणरज तेथें । तुकयाचा बंधव वो ॥५॥

suṃdara mukha sājireṃ | kuṃḍaleṃ manohara gomaṭīṃ vo | nāgara nāga khopā | keśara kasturī maḷavaṭīṃ vo | viśāḷa vyaṃkaṭa netra | vaijayaṃtī taḷape kaṃṭhīṃ vo | kāsa pītāṃbarācī | caṃdana sugaṃdha sāje uṭī vo ||1|| atibaravaṃṭā bāḷā | ālī sulakṣaṇīṃ goṃdhaḷā vo | rājasa tejorāśī | miravī śiromaṇī velhāḷā vo | koṭi raviśaśiprabhā | lopalyā sakaḷā vo | na kaḷe bramhādikāṃ | anupamya icī līḷā vo ||dhru.|| sāvaḷī sakumāra | gorī bhujā śobhatī cārī vo | sakhola vakṣasthaḷa | suḍhāḷa padaka jhaḷake varī vo | kaṭīṃ kṣudra ghaṃṭikā | śabda karitātī mādhurī vo | garjata caraṇīṃ vākī | abhinava saṃgīta nṛtya karī vo ||2|| aṣṭāṃgeṃ maṃḍita kāya | varṇāvī rūpaṭhevaṇī vo | śodhiva suṃdara rasācī otilī | sugaṃdha lāvaṇyakhāṇī vo | sarvakaḷāsaṃpanna | maṃjuḷa bole hāsyavadanīṃ vo | bahu rūpeṃ naṭalī | ādiśakti nārāyaṇī vo ||3|| ghaṭasthāpanā kelī | paṃḍharapuramahānagarīṃ vo | asmānī maṃḍapa dilā | tinhī tāḷāṃvarī vo | āraṃbhilā goṃdhaḷa ineṃ | caṃdrabhāgetirīṃ vo | ālī bhaktikājā | kṛṣṇābāī yogeśvarī vo ||4|| tehatisa koṭi deva | cauṃḍā aṣṭa koṭi bhairava vo | āratyā kuravaṃḍyā | karitī puṣpāṃcā varuṣāva vo | nārada tuṃbara gāyana | bramhānaṃda karitī gaṃdharva vo| vaṃdī caraṇaraja tetheṃ | tukayācā baṃdhava vo ||5||

शंख करिशी ज्याच्या नांवें । त्याचें तुज नाहीं ठावें । ऐक सांगतों एका भावें । सांपडे घरीं तें जीवउनि खावें । रे विठ्ठल ॥१॥ टिळे माळा करंडी सोंग । धरुनि चाळविलें जग । पसरी हात नाहीं त्याग । दावी दगड पुजी भग । रे विठ्ठल ॥२॥ राख लावुनि अंग मळी । वाये ठोके मी एक बळी । वासने हातीं बांधवी नळी । त्यासि येउनि गाळी । रे विठ्ठल ॥३॥ कोण तें राहडीचें सुख । वरते पाय हारतें मुख । करवी पीडा भोगवी दुःख । पडे नरकीं परी न पळे चि मूर्ख । रे विठ्ठल ॥४॥ सिकला फाक मारी हाका । रांडा पोरें मेळवी लोकां । विटंबी शरीर मागे रुका । केलें तें गेलें अवघें चि फुका । रे विठ्ठल ॥५॥ कळावें जनां मी एक बळी । उभा राहोनि मांडी फळी । फोडोनि गुडघे कोंपर चोळी । आपला घात करोनि आपण चि तळमळे । रे विठ्ठल ॥६॥ फुकट खेळें ठकलीं वांयां । धरुनि सोंग बोडक्या डोया । शिवों नये ती अंतरीं माया । संपादणीविण विटंबिली काया । रे विठ्ठल ॥७॥ धुळी माती कांहीं खेळों च नका । जवादी चंदन घ्यावा बुका । आपणा परिमळ आणिकां लोकां । मोलाची महिमा फजिती फुका । रे विठ्ठल ॥८॥ बहुत दुःखी जालियां खेळें । अंगीं बुद्धि नाहींत बळें । पाठीवरी तोबा तोंड काळें । रसना द्रवे उपस्थाच्या मुळें । रे विठ्ठल ॥९॥ काय सांगतो तें ऐका तुका । मोडा खेळ कांहीं अवगों च नका । चला जेवूं आधीं पोटीं लागल्या भुका । धाल्यावरी बरा टाकमटिका । रे विठ्ठल ॥१०॥

śaṃkha kariśī jyācyā nāṃveṃ | tyāceṃ tuja nāhīṃ ṭhāveṃ | aika sāṃgatoṃ ekā bhāveṃ | sāṃpaḍe gharīṃ teṃ jīvauni khāveṃ | re viṭhṭhala ||1|| ṭiḷe māḷā karaṃḍī soṃga | dharuni cāḷavileṃ jaga | pasarī hāta nāhīṃ tyāga | dāvī dagaḍa pujī bhaga | re viṭhṭhala ||2|| rākha lāvuni aṃga maḷī | vāye ṭhoke mī eka baḷī | vāsane hātīṃ bāṃdhavī naḷī | tyāsi yeuni gāḷī | re viṭhṭhala ||3|| koṇa teṃ rāhaḍīceṃ sukha | varate pāya hārateṃ mukha | karavī pīḍā bhogavī duḥkha | paḍe narakīṃ parī na paḷe ci mūrkha | re viṭhṭhala ||4|| sikalā phāka mārī hākā | rāṃḍā poreṃ meḷavī lokāṃ | viṭaṃbī śarīra māge rukā | keleṃ teṃ geleṃ avagheṃ ci phukā | re viṭhṭhala ||5|| kaḷāveṃ janāṃ mī eka baḷī | ubhā rāhoni māṃḍī phaḷī | phoḍoni guḍaghe koṃpara coḷī | āpalā ghāta karoni āpaṇa ci taḷamaḷe | re viṭhṭhala ||6|| phukaṭa kheḷeṃ ṭhakalīṃ vāṃyāṃ | dharuni soṃga boḍakyā ḍoyā | śivoṃ naye tī aṃtarīṃ māyā | saṃpādaṇīviṇa viṭaṃbilī kāyā | re viṭhṭhala ||7|| dhuḷī mātī kāṃhīṃ kheḷoṃ ca nakā | javādī caṃdana ghyāvā bukā | āpaṇā parimaḷa āṇikāṃ lokāṃ | molācī mahimā phajitī phukā | re viṭhṭhala ||8|| bahuta duḥkhī jāliyāṃ kheḷeṃ | aṃgīṃ buddhi nāhīṃta baḷeṃ | pāṭhīvarī tobā toṃḍa kāḷeṃ | rasanā drave upasthācyā muḷeṃ | re viṭhṭhala ||9|| kāya sāṃgato teṃ aikā tukā | moḍā kheḷa kāṃhīṃ avagoṃ ca nakā | calā jevūṃ ādhīṃ poṭīṃ lāgalyā bhukā | dhālyāvarī barā ṭākamaṭikā | re viṭhṭhala ||10||

ऐक बाई तुज वो कांहीं सांगतें शकुन । निजलिया भुर होसी जागें म्हणउन ॥१॥ मान्य माझें केलें सांगतें एका बोलें । न येतां हे भलें कळों कोणा लोकांसि ॥ध्रु.॥ सांगतें गुण जीवीची खुण ऐक माझी मात । बैस एका भावें माझे हातीं दे वो हात ॥२॥ बरवा घरचार तुज सांपडला ठाव । फळ नाहीं पोटीं येथें दिसे खोटा भाव ॥३॥ आहे तुझे हातीं एका नवसाचें फळ । भावा करीं साहए चहूं अठरांच्या बळें ॥४॥ करीं लागपाठ चित्त वित्त नको पाहों । अखई तो चुडा तुज भोगईल ना हो ॥५॥ कुळींची हे मुळी तुझे लागलीसे देवी । पडिला विसर नेदी फळ नाहीं ठावी ॥६॥ तुका म्हणे नांद सुखें धरीं आठवण । माझ्या येती कोणी त्यांचा राख बरा मान ॥७॥

aika bāī tuja vo kāṃhīṃ sāṃgateṃ śakuna | nijaliyā bhura hosī jāgeṃ mhaṇauna ||1|| mānya mājheṃ keleṃ sāṃgateṃ ekā boleṃ | na yetāṃ he bhaleṃ kaḷoṃ koṇā lokāṃsi ||dhru.|| sāṃgateṃ guṇa jīvīcī khuṇa aika mājhī māta | baisa ekā bhāveṃ mājhe hātīṃ de vo hāta ||2|| baravā gharacāra tuja sāṃpaḍalā ṭhāva | phaḷa nāhīṃ poṭīṃ yetheṃ dise khoṭā bhāva ||3|| āhe tujhe hātīṃ ekā navasāceṃ phaḷa | bhāvā karīṃ sāhae cahūṃ aṭharāṃcyā baḷeṃ ||4|| karīṃ lāgapāṭha citta vitta nako pāhoṃ | akhaī to cuḍā tuja bhogaīla nā ho ||5|| kuḷīṃcī he muḷī tujhe lāgalīse devī | paḍilā visara nedī phaḷa nāhīṃ ṭhāvī ||6|| tukā mhaṇe nāṃda sukheṃ dharīṃ āṭhavaṇa | mājhyā yetī koṇī tyāṃcā rākha barā māna ||7||

कावडे - अभंग ५

आहा रे भाई । प्रथम नमूं तो विनायक । ठेवुनि गुरुचरणीं मस्तक । वदेल प्रसादिक वाणी । हरिहरांचे पवाडे ॥१॥ माझी ऐसी ब्रीदावळी । दासें दासत्वें आगळी । पान्हेरीनें मार्ग मळी । जीवन घ्या रे कापडि हो ॥२॥ जें या सीतळाहुनि सीतळ । पातळाहुनि जें पातळ । प्रेमामृत रसाळ । तें हें सेवा अहो भाग्याचे ॥३॥ जिंकाल तरी जिंका रे अभिमान । दवडाल तरी दवडा लज्जा आणि मान । धराल ते धरा शंभूचे चरण । दावाल पण ऐसा दावा तो ॥४॥ काळा घेऊं नेदीं वाव । आला तो राखें घावडाव । शुद्ध सत्वीं राखोनि भाव । म्हणा महादेव हरिहर वाणी गर्जो द्या ॥५॥ पराविया नारी माउली समान । परधनीं बाटों नेदीं मन । जीवित्व तें तृणासमान । स्वामिकाजीं जाण शूर म्हणों तया ॥६॥ शक्ति वेचाविया परउपकारा । खोटें खोट्याचा पसारा । सत्य तें भवनदीचा तारा । आळस तो न करा येथे अहो सांगतों ॥७॥ व्रत करा एकादशी सोमवार । कथा पूजन हरिजागर । पुण्य तें असे गातां नाचतां बहु फार । पुन्हा बोलिला संसार नाहीं नाहीं सत्यत्वें ॥८॥ संग संतांचा करितां बरवा । उत्तमोत्तम कीर्तीचा ठेवा । पंथ तो सुपंथें चालावा । उगवा वासना लिगाड ॥९॥ तुका चालवितो कावडी । प्रवृत्ति निवृत्ति चोखडी । पुढती पुढती अधिक गोडी । भरुनि कळस भजन आवडी केशवदास नटतसे ॥१०॥

āhā re bhāī | prathama namūṃ to vināyaka | ṭhevuni gurucaraṇīṃ mastaka | vadela prasādika vāṇī | hariharāṃce pavāḍe ||1|| mājhī aisī brīdāvaḷī | dāseṃ dāsatveṃ āgaḷī | pānherīneṃ mārga maḷī | jīvana ghyā re kāpaḍi ho ||2|| jeṃ yā sītaḷāhuni sītaḷa | pātaḷāhuni jeṃ pātaḷa | premāmṛta rasāḷa | teṃ heṃ sevā aho bhāgyāce ||3|| jiṃkāla tarī jiṃkā re abhimāna | davaḍāla tarī davaḍā lajjā āṇi māna | dharāla te dharā śaṃbhūce caraṇa | dāvāla paṇa aisā dāvā to ||4|| kāḷā gheūṃ nedīṃ vāva | ālā to rākheṃ ghāvaḍāva | śuddha satvīṃ rākhoni bhāva | mhaṇā mahādeva harihara vāṇī garjo dyā ||5|| parāviyā nārī māulī samāna | paradhanīṃ bāṭoṃ nedīṃ mana | jīvitva teṃ tṛṇāsamāna | svāmikājīṃ jāṇa śūra mhaṇoṃ tayā ||6|| śakti vecāviyā paraupakārā | khoṭeṃ khoṭyācā pasārā | satya teṃ bhavanadīcā tārā | āḷasa to na karā yethe aho sāṃgatoṃ ||7|| vrata karā ekādaśī somavāra | kathā pūjana harijāgara | puṇya teṃ ase gātāṃ nācatāṃ bahu phāra | punhā bolilā saṃsāra nāhīṃ nāhīṃ satyatveṃ ||8|| saṃga saṃtāṃcā karitāṃ baravā | uttamottama kīrtīcā ṭhevā | paṃtha to supaṃtheṃ cālāvā | ugavā vāsanā ligāḍa ||9|| tukā cālavito kāvaḍī | pravṛtti nivṛtti cokhaḍī | puḍhatī puḍhatī adhika goḍī | bharuni kaḷasa bhajana āvaḍī keśavadāsa naṭatase ||10||

आहा आहा रे भाई । हें अन्नदानाचें सत्र । पव्हे घातली सर्वत्र । पंथीं अवघे पंथ मात्र । इच्छाभोजनाचें आर्त पुरवावया ॥१॥ यावें तेणें घ्यावें । न सरेसें केलें सदाशिवें । पात्र शुद्ध पाहिजे बरवें । मंगळभावें सकळ हरि म्हणा रे ॥२॥ नव्हे हें कांहीं मोकळें । साक्षी चौघांचिया वेगळें । नेदी नाचों मताचिया बळें । अणु अणोरणीया आगळें । महदि महदा साक्षित्वें हरि म्हणा रे ॥३॥ हे हरि नामाची आंबिली । जगा पोटभरी केली । विश्रांति कल्पतरूची साउली । सकळां वर्णां सेवितां भली । म्हणा हर हर महादेव ॥४॥ तुका हरिदास तराळ । अवघे हाकारी सकळ । या रे वंदूं शिखरातळ । चैत्रमास पर्वकाळ महादेवदर्शनें ॥५॥

āhā āhā re bhāī | heṃ annadānāceṃ satra | pavhe ghātalī sarvatra | paṃthīṃ avaghe paṃtha mātra | icchābhojanāceṃ ārta puravāvayā ||1|| yāveṃ teṇeṃ ghyāveṃ | na sareseṃ keleṃ sadāśiveṃ | pātra śuddha pāhije baraveṃ | maṃgaḷabhāveṃ sakaḷa hari mhaṇā re ||2|| navhe heṃ kāṃhīṃ mokaḷeṃ | sākṣī caughāṃciyā vegaḷeṃ | nedī nācoṃ matāciyā baḷeṃ | aṇu aṇoraṇīyā āgaḷeṃ | mahadi mahadā sākṣitveṃ hari mhaṇā re ||3|| he hari nāmācī āṃbilī | jagā poṭabharī kelī | viśrāṃti kalpatarūcī sāulī | sakaḷāṃ varṇāṃ sevitāṃ bhalī | mhaṇā hara hara mahādeva ||4|| tukā haridāsa tarāḷa | avaghe hākārī sakaḷa | yā re vaṃdūṃ śikharātaḷa | caitramāsa parvakāḷa mahādevadarśaneṃ ||5||

आहा रे भाई । नमो उदासीन जाले देहभावा । आळविती देवा तया नमो ॥१॥ नमो तीर्थपंथें चालती तयांसी । येती त्यांसी बोळविती त्यां नमो ॥२॥ नमो तयां संतवचनीं विश्वास । नमो भावें दास्य गुरुचें त्यां ॥३॥ नमो तया मातापित्यांचें पाळण । नमो त्या वचन सत्य वदे ॥४॥ नमो तया जाणे आणिकाचें सुखदुःख । राखे तान भुक तया नमो ॥५॥ परोपकारी नमो पुण्यवंता । नमो त्या दमित्या इंद्रियांसि ॥६॥ तुका म्हणे नमो हरिचिया दासा । तेथें सर्व इच्छा पुरलीसे ॥७॥

āhā re bhāī | namo udāsīna jāle dehabhāvā | āḷavitī devā tayā namo ||1|| namo tīrthapaṃtheṃ cālatī tayāṃsī | yetī tyāṃsī boḷavitī tyāṃ namo ||2|| namo tayāṃ saṃtavacanīṃ viśvāsa | namo bhāveṃ dāsya guruceṃ tyāṃ ||3|| namo tayā mātāpityāṃceṃ pāḷaṇa | namo tyā vacana satya vade ||4|| namo tayā jāṇe āṇikāceṃ sukhaduḥkha | rākhe tāna bhuka tayā namo ||5|| paropakārī namo puṇyavaṃtā | namo tyā damityā iṃdriyāṃsi ||6|| tukā mhaṇe namo hariciyā dāsā | tetheṃ sarva icchā puralīse ||7||

आहा रे भाई । तयावरी माझी ब्रीदावळी । भ्रष्ट ये कळी क्रियाहीन ॥१॥ थुंका थुंका रे त्याच्या तोंडावरी । वाणिली ते थोरी दवडा वांयां बाहेरी ॥ध्रु.॥ बाइलेचा दास पित्रांस उदास । भीक भिकार्याीस नये दारा ॥२॥ विद्याबळें वाद सांगोनियां छळी । आणिकांसि फळी मांडोनियां ॥३॥ गांविंचिया देवा नाहीं दंडवत । ब्राम्हण अतीत घडे चि ना ॥४॥ सदा सर्वकाळ करितो चि निंदा । स्वप्नीं ही गोविंदा आठवीना ॥५॥ खासेमध्यें धन पोटासि बंधन । नेणें ऐसा दानधर्म कांहीं ॥६॥ तुका म्हणे नटे दावुनियां सोंग । लवों नेदी अंग भक्तिभावें ॥७॥

āhā re bhāī | tayāvarī mājhī brīdāvaḷī | bhraṣṭa ye kaḷī kriyāhīna ||1|| thuṃkā thuṃkā re tyācyā toṃḍāvarī | vāṇilī te thorī davaḍā vāṃyāṃ bāherī ||dhru.|| bāilecā dāsa pitrāṃsa udāsa | bhīka bhikāryāीsa naye dārā ||2|| vidyābaḷeṃ vāda sāṃgoniyāṃ chaḷī | āṇikāṃsi phaḷī māṃḍoniyāṃ ||3|| gāṃviṃciyā devā nāhīṃ daṃḍavata | brāmhaṇa atīta ghaḍe ci nā ||4|| sadā sarvakāḷa karito ci niṃdā | svapnīṃ hī goviṃdā āṭhavīnā ||5|| khāsemadhyeṃ dhana poṭāsi baṃdhana | neṇeṃ aisā dānadharma kāṃhīṃ ||6|| tukā mhaṇe naṭe dāvuniyāṃ soṃga | lavoṃ nedī aṃga bhaktibhāveṃ ||7||

आहा रे भाई । गंगा नव्हे जळ । वृक्ष नव्हे वड पिंपळ । तुळसी रुद्राक्ष नव्हे माळ । श्रेष्ठ तनु देवाचिया ॥१॥ समुद्र नदी नव्हे पैं गा । पाषाण म्हणों नये लिंगा । संत नव्हती जगा । मानसा त्या सारिखे ॥२॥ काठी म्हणों नये वेतु । अन्न म्हणों नये सांतु । राम राम हे मातु । नये म्हणों शब्द हे ॥३॥ चंद्र सूर्य नव्हती तारांगणें । मेरु तो नव्हे पर्वता समान । शेष वासुकी नव्हे सर्प जाण । विखाराच्या सारिखे ॥४॥ गरुड नव्हे पाखरूं । ढोर नव्हे नंदिकेश्वरू । झाड नव्हे कल्पतरू । कामधेनु गाय न म्हणावी ॥५॥ कूर्म नव्हे कासव । डुकर नव्हे वराह । ब्रम्हा नव्हे जीव । स्त्री नव्हे लक्ष्मी ॥६॥ गवाक्ष नव्हे हाड । पाटाव नव्हे कापड । परीस नव्हे दगड । सगुण ते ईश्वरीचे ॥७॥ सोनें नव्हे धातु । मीठ नव्हे रेतु । नाहीं नाहीं चर्मांतु । कृष्णजिन व्याघ्रांबर ॥८॥ मुक्ताफळें नव्हेति गारा । खड्याऐसा नव्हे हिरा । जीव नव्हे सोइरा । बोळवीजे स्वइच्छेनें ॥९॥ गांव नव्हे द्वारावती । रणसोड नव्हे मूर्ति । तीर्थ नव्हे गोमती । मोक्ष घडे दर्शनें ॥१०॥ कृष्ण नव्हे भोगी । शंकर नव्हे जोगी । तुका पांडुरंगीं । हा प्रसाद लाधला ॥११॥ ॥५॥

āhā re bhāī | gaṃgā navhe jaḷa | vṛkṣa navhe vaḍa piṃpaḷa | tuḷasī rudrākṣa navhe māḷa | śreṣṭha tanu devāciyā ||1|| samudra nadī navhe paiṃ gā | pāṣāṇa mhaṇoṃ naye liṃgā | saṃta navhatī jagā | mānasā tyā sārikhe ||2|| kāṭhī mhaṇoṃ naye vetu | anna mhaṇoṃ naye sāṃtu | rāma rāma he mātu | naye mhaṇoṃ śabda he ||3|| caṃdra sūrya navhatī tārāṃgaṇeṃ | meru to navhe parvatā samāna | śeṣa vāsukī navhe sarpa jāṇa | vikhārācyā sārikhe ||4|| garuḍa navhe pākharūṃ | ḍhora navhe naṃdikeśvarū | jhāḍa navhe kalpatarū | kāmadhenu gāya na mhaṇāvī ||5|| kūrma navhe kāsava | ḍukara navhe varāha | bramhā navhe jīva | strī navhe lakṣmī ||6|| gavākṣa navhe hāḍa | pāṭāva navhe kāpaḍa | parīsa navhe dagaḍa | saguṇa te īśvarīce ||7|| soneṃ navhe dhātu | mīṭha navhe retu | nāhīṃ nāhīṃ carmāṃtu | kṛṣṇajina vyāghrāṃbara ||8|| muktāphaḷeṃ navheti gārā | khaḍyāaisā navhe hirā | jīva navhe soirā | boḷavīje svaiccheneṃ ||9|| gāṃva navhe dvārāvatī | raṇasoḍa navhe mūrti | tīrtha navhe gomatī | mokṣa ghaḍe darśaneṃ ||10|| kṛṣṇa navhe bhogī | śaṃkara navhe jogī | tukā pāṃḍuraṃgīṃ | hā prasāda lādhalā ||11|| ||5||

