Tripura Sundari Kavacham
माहात्म्य 4
kavacaṃ tripurāyāstu śaृṇu vetāla bhairava | yajjñātvā mantravit samyak phalamāpnoti pūjane || 50||
upacārāḥ purā proktā yena evātra pūjane | pratipattistu saivātra kīrtitā nityapūjane || 51||
kavacasya ca māhātmyamahaṃ brahmā na keśavaḥ | vaktuṃ kṣamastvananto'pi bahujihvaḥ kadācana || 52||
kravyādādbhayaṃ na labhate tathā toyapariplave | kavacasmaraṇādeva sarvaṃ kalyāṇamāpnuyāt || 53||
विनियोग 1
atha kavacaṃ - oṃ tripurākavacasyāsya ṛṣirdakṣiṇa ucyate | chandaścitrāhvayaṃ proktaṃ devī tripurabhairavī | dharmārthakāmamokṣāṇāṃ viniyogastu sādhane || 54||
त्रिकूट बीज 2
yathādyātripurākhyāyā bījāni kramataḥ suta | nāmato vāgbhavādīni kīrtitāni mayā purā || 55||
tathā tripurabhairavyā bījānāmapi nāmataḥ | vāgbhavaḥ kāmarājaśca tathā trailokyamohanaḥ || 56||
त्रिकूट कवच 3
avatu sakalaśīrṣaṃ vāgbhave vācamugrāṃ nikhilaracitakāmān kāmarājo'vatānme | sakalakaraṇavargamīśvaraḥ pātu nityaṃ tanugatabahutejo vardhayan buddhihetuḥ || 57||
kūṭaistu pañcabhiridaṃ gaditaṃ hi yantraṃ mantraṃ tato'nu satataṃ mama teja ugram | tejomayaṃ mahati nityaparāyaṇasthaṃ tantro hṛdi pravitatāṃ tanutāṃ subuddhim || 58||
ādhāre vāgbhavaḥ pātu kāmarājastathā hṛdi | bhruvormadhye ca śīrṣe ca pātu trailokyamohanaḥ || 59||
भैरवी-न्यास 5
vitatakulakalājñā kāminī bhairavī yā tripurapuradahākhyā sarvalokasya mātā | vitaratu mama nityaṃ nābhipadme sakukṣau gaṇapativanitā māṃ rogahāniṃ sukhaṃ ca || 60||
yogairjaganti parimohayatīva nityaṃ jāgarti yā tripurabhairavabhāminīti | sāyaṃ ca bhāvakalitā mama pañcabhāge nāsākṣikarṇarasanātvaci pātu nityam || 61||
ādyā tu tripureyaṃ yā madhyā yā kāmadāyinī | tridhā tu hyavatāṃ nityaṃ devī tripurabhairavī || 62||
udayadiśi sadā māṃ pātu bālā tu mātā yamadiśi mama madhyābhadramugraṃ vidadhyāt | varuṇapavanakāṣṭhāmadhyato bhairavī mā- mavatu sakalarakṣāṃ kurvatī sundarī me || 63||
mahāmāyā mahāyonirviśvayoniḥ sadaiva tu | sā pātu tripurā nityaṃ sundarī bhairavī ca yā || 64||
दिग्-अङ्ग रक्षा 9
lalāṭe subhagā devī pūrvasyāṃ diśi kāmadā | nityaṃ tiṣṭhatu rakṣantī sadā tripurasundarī || 65||
bhruvormadhye tathāgneyyāṃ diśi māṃ tripurā ca yā | vardhayantī bhagagaṇān pātu tripurabhairavī || 66||
vadane dakṣiṇasyāṃ ca diśi māṃ bhagasarpiṇī | tripurā yamadūtādīn vārayantī sadā'vatu || 67||
karṇayoḥ paścimāyāṃ ca diśi māṃ bhagamālinī | ayonijā jagadyonirbālā māṃ tripurā'vatu || 68||
anaṅgakusumā kaṇṭhe pratīcyāṃ diśi sundarī | tripurābhairavī mātā nityaṃ pātu maheśvarī || 69||
hṛdi mārutakāṣṭhāyāṃ devī cānaṅgamekhalā | nābhāvudīcyāṃ diśi māṃ mātaṅgī tripurāparā || 70||
anaṅgamadanā devī pātu tripurabhairavī | aiśānyāṃ diśi liṅge ca madavibhramamantharā || 71||
vāgvādinī rakṣatu māṃ sadā tripurabhairavī | gudameḍhrāntare pātu ratistripurabhairavī || 72||
hṛdayābhyantare prītiḥ pātu tripurabhairavī | bhrūnāsayormadhyadeśe nityaṃ pātu manobhavaḥ || 73||
शक्ति-रक्षा 6
drāvaṇī māṃ grahāt pātu vāṇī māṃ durgamūrdhani | kṣobhaṇā māṃ sadā pātu kravyādbhyo'niṣṭabhītitaḥ || 74||
