चांगदेव पासष्टी

शेअर करा

स्वस्ति श्री वटेशु । जो लपोनि जगदाभासु । दावी मग ग्रासु । प्रगटला करी ॥ 1 ॥

svasti śrī vaṭeśu | jo laponi jagadābhāsu | dāvī maga grāsu | pragaṭalā karī || 1 ||

प्रगटे तंव तंव न दिसे । लपे तंव तंव आभासे । प्रगट ना लपाला असे । न खोमता जो ॥ 2 ॥

pragaṭe taṃva taṃva na dise | lape taṃva taṃva ābhāse | pragaṭa nā lapālā ase | na khomatā jo || 2 ||

बहु जंव जंव होये । तंव तंव कांहींच न होये । कांहीं नहोनि आहे । अवघाचि जो ॥ 3 ॥

bahu jaṃva jaṃva hoye | taṃva taṃva kāṃhīṃca na hoye | kāṃhīṃ nahoni āhe | avaghāci jo || 3 ||

सोनें सोनेपणा उणे । न येतांचि झालें लेणें । तेंवि न वेंचतां जग होणे । अंगें जया ॥ 4 ॥

soneṃ sonepaṇā uṇe | na yetāṃci jhāleṃ leṇeṃ | teṃvi na veṃcatāṃ jaga hoṇe | aṃgeṃ jayā || 4 ||

कल्लोळ कंचुक । न फेडितां उघडें उदक । तेंवी जगेंसी सम्यक् । स्वरूप जो ॥ 5 ॥

kalloḷa kaṃcuka | na pheḍitāṃ ughaḍeṃ udaka | teṃvī jageṃsī samyak | svarūpa jo || 5 ||

परमाणूंचिया मांदिया । पृथ्वीपणें न वचेचि वायां । तेंवी विश्वस्फूर्तिं इया । झांकवेना जो ॥ 6 ॥

paramāṇūṃciyā māṃdiyā | pṛthvīpaṇeṃ na vaceci vāyāṃ | teṃvī viśvasphūrtiṃ iyā | jhāṃkavenā jo || 6 ||

कळांचेनि पांघुरणें । चंद्रमा हरपों नेणें । कां वन्ही दीपपणें । आन नोहे ॥7 ॥

kaḷāṃceni pāṃghuraṇeṃ | caṃdramā harapoṃ neṇeṃ | kāṃ vanhī dīpapaṇeṃ | āna nohe ||7 ||

म्हणोनि अविद्यानिमित्तें । दृश्य द्रष्टृअत्व वर्ते । तें मी नेणें, आइते । ऐसेंचि असे ॥ 8 ॥

mhaṇoni avidyānimitteṃ | dṛśya draṣṭṛatva varte | teṃ mī neṇeṃ, āite | aiseṃci ase || 8 ||

जेंवी नाममात्र लुगडें । येर्हवीं सुतचि तें उघडें । कां माती मृद्भांडें । जयापरी ॥ 9 ॥

jeṃvī nāmamātra lugaḍeṃ | yerhavīṃ sutaci teṃ ughaḍeṃ | kāṃ mātī mṛdbhāṃḍeṃ | jayāparī || 9 ||

तेंवी द्रष्टा दृश्य दशे- । अतीत दृङ्मात्र जें असे । तेंचि द्रष्टादृश्यमिसें । केवळ होय ॥ 10 ॥

teṃvī draṣṭā dṛśya daśe- | atīta dṛṅmātra jeṃ ase | teṃci draṣṭādṛśyamiseṃ | kevaḷa hoya || 10 ||

अलंकार येणें नामें । असिजे निखिल हेमें । नाना अवयवसंभ्रमें । अवयविया जेंवी ॥ 11 ॥

alaṃkāra yeṇeṃ nāmeṃ | asije nikhila hemeṃ | nānā avayavasaṃbhrameṃ | avayaviyā jeṃvī || 11 ||

तेंवी शिवोनि पृथीवरी । भासती पदार्थांचिया परी । प्रकाशे ते एकसरी । संवित्ति हे ॥ 12 ॥

teṃvī śivoni pṛthīvarī | bhāsatī padārthāṃciyā parī | prakāśe te ekasarī | saṃvitti he || 12 ||

नाहीं तें चित्र दाविती । परि असे केवळ भिंती । प्रकाशे ते संवित्ति । जगदाकारें ॥ 13 ॥

nāhīṃ teṃ citra dāvitī | pari ase kevaḷa bhiṃtī | prakāśe te saṃvitti | jagadākāreṃ || 13 ||

बांधियाचिया मोडी । बांधा नहोनि गुळाचि गोडी । तयापरि जगपरवडी । संवित्ति जाण ॥ 14 ॥

bāṃdhiyāciyā moḍī | bāṃdhā nahoni guḷāci goḍī | tayāpari jagaparavaḍī | saṃvitti jāṇa || 14 ||