सौर्यान - अभंग ११

वेसन गेलें निष्काम जालें नर नव्हे नारी । आपल्या तुटी पारख्या भेटी सौरियांचे फेरी ॥१॥ त्याचा वेध लागला छंद हरि गोविंद वेळोवेळां । आपुलेमागें हासत रागें सावलें घालिती गळां ॥ध्रु.॥ जन वेषा भीतें तोंडा आमुच्या भांडपणा । कर कटीं भीमा तटीं पंढरीचा राणा ॥२॥ वेगळ्या याति पडिलों खंतीं अवघ्या एका भावें । टाकियेली चाड देहभाव जीवें शिवें ॥३॥ सकळांमधीं आगळी बुद्धि तिची करूं सेवा । वाय तुंबामूढासवें भक्ति नाचों भावा ॥४॥ म्हणे तुका टाक रुका नाचों निर्लज्जा । बहु जालें सुख काम चुकलों या काजा ॥५॥

vesana geleṃ niṣkāma jāleṃ nara navhe nārī | āpalyā tuṭī pārakhyā bheṭī sauriyāṃce pherī ||1|| tyācā vedha lāgalā chaṃda hari goviṃda veḷoveḷāṃ | āpulemāgeṃ hāsata rāgeṃ sāvaleṃ ghālitī gaḷāṃ ||dhru.|| jana veṣā bhīteṃ toṃḍā āmucyā bhāṃḍapaṇā | kara kaṭīṃ bhīmā taṭīṃ paṃḍharīcā rāṇā ||2|| vegaḷyā yāti paḍiloṃ khaṃtīṃ avaghyā ekā bhāveṃ | ṭākiyelī cāḍa dehabhāva jīveṃ śiveṃ ||3|| sakaḷāṃmadhīṃ āgaḷī buddhi ticī karūṃ sevā | vāya tuṃbāmūḍhāsaveṃ bhakti nācoṃ bhāvā ||4|| mhaṇe tukā ṭāka rukā nācoṃ nirlajjā | bahu jāleṃ sukha kāma cukaloṃ yā kājā ||5||

आणिकां उपदेशूं नेणें नाचों आपण । मुंढा वांयां मारगेली वांयां हांसे जन ॥१॥ तैसा नव्हे चाळा आवरीं मन डोळा । पुढिलांच्या कळा कवतुक जाणोनी ॥ध्रु.॥ बाहिरल्या वेषें आंत जसें तसें । झाकलें तों बरें पोट भरे तेणें मिसें ॥२॥ तुका म्हणे केला तरी करीं शुद्ध भाव । नाहीं तरी जासी वांयां हा ना तोसा ठाव ॥३॥

āṇikāṃ upadeśūṃ neṇeṃ nācoṃ āpaṇa | muṃḍhā vāṃyāṃ māragelī vāṃyāṃ hāṃse jana ||1|| taisā navhe cāḷā āvarīṃ mana ḍoḷā | puḍhilāṃcyā kaḷā kavatuka jāṇonī ||dhru.|| bāhiralyā veṣeṃ āṃta jaseṃ taseṃ | jhākaleṃ toṃ bareṃ poṭa bhare teṇeṃ miseṃ ||2|| tukā mhaṇe kelā tarī karīṃ śuddha bhāva | nāhīṃ tarī jāsī vāṃyāṃ hā nā tosā ṭhāva ||3||

टाक रुका चाल रांडे कां गे केली गोवी । पुसोनियां आलें ठाव म्हणोनि देतें सिवी ॥१॥ आतां येणें छंदें नाचों विनोदें । नाहीं या गोविंदें माझें मजसी केलें ॥ध्रु.॥ कोरडे ते बोल कांगे वेचितेसी वांयां । वर्ते करूनि दावीं तुझ्या मुळीचिया ठाया ॥२॥ याजसाठीं म्या डौर धरियेला हातीं । तुका म्हणे तुम्हा गांठी सोडायाची खंती ॥३॥

ṭāka rukā cāla rāṃḍe kāṃ ge kelī govī | pusoniyāṃ āleṃ ṭhāva mhaṇoni deteṃ sivī ||1|| ātāṃ yeṇeṃ chaṃdeṃ nācoṃ vinodeṃ | nāhīṃ yā goviṃdeṃ mājheṃ majasī keleṃ ||dhru.|| koraḍe te bola kāṃge vecitesī vāṃyāṃ | varte karūni dāvīṃ tujhyā muḷīciyā ṭhāyā ||2|| yājasāṭhīṃ myā ḍaura dhariyelā hātīṃ | tukā mhaṇe tumhā gāṃṭhī soḍāyācī khaṃtī ||3||

मोकळी गुंते रिती कुंथे नाहीं भार दावें । धेडवाडा बैसली खोडा घेतली आपुल्या भावें ॥१॥ ऐका बाई लाज नाहीं आणिकां त्या गरतीची । समाधानीं उंच स्थानीं जाणे सेवा पतीची ॥ध्रु.॥ न बोलतां करी चिंता न मारिता पळे । दादला सेज नावडे निजे जगझोडीचे चाळे ॥२॥ देखत आंध बहिर कानीं बोल बोलतां मुकें । तुका म्हणे पतन सोयरीं ऐसीं जालीं एकें ॥३॥

mokaḷī guṃte ritī kuṃthe nāhīṃ bhāra dāveṃ | dheḍavāḍā baisalī khoḍā ghetalī āpulyā bhāveṃ ||1|| aikā bāī lāja nāhīṃ āṇikāṃ tyā garatīcī | samādhānīṃ uṃca sthānīṃ jāṇe sevā patīcī ||dhru.|| na bolatāṃ karī ciṃtā na māritā paḷe | dādalā seja nāvaḍe nije jagajhoḍīce cāḷe ||2|| dekhata āṃdha bahira kānīṃ bola bolatāṃ mukeṃ | tukā mhaṇe patana soyarīṃ aisīṃ jālīṃ ekeṃ ||3||

सातें चला काजळ घाला तेल फणी करा । दिवाणदारीं बैसले पारीं नाचों फेर धरा ॥१॥ या साहेबाचें जालें देणें वेळोवेळां न लगे येणें । आतां हाटीं काशासाठीं हिंडों पाटी दुकानें ॥ध्रु.॥ अवघ्या जणी मुंढा धणी नाचों एकें घाई । सरसावलें सुख कैसा चाळा एके ठायीं ॥२॥ तुका म्हणे वोळगों एका तोड चिंता माया । देऊं उद्गार आतां जाऊं मुळीचिया ठाया ॥३॥

sāteṃ calā kājaḷa ghālā tela phaṇī karā | divāṇadārīṃ baisale pārīṃ nācoṃ phera dharā ||1|| yā sāhebāceṃ jāleṃ deṇeṃ veḷoveḷāṃ na lage yeṇeṃ | ātāṃ hāṭīṃ kāśāsāṭhīṃ hiṃḍoṃ pāṭī dukāneṃ ||dhru.|| avaghyā jaṇī muṃḍhā dhaṇī nācoṃ ekeṃ ghāī | sarasāvaleṃ sukha kaisā cāḷā eke ṭhāyīṃ ||2|| tukā mhaṇe voḷagoṃ ekā toḍa ciṃtā māyā | deūṃ udgāra ātāṃ jāūṃ muḷīciyā ṭhāyā ||3||

सौरी सुर जालें दुर डौर घेतला हातीं । माया मोह सांडवलें तीही लोकीं जालें सरती ॥१॥ चाल विठाबाई अवघी पांज देई । न धरीं गुज कांहीं वाळवंटीं सांपडतां ॥ध्रु.॥ हिंडोनि चौर्यांीशी घरें आलें तुझ्या दारा । एक्या रुक्यासाठीं आंचवलें संसारा ॥२॥ लाज मेली शंका गेली नाचों महाद्वारीं । भ्रांति सावलें फिटोनि गेलें आतां कैची उरी ॥३॥ जालें भांडी जगा सांडी नाहीं भीड चाड । घालीन चरणीं मिठी पुरविन जीविंचें तें कोड ॥४॥ तुका म्हणे रुका करी संसारतुटी । आतां तुम्हां आम्हां कैसी जाली जीवे साटीं ॥५॥

saurī sura jāleṃ dura ḍaura ghetalā hātīṃ | māyā moha sāṃḍavaleṃ tīhī lokīṃ jāleṃ saratī ||1|| cāla viṭhābāī avaghī pāṃja deī | na dharīṃ guja kāṃhīṃ vāḷavaṃṭīṃ sāṃpaḍatāṃ ||dhru.|| hiṃḍoni cauryāṃीśī ghareṃ āleṃ tujhyā dārā | ekyā rukyāsāṭhīṃ āṃcavaleṃ saṃsārā ||2|| lāja melī śaṃkā gelī nācoṃ mahādvārīṃ | bhrāṃti sāvaleṃ phiṭoni geleṃ ātāṃ kaicī urī ||3|| jāleṃ bhāṃḍī jagā sāṃḍī nāhīṃ bhīḍa cāḍa | ghālīna caraṇīṃ miṭhī puravina jīviṃceṃ teṃ koḍa ||4|| tukā mhaṇe rukā karī saṃsāratuṭī | ātāṃ tumhāṃ āmhāṃ kaisī jālī jīve sāṭīṃ ||5||

सम सपाट वेसनकाट निःसंग जालें सौरी । कुडपीयेला देश आतां येऊं नेदीं दुसरी ॥१॥ गाऊं रघुरामा हें चि उरलें आम्हां । नाहीं जीवतमा वित्तगोतासहीत ॥ध्रु.॥ ठाव जाला रिता झाकुनि काय आतां । कोणासवें लाज कोण दुजा पाहता ॥२॥ सौरीयांचा संग आम्हां दुरावलें जग । भिन्न जालें सुख भाव पालटला रंग ॥३॥ लाज भय झणी नाहीं तजियेलीं दोन्ही । फिराविला वेष नव्हों कोणाचीं च कोणी ॥४॥ तुका म्हणे हा आम्हां वेष दिला जेणें । जनाप्रचित सवें असों एकपणें ॥५॥

sama sapāṭa vesanakāṭa niḥsaṃga jāleṃ saurī | kuḍapīyelā deśa ātāṃ yeūṃ nedīṃ dusarī ||1|| gāūṃ raghurāmā heṃ ci uraleṃ āmhāṃ | nāhīṃ jīvatamā vittagotāsahīta ||dhru.|| ṭhāva jālā ritā jhākuni kāya ātāṃ | koṇāsaveṃ lāja koṇa dujā pāhatā ||2|| saurīyāṃcā saṃga āmhāṃ durāvaleṃ jaga | bhinna jāleṃ sukha bhāva pālaṭalā raṃga ||3|| lāja bhaya jhaṇī nāhīṃ tajiyelīṃ donhī | phirāvilā veṣa navhoṃ koṇācīṃ ca koṇī ||4|| tukā mhaṇe hā āmhāṃ veṣa dilā jeṇeṃ | janāpracita saveṃ asoṃ ekapaṇeṃ ||5||

नव्हे नरनारी संवसारीं अंतरलों । निर्लज्ज निष्काम जना वेगळे चि ठेलों ॥१॥ चाल रघुरामा न आपुल्या गांवा । तुजविण आम्हां कोण सोयरा सांगाती ॥ध्रु.॥ जनवाद लोकनिंद्य पिशुनाचे चेरे । साहूं तुजसाठीं अंतरलीं सहोदरें ॥२॥ बहुता पाठीं निरोप हाटीं पाठविला तुज । तुका म्हणे आतां सांडुनि लौकिक लाज ॥३॥

navhe naranārī saṃvasārīṃ aṃtaraloṃ | nirlajja niṣkāma janā vegaḷe ci ṭheloṃ ||1|| cāla raghurāmā na āpulyā gāṃvā | tujaviṇa āmhāṃ koṇa soyarā sāṃgātī ||dhru.|| janavāda lokaniṃdya piśunāce cere | sāhūṃ tujasāṭhīṃ aṃtaralīṃ sahodareṃ ||2|| bahutā pāṭhīṃ niropa hāṭīṃ pāṭhavilā tuja | tukā mhaṇe ātāṃ sāṃḍuni laukika lāja ||3||

नीट पाट करूनि थाट । दावीतसे तोरा । आपणाकडे पाहो कोणी । निघाली बाजारा ॥१॥ ते सौरी नव्हे निकी । भक्तीविण फिकी ॥ध्रु.॥ चांग भांग करूनि सोंग । दावी माळा मुदी । रुक्याची आस धरूनि । हालवी ती फुदी ॥२॥ थोरे घरीं करी फेरी । तेथें नाचे बरी । जेथें निघे रुका । तेथें हालवी टिरी ॥३॥ आंत मांग बाहेर चांग । सौरी ती नव्हे तेग । तुका दास नटतसे । न करी त्याचा संग ॥४॥

nīṭa pāṭa karūni thāṭa | dāvītase torā | āpaṇākaḍe pāho koṇī | nighālī bājārā ||1|| te saurī navhe nikī | bhaktīviṇa phikī ||dhru.|| cāṃga bhāṃga karūni soṃga | dāvī māḷā mudī | rukyācī āsa dharūni | hālavī tī phudī ||2|| thore gharīṃ karī pherī | tetheṃ nāce barī | jetheṃ nighe rukā | tetheṃ hālavī ṭirī ||3|| āṃta māṃga bāhera cāṃga | saurī tī navhe tega | tukā dāsa naṭatase | na karī tyācā saṃga ||4||

चाल माझ्या राघो । डोंगरीं दिवा लागो ॥ध्रु.॥ घर केलें दार केलें । घरीं नाहीं वरो । सेजारणी पापिणीचीं पांच पोरें मरो ॥१॥ घरीं पांच पोरें । तीं मजहुनि आहेत थोरें । पांचांच्या बळें । खादलीं बावन केळें ॥२॥ घर केलें दार केलें । दुकान केला मोटा । पाटाची राणी धांगडधिंगा तिचा मोटा ॥३॥ दुकान केला मोटा । तर पदरीं रुका खोटा । हिजडा म्हणसी जोगी । तर सोळा सहस्र भोगी । तुका म्हणे वेगीं । तर हरि म्हणा जगीं ॥४॥

cāla mājhyā rāgho | ḍoṃgarīṃ divā lāgo ||dhru.|| ghara keleṃ dāra keleṃ | gharīṃ nāhīṃ varo | sejāraṇī pāpiṇīcīṃ pāṃca poreṃ maro ||1|| gharīṃ pāṃca poreṃ | tīṃ majahuni āheta thoreṃ | pāṃcāṃcyā baḷeṃ | khādalīṃ bāvana keḷeṃ ||2|| ghara keleṃ dāra keleṃ | dukāna kelā moṭā | pāṭācī rāṇī dhāṃgaḍadhiṃgā ticā moṭā ||3|| dukāna kelā moṭā | tara padarīṃ rukā khoṭā | hijaḍā mhaṇasī jogī | tara soḷā sahasra bhogī | tukā mhaṇe vegīṃ | tara hari mhaṇā jagīṃ ||4||

जन्मा आलिया गेलिया परी । भक्ति नाहीं केली । माझें माझें म्हणोनियां । गुंतगुंतों मेलीं ॥१॥ येथें कांहीं नाहीं । लव गुरूच्या पायीं । चाल रांडें टाकी रुका । नकों करूं बोल । गुरुविण मार्ग नाहीं । करिसी तें फोल ॥२॥ खाउनी जेउनि लेउनि नेसुनि । म्हणती आम्ही बर्याे । साधु संत घरा आल्या । होती पाठमोर्या ॥३॥ वाचोनि पढोनि जाले शाहणे । म्हणती आम्ही संत । परनारी देखोनि त्यांचें । चंचळ जालें चित्त ॥४॥ टिळा टोपी घालुनि माळा । म्हणती आम्ही साधु । दयाधर्म चित्तीं नाहीं । ते जाणावे भोंदु ॥५॥ कलियुगीं घरोघरीं । संत जाले फार । वीतिभरी पोटासाठीं । हिंडती दारोदार ॥६॥ संत म्हणती केली निंदा । निंदा नव्हे भाई । तुका असे अनन्यें भावें शरण संतां पायीं ॥७॥ ॥११॥

janmā āliyā geliyā parī | bhakti nāhīṃ kelī | mājheṃ mājheṃ mhaṇoniyāṃ | guṃtaguṃtoṃ melīṃ ||1|| yetheṃ kāṃhīṃ nāhīṃ | lava gurūcyā pāyīṃ | cāla rāṃḍeṃ ṭākī rukā | nakoṃ karūṃ bola | guruviṇa mārga nāhīṃ | karisī teṃ phola ||2|| khāunī jeuni leuni nesuni | mhaṇatī āmhī baryāे | sādhu saṃta gharā ālyā | hotī pāṭhamoryā ||3|| vāconi paḍhoni jāle śāhaṇe | mhaṇatī āmhī saṃta | paranārī dekhoni tyāṃceṃ | caṃcaḷa jāleṃ citta ||4|| ṭiḷā ṭopī ghāluni māḷā | mhaṇatī āmhī sādhu | dayādharma cittīṃ nāhīṃ | te jāṇāve bhoṃdu ||5|| kaliyugīṃ gharogharīṃ | saṃta jāle phāra | vītibharī poṭāsāṭhīṃ | hiṃḍatī dārodāra ||6|| saṃta mhaṇatī kelī niṃdā | niṃdā navhe bhāī | tukā ase ananyeṃ bhāveṃ śaraṇa saṃtāṃ pāyīṃ ||7|| ||11||

वाघा - अभंग १

अनंत जुगाचा देव्हारा । निजबोधांचा घुमारा । अवचिता भरला वारा । या मल्लारी देवाचा ॥१॥ शुद्धसत्वाचा कवडा मोठा । बोधबिरडें बांधला गांठा । गळां वैराग्याचा पट्टा । वाटा दावूं या भक्तिच्या ॥२॥ हृदय कोटंबा सांगातें । घोळ वाजवूं अनुहातें । ज्ञानभांडाराचें पोतें । रितें नव्हे कल्पांतीं ॥३॥ लक्ष चौर्यां शी घरें चारी । या जन्माची केली वारी । प्रसन्न जाला देव मल्लारी । सोहंभावीं राहिलों ॥४॥ या देवाचें भरतां वारें । अंगीं प्रेमाचें फेंपरें। गुरुगुरु करी वेडे चारें । पाहा तुकें भुंकविलें ॥५॥ ॥१॥

anaṃta jugācā devhārā | nijabodhāṃcā ghumārā | avacitā bharalā vārā | yā mallārī devācā ||1|| śuddhasatvācā kavaḍā moṭhā | bodhabiraḍeṃ bāṃdhalā gāṃṭhā | gaḷāṃ vairāgyācā paṭṭā | vāṭā dāvūṃ yā bhakticyā ||2|| hṛdaya koṭaṃbā sāṃgāteṃ | ghoḷa vājavūṃ anuhāteṃ | jñānabhāṃḍārāceṃ poteṃ | riteṃ navhe kalpāṃtīṃ ||3|| lakṣa cauryāṃ śī ghareṃ cārī | yā janmācī kelī vārī | prasanna jālā deva mallārī | sohaṃbhāvīṃ rāhiloṃ ||4|| yā devāceṃ bharatāṃ vāreṃ | aṃgīṃ premāceṃ pheṃpareṃ| guruguru karī veḍe cāreṃ | pāhā tukeṃ bhuṃkavileṃ ||5|| ||1||

लळित - अभंग ११

आजी दिवस जाला । धन्य सोनियाचा भला ॥१॥ जालें संताचे पंगती । बरवें भोजन निगुती ॥ध्रु.॥ रामकृष्णनामें । बरवीं मोहियेलीं प्रेमें ॥२॥ तुका म्हणे आला । चवी रसाळ हा काला ॥३॥

ājī divasa jālā | dhanya soniyācā bhalā ||1|| jāleṃ saṃtāce paṃgatī | baraveṃ bhojana nigutī ||dhru.|| rāmakṛṣṇanāmeṃ | baravīṃ mohiyelīṃ premeṃ ||2|| tukā mhaṇe ālā | cavī rasāḷa hā kālā ||3||

तुम्ही तरी सांगा कांहीं । आम्हांविशीं रखुमाबाई ॥१॥ कांहीं उरलें तें ठायीं । वेगीं पाठवुनी देई ॥ध्रु.॥ टोकत बैसलों देखा । इच्छीतसें ग्रासा एका ॥२॥ प्रेम देउनि बहुडा जाला । तुका म्हणे विठ्ठल बोला ॥३॥

tumhī tarī sāṃgā kāṃhīṃ | āmhāṃviśīṃ rakhumābāī ||1|| kāṃhīṃ uraleṃ teṃ ṭhāyīṃ | vegīṃ pāṭhavunī deī ||dhru.|| ṭokata baisaloṃ dekhā | icchītaseṃ grāsā ekā ||2|| prema deuni bahuḍā jālā | tukā mhaṇe viṭhṭhala bolā ||3||