vaśīkaraṇavāṇī māmagnitaḥ pātu rājataḥ | ākarṣaṇāhvayā vāṇī māṃ pātu śastraghātataḥ || 75||
mohanaḥ sarvabhūtebhyaḥ piśācebhyo jalāttathā | nityaṃ pātu mahābāṇastanvānaḥ kāmamuttamam || 76||
mālā māṃ śāstrabodhāya śāstravāde sadā'vatu | pustakaṃ pātu manasi saṅkalpaṃ vardhayan mama || 77||
varaḥ pātu sadā dhāmni dhāmatejo vivardhayan | abhayaṃ hyabhayaṃ dhattāṃ sarvebhyo bhūtibhāvanam || 78||
ūrdhvādhobhāvabhūtasthitatarakaraṇai raktakīrṇā sucakrā kālāgniprakhyarociḥ sakalasuragaṇairarcitā muṇḍamālā | jñānadhyānaikatānaprabalabalakaraṃ tattvabhūtapratiṣṭhaṃ pātādūrdhvaṃ tathādhaḥ sakalabhayabhṛto bhogabhīrostu vidyā || 79||
बीजाक्षर रक्षा 2
haḥ pātu hṛdi māṃ nityaṃ saḥ śīrṣe pātu nityaśaḥ | raḥ pātu guhyadeśe māṃ sauḥ pātu kaṇṭhapārśvayoḥ || 80||
rakāro mama nāḍīṣu śiraḥ sauḥ pātu sarvadā | śakraḥ pātu sadākāśe brahmā rakṣatu sarvataḥ || 81||
विद्या-स्तुति 4
vidyā vidyābhāvinī kāmarūpā sthūlā sūkṣmā māyayā yā''dimāyā | brahmendrādyairarcitā bhūtidātrī rakṣāṃ kuryāt sarvato bhairavī mām || 82||
ādyā madhyā bhāvinī nītiyuktā samyagjñānajñeyarūpāparā yā | ādāvante madhyabhāge ca tārā pāyāddevī traipurī bhairavī yā || 83||
yanmantrabhāgatantrāṇāṃ yantrāṇāmapi keśavaḥ | brahmā rudraśca jānāti tattvaṃ nānyo namo'stu tān || 84||
tvaṃ brahmāṇi bhavāni viśvabhaviturlakṣmīratiryoginī tvaṃ vāgmī subhagā bhavāyutayutaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalam | varṇāste nikhilā stanāvacalitastvaṃ kāminīkāmadā tvaṃ devi tripure kavitvamamalaṃ saubhāgyamuccaiḥ kuru || 85||
फलश्रुति 7
idaṃ tu kavacaṃ devyā yo jānāti sa mantravit | nādhayo vyādhayastasya na bhayaṃ ca sadā kvacit || 86||
iti te paramaṃ guhyamākhyātaṃ kavacaṃ param | tadbhajasva mahābhāga tataḥ siddhimavāpsyasi || 87||
idaṃ pavitraṃ paramaṃ puṇyaṃ kīrtivivardhanam | tripurāyāstrimūrtestu kavacaṃ mayakoditam || 88||
yaḥ paṭhet prātarutthāya sa prāpnoti manogatam | likhitaṃ kavacaṃ yastu kaṇṭhe gṛhvāti mantravit || 89||
na tasya gātraṃ kṛntanti raṇe śastrāṇi bhairava | saṅgrāme śāstravāde ca vijayastasya jāyate || 90||
idaṃ kavacamajñātvā yo japet tripurāṃ naraḥ | sa śastraghātamāpnoti bhairavīṃ sundarīmapi || 91||
bījamuccārayet svastho gatavāgdoṣaniścitaḥ | saṃyogabodhaḥ pratyekabheda-śravaṇagocaraḥ || 92||
समापन 1
iti kālikāpurāṇe pañcasaptatitamādhyāyāntargataṃ śivaproktaṃ tripurākavacaṃ sampūrṇam |
kavacaṃ tripurāyāstu śaृṇu vetāla bhairava | yajjñātvā mantravit samyak phalamāpnoti pūjane || 50||
upacārāḥ purā proktā yena evātra pūjane | pratipattistu saivātra kīrtitā nityapūjane || 51||
kavacasya ca māhātmyamahaṃ brahmā na keśavaḥ | vaktuṃ kṣamastvananto'pi bahujihvaḥ kadācana || 52||
kravyādādbhayaṃ na labhate tathā toyapariplave | kavacasmaraṇādeva sarvaṃ kalyāṇamāpnuyāt || 53||
atha kavacaṃ - oṃ tripurākavacasyāsya ṛṣirdakṣiṇa ucyate | chandaścitrāhvayaṃ proktaṃ devī tripurabhairavī | dharmārthakāmamokṣāṇāṃ viniyogastu sādhane || 54||