घडियेचेनि आकारें । प्रकाशिजे जेवीं अंबरें । तेंवी विश्वस्फुर्तिं स्फुरें । स्फुर्तिचि हे ॥ 15 ॥

ghaḍiyeceni ākāreṃ | prakāśije jevīṃ aṃbareṃ | teṃvī viśvasphurtiṃ sphureṃ | sphurtici he || 15 ||

न लिंपतां सुखदुःख । येणें आकारें क्षोभोनि नावेक । होय आपणया सन्मुख । आपणचि जो ॥ 16 ॥

na liṃpatāṃ sukhaduḥkha | yeṇeṃ ākāreṃ kṣobhoni nāveka | hoya āpaṇayā sanmukha | āpaṇaci jo || 16 ||

तया नांव दृश्याचें होणें । संवित्ति दृष्टृत्वा आणिजे जेणें । बिंबा बिंबत्व जालेपणें । प्रतिबिंबाचेनि ॥ 17 ॥

tayā nāṃva dṛśyāceṃ hoṇeṃ | saṃvitti dṛṣṭṛtvā āṇije jeṇeṃ | biṃbā biṃbatva jālepaṇeṃ | pratibiṃbāceni || 17 ||

तेंवी आपणचि आपुला पोटीं । आपणया दृश्य दावित उठी । दृष्टादृश्यदर्शन त्रिपुटी । मांडें तें हे ॥ 18 ॥

teṃvī āpaṇaci āpulā poṭīṃ | āpaṇayā dṛśya dāvita uṭhī | dṛṣṭādṛśyadarśana tripuṭī | māṃḍeṃ teṃ he || 18 ||

सुताचिये गुंजे । आंतबाहेर नाहीं दुजें । तेवी तीनपणेविण जाणिजे । त्रिपुटि हें ॥ 19 ॥

sutāciye guṃje | āṃtabāhera nāhīṃ dujeṃ | tevī tīnapaṇeviṇa jāṇije | tripuṭi heṃ || 19 ||

नुसधें मुख जैसें । देखिजतसें दर्पणमिसें । वायांचि देखणें ऐसें । गमों लागे ॥ 20 ॥

nusadheṃ mukha jaiseṃ | dekhijataseṃ darpaṇamiseṃ | vāyāṃci dekhaṇeṃ aiseṃ | gamoṃ lāge || 20 ||

तैसें न वचतां भेदा । संवित्ति गमे त्रिधा । हेचि जाणे प्रसिद्धा । उपपत्ति इया ॥ 21 ॥

taiseṃ na vacatāṃ bhedā | saṃvitti game tridhā | heci jāṇe prasiddhā | upapatti iyā || 21 ||

दृश्याचा जो उभारा । तेंचि द्रष्टृत्व होय संसारा । या दोहींमाजिला अंतरा । दृष्टि पंगु होय ॥ 22 ॥

dṛśyācā jo ubhārā | teṃci draṣṭṛtva hoya saṃsārā | yā dohīṃmājilā aṃtarā | dṛṣṭi paṃgu hoya || 22 ||

दृश्य जेधवां नाहीं । तेधवां दृष्टि घेऊनि असे काई ? । आणि दृश्येंविण कांहीं । दृष्टृअत्व होणें । 23 ॥

dṛśya jedhavāṃ nāhīṃ | tedhavāṃ dṛṣṭi gheūni ase kāī ? | āṇi dṛśyeṃviṇa kāṃhīṃ | dṛṣṭṛatva hoṇeṃ | 23 ||

म्हणोनि दृश्याचे जालेंपणें । दृष्टि, द्रष्टृत्व होणें । पुढती तें गेलिया, जाणें । तैसेचि दोन्ही ॥ 24 ॥

mhaṇoni dṛśyāce jāleṃpaṇeṃ | dṛṣṭi, draṣṭṛtva hoṇeṃ | puḍhatī teṃ geliyā, jāṇeṃ | taiseci donhī || 24 ||

एवं एकचि झालीं ती होती । तिन्ही गेलिया एकचि व्यक्ति । तरी तिन्ही भ्रांति । एकपण साच ॥ 25 ॥

evaṃ ekaci jhālīṃ tī hotī | tinhī geliyā ekaci vyakti | tarī tinhī bhrāṃti | ekapaṇa sāca || 25 ||

दर्पणाचिया आधि शेखीं । मुख असतांचि असे मुखीं । माजीं दर्पण अवलोकीं । आन कांहीं होये ? ॥ 26 ॥

darpaṇāciyā ādhi śekhīṃ | mukha asatāṃci ase mukhīṃ | mājīṃ darpaṇa avalokīṃ | āna kāṃhīṃ hoye ? || 26 ||

पुढें देखिजे तेणे बगे । देखतें ऐसें गमों लागे । परी दृष्टीतें वाउगें । झकवित असे ॥ 27 ॥

puḍheṃ dekhije teṇe bage | dekhateṃ aiseṃ gamoṃ lāge | parī dṛṣṭīteṃ vāugeṃ | jhakavita ase || 27 ||

