अमृतानुभव

शेअर करा

प्रकरण पहिले शिवशक्तिसमावेशन यदक्षरमनाख्येयमानंदमजमव्ययम् । श्रीमन्निवृत्तिनाथेति ख्यातं दैवतमाश्रये ॥ 1॥

prakaraṇa pahile śivaśaktisamāveśana yadakṣaramanākhyeyamānaṃdamajamavyayam | śrīmannivṛttinātheti khyātaṃ daivatamāśraye || 1||

गुरुरित्याख्यया लोके साक्षाद्विद्याहि शांकरी । जयत्याज्ञा नमस्तस्यै दयार्द्रायै निरंतरम् ॥ 2॥

gururityākhyayā loke sākṣādvidyāhi śāṃkarī | jayatyājñā namastasyai dayārdrāyai niraṃtaram || 2||

सार्धं केन च कस्यार्धं शिवयोः समरूपिणोः । ज्ञातुं न शक्यते लग्नमितिद्वैतच्छलान्मुहुः ॥ 3॥

sārdhaṃ kena ca kasyārdhaṃ śivayoḥ samarūpiṇoḥ | jñātuṃ na śakyate lagnamitidvaitacchalānmuhuḥ || 3||

अद्वैतमात्मनस्तत्त्वं दर्शयंतौ मिथस्तराम् । तौ वंदे जगतामाद्यौ तयोस्तत्त्वाभिपत्तये ॥ 4॥

advaitamātmanastattvaṃ darśayaṃtau mithastarām | tau vaṃde jagatāmādyau tayostattvābhipattaye || 4||

मूलायाग्राय मध्याय मूलमध्याग्रमूर्तये । क्षीणाग्रमूलमध्याय नमः पूर्णाय शंभवे ॥ 5॥

mūlāyāgrāya madhyāya mūlamadhyāgramūrtaye | kṣīṇāgramūlamadhyāya namaḥ pūrṇāya śaṃbhave || 5||

प्रकरण 1

ऐशी ही निरुपाधिकें । जगाचीं जियें जनकें । तियें वंदिलीं मियां मूळिकें । देवोदेवी ॥ 1-1॥

aiśī hī nirupādhikeṃ | jagācīṃ jiyeṃ janakeṃ | tiyeṃ vaṃdilīṃ miyāṃ mūḷikeṃ | devodevī || 1-1||

जो प्रीयुचि प्राणेश्वरी । उलथे आवडीचिये सरोभरीं । चारुस्थळीं एकाहारी । एकाआंगाची ॥ 1-2॥

jo prīyuci prāṇeśvarī | ulathe āvaḍīciye sarobharīṃ | cārusthaḷīṃ ekāhārī | ekāāṃgācī || 1-2||

आवडीचेनि वेगें । एकएकातें गिळिती आंगें । कीं द्वैताचेनि पांगें । उगळिते आहाति ॥ 1-3॥

āvaḍīceni vegeṃ | ekaekāteṃ giḷitī āṃgeṃ | kīṃ dvaitāceni pāṃgeṃ | ugaḷite āhāti || 1-3||

जि एकचि नव्हे एकसरें । दोघा दोपण नाहीं पुरें । काय नेणों साकारें । स्वरूपें जियें ॥ 1-4॥

ji ekaci navhe ekasareṃ | doghā dopaṇa nāhīṃ pureṃ | kāya neṇoṃ sākāreṃ | svarūpeṃ jiyeṃ || 1-4||

कैशी स्वसुखाची अळुकी । जे दोनीपण मिळोनि एकीं । नेदितीच कवतुकीं । एकपण फुटों ॥ 1-5॥

kaiśī svasukhācī aḷukī | je donīpaṇa miḷoni ekīṃ | neditīca kavatukīṃ | ekapaṇa phuṭoṃ || 1-5||

हा ठावोवरी वियोगभेडे । जें बाळ जगायेवढें । वियालीं परी न मोडे । दोघुलेपण ॥ 1-6॥

hā ṭhāvovarī viyogabheḍe | jeṃ bāḷa jagāyevaḍheṃ | viyālīṃ parī na moḍe | doghulepaṇa || 1-6||

आपुलिये आंगीं संसारा । देखलिया चराचरा । परी नेदितीच तिसरा । झोक लागों ॥ 1-7॥

āpuliye āṃgīṃ saṃsārā | dekhaliyā carācarā | parī neditīca tisarā | jhoka lāgoṃ || 1-7||

