श्रीआदित्यकवचम्
विनियोग 1
oṃ asya śrīmadādityakavacastotramahāmantrasya yājñavalkyo maharṣiḥ | anuṣṭup-jagatīcchandasī | ghṛṇiriti bījam | sūrya iti śaktiḥ | āditya iti kīlakam | śrīsūryanārāyaṇaprītyarthe jape viniyogaḥ |
ध्यानम् 2
dhyānaṃ udayācalamāgatya vedarūpamanāmayam | tuṣṭāva parayā bhaktyā vālakhilyādibhirvṛtam || 1||
devāsuraissadā vandyaṃ grahaiśca pariveṣṭitam | dhyāyan stuvan paṭhan nāma yassūryakavacaṃ sadā || 2||
कवच 6
ghṛṇiḥ pātu śirodeśaṃ sūryaḥ phālaṃ ca pātu me | ādityo locane pātu śrutī pātu prabhākaraḥ || 3||
ghrāṇaṃ pātu sadā bhānuḥ arkaḥ pātu mukhaṃ tathā | jihvāṃ pātu jagannāthaḥ kaṇṭhaṃ pātu vibhāvasuḥ || 4||
skandhau grahapatiḥ pātu bhujau pātu prabhākaraḥ | ahaskaraḥ pātu hastau hṛdayaṃ pātu bhānumān || 5||
madhyaṃ ca pātu saptāśvo nābhiṃ pātu nabhomaṇiḥ | dvādaśātmā kaṭiṃ pātu savitā pātu sṛkkiṇī || 6||
ūrū pātu suraśreṣṭho jānunī pātu bhāskaraḥ | jaṅghe pātu ca mārtāṇḍo galaṃ pātu tviṣāmpatiḥ || 7||
pādau bradhnassadā pātu mitro'pi sakalaṃ vapuḥ | vedatrayātmaka svāmin nārāyaṇa jagatpate | ayātayāmaṃ taṃ kañcidvedarūpaḥ prabhākaraḥ || 8||
फलश्रुति 7
stotreṇānena santuṣṭo vālakhilyādibhirvṛtaḥ | sākṣādvedamayo devo rathārūḍhassamāgataḥ || 9||
taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya daṇḍavatpraṇaman bhuvi | kṛtāñjalipuṭo bhūtvā sūryasyāgre sthitastadā || 10||
vedamūrtirmahābhāgo jñānadṛṣṭirvicārya ca | brahmaṇā sthāpitaṃ pūrvaṃ yātayāmavivarjitam || 11||
sattvapradhānaṃ śuklākhyaṃ vedarūpamanāmayam | śabdabrahmamayaṃ vedaṃ satkarmabrahmavācakam || 12||
munimadhyāpayāmāsa prathamaṃ savitā svayam | tena prathamadattena vedena parameśvaraḥ || 13||
yājñavalkyo muniśreṣṭhaḥ kṛtakṛtyo'bhavattadā | ṛgādisakalān vedān jñātavān sūryasannidhau || 14||
idaṃ proktaṃ mahāpuṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam | yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate | vedārthajñānasampannassūryalokamāvapnuyāt || 15||
समापन 1
iti skāndapurāṇe gaurīkhaṇḍe ādityakavacaṃ samāptam |
oṃ asya śrīmadādityakavacastotramahāmantrasya yājñavalkyo maharṣiḥ | anuṣṭup-jagatīcchandasī | ghṛṇiriti bījam | sūrya iti śaktiḥ | āditya iti kīlakam | śrīsūryanārāyaṇaprītyarthe jape viniyogaḥ |
dhyānaṃ udayācalamāgatya vedarūpamanāmayam | tuṣṭāva parayā bhaktyā vālakhilyādibhirvṛtam || 1||
devāsuraissadā vandyaṃ grahaiśca pariveṣṭitam | dhyāyan stuvan paṭhan nāma yassūryakavacaṃ sadā || 2||