म्हणोनि दृश्याचिये वेळे । दृश्यद्रष्टृत्वा वेगळें । वस्तुमात्र निहाळे । आपणापाशीं ॥ 28 ॥

mhaṇoni dṛśyāciye veḷe | dṛśyadraṣṭṛtvā vegaḷeṃ | vastumātra nihāḷe | āpaṇāpāśīṃ || 28 ||

वाद्यजातेविण ध्वनी । काष्ठजातेविण वन्ही । तैसें विशेष ग्रासूनी । स्वयेंचि असे ॥ 29 ॥

vādyajāteviṇa dhvanī | kāṣṭhajāteviṇa vanhī | taiseṃ viśeṣa grāsūnī | svayeṃci ase || 29 ||

जें म्हणतां नये कांहीं । जाणो न ये कैसेही । असतचि असे, पाही । असणें जया ॥ 30 ॥

jeṃ mhaṇatāṃ naye kāṃhīṃ | jāṇo na ye kaisehī | asataci ase, pāhī | asaṇeṃ jayā || 30 ||

आपुलिया बुबुळा । दृष्टि असोनि अखम डोळा । तैसा आत्मज्ञानीं दुबळा । ज्ञानरूप जो ॥ 31 ॥

āpuliyā bubuḷā | dṛṣṭi asoni akhama ḍoḷā | taisā ātmajñānīṃ dubaḷā | jñānarūpa jo || 31 ||

जें जाणणेंचि कीं ठाईं । नेणणें कीर नाहीं । परि जाणणें म्हणोनियांही । जाणणें कैंचें ॥ 32 ॥

jeṃ jāṇaṇeṃci kīṃ ṭhāīṃ | neṇaṇeṃ kīra nāhīṃ | pari jāṇaṇeṃ mhaṇoniyāṃhī | jāṇaṇeṃ kaiṃceṃ || 32 ||

यालागीं मौनेंचि बोलिजे । कांहीं नहोनि सर्व होईजे । नव्हतां लाहिजे । कांहीच नाहीं ॥ 33 ॥

yālāgīṃ mauneṃci bolije | kāṃhīṃ nahoni sarva hoīje | navhatāṃ lāhije | kāṃhīca nāhīṃ || 33 ||

नाना बोधाचिये सोयरिके । साचपण जेणें एके । नाना कल्लोळमाळिके । पाणि जेंवि ॥ 34 ॥

nānā bodhāciye soyarike | sācapaṇa jeṇeṃ eke | nānā kalloḷamāḷike | pāṇi jeṃvi || 34 ||

जें देखिजतेविण । एकलें देखतेंपण । हें असो, आपणिया आपण । आपणचि जें ॥ 35 ॥

jeṃ dekhijateviṇa | ekaleṃ dekhateṃpaṇa | heṃ aso, āpaṇiyā āpaṇa | āpaṇaci jeṃ || 35 ||

जें कोणाचे नव्हतेनि असणें । जें कोणाचे नव्हतां दिसणें । कोणाचें नव्हतां भोगणें । केवळ जो ॥ 36 ॥

jeṃ koṇāce navhateni asaṇeṃ | jeṃ koṇāce navhatāṃ disaṇeṃ | koṇāceṃ navhatāṃ bhogaṇeṃ | kevaḷa jo || 36 ||

तया पुत्र तूं वटेश्वराचा । रवा जैसा कापुराचा । चांगया मज तुज आपणयाचा । बोल ऐके ॥ 37 ॥

tayā putra tūṃ vaṭeśvarācā | ravā jaisā kāpurācā | cāṃgayā maja tuja āpaṇayācā | bola aike || 37 ||

ज्ञानदेव म्हणे । तुज माझा बोल ऐकणें । ते तळहाता तळीं मिठी देणें । जयापरि । 38 ॥

jñānadeva mhaṇe | tuja mājhā bola aikaṇeṃ | te taḷahātā taḷīṃ miṭhī deṇeṃ | jayāpari | 38 ||

बोलेंचि बोल ऐकिजे । स्वादेंचि स्वाद चाखिजे । कां उजिवडे देखिजे । उजिडा जेंवि ॥ 39 ॥

boleṃci bola aikije | svādeṃci svāda cākhije | kāṃ ujivaḍe dekhije | ujiḍā jeṃvi || 39 ||

सोनिया वरकल सोनें जैसा । कां मुख मुखा हो आरिसा । मज तुज संवाद तैसा । चक्रपाणि ॥ 40 ॥

soniyā varakala soneṃ jaisā | kāṃ mukha mukhā ho ārisā | maja tuja saṃvāda taisā | cakrapāṇi || 40 ||