वाट पाहें बाहे निडळीं ठेवुनियां हात । पंढरीचे वाटे दृष्टी लागलें चित्त ॥१॥ कई येतां देखें माझा मायबाप । घटिका बोटें दिवस लेखीं धरूनियां माप ॥ध्रु.॥ डावा डोळा लवे उजवी स्फुरते बाहे । मन उतावळि भाव सांडुनियां देहे ॥२॥ सुखसेजे गोडचित्तीं न लगे आणीक । नाठवे घर दार तान पळाली भूक ॥३॥ तुका म्हणे धन्य दिवस ऐसा तो कोण । पंढरीचे वाटे येतां मूळ देखेन ॥४॥

vāṭa pāheṃ bāhe niḍaḷīṃ ṭhevuniyāṃ hāta | paṃḍharīce vāṭe dṛṣṭī lāgaleṃ citta ||1|| kaī yetāṃ dekheṃ mājhā māyabāpa | ghaṭikā boṭeṃ divasa lekhīṃ dharūniyāṃ māpa ||dhru.|| ḍāvā ḍoḷā lave ujavī sphurate bāhe | mana utāvaḷi bhāva sāṃḍuniyāṃ dehe ||2|| sukhaseje goḍacittīṃ na lage āṇīka | nāṭhave ghara dāra tāna paḷālī bhūka ||3|| tukā mhaṇe dhanya divasa aisā to koṇa | paṃḍharīce vāṭe yetāṃ mūḷa dekhena ||4||

तुझें दास्य करूं आणिका मागों खावया । धिग् जालें जिणें माझें पंढरीराया ॥१॥ काय गा विठोबा तुज म्हणावें । थोराच्या दैवें गोड शुभअशुभ ॥ध्रु.॥ संसाराचा धाक निरंतर आम्हांसी । मरण भलें परि काय अवकळा तैसी ॥२॥ तुझे शरणागत शरण जाऊं आणिकांसी । तुका म्हणे कवणा लाज हें कां नेणसी ॥३॥

tujheṃ dāsya karūṃ āṇikā māgoṃ khāvayā | dhig jāleṃ jiṇeṃ mājheṃ paṃḍharīrāyā ||1|| kāya gā viṭhobā tuja mhaṇāveṃ | thorācyā daiveṃ goḍa śubhaaśubha ||dhru.|| saṃsārācā dhāka niraṃtara āmhāṃsī | maraṇa bhaleṃ pari kāya avakaḷā taisī ||2|| tujhe śaraṇāgata śaraṇa jāūṃ āṇikāṃsī | tukā mhaṇe kavaṇā lāja heṃ kāṃ neṇasī ||3||

पुरविली आळी । जे जे केली ते ते काळीं ॥१॥ माय तरी ऐसी सांगा । कृपाळुवा पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ घेतलें नुतरी । उचलोनि कडियेवरी ॥२॥ तुका म्हणे घांस । मुखीं घाली ब्रम्हरस ॥३॥

puravilī āḷī | je je kelī te te kāḷīṃ ||1|| māya tarī aisī sāṃgā | kṛpāḷuvā pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| ghetaleṃ nutarī | ucaloni kaḍiyevarī ||2|| tukā mhaṇe ghāṃsa | mukhīṃ ghālī bramharasa ||3||

कथेची सामुग्री । देह अवसानावरी ॥१॥ नको जाऊं देऊं भंगा । गात्रें माझीं पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ आयुष्य करीं उणें । परी मज आवडो कीर्तन ॥२॥ तुका म्हणे हाणी । या वेगळी मना नाणीं ॥३॥

kathecī sāmugrī | deha avasānāvarī ||1|| nako jāūṃ deūṃ bhaṃgā | gātreṃ mājhīṃ pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| āyuṣya karīṃ uṇeṃ | parī maja āvaḍo kīrtana ||2|| tukā mhaṇe hāṇī | yā vegaḷī manā nāṇīṃ ||3||

गळित जाली काया । हें चि लळित पंढरिराया ॥१॥ आलें अवसानापासीं । रूप राहिलें मानसीं ॥ध्रु.॥ वाइला कळस । तेथें स्थिरावला रस ॥२॥ तुका म्हणे गोड जालें । नारायणीं पोट धालें ॥३॥

gaḷita jālī kāyā | heṃ ci laḷita paṃḍharirāyā ||1|| āleṃ avasānāpāsīṃ | rūpa rāhileṃ mānasīṃ ||dhru.|| vāilā kaḷasa | tetheṃ sthirāvalā rasa ||2|| tukā mhaṇe goḍa jāleṃ | nārāyaṇīṃ poṭa dhāleṃ ||3||

रत्नजडित सिंहासन । वरी बैसले आपण ॥१॥ कुंचे ढळती दोहीं बाहीं । जवळी रखुमाई राही ॥ध्रु.॥ नाना उपचारीं । सिद्धि वोळगती कामारी ॥२॥ हातीं घेऊनि पादुका । उभा बंदिजन तुका ॥३॥

ratnajaḍita siṃhāsana | varī baisale āpaṇa ||1|| kuṃce ḍhaḷatī dohīṃ bāhīṃ | javaḷī rakhumāī rāhī ||dhru.|| nānā upacārīṃ | siddhi voḷagatī kāmārī ||2|| hātīṃ gheūni pādukā | ubhā baṃdijana tukā ||3||

हिरा शोभला कोंदणीं । जडित माणिकांची खाणी ॥१॥ तैसा दिसे नारायण । मुख सुखाचे मंडण ॥ध्रु.॥ कोटि चंद्रलीळा । पूर्णिमेच्या पूर्णकळा ॥२॥ तुका म्हणे दृष्टि धाये । परतोनि माघारी ते न ये ॥३॥

hirā śobhalā koṃdaṇīṃ | jaḍita māṇikāṃcī khāṇī ||1|| taisā dise nārāyaṇa | mukha sukhāce maṃḍaṇa ||dhru.|| koṭi caṃdralīḷā | pūrṇimecyā pūrṇakaḷā ||2|| tukā mhaṇe dṛṣṭi dhāye | paratoni māghārī te na ye ||3||

पतित पतित । परी मी त्रिवाचा पतित ॥१॥ परी तूं आपुलिया सत्ता । मज करावें सरता ॥ध्रु.॥ नाहीं चित्तशुद्धि । स्थिर पायांपाशीं बुद्धि ॥२॥ अपराधाचा केलों । तुका म्हणे किती बोलों ॥३॥

patita patita | parī mī trivācā patita ||1|| parī tūṃ āpuliyā sattā | maja karāveṃ saratā ||dhru.|| nāhīṃ cittaśuddhi | sthira pāyāṃpāśīṃ buddhi ||2|| aparādhācā keloṃ | tukā mhaṇe kitī boloṃ ||3||

उभारिला हात । जगीं जाणविली मात ॥१॥ देव बैसले सिंहासनीं । आल्या याचका होय धनी ॥ध्रु.॥ एकाच्या कैवाडें । उगवे बहुतांचें कोडें ॥२॥ दोहीं ठायीं तुका । नाहीं पडों देत चुका ॥३॥ ॥११॥

ubhārilā hāta | jagīṃ jāṇavilī māta ||1|| deva baisale siṃhāsanīṃ | ālyā yācakā hoya dhanī ||dhru.|| ekācyā kaivāḍeṃ | ugave bahutāṃceṃ koḍeṃ ||2|| dohīṃ ṭhāyīṃ tukā | nāhīṃ paḍoṃ deta cukā ||3|| ||11||

आशीर्वाद - अभंग ५

जीवेंसाटीं यत्नभाव । त्याची नाव बळकट ॥१॥ पैल तीरा जातां कांहीं । संदेह नाहीं भवनदी ॥ध्रु.॥ विश्वासाची धन्य जाती । तेथें वस्ती देवाची ॥२॥ तुका म्हणे भोळियांचा । देव साचा अंकित ॥३॥

jīveṃsāṭīṃ yatnabhāva | tyācī nāva baḷakaṭa ||1|| paila tīrā jātāṃ kāṃhīṃ | saṃdeha nāhīṃ bhavanadī ||dhru.|| viśvāsācī dhanya jātī | tetheṃ vastī devācī ||2|| tukā mhaṇe bhoḷiyāṃcā | deva sācā aṃkita ||3||

आशीर्वाद तया जाती । आवडी चित्तीं देवाची ॥१॥ कल्याण ती असो क्षेम । वाढे प्रेम आगळें ॥ध्रु.॥ भक्तिभाग्यगांठी धन । त्या नमन जीवासी ॥२॥ तुका म्हणे हरिचे दास । तेथें आस सकळ ॥३॥

āśīrvāda tayā jātī | āvaḍī cittīṃ devācī ||1|| kalyāṇa tī aso kṣema | vāḍhe prema āgaḷeṃ ||dhru.|| bhaktibhāgyagāṃṭhī dhana | tyā namana jīvāsī ||2|| tukā mhaṇe harice dāsa | tetheṃ āsa sakaḷa ||3||

तया साटीं वेचूं वाणी । अइकों कानीं वारता ॥१॥ क्षेम माझे हरिजन । समाधान पुसतां त्यां ॥ध्रु.॥ परत्रींचे जे सांगाती । त्यांची याती न विचारीं ॥२॥ तुका म्हणे धैर्यवंतें । निर्मळचित्तें सरवीं तीं ॥३॥

tayā sāṭīṃ vecūṃ vāṇī | aikoṃ kānīṃ vāratā ||1|| kṣema mājhe harijana | samādhāna pusatāṃ tyāṃ ||dhru.|| paratrīṃce je sāṃgātī | tyāṃcī yātī na vicārīṃ ||2|| tukā mhaṇe dhairyavaṃteṃ | nirmaḷacitteṃ saravīṃ tīṃ ||3||

अभय उत्तर संतीं केलें दान । जालें समाधान चित्त तेणें ॥१॥ आतां प्रेमरसें न घडे खंडण । द्यावें कृपादान नारायणा ॥ध्रु.॥ आलें जें उचित देहविभागासी । तेणें पायांपासीं उभी असों ॥२॥ तुका म्हणे करी पूजन वैखरी । बोबडा उत्तरीं गातों गीत ॥३॥

abhaya uttara saṃtīṃ keleṃ dāna | jāleṃ samādhāna citta teṇeṃ ||1|| ātāṃ premaraseṃ na ghaḍe khaṃḍaṇa | dyāveṃ kṛpādāna nārāyaṇā ||dhru.|| āleṃ jeṃ ucita dehavibhāgāsī | teṇeṃ pāyāṃpāsīṃ ubhī asoṃ ||2|| tukā mhaṇe karī pūjana vaikharī | bobaḍā uttarīṃ gātoṃ gīta ||3||

असो मंत्रहीन क्रिया । नका चर्या विचारूं ॥१॥ सेवेमधीं जमा धरा । कृपा करा शेवटीं ॥ध्रु.॥ विचारूनि ठाया ठाव । येथें भाव राहिला ॥२॥ आतां तुकयापाशीं हेवा । नाहीं देवा तांतडी ॥३॥ ॥५॥

aso maṃtrahīna kriyā | nakā caryā vicārūṃ ||1|| sevemadhīṃ jamā dharā | kṛpā karā śevaṭīṃ ||dhru.|| vicārūni ṭhāyā ṭhāva | yetheṃ bhāva rāhilā ||2|| ātāṃ tukayāpāśīṃ hevā | nāhīṃ devā tāṃtaḍī ||3|| ||5||

ऐकें वचन कमळापती । मज रंकाची विनंती ॥१॥ कर जोडितों कथाकाळीं । आपण असावें जवळी ॥ध्रु.॥ घेई ऐसी भाक । मागेन जरि कांहीं आणिक ॥२॥ तुकयाबंधु म्हणे देवा । शब्द इतुका राखावा ॥३॥

aikeṃ vacana kamaḷāpatī | maja raṃkācī vinaṃtī ||1|| kara joḍitoṃ kathākāḷīṃ | āpaṇa asāveṃ javaḷī ||dhru.|| gheī aisī bhāka | māgena jari kāṃhīṃ āṇika ||2|| tukayābaṃdhu mhaṇe devā | śabda itukā rākhāvā ||3||

आली लळिताची वेळ । असा सावध सकळ ॥१॥ लाहो करा वेगीं स्मरा । टाळी वाउनि विश्वंभरा ॥ध्रु.॥ जालिया अवसान । न संपडती चरण ॥२॥ तुकयाबंधु म्हणे थोडें । अवधि उरली आहे पुढें ॥३॥

ālī laḷitācī veḷa | asā sāvadha sakaḷa ||1|| lāho karā vegīṃ smarā | ṭāḷī vāuni viśvaṃbharā ||dhru.|| jāliyā avasāna | na saṃpaḍatī caraṇa ||2|| tukayābaṃdhu mhaṇe thoḍeṃ | avadhi uralī āhe puḍheṃ ||3||

नेणें गाऊं कांहीं धड बोलतां वचन । कायावाचामनेंसहित आलों शरण ॥१॥ करीं अंगीकार नको मोकलूं हरी । पतितपावन ब्रिदें करावीं खरीं ॥ध्रु.॥ नेणें भक्तिभाव तुझा म्हणवितों दास । जरि देसी अंतर तरि लज्जा कोणास ॥२॥ म्हणे तुकयाबंधु तुझे धरियेले पाये । आतां कोण दुजा ऐसा आम्हांसी आहे ॥३॥

neṇeṃ gāūṃ kāṃhīṃ dhaḍa bolatāṃ vacana | kāyāvācāmaneṃsahita āloṃ śaraṇa ||1|| karīṃ aṃgīkāra nako mokalūṃ harī | patitapāvana brideṃ karāvīṃ kharīṃ ||dhru.|| neṇeṃ bhaktibhāva tujhā mhaṇavitoṃ dāsa | jari desī aṃtara tari lajjā koṇāsa ||2|| mhaṇe tukayābaṃdhu tujhe dhariyele pāye | ātāṃ koṇa dujā aisā āmhāṃsī āhe ||3||

तूं च मायबाप बंधु सखा आमचा । वित्त गोत जीवलग जीवाचा ॥१॥ आणीक प्रमाण नाहीं दुसरें आतां । योगक्षेमभार तुझे घातला माथां ॥ध्रु.॥ तूं च क्रियाकर्म धर्म देव तूं कुळ । तूं च तप तीर्थ व्रत गुरु सकळ ॥२॥ म्हणे तुकयाबंधु करिता कार्यता देवा । तूं च भाव भक्ति पूजा पुनस्कार आघवा ॥३॥

tūṃ ca māyabāpa baṃdhu sakhā āmacā | vitta gota jīvalaga jīvācā ||1|| āṇīka pramāṇa nāhīṃ dusareṃ ātāṃ | yogakṣemabhāra tujhe ghātalā māthāṃ ||dhru.|| tūṃ ca kriyākarma dharma deva tūṃ kuḷa | tūṃ ca tapa tīrtha vrata guru sakaḷa ||2|| mhaṇe tukayābaṃdhu karitā kāryatā devā | tūṃ ca bhāva bhakti pūjā punaskāra āghavā ||3||

करुनि उचित । प्रेम घालीं हृदयांत ॥१॥ आलों दान मागायास । थोरी करूनियां आस ॥ध्रु.॥ चिंतन समयीं । सेवा आपुली च देई ॥२॥ तुकयाबंधु म्हणे भावा । मज निरवावें देवा ॥३॥

karuni ucita | prema ghālīṃ hṛdayāṃta ||1|| āloṃ dāna māgāyāsa | thorī karūniyāṃ āsa ||dhru.|| ciṃtana samayīṃ | sevā āpulī ca deī ||2|| tukayābaṃdhu mhaṇe bhāvā | maja niravāveṃ devā ||3||

गाऊं वाऊं टाळी रंगीं नाचों उदास । सांडोनि भय लज्जा शंका आस निरास ॥१॥ बळियाचा बळी तो कैवारी आमुचा । भुक्तिमुक्तिदाता सकळां ही सिद्धींचा ॥ध्रु.॥ मारूं शब्दशस्त्रबाण निःशंक अनिवार । कंटकाचा चुर शिर फोडूं काळाचें ॥२॥ म्हणे तुकयाबंधु नाहीं जीवाची चाड । आपुलिया तेथें काय आणिकांची भीड ॥३॥

gāūṃ vāūṃ ṭāḷī raṃgīṃ nācoṃ udāsa | sāṃḍoni bhaya lajjā śaṃkā āsa nirāsa ||1|| baḷiyācā baḷī to kaivārī āmucā | bhuktimuktidātā sakaḷāṃ hī siddhīṃcā ||dhru.|| mārūṃ śabdaśastrabāṇa niḥśaṃka anivāra | kaṃṭakācā cura śira phoḍūṃ kāḷāceṃ ||2|| mhaṇe tukayābaṃdhu nāhīṃ jīvācī cāḍa | āpuliyā tetheṃ kāya āṇikāṃcī bhīḍa ||3||

सांडूनि वैकुंठ । उभा विटेवरी नीट ॥१॥ आला आला रे जगजेठी । भक्ता पुंडलिकाचे भेटी ॥ध्रु.॥ पैल चंद्रभागे तिरीं । कट धरूनियां करीं ॥२॥ तुकयाबंधु म्हणे अंबर । गजर होतो जयजयकार ॥३॥

sāṃḍūni vaikuṃṭha | ubhā viṭevarī nīṭa ||1|| ālā ālā re jagajeṭhī | bhaktā puṃḍalikāce bheṭī ||dhru.|| paila caṃdrabhāge tirīṃ | kaṭa dharūniyāṃ karīṃ ||2|| tukayābaṃdhu mhaṇe aṃbara | gajara hoto jayajayakāra ||3||

कृपाळु भक्तांचा । ऐसा पति गोपिकांचा ॥१॥ उभा न पाचारितां दारीं । न संगतां काम करी ॥ध्रु.॥ भाव देखोनि निर्मळ । रजां वोडवी कपाळ ॥२॥ तुकयाबंधु म्हणे न भजा । कां रे ऐसा भोळा राजा ॥३॥

kṛpāḷu bhaktāṃcā | aisā pati gopikāṃcā ||1|| ubhā na pācāritāṃ dārīṃ | na saṃgatāṃ kāma karī ||dhru.|| bhāva dekhoni nirmaḷa | rajāṃ voḍavī kapāḷa ||2|| tukayābaṃdhu mhaṇe na bhajā | kāṃ re aisā bhoḷā rājā ||3||

केला अंगीकार पंढरीच्या देवें । आतां काय करिती काळ मशक मानवें ॥१॥ घातलीं बाहेर तीं भय होतें ज्यानें । बैसला आपण तेथें घालुनियां ठाणें ॥ध्रु.॥ लागों नेदी वारा दुजियाचा अंगासी । हा पुरता निर्धार कळों आला आम्हांसी ॥२॥ म्हणे तुकयाबंधु न लगे करावी चिंता । कोणेविशीं आतां बैसलों हस्तीवरी माथां ॥३॥

kelā aṃgīkāra paṃḍharīcyā deveṃ | ātāṃ kāya karitī kāḷa maśaka mānaveṃ ||1|| ghātalīṃ bāhera tīṃ bhaya hoteṃ jyāneṃ | baisalā āpaṇa tetheṃ ghāluniyāṃ ṭhāṇeṃ ||dhru.|| lāgoṃ nedī vārā dujiyācā aṃgāsī | hā puratā nirdhāra kaḷoṃ ālā āmhāṃsī ||2|| mhaṇe tukayābaṃdhu na lage karāvī ciṃtā | koṇeviśīṃ ātāṃ baisaloṃ hastīvarī māthāṃ ||3||

अगोचरी बोलिलों आज्ञेविण आगळें । परी तें आतां न संडावें राउळें ॥१॥ जाईल रोकडा बोल न पुसती आम्हां । तुझा तुझें म्हणविलें पाहा पुरुषोत्तमा ॥ध्रु.॥ न व्हावा न वजावा न कळतां अन्याय । न धरावें तें मनीं भलता करा उपाय ॥२॥ म्हणे तुकयाबंधु हीन मी म्हणोनि लाजसी । वारा लागों पाहातोहे उंच्या झाडासी ॥३॥

agocarī boliloṃ ājñeviṇa āgaḷeṃ | parī teṃ ātāṃ na saṃḍāveṃ rāuḷeṃ ||1|| jāīla rokaḍā bola na pusatī āmhāṃ | tujhā tujheṃ mhaṇavileṃ pāhā puruṣottamā ||dhru.|| na vhāvā na vajāvā na kaḷatāṃ anyāya | na dharāveṃ teṃ manīṃ bhalatā karā upāya ||2|| mhaṇe tukayābaṃdhu hīna mī mhaṇoni lājasī | vārā lāgoṃ pāhātohe uṃcyā jhāḍāsī ||3||

जाली पाकसिद्धि वाट पाहे रखुमाई । उदक तापलें डेरां चीकसा मर्दुनी अई ॥१॥ उठा पांडुरंगा उशीर जाला भोजनीं । उभ्या आंचवणा गोपी कळस घेउनी ॥ध्रु.॥ अवघ्या सावचित्त सेवेलागीं सकळा । उद्धव अक्रूर आले पाचारूं मुळा ॥२॥ सावरिली सेज सुमनयाति सुगंधा । रत्नदीप ताटीं वाळा विडिया विनोदा ॥३॥ तुका विनंती करी पाहे पंढरीराणा । असा सावचित्त सांगे सकळा जना ॥४॥

jālī pākasiddhi vāṭa pāhe rakhumāī | udaka tāpaleṃ ḍerāṃ cīkasā mardunī aī ||1|| uṭhā pāṃḍuraṃgā uśīra jālā bhojanīṃ | ubhyā āṃcavaṇā gopī kaḷasa gheunī ||dhru.|| avaghyā sāvacitta sevelāgīṃ sakaḷā | uddhava akrūra āle pācārūṃ muḷā ||2|| sāvarilī seja sumanayāti sugaṃdhā | ratnadīpa tāṭīṃ vāḷā viḍiyā vinodā ||3|| tukā vinaṃtī karī pāhe paṃḍharīrāṇā | asā sāvacitta sāṃge sakaḷā janā ||4||

उठा सकळ जन उठिले नारायण । आनंदले मुनिजन तिन्ही लोक ॥१॥ करा जयजयकार वाद्यांचा गजर । मृदंग विणे अपार टाळ घोळ ॥ध्रु.॥ जोडोनि दोन्ही कर मुख पाहा सादर । पायावरी शिर ठेवूनियां ॥२॥ तुका म्हणे काय पढियंतें तें मागा । आपुलालें सांगा सुख दुःखें ॥३॥

uṭhā sakaḷa jana uṭhile nārāyaṇa | ānaṃdale munijana tinhī loka ||1|| karā jayajayakāra vādyāṃcā gajara | mṛdaṃga viṇe apāra ṭāḷa ghoḷa ||dhru.|| joḍoni donhī kara mukha pāhā sādara | pāyāvarī śira ṭhevūniyāṃ ||2|| tukā mhaṇe kāya paḍhiyaṃteṃ teṃ māgā | āpulāleṃ sāṃgā sukha duḥkheṃ ||3||

