Skip to content
वेद पथ वैदिक ज्ञान का पथ

श्रीसरस्वतीकवचम्

साझा करें

फलश्रुति 9

brahmovāca | śaृṇu vatsa pravakṣyāmi kavacaṃ sarvakāmadam | śrutisāraṃ śrutisukhaṃ śrutyuktaṃ śrutipūjitam || 63||

uktaṃ kṛṣṇena goloke mahyaṃ vṛndāvane vane | rāseśvareṇa vibhunā rāse vai rāsamaṇḍale || 64||

atīva gopanīyaṃ ca kalpavṛkṣasamaṃ param | aśrutādbhutamantrāṇāṃ samūhaiśca samanvitam || 65||

yaddhṛtvā paṭhanādbrahmanbuddhimāṃśca bṛhaspatiḥ | yaddhṛtvā bhagavāñchukraḥ sarvadaityeṣu pūjitaḥ || 66||

paṭhanāddhāraṇādvāgmī kavīndro vālmiko muniḥ | svāyaṃbhuvo manuścaiva yaddhṛtvā sārvapūjitaḥ || 67||

kaṇādo gautamaḥ kaṇvaḥ pāṇiniḥ śākaṭāyanaḥ | granthaṃ cakāra yaddhṛtvā dakṣaḥ kātyāyanaḥ svayam || 68||

dhṛtvā vedavibhāgaṃ ca purāṇānyakhilāni ca | cakāra līlāmātreṇa kṛṣṇadvaipāyanaḥ svayam || 69||

śātātapaśca saṃvarto vasiṣṭhaśca parāśaraḥ | yaddhṛtvā paṭhanādgranthaṃ yājñavalkyaścakāra saḥ || 70||

ṛṣyaśaृṅgo bharadvājaścā''stīko devalastathā | jaigīṣavyo'tha jābāliryatddhṛtvā sarvapūjitaḥ || 71||

विनियोग 2

kavacasyāsya viprendra ṛṣireṣa prajāpatiḥ | svayaṃ bṝhaspatiśchando devo rāseśvaraḥ prabhuḥ || 72||

sarvatattvaparijñāne sarvārthe'pi ca sādhane | kavitāsu ca sarvāsu viniyogaḥ prakīrtitaḥ || 73||

कवच 13

oṃ hrīṃ sarasvatyai svāhā śiro me pātu sarvataḥ | śrīṃ vāgdevatāyai svāhā bhālaṃ me sarvadā'vatu || 74||

oṃ sarasvatyai svāheti śrotraṃ pātu nirantaram | oṃ śrīṃ hrīṃ bhārtyai svāhā netrayugmaṃ sadā'vatu || 75||

oṃ hrīṃ vāgvādinyai svāhā nāsāṃ me sarvato'vatu | hrīṃ vidyādhiṣṭhātṛdevyai svāhā śrotraṃ sadā'vatu || 76||

oṃ śrīṃ hrīṃ brāhmyai svāheti dantapaṅktīḥ sadā'vatu | aimityekākṣaro mantro mama kaṇṭhaṃ sadā'vatu || 77||

oṃ śrīṃ hrīṃ pātu me grīvāṃ skandhaṃ me śrīṃ sadā'vatu | śrīṃ vidyādhiṣṭhātṛdevyai svāhā vakṣaḥ sadā'vatu || 78||

oṃ hrīṃ vidyāsvarūpāyai svāhā me pātu nābhikām | oṃ hrīṃ klīṃ vāṇyai svāheti mama prṣṭhaṃ sadā'vatu || 79||

oṃ sarvavarṇātmikāyai pādayugmaṃ sadā'vatu | oṃ vāgadhiṣṭhātṛdevyai sarvāṅgaṃ me sadā'vatu || 80||

oṃ sarvakaṇṭhavāsinyai svāhā pracyāṃ sadā'vatu | oṃ hrīṃ jihvāgravāsinyai svāhā'gnidiśi rakṣatu || 81||