गोडिये आपुलि गोडी । घेतां काय न माये तोंडी । आम्हां परस्परें आवडी । तो पाडु असे ॥ 41 ॥

goḍiye āpuli goḍī | ghetāṃ kāya na māye toṃḍī | āmhāṃ paraspareṃ āvaḍī | to pāḍu ase || 41 ||

सखया तुझेनि उद्देशें । भेटावया जीव उल्हासे । कीं सिद्धभेटी विसकुसे । ऐशिया बिहे ॥ 42 ॥

sakhayā tujheni uddeśeṃ | bheṭāvayā jīva ulhāse | kīṃ siddhabheṭī visakuse | aiśiyā bihe || 42 ||

घेवों पाहे तुझें दर्शन । तंव रूपा येवों पाहे मन । तेथें दर्शना होय अवजतन । ऐसें गमों लागे ॥ 43 ॥

ghevoṃ pāhe tujheṃ darśana | taṃva rūpā yevoṃ pāhe mana | tetheṃ darśanā hoya avajatana | aiseṃ gamoṃ lāge || 43 ||

कांहीं करी, बोले, कल्पी । कां न करी, न बोले, न कल्पी । ये दोन्ही तुझ्या स्वरूपीं । न घेति उमसू ॥ 44 ॥

kāṃhīṃ karī, bole, kalpī | kāṃ na karī, na bole, na kalpī | ye donhī tujhyā svarūpīṃ | na gheti umasū || 44 ||

चांगया ! तुझेनि नांवे । करणें, न करणें न व्हावें । हें काय म्हणों, परि न धरवे । मीपण हें ॥ 45 ॥

cāṃgayā ! tujheni nāṃve | karaṇeṃ, na karaṇeṃ na vhāveṃ | heṃ kāya mhaṇoṃ, pari na dharave | mīpaṇa heṃ || 45 ||

लवण पाणियाचा थावो । माजि रिघोनि गेलें पाहो । तंव तेंचि नाहीं, मा काय घेवो । माप जळा ? ॥ 46 ॥

lavaṇa pāṇiyācā thāvo | māji righoni geleṃ pāho | taṃva teṃci nāhīṃ, mā kāya ghevo | māpa jaḷā ? || 46 ||

तैसें तुज आत्मयातें पाही । देखो गेलिया मीचि नाहीं । तेथें तूं कैचा काई । कल्पावया जोगा ॥ 47 ॥

taiseṃ tuja ātmayāteṃ pāhī | dekho geliyā mīci nāhīṃ | tetheṃ tūṃ kaicā kāī | kalpāvayā jogā || 47 ||

जो जागोनि नीद देखे । तो देखणेपणा जेंवि मुके । तेंवि तूंतें देखोनि मी ठाके । कांहीं नहोनि ॥ 48 ॥

jo jāgoni nīda dekhe | to dekhaṇepaṇā jeṃvi muke | teṃvi tūṃteṃ dekhoni mī ṭhāke | kāṃhīṃ nahoni || 48 ||

अंधाराचे ठाईं । सूर्यप्रकाश तंव नाहीं । परी मी आहें हें कांहीं । न वचेचि जेंवि ॥ 49 ॥

aṃdhārāce ṭhāīṃ | sūryaprakāśa taṃva nāhīṃ | parī mī āheṃ heṃ kāṃhīṃ | na vaceci jeṃvi || 49 ||

तेंवि तूंतें मी गिवसी । तेथें तूंपण मीपणेंसी । उखते पडे ग्रासीं । भेटीचि उरे ॥ 50 ॥

teṃvi tūṃteṃ mī givasī | tetheṃ tūṃpaṇa mīpaṇeṃsī | ukhate paḍe grāsīṃ | bheṭīci ure || 50 ||

डोळ्याचे भूमिके । डोळा चित्र होय कौतुकें । आणि तेणेंचि तो देखे । न डंडळितां ॥ 51 ॥

ḍoḷyāce bhūmike | ḍoḷā citra hoya kautukeṃ | āṇi teṇeṃci to dekhe | na ḍaṃḍaḷitāṃ || 51 ||

तैसी उपजतां गोष्टी । न फुटतां दृष्टि । मीतूंवीण भेटी । माझी तुझी ॥ 52 ॥

taisī upajatāṃ goṣṭī | na phuṭatāṃ dṛṣṭi | mītūṃvīṇa bheṭī | mājhī tujhī || 52 ||

आतां मी तूं या उपाधी । ग्रासूनि भेटी नुसधी । ते भोगिली अनुवादीं । घोळघोळू ॥ 53 ॥

ātāṃ mī tūṃ yā upādhī | grāsūni bheṭī nusadhī | te bhogilī anuvādīṃ | ghoḷaghoḷū || 53 ||

रुचितयाचेनि मिसें । रुचितें जेविजे जैसें । कां दर्पणव्याजें दिसे । देखतें जेंवि ॥ 54 ॥

rucitayāceni miseṃ | ruciteṃ jevije jaiseṃ | kāṃ darpaṇavyājeṃ dise | dekhateṃ jeṃvi || 54 ||