करूनी विनवणी पायीं ठेवीं माथा । परिसावी विनवणी माझी पंढरीनाथा ॥१॥ अखंडित असावेंसें वाटतें पायीं । साहोनि संकोच ठाव थोडासा देई ॥ध्रु.॥ असो नमो भाव आलों तुझिया ठाया । पाहें कृपादृष्टी मज पंढरीराया ॥२॥ तुका म्हणे आम्हीं तुझीं वेडीं वांकडीं । नामें भवपाश हातें आपुल्या तोडीं ॥३॥

karūnī vinavaṇī pāyīṃ ṭhevīṃ māthā | parisāvī vinavaṇī mājhī paṃḍharīnāthā ||1|| akhaṃḍita asāveṃseṃ vāṭateṃ pāyīṃ | sāhoni saṃkoca ṭhāva thoḍāsā deī ||dhru.|| aso namo bhāva āloṃ tujhiyā ṭhāyā | pāheṃ kṛpādṛṣṭī maja paṃḍharīrāyā ||2|| tukā mhaṇe āmhīṃ tujhīṃ veḍīṃ vāṃkaḍīṃ | nāmeṃ bhavapāśa hāteṃ āpulyā toḍīṃ ||3||

घडिया घालुनि तळीं चालती वनमाळी । उमटती कोमळीं कुंकुमाचीं ॥१॥ वंदा चरणरज अवघे सकळ जन । तारियेले पाषाण उदकीं जेणें ॥ध्रु.॥ पैस धरुनी चला ठाकत ठायीं ठायीं । मौन्य धरुनी कांहीं नो बोलावें ॥२॥ तुका अवसरु जाणवितो पुढें । उघडलीं महाल मंदिरें कवाडें ॥३॥

ghaḍiyā ghāluni taḷīṃ cālatī vanamāḷī | umaṭatī komaḷīṃ kuṃkumācīṃ ||1|| vaṃdā caraṇaraja avaghe sakaḷa jana | tāriyele pāṣāṇa udakīṃ jeṇeṃ ||dhru.|| paisa dharunī calā ṭhākata ṭhāyīṃ ṭhāyīṃ | maunya dharunī kāṃhīṃ no bolāveṃ ||2|| tukā avasaru jāṇavito puḍheṃ | ughaḍalīṃ mahāla maṃdireṃ kavāḍeṃ ||3||

भीतरी गेले हरी राहा क्षणभरी । होईल फळ धीर करावा ॥१॥ न करीं त्वरा ऐकें मात । क्षण एक निवांत बैसावें ॥ध्रु.॥ करूनी मर्दन सारिलें पाणी । न्हाले देव अंग पुसी भवानी ॥२॥ नेसला सोनसळा विनवी रखुमाई । वाढिलें आतां ठायीं चलावें जी ॥३॥ करुनियां भोजन घेतलें आंचवण । आनंदें नारायण पहुडले ॥४॥ तुका मात जाणवी आतां । सकळां बहुतां होती ची ॥५॥

bhītarī gele harī rāhā kṣaṇabharī | hoīla phaḷa dhīra karāvā ||1|| na karīṃ tvarā aikeṃ māta | kṣaṇa eka nivāṃta baisāveṃ ||dhru.|| karūnī mardana sārileṃ pāṇī | nhāle deva aṃga pusī bhavānī ||2|| nesalā sonasaḷā vinavī rakhumāī | vāḍhileṃ ātāṃ ṭhāyīṃ calāveṃ jī ||3|| karuniyāṃ bhojana ghetaleṃ āṃcavaṇa | ānaṃdeṃ nārāyaṇa pahuḍale ||4|| tukā māta jāṇavī ātāṃ | sakaḷāṃ bahutāṃ hotī cī ||5||

द्या जी आम्हां कांहीं सांगा जी रखुमाई । शेष उरलें ठायीं सनकादिकांचें ॥१॥ टोकत बाहेरी बैसलों आशा । पुराया ग्रासा एकमेकां ॥ध्रु.॥ येथवरी आलों तुझिया नांवें । आस करुनी आम्ही दातारा ॥२॥ प्रेम देउनियां बहुडा आतां दिला । तुका म्हणे आतां विठ्ठल बोला ॥३॥

dyā jī āmhāṃ kāṃhīṃ sāṃgā jī rakhumāī | śeṣa uraleṃ ṭhāyīṃ sanakādikāṃceṃ ||1|| ṭokata bāherī baisaloṃ āśā | purāyā grāsā ekamekāṃ ||dhru.|| yethavarī āloṃ tujhiyā nāṃveṃ | āsa karunī āmhī dātārā ||2|| prema deuniyāṃ bahuḍā ātāṃ dilā | tukā mhaṇe ātāṃ viṭhṭhala bolā ||3||

बहुडविलें जन मन जालें निश्चळ । चुकवूनी कोल्हाळ आला तुका ॥१॥ पर्यंकीं निद्रा करावें शयन । रखुमाई आपण समवेत ॥ध्रु.॥ घेउनियां आलों हातीं टाळ वीणा । सेवेसि चरणा स्वामीचिया ॥२॥ तुका म्हणे आतां परिसावीं सादरें । बोबडीं उत्तरें पांडुरंगा ॥३॥

bahuḍavileṃ jana mana jāleṃ niścaḷa | cukavūnī kolhāḷa ālā tukā ||1|| paryaṃkīṃ nidrā karāveṃ śayana | rakhumāī āpaṇa samaveta ||dhru.|| gheuniyāṃ āloṃ hātīṃ ṭāḷa vīṇā | sevesi caraṇā svāmīciyā ||2|| tukā mhaṇe ātāṃ parisāvīṃ sādareṃ | bobaḍīṃ uttareṃ pāṃḍuraṃgā ||3||

नाच गाणें माझा जवळील ठाव । निरोपीन भाव होईल तो ॥१॥ तुम्हां निद्रा मज आज्ञा ते स्वभावें । उतरूनि जीवें जाईन लोण ॥ध्रु.॥ एकाएकीं बहु करीन सुस्वरें । मधुर उत्तरें आवडीनें ॥२॥ तुका म्हणे तूं जगदानी उदार । फेडशील भार एका वेळा ॥३॥

nāca gāṇeṃ mājhā javaḷīla ṭhāva | niropīna bhāva hoīla to ||1|| tumhāṃ nidrā maja ājñā te svabhāveṃ | utarūni jīveṃ jāīna loṇa ||dhru.|| ekāekīṃ bahu karīna susvareṃ | madhura uttareṃ āvaḍīneṃ ||2|| tukā mhaṇe tūṃ jagadānī udāra | pheḍaśīla bhāra ekā veḷā ||3||

सिणलेती सेवकां देउनि इच्छादान । केला अभिमान अंगीकारा ॥१॥ अहो दीनानाथा आनंदमूर्ती । तुम्हांसि शोभती ब्रीदें ऐसीं ॥ध्रु.॥ बहुतांनीं विनविलें बहुतां प्रकारीं । सकळां ठायीं हरी पुरलेती ॥२॥ तुका म्हणे अगा कुटुंबवत्सळा । कोण तुझी लीळा जाणे ऐसी ॥३॥

siṇaletī sevakāṃ deuni icchādāna | kelā abhimāna aṃgīkārā ||1|| aho dīnānāthā ānaṃdamūrtī | tumhāṃsi śobhatī brīdeṃ aisīṃ ||dhru.|| bahutāṃnīṃ vinavileṃ bahutāṃ prakārīṃ | sakaḷāṃ ṭhāyīṃ harī puraletī ||2|| tukā mhaṇe agā kuṭuṃbavatsaḷā | koṇa tujhī līḷā jāṇe aisī ||3||

उठा भागलेती उजगरा । जाला स्वामी निद्रा करा ॥१॥ वाट पाहाते रुक्मिणी । उभी मंचक संवारुणी ॥ध्रु.॥ केली करा क्षमा । बडबड पुरुषोत्तमा ॥२॥ लागतो चरणा । तुकयाबंधु नारायणा ॥३॥

uṭhā bhāgaletī ujagarā | jālā svāmī nidrā karā ||1|| vāṭa pāhāte rukmiṇī | ubhī maṃcaka saṃvāruṇī ||dhru.|| kelī karā kṣamā | baḍabaḍa puruṣottamā ||2|| lāgato caraṇā | tukayābaṃdhu nārāyaṇā ||3||

पावला प्रसाद आतां विटोनि जावें । आपला तो श्रम कळों येतसे जीवें ॥१॥ आतां स्वामी सुखें निद्रा करा गोपाळा । पुरले मनोरथ जातों आपुलिया स्थळा ॥ध्रु.॥ तुम्हांसि जागवूं आम्ही आपुलिया चाडा । शुभाशुभ कर्में दोष वाराया पीडा ॥२॥ तुका म्हणे दिलें उच्छिष्टाचें भोजन । आम्हां आपुलिया नाहीं निवडिलें भिन्न ॥३॥

pāvalā prasāda ātāṃ viṭoni jāveṃ | āpalā to śrama kaḷoṃ yetase jīveṃ ||1|| ātāṃ svāmī sukheṃ nidrā karā gopāḷā | purale manoratha jātoṃ āpuliyā sthaḷā ||dhru.|| tumhāṃsi jāgavūṃ āmhī āpuliyā cāḍā | śubhāśubha karmeṃ doṣa vārāyā pīḍā ||2|| tukā mhaṇe dileṃ ucchiṣṭāceṃ bhojana | āmhāṃ āpuliyā nāhīṃ nivaḍileṃ bhinna ||3||

शब्दांचीं रत्नें करूनी अळंकार । तेणें विश्वंभर पूजियेला ॥१॥ भावाचे उपचार करूनि भोजन । तेणें नारायण जेवविला ॥ध्रु.॥ संसारा हातीं दिलें आंचवण । मुखशुद्धी मन समर्पिलें ॥२॥ रंगलीं इंद्रियें सुरंग तांबूल । माथां तुळसीदळ समर्पिलें ॥३॥ एकभावदीप करूनि निरांजन । देऊनि आसन देहाचें या ॥४॥ न बोलोनि तुका करी चरणसेवा । निजविलें देवा माजघरीं ॥५॥

śabdāṃcīṃ ratneṃ karūnī aḷaṃkāra | teṇeṃ viśvaṃbhara pūjiyelā ||1|| bhāvāce upacāra karūni bhojana | teṇeṃ nārāyaṇa jevavilā ||dhru.|| saṃsārā hātīṃ dileṃ āṃcavaṇa | mukhaśuddhī mana samarpileṃ ||2|| raṃgalīṃ iṃdriyeṃ suraṃga tāṃbūla | māthāṃ tuḷasīdaḷa samarpileṃ ||3|| ekabhāvadīpa karūni nirāṃjana | deūni āsana dehāceṃ yā ||4|| na boloni tukā karī caraṇasevā | nijavileṃ devā mājagharīṃ ||5||

उठोनियां तुका गेला निजस्थळा । उरले राउळा माजी देव ॥१॥ निउल जालें सेवका स्वामींचें । आज्ञे करुनी चित्त समाधान ॥ध्रु.॥ पहुडलिया हरी अनंतशैनावरी । तेथें नाहीं उरी कांहीं काम ॥२॥ अवघी बाहेर घालूनि गेला तुका । सांगितलें लोकां निजले देव ॥३॥

uṭhoniyāṃ tukā gelā nijasthaḷā | urale rāuḷā mājī deva ||1|| niula jāleṃ sevakā svāmīṃceṃ | ājñe karunī citta samādhāna ||dhru.|| pahuḍaliyā harī anaṃtaśaināvarī | tetheṃ nāhīṃ urī kāṃhīṃ kāma ||2|| avaghī bāhera ghālūni gelā tukā | sāṃgitaleṃ lokāṃ nijale deva ||3||

दसरा - अभंग १

पवित्र सुदिन उत्तम दिवस दसरा । सांपडला तो साधा आजि मुहूर्त बरा । गर्जा जेजेकार हरि हृदयीं धरा । आळस नका करूं लाहानां सांगतों थोरां ॥१॥ या हो या हो बाइयानो निघाले हरी । सिलंगणा वेगीं घेउनि आरत्या करीं । ओवाळूं श्रीमुख वंदूं पाउलें शिरीं । आम्हां दैव आलें येथें घरिच्या घरीं ॥ध्रु.॥ अक्षय मुहूर्त औठामध्यें साधे तें । मग येरी गर्जे जैसें तैसें होत जातें । म्हणोनि मागें पुढें कोणी न पाहावें येथें । सांडा परतें काम जाऊं हरी सांगातें ॥२॥ बहुतां बहुतां रीतीं चित्तीं धरा हें मनीं । नका गै करूं आइकाल ज्या कानीं । मग हें सुख कधीं न देखाल स्वप्नीं । उरेल हायहाय मागें होईल काहाणी ॥३॥ ऐसियास वंचती त्यांच्या अभाग्या पार । नाहीं नाहीं नाहीं सत्य जाणा निर्धार । मग हे वेळ घटिका न ये अजरामर । कळलें असों द्या मग पडतील विचार ॥४॥ जयासाटीं ब्रम्हादिक जालेति पिसे । उच्छिष्टा कारणें देव जळीं जाले मासे । अद्धापगीं विश्वमाता लक्षुमी वसे । तो हा तुकयाबंधु म्हणे आलें अनायासें ॥५॥

pavitra sudina uttama divasa dasarā | sāṃpaḍalā to sādhā āji muhūrta barā | garjā jejekāra hari hṛdayīṃ dharā | āḷasa nakā karūṃ lāhānāṃ sāṃgatoṃ thorāṃ ||1|| yā ho yā ho bāiyāno nighāle harī | silaṃgaṇā vegīṃ gheuni āratyā karīṃ | ovāḷūṃ śrīmukha vaṃdūṃ pāuleṃ śirīṃ | āmhāṃ daiva āleṃ yetheṃ gharicyā gharīṃ ||dhru.|| akṣaya muhūrta auṭhāmadhyeṃ sādhe teṃ | maga yerī garje jaiseṃ taiseṃ hota jāteṃ | mhaṇoni māgeṃ puḍheṃ koṇī na pāhāveṃ yetheṃ | sāṃḍā parateṃ kāma jāūṃ harī sāṃgāteṃ ||2|| bahutāṃ bahutāṃ rītīṃ cittīṃ dharā heṃ manīṃ | nakā gai karūṃ āikāla jyā kānīṃ | maga heṃ sukha kadhīṃ na dekhāla svapnīṃ | urela hāyahāya māgeṃ hoīla kāhāṇī ||3|| aisiyāsa vaṃcatī tyāṃcyā abhāgyā pāra | nāhīṃ nāhīṃ nāhīṃ satya jāṇā nirdhāra | maga he veḷa ghaṭikā na ye ajarāmara | kaḷaleṃ asoṃ dyā maga paḍatīla vicāra ||4|| jayāsāṭīṃ bramhādika jāleti pise | ucchiṣṭā kāraṇeṃ deva jaḷīṃ jāle māse | addhāpagīṃ viśvamātā lakṣumī vase | to hā tukayābaṃdhu mhaṇe āleṃ anāyāseṃ ||5||

ओवाळूं आरती पंढरीराया । सर्वभावें शरण आलों तुझिया पायां ॥१॥ सर्व व्यापून कैसें रूप आकळ । तो हा गौळ्या घरीं जाला कृष्ण बाळ ॥ध्रु.॥ स्वरूप गुणातीत जाला अवतारधारी । तो हा पांडुरंग उभा विटेवरी ॥२॥ भक्तिचिया काजा कैसा रूपासि आला । ब्रिदाचा तोडर चरणीं मिरविला ॥३॥ आरतें आरती ओवाळिली । वाखाणितां कीर्ति वाचा परतली ॥४॥ भावभक्तिबळें होसी कृपाळु देवा । तुका म्हणे पांडुरंगा तुझ्या न कळती मावा ॥५॥

ovāḷūṃ āratī paṃḍharīrāyā | sarvabhāveṃ śaraṇa āloṃ tujhiyā pāyāṃ ||1|| sarva vyāpūna kaiseṃ rūpa ākaḷa | to hā gauḷyā gharīṃ jālā kṛṣṇa bāḷa ||dhru.|| svarūpa guṇātīta jālā avatāradhārī | to hā pāṃḍuraṃga ubhā viṭevarī ||2|| bhakticiyā kājā kaisā rūpāsi ālā | bridācā toḍara caraṇīṃ miravilā ||3|| ārateṃ āratī ovāḷilī | vākhāṇitāṃ kīrti vācā paratalī ||4|| bhāvabhaktibaḷeṃ hosī kṛpāḷu devā | tukā mhaṇe pāṃḍuraṃgā tujhyā na kaḷatī māvā ||5||

करूनि आरती । आतां ओवाळूं श्रीपती ॥१॥ आजि पुरले नवस । धन्य जाला हा दिवस ॥ध्रु.॥ पाहा वो सकळा । पुण्यवंता तुम्ही बाळा ॥२॥ तुका वाहे टाळी । होता सन्निध जवळी ॥३॥

karūni āratī | ātāṃ ovāḷūṃ śrīpatī ||1|| āji purale navasa | dhanya jālā hā divasa ||dhru.|| pāhā vo sakaḷā | puṇyavaṃtā tumhī bāḷā ||2|| tukā vāhe ṭāḷī | hotā sannidha javaḷī ||3||

द्याल माळ जरी पडेन मी पायां । दंडवत वांयां कोण वेची ॥१॥ आलें तें हिशोबें अवघिया प्रमाण । द्यावें तरी दान मान होतो ॥ध्रु.॥ मोकळिया मनें घ्याल जरी सेवा । प्रसाद पाठवा लवकरी ॥२॥ तुका म्हणे तुम्ही जालिया कृपण । नामाची जतन मग कैची ॥३॥

dyāla māḷa jarī paḍena mī pāyāṃ | daṃḍavata vāṃyāṃ koṇa vecī ||1|| āleṃ teṃ hiśobeṃ avaghiyā pramāṇa | dyāveṃ tarī dāna māna hoto ||dhru.|| mokaḷiyā maneṃ ghyāla jarī sevā | prasāda pāṭhavā lavakarī ||2|| tukā mhaṇe tumhī jāliyā kṛpaṇa | nāmācī jatana maga kaicī ||3||

तुम्हीं जावें निजमंदिरा । आम्ही जातों आपुल्या घरा ॥१॥ विठोबा लोभ असों देई । आम्ही असों तुमचें पाई ॥ध्रु.॥ चित्त करी सेवा । आम्ही जातों आपुल्या गावां ॥२॥ तुका म्हणे दिशा भुलों । फिरोन पायापाशीं आलों ॥३॥

tumhīṃ jāveṃ nijamaṃdirā | āmhī jātoṃ āpulyā gharā ||1|| viṭhobā lobha asoṃ deī | āmhī asoṃ tumaceṃ pāī ||dhru.|| citta karī sevā | āmhī jātoṃ āpulyā gāvāṃ ||2|| tukā mhaṇe diśā bhuloṃ | phirona pāyāpāśīṃ āloṃ ||3||

पाहें प्रसादाची वाट । द्यावें धोवोनियां ताट ॥१॥ शेष घेउनि जाईन । तुमचें जालिया भोजन ॥ध्रु.॥ जालों एकसवा । तुम्हां आडुनियां देवा ॥२॥ तुका म्हणे चित्त । करूनि राहिलों निश्चित ॥३॥

pāheṃ prasādācī vāṭa | dyāveṃ dhovoniyāṃ tāṭa ||1|| śeṣa gheuni jāīna | tumaceṃ jāliyā bhojana ||dhru.|| jāloṃ ekasavā | tumhāṃ āḍuniyāṃ devā ||2|| tukā mhaṇe citta | karūni rāhiloṃ niścita ||3||

केली कटकट गाऊं नाचों नेणतां । लाज नाहीं भय आम्हां पोटाची चिंता ॥१॥ बैसा सिणलेती पाय रगडूं दातारा । जाणवूं द्या वारा उब जाली शरीरा ॥ध्रु.॥ उशिरा उशीर किती काय म्हणावा । जननिये बाळका कोप कांहीं न धरावा ॥२॥ तुझिये संगतीं येऊं करूं कोल्हाळ । तुका म्हणे बाळें अवघीं मिळोन गोपाळ ॥३॥

kelī kaṭakaṭa gāūṃ nācoṃ neṇatāṃ | lāja nāhīṃ bhaya āmhāṃ poṭācī ciṃtā ||1|| baisā siṇaletī pāya ragaḍūṃ dātārā | jāṇavūṃ dyā vārā uba jālī śarīrā ||dhru.|| uśirā uśīra kitī kāya mhaṇāvā | jananiye bāḷakā kopa kāṃhīṃ na dharāvā ||2|| tujhiye saṃgatīṃ yeūṃ karūṃ kolhāḷa | tukā mhaṇe bāḷeṃ avaghīṃ miḷona gopāḷa ||3||

कळस वाहियेला शिरीं । सहस्रनामें पूजा करीं ॥१॥ पीक पिकलें पिकलें । घन दाटोनियां आलें ॥ध्रु.॥ शेवटीचें दान । भागा आला नारायण ॥२॥ तुका म्हणे पोट । भरलें वारले बोभाट ॥३॥

kaḷasa vāhiyelā śirīṃ | sahasranāmeṃ pūjā karīṃ ||1|| pīka pikaleṃ pikaleṃ | ghana dāṭoniyāṃ āleṃ ||dhru.|| śevaṭīceṃ dāna | bhāgā ālā nārāyaṇa ||2|| tukā mhaṇe poṭa | bharaleṃ vārale bobhāṭa ||3||

आरुष शब्द बोलों मनीं न धरावें कांहीं । लडिवाळ बाळकें तूं चि आमुचि आई ॥१॥ देई गे विठाबाई प्रेमभातुकें । अवघियां कवतुकें लहानां थोरां सकळां ॥ध्रु.॥ असो नसो भाव आलों तुझिया ठाया । पाहे कृपादृष्टी आतां पंढरीराया ॥२॥ तुका म्हणे आम्ही तुझीं वेडीं वांकुडीं । नामें भवपाश आतां आपुलिया तोडीं ॥३॥

āruṣa śabda boloṃ manīṃ na dharāveṃ kāṃhīṃ | laḍivāḷa bāḷakeṃ tūṃ ci āmuci āī ||1|| deī ge viṭhābāī premabhātukeṃ | avaghiyāṃ kavatukeṃ lahānāṃ thorāṃ sakaḷāṃ ||dhru.|| aso naso bhāva āloṃ tujhiyā ṭhāyā | pāhe kṛpādṛṣṭī ātāṃ paṃḍharīrāyā ||2|| tukā mhaṇe āmhī tujhīṃ veḍīṃ vāṃkuḍīṃ | nāmeṃ bhavapāśa ātāṃ āpuliyā toḍīṃ ||3||

आडकलें देवद्वार । व्यर्थ काय करकर ॥१॥ आतां चला जाऊं घरा । नका करूं उजगरा ॥ध्रु.॥ देवा लागलीसे निज । येथें उभ्या काय काज ॥२॥ राग येतो देवा । तुका म्हणे नेघे सेवा ॥३॥

āḍakaleṃ devadvāra | vyartha kāya karakara ||1|| ātāṃ calā jāūṃ gharā | nakā karūṃ ujagarā ||dhru.|| devā lāgalīse nija | yetheṃ ubhyā kāya kāja ||2|| rāga yeto devā | tukā mhaṇe neghe sevā ||3||

कृष्ण माझी माता कृष्ण माझा पिता । बहिणी बंधु चुलता कृष्ण माझा ॥१॥ कृष्ण माझा गुरू कृष्ण माझें तारूं । उतरी पैल पारू भवनदीची ॥ध्रु.॥ कृष्ण माझें मन कृष्ण माझें जन । सोइरा सज्जन कृष्ण माझा ॥२॥ तुका म्हणे माझा श्रीकृष्ण विसावा । वाटे न करावा परता जीवा ॥३॥

kṛṣṇa mājhī mātā kṛṣṇa mājhā pitā | bahiṇī baṃdhu culatā kṛṣṇa mājhā ||1|| kṛṣṇa mājhā gurū kṛṣṇa mājheṃ tārūṃ | utarī paila pārū bhavanadīcī ||dhru.|| kṛṣṇa mājheṃ mana kṛṣṇa mājheṃ jana | soirā sajjana kṛṣṇa mājhā ||2|| tukā mhaṇe mājhā śrīkṛṣṇa visāvā | vāṭe na karāvā paratā jīvā ||3||

कृपा करावी भगवंतें । ऐसा शिष्य द्यावा मातें ॥१॥ माझें व्रत जो चालवी । त्यासि द्यावें त्वां पालवी ॥ध्रु.॥ व्हावा ब्रम्हज्ञानी गुंडा । तिहीं लोकीं ज्याचा झेंडा ॥२॥ तुका तुका हाका मारी । माझ्या विठोबाच्या द्वारीं ॥३॥

kṛpā karāvī bhagavaṃteṃ | aisā śiṣya dyāvā māteṃ ||1|| mājheṃ vrata jo cālavī | tyāsi dyāveṃ tvāṃ pālavī ||dhru.|| vhāvā bramhajñānī guṃḍā | tihīṃ lokīṃ jyācā jheṃḍā ||2|| tukā tukā hākā mārī | mājhyā viṭhobācyā dvārīṃ ||3||

जातो वाराणसी । निरवी गाई घोडे म्हैसी ॥१॥ गेलों येतों नाहीं ऐसा । सत्य मानावा भरवसा ॥ध्रु.॥ नका काढूं माझीं पेवें । तुम्हीं वरळा भूस खावें ॥२॥ भिकारियाचे पाठीं । तुम्ही घेउनि लागा काठी ॥३॥ सांगा जेवाया ब्राम्हण । तरी कापा माझी मान ॥४॥ वोकलिया वोका । म्यां खर्चिला नाहीं रुका ॥५॥ तुम्हीं खावें ताकपाणी । जतन करा तूपलोणी ॥६॥ नाहीं माझें मनीं । पोरें रांडा नागवणी ॥७॥ तुका म्हणे नीट । होतें तैसें बोले स्पष्ट ॥८॥

jāto vārāṇasī | niravī gāī ghoḍe mhaisī ||1|| geloṃ yetoṃ nāhīṃ aisā | satya mānāvā bharavasā ||dhru.|| nakā kāḍhūṃ mājhīṃ peveṃ | tumhīṃ varaḷā bhūsa khāveṃ ||2|| bhikāriyāce pāṭhīṃ | tumhī gheuni lāgā kāṭhī ||3|| sāṃgā jevāyā brāmhaṇa | tarī kāpā mājhī māna ||4|| vokaliyā vokā | myāṃ kharcilā nāhīṃ rukā ||5|| tumhīṃ khāveṃ tākapāṇī | jatana karā tūpaloṇī ||6|| nāhīṃ mājheṃ manīṃ | poreṃ rāṃḍā nāgavaṇī ||7|| tukā mhaṇe nīṭa | hoteṃ taiseṃ bole spaṣṭa ||8||

कास घालोनी बळकट । झालों कळिकाळासी नीट । केली पायवाट । भवसिंधूवरूनि ॥१॥ या रे या रे लाहान थोर । याति भलते नारीनर । करावा विचार । न लगे चिंता कोणासी ॥ध्रु.॥ कामी गुंतले रिकामे । जपी तपी येथें जमे । लाविले दमामे । मुक्त आणि मुमुक्षा ॥२॥ एकंदर शिका । पाठविला इहलोका । आलों म्हणे तुका । मी नामाचा धारक ॥३॥

kāsa ghālonī baḷakaṭa | jhāloṃ kaḷikāḷāsī nīṭa | kelī pāyavāṭa | bhavasiṃdhūvarūni ||1|| yā re yā re lāhāna thora | yāti bhalate nārīnara | karāvā vicāra | na lage ciṃtā koṇāsī ||dhru.|| kāmī guṃtale rikāme | japī tapī yetheṃ jame | lāvile damāme | mukta āṇi mumukṣā ||2|| ekaṃdara śikā | pāṭhavilā ihalokā | āloṃ mhaṇe tukā | mī nāmācā dhāraka ||3||

आम्ही वैकुंठवासी । आलों या चि कारणासी । बोलिले जे ॠषी । साच भावें वर्ताव्या ॥१॥ झाडूं संतांचे मारग । आडरानें भरलें जग । उच्छिष्टाचा भाग । शेष उरलें तें सेवूं ॥ध्रु.॥ अर्थे लोपलीं पुराणें । नाश केला शब्दज्ञानें । विषयलोभी मन । साधनें बुडविलीं ॥२॥ पिटूं भक्तिचा डांगोरा । कळिकाळासी दरारा । तुका म्हणे करा । जेजेकार आनंदें ॥३॥

āmhī vaikuṃṭhavāsī | āloṃ yā ci kāraṇāsī | bolile je ṝṣī | sāca bhāveṃ vartāvyā ||1|| jhāḍūṃ saṃtāṃce māraga | āḍarāneṃ bharaleṃ jaga | ucchiṣṭācā bhāga | śeṣa uraleṃ teṃ sevūṃ ||dhru.|| arthe lopalīṃ purāṇeṃ | nāśa kelā śabdajñāneṃ | viṣayalobhī mana | sādhaneṃ buḍavilīṃ ||2|| piṭūṃ bhakticā ḍāṃgorā | kaḷikāḷāsī darārā | tukā mhaṇe karā | jejekāra ānaṃdeṃ ||3||

बळियाचे अंकित । आम्ही जालों बळिवंत ॥१॥ लाता हाणोनि संसारा । केला षडूर्मीचा मारा ॥ध्रु.॥ जन धन तन । केलें तृणाही समान ॥२॥ तुका म्हणे आतां । आम्ही मुक्तीचिया माथां ॥३॥

baḷiyāce aṃkita | āmhī jāloṃ baḷivaṃta ||1|| lātā hāṇoni saṃsārā | kelā ṣaḍūrmīcā mārā ||dhru.|| jana dhana tana | keleṃ tṛṇāhī samāna ||2|| tukā mhaṇe ātāṃ | āmhī muktīciyā māthāṃ ||3||

मृत्युलोकीं आम्हां आवडती परी । नाहीं एका हरिनामें विण ॥१॥ विटलें हें चित्त प्रपंचापासूनि । वमन हें मनीं बैसलेंसे ॥ध्रु.॥ सोनें रूपें आम्हां मृत्तिके समान । माणिकें पाषाण खडे तैसे ॥२॥ तुका म्हणे तैशा दिसतील नारी । रिसाचियापरी आम्हांपुढें ॥३॥

mṛtyulokīṃ āmhāṃ āvaḍatī parī | nāhīṃ ekā harināmeṃ viṇa ||1|| viṭaleṃ heṃ citta prapaṃcāpāsūni | vamana heṃ manīṃ baisaleṃse ||dhru.|| soneṃ rūpeṃ āmhāṃ mṛttike samāna | māṇikeṃ pāṣāṇa khaḍe taise ||2|| tukā mhaṇe taiśā disatīla nārī | risāciyāparī āmhāṃpuḍheṃ ||3||

स्त्रियांचा तो संग नको नारायणा । काष्ठा या पाषाणामृत्तिकेच्या ॥१॥ नाठवे हा देव न घडे भजन । लांचावलें मन आवरे ना ॥ध्रु.॥ दृष्टिमुखें मरण इंद्रियाच्या द्वारें । लावण्य तें खरें दुःखमूळ ॥२॥ तुका म्हणे जरी अग्नि जाला साधु । परी पावे बाधूं संघष्टणें ॥३॥

striyāṃcā to saṃga nako nārāyaṇā | kāṣṭhā yā pāṣāṇāmṛttikecyā ||1|| nāṭhave hā deva na ghaḍe bhajana | lāṃcāvaleṃ mana āvare nā ||dhru.|| dṛṣṭimukheṃ maraṇa iṃdriyācyā dvāreṃ | lāvaṇya teṃ khareṃ duḥkhamūḷa ||2|| tukā mhaṇe jarī agni jālā sādhu | parī pāve bādhūṃ saṃghaṣṭaṇeṃ ||3||

पराविया नारी रखुमाईसमान । हें गेलें नेमून ठायींचें चि ॥१॥ जाई वो तूं माते न करीं सायास । आम्ही विष्णुदास नव्हों तैसे ॥ध्रु.॥ न साहावें मज तुझें हें पतन । नको हें वचन दुष्ट वदों ॥२॥ तुका म्हणे तुज पाहिजे भ्रतार । तरी काय नर थोडे जाले ॥३॥

parāviyā nārī rakhumāīsamāna | heṃ geleṃ nemūna ṭhāyīṃceṃ ci ||1|| jāī vo tūṃ māte na karīṃ sāyāsa | āmhī viṣṇudāsa navhoṃ taise ||dhru.|| na sāhāveṃ maja tujheṃ heṃ patana | nako heṃ vacana duṣṭa vadoṃ ||2|| tukā mhaṇe tuja pāhije bhratāra | tarī kāya nara thoḍe jāle ||3||

भक्तिप्रतिपाळे दीन वो वत्सळे । विठ्ठले कृपाळे होसी माये ॥१॥ पडिला विसर माझा काय गुणें । कपाळ हें उणें काय करूं ॥२॥ तुका म्हणे माझें जाळूनि संचित । करीं वो उचित भेट देई ॥३॥

bhaktipratipāḷe dīna vo vatsaḷe | viṭhṭhale kṛpāḷe hosī māye ||1|| paḍilā visara mājhā kāya guṇeṃ | kapāḷa heṃ uṇeṃ kāya karūṃ ||2|| tukā mhaṇe mājheṃ jāḷūni saṃcita | karīṃ vo ucita bheṭa deī ||3||

तुजविण मज कोण वो सोयरें । आणीक दुसरें पांडुरंगे ॥१॥ लागलीसे आस पाहा तुझें वास । रात्री वो दिवस लेखीं बोटीं ॥२॥ काम गोड मज न लगे हा धंदा । तुका म्हणे सदा हें चि ध्यान ॥३॥

tujaviṇa maja koṇa vo soyareṃ | āṇīka dusareṃ pāṃḍuraṃge ||1|| lāgalīse āsa pāhā tujheṃ vāsa | rātrī vo divasa lekhīṃ boṭīṃ ||2|| kāma goḍa maja na lage hā dhaṃdā | tukā mhaṇe sadā heṃ ci dhyāna ||3||

पढियंतें आम्ही तुजपाशीं मागावें । जीवींचें सांगावें हितगुज ॥१॥ पाळसील लळे दीन वो वत्सले । विठ्ठले कृपाळे जननिये ॥ध्रु.॥ जीव भाव तुझ्या ठेवियेला पायीं । तूं चि सर्वा ठायीं एक आम्हां ॥२॥ दुजियाचा संग लागों नेदीं वारा । नाहीं जात घरा आणिकांच्या ॥३॥ सर्वसत्ता एकी आहे तुजपाशीं । ठावें आहे देसी मागेन तें ॥४॥ म्हणउनि पुढें मांडियेली आळी । थिंकोनियां चोळी डोळे तुका ॥५॥

paḍhiyaṃteṃ āmhī tujapāśīṃ māgāveṃ | jīvīṃceṃ sāṃgāveṃ hitaguja ||1|| pāḷasīla laḷe dīna vo vatsale | viṭhṭhale kṛpāḷe jananiye ||dhru.|| jīva bhāva tujhyā ṭheviyelā pāyīṃ | tūṃ ci sarvā ṭhāyīṃ eka āmhāṃ ||2|| dujiyācā saṃga lāgoṃ nedīṃ vārā | nāhīṃ jāta gharā āṇikāṃcyā ||3|| sarvasattā ekī āhe tujapāśīṃ | ṭhāveṃ āhe desī māgena teṃ ||4|| mhaṇauni puḍheṃ māṃḍiyelī āḷī | thiṃkoniyāṃ coḷī ḍoḷe tukā ||5||

कोण पर्वकाळ पहासील तीथ । होतें माझें चित्त कासावीस ॥१॥ पाठवीं भातुकें प्रेरीं झडकरी । नको राखों उरी पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ न धरावा कोप मजवरी कांहीं । अवगुणी अन्यायी म्हणोनियां ॥२॥ काय रडवीसी नेणतियां पोरां । जाणतियां थोरां याचिपरी ॥३॥ काय उभी कर ठेवुनियां कटीं । बुझावीं धाकुटीं लडिवाळें ॥४॥ तुका म्हणे आतां पदरासी पिळा । घालीन निराळा नव्हे मग ॥५॥

koṇa parvakāḷa pahāsīla tītha | hoteṃ mājheṃ citta kāsāvīsa ||1|| pāṭhavīṃ bhātukeṃ prerīṃ jhaḍakarī | nako rākhoṃ urī pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| na dharāvā kopa majavarī kāṃhīṃ | avaguṇī anyāyī mhaṇoniyāṃ ||2|| kāya raḍavīsī neṇatiyāṃ porāṃ | jāṇatiyāṃ thorāṃ yāciparī ||3|| kāya ubhī kara ṭhevuniyāṃ kaṭīṃ | bujhāvīṃ dhākuṭīṃ laḍivāḷeṃ ||4|| tukā mhaṇe ātāṃ padarāsī piḷā | ghālīna nirāḷā navhe maga ||5||

कां हो देवा कांहीं न बोला चि गोष्टी । कां मज हिंपुटी करीतसा ॥१॥ कंठीं प्राण पाहें वचनाची आस । तों दिसे उदास धरिलें ऐसें ॥ध्रु.॥ येणें काळें बुंथी घेतलीसे खोल । कां नये विटाळ होऊं माझा ॥२॥ लाज वाटे मज म्हणवितां देवाचा । न पुससी फुकाचा तुका म्हणे ॥३॥

kāṃ ho devā kāṃhīṃ na bolā ci goṣṭī | kāṃ maja hiṃpuṭī karītasā ||1|| kaṃṭhīṃ prāṇa pāheṃ vacanācī āsa | toṃ dise udāsa dharileṃ aiseṃ ||dhru.|| yeṇeṃ kāḷeṃ buṃthī ghetalīse khola | kāṃ naye viṭāḷa hoūṃ mājhā ||2|| lāja vāṭe maja mhaṇavitāṃ devācā | na pusasī phukācā tukā mhaṇe ||3||

उचित तें काय जाणावें दुर्बळें । थोरिवेचें काळें तोंड देवा ॥१॥ देतों हाका कोणी नाइकती द्वारीं । ओस कोणी घरीं नाहीं ऐसें ॥ध्रु.॥ आलिया अतीता शब्द समाधान । करितां वचन कायवेंचे॥२॥ तुका म्हणे तुम्हां साजे हें श्रीहरी । आम्ही निलाजिरीं नाहीं ऐसीं ॥३॥

ucita teṃ kāya jāṇāveṃ durbaḷeṃ | thoriveceṃ kāḷeṃ toṃḍa devā ||1|| detoṃ hākā koṇī nāikatī dvārīṃ | osa koṇī gharīṃ nāhīṃ aiseṃ ||dhru.|| āliyā atītā śabda samādhāna | karitāṃ vacana kāyaveṃce||2|| tukā mhaṇe tumhāṃ sāje heṃ śrīharī | āmhī nilājirīṃ nāhīṃ aisīṃ ||3||

आम्ही मागों ऐसें नाहीं तुजपाशीं । जरीं तूं भीतोसि पांडुरंगा ॥१॥ पाहें विचारूनि आहे तुज ठावें । आम्ही धालों नावें तुझ्या एका ॥ध्रु.॥ ॠद्धिसिद्धि तुझें मुख्य भांडवल । हें तों आम्हां फोल भक्तीपुढें ॥२॥ तुका म्हणे जाऊं वैकुंठा चालत । बैसोनि निश्चिंत सुख भोगू ॥३॥

āmhī māgoṃ aiseṃ nāhīṃ tujapāśīṃ | jarīṃ tūṃ bhītosi pāṃḍuraṃgā ||1|| pāheṃ vicārūni āhe tuja ṭhāveṃ | āmhī dhāloṃ nāveṃ tujhyā ekā ||dhru.|| ṝddhisiddhi tujheṃ mukhya bhāṃḍavala | heṃ toṃ āmhāṃ phola bhaktīpuḍheṃ ||2|| tukā mhaṇe jāūṃ vaikuṃṭhā cālata | baisoni niściṃta sukha bhogū ||3||

न लगे हें मज तुझें ब्रम्हज्ञान । गोजिरें सगुण रूप पुरे ॥१॥ लागला उशीर पतितपावना । विसरोनि वचना गेलासि या ॥ध्रु.॥ जाळोनि संसार बैसलों अंगणीं । तुझे नाहीं मनीं मानसीं तें ॥२॥ तुका म्हणे नको रागेजों विठ्ठला । उठीं देई मला भेटी आतां ॥३॥

na lage heṃ maja tujheṃ bramhajñāna | gojireṃ saguṇa rūpa pure ||1|| lāgalā uśīra patitapāvanā | visaroni vacanā gelāsi yā ||dhru.|| jāḷoni saṃsāra baisaloṃ aṃgaṇīṃ | tujhe nāhīṃ manīṃ mānasīṃ teṃ ||2|| tukā mhaṇe nako rāgejoṃ viṭhṭhalā | uṭhīṃ deī malā bheṭī ātāṃ ||3||

कमोदिनी काय जाणे तो परिमळ । भ्रमर सकळ भोगीतसे ॥१॥ तैसें तुज ठावें नाहीं तुझें नाम । आम्ही च तें प्रेमसुख जाणों ॥ध्रु.॥ माते तृण बाळा दुधाची ते गोडी । ज्याची नये जोडी त्यासी कामा ॥२॥ तुका म्हणे मुक्ताफळ शिंपीपोटीं । नाहीं त्याची भेटी भोग तिये ॥३॥

kamodinī kāya jāṇe to parimaḷa | bhramara sakaḷa bhogītase ||1|| taiseṃ tuja ṭhāveṃ nāhīṃ tujheṃ nāma | āmhī ca teṃ premasukha jāṇoṃ ||dhru.|| māte tṛṇa bāḷā dudhācī te goḍī | jyācī naye joḍī tyāsī kāmā ||2|| tukā mhaṇe muktāphaḷa śiṃpīpoṭīṃ | nāhīṃ tyācī bheṭī bhoga tiye ||3||

काय सांगों तुझ्या चरणांच्या सुखा । अनुभव ठाउका नाहीं तुज ॥१॥ बोलतां हें कैसें वाटे खरेपण । अमृताचे गुण अमृतासी ॥ध्रु.॥ आम्ही एकएका ग्वाही मायपुतें । जाणों तें निरुतें सुख दोघें ॥२॥ तुका म्हणे आम्हां मोक्षाचा कांटाळा । कां तुम्ही गोपाळा नेणां ऐसें ॥३॥

kāya sāṃgoṃ tujhyā caraṇāṃcyā sukhā | anubhava ṭhāukā nāhīṃ tuja ||1|| bolatāṃ heṃ kaiseṃ vāṭe kharepaṇa | amṛtāce guṇa amṛtāsī ||dhru.|| āmhī ekaekā gvāhī māyaputeṃ | jāṇoṃ teṃ niruteṃ sukha dogheṃ ||2|| tukā mhaṇe āmhāṃ mokṣācā kāṃṭāḷā | kāṃ tumhī gopāḷā neṇāṃ aiseṃ ||3||

