उत्तरकाण्ड
उत्तरकाण्ड · दोहा ७८(क)–८७(ख)
nātha ihām̐ kachu kārana ānā| sunahu so sāvadhāna harijānā|| gyāna akhaṃḍa eka sītābara| māyā basya jīva sacarācara||
jauṃ saba keṃ raha gyāna ekarasa| īsvara jīvahi bheda kahahu kasa|| māyā basya jīva abhimānī| īsa basya māyā gunakhānī||
parabasa jīva svabasa bhagavaṃtā| jīva aneka eka śrīkaṃtā|| mudhā bheda jadyapi kṛta māyā| binu hari jāi na koṭi upāyā||
rāmacaṃdra ke bhajana binu jo caha pada nirbāna| gyānavaṃta api so nara pasu binu pūcha biṣāna || 78 (ka)||
rākāpati ṣoḍasa uahiṃ tārāgana samudāi| sakala girinha dava lāia binu rabi rāti na jāi || 78 (kha)||
aisehiṃ hari binu bhajana khagesā| miṭai na jīvanha kera kalesā|| hari sevakahi na byāpa abidyā| prabhu prerita byāpai tehi bidyā||
tāte nāsa na hoi dāsa kara| bheda bhagati bhāṛhai bihaṃgabara|| bhrama te cakita rāma mohi dekhā| biham̐se so sunu carita biseṣā||
tehi kautuka kara maramu na kāhūm̐| jānā anuja na mātu pitāhūm̐|| jānu pāni dhāe mohi dharanā| syāmala gāta aruna kara caranā||
taba maiṃ bhāgi caleum̐ uragāmī| rāma gahana kaham̐ bhujā pasārī|| jimi jimi dūri uṛāum̐ akāsā| taham̐ bhuja hari dekhaum̐ nija pāsā||
brahāloka lagi gaye maiṃ citayaum̐ pācha uṛāta| juga aṃgula kara bīca saba rāma bhujahi mohi tāta || 79 (ka)||
saptābarana bheda kari jahāṃ lageṃ gati mori| gayaḍeṃ tahāṃ prabhu bhuja nirakhi byākula bhaya bahori || 79 (kha)||
mūdeum̐ nayana trasita jaba bhayaum̐| puni citavata kosalapura gayaūm̐|| mohi biloki rāma musukāhīṃ| biham̐sata turata gayaum̐ mukha māhīṃ||
udara mājha sunu aṃḍaja rāyā| dekheum̐ bahu brahmāṃḍa nikāyā|| ati bicitra taham̐ loka anekā| racanā adhika eka te ekā||
koṭinha caturānana gaurīsā| aganita uḍagana rabi rajanīsā|| aganita lokapāla jama kālā| aganita bhūdhara bhūmi bisālā||
sāgara sari sara bipina apārā| nānā bhām̐ti sṛṣṭi bistārā|| sura muni siddha nāga nara kiṃnara| cāri prakāra jīva sacarācara||
jo nahiṃ dekhā nahiṃ sunā jo manahūṃ na samāi|
saba adbhuta dekheuṃ barani kavani bidhi jāi || 80 (ka)||
eka eka brahmāṃḍa mahūṃ rahauṃ baraṣa sata eka| ehi bidhi dekhata phireṃ meṃ aṃḍa kaṭāha aneka || 80 (kha)||
loka loka prati bhinna bidhātā| bhinna biṣnu siva manu disitrātā|| nara gaṃdharba bhūta betālā| kiṃnara nisicara pasu khaga byālā||
deva danuja gana nānā jātī| sakala jīva taham̐ ānahi bhām̐tī|| mahi sari sāgara sara giri nānā| saba prapaṃca taham̐ ānai ānā||
aṃḍakosa prati prati nija rupā| dekheum̐ jinasa aneka anūpā|| avadhapurī prati bhuvana ninārī| sarajū bhinna bhinna nara nārī||
dasaratha kausalyā sunu tātā| bibidha rūpa bharatādika bhrātā|| prati brahmāṃḍa rāma avatārā| dekhaum̐ bālabinoda apārā||
bhinna bhinna meṃ dīkha sabu ati bicitra harijāna| aganita bhuvana phireuṃ prabhu rāma na dekheuṃ āna || 81 (ka)||
soi sisupana soi sobhā soi kṛpāla raghubīra| bhuvana bhuvana dekhata phireṃ prerita moha samīra || 81 (kha)||
bhramata mohi brahmāṃḍa anekā| bīte manahum̐ kalpa sata ekā|| phirata phirata nija āśrama āyaum̐| taheṃ puni rahi kacha kāla gvām̐yaḍeṃ||
nija prabhu janma avadha suni pāyaum̐| nirbhara prema haraṣi uṭhi dhāyaum̐|| dekhaum̐ janma mahotsava jāī| jehi bidhi prathama kahā maiṃ gāī||
rāma udara dekheum̐ jaga nānā| dekhata banai na jāi bakhānā|| taham̐ puni dekheum̐ rāma sujānā| māyā pati kṛpāla bhagavānā||
karaum̐ bicāra bahori bahorī| moha kalila byāpita mati morī|| ubhaya gharī maham̐ maiṃ saba dekhā| bhayaum̐ bhramita mana moha biseṣā||
dekhi kṛpāla bikala mohi biham̐se taba raghubīra| biham̐satahīṃ mukha bāhera āya sunu matidhīra || 82 (ka)||
i larikāī mo sana karana lage puni rāma| koṭi bhām̐ti samujhāvaum̐ manu na lahai biśrāma || 82 (kha)||
dekhi carita yaha so prabhutāī| samujhata deha dasā bisarāī|| dharani pareum̐ mukha āva na bātā| trāhi trāhi ārata jana trātā||
premākula prabhu mohi bilokī| nija māyā prabhutā taba rokī|| kara saroja prabhu mama sira dhareū| dīnadayāla sakala dukha hareū||