oṃ aiṃ śrīṃ hrīṃ sarasvatyai budhajananyai svāhā | satataṃ mantrarājo'yaṃ dakṣiṇe māṃ sadā'vatu || 82||

oṃ hrīṃ śrīṃ tryakṣaro mantro nairṝtyāṃ me sadā'vatu | kavijihvāgravāsinyai svāhā māṃ vāruṇe'vatu || 83||

oṃ sadambakāyai svāhā vāyavyai māṃ sadā'vastu | oṃ gadyapadyavāsinyai svāhā māmuttare'vatu || 84||

oṃ sarvaśāstravāsinyai svāhaiśānyāṃ sadā'vatu | oṃ hrīṃ sarvapūjitāyai svāhā cordhvaṃ sadā'vatu || 85||

oṃ hrīṃ pustakavāsinyai svāhā'dho māṃ sadā'vatu | oṃ granthabījarūpāyai svāhā māṃ sarvato'vatu || 86||

फलश्रुति 6

iti te kathitaṃ vipra sarvamantraughavigraham | idaṃ viśvajayaṃ nāma kavacaṃ brahmārūpakam || 87||

purā śrutaṃ dharmavaktrātparvate gandhmādane | tava snehānmayā''khyātaṃ pravaktavyaṃ na kasyacit || 88||

gurumabhyarcya vidhivadvastrālaṃkāracandanaiḥ | praṇamya daṇḍavadbhūmau kavacaṃ dhārayetsudhīḥ || 89||

pañcalakṣajapenaiva siddhaṃ tu kavacaṃ bhavet | yadi syātsiddhakavaco bṛhaspatisamo bhavet || 90||

mahāvāgmī kavīndraśca trailokyavijayī bhavet | śaknoti sarvṃ jetuṃ sa kavacasya prabhāvataḥ || 91||

idaṃ te kāṇvaśākhoktaṃ kathitaṃ kavacaṃ mune | stotraṃ pūjāvidhānaṃ ca dhyānaṃ vai vandanaṃ tathā || 92||

समापन 1

iti śrī brahmavaivarte mahāpurāṇe prakṛtikhaṇḍe nāradanārāyaṇasaṃvāde sarasvatīkavacaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ || 4||

इस पाठ के बारे में

परिचय

श्रीसरस्वतीकवचम् ब्रह्मवैवर्तपुराण (प्रकृतिखण्ड) का देवी सरस्वती को समर्पित रक्षा-कवच है, जिसे भगवान् ब्रह्मा ने नारद को कहा। इसमें बीजमन्त्रों (ओं ह्रीं ऐं श्रीं) सहित सरस्वती के विविध रूपों — वाग्देवी, भारती, वाग्वादिनी, ब्राह्मी आदि — का आवाहन कर साधक अपने सिर से चरण तक तथा दसों दिशाओं की रक्षा का वरण करता है। ‘विश्वजय’ नामक यह कवच बुद्धि, विद्या एवं वाणी की सिद्धि हेतु श्रद्धापूर्वक पढ़ा जाता है।

संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः प्रस्तुत है; अर्थ व्याख्यात्मक हैं। शुद्ध उच्चारण एवं विधि हेतु योग्य आचार्य का मार्गदर्शन श्रेयस्कर है।

संदर्भ 2

  • Sanskrit Documents — श्रीसरस्वतीकवचम् — sarasvatIkavacham (ब्रह्मवैवर्त पुराण), संशोधित ITRANS पाठ

    संस्कृत मूल पाठ इसी प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।

    लाइसेंस: Verified against sanskritdocuments.org

  • GuruKripa — Saraswati Kavacham (Brahma Vaivarta Purana), meaning — श्लोकवार अंग्रेज़ी अर्थ; अंगों और दिशाओं की रक्षा का विवरण

अर्थ वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित हैं, और सामग्री की क्रमशः समीक्षा की जा रही है।

और देखें 4