तैसी अप्रमेयें प्रमेयें भरलीं । मौनाचीं अक्षरें भली । रचोनि गोष्टी केली । मेळियेचि ॥ 55 ॥

taisī aprameyeṃ prameyeṃ bharalīṃ | maunācīṃ akṣareṃ bhalī | raconi goṣṭī kelī | meḷiyeci || 55 ||

इयेतें करुनि व्याज । तूं आपणयातें बुझ । दीप दीपपणें पाहे निज । आपुलें जैसें ॥ 56 ॥

iyeteṃ karuni vyāja | tūṃ āpaṇayāteṃ bujha | dīpa dīpapaṇeṃ pāhe nija | āpuleṃ jaiseṃ || 56 ||

तैसी केलिया गोठी । तया उघडिजे दृष्टी । आपणिया आपण भेटी । आपणामाजी ॥ 57 ॥

taisī keliyā goṭhī | tayā ughaḍije dṛṣṭī | āpaṇiyā āpaṇa bheṭī | āpaṇāmājī || 57 ||

जालिया प्रळयीं एकार्णव । अपार पाणियाची धांव । गिळी आपुला उगव । तैसें करी ॥ 58 ॥

jāliyā praḷayīṃ ekārṇava | apāra pāṇiyācī dhāṃva | giḷī āpulā ugava | taiseṃ karī || 58 ||

ज्ञानदेव म्हणे नामरूपें- । विण तुझें साच आहे आपणपें । तें स्वानंदजीवनपे । सुखिया होई ॥ 59 ॥

jñānadeva mhaṇe nāmarūpeṃ- | viṇa tujheṃ sāca āhe āpaṇapeṃ | teṃ svānaṃdajīvanape | sukhiyā hoī || 59 ||

चांगया पुढत पुढती । घरा आलिया ज्ञानसंपत्ति । वेद्यवेदकत्वही अतीतीं । पदीं बैसें ॥ 60 ॥

cāṃgayā puḍhata puḍhatī | gharā āliyā jñānasaṃpatti | vedyavedakatvahī atītīṃ | padīṃ baiseṃ || 60 ||

चांगदेवा तुझेनि व्याजें । माउलिया श्रीनिवृत्तिराजे । स्वानुभव रसाळ खाजें । दिधलें लोभें ॥ 61 ॥

cāṃgadevā tujheni vyājeṃ | māuliyā śrīnivṛttirāje | svānubhava rasāḷa khājeṃ | didhaleṃ lobheṃ || 61 ||

एवं ज्ञानदेव चक्रपाणी ऐसे । दोन्ही डोळस आरिसे । परस्पर पाहतां कैसें । मुकले भेदा ॥ 62 ॥

evaṃ jñānadeva cakrapāṇī aise | donhī ḍoḷasa ārise | paraspara pāhatāṃ kaiseṃ | mukale bhedā || 62 ||

तियेपरि जो इया । दर्पण करील ओविया । तो आत्माएवढिया । मिळेल सुखा ॥ 63 ॥

tiyepari jo iyā | darpaṇa karīla oviyā | to ātmāevaḍhiyā | miḷela sukhā || 63 ||

नाहीं तेंचि काय नेणों असें । दिसें तेंचि कैसें नेणों दिसे । असें तेंचि नेणों, आपैसे । तें कीं होइहे ॥ 64 ॥

nāhīṃ teṃci kāya neṇoṃ aseṃ | diseṃ teṃci kaiseṃ neṇoṃ dise | aseṃ teṃci neṇoṃ, āpaise | teṃ kīṃ hoihe || 64 ||

निदेपरौते निदैजणें । जागृति गिळोनि जागणें । केलें तैसें गुंफणें । ज्ञानदेवो म्हणे ॥ 65 ॥

nideparaute nidaijaṇeṃ | jāgṛti giḷoni jāgaṇeṃ | keleṃ taiseṃ guṃphaṇeṃ | jñānadevo mhaṇe || 65 ||

पद 1

स्वस्ति श्री वटेशु । जो लपोनि जगदाभासु । दावी मग ग्रासु । प्रगटला करी ॥ 1 ॥

svasti śrī vaṭeśu | jo laponi jagadābhāsu | dāvī maga grāsu | pragaṭalā karī || 1 ||

पद 2

प्रगटे तंव तंव न दिसे । लपे तंव तंव आभासे । प्रगट ना लपाला असे । न खोमता जो ॥ 2 ॥

pragaṭe taṃva taṃva na dise | lape taṃva taṃva ābhāse | pragaṭa nā lapālā ase | na khomatā jo || 2 ||

पद 3

बहु जंव जंव होये । तंव तंव कांहींच न होये । कांहीं नहोनि आहे । अवघाचि जो ॥ 3 ॥

bahu jaṃva jaṃva hoye | taṃva taṃva kāṃhīṃca na hoye | kāṃhīṃ nahoni āhe | avaghāci jo || 3 ||

पद 4

soneṃ sonepaṇā uṇe | na yetāṃci jhāleṃ leṇeṃ | teṃvi na veṃcatāṃ jaga hoṇe | aṃgeṃ jayā || 4 ||

पद 5

कल्लोळ कंचुक । न फेडितां उघडें उदक । तेंवी जगेंसी सम्यक् । स्वरूप जो ॥ 5 ॥

kalloḷa kaṃcuka | na pheḍitāṃ ughaḍeṃ udaka | teṃvī jageṃsī samyak | svarūpa jo || 5 ||

पद 6

paramāṇūṃciyā māṃdiyā | pṛthvīpaṇeṃ na vaceci vāyāṃ | teṃvī viśvasphūrtiṃ iyā | jhāṃkavenā jo || 6 ||

पद 7

कळांचेनि पांघुरणें । चंद्रमा हरपों नेणें । कां वन्ही दीपपणें । आन नोहे ॥7 ॥

kaḷāṃceni pāṃghuraṇeṃ | caṃdramā harapoṃ neṇeṃ | kāṃ vanhī dīpapaṇeṃ | āna nohe ||7 ||

पद 8

mhaṇoni avidyānimitteṃ | dṛśya draṣṭṛatva varte | teṃ mī neṇeṃ, āite | aiseṃci ase || 8 ||

पद 9

jeṃvī nāmamātra lugaḍeṃ | yerhavīṃ sutaci teṃ ughaḍeṃ | kāṃ mātī mṛdbhāṃḍeṃ | jayāparī || 9 ||

पद 10

teṃvī draṣṭā dṛśya daśe- | atīta dṛṅmātra jeṃ ase | teṃci draṣṭādṛśyamiseṃ | kevaḷa hoya || 10 ||

पद 11

alaṃkāra yeṇeṃ nāmeṃ | asije nikhila hemeṃ | nānā avayavasaṃbhrameṃ | avayaviyā jeṃvī || 11 ||

पद 12

teṃvī śivoni pṛthīvarī | bhāsatī padārthāṃciyā parī | prakāśe te ekasarī | saṃvitti he || 12 ||

पद 13

nāhīṃ teṃ citra dāvitī | pari ase kevaḷa bhiṃtī | prakāśe te saṃvitti | jagadākāreṃ || 13 ||

पद 14

bāṃdhiyāciyā moḍī | bāṃdhā nahoni guḷāci goḍī | tayāpari jagaparavaḍī | saṃvitti jāṇa || 14 ||

पद 15

ghaḍiyeceni ākāreṃ | prakāśije jevīṃ aṃbareṃ | teṃvī viśvasphurtiṃ sphureṃ | sphurtici he || 15 ||

पद 16

na liṃpatāṃ sukhaduḥkha | yeṇeṃ ākāreṃ kṣobhoni nāveka | hoya āpaṇayā sanmukha | āpaṇaci jo || 16 ||

पद 17

tayā nāṃva dṛśyāceṃ hoṇeṃ | saṃvitti dṛṣṭṛtvā āṇije jeṇeṃ | biṃbā biṃbatva jālepaṇeṃ | pratibiṃbāceni || 17 ||

पद 18

teṃvī āpaṇaci āpulā poṭīṃ | āpaṇayā dṛśya dāvita uṭhī | dṛṣṭādṛśyadarśana tripuṭī | māṃḍeṃ teṃ he || 18 ||

पद 19

sutāciye guṃje | āṃtabāhera nāhīṃ dujeṃ | tevī tīnapaṇeviṇa jāṇije | tripuṭi heṃ || 19 ||

पद 20

nusadheṃ mukha jaiseṃ | dekhijataseṃ darpaṇamiseṃ | vāyāṃci dekhaṇeṃ aiseṃ | gamoṃ lāge || 20 ||

पद 21

taiseṃ na vacatāṃ bhedā | saṃvitti game tridhā | heci jāṇe prasiddhā | upapatti iyā || 21 ||

पद 22

dṛśyācā jo ubhārā | teṃci draṣṭṛtva hoya saṃsārā | yā dohīṃmājilā aṃtarā | dṛṣṭi paṃgu hoya || 22 ||

पद 23

dṛśya jedhavāṃ nāhīṃ | tedhavāṃ dṛṣṭi gheūni ase kāī ? | āṇi dṛśyeṃviṇa kāṃhīṃ | dṛṣṭṛatva hoṇeṃ | 23 ||

पद 24

mhaṇoni dṛśyāce jāleṃpaṇeṃ | dṛṣṭi, draṣṭṛtva hoṇeṃ | puḍhatī teṃ geliyā, jāṇeṃ | taiseci donhī || 24 ||

पद 25

evaṃ ekaci jhālīṃ tī hotī | tinhī geliyā ekaci vyakti | tarī tinhī bhrāṃti | ekapaṇa sāca || 25 ||

