श्रीआदित्यकवचम्

ॐ. या श्रीमद् आदित्यकवच-स्तोत्ररूपी महामंत्राचे ऋषी महर्षी याज्ञवल्क्य आहेत; छंद अनुष्टुप् आणि जगती आहेत; ‘घृणि’ बीज, ‘सूर्य’ शक्ती आणि ‘आदित्य’ कीलक आहे. श्रीसूर्यनारायणाच्या प्रसन्नतेसाठी (या मंत्राचा) जपात विनियोग आहे.

ध्यान — उदयाचलावर (सूर्योदयाच्या पर्वतावर) येऊन (याज्ञवल्क्य मुनींनी) परम भक्तीने त्या वेदस्वरूप, निरामय (रोगरहित) तसेच वालखिल्य आदी ऋषींनी वेढलेल्या भगवंतांची (सूर्याची) स्तुती केली.

जे देव आणि असुर दोघांकडूनही सदा वंदनीय आहेत तसेच (नवही) ग्रहांनी वेढलेले असतात — जो भक्त सदा ध्यान करत, स्तुती करत आणि नामपाठ करत या सूर्यकवचाचे (पठण करतो) —

‘घृणि’ (करुणामय तेज) माझ्या शिराचे रक्षण करो, सूर्य माझ्या ललाटाचे रक्षण करो; आदित्य माझ्या नेत्रांचे आणि प्रभाकर (प्रकाशाचा कर्ता) माझ्या दोन्ही कानांचे रक्षण करो.

भानू सदा माझ्या नासिकेचे रक्षण करो, अर्क माझ्या मुखाचे रक्षण करो; जगन्नाथ माझ्या जिभेचे आणि विभावसू माझ्या कंठाचे रक्षण करो.

ग्रहपती माझ्या दोन्ही खांद्यांचे रक्षण करो, प्रभाकर माझ्या दोन्ही भुजांचे रक्षण करो; अहस्कर (दिवसाचा कर्ता) माझ्या दोन्ही हातांचे आणि भानुमान माझ्या हृदयाचे रक्षण करो.

सप्ताश्व (सात घोडे असलेला) माझ्या मध्यभागाचे रक्षण करो, नभोमणी (आकाशाचा मणी) माझ्या नाभीचे रक्षण करो; द्वादशात्मा (बारा रूपे असलेला) माझ्या कटीचे आणि सविता माझ्या मुखाच्या दोन्ही कोपऱ्यांचे (ओष्ठप्रांतांचे) रक्षण करो.

सुरश्रेष्ठ (देवांमध्ये श्रेष्ठ) माझ्या दोन्ही मांड्यांचे रक्षण करो, भास्कर माझ्या दोन्ही गुडघ्यांचे रक्षण करो; मार्तंड माझ्या दोन्ही पोटऱ्यांचे आणि त्विषांपती (तेजाचा स्वामी) माझ्या गळ्याचे रक्षण करो.

ब्रध्न सदा माझ्या दोन्ही पायांचे रक्षण करो, आणि मित्र माझ्या समस्त शरीराचे रक्षण करो. हे तिन्ही वेदांच्या स्वरूप स्वामी! हे नारायणा! हे जगत्पते! तो अक्षय (अयातयाम — कधीही क्षीण न होणारा) वेदस्वरूप प्रभाकरच (सर्वत्र रक्षक आहे).

या स्तोत्राने संतुष्ट होऊन, वालखिल्य आदी ऋषींनी वेढलेले, साक्षात वेदमय ते देव (सूर्य) रथावर आरूढ होऊन (समोर) येऊन पोहोचले.

त्यांना पाहून (मुनी) एकाएकी उठून भूमीवर दंडवत प्रणाम करू लागले; मग हात जोडून (कृतांजली होऊन) सूर्यासमोर उभे राहिले.

वेदमूर्ती, महाभाग (सूर्याने) ज्ञानदृष्टीने विचार करून तो वेद (प्रदान केला) जो पूर्वी ब्रह्मदेवाने स्थापन केला होता आणि जो यातयाम-दोषापासून रहित (सर्वथा नवीन व अक्षीण) होता —

— तो वेद जो सत्त्वप्रधान, ‘शुक्ल’ नामक (शुद्ध), वेदस्वरूप, निरामय, शब्दब्रह्ममय तसेच सत्कर्म व ब्रह्म यांचा प्रतिपादक आहे.

सवित्याने स्वतः प्रथम त्या मुनीला (तो वेद) शिकवला; त्या प्रथम प्रदत्त वेदाच्या द्वारे परमेश्वराच्या (सूर्याच्या अनुग्रहाने) —

— मुनिश्रेष्ठ याज्ञवल्क्य तेव्हा कृतकृत्य झाले; त्यांनी सूर्याच्या सान्निध्यात ऋग्वेद आदी समस्त वेद जाणून घेतले.

हे जे सांगितले गेले आहे ते महापुण्यमय, पवित्र आणि पापनाशक आहे; जो हे वाचतो अथवा ऐकतोसुद्धा, तो समस्त पापांतून मुक्त होतो, वेदार्थाच्या ज्ञानाने संपन्न होऊन सूर्यलोक प्राप्त करतो.

अशा प्रकारे स्कंदपुराणाच्या गौरीखंडात आदित्यकवच संपूर्ण झाले.