yathādyātripurākhyāyā bījāni kramataḥ suta | nāmato vāgbhavādīni kīrtitāni mayā purā || 55||
tathā tripurabhairavyā bījānāmapi nāmataḥ | vāgbhavaḥ kāmarājaśca tathā trailokyamohanaḥ || 56||
avatu sakalaśīrṣaṃ vāgbhave vācamugrāṃ nikhilaracitakāmān kāmarājo'vatānme | sakalakaraṇavargamīśvaraḥ pātu nityaṃ tanugatabahutejo vardhayan buddhihetuḥ || 57||
kūṭaistu pañcabhiridaṃ gaditaṃ hi yantraṃ mantraṃ tato'nu satataṃ mama teja ugram | tejomayaṃ mahati nityaparāyaṇasthaṃ tantro hṛdi pravitatāṃ tanutāṃ subuddhim || 58||
ādhāre vāgbhavaḥ pātu kāmarājastathā hṛdi | bhruvormadhye ca śīrṣe ca pātu trailokyamohanaḥ || 59||
vitatakulakalājñā kāminī bhairavī yā tripurapuradahākhyā sarvalokasya mātā | vitaratu mama nityaṃ nābhipadme sakukṣau gaṇapativanitā māṃ rogahāniṃ sukhaṃ ca || 60||
yogairjaganti parimohayatīva nityaṃ jāgarti yā tripurabhairavabhāminīti | sāyaṃ ca bhāvakalitā mama pañcabhāge nāsākṣikarṇarasanātvaci pātu nityam || 61||
ādyā tu tripureyaṃ yā madhyā yā kāmadāyinī | tridhā tu hyavatāṃ nityaṃ devī tripurabhairavī || 62||
udayadiśi sadā māṃ pātu bālā tu mātā yamadiśi mama madhyābhadramugraṃ vidadhyāt | varuṇapavanakāṣṭhāmadhyato bhairavī mā- mavatu sakalarakṣāṃ kurvatī sundarī me || 63||
mahāmāyā mahāyonirviśvayoniḥ sadaiva tu | sā pātu tripurā nityaṃ sundarī bhairavī ca yā || 64||
lalāṭe subhagā devī pūrvasyāṃ diśi kāmadā | nityaṃ tiṣṭhatu rakṣantī sadā tripurasundarī || 65||
bhruvormadhye tathāgneyyāṃ diśi māṃ tripurā ca yā | vardhayantī bhagagaṇān pātu tripurabhairavī || 66||
vadane dakṣiṇasyāṃ ca diśi māṃ bhagasarpiṇī | tripurā yamadūtādīn vārayantī sadā'vatu || 67||
karṇayoḥ paścimāyāṃ ca diśi māṃ bhagamālinī | ayonijā jagadyonirbālā māṃ tripurā'vatu || 68||
anaṅgakusumā kaṇṭhe pratīcyāṃ diśi sundarī | tripurābhairavī mātā nityaṃ pātu maheśvarī || 69||
hṛdi mārutakāṣṭhāyāṃ devī cānaṅgamekhalā | nābhāvudīcyāṃ diśi māṃ mātaṅgī tripurāparā || 70||
anaṅgamadanā devī pātu tripurabhairavī | aiśānyāṃ diśi liṅge ca madavibhramamantharā || 71||
vāgvādinī rakṣatu māṃ sadā tripurabhairavī | gudameḍhrāntare pātu ratistripurabhairavī || 72||
hṛdayābhyantare prītiḥ pātu tripurabhairavī | bhrūnāsayormadhyadeśe nityaṃ pātu manobhavaḥ || 73||
drāvaṇī māṃ grahāt pātu vāṇī māṃ durgamūrdhani | kṣobhaṇā māṃ sadā pātu kravyādbhyo'niṣṭabhītitaḥ || 74||
vaśīkaraṇavāṇī māmagnitaḥ pātu rājataḥ | ākarṣaṇāhvayā vāṇī māṃ pātu śastraghātataḥ || 75||
mohanaḥ sarvabhūtebhyaḥ piśācebhyo jalāttathā | nityaṃ pātu mahābāṇastanvānaḥ kāmamuttamam || 76||
mālā māṃ śāstrabodhāya śāstravāde sadā'vatu | pustakaṃ pātu manasi saṅkalpaṃ vardhayan mama || 77||
varaḥ pātu sadā dhāmni dhāmatejo vivardhayan | abhayaṃ hyabhayaṃ dhattāṃ sarvebhyo bhūtibhāvanam || 78||
ūrdhvādhobhāvabhūtasthitatarakaraṇai raktakīrṇā sucakrā kālāgniprakhyarociḥ sakalasuragaṇairarcitā muṇḍamālā | jñānadhyānaikatānaprabalabalakaraṃ tattvabhūtapratiṣṭhaṃ pātādūrdhvaṃ tathādhaḥ sakalabhayabhṛto bhogabhīrostu vidyā || 79||