पद 26

darpaṇāciyā ādhi śekhīṃ | mukha asatāṃci ase mukhīṃ | mājīṃ darpaṇa avalokīṃ | āna kāṃhīṃ hoye ? || 26 ||

पद 27

puḍheṃ dekhije teṇe bage | dekhateṃ aiseṃ gamoṃ lāge | parī dṛṣṭīteṃ vāugeṃ | jhakavita ase || 27 ||

पद 28

mhaṇoni dṛśyāciye veḷe | dṛśyadraṣṭṛtvā vegaḷeṃ | vastumātra nihāḷe | āpaṇāpāśīṃ || 28 ||

पद 29

vādyajāteviṇa dhvanī | kāṣṭhajāteviṇa vanhī | taiseṃ viśeṣa grāsūnī | svayeṃci ase || 29 ||

पद 30

जें म्हणतां नये कांहीं । जाणो न ये कैसेही । असतचि असे, पाही । असणें जया ॥ 30 ॥

jeṃ mhaṇatāṃ naye kāṃhīṃ | jāṇo na ye kaisehī | asataci ase, pāhī | asaṇeṃ jayā || 30 ||

पद 31

āpuliyā bubuḷā | dṛṣṭi asoni akhama ḍoḷā | taisā ātmajñānīṃ dubaḷā | jñānarūpa jo || 31 ||

पद 32

jeṃ jāṇaṇeṃci kīṃ ṭhāīṃ | neṇaṇeṃ kīra nāhīṃ | pari jāṇaṇeṃ mhaṇoniyāṃhī | jāṇaṇeṃ kaiṃceṃ || 32 ||

पद 33

yālāgīṃ mauneṃci bolije | kāṃhīṃ nahoni sarva hoīje | navhatāṃ lāhije | kāṃhīca nāhīṃ || 33 ||

पद 34

nānā bodhāciye soyarike | sācapaṇa jeṇeṃ eke | nānā kalloḷamāḷike | pāṇi jeṃvi || 34 ||

पद 35

जें देखिजतेविण । एकलें देखतेंपण । हें असो, आपणिया आपण । आपणचि जें ॥ 35 ॥

jeṃ dekhijateviṇa | ekaleṃ dekhateṃpaṇa | heṃ aso, āpaṇiyā āpaṇa | āpaṇaci jeṃ || 35 ||

पद 36

jeṃ koṇāce navhateni asaṇeṃ | jeṃ koṇāce navhatāṃ disaṇeṃ | koṇāceṃ navhatāṃ bhogaṇeṃ | kevaḷa jo || 36 ||

पद 37

tayā putra tūṃ vaṭeśvarācā | ravā jaisā kāpurācā | cāṃgayā maja tuja āpaṇayācā | bola aike || 37 ||

पद 38

ज्ञानदेव म्हणे । तुज माझा बोल ऐकणें । ते तळहाता तळीं मिठी देणें । जयापरि । 38 ॥

jñānadeva mhaṇe | tuja mājhā bola aikaṇeṃ | te taḷahātā taḷīṃ miṭhī deṇeṃ | jayāpari | 38 ||

पद 39

boleṃci bola aikije | svādeṃci svāda cākhije | kāṃ ujivaḍe dekhije | ujiḍā jeṃvi || 39 ||

पद 40

soniyā varakala soneṃ jaisā | kāṃ mukha mukhā ho ārisā | maja tuja saṃvāda taisā | cakrapāṇi || 40 ||

पद 41

goḍiye āpuli goḍī | ghetāṃ kāya na māye toṃḍī | āmhāṃ paraspareṃ āvaḍī | to pāḍu ase || 41 ||

पद 42

sakhayā tujheni uddeśeṃ | bheṭāvayā jīva ulhāse | kīṃ siddhabheṭī visakuse | aiśiyā bihe || 42 ||

पद 43

ghevoṃ pāhe tujheṃ darśana | taṃva rūpā yevoṃ pāhe mana | tetheṃ darśanā hoya avajatana | aiseṃ gamoṃ lāge || 43 ||

पद 44

kāṃhīṃ karī, bole, kalpī | kāṃ na karī, na bole, na kalpī | ye donhī tujhyā svarūpīṃ | na gheti umasū || 44 ||

पद 45

cāṃgayā ! tujheni nāṃve | karaṇeṃ, na karaṇeṃ na vhāveṃ | heṃ kāya mhaṇoṃ, pari na dharave | mīpaṇa heṃ || 45 ||

पद 46

lavaṇa pāṇiyācā thāvo | māji righoni geleṃ pāho | taṃva teṃci nāhīṃ, mā kāya ghevo | māpa jaḷā ? || 46 ||

पद 47

taiseṃ tuja ātmayāteṃ pāhī | dekho geliyā mīci nāhīṃ | tetheṃ tūṃ kaicā kāī | kalpāvayā jogā || 47 ||