देखोनियां तुझ्या रूपाचा आकार । उभा कटीं कर ठेवूनियां ॥१॥ तेणें माझ्या चित्ता होतें समाधान । वाटतें चरण न सोडावे ॥ध्रु.॥ मुखें गातों गीत वाजवितों टाळी । नाचतों राउळीं प्रेमसुखें ॥२॥ तुका म्हणे मज तुझ्या नामापुढें । तुश हें बापुडें सकळी काळ ॥३॥

dekhoniyāṃ tujhyā rūpācā ākāra | ubhā kaṭīṃ kara ṭhevūniyāṃ ||1|| teṇeṃ mājhyā cittā hoteṃ samādhāna | vāṭateṃ caraṇa na soḍāve ||dhru.|| mukheṃ gātoṃ gīta vājavitoṃ ṭāḷī | nācatoṃ rāuḷīṃ premasukheṃ ||2|| tukā mhaṇe maja tujhyā nāmāpuḍheṃ | tuśa heṃ bāpuḍeṃ sakaḷī kāḷa ||3||

आतां येणेंविण नाहीं आम्हां चाड । कोण बडबड करी वांयां ॥१॥ सुख तें चि दुःख पुण्यपाप खरें । हें तों आम्हां बरें कळों आलें ॥ध्रु.॥ तुका म्हणे वाचा वाईली अनंता । बोलायाचें आतां काम नाहीं ॥३॥

ātāṃ yeṇeṃviṇa nāhīṃ āmhāṃ cāḍa | koṇa baḍabaḍa karī vāṃyāṃ ||1|| sukha teṃ ci duḥkha puṇyapāpa khareṃ | heṃ toṃ āmhāṃ bareṃ kaḷoṃ āleṃ ||dhru.|| tukā mhaṇe vācā vāīlī anaṃtā | bolāyāceṃ ātāṃ kāma nāhīṃ ||3||

बोलों अबोलणें मरोनियां जिणें । असोनि नसणें जनि आम्हां ॥१॥ भोगीं त्याग जाला संगीं च असंग । तोडियेले लाग माग दोन्ही ॥२॥ तुका म्हणे नव्हें दिसतों मी तैसा । पुसणें तें पुसा पांडुरंगा ॥३॥

boloṃ abolaṇeṃ maroniyāṃ jiṇeṃ | asoni nasaṇeṃ jani āmhāṃ ||1|| bhogīṃ tyāga jālā saṃgīṃ ca asaṃga | toḍiyele lāga māga donhī ||2|| tukā mhaṇe navheṃ disatoṃ mī taisā | pusaṇeṃ teṃ pusā pāṃḍuraṃgā ||3||

अधिकार तैसा दावियेले मार्ग । चालतां हें मग कळों येतें ॥१॥ जाळूं नये नाव पावलेनि पार । मागील आधार बहुतांचा ॥२॥ तुका म्हणे रोग वैदाचे अंगीं । नाहीं करी जगीं उपकार ॥३॥

adhikāra taisā dāviyele mārga | cālatāṃ heṃ maga kaḷoṃ yeteṃ ||1|| jāḷūṃ naye nāva pāvaleni pāra | māgīla ādhāra bahutāṃcā ||2|| tukā mhaṇe roga vaidāce aṃgīṃ | nāhīṃ karī jagīṃ upakāra ||3||

संवसार तीहीं केला पाठमोरा । नाहीं द्रव्य दारा जया चित्तीं ॥१॥ शुभाशुभ नाहीं हर्षामर्ष अंगीं । जनार्दन जगीं होउनि ठेला ॥२॥ तुका म्हणे देहें दिला एकसरें । जयासि दुसरें नाहीं मग ॥३॥

saṃvasāra tīhīṃ kelā pāṭhamorā | nāhīṃ dravya dārā jayā cittīṃ ||1|| śubhāśubha nāhīṃ harṣāmarṣa aṃgīṃ | janārdana jagīṃ houni ṭhelā ||2|| tukā mhaṇe deheṃ dilā ekasareṃ | jayāsi dusareṃ nāhīṃ maga ||3||

देहबुद्धि वसे लोभ जयां चित्तीं । आपुलें जाणती परावें जे ॥१॥ तयासि चालतां पाहिजे सिदोरी । दुःख पावे करी असत्य तो ॥२॥ तुका म्हणे धर्म रक्षाया कारणें । छाया इच्छी उन्हें तापला तो ॥३॥

dehabuddhi vase lobha jayāṃ cittīṃ | āpuleṃ jāṇatī parāveṃ je ||1|| tayāsi cālatāṃ pāhije sidorī | duḥkha pāve karī asatya to ||2|| tukā mhaṇe dharma rakṣāyā kāraṇeṃ | chāyā icchī unheṃ tāpalā to ||3||

काळें खादला हा अवघा आकार । उत्पित्तसंहारघडमोडी ॥१॥ वीज तो अंकुर आच्छादिला पोटीं । अनंता सेवटीं एकाचिया ॥२॥ तुका म्हणे शब्दें व्यापिलें आकाश । गुढार हें तैसें कळों नये ॥३॥

kāḷeṃ khādalā hā avaghā ākāra | utpittasaṃhāraghaḍamoḍī ||1|| vīja to aṃkura ācchādilā poṭīṃ | anaṃtā sevaṭīṃ ekāciyā ||2|| tukā mhaṇe śabdeṃ vyāpileṃ ākāśa | guḍhāra heṃ taiseṃ kaḷoṃ naye ||3||

आणीक काळें न चले उपाय । धरावे या पाय विठोबाचे ॥१॥ अवघें चि पुण्य असे तया पोटीं । अवघिया तुटी होय पापा ॥ध्रु.॥ अवघें मोकळें अवघिया काळें । उद्धरती कुळें नरनारी ॥२॥ काळ वेळ नाहीं गर्भवासदुःखें । उच्चारितां मुखें नाम एक ॥३॥ तुका म्हणे कांहीं न लगे सांडावें । सांगतसें भावें घेती तयां ॥४॥

āṇīka kāḷeṃ na cale upāya | dharāve yā pāya viṭhobāce ||1|| avagheṃ ci puṇya ase tayā poṭīṃ | avaghiyā tuṭī hoya pāpā ||dhru.|| avagheṃ mokaḷeṃ avaghiyā kāḷeṃ | uddharatī kuḷeṃ naranārī ||2|| kāḷa veḷa nāhīṃ garbhavāsaduḥkheṃ | uccāritāṃ mukheṃ nāma eka ||3|| tukā mhaṇe kāṃhīṃ na lage sāṃḍāveṃ | sāṃgataseṃ bhāveṃ ghetī tayāṃ ||4||

कां रे माझा तुज न ये कळवळा । असोनि जवळा हृदयस्था ॥१ ॥ अगा नारायणा निष्ठाय निर्गुणा । केला शोक नेणां कंठस्फोट ॥ध्रु.॥ कां हें चित्त नाहीं पावलें विश्रांती । इंद्रियांची गति कुंटे चि ना ॥२॥ तुका म्हणे कां रे धरियेला कोप । पाप सरलें नेणों पांडुरंगा ॥३॥

kāṃ re mājhā tuja na ye kaḷavaḷā | asoni javaḷā hṛdayasthā ||1 || agā nārāyaṇā niṣṭhāya nirguṇā | kelā śoka neṇāṃ kaṃṭhasphoṭa ||dhru.|| kāṃ heṃ citta nāhīṃ pāvaleṃ viśrāṃtī | iṃdriyāṃcī gati kuṃṭe ci nā ||2|| tukā mhaṇe kāṃ re dhariyelā kopa | pāpa saraleṃ neṇoṃ pāṃḍuraṃgā ||3||

दीनानाथा तुझीं ब्रिदें चराचर । घेसील कैवार शरणागता ॥१॥ पुराणीं जे तुझे गर्जती पवाडे । ते आम्हां रोकडे कळों आले ॥ध्रु.॥ आपुल्या दासांचें न साहासी उणें । उभा त्याकारणें राहिलासी ॥२॥ चक्र गदा हातीं आयुधें अपारें । न्यून तेथें पुरें करूं धावें ॥३॥ तुका म्हणे तुज भक्तीचें कारण । करावया पूर्ण अवतार ॥४॥

dīnānāthā tujhīṃ brideṃ carācara | ghesīla kaivāra śaraṇāgatā ||1|| purāṇīṃ je tujhe garjatī pavāḍe | te āmhāṃ rokaḍe kaḷoṃ āle ||dhru.|| āpulyā dāsāṃceṃ na sāhāsī uṇeṃ | ubhā tyākāraṇeṃ rāhilāsī ||2|| cakra gadā hātīṃ āyudheṃ apāreṃ | nyūna tetheṃ pureṃ karūṃ dhāveṃ ||3|| tukā mhaṇe tuja bhaktīceṃ kāraṇa | karāvayā pūrṇa avatāra ||4||

वणूप महिमा ऐसी नाहीं मज वाचा । न बोलवे साचा पार तुझा ॥१॥ ठायींची हे काया ठेविली चरणीं । आतां ओवाळुनि काय सांडूं ॥ध्रु.॥ नाहीं भाव ऐसा करूं तुझी सेवा । जीव वाहूं देवा तो ही तुझा ॥२॥ मज माझें कांहीं न दिसे पाहातां । जें तुज अनंता समर्पावें ॥३॥ तुका म्हणे आतां नाहीं मज थार । तुझे उपकार फेडावया ॥४॥

vaṇūpa mahimā aisī nāhīṃ maja vācā | na bolave sācā pāra tujhā ||1|| ṭhāyīṃcī he kāyā ṭhevilī caraṇīṃ | ātāṃ ovāḷuni kāya sāṃḍūṃ ||dhru.|| nāhīṃ bhāva aisā karūṃ tujhī sevā | jīva vāhūṃ devā to hī tujhā ||2|| maja mājheṃ kāṃhīṃ na dise pāhātāṃ | jeṃ tuja anaṃtā samarpāveṃ ||3|| tukā mhaṇe ātāṃ nāhīṃ maja thāra | tujhe upakāra pheḍāvayā ||4||

नाहीं सुख मज न लगे हा मान । न राहे हें जन काय करूं ॥१॥ देहउपचारें पोळतसे अंग । विषतुल्य चांग मिष्टान्न तें ॥ध्रु.॥ नाइकवे स्तुति वाणितां थोरीव । होतो माझा जीव कासावीस ॥२॥ तुज पावें ऐसी सांग कांहीं कळा । नको मृगजळा गोवूं मज ॥३॥ तुका म्हणे आतां करीं माझें हित । काढावें जळत आगींतूनि ॥४॥

nāhīṃ sukha maja na lage hā māna | na rāhe heṃ jana kāya karūṃ ||1|| dehaupacāreṃ poḷatase aṃga | viṣatulya cāṃga miṣṭānna teṃ ||dhru.|| nāikave stuti vāṇitāṃ thorīva | hoto mājhā jīva kāsāvīsa ||2|| tuja pāveṃ aisī sāṃga kāṃhīṃ kaḷā | nako mṛgajaḷā govūṃ maja ||3|| tukā mhaṇe ātāṃ karīṃ mājheṃ hita | kāḍhāveṃ jaḷata āgīṃtūni ||4||

न मिळो खावया न वाढो संतान । परि हा नारायण कृपा करो ॥१॥ ऐसी माझी वाचा मज उपदेशी । आणीक लोकांसी हें चि सांगे ॥ध्रु.॥ विटंबो शरीर होत कां विपित्त । परि राहो चित्तीं नारायण ॥२॥ तुका म्हणे नासिवंत हें सकळ । आठवे गोपाळ तें चि हित ॥३॥

na miḷo khāvayā na vāḍho saṃtāna | pari hā nārāyaṇa kṛpā karo ||1|| aisī mājhī vācā maja upadeśī | āṇīka lokāṃsī heṃ ci sāṃge ||dhru.|| viṭaṃbo śarīra hota kāṃ vipitta | pari rāho cittīṃ nārāyaṇa ||2|| tukā mhaṇe nāsivaṃta heṃ sakaḷa | āṭhave gopāḷa teṃ ci hita ||3||

पिंड पोसावे हें अधमाचें ज्ञान । विलास मिष्टान्न करूनियां ॥१॥ शरीर रक्षावें हा धर्म बोलती । काय असे हातीं तयाचिया ॥ध्रु.॥ क्षणभंगुर हें जाय न कळतां । ग्रास गिळि सत्ता नाहीं हातीं ॥२॥ कर्वतिलीं देहें कापियेलें मांस । गेले वनवासा शुकादिक ॥३॥ तुका म्हणे राज्य करितां जनक । अग्नीमाजी एक पाय जळे ॥४॥

piṃḍa posāve heṃ adhamāceṃ jñāna | vilāsa miṣṭānna karūniyāṃ ||1|| śarīra rakṣāveṃ hā dharma bolatī | kāya ase hātīṃ tayāciyā ||dhru.|| kṣaṇabhaṃgura heṃ jāya na kaḷatāṃ | grāsa giḷi sattā nāhīṃ hātīṃ ||2|| karvatilīṃ deheṃ kāpiyeleṃ māṃsa | gele vanavāsā śukādika ||3|| tukā mhaṇe rājya karitāṃ janaka | agnīmājī eka pāya jaḷe ||4||

जरी माझी कोणी कापितील मान । तरी नको आन वदों जिव्हे ॥१॥ सकळां इंद्रियां हे माझी विनंती । नका होऊं परतीं पांडुरंगा ॥ध्रु.॥ आणिकांची मात नाइकावी कानीं । आणीक नयनीं न पाहावें ॥२॥ चित्ता तुवां पायीं रहावें अखंडित । होउनी निश्चित एकविध ॥३॥ चला पाय हात हें चि काम करा । माझ्या नमस्कारा विठोबाच्या ॥४॥ तुका म्हणे तुम्हां भय काय करी । आमुचा कैवारी नारायण ॥५॥

jarī mājhī koṇī kāpitīla māna | tarī nako āna vadoṃ jivhe ||1|| sakaḷāṃ iṃdriyāṃ he mājhī vinaṃtī | nakā hoūṃ paratīṃ pāṃḍuraṃgā ||dhru.|| āṇikāṃcī māta nāikāvī kānīṃ | āṇīka nayanīṃ na pāhāveṃ ||2|| cittā tuvāṃ pāyīṃ rahāveṃ akhaṃḍita | hounī niścita ekavidha ||3|| calā pāya hāta heṃ ci kāma karā | mājhyā namaskārā viṭhobācyā ||4|| tukā mhaṇe tumhāṃ bhaya kāya karī | āmucā kaivārī nārāyaṇa ||5||

करिसी तें देवा करीं माझें सुखें । परी मी त्यासी मुखें न म्हणें संत ॥१॥ जया राज्य द्रव्य करणें उपार्जना । वश दंभमाना इच्छे जाले ॥ध्रु.॥ जगदेव परी निवडीन निराळे । ज्ञानाचे आंधळे भारवाही ॥२॥ तुका म्हणे भय न धरीं मानसीं । ऐसियाचे विशीं करितां दंड ॥३॥

karisī teṃ devā karīṃ mājheṃ sukheṃ | parī mī tyāsī mukheṃ na mhaṇeṃ saṃta ||1|| jayā rājya dravya karaṇeṃ upārjanā | vaśa daṃbhamānā icche jāle ||dhru.|| jagadeva parī nivaḍīna nirāḷe | jñānāce āṃdhaḷe bhāravāhī ||2|| tukā mhaṇe bhaya na dharīṃ mānasīṃ | aisiyāce viśīṃ karitāṃ daṃḍa ||3||

म्हणविती ऐसे आइकतों संत । न देखीजे होत डोळां कोणीं ॥१॥ ऐसियांचा कोण मानितें विश्वास । निवडे तो रस घाईडाई ॥ध्रु.॥ पर्जन्याचे काळीं वाहाळाचे नद । ओसरतां बुंद न थारे चि ॥२॥ हिर्याय ऐशा गारा दिसती दूरोन । तुका म्हणे घन न भेटे तों ॥३॥

mhaṇavitī aise āikatoṃ saṃta | na dekhīje hota ḍoḷāṃ koṇīṃ ||1|| aisiyāṃcā koṇa māniteṃ viśvāsa | nivaḍe to rasa ghāīḍāī ||dhru.|| parjanyāce kāḷīṃ vāhāḷāce nada | osaratāṃ buṃda na thāre ci ||2|| hiryāya aiśā gārā disatī dūrona | tukā mhaṇe ghana na bheṭe toṃ ||3||

अतिवाद लावी । एक बोट सोंग दावी ॥१॥ त्याचा बहुरूपी नट । नव्हे वैष्णव तो चाट ॥ध्रु.॥ प्रतिपादी वाळी । एक पुजी एका छळी ॥२॥ तुका म्हणे नाहीं । भूतदया ज्याचे ठायीं ॥३॥

ativāda lāvī | eka boṭa soṃga dāvī ||1|| tyācā bahurūpī naṭa | navhe vaiṣṇava to cāṭa ||dhru.|| pratipādī vāḷī | eka pujī ekā chaḷī ||2|| tukā mhaṇe nāhīṃ | bhūtadayā jyāce ṭhāyīṃ ||3||

पोटाचे ते नट पाहों नये छंद । विषयांचे भेद विषयरूप ॥१॥ अर्थ परमार्थ कैसा घडों सके । चित्त लोभी भीके सोंग वांयां ॥ध्रु.॥ देवाचीं चरित्रें दाखविती लीळा । लाघवाच्या कळा मोहावया ॥२॥ तुका म्हणे चित्तीं राहे अभिळास । दोघां नरकवास सारिखा चि ॥३॥

poṭāce te naṭa pāhoṃ naye chaṃda | viṣayāṃce bheda viṣayarūpa ||1|| artha paramārtha kaisā ghaḍoṃ sake | citta lobhī bhīke soṃga vāṃyāṃ ||dhru.|| devācīṃ caritreṃ dākhavitī līḷā | lāghavācyā kaḷā mohāvayā ||2|| tukā mhaṇe cittīṃ rāhe abhiḷāsa | doghāṃ narakavāsa sārikhā ci ||3||

भुंकती तीं द्यावीं भुंकों । आपण त्यांचें नये शिकों ॥१॥ भाविकांनीं दुर्जनाचें । मानूं नये कांहीं साचें ॥ध्रु.॥ होइल तैसें बळ । फजीत करावे ते खळ ॥२॥ तुका म्हणे त्यांचें । पाप नाहीं ताडणाचें ॥३॥

bhuṃkatī tīṃ dyāvīṃ bhuṃkoṃ | āpaṇa tyāṃceṃ naye śikoṃ ||1|| bhāvikāṃnīṃ durjanāceṃ | mānūṃ naye kāṃhīṃ sāceṃ ||dhru.|| hoila taiseṃ baḷa | phajīta karāve te khaḷa ||2|| tukā mhaṇe tyāṃceṃ | pāpa nāhīṃ tāḍaṇāceṃ ||3||

जप करितां राग । आला जवळी तो मांग ॥१॥ नको भोंवतालें जगीं । पाहों जवळी राख अंगीं ॥ध्रु.॥ कुड्याची संगती । सदा भोजन पंगती ॥२॥ तुका म्हणे ब्रम्ह । साधी विरहित कर्म ॥३॥

japa karitāṃ rāga | ālā javaḷī to māṃga ||1|| nako bhoṃvatāleṃ jagīṃ | pāhoṃ javaḷī rākha aṃgīṃ ||dhru.|| kuḍyācī saṃgatī | sadā bhojana paṃgatī ||2|| tukā mhaṇe bramha | sādhī virahita karma ||3||

कांहीं च मी नव्हें कोणिये गांवींचा । एकट ठायींचा ठायीं एक ॥१॥ नाहीं जात कोठें येत फिरोनियां । अवघें चि वांयांविण बोलें ॥ध्रु.॥ नाहीं मज कोणी आपुलें दुसरें । कोणाचा मी खरें कांहीं नव्हे ॥२॥ नाहीं आम्हां ज्यावें मरावें लागत । आहों अखंडित जैसे तैसे ॥३॥ तुका म्हणे नांवरूप नाहीं आम्हां । वेगळा ह्या कर्मा अकर्मासी ॥४॥

kāṃhīṃ ca mī navheṃ koṇiye gāṃvīṃcā | ekaṭa ṭhāyīṃcā ṭhāyīṃ eka ||1|| nāhīṃ jāta koṭheṃ yeta phironiyāṃ | avagheṃ ci vāṃyāṃviṇa boleṃ ||dhru.|| nāhīṃ maja koṇī āpuleṃ dusareṃ | koṇācā mī khareṃ kāṃhīṃ navhe ||2|| nāhīṃ āmhāṃ jyāveṃ marāveṃ lāgata | āhoṃ akhaṃḍita jaise taise ||3|| tukā mhaṇe nāṃvarūpa nāhīṃ āmhāṃ | vegaḷā hyā karmā akarmāsī ||4||

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३

न देखवे डोळां ऐसा हा आकांत । परपीडे चित्त दुःखी होतें ॥१॥ काय तुम्ही येथें नसालसें जालें । आम्हीं न देखिलें पाहिजे हें ॥ध्रु.॥ परचक्र कोठें हरिदासांच्या वासें । न देखिजेत देशें राहातिया ॥२॥ तुका म्हणे माझी लाजविली सेवा । हीनपणें देवा जिणें जालें ॥३॥

na dekhave ḍoḷāṃ aisā hā ākāṃta | parapīḍe citta duḥkhī hoteṃ ||1|| kāya tumhī yetheṃ nasālaseṃ jāleṃ | āmhīṃ na dekhileṃ pāhije heṃ ||dhru.|| paracakra koṭheṃ haridāsāṃcyā vāseṃ | na dekhijeta deśeṃ rāhātiyā ||2|| tukā mhaṇe mājhī lājavilī sevā | hīnapaṇeṃ devā jiṇeṃ jāleṃ ||3||

काय म्यां मानावें हरिकथेचें फळ । तरिजे सकळ जनीं ऐसें ॥१॥ उच्छेद तो असे हा गे आरंभला । रोकडें विठ्ठला परचक्र ॥ध्रु.॥ पापाविण नाहीं पाप येत पुढें । साक्षसी रोकडें साक्ष आलें ॥२॥ तुका म्हणे जेथें वसतील दास । तेथें तुझा वास कैसा आतां ॥३॥

kāya myāṃ mānāveṃ harikatheceṃ phaḷa | tarije sakaḷa janīṃ aiseṃ ||1|| uccheda to ase hā ge āraṃbhalā | rokaḍeṃ viṭhṭhalā paracakra ||dhru.|| pāpāviṇa nāhīṃ pāpa yeta puḍheṃ | sākṣasī rokaḍeṃ sākṣa āleṃ ||2|| tukā mhaṇe jetheṃ vasatīla dāsa | tetheṃ tujhā vāsa kaisā ātāṃ ||3||