haḥ pātu hṛdi māṃ nityaṃ saḥ śīrṣe pātu nityaśaḥ | raḥ pātu guhyadeśe māṃ sauḥ pātu kaṇṭhapārśvayoḥ || 80||
rakāro mama nāḍīṣu śiraḥ sauḥ pātu sarvadā | śakraḥ pātu sadākāśe brahmā rakṣatu sarvataḥ || 81||
vidyā vidyābhāvinī kāmarūpā sthūlā sūkṣmā māyayā yā''dimāyā | brahmendrādyairarcitā bhūtidātrī rakṣāṃ kuryāt sarvato bhairavī mām || 82||
ādyā madhyā bhāvinī nītiyuktā samyagjñānajñeyarūpāparā yā | ādāvante madhyabhāge ca tārā pāyāddevī traipurī bhairavī yā || 83||
yanmantrabhāgatantrāṇāṃ yantrāṇāmapi keśavaḥ | brahmā rudraśca jānāti tattvaṃ nānyo namo'stu tān || 84||
tvaṃ brahmāṇi bhavāni viśvabhaviturlakṣmīratiryoginī tvaṃ vāgmī subhagā bhavāyutayutaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalam | varṇāste nikhilā stanāvacalitastvaṃ kāminīkāmadā tvaṃ devi tripure kavitvamamalaṃ saubhāgyamuccaiḥ kuru || 85||
idaṃ tu kavacaṃ devyā yo jānāti sa mantravit | nādhayo vyādhayastasya na bhayaṃ ca sadā kvacit || 86||
iti te paramaṃ guhyamākhyātaṃ kavacaṃ param | tadbhajasva mahābhāga tataḥ siddhimavāpsyasi || 87||
idaṃ pavitraṃ paramaṃ puṇyaṃ kīrtivivardhanam | tripurāyāstrimūrtestu kavacaṃ mayakoditam || 88||
yaḥ paṭhet prātarutthāya sa prāpnoti manogatam | likhitaṃ kavacaṃ yastu kaṇṭhe gṛhvāti mantravit || 89||
na tasya gātraṃ kṛntanti raṇe śastrāṇi bhairava | saṅgrāme śāstravāde ca vijayastasya jāyate || 90||
idaṃ kavacamajñātvā yo japet tripurāṃ naraḥ | sa śastraghātamāpnoti bhairavīṃ sundarīmapi || 91||
bījamuccārayet svastho gatavāgdoṣaniścitaḥ | saṃyogabodhaḥ pratyekabheda-śravaṇagocaraḥ || 92||
iti kālikāpurāṇe pañcasaptatitamādhyāyāntargataṃ śivaproktaṃ tripurākavacaṃ sampūrṇam |
Introduction
Spoken by Shiva to Vetala Bhairava in the seventy-fifth chapter of the Kalika Purana, this Tripura Kavacham is a protective armour from the Shri Vidya of Devi Tripura Sundari (Shodashi, Lalita, Rajarajeshwari). It invokes protection through the three seed-clusters (kutas) — vagbhava, kamaraja and trailokyamohana — for the head, heart and senses, and through the many forms of Tripura-Bhairavi (Subhaga, Bhagamalini, Ananga-kusuma, Matangi and others) for every direction and every limb.
The Sanskrit text below is reproduced verbatim from a canonical source; the meanings are explanatory. Pure seed-syllables (bija-mantras) carry no literal translation. Scholarly-religious review is welcome.
Sources 2
- Sanskrit Documents — शिवप्रोक्तं त्रिपुराकवचम् — tripurAkavachamshivaproktaM, Kalika Purana ch. 75, proofread by PSA Easwaran
संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; बीजमन्त्रों का शब्दशः अनुवाद सम्भव नहीं, अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।
- Manblunder — Sri Bala Tripura Sundari Kavacham (Shri Vidya bija meanings) — functional gloss of the three kutas — vagbhava (speech/knowledge), kamaraja (desire), shakti/trailokyamohana; directional and anga nyasa
Meanings are compiled and edited by the Ved Path team, and are being progressively reviewed for accuracy.