Skip to content
वेद पथ वैदिक ज्ञान का पथ

श्रीत्रिपुरसुन्दरीकवचम्

साझा करें

माहात्म्य 4

kavacaṃ tripurāyāstu śaृṇu vetāla bhairava | yajjñātvā mantravit samyak phalamāpnoti pūjane || 50||

upacārāḥ purā proktā yena evātra pūjane | pratipattistu saivātra kīrtitā nityapūjane || 51||

kavacasya ca māhātmyamahaṃ brahmā na keśavaḥ | vaktuṃ kṣamastvananto'pi bahujihvaḥ kadācana || 52||

kravyādādbhayaṃ na labhate tathā toyapariplave | kavacasmaraṇādeva sarvaṃ kalyāṇamāpnuyāt || 53||

विनियोग 1

atha kavacaṃ - oṃ tripurākavacasyāsya ṛṣirdakṣiṇa ucyate | chandaścitrāhvayaṃ proktaṃ devī tripurabhairavī | dharmārthakāmamokṣāṇāṃ viniyogastu sādhane || 54||

त्रिकूट बीज 2

yathādyātripurākhyāyā bījāni kramataḥ suta | nāmato vāgbhavādīni kīrtitāni mayā purā || 55||

tathā tripurabhairavyā bījānāmapi nāmataḥ | vāgbhavaḥ kāmarājaśca tathā trailokyamohanaḥ || 56||

त्रिकूट कवच 3

avatu sakalaśīrṣaṃ vāgbhave vācamugrāṃ nikhilaracitakāmān kāmarājo'vatānme | sakalakaraṇavargamīśvaraḥ pātu nityaṃ tanugatabahutejo vardhayan buddhihetuḥ || 57||

kūṭaistu pañcabhiridaṃ gaditaṃ hi yantraṃ mantraṃ tato'nu satataṃ mama teja ugram | tejomayaṃ mahati nityaparāyaṇasthaṃ tantro hṛdi pravitatāṃ tanutāṃ subuddhim || 58||

ādhāre vāgbhavaḥ pātu kāmarājastathā hṛdi | bhruvormadhye ca śīrṣe ca pātu trailokyamohanaḥ || 59||

भैरवी-न्यास 5

vitatakulakalājñā kāminī bhairavī yā tripurapuradahākhyā sarvalokasya mātā | vitaratu mama nityaṃ nābhipadme sakukṣau gaṇapativanitā māṃ rogahāniṃ sukhaṃ ca || 60||

yogairjaganti parimohayatīva nityaṃ jāgarti yā tripurabhairavabhāminīti | sāyaṃ ca bhāvakalitā mama pañcabhāge nāsākṣikarṇarasanātvaci pātu nityam || 61||

ādyā tu tripureyaṃ yā madhyā yā kāmadāyinī | tridhā tu hyavatāṃ nityaṃ devī tripurabhairavī || 62||

udayadiśi sadā māṃ pātu bālā tu mātā yamadiśi mama madhyābhadramugraṃ vidadhyāt | varuṇapavanakāṣṭhāmadhyato bhairavī mā- mavatu sakalarakṣāṃ kurvatī sundarī me || 63||

mahāmāyā mahāyonirviśvayoniḥ sadaiva tu | sā pātu tripurā nityaṃ sundarī bhairavī ca yā || 64||

दिग्-अङ्ग रक्षा 9

lalāṭe subhagā devī pūrvasyāṃ diśi kāmadā | nityaṃ tiṣṭhatu rakṣantī sadā tripurasundarī || 65||

bhruvormadhye tathāgneyyāṃ diśi māṃ tripurā ca yā | vardhayantī bhagagaṇān pātu tripurabhairavī || 66||

vadane dakṣiṇasyāṃ ca diśi māṃ bhagasarpiṇī | tripurā yamadūtādīn vārayantī sadā'vatu || 67||

karṇayoḥ paścimāyāṃ ca diśi māṃ bhagamālinī | ayonijā jagadyonirbālā māṃ tripurā'vatu || 68||

anaṅgakusumā kaṇṭhe pratīcyāṃ diśi sundarī | tripurābhairavī mātā nityaṃ pātu maheśvarī || 69||

hṛdi mārutakāṣṭhāyāṃ devī cānaṅgamekhalā | nābhāvudīcyāṃ diśi māṃ mātaṅgī tripurāparā || 70||

anaṅgamadanā devī pātu tripurabhairavī | aiśānyāṃ diśi liṅge ca madavibhramamantharā || 71||

vāgvādinī rakṣatu māṃ sadā tripurabhairavī | gudameḍhrāntare pātu ratistripurabhairavī || 72||

hṛdayābhyantare prītiḥ pātu tripurabhairavī | bhrūnāsayormadhyadeśe nityaṃ pātu manobhavaḥ || 73||

शक्ति-रक्षा 6

drāvaṇī māṃ grahāt pātu vāṇī māṃ durgamūrdhani | kṣobhaṇā māṃ sadā pātu kravyādbhyo'niṣṭabhītitaḥ || 74||

vaśīkaraṇavāṇī māmagnitaḥ pātu rājataḥ | ākarṣaṇāhvayā vāṇī māṃ pātu śastraghātataḥ || 75||

mohanaḥ sarvabhūtebhyaḥ piśācebhyo jalāttathā | nityaṃ pātu mahābāṇastanvānaḥ kāmamuttamam || 76||

mālā māṃ śāstrabodhāya śāstravāde sadā'vatu | pustakaṃ pātu manasi saṅkalpaṃ vardhayan mama || 77||

varaḥ pātu sadā dhāmni dhāmatejo vivardhayan | abhayaṃ hyabhayaṃ dhattāṃ sarvebhyo bhūtibhāvanam || 78||

ūrdhvādhobhāvabhūtasthitatarakaraṇai raktakīrṇā sucakrā kālāgniprakhyarociḥ sakalasuragaṇairarcitā muṇḍamālā | jñānadhyānaikatānaprabalabalakaraṃ tattvabhūtapratiṣṭhaṃ pātādūrdhvaṃ tathādhaḥ sakalabhayabhṛto bhogabhīrostu vidyā || 79||

बीजाक्षर रक्षा 2

haḥ pātu hṛdi māṃ nityaṃ saḥ śīrṣe pātu nityaśaḥ | raḥ pātu guhyadeśe māṃ sauḥ pātu kaṇṭhapārśvayoḥ || 80||

rakāro mama nāḍīṣu śiraḥ sauḥ pātu sarvadā | śakraḥ pātu sadākāśe brahmā rakṣatu sarvataḥ || 81||

विद्या-स्तुति 4

vidyā vidyābhāvinī kāmarūpā sthūlā sūkṣmā māyayā yā''dimāyā | brahmendrādyairarcitā bhūtidātrī rakṣāṃ kuryāt sarvato bhairavī mām || 82||

ādyā madhyā bhāvinī nītiyuktā samyagjñānajñeyarūpāparā yā | ādāvante madhyabhāge ca tārā pāyāddevī traipurī bhairavī yā || 83||

yanmantrabhāgatantrāṇāṃ yantrāṇāmapi keśavaḥ | brahmā rudraśca jānāti tattvaṃ nānyo namo'stu tān || 84||

tvaṃ brahmāṇi bhavāni viśvabhaviturlakṣmīratiryoginī tvaṃ vāgmī subhagā bhavāyutayutaṃ mantrākṣaraṃ niṣkalam | varṇāste nikhilā stanāvacalitastvaṃ kāminīkāmadā tvaṃ devi tripure kavitvamamalaṃ saubhāgyamuccaiḥ kuru || 85||

फलश्रुति 7

idaṃ tu kavacaṃ devyā yo jānāti sa mantravit | nādhayo vyādhayastasya na bhayaṃ ca sadā kvacit || 86||

iti te paramaṃ guhyamākhyātaṃ kavacaṃ param | tadbhajasva mahābhāga tataḥ siddhimavāpsyasi || 87||

idaṃ pavitraṃ paramaṃ puṇyaṃ kīrtivivardhanam | tripurāyāstrimūrtestu kavacaṃ mayakoditam || 88||

yaḥ paṭhet prātarutthāya sa prāpnoti manogatam | likhitaṃ kavacaṃ yastu kaṇṭhe gṛhvāti mantravit || 89||

na tasya gātraṃ kṛntanti raṇe śastrāṇi bhairava | saṅgrāme śāstravāde ca vijayastasya jāyate || 90||

idaṃ kavacamajñātvā yo japet tripurāṃ naraḥ | sa śastraghātamāpnoti bhairavīṃ sundarīmapi || 91||

bījamuccārayet svastho gatavāgdoṣaniścitaḥ | saṃyogabodhaḥ pratyekabheda-śravaṇagocaraḥ || 92||

समापन 1

iti kālikāpurāṇe pañcasaptatitamādhyāyāntargataṃ śivaproktaṃ tripurākavacaṃ sampūrṇam |

इस पाठ के बारे में

परिचय

कालिकापुराण के पचहत्तरवें अध्याय में शिव द्वारा वेतालभैरव को कहा गया यह त्रिपुराकवच देवी त्रिपुरसुन्दरी (षोडशी, ललिता, राजराजेश्वरी) की श्रीविद्या का रक्षाकवच है। इसमें वाग्भव, कामराज एवं त्रैलोक्यमोहन — इन तीन कूट-बीजों से मस्तक, हृदय एवं इन्द्रियों की, तथा त्रिपुरभैरवी के अनेक रूपों (सुभगा, भगमालिनी, अनङ्गकुसुमा, मातङ्गी आदि) से दसों दिशाओं एवं समस्त अंगों की रक्षा का आवाहन है।

यहाँ संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः दिया गया है; अर्थ व्याख्यात्मक है। बीजमन्त्रों का शब्दशः अनुवाद सम्भव नहीं। धार्मिक-विद्वत् समीक्षा अपेक्षित।

संदर्भ 2

  • Sanskrit Documents — शिवप्रोक्तं त्रिपुराकवचम् — tripurAkavachamshivaproktaM, कालिका पुराण अ. 75, PSA Easwaran द्वारा संशोधित

    संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; बीजमन्त्रों का शब्दशः अनुवाद सम्भव नहीं, अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।

    लाइसेंस: Verified against sanskritdocuments.org

  • Manblunder — Sri Bala Tripura Sundari Kavacham (Shri Vidya bija meanings) — तीनों कूटों का कार्यात्मक अर्थ — वाग्भव (वाणी/ज्ञान), कामराज (कामना), शक्ति/त्रैलोक्यमोहन; दिग्न्यास और अंग-न्यास

अर्थ वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित हैं, और सामग्री की क्रमशः समीक्षा की जा रही है।