जया एके सत्तेचें बैसणें । दोघां एका प्रकाशाचें लेणें । जें अनादि एकपणें । नांदती दोघें ॥ 1-8॥

jayā eke satteceṃ baisaṇeṃ | doghāṃ ekā prakāśāceṃ leṇeṃ | jeṃ anādi ekapaṇeṃ | nāṃdatī dogheṃ || 1-8||

भेदु लाजौनि आवडी । एकरसीं देत बुडी । जो भोगणया थाव काढी । द्वैताचा जेथें ॥ 1- 9॥

bhedu lājauni āvaḍī | ekarasīṃ deta buḍī | jo bhogaṇayā thāva kāḍhī | dvaitācā jetheṃ || 1- 9||

जेणें देवें संपूर्ण देवी । जियेविण कांहींना तो गोसावी । किंबहुना एकोपजीवी । एकएकांची ॥ 1-10॥

jeṇeṃ deveṃ saṃpūrṇa devī | jiyeviṇa kāṃhīṃnā to gosāvī | kiṃbahunā ekopajīvī | ekaekāṃcī || 1-10||

कैसा मेळु आला गोडिये । दोघे न माती जगीं इये । कीं परमाणूहि माजी उवाये । मांडिलीं आहाती ॥ 1-11॥

kaisā meḷu ālā goḍiye | doghe na mātī jagīṃ iye | kīṃ paramāṇūhi mājī uvāye | māṃḍilīṃ āhātī || 1-11||

जिहीं एकएकावीण । न कीजे तृणाचेंही निर्माण । जिये दोघे जीवप्राण । जिया दोघा ॥ 1-12॥

jihīṃ ekaekāvīṇa | na kīje tṛṇāceṃhī nirmāṇa | jiye doghe jīvaprāṇa | jiyā doghā || 1-12||

घरवातें मोटकी दोघे । जैं गोसावी सेजे रिघे । तैं दंपत्यपणें जागे । स्वामिणी जे ॥ 1-13॥

gharavāteṃ moṭakī doghe | jaiṃ gosāvī seje righe | taiṃ daṃpatyapaṇeṃ jāge | svāmiṇī je || 1-13||

जया दोघांमाजीं एकादें । विपायें उमजलें होय निदे । तरी घरवात गिळुनी नुसधें । कांहीं ना कीं ॥ 1-14॥

jayā doghāṃmājīṃ ekādeṃ | vipāyeṃ umajaleṃ hoya nide | tarī gharavāta giḷunī nusadheṃ | kāṃhīṃ nā kīṃ || 1-14||

दोन्ही आंगांची आटणी । गिंवसीत आहाती एकपणीं । जाली भेदाचिया वाहाणी । आधाधी जियें ॥ 1-15॥

donhī āṃgāṃcī āṭaṇī | giṃvasīta āhātī ekapaṇīṃ | jālī bhedāciyā vāhāṇī | ādhādhī jiyeṃ || 1-15||

विषो एकमेकांची जिये । जिये एकमेकांची विषयी इयें । जिहीं दोघीं सुखियें । जिये दोघे ॥ 1-16॥

viṣo ekamekāṃcī jiye | jiye ekamekāṃcī viṣayī iyeṃ | jihīṃ doghīṃ sukhiyeṃ | jiye doghe || 1-16||

स्त्रीपुरुष नामभेदें । शिवपण एकलें नांदे । जग सकळ अधाधे- । पणें जिहीं ॥ 1-17॥

strīpuruṣa nāmabhedeṃ | śivapaṇa ekaleṃ nāṃde | jaga sakaḷa adhādhe- | paṇeṃ jihīṃ || 1-17||

दो दांडीं एक श्रुती । दोहों फुलीं एक दृति । दोहों दिवीं दीप्ती । एकीची जेवीं ॥ 1-18॥

do dāṃḍīṃ eka śrutī | dohoṃ phulīṃ eka dṛti | dohoṃ divīṃ dīptī | ekīcī jevīṃ || 1-18||

दो ओठीं एकी गोष्टी । दो डोळां येकी दृष्टी । तेवीं दोघीं जिहीं सृष्टी । एकीचि जेवीं ॥ 1-19॥

do oṭhīṃ ekī goṣṭī | do ḍoḷāṃ yekī dṛṣṭī | tevīṃ doghīṃ jihīṃ sṛṣṭī | ekīci jevīṃ || 1-19||