kīnha rāma mohi bigata bimohā| sevaka sukhada kṛpā saṃdohā|| prabhutā prathama bicāri bicārī| mana maham̐ hoi haraṣa ati bhārī||
bhagata bachalatā prabhu kai dekhī| upajī mama ura prīti biseṣī|| sajala nayana pulakita kara jorī| kīnhium̐ bahu bidhi binaya bahorī||
suni saprema mama bānī dekhi dīna nija dāsa| bacana sukhada gaṃbhīra mṛdu bole ramānivāsa || 83 (ka)||
kākabhasuṃḍi māgu bara ati prasanna mohi jāni| animādika sidhi apara ridhimoccha sakala sukha khāni|| 8 3 ( kha )||
gyāna bibeka birati bigyānā| muni durlabha guna je jaga nānā|| āju deum̐ saba saṃsaya nāhīṃ| māgu jo tohi bhāva mana māhīṃ||
suni prabhu bacana adhika anurāgeum̐| mana anumāna karana taba lāgeūm̐|| prabhu kaha dena sakala sukha sahī| bhagati āpanī dena na kahī||
bhagati hīna guna saba sukha aise| lavana binā bahu biṃjana jaise|| bhajana hīna sukha kavane kājā| asa bicāri boleum̐ khagarājā||
jauṃ prabhu hoi prasanna bara dehū| mo para karahu kṛpā aru nehū|| mana bhāvata bara māgaum̐ svāmī| tumha udāra ura aṃtarajāmī||
abirala bhagati bisuddha taba śruti purāna jo gāva| jehi khojata jogīsa muni prabhu prasāda kou pāva || 84 (ka)||
bhagata kalpataru pranata hita kṛpā siṃdhu sukha dhāma|
i nija bhagati mohi prabhu dehu dayā kari rāma || 84 (kha)||
evamastu kahi raghukulanāyaka| bole bacana parama sukhadāyaka|| sunu bāyasa taiṃ sahaja sayānā| kāhe na māgasi asa baradānā||
saba sukha khāni bhagati taiṃ māgī| nahiṃ jaga kou tohi sama baṛabhāgī|| jo muni koṭi jatana nahiṃ lahahīṃ| je japa joga anala tana dahahīṃ||
rījheum̐ dekhi tori caturāī| māgehu bhagati mohi ati bhāī|| sunu bihaṃga prasāda aba moreṃ| saba subha guna basihahiṃ ura toreṃ||
bhagati gyāna bigyāna birāgā| joga caritra rahasya bibhāgā|| jānaba taiṃ sabahī kara bhedā| mama prasāda nahiṃ sādhana khedā||
māyā saṃbhava bhrama saba aba na byāpihahiṃ tohi| jānesu brahā anādi aja aguna gunākara mohi || 85 (ka)||
mohi bhagata priya saṃtata asa bicāri sunu kāga| kāyeṃ bacana mana mama pada karesu acala anurāga || 85 (kha)||
aba sunu parama bimala mama bānī| satya sugama nigamādi bakhānī|| nija siddhāṃta sunāvaum̐ tohī| sunu mana dharu saba taji bhaju mohī||
mama māyā saṃbhava saṃsārā| jīva carācara bibidhi prakārā|| saba mama priya saba mama upajāe| saba te adhika manuja mohi bhāe||
tinha maham̐ dvija dvija maham̐ śrutidhārī| tinha mahum̐ nigama dharama anusārī|| tinha maham̐ priya birakta puni gyānī| gyānihu te ati priya bigyānī||
tinha te puni mohi priya nija dāsā| jehi gati mori na dūsari āsā|| puni puni satya kahaum̐ tohi pāhīṃ| mohi sevaka sama priya kou nāhīṃ||
bhagati hīna biraṃci kina hoī| saba jīvahu sama priya mohi soī|| bhagativaṃta ati nīcau prānī| mohi prānapriya asi mama bānī||
suci susīla sevaka sumati priya kahu kāhi na lāga| śruti purāna kaha nīti asi sāvadhāna sunu kāga || 86||
eka pitā ke bipula kumārā| hohiṃ pṛthaka guna sīla acārā|| kou paṃḍiṃta kou tāpasa gyātā| kou dhanavaṃta sūra kou dātā||
kou sarbagya dharmarata koī| saba para pitahi prīti sama hoī|| kou pitu bhagata bacana mana karmā| sapanehum̐ jāna na dūsara dharmā||
so suta priya pitu prāna samānā| jadyapi so saba bhām̐ti ayānā|| ehi bidhi jīva carācara jete| trijaga deva nara asura samete||
akhila bisva yaha mora upāyā| saba para mohi barābari dāyā|| tinha maham̐ jo parihari mada māyā| bhajai mohi mana baca arū kāyā||
puruṣa napuṃsaka nāri vā jīva carācara koi| sarba bhāva bhaja kapaṭa taji mohi parama priya soi || 87 (ka)||
satya kaha3m̐ khaga tohi suci sevaka mama prānapriya| asa bicāri bhaju mohi parihari āsa bharosa saba || 87 (kha)||
kabahūm̐ kāla na byāpihi tohī| sumiresu bhajesu niraṃtara mohī|| prabhu bacanāmṛta suni na aghāūm̐| tanu pulakita mana ati haraṣāūm̐||
so sukha jānai mana aru kānā| nahiṃ rasanā pahiṃ jāi bakhānā|| prabhu sobhā sukha jānahiṃ nayanā| kahi kimi sakahiṃ tinhahi nahiṃ bayanā||