ghṛṇiḥ pātu śirodeśaṃ sūryaḥ phālaṃ ca pātu me | ādityo locane pātu śrutī pātu prabhākaraḥ || 3||
ghrāṇaṃ pātu sadā bhānuḥ arkaḥ pātu mukhaṃ tathā | jihvāṃ pātu jagannāthaḥ kaṇṭhaṃ pātu vibhāvasuḥ || 4||
skandhau grahapatiḥ pātu bhujau pātu prabhākaraḥ | ahaskaraḥ pātu hastau hṛdayaṃ pātu bhānumān || 5||
madhyaṃ ca pātu saptāśvo nābhiṃ pātu nabhomaṇiḥ | dvādaśātmā kaṭiṃ pātu savitā pātu sṛkkiṇī || 6||
ūrū pātu suraśreṣṭho jānunī pātu bhāskaraḥ | jaṅghe pātu ca mārtāṇḍo galaṃ pātu tviṣāmpatiḥ || 7||
pādau bradhnassadā pātu mitro'pi sakalaṃ vapuḥ | vedatrayātmaka svāmin nārāyaṇa jagatpate | ayātayāmaṃ taṃ kañcidvedarūpaḥ prabhākaraḥ || 8||
stotreṇānena santuṣṭo vālakhilyādibhirvṛtaḥ | sākṣādvedamayo devo rathārūḍhassamāgataḥ || 9||
taṃ dṛṣṭvā sahasotthāya daṇḍavatpraṇaman bhuvi | kṛtāñjalipuṭo bhūtvā sūryasyāgre sthitastadā || 10||
vedamūrtirmahābhāgo jñānadṛṣṭirvicārya ca | brahmaṇā sthāpitaṃ pūrvaṃ yātayāmavivarjitam || 11||
sattvapradhānaṃ śuklākhyaṃ vedarūpamanāmayam | śabdabrahmamayaṃ vedaṃ satkarmabrahmavācakam || 12||
munimadhyāpayāmāsa prathamaṃ savitā svayam | tena prathamadattena vedena parameśvaraḥ || 13||
yājñavalkyo muniśreṣṭhaḥ kṛtakṛtyo'bhavattadā | ṛgādisakalān vedān jñātavān sūryasannidhau || 14||
idaṃ proktaṃ mahāpuṇyaṃ pavitraṃ pāpanāśanam | yaḥ paṭhecchṛṇuyādvāpi sarvapāpaiḥ pramucyate | vedārthajñānasampannassūryalokamāvapnuyāt || 15||
iti skāndapurāṇe gaurīkhaṇḍe ādityakavacaṃ samāptam |
इस पाठ के बारे में
परिचय
श्रीआदित्यकवचम् भगवान् सूर्य (आदित्य) की आराधना का रक्षा-कवच है, जिसे स्कन्दपुराण के गौरीखण्ड में महर्षि याज्ञवल्क्य द्वारा प्रोक्त माना जाता है। इसमें साधक सूर्य के विविध नामों — घृणि, आदित्य, प्रभाकर, भानु, भास्कर, मार्ताण्ड आदि — का स्मरण कर शिर से चरण तक अपने प्रत्येक अंग की रक्षा का वरण करता है, और अन्त में इसके पाठ-श्रवण का पुण्यफल कहा गया है।
संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः प्रस्तुत है; अर्थ व्याख्यात्मक हैं। शुद्ध उच्चारण एवं विधि हेतु योग्य आचार्य का मार्गदर्शन श्रेयस्कर है।
संदर्भ 2
- Sanskrit Documents — आदित्यकवचम् — Adityakavacham, संशोधित ITRANS पाठ
संस्कृत मूल पाठ इसी प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।
लाइसेंस: Verified against sanskritdocuments.org
- Hindupedia — Adithya Kavacham — अंग्रेज़ी श्लोकवार अर्थ (अंग-रक्षा व फलश्रुति)
अर्थ वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित हैं, और सामग्री की क्रमशः समीक्षा की जा रही है।