दाऊनि दोनीपण । एकरसाचें आरोगण । करीत आहे मेहूण । अनादि जे ॥ 1-20॥

dāūni donīpaṇa | ekarasāceṃ ārogaṇa | karīta āhe mehūṇa | anādi je || 1-20||

जे स्वामीचिया सत्ता । वीण असो नेणें पतिव्रता । जियेवीण सर्वकर्ता । कांही ना जो ॥ 1-21॥

je svāmīciyā sattā | vīṇa aso neṇeṃ pativratā | jiyevīṇa sarvakartā | kāṃhī nā jo || 1-21||

जे कीं भाताराचें दिसणें । भातारुचि जियेचें असणें । नेणिजती दोघेंजणें । निवडूं जिये ॥ 1-22॥

je kīṃ bhātārāceṃ disaṇeṃ | bhātāruci jiyeceṃ asaṇeṃ | neṇijatī dogheṃjaṇeṃ | nivaḍūṃ jiye || 1-22||

गोडी आणि गुळु । कापुर आणि परिमळु । निवडूं जातां पांगुळु । निवाडु होये ॥ 1-23॥

goḍī āṇi guḷu | kāpura āṇi parimaḷu | nivaḍūṃ jātāṃ pāṃguḷu | nivāḍu hoye || 1-23||

समग्र दीप्ती घेतां । जेवि दीपचि ये हाता । तेवी जियेचिया तत्त्वता । शिवूचि लाभे ॥ 1-24॥

samagra dīptī ghetāṃ | jevi dīpaci ye hātā | tevī jiyeciyā tattvatā | śivūci lābhe || 1-24||

जैशी सूर्यीं मिरवे प्रभा । प्रभे सूर्यत्वचि गाभा । तैशी भेद गिळित शोभा । एकचि जे ॥ 1-25॥

jaiśī sūryīṃ mirave prabhā | prabhe sūryatvaci gābhā | taiśī bheda giḷita śobhā | ekaci je || 1-25||

कां बिंब प्रतिबिंबा द्योतक । प्रतिबिंब बिंबा अनुमापक । तैसें द्वैतमिसें एक । बरवतसे ॥ 1-26॥

kāṃ biṃba pratibiṃbā dyotaka | pratibiṃba biṃbā anumāpaka | taiseṃ dvaitamiseṃ eka | baravatase || 1-26||

सर्व शून्याचा निष्कर्षु । जिया बाइला केला पुरुषु । जेणें दादुलेन सत्त विशेषु । शक्ती जाली ॥ 1-27॥

sarva śūnyācā niṣkarṣu | jiyā bāilā kelā puruṣu | jeṇeṃ dādulena satta viśeṣu | śaktī jālī || 1-27||

जिये प्राणेश्वरीवीण । शिवींहि शिवपण । थारो न शके ते आपण । शिवे घडली ॥ 1-28॥

jiye prāṇeśvarīvīṇa | śivīṃhi śivapaṇa | thāro na śake te āpaṇa | śive ghaḍalī || 1-28||

ऐश्वर्येशी ईश्वर । जियेचें अंग संसारा । आपण होऊनी उभारा । आपणचि जे ॥ 1-29॥

aiśvaryeśī īśvara | jiyeceṃ aṃga saṃsārā | āpaṇa hoūnī ubhārā | āpaṇaci je || 1-29||

पतीचेनि अरूपपणें । लाजोनि अंगाचें मिरवणें । केलें जगायेवढें लेणें । नामरूपाचें ॥ 1-30॥

patīceni arūpapaṇeṃ | lājoni aṃgāceṃ miravaṇeṃ | keleṃ jagāyevaḍheṃ leṇeṃ | nāmarūpāceṃ || 1-30||

ऐक्याचाही दुकाळा । बहुपणाचा सोहळा । जिये सदैवोचिया लिळा । दाखविला ॥ 1-31॥

aikyācāhī dukāḷā | bahupaṇācā sohaḷā | jiye sadaivociyā liḷā | dākhavilā || 1-31||

आंगाचिया आटणिया । कांतु उवाया आणिला जिया । स्वसंकोचें प्रिया । रूढविली जेणें ॥ 1-32॥

āṃgāciyā āṭaṇiyā | kāṃtu uvāyā āṇilā jiyā | svasaṃkoceṃ priyā | rūḍhavilī jeṇeṃ || 1-32||

जियेतें पाहावयाचिया लोभा । चढे दृष्टत्वाचिया क्षोभा । जियेतें न देखतुचि उभा ॥ आंगचि सांडी ॥ 1-33॥

jiyeteṃ pāhāvayāciyā lobhā | caḍhe dṛṣṭatvāciyā kṣobhā | jiyeteṃ na dekhatuci ubhā || āṃgaci sāṃḍī || 1-33||