पद 48

jo jāgoni nīda dekhe | to dekhaṇepaṇā jeṃvi muke | teṃvi tūṃteṃ dekhoni mī ṭhāke | kāṃhīṃ nahoni || 48 ||

पद 49

aṃdhārāce ṭhāīṃ | sūryaprakāśa taṃva nāhīṃ | parī mī āheṃ heṃ kāṃhīṃ | na vaceci jeṃvi || 49 ||

पद 50

teṃvi tūṃteṃ mī givasī | tetheṃ tūṃpaṇa mīpaṇeṃsī | ukhate paḍe grāsīṃ | bheṭīci ure || 50 ||

पद 51

ḍoḷyāce bhūmike | ḍoḷā citra hoya kautukeṃ | āṇi teṇeṃci to dekhe | na ḍaṃḍaḷitāṃ || 51 ||

पद 52

तैसी उपजतां गोष्टी । न फुटतां दृष्टि । मीतूंवीण भेटी । माझी तुझी ॥ 52 ॥

taisī upajatāṃ goṣṭī | na phuṭatāṃ dṛṣṭi | mītūṃvīṇa bheṭī | mājhī tujhī || 52 ||

पद 53

ātāṃ mī tūṃ yā upādhī | grāsūni bheṭī nusadhī | te bhogilī anuvādīṃ | ghoḷaghoḷū || 53 ||

पद 54

rucitayāceni miseṃ | ruciteṃ jevije jaiseṃ | kāṃ darpaṇavyājeṃ dise | dekhateṃ jeṃvi || 54 ||

पद 55

taisī aprameyeṃ prameyeṃ bharalīṃ | maunācīṃ akṣareṃ bhalī | raconi goṣṭī kelī | meḷiyeci || 55 ||

पद 56

iyeteṃ karuni vyāja | tūṃ āpaṇayāteṃ bujha | dīpa dīpapaṇeṃ pāhe nija | āpuleṃ jaiseṃ || 56 ||

पद 57

तैसी केलिया गोठी । तया उघडिजे दृष्टी । आपणिया आपण भेटी । आपणामाजी ॥ 57 ॥

taisī keliyā goṭhī | tayā ughaḍije dṛṣṭī | āpaṇiyā āpaṇa bheṭī | āpaṇāmājī || 57 ||

पद 58

jāliyā praḷayīṃ ekārṇava | apāra pāṇiyācī dhāṃva | giḷī āpulā ugava | taiseṃ karī || 58 ||

पद 59

jñānadeva mhaṇe nāmarūpeṃ- | viṇa tujheṃ sāca āhe āpaṇapeṃ | teṃ svānaṃdajīvanape | sukhiyā hoī || 59 ||

पद 60

cāṃgayā puḍhata puḍhatī | gharā āliyā jñānasaṃpatti | vedyavedakatvahī atītīṃ | padīṃ baiseṃ || 60 ||

पद 61

cāṃgadevā tujheni vyājeṃ | māuliyā śrīnivṛttirāje | svānubhava rasāḷa khājeṃ | didhaleṃ lobheṃ || 61 ||

पद 62

evaṃ jñānadeva cakrapāṇī aise | donhī ḍoḷasa ārise | paraspara pāhatāṃ kaiseṃ | mukale bhedā || 62 ||

पद 63

तियेपरि जो इया । दर्पण करील ओविया । तो आत्माएवढिया । मिळेल सुखा ॥ 63 ॥

tiyepari jo iyā | darpaṇa karīla oviyā | to ātmāevaḍhiyā | miḷela sukhā || 63 ||

पद 64

nāhīṃ teṃci kāya neṇoṃ aseṃ | diseṃ teṃci kaiseṃ neṇoṃ dise | aseṃ teṃci neṇoṃ, āpaise | teṃ kīṃ hoihe || 64 ||

पद 65

nideparaute nidaijaṇeṃ | jāgṛti giḷoni jāgaṇeṃ | keleṃ taiseṃ guṃphaṇeṃ | jñānadevo mhaṇe || 65 ||

या पाठाविषयी

परिचय

चांगदेव पासष्टी ही श्री संत ज्ञानेश्वरांनी योगी चांगदेवांना लिहिलेल्या पत्ररूप पासष्ट ओव्यांची रचना आहे. चांगदेवांनी कोरा कागद पाठवला, त्यास उत्तर म्हणून ज्ञानेश्वरांनी हे अद्वैतबोधाचे सार लिहिले अशी परंपरा सांगते. नामाच्या पलीकडील शुद्ध अनुभवाचे वर्णन हा या रचनेचा विषय आहे.

संदर्भ 1

चांगदेव पासष्टी — sanskritdocuments.org
मूळ मराठी पाठ जसाच्या तसा; प्रत्येक ओवी अक्षरशः पडताळून घेतली आहे.

परवाना: Verified against sanskritdocuments.org

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

चांगदेव पासष्टी

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 2

हरिपाठ — संत ज्ञानेश्वर

अमृतानुभव