श्रीछिन्नमस्ताकवचम्
प्रस्तावना 2
śrīgaṇeśāya namaḥ | devyuvāca | kathitāśchinnamastāyā yā yā vidyā sugopitāḥ | tvayā nāthena jīveśa śrutāścādhigatā mayā || 1||
idānīṃ śrotumicchāmi kavacaṃ sarvasūcitam | trailokyavijayaṃ nāma kṛpayā kathyatāṃ prabho || 2||
माहात्म्य 4
bhairava uvāca | śruṇu vakṣyāmi deveśi sarvadevanamaskṛte | trailokyavijayaṃ nāma kavacaṃ sarvamohanam || 3||
sarvavidyāmayaṃ sākṣātsurātsurajayapradam | dhāraṇātpaṭhanādīśastrailokyavijayī vibhuḥ || 4||
brahmā nārāyaṇo rudro dhāraṇātpaṭhanādyataḥ | kartā pātā ca saṃhartā bhuvanānāṃ sureśvari || 5||
na deyaṃ paraśiṣyebhyo'bhaktebhyo'pi viśeṣataḥ | deyaṃ śiṣyāya bhaktāya prāṇebhyo'pyadhikāya ca || 6||
ऋषि-न्यास 1
devyāśca chinnamastāyāḥ kavacasya ca bhairavaḥ | ṛṣistu syādvirāṭ chando devatā chinnamastakā || 7||
कवच 12
trailokyavijaye muktau viniyogaḥ prakīrtitaḥ | huṃkāro me śiraḥ pātu chinnamastā balapradā || 8||
hrāṃ hrūṃ aiṃ tryakṣarī pātu bhālaṃ vaktraṃ digambarā | śrīṃ hrīṃ hrūṃ aiṃ dṛśau pātu muṇḍaṃ kartridharāpi sā || 9||
sā vidyā praṇavādyantā śrutiyugmaṃ sadā'vatu | vajravairocanīye huṃ phaṭ svāhā ca dhruvādikā || 10||
ghrāṇaṃ pātu chinnamastā muṇḍakartrividhāriṇī | śrīmāyākūrcavāgbījairvajravairocanīyahrūm || 11||
hūṃ phaṭ svāhā mahāvidyā ṣoḍaśī brahmarūpiṇī | svapārśve varṇinī cāsṛgdhārāṃ pāyayatī mudā || 12||
vadanaṃ sarvadā pātu chinnamastā svaśaktikā | muṇḍakartridharā raktā sādhakābhīṣṭadāyinī || 13||
varṇinī ḍākinīyuktā sāpi māmabhito'vatu | rāmādyā pātu jihvāṃ ca lajjādyā pātu kaṇṭhakam || 14||
kūrcādyā hṛdayaṃ pātu vāgādyā stanayugmakam | ramayā puṭitā vidyā pārśvau pātu sureśvarī || 15||
māyayā puṭitā pātu nābhideśe digambarā | kūrceṇa puṭitā devī pṛṣṭhadeśe sadā'vatu || 16||
vāgbījapuṭitā caiṣā madhyaṃ pātu saśaktikā | īśvarī kūrcavāgbījairvajravairocanīyahrūm || 17||
hūṃphaṭ svāhā mahāvidyā koṭisūryyasamaprabhā | chinnamastā sadā pāyāduruyugmaṃ saśaktikā || 18||
hrīṃ hrūṃ varṇinī jānuṃ śrīṃ hrīṃ ca ḍākinī padam | sarvavidyāsthitā nityā sarvāṅgaṃ me sadā'vatu || 19||
दिग्बन्ध 7
prācyāṃ pāyādekaliṅgā yoginī pāvake'vatu | ḍākinī dakṣiṇe pātu śrīmahābhairavī ca mām || 20||
nairṛtyāṃ satataṃ pātu bhairavī paścime'vatu | indrākṣī pātu vāyavye'sitāṅgī pātu cottare || 21||
saṃhāriṇī sadā pātu śivakoṇe sakartrikā | ityaṣṭaśaktayaḥ pāntu digvidikṣu sakartrikāḥ || 22||
krīṃ krīṃ krīṃ pātu sā pūrvaṃ hrīṃ hrīṃ māṃ pātu pāvake | hrūṃ hrūṃ māṃ dakṣiṇe pātu dakṣiṇe kālikā'vatu || 23||
krīṃ krīṃ krīṃ caiva nairṛtyāṃ hrīṃ hrīṃ ca paścime'vatu | hrūṃ hrūṃ pātu marutkoṇe svāhā pātu sadottare || 24||
mahākālī khaḍgahastā rakṣaḥkoṇe sadā'vatu | tāro māyā vadhūḥ kūrcaṃ phaṭ kāro'yaṃ mahāmanuḥ || 25||
khaḍgakartridharā tārā cordhvadeśaṃ sadā'vatu | hrīṃ strīṃ hūṃ phaṭ ca pātāle māṃ pātu caikajaṭā satī | tārā tu sahitā khe'vyānmahānīlasarasvatī || 26||
फलश्रुति 8