भीत नाहीं आतां आपुल्या मरणा । दुःखी होतां जना न देखवे ॥१॥ आमची तो जाती ऐसी परंपरा । कां तुम्ही दातारा नेणां ऐसें ॥ध्रु.॥ भजनीं विक्षेप तें चि पैं मरण । न वजावा क्षण एक वांयां ॥२॥ तुका म्हणे नाहीं आघाताचा वारा । ते स्थळीं दातारा ठाव मागें ॥३॥ ॥३॥

bhīta nāhīṃ ātāṃ āpulyā maraṇā | duḥkhī hotāṃ janā na dekhave ||1|| āmacī to jātī aisī paraṃparā | kāṃ tumhī dātārā neṇāṃ aiseṃ ||dhru.|| bhajanīṃ vikṣepa teṃ ci paiṃ maraṇa | na vajāvā kṣaṇa eka vāṃyāṃ ||2|| tukā mhaṇe nāhīṃ āghātācā vārā | te sthaḷīṃ dātārā ṭhāva māgeṃ ||3|| ||3||

फिरंगी वाखर लोखंडाचे विळे । परि ते निराळे गुणमोल ॥१॥ पायरी प्रतिमा एक चि पाषाण । परि तें महिमान वेगळालें ॥२॥ तुका म्हणे तैशा नव्हतील परी । संतजना सरी सारिखिया ॥३॥

phiraṃgī vākhara lokhaṃḍāce viḷe | pari te nirāḷe guṇamola ||1|| pāyarī pratimā eka ci pāṣāṇa | pari teṃ mahimāna vegaḷāleṃ ||2|| tukā mhaṇe taiśā navhatīla parī | saṃtajanā sarī sārikhiyā ||3||

कोण जाणे कोणा घडे उपासना । कोण या वचनाप्रति पावे ॥१॥ आतां माझा श्रोता वक्ता तूं चि देवा । करावी ते सेवा तुझी च मां ॥ध्रु.॥ कुशळ चतुर येथें न सरते । करितील रिते तर्क मतें ॥२॥ तुका म्हणे जालें पेणें एके घरीं । मज आणि हरी तुम्हां गांठी ॥३॥

koṇa jāṇe koṇā ghaḍe upāsanā | koṇa yā vacanāprati pāve ||1|| ātāṃ mājhā śrotā vaktā tūṃ ci devā | karāvī te sevā tujhī ca māṃ ||dhru.|| kuśaḷa catura yetheṃ na sarate | karitīla rite tarka mateṃ ||2|| tukā mhaṇe jāleṃ peṇeṃ eke gharīṃ | maja āṇi harī tumhāṃ gāṃṭhī ||3||

आमचा विनोद तें जगा मरण । करिती भावहीण देखोवेखीं ॥१॥ न कळे सतंत हिताचा विचार । तों हे दारोदार खाती फेरे ॥ध्रु.॥ वंदिलें वंदावें निंदिलें निंदावें । एक गेलें जावें त्याचि वाटा ॥२॥ तुका म्हणे कोणी नाइके सांगतां । होती यमदूता वरपडे ॥३॥

āmacā vinoda teṃ jagā maraṇa | karitī bhāvahīṇa dekhovekhīṃ ||1|| na kaḷe sataṃta hitācā vicāra | toṃ he dārodāra khātī phere ||dhru.|| vaṃdileṃ vaṃdāveṃ niṃdileṃ niṃdāveṃ | eka geleṃ jāveṃ tyāci vāṭā ||2|| tukā mhaṇe koṇī nāike sāṃgatāṃ | hotī yamadūtā varapaḍe ||3||

दीप घेउनियां धुंडिती अंधार । भेटे हा विचार अघटित ॥१॥ विष्णुदास आम्ही न भ्यो कळिकाळा । भुलों मृगजळा न घडे तें ॥ध्रु.॥ उधळितां माती रविकळा मळे । हें कैसें न कळे भाग्यहीना ॥२॥ तुका म्हणे तृणें झांके हुताशन । हें तंव वचन वाउगें चि ॥३॥

dīpa gheuniyāṃ dhuṃḍitī aṃdhāra | bheṭe hā vicāra aghaṭita ||1|| viṣṇudāsa āmhī na bhyo kaḷikāḷā | bhuloṃ mṛgajaḷā na ghaḍe teṃ ||dhru.|| udhaḷitāṃ mātī ravikaḷā maḷe | heṃ kaiseṃ na kaḷe bhāgyahīnā ||2|| tukā mhaṇe tṛṇeṃ jhāṃke hutāśana | heṃ taṃva vacana vāugeṃ ci ||3||

नटनाट्ये अवघें संपादिलें सोंग । भेद दाऊं रंग न पालटे ॥१॥ मांडियेला खेळ कौतुक बहुरूप । आपुलें स्वरूप जाणतसों ॥ध्रु.॥ स्फटिकाची शिळा उपाधि न मिळे । भाव दावी पिवळे लाल संगे ॥२॥ तुका म्हणे आम्ही या जनाविरहित । होऊनि निश्चिंत क्रीडा करूं ॥३॥

naṭanāṭye avagheṃ saṃpādileṃ soṃga | bheda dāūṃ raṃga na pālaṭe ||1|| māṃḍiyelā kheḷa kautuka bahurūpa | āpuleṃ svarūpa jāṇatasoṃ ||dhru.|| sphaṭikācī śiḷā upādhi na miḷe | bhāva dāvī pivaḷe lāla saṃge ||2|| tukā mhaṇe āmhī yā janāvirahita | hoūni niściṃta krīḍā karūṃ ||3||

तुजविण वाणीं आणिकांची थोरी । तरी माझी हरी जिव्हा झडो ॥१॥ तुजविण चित्ता आवडे आणीक । तरी हा मस्तक भंगो माझा ॥ध्रु.॥ नेत्रीं आणिकांसि पाहीन आवडी । जातु ते चि घडी चांडाळ हे ॥२॥ कथामृतपान न करिती श्रवण । काय प्रयोजन मग यांचें ॥३॥ तुका म्हणे काय वांचून कारण । तुज एक क्षण विसंबतां ॥४॥

tujaviṇa vāṇīṃ āṇikāṃcī thorī | tarī mājhī harī jivhā jhaḍo ||1|| tujaviṇa cittā āvaḍe āṇīka | tarī hā mastaka bhaṃgo mājhā ||dhru.|| netrīṃ āṇikāṃsi pāhīna āvaḍī | jātu te ci ghaḍī cāṃḍāḷa he ||2|| kathāmṛtapāna na karitī śravaṇa | kāya prayojana maga yāṃceṃ ||3|| tukā mhaṇe kāya vāṃcūna kāraṇa | tuja eka kṣaṇa visaṃbatāṃ ||4||

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७

मज चि भोंवता केला येणें जोग । काय याचा भोग अंतरला ॥१॥ चालोनियां घरा सर्व सुखें येती । माझी तों फजीती चुके चि ना ॥ध्रु.॥ कोणाची बाईल होऊनियां वोढूं । संवसारीं काढूं आपदा किती ॥२॥ काय तरी देऊं तोडितील पोरें । मरतीं तरी बरें होतें आतां ॥३॥ कांहीं नेदी वांचों धोवियेलें घर । सारवावया ढोर शेण नाहीं ॥४॥ तुका म्हणे रांड न करितां विचार । वाहुनियां भार कुंथे माथां ॥५॥

maja ci bhoṃvatā kelā yeṇeṃ joga | kāya yācā bhoga aṃtaralā ||1|| cāloniyāṃ gharā sarva sukheṃ yetī | mājhī toṃ phajītī cuke ci nā ||dhru.|| koṇācī bāīla hoūniyāṃ voḍhūṃ | saṃvasārīṃ kāḍhūṃ āpadā kitī ||2|| kāya tarī deūṃ toḍitīla poreṃ | maratīṃ tarī bareṃ hoteṃ ātāṃ ||3|| kāṃhīṃ nedī vāṃcoṃ dhoviyeleṃ ghara | sāravāvayā ḍhora śeṇa nāhīṃ ||4|| tukā mhaṇe rāṃḍa na karitāṃ vicāra | vāhuniyāṃ bhāra kuṃthe māthāṃ ||5||

काय नेणों होता दावेदार मेला । वैर तो साधिला होउनि गोहो ॥१॥ किती सर्वकाळ सोसावें हें दुःख । किती लोकां मुख वासूं तरीं ॥ध्रु.॥ झवे आपुली आई काय माझें केलें । धड या विठ्ठलें संसाराचें ॥२॥ तुका म्हणे येती बाईले असडे । फुंदोनियां रडे हांसे कांहीं ॥३॥

kāya neṇoṃ hotā dāvedāra melā | vaira to sādhilā houni goho ||1|| kitī sarvakāḷa sosāveṃ heṃ duḥkha | kitī lokāṃ mukha vāsūṃ tarīṃ ||dhru.|| jhave āpulī āī kāya mājheṃ keleṃ | dhaḍa yā viṭhṭhaleṃ saṃsārāceṃ ||2|| tukā mhaṇe yetī bāīle asaḍe | phuṃdoniyāṃ raḍe hāṃse kāṃhīṃ ||3||

गोणी आली घरा । दाणे खाऊं नेदी पोरा ॥१॥ भरी लोकांची पांटोरी । मेला चोरटा खाणोरी ॥ध्रु.॥ खवळली पिसी । हाता झोंबे जैसी लांसी ॥२॥ तुका म्हणे खोटा । रांडे संचिताचा सांटा ॥३॥

goṇī ālī gharā | dāṇe khāūṃ nedī porā ||1|| bharī lokāṃcī pāṃṭorī | melā coraṭā khāṇorī ||dhru.|| khavaḷalī pisī | hātā jhoṃbe jaisī lāṃsī ||2|| tukā mhaṇe khoṭā | rāṃḍe saṃcitācā sāṃṭā ||3||

आतां पोरा काय खासी । गोहो जाला देवलसी ॥१॥ डोचकें तिंबी घातल्या माळा । उदमाचा सांडी चाळा ॥ध्रु.॥ आपल्या पोटा केली थार । आमचा नाहीं येसपार ॥२॥ हातीं टाळ तोंड वासी । गाय देउळीं । देवापासीं ॥३॥ आतां आम्ही करूं काय । न वसे घरीं राणा जाय ॥४॥ तुका म्हणे आतां धीरी । आझुनि नाहीं जालें तरी ॥५॥

ātāṃ porā kāya khāsī | goho jālā devalasī ||1|| ḍocakeṃ tiṃbī ghātalyā māḷā | udamācā sāṃḍī cāḷā ||dhru.|| āpalyā poṭā kelī thāra | āmacā nāhīṃ yesapāra ||2|| hātīṃ ṭāḷa toṃḍa vāsī | gāya deuḷīṃ | devāpāsīṃ ||3|| ātāṃ āmhī karūṃ kāya | na vase gharīṃ rāṇā jāya ||4|| tukā mhaṇe ātāṃ dhīrī | ājhuni nāhīṃ jāleṃ tarī ||5||

बरें जालें गेलें । आजी अवघें मिळालें ॥१॥ आतां खाईन पोटभरी । ओल्या कोरड्या भाकरी ॥ध्रु.॥ किती तरी तोंड । याशीं वाजवूं मी रांड ॥२॥ तुका बाइले मानवला । चीथू करूनियां बोला ॥३॥

bareṃ jāleṃ geleṃ | ājī avagheṃ miḷāleṃ ||1|| ātāṃ khāīna poṭabharī | olyā koraḍyā bhākarī ||dhru.|| kitī tarī toṃḍa | yāśīṃ vājavūṃ mī rāṃḍa ||2|| tukā bāile mānavalā | cīthū karūniyāṃ bolā ||3||

न करवे धंदा । आइता तोंडीं पडे लोंदा ॥१॥ उठितें तें कुटितें टाळ । अवघा मांडिला कोल्हाळ ॥ध्रु.॥ जिवंत चि मेले । लाजा वाटुनियां प्याले ॥२॥ संसाराकडे । न पाहाती ओस पडे ॥३॥ तळमळती यांच्या रांडा । घालिती जीवा नांवें धोंडा ॥४॥ तुका म्हणे बरें जालें । घे गे बाइले लीहिलें ॥५॥

na karave dhaṃdā | āitā toṃḍīṃ paḍe loṃdā ||1|| uṭhiteṃ teṃ kuṭiteṃ ṭāḷa | avaghā māṃḍilā kolhāḷa ||dhru.|| jivaṃta ci mele | lājā vāṭuniyāṃ pyāle ||2|| saṃsārākaḍe | na pāhātī osa paḍe ||3|| taḷamaḷatī yāṃcyā rāṃḍā | ghālitī jīvā nāṃveṃ dhoṃḍā ||4|| tukā mhaṇe bareṃ jāleṃ | ghe ge bāile līhileṃ ||5||

कोण घरा येतें आमुच्या काशाला । काय ज्याचा त्याला नाहीं धंदा ॥१॥ देवासाटीं जालें ब्रम्हांड सोइरें । कोमळ्या उत्तरें काय वेचे ॥ध्रु.॥ मानें पाचारितां नव्हे आराणुक । ऐसे येती लोक प्रीतीसाटीं ॥२॥ तुका म्हणे रांडे नावडे भूषण । कांतेलेंसें श्वान पाठीं लागे ॥३॥ ॥७॥

koṇa gharā yeteṃ āmucyā kāśālā | kāya jyācā tyālā nāhīṃ dhaṃdā ||1|| devāsāṭīṃ jāleṃ bramhāṃḍa soireṃ | komaḷyā uttareṃ kāya vece ||dhru.|| māneṃ pācāritāṃ navhe ārāṇuka | aise yetī loka prītīsāṭīṃ ||2|| tukā mhaṇe rāṃḍe nāvaḍe bhūṣaṇa | kāṃteleṃseṃ śvāna pāṭhīṃ lāge ||3|| ||7||

भाव धरी तया तारील पाषाण । दुर्जना सज्जन काय करी ॥१॥ करितां नव्हे नीट श्वानाचें हें पुंस । खापरा परीस काय करी ॥ध्रु.॥ काय करिल तया साकरेचें आळें । बीज तैसीं फळें येती तया ॥२॥ तुका म्हणे वज्र भंगे एक वेळ । कठीण हा खळ तयाहूनी ॥३॥

bhāva dharī tayā tārīla pāṣāṇa | durjanā sajjana kāya karī ||1|| karitāṃ navhe nīṭa śvānāceṃ heṃ puṃsa | khāparā parīsa kāya karī ||dhru.|| kāya karila tayā sākareceṃ āḷeṃ | bīja taisīṃ phaḷeṃ yetī tayā ||2|| tukā mhaṇe vajra bhaṃge eka veḷa | kaṭhīṇa hā khaḷa tayāhūnī ||3||

इच्छावें तें जवळी आलें । काय बोलें कारण ॥१॥ नामरूपीं पडिली गांठी । अवघ्या गोष्टी सरल्या ॥ध्रु.॥ मुकियाचे परी जीवीं । साकर जेवों खादली ॥२॥ तुका म्हणे काय बोलें । आतां भलें मौन्य ची ॥३॥

icchāveṃ teṃ javaḷī āleṃ | kāya boleṃ kāraṇa ||1|| nāmarūpīṃ paḍilī gāṃṭhī | avaghyā goṣṭī saralyā ||dhru.|| mukiyāce parī jīvīṃ | sākara jevoṃ khādalī ||2|| tukā mhaṇe kāya boleṃ | ātāṃ bhaleṃ maunya cī ||3||

साधनें तरी हीं च दोन्ही । जरी कोणी साधील ॥१॥ परद्रव्य परनारी । याचा धरीं विटाळ ॥ध्रु.॥ देवभाग्यें घरा येती । संपत्ती त्या सकळा ॥२॥ तुका म्हणे तें शरीर । गृह भांडार देवाचें ॥३॥

sādhaneṃ tarī hīṃ ca donhī | jarī koṇī sādhīla ||1|| paradravya paranārī | yācā dharīṃ viṭāḷa ||dhru.|| devabhāgyeṃ gharā yetī | saṃpattī tyā sakaḷā ||2|| tukā mhaṇe teṃ śarīra | gṛha bhāṃḍāra devāceṃ ||3||

आम्हासाठीं अवतार । मत्स्यकूर्मादि सूकर ॥१॥ मोहें धांवे घाली पान्हा । नांव घेतां पंढरीराणा ॥ध्रु.॥ कोठें न दिसे पाहतां । उडी घाली अवचिता ॥२॥ सुख ठेवी आम्हासाठीं । दुःख आपणची घोंटी ॥३॥ आम्हां घाली पाठीकडे । पुढें कळिकाळाशीं भिडे ॥४॥ तुका म्हणे कृपानीधी । आम्हां उतरीं नांवेमधीं ॥५॥

āmhāsāṭhīṃ avatāra | matsyakūrmādi sūkara ||1|| moheṃ dhāṃve ghālī pānhā | nāṃva ghetāṃ paṃḍharīrāṇā ||dhru.|| koṭheṃ na dise pāhatāṃ | uḍī ghālī avacitā ||2|| sukha ṭhevī āmhāsāṭhīṃ | duḥkha āpaṇacī ghoṃṭī ||3|| āmhāṃ ghālī pāṭhīkaḍe | puḍheṃ kaḷikāḷāśīṃ bhiḍe ||4|| tukā mhaṇe kṛpānīdhī | āmhāṃ utarīṃ nāṃvemadhīṃ ||5||

रवि रश्मीकळा । नये काढितां निराळा ॥१॥ तैसा आम्हां जाला भाव । अंगीं जडोनि ठेला देव ॥ध्रु.॥ गोडी साकरेपासुनी । कैसी निवडती दोन्ही ॥२॥ तुका म्हणे नाद उठी । विरोनि जाय नभा पोटीं ॥३॥

ravi raśmīkaḷā | naye kāḍhitāṃ nirāḷā ||1|| taisā āmhāṃ jālā bhāva | aṃgīṃ jaḍoni ṭhelā deva ||dhru.|| goḍī sākarepāsunī | kaisī nivaḍatī donhī ||2|| tukā mhaṇe nāda uṭhī | vironi jāya nabhā poṭīṃ ||3||

थोडें परी निरें । अविट तें घ्यावें खरें ॥१॥ घ्यावें जेणें नये तुटी । बीज वाढे बीजा पोटीं ॥ध्रु.॥ चित्त ठेवीं ग्वाही । आणिकांशीं चाड नाहीं ॥२॥ आपलें तें हित फार । तुका म्हणे खरें सार ॥३॥

thoḍeṃ parī nireṃ | aviṭa teṃ ghyāveṃ khareṃ ||1|| ghyāveṃ jeṇeṃ naye tuṭī | bīja vāḍhe bījā poṭīṃ ||dhru.|| citta ṭhevīṃ gvāhī | āṇikāṃśīṃ cāḍa nāhīṃ ||2|| āpaleṃ teṃ hita phāra | tukā mhaṇe khareṃ sāra ||3||

अवघे देव साध । परी या अवगुणांचा बाध ॥१॥ म्हणउनी नव्हे सरी । राहे एका एक दुरी ॥ध्रु.॥ ऊंस कांदा एक आळां । स्वाद गोडीचा निराळा ॥२॥ तुका म्हणे नव्हे सरी । विष अमृताची परी ॥३॥

avaghe deva sādha | parī yā avaguṇāṃcā bādha ||1|| mhaṇaunī navhe sarī | rāhe ekā eka durī ||dhru.|| ūṃsa kāṃdā eka āḷāṃ | svāda goḍīcā nirāḷā ||2|| tukā mhaṇe navhe sarī | viṣa amṛtācī parī ||3||

शांतीपरतें नाहीं सुख । येर अवघें ची दुःख ॥१॥ म्हणउनी शांति धरा । उतराल पैल तीरा ॥ध्रु.॥ खवळलिया कामक्रोधीं । अंगी भरती आधिव्याधी ॥२॥ म्हणे त्रिविध ताप । जाती मग आपेंआप ॥३॥

śāṃtīparateṃ nāhīṃ sukha | yera avagheṃ cī duḥkha ||1|| mhaṇaunī śāṃti dharā | utarāla paila tīrā ||dhru.|| khavaḷaliyā kāmakrodhīṃ | aṃgī bharatī ādhivyādhī ||2|| mhaṇe trividha tāpa | jātī maga āpeṃāpa ||3||

गोडीपणें जैसा गुळ । तैसा देव जाला सकळ ॥१॥ आतां भजों कवणे परी । देव सबाह्य अंतरीं ॥ध्रु.॥ उदका वेगळा । नव्हे तरंग निराळा ॥२॥ हेम अळंकारा नामीं । तुका म्हणे तैसे आम्ही ॥३॥

goḍīpaṇeṃ jaisā guḷa | taisā deva jālā sakaḷa ||1|| ātāṃ bhajoṃ kavaṇe parī | deva sabāhya aṃtarīṃ ||dhru.|| udakā vegaḷā | navhe taraṃga nirāḷā ||2|| hema aḷaṃkārā nāmīṃ | tukā mhaṇe taise āmhī ||3||

परमेष्ठिपदा । तुच्छ करिती सर्वदा ॥१॥ हें चि ज्यांचें धन । सदा हरीचें स्मरण ॥ध्रु.॥ इंद्रपदादिक भोग । भोग नव्हे तो भवरोग ॥२॥ सार्वभौमराज्य । त्यांसि कांहीं नाहीं काज ॥३॥ पाताळींचें आधिपत्य । ते तों मानिती विपत्य ॥४॥ योगसिद्धिसार । ज्यासि वाटे तें असार ॥५॥ मोक्षायेवढें सुख । सुख नव्हे चि तें दुःख ॥६॥ तुका म्हणे हरीविण । त्यासि अवघा वाटे सिण ॥७॥

parameṣṭhipadā | tuccha karitī sarvadā ||1|| heṃ ci jyāṃceṃ dhana | sadā harīceṃ smaraṇa ||dhru.|| iṃdrapadādika bhoga | bhoga navhe to bhavaroga ||2|| sārvabhaumarājya | tyāṃsi kāṃhīṃ nāhīṃ kāja ||3|| pātāḷīṃceṃ ādhipatya | te toṃ mānitī vipatya ||4|| yogasiddhisāra | jyāsi vāṭe teṃ asāra ||5|| mokṣāyevaḍheṃ sukha | sukha navhe ci teṃ duḥkha ||6|| tukā mhaṇe harīviṇa | tyāsi avaghā vāṭe siṇa ||7||

मोहोर्या च्या संगें । सुत नव्हे आगीजोगें ॥१॥ नाहीं तरी त्याचें भक्ष । काय सांगणें ते साक्ष ॥ध्रु.॥ स्वामीचिया अंगें । रूप नव्हे कोणाजोगें ॥२॥ तुका म्हणे खोडी । देवमणी न देती दडी ॥३॥

mohoryā cyā saṃgeṃ | suta navhe āgījogeṃ ||1|| nāhīṃ tarī tyāceṃ bhakṣa | kāya sāṃgaṇeṃ te sākṣa ||dhru.|| svāmīciyā aṃgeṃ | rūpa navhe koṇājogeṃ ||2|| tukā mhaṇe khoḍī | devamaṇī na detī daḍī ||3||

मजसवें नको चेष्टा । नव्हे साळी कांहीं कोष्टा ॥१॥ बैस सांडोनि दिमाख । जाय काळें करीं मुख ॥ध्रु.॥ येथें न सरे चार । हीण आणीक वेव्हार ॥२॥ तुका विष्णुदास । रस जाणतो नीरस ॥३॥

majasaveṃ nako ceṣṭā | navhe sāḷī kāṃhīṃ koṣṭā ||1|| baisa sāṃḍoni dimākha | jāya kāḷeṃ karīṃ mukha ||dhru.|| yetheṃ na sare cāra | hīṇa āṇīka vevhāra ||2|| tukā viṣṇudāsa | rasa jāṇato nīrasa ||3||

भाव देवाचें उचित । भाव तोचि भगवंत ॥१॥ धन्यधन्य शुद्ध जाती । संदेह कैंचा तेथें चित्तीं ॥ध्रु.॥ बहुत बराडी । देवजवळी आवडी ॥२॥ तुका म्हणे हें रोकडें । लाभ अधिकारी चोखडे ॥३॥

bhāva devāceṃ ucita | bhāva toci bhagavaṃta ||1|| dhanyadhanya śuddha jātī | saṃdeha kaiṃcā tetheṃ cittīṃ ||dhru.|| bahuta barāḍī | devajavaḷī āvaḍī ||2|| tukā mhaṇe heṃ rokaḍeṃ | lābha adhikārī cokhaḍe ||3||

गौरव गौरवापुरतें । फळ सत्याचे संकल्प ॥१॥ कठिण योगाहुनि क्षम । ओकलिया होतो श्रम ॥ध्रु.॥ पावलें मरे सिवेपाशीं । क्लेश उरत ते क्लेशीं ॥२॥ तुका म्हणे बहु आणी । कठिण निघालिया रणीं ॥३॥

gaurava gauravāpurateṃ | phaḷa satyāce saṃkalpa ||1|| kaṭhiṇa yogāhuni kṣama | okaliyā hoto śrama ||dhru.|| pāvaleṃ mare sivepāśīṃ | kleśa urata te kleśīṃ ||2|| tukā mhaṇe bahu āṇī | kaṭhiṇa nighāliyā raṇīṃ ||3||

न संडी अवगुण । वर्में मानीतसे सिण ॥१॥ भोग देतां करिती काई । फुटतां यमदंडें डोई ॥ध्रु.॥ पापपुण्यझाडा । देतां तेथें मोटी पीडा ॥२॥ तुका म्हणे बोला । माझ्या सिणती विठ्ठला ॥३॥

na saṃḍī avaguṇa | varmeṃ mānītase siṇa ||1|| bhoga detāṃ karitī kāī | phuṭatāṃ yamadaṃḍeṃ ḍoī ||dhru.|| pāpapuṇyajhāḍā | detāṃ tetheṃ moṭī pīḍā ||2|| tukā mhaṇe bolā | mājhyā siṇatī viṭhṭhalā ||3||

पावे ऐसा नाश । अवघियां दिला त्रास ॥१॥ अविटाचा केला संग । सर्व भोगी पांडुरंग ॥ध्रु.॥ आइता च पाक । संयोगाचा सकळिक ॥२॥ तुका म्हणे धणी । सीमा राहिली होऊनी ॥३॥

pāve aisā nāśa | avaghiyāṃ dilā trāsa ||1|| aviṭācā kelā saṃga | sarva bhogī pāṃḍuraṃga ||dhru.|| āitā ca pāka | saṃyogācā sakaḷika ||2|| tukā mhaṇe dhaṇī | sīmā rāhilī hoūnī ||3||

दुर्बळ हें अवघें जन । नारायणीं विमुख ॥१॥ झाडोनियां हात जाती । पात्र होतीं दंडासी ॥ध्रु.॥ सिदोरी तें पापपुण्य । सवेंसिण भिकेचा ॥२॥ तुका म्हणे पडिला वाहो । कैसा पाहा हो लटिक्याचा ॥३॥

durbaḷa heṃ avagheṃ jana | nārāyaṇīṃ vimukha ||1|| jhāḍoniyāṃ hāta jātī | pātra hotīṃ daṃḍāsī ||dhru.|| sidorī teṃ pāpapuṇya | saveṃsiṇa bhikecā ||2|| tukā mhaṇe paḍilā vāho | kaisā pāhā ho laṭikyācā ||3||

वाजतील तुरें । येणें आनंदें गजरें ॥१॥ जिंकोनियां अहंकार । पावटणी केलें शिर ॥ध्रु.॥ काळा नाहीं वाव । परा श्रमा कोठें ठाव ॥२॥ तुका म्हणे आतां । सोपें वैकुंठासी जातां ॥३॥

vājatīla tureṃ | yeṇeṃ ānaṃdeṃ gajareṃ ||1|| jiṃkoniyāṃ ahaṃkāra | pāvaṭaṇī keleṃ śira ||dhru.|| kāḷā nāhīṃ vāva | parā śramā koṭheṃ ṭhāva ||2|| tukā mhaṇe ātāṃ | sopeṃ vaikuṃṭhāsī jātāṃ ||3||

झाड कल्पतरू । न करी याचकीं आव्हेरू ॥१॥ तुम्ही सर्वी सर्वोत्तम । ऐसे विसरतां धर्म ॥ध्रु.॥ परिसा तुमचें देणें । तो त्या जागे अभिमानें ॥२॥ गार्हातण्यानें तुका । गर्जे मारुनियां हाका ॥३॥

jhāḍa kalpatarū | na karī yācakīṃ āvherū ||1|| tumhī sarvī sarvottama | aise visaratāṃ dharma ||dhru.|| parisā tumaceṃ deṇeṃ | to tyā jāge abhimāneṃ ||2|| gārhātaṇyāneṃ tukā | garje māruniyāṃ hākā ||3||

वसवावें घर । देवें बरें निरंतर ॥१॥ संग आसनीं शयनीं । घडे भोजनीं गमनीं ॥ध्रु.॥. संकल्प विकल्प । मावळोनि पुण्यपाप ॥२॥ तुका म्हणे काळ । अवघा गोविंदें सुकाळ ॥३॥

vasavāveṃ ghara | deveṃ bareṃ niraṃtara ||1|| saṃga āsanīṃ śayanīṃ | ghaḍe bhojanīṃ gamanīṃ ||dhru.||. saṃkalpa vikalpa | māvaḷoni puṇyapāpa ||2|| tukā mhaṇe kāḷa | avaghā goviṃdeṃ sukāḷa ||3||

येथील हा ठसा । गेला पडोनियां ऐसा ॥१॥ घरीं देवाचे अबोला । त्याची ते चि सवे त्याला ॥ध्रु॥. नाहीं पाहावें लागत । एकाएकीं च ते रित ॥२॥ तुका म्हणे जन । तयामध्यें येवढें भिन्न ॥३॥ ५९४. करितां देवार्चन । घरा आले संतजन ॥१॥ देव सारावे परते । संत पूजावे आरते ॥ध्रु.॥. शाळिग्राम विष्णुमूर्ती । संत हो का भलते याती ॥२॥ तुका म्हणे संधी । अधिक वैष्णवांची मांदी ॥३॥ ५९५. ज्याची खरी सेवा । त्याच्या भय काय जीवा ॥१॥ करितां स्वामीसवें वाद । अधिक अधिक आनंद ॥ध्रु.॥. असावा तो धर्म । मग साहों जातें वर्म ॥२॥ वदे वाग्देवी । तुका विठ्ठली गौरवी ॥३॥ ५९६. देवें जीव धाला । संसार तो कडू झाला ॥१॥ ते चि येतील ढेंकर । आनंदाचे हरिहर ॥ध्रु.॥. वेधी आणिकांस । ऐसा जया अंगीं कस ॥२॥ तुका म्हणे भुक । येणें न लगे आणीक ॥३॥ ५९७. नाम साराचें ही सार । शरणागत यमकिंकर ॥१॥ उतमातम । वाचे बोला पुरुषोत्तम ॥ध्रु.॥. नाम जपतां चंद्रमौळी । नामें तरला वाल्हा कोळी ॥२॥ तुका म्हणे वणूप काय । तारक विठोबाचे पाय ॥३॥ ५९८. गातों भाव नाहीं अंगीं । भूषण करावया जगीं ॥१॥ परि तूं पतितपावन । करीं साच हें वचन ॥ध्रु.॥. मुखें म्हणवितों दास । चित्तीं माया लोभ आस ॥५॥ तुका म्हणे दावीं वेश । तैसा अंतरीं नाहीं लेश ॥३॥ ५९९. द्रव्य असतां धर्म न करी । नागविला राजद्वारीं ॥१॥ माय त्यासि व्याली जेव्हां । रांड सटवी नव्हती तेव्हां ॥ध्रु.॥. कथाकाळीं निद्रा लागे । कामीं श्वानापरी जागे ॥२॥ भोग स्त्रियेसि देतां लाजे । वस्त्र दासीचें घेउनि निजे ॥३॥ तुका म्हणे जाण । नर गाढवाहुनी हीन ॥४॥ ६००. मुखें बोले ब्रम्हज्ञान । मनीं धनअभिमान ॥१॥ ऐशियाची करी सेवा । काय सुख होय जीवा ॥ध्रु.॥. पोटासाठीं संत । झाले कलींत बहुत ॥२॥ विरळा ऐसा कोणी । तुका त्यासि लोटांगणी ॥३॥

yethīla hā ṭhasā | gelā paḍoniyāṃ aisā ||1|| gharīṃ devāce abolā | tyācī te ci save tyālā ||dhru||. nāhīṃ pāhāveṃ lāgata | ekāekīṃ ca te rita ||2|| tukā mhaṇe jana | tayāmadhyeṃ yevaḍheṃ bhinna ||3|| 594. karitāṃ devārcana | gharā āle saṃtajana ||1|| deva sārāve parate | saṃta pūjāve ārate ||dhru.||. śāḷigrāma viṣṇumūrtī | saṃta ho kā bhalate yātī ||2|| tukā mhaṇe saṃdhī | adhika vaiṣṇavāṃcī māṃdī ||3|| 595. jyācī kharī sevā | tyācyā bhaya kāya jīvā ||1|| karitāṃ svāmīsaveṃ vāda | adhika adhika ānaṃda ||dhru.||. asāvā to dharma | maga sāhoṃ jāteṃ varma ||2|| vade vāgdevī | tukā viṭhṭhalī gauravī ||3|| 596. deveṃ jīva dhālā | saṃsāra to kaḍū jhālā ||1|| te ci yetīla ḍheṃkara | ānaṃdāce harihara ||dhru.||. vedhī āṇikāṃsa | aisā jayā aṃgīṃ kasa ||2|| tukā mhaṇe bhuka | yeṇeṃ na lage āṇīka ||3|| 597. nāma sārāceṃ hī sāra | śaraṇāgata yamakiṃkara ||1|| utamātama | vāce bolā puruṣottama ||dhru.||. nāma japatāṃ caṃdramauḷī | nāmeṃ taralā vālhā koḷī ||2|| tukā mhaṇe vaṇūpa kāya | tāraka viṭhobāce pāya ||3|| 598. gātoṃ bhāva nāhīṃ aṃgīṃ | bhūṣaṇa karāvayā jagīṃ ||1|| pari tūṃ patitapāvana | karīṃ sāca heṃ vacana ||dhru.||. mukheṃ mhaṇavitoṃ dāsa | cittīṃ māyā lobha āsa ||5|| tukā mhaṇe dāvīṃ veśa | taisā aṃtarīṃ nāhīṃ leśa ||3|| 599. dravya asatāṃ dharma na karī | nāgavilā rājadvārīṃ ||1|| māya tyāsi vyālī jevhāṃ | rāṃḍa saṭavī navhatī tevhāṃ ||dhru.||. kathākāḷīṃ nidrā lāge | kāmīṃ śvānāparī jāge ||2|| bhoga striyesi detāṃ lāje | vastra dāsīceṃ gheuni nije ||3|| tukā mhaṇe jāṇa | nara gāḍhavāhunī hīna ||4|| 600. mukheṃ bole bramhajñāna | manīṃ dhanaabhimāna ||1|| aiśiyācī karī sevā | kāya sukha hoya jīvā ||dhru.||. poṭāsāṭhīṃ saṃta | jhāle kalīṃta bahuta ||2|| viraḷā aisā koṇī | tukā tyāsi loṭāṃgaṇī ||3||

पद 301

पद 302

पद 303

पद 304

पद 305

पद 306

पद 307

पद 308

पद 309

पद 310

पद 311

पद 312

पद 313

पद 314

पद 315

पद 316

पद 317

पद 318

पद 319

पद 320

पद 321

पद 322

पद 323

पद 324

पद 325

पद 326

पद 327

पद 328

पद 329

पद 330

पद 331

पद 332

पद 333

पद 334

पद 335

पद 336

पद 337

पद 338

पद 339

पद 340

पद 341

पद 342

पद 343

पद 344

पद 345

पद 346

पद 347

पद 348

पद 349

पद 350

पद 351

पद 352

पद 353

पद 354

पद 355

पद 356

पद 357

पद 358

पद 359

पद 360

पद 361

पद 362

पद 363

पद 364

पद 365

पद 366

पद 367

पद 368

पद 369

पद 370

पद 371

पद 372

पद 373

पद 374

पद 375

पद 376

पद 377

पद 378

पद 379

पद 380

पद 381

पद 382

पद 383

पद 384

पद 385

पद 386

पद 387

पद 388

पद 389

पद 390

पद 391

पद 392

पद 393

पद 394

पद 395

पद 396

पद 397

पद 398

पद 399

पद 400

पद 401

पद 402

पद 403

पद 404

पद 405

पद 406

पद 407

पद 408

पद 409

पद 410

पद 411

पद 412

डांका - अभंग ८

डांका - अभंग ८ पद 413

डांका - अभंग ८ पद 414

डांका - अभंग ८ पद 415

डांका - अभंग ८ पद 416

डांका - अभंग ८ पद 417

डांका - अभंग ८ पद 418

डांका - अभंग ८ पद 419

डांका - अभंग ८ पद 420

डांका - अभंग ८ पद 421

डांका - अभंग ८ पद 422

डांका - अभंग ८ पद 423

डांका - अभंग ८ पद 424

डांका - अभंग ८ पद 425

डांका - अभंग ८ पद 426

डांका - अभंग ८ पद 427

डांका - अभंग ८ पद 428

वासुदेव - अभंग ६

वासुदेव - अभंग ६ पद 429

वासुदेव - अभंग ६ पद 430

वासुदेव - अभंग ६ पद 431

वासुदेव - अभंग ६ पद 432

वासुदेव - अभंग ६ पद 433

वासुदेव - अभंग ६ पद 434

गांवगुंड - अभंग १

गांवगुंड - अभंग १ पद 435

जोगी - अभंग १

जोगी - अभंग १ पद 436

सरवदा - अभंग १

सरवदा - अभंग १ पद 437

मुंढा - अभंग ३

मुंढा - अभंग ३ पद 438

मुंढा - अभंग ३ पद 439

मुंढा - अभंग ३ पद 440

डोई फोडा - अभंग १

डोई फोडा - अभंग १ पद 441

मलंग - अभंग १

मलंग - अभंग १ पद 442

दरवेस -अभंग १

दरवेस -अभंग १ पद 443

वैद्यगोळी - अभंग १

वैद्यगोळी - अभंग १ पद 444

गोंधळ - अभंग ३

गोंधळ - अभंग ३ पद 445

गोंधळ - अभंग ३ पद 446

गोंधळ - अभंग ३ पद 447

गोंधळ - अभंग ३ पद 448

गोंधळ - अभंग ३ पद 449

कावडे - अभंग ५

कावडे - अभंग ५ पद 450

कावडे - अभंग ५ पद 451

कावडे - अभंग ५ पद 452

कावडे - अभंग ५ पद 453

कावडे - अभंग ५ पद 454

सौर्यान - अभंग ११

सौर्यान - अभंग ११ पद 455

सौर्यान - अभंग ११ पद 456

सौर्यान - अभंग ११ पद 457

सौर्यान - अभंग ११ पद 458

सौर्यान - अभंग ११ पद 459

सौर्यान - अभंग ११ पद 460

सौर्यान - अभंग ११ पद 461

सौर्यान - अभंग ११ पद 462

सौर्यान - अभंग ११ पद 463

सौर्यान - अभंग ११ पद 464

सौर्यान - अभंग ११ पद 465

वाघा - अभंग १

वाघा - अभंग १ पद 466

लळित - अभंग ११

लळित - अभंग ११ पद 467

लळित - अभंग ११ पद 468

लळित - अभंग ११ पद 469

लळित - अभंग ११ पद 470

लळित - अभंग ११ पद 471

लळित - अभंग ११ पद 472

लळित - अभंग ११ पद 473

लळित - अभंग ११ पद 474

लळित - अभंग ११ पद 475

लळित - अभंग ११ पद 476

लळित - अभंग ११ पद 477

आशीर्वाद - अभंग ५

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 478

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 479

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 480

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 481

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 482

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 483

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 484

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 485

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 486

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 487

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 488

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 489

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 490

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 491

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 492

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 493

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 494

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 495

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 496

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 497

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 498

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 499

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 500

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 501

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 502

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 503

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 504

आशीर्वाद - अभंग ५ पद 505

दसरा - अभंग १

दसरा - अभंग १ पद 506

दसरा - अभंग १ पद 507

दसरा - अभंग १ पद 508

दसरा - अभंग १ पद 509

दसरा - अभंग १ पद 510

दसरा - अभंग १ पद 511

दसरा - अभंग १ पद 512

दसरा - अभंग १ पद 513

दसरा - अभंग १ पद 514

दसरा - अभंग १ पद 515

दसरा - अभंग १ पद 516

दसरा - अभंग १ पद 517

दसरा - अभंग १ पद 518

दसरा - अभंग १ पद 519

दसरा - अभंग १ पद 520

दसरा - अभंग १ पद 521

दसरा - अभंग १ पद 522

दसरा - अभंग १ पद 523

दसरा - अभंग १ पद 524

दसरा - अभंग १ पद 525

दसरा - अभंग १ पद 526

दसरा - अभंग १ पद 527

दसरा - अभंग १ पद 528

दसरा - अभंग १ पद 529

दसरा - अभंग १ पद 530

दसरा - अभंग १ पद 531

दसरा - अभंग १ पद 532

दसरा - अभंग १ पद 533

दसरा - अभंग १ पद 534

दसरा - अभंग १ पद 535

दसरा - अभंग १ पद 536

दसरा - अभंग १ पद 537

दसरा - अभंग १ पद 538

दसरा - अभंग १ पद 539

दसरा - अभंग १ पद 540

दसरा - अभंग १ पद 541

दसरा - अभंग १ पद 542

दसरा - अभंग १ पद 543

दसरा - अभंग १ पद 544

दसरा - अभंग १ पद 545

दसरा - अभंग १ पद 546

दसरा - अभंग १ पद 547

दसरा - अभंग १ पद 548

दसरा - अभंग १ पद 549

दसरा - अभंग १ पद 550

दसरा - अभंग १ पद 551

दसरा - अभंग १ पद 552

दसरा - अभंग १ पद 553

दसरा - अभंग १ पद 554

दसरा - अभंग १ पद 555

दसरा - अभंग १ पद 556

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 557

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 558

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 559

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 560

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 561

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 562

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 563

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 564

लोहगावांस परचक्रवेढा पडला - अभंग ३ पद 565

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 566

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 567

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 568

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 569

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 570

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 571

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 572

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 573

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 574

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 575

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 576

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 577

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 578

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 579

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 580

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 581

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 582

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 583

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 584

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 585

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 586

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 587

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 588

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 589

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 590

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 591

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 592

स्वामींचे स्त्रीनें स्वामींस कठिण उत्तरें केलीं - अभंग ७ पद 593

या पाठाविषयी

परिचय

संत तुकाराम महाराजांच्या गाथेतील अभंग 301 ते 600. तुकारामांचे अभंग हे वारकरी संप्रदायाचा प्राण मानले जातात — विठ्ठलभक्ती, संतसंगती, नामस्मरण आणि परखड आत्मपरीक्षण हे त्यांचे विषय.

॥ पुंडलीक वरदा हरि विठ्ठल ॥

संदर्भ 1

तुकाराम गाथा — mr.wikisource.org
मराठी विकिस्रोत आवृत्ती. या विभागातील 293 अभंग येथे दिले आहेत; 7 अभंगांचा मूळ पाठ विश्वसनीय स्वरूपात उपलब्ध नसल्याने वगळला आहे.

परवाना: CC BY-SA 4.0 — Text adapted from Wikimedia projects, licensed CC BY-SA 4.0. Adaptations must be shared alike.

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

तुकाराम गाथा — अभंग 301–600

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 4

हरिपाठ — संत तुकाराम

साखळीचे अभंग

ताटीचे अभंग

तुकाराम गाथा — अभंग 1–300

आणखी पाहा 2

आरती

आरती तुकारामा

श्री एकनाथांची आरती