कांतेचिया भिडा । अवला होय जगायेवढा । अंगविला उघडा । जियेवीण ॥ 1-34॥

kāṃteciyā bhiḍā | avalā hoya jagāyevaḍhā | aṃgavilā ughaḍā | jiyevīṇa || 1-34||

जो हा ठाव मंदरूपें । उवाइलेपणें हारपे । तो जाला जियेचेनि पडपें । विश्वरूप ॥ 1-35॥

jo hā ṭhāva maṃdarūpeṃ | uvāilepaṇeṃ hārape | to jālā jiyeceni paḍapeṃ | viśvarūpa || 1-35||

जिया चेवविला शीवु । वेद्याचे बोणें बहु । वाढीतेणेंसि जेउ । धाला जो ॥ 1-36॥

jiyā cevavilā śīvu | vedyāce boṇeṃ bahu | vāḍhīteṇeṃsi jeu | dhālā jo || 1-36||

निदेलेनि भातारें । जे विये चराचरें । जियेचा विसावला नुरे । आंबुलेपणही ॥ 1-37॥

nideleni bhātāreṃ | je viye carācareṃ | jiyecā visāvalā nure | āṃbulepaṇahī || 1-37||

जंव कांत लपो बैसें । तंव नेणिजे जियोद्देशें । जिये दोघे आरिसे । जिया दोघा ॥ 1-38॥

jaṃva kāṃta lapo baiseṃ | taṃva neṇije jiyoddeśeṃ | jiye doghe ārise | jiyā doghā || 1-38||

जियेचेनि अंगलगें । आनंद आपणा आरोगूं लागे । सर्व भोक्तृत्वही नेघे । जियेविण कांहीं ॥ 1-39॥

jiyeceni aṃgalageṃ | ānaṃda āpaṇā ārogūṃ lāge | sarva bhoktṛtvahī neghe | jiyeviṇa kāṃhīṃ || 1-39||

जया प्रियेचें जें आंग । जो प्रियु जियेचें चांग । कालवूनि दोन्ही भाग । जेविते आहाति ॥ 1-40॥

jayā priyeceṃ jeṃ āṃga | jo priyu jiyeceṃ cāṃga | kālavūni donhī bhāga | jevite āhāti || 1-40||

जैशि कां समीरेसकट गति । कां सोनियासकट कांती । तैसे शिवेशी शक्ति । अवघीच जे ॥ 1-41॥

jaiśi kāṃ samīresakaṭa gati | kāṃ soniyāsakaṭa kāṃtī | taise śiveśī śakti | avaghīca je || 1-41||

कां कस्तुरीसकट परिमळु । कां उष्मेसकट अनळु । तैसा शक्तीशी केवळु । श्रीशिवूचि जो ॥ 1-42॥

kāṃ kasturīsakaṭa parimaḷu | kāṃ uṣmesakaṭa anaḷu | taisā śaktīśī kevaḷu | śrīśivūci jo || 1-42||

राति आणि दिवो । पातली सूर्याचा ठावो । तैसा आपुलिया साचीं वावो । दोघे जिये ॥ 1-43॥

rāti āṇi divo | pātalī sūryācā ṭhāvo | taisā āpuliyā sācīṃ vāvo | doghe jiye || 1-43||

किंबहुना तिये । प्रणवाक्षरीं विरुढतिये । दशेचीही वैरिये । शिवशक्ति ॥ 1-44॥

kiṃbahunā tiye | praṇavākṣarīṃ viruḍhatiye | daśecīhī vairiye | śivaśakti || 1-44||

हें असो नामरूपाचा भेदसिरा । गिळित एकार्थाचा उजिरा । नमो तया शिववोहरा । ज्ञानदेवो म्हणे ॥ 1-45॥

heṃ aso nāmarūpācā bhedasirā | giḷita ekārthācā ujirā | namo tayā śivavoharā | jñānadevo mhaṇe || 1-45||

जयाच्या दोघांच्या आलिंगनीं । विरोनि गेली दोन्ही । आघवियाचि रजनी । दिठिचि जे ॥ 1-46॥

jayācyā doghāṃcyā āliṃganīṃ | vironi gelī donhī | āghaviyāci rajanī | diṭhici je || 1-46||

जयांच्या रूपनिर्धारीं । गेली परेसीं वैखरी । सिंधूशीं प्रलयनिरीं । गंगा जैशी ॥ 1-46॥

jayāṃcyā rūpanirdhārīṃ | gelī paresīṃ vaikharī | siṃdhūśīṃ pralayanirīṃ | gaṃgā jaiśī || 1-46||