iti te kathitaṃ devyāḥ kavacaṃ mantravigraham | yaddhṛtvā paṭhanānbhīmaḥ krodhākhyo bhairavaḥ smṛtaḥ || 27||
surāsuramunīndrāṇāṃ kartā hartā bhavetsvayam | yasyājñayā madhumatī yāti sā sādhakālayam || 28||
bhūtinyādyāśca ḍākinyo yakṣiṇyādyāśca khecarāḥ | ājñāṃ gṛhṇaṃti tāstasya kavacasya prasādataḥ || 29||
etadevaṃ paraṃ brahmakavacaṃ manmukhoditam | devīmabhyarca gandhādyairmūlenaiva paṭhetsakṛt || 30||
saṃvatsarakṛtāyāstu pūjāyāḥ phalamāpnuyāt | bhūrje vilikhitaṃ caitadguṭikāṃ kāñcanasthitām || 31||
dhārayeddakṣiṇe bāhau kaṇṭhe vā yadi vānyataḥ | sarvaiśvaryayuto bhūtvā trailokyaṃ vaśamānayet || 32||
tasya gehe vasellakṣmīrvāṇī ca vadanāmbuje | brahmāstrādīni śastrāṇi tadgātre yānti saumyatām || 33||
idaṃ kavacamajñātvā yo bhajecchinnamastakām | so'pi śatraprahāreṇa mṛtyumāpnoti satvaram || 34||
समापन 1
|| iti śrībhairavatantre bhairavabhairavīsaṃvāde trailokyavijayaṃ nāma chinnamastākavacaṃ sampūrṇam ||
śrīgaṇeśāya namaḥ | devyuvāca | kathitāśchinnamastāyā yā yā vidyā sugopitāḥ | tvayā nāthena jīveśa śrutāścādhigatā mayā || 1||
idānīṃ śrotumicchāmi kavacaṃ sarvasūcitam | trailokyavijayaṃ nāma kṛpayā kathyatāṃ prabho || 2||
bhairava uvāca | śruṇu vakṣyāmi deveśi sarvadevanamaskṛte | trailokyavijayaṃ nāma kavacaṃ sarvamohanam || 3||
sarvavidyāmayaṃ sākṣātsurātsurajayapradam | dhāraṇātpaṭhanādīśastrailokyavijayī vibhuḥ || 4||
brahmā nārāyaṇo rudro dhāraṇātpaṭhanādyataḥ | kartā pātā ca saṃhartā bhuvanānāṃ sureśvari || 5||
na deyaṃ paraśiṣyebhyo'bhaktebhyo'pi viśeṣataḥ | deyaṃ śiṣyāya bhaktāya prāṇebhyo'pyadhikāya ca || 6||
devyāśca chinnamastāyāḥ kavacasya ca bhairavaḥ | ṛṣistu syādvirāṭ chando devatā chinnamastakā || 7||
trailokyavijaye muktau viniyogaḥ prakīrtitaḥ | huṃkāro me śiraḥ pātu chinnamastā balapradā || 8||
hrāṃ hrūṃ aiṃ tryakṣarī pātu bhālaṃ vaktraṃ digambarā | śrīṃ hrīṃ hrūṃ aiṃ dṛśau pātu muṇḍaṃ kartridharāpi sā || 9||
sā vidyā praṇavādyantā śrutiyugmaṃ sadā'vatu | vajravairocanīye huṃ phaṭ svāhā ca dhruvādikā || 10||
ghrāṇaṃ pātu chinnamastā muṇḍakartrividhāriṇī | śrīmāyākūrcavāgbījairvajravairocanīyahrūm || 11||
hūṃ phaṭ svāhā mahāvidyā ṣoḍaśī brahmarūpiṇī | svapārśve varṇinī cāsṛgdhārāṃ pāyayatī mudā || 12||
vadanaṃ sarvadā pātu chinnamastā svaśaktikā | muṇḍakartridharā raktā sādhakābhīṣṭadāyinī || 13||
varṇinī ḍākinīyuktā sāpi māmabhito'vatu | rāmādyā pātu jihvāṃ ca lajjādyā pātu kaṇṭhakam || 14||
kūrcādyā hṛdayaṃ pātu vāgādyā stanayugmakam | ramayā puṭitā vidyā pārśvau pātu sureśvarī || 15||
māyayā puṭitā pātu nābhideśe digambarā | kūrceṇa puṭitā devī pṛṣṭhadeśe sadā'vatu || 16||
vāgbījapuṭitā caiṣā madhyaṃ pātu saśaktikā | īśvarī kūrcavāgbījairvajravairocanīyahrūm || 17||
hūṃphaṭ svāhā mahāvidyā koṭisūryyasamaprabhā | chinnamastā sadā pāyāduruyugmaṃ saśaktikā || 18||
hrīṃ hrūṃ varṇinī jānuṃ śrīṃ hrīṃ ca ḍākinī padam | sarvavidyāsthitā nityā sarvāṅgaṃ me sadā'vatu || 19||
prācyāṃ pāyādekaliṅgā yoginī pāvake'vatu | ḍākinī dakṣiṇe pātu śrīmahābhairavī ca mām || 20||
nairṛtyāṃ satataṃ pātu bhairavī paścime'vatu | indrākṣī pātu vāyavye'sitāṅgī pātu cottare || 21||
saṃhāriṇī sadā pātu śivakoṇe sakartrikā | ityaṣṭaśaktayaḥ pāntu digvidikṣu sakartrikāḥ || 22||
krīṃ krīṃ krīṃ pātu sā pūrvaṃ hrīṃ hrīṃ māṃ pātu pāvake | hrūṃ hrūṃ māṃ dakṣiṇe pātu dakṣiṇe kālikā'vatu || 23||
krīṃ krīṃ krīṃ caiva nairṛtyāṃ hrīṃ hrīṃ ca paścime'vatu | hrūṃ hrūṃ pātu marutkoṇe svāhā pātu sadottare || 24||
mahākālī khaḍgahastā rakṣaḥkoṇe sadā'vatu | tāro māyā vadhūḥ kūrcaṃ phaṭ kāro'yaṃ mahāmanuḥ || 25||
khaḍgakartridharā tārā cordhvadeśaṃ sadā'vatu | hrīṃ strīṃ hūṃ phaṭ ca pātāle māṃ pātu caikajaṭā satī | tārā tu sahitā khe'vyānmahānīlasarasvatī || 26||
iti te kathitaṃ devyāḥ kavacaṃ mantravigraham | yaddhṛtvā paṭhanānbhīmaḥ krodhākhyo bhairavaḥ smṛtaḥ || 27||
surāsuramunīndrāṇāṃ kartā hartā bhavetsvayam | yasyājñayā madhumatī yāti sā sādhakālayam || 28||
bhūtinyādyāśca ḍākinyo yakṣiṇyādyāśca khecarāḥ | ājñāṃ gṛhṇaṃti tāstasya kavacasya prasādataḥ || 29||
etadevaṃ paraṃ brahmakavacaṃ manmukhoditam | devīmabhyarca gandhādyairmūlenaiva paṭhetsakṛt || 30||
saṃvatsarakṛtāyāstu pūjāyāḥ phalamāpnuyāt | bhūrje vilikhitaṃ caitadguṭikāṃ kāñcanasthitām || 31||
dhārayeddakṣiṇe bāhau kaṇṭhe vā yadi vānyataḥ | sarvaiśvaryayuto bhūtvā trailokyaṃ vaśamānayet || 32||
tasya gehe vasellakṣmīrvāṇī ca vadanāmbuje | brahmāstrādīni śastrāṇi tadgātre yānti saumyatām || 33||
idaṃ kavacamajñātvā yo bhajecchinnamastakām | so'pi śatraprahāreṇa mṛtyumāpnoti satvaram || 34||
|| iti śrībhairavatantre bhairavabhairavīsaṃvāde trailokyavijayaṃ nāma chinnamastākavacaṃ sampūrṇam ||
इस पाठ के बारे में
परिचय
भैरवतन्त्र में भैरव एवं भैरवी के संवाद रूप में वर्णित यह श्रीछिन्नमस्ताकवचम् दस महाविद्याओं में से एक — छिन्नमस्ता (प्रचण्डचण्डिका) की उपासना का ‘त्रैलोक्यविजय’ नामक रक्षाकवच है। इसमें हुं, ह्रीं, श्रीं, ऐं आदि बीजमन्त्रों तथा वज्रवैरोचनीय मूलमन्त्र द्वारा सिर से चरण तक अङ्ग-प्रत्यङ्ग की रक्षा, और एकलिङ्गा, योगिनी, डाकिनी, महाभैरवी आदि अष्टशक्तियों तथा बीजों द्वारा दसों दिशाओं का दिग्बन्ध किया गया है।
यहाँ संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः दिया गया है; अर्थ व्याख्यात्मक है। बीजमन्त्रों का शब्दशः अनुवाद सम्भव नहीं। धार्मिक-विद्वत् समीक्षा अपेक्षित।
संदर्भ 2
- Sanskrit Documents — श्रीछिन्नमस्ताकवचम् — chhinnamastaakavach, Ravin Bhalekar द्वारा संशोधित
संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; बीजमन्त्रों का शब्दशः अनुवाद सम्भव नहीं, अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।
लाइसेंस: Verified against sanskritdocuments.org
- HinduNidhi — Shri Chinnamasta Kavacham (English) — लिप्यंतरण और संरचनात्मक अर्थ का संदर्भ (अंग-न्यास व दिशाओं की रक्षा)
अर्थ वेद पथ संपादकीय टीम द्वारा संकलित एवं संपादित हैं, और सामग्री की क्रमशः समीक्षा की जा रही है।