ॐ अहं रुद्रेभिर्वसुभिश्चराम्यह-
मादित्यैरुत विश्वदेवैः ।
अहं मित्रावरुणोभा बिभर्म्यह-
मिन्द्राग्नी अहमश्विनोभा ॥ १॥
oṃ ahaṃ rudrebhirvasubhiścarāmyaha-
mādityairuta viśvadevaiḥ |
ahaṃ mitrāvaruṇobhā bibharmyaha-
mindrāgnī ahamaśvinobhā || 1||
अर्थ (आदिशक्ती वाक् म्हणते —) मीच रुद्र आणि वसू यांच्यासह संचार करते, मीच आदित्य तसेच विश्वेदेव यांच्याबरोबरही राहते. मीच मित्र आणि वरुण या दोघांना धारण करते, मीच इंद्र आणि अग्नी यांना, आणि मीच दोन्ही अश्विनीकुमारांना धारण करते.
अहं सोममाहनसं बिभर्म्यहं
त्वष्टारमुत पूषणं भगम् ।
अहं दधामि द्रविणं हविष्मते
सुप्राव्ये यजमानाय सुन्वते ॥ २॥
ahaṃ somamāhanasaṃ bibharmyahaṃ
tvaṣṭāramuta pūṣaṇaṃ bhagam |
ahaṃ dadhāmi draviṇaṃ haviṣmate
suprāvye yajamānāya sunvate || 2||
अर्थ मीच उल्हासमय (आल्हाददायक) सोमाला धारण करते, मीच त्वष्टा, पूषा आणि भग यांना धारण करते. जो यजमान श्रद्धेने हवी अर्पण करतो आणि सोमरस पिळून काढतो, त्याला धनसंपत्ती मीच प्रदान करते.
अहं राष्ट्री सङ्गमनी वसूनां
चिकितुषी प्रथमा यज्ञियानाम् ।
तां मा देवा व्यदधुः पुरुत्रा
भूरिस्थात्रां भूर्यावेशयन्तीम् ॥ ३॥
ahaṃ rāṣṭrī saṅgamanī vasūnāṃ
cikituṣī prathamā yajñiyānām |
tāṃ mā devā vyadadhuḥ purutrā
bhūristhātrāṃ bhūryāveśayantīm || 3||
अर्थ मीच समस्त लोकांची अधीश्वरी (राष्ट्री) आहे, धनवैभव एकत्र करणारी आहे, सर्वांना जाणणारी चेतनास्वरूपा आहे, आणि यज्ञास योग्य अशा देवांमध्ये सर्वप्रथम पूज्य आहे. देवांनी मला अनेक स्थानी स्थापन केले आहे — मी अनेक स्थानी निवास करते आणि अनेक रूपांत प्रवेश करते.
मया सो अन्नमत्ति यो विपश्यति
यः प्राणिति य ईं श‍ृणोत्युक्तम् ।
अमन्तवो मां त उपक्षियन्ति
श्रुधि श्रुत श्रद्धिवं ते वदामि ॥ ४॥
mayā so annamatti yo vipaśyati
yaḥ prāṇiti ya īṃ śaृṇotyuktam |
amantavo māṃ ta upakṣiyanti
śrudhi śruta śraddhivaṃ te vadāmi || 4||
अर्थ माझ्यामुळेच मनुष्य अन्न खातो, माझ्याच आश्रयाने तो पाहतो, श्वास घेतो आणि बोललेले वचन ऐकतो. जे मला जाणत नाहीत, तेही (नकळतच) माझ्यातच स्थित असतात आणि माझ्यावरच अवलंबून असतात. हे विख्यात! ऐक — मी तुला श्रद्धेस योग्य असे सत्य सांगते.
अहमेव स्वयमिदं वदामि जुष्टं
देवेभिरुत मानुषेभिः ।
यं कामये तं तमुग्रं कृणोमि
तं ब्रह्माणं तमृषिं तं सुमेधाम् ॥ ५॥
ahameva svayamidaṃ vadāmi juṣṭaṃ
devebhiruta mānuṣebhiḥ |
yaṃ kāmaye taṃ tamugraṃ kṛṇomi
taṃ brahmāṇaṃ tamṛṣiṃ taṃ sumedhām || 5||
अर्थ हे जे मी सांगत आहे, ते देव आणि मनुष्य — दोघांनाही प्रिय आहे, आणि ते मी स्वतःच घोषित करते. मी ज्याला इच्छिते, त्यालाच उग्र (तेजस्वी आणि सामर्थ्यवान) करते, त्यालाच ब्रह्मा (ब्रह्मज्ञानी), त्यालाच ऋषी आणि त्यालाच श्रेष्ठ बुद्धीचा (सुमेधा) करते.
अहं रुद्राय धनुरा तनोमि
ब्रह्मद्विषे शरवे हन्तवा उ ।
अहं जनाय समदं कृणोम्यहं
द्यावापृथिवी आ विवेश ॥ ६॥
ahaṃ rudrāya dhanurā tanomi
brahmadviṣe śarave hantavā u |
ahaṃ janāya samadaṃ kṛṇomyahaṃ
dyāvāpṛthivī ā viveśa || 6||
अर्थ मीच रुद्रासाठी धनुष्याला प्रत्यंचा चढवते, जेणेकरून त्याचा बाण ब्रह्माचा (वेदज्ञानाचा) द्वेष करणाऱ्याचा वध करू शकेल. मीच (धर्मरक्षणासाठी) लोकांमध्ये संग्राम उत्पन्न करते; मीच द्युलोक आणि पृथ्वी व्यापून त्यांत प्रवेश केला आहे.
अहं सुवे पितरमस्य मूर्धन्
मम योनिरप्स्वन्तः समुद्रे ।
ततो वि तिष्ठे भुवनानु विश्वो-
तामूं द्यां वर्ष्मणोप स्पृशामि ॥ ७॥
ahaṃ suve pitaramasya mūrdhan
mama yonirapsvantaḥ samudre |
tato vi tiṣṭhe bhuvanānu viśvo-
tāmūṃ dyāṃ varṣmaṇopa spṛśāmi || 7||
अर्थ मीच या सृष्टीच्या शिखरावर (सर्वांच्या) पित्याला उत्पन्न करते; माझे उगमस्थान जलाच्या आत, समुद्रात आहे. तेथूनच मी समस्त लोकांत व्यापून स्थित राहते, आणि आपल्या विराट स्वरूपाच्या उंचीने त्या सुदूर द्युलोकालाही स्पर्श करते.
अहमेव वात इव प्र वाम्या-
रभमाणा भुवनानि विश्वा ।
परो दिवा पर एना पृथिव्यै-
तावती महिना सं बभूव ॥ ८॥
ahameva vāta iva pra vāmyā-
rabhamāṇā bhuvanāni viśvā |
paro divā para enā pṛthivyai-
tāvatī mahinā saṃ babhūva || 8||
अर्थ मीच वायूप्रमाणे स्वतः प्रवाहित होते, आणि समस्त लोकांना गती देत व धारण करत (सृष्टीचा) आरंभ करते. द्युलोकाच्या पलीकडे, या पृथ्वीच्याही पलीकडे — मी इतकी विशाल आहे; आपल्या महिम्याने मी या समस्त विस्तारात व्यापून राहिले आहे.