जया दोघांच्या आलिंगनीं । विरोनी गेलीं दोनी । अघवीयाचिं रजनी । दिठीच जे ॥ 47॥

jayā doghāṃcyā āliṃganīṃ | vironī gelīṃ donī | aghavīyāciṃ rajanī | diṭhīca je || 47||

प्रकरण 1

वायु चळबळेंशीं । जिराला व्योमाचिये कुशीं । अटला प्रळयप्रकाशीं । सप्रभ भानु ॥ 1-48॥

vāyu caḷabaḷeṃśīṃ | jirālā vyomāciye kuśīṃ | aṭalā praḷayaprakāśīṃ | saprabha bhānu || 1-48||

तेवीं निहाळितां ययातें । गेले पाहणेंनशी पाहते । पुढती घरौतें वरौतें । वंदिलीं तियें ॥ 1-49॥

tevīṃ nihāḷitāṃ yayāteṃ | gele pāhaṇeṃnaśī pāhate | puḍhatī gharauteṃ varauteṃ | vaṃdilīṃ tiyeṃ || 1-49||

जयाच्या वाहणीं । वेदकु वेद्याचें पाणी । न पिये पण सांडणी । आंगाचीही करी ॥ 1-50॥

jayācyā vāhaṇīṃ | vedaku vedyāceṃ pāṇī | na piye paṇa sāṃḍaṇī | āṃgācīhī karī || 1-50||

तेथ मी नमस्करा- । लागीं उरों दुसरा । तरी लिंगभेद पर्क्ष्हा । जोडूं जावों ॥ 1-51॥

tetha mī namaskarā- | lāgīṃ uroṃ dusarā | tarī liṃgabheda parkṣhā | joḍūṃ jāvoṃ || 1-51||

परि सोनेनसी दुजें । नव्हतु लेणें सोना भजे । हें नमन करणें माझें । तैसें आहे ॥ 1-52॥

pari sonenasī dujeṃ | navhatu leṇeṃ sonā bhaje | heṃ namana karaṇeṃ mājheṃ | taiseṃ āhe || 1-52||

सांगतां वाचेतें वाचा । ठावो वाच्यवाचकाचा । पडतां काय भेदाचा । विटाळु होये ॥ 1-53॥

sāṃgatāṃ vāceteṃ vācā | ṭhāvo vācyavācakācā | paḍatāṃ kāya bhedācā | viṭāḷu hoye || 1-53||

सिंधु आणि गंगेची मिळणी । स्त्रीपुरुष नामाची मिरवणी । दिसतसे तरी काय पाणी । द्वैत होईल ? ॥ 1-54॥

siṃdhu āṇi gaṃgecī miḷaṇī | strīpuruṣa nāmācī miravaṇī | disatase tarī kāya pāṇī | dvaita hoīla ? || 1-54||

पाहें पा भास्य भासकता । आपुलां ठाई दाविता । एकपण काय सविता । मोडीतसे ? ॥ 1-55॥

pāheṃ pā bhāsya bhāsakatā | āpulāṃ ṭhāī dāvitā | ekapaṇa kāya savitā | moḍītase ? || 1-55||

चांदाचिया दोंदावरी । होता चांदणियाची विखुरी । काय उणें दीप्तीवरी । गिंवसो पा दीपु ॥ 1-56॥

cāṃdāciyā doṃdāvarī | hotā cāṃdaṇiyācī vikhurī | kāya uṇeṃ dīptīvarī | giṃvaso pā dīpu || 1-56||

मोतियाची कीळ । होय मोतियावरी पांगुळ । अगळें निर्मळ । रूपा ये कीं ? ॥ 1-57॥

motiyācī kīḷa | hoya motiyāvarī pāṃguḷa | agaḷeṃ nirmaḷa | rūpā ye kīṃ ? || 1-57||

मात्राचिया त्रिपुटिया । प्रणवू काय केला चिरटिया ? । कीं 'णकार' ती रेघटिया । भेदवला काई ? ॥ 1-58॥

mātrāciyā tripuṭiyā | praṇavū kāya kelā ciraṭiyā ? | kīṃ 'ṇakāra' tī reghaṭiyā | bhedavalā kāī ? || 1-58||

अहो ऐक्याचें मुद्दल न ढळे । आणि साजिरेपणाचा लाभ मिळे । तरि स्वतरंगाचीं मुकुळें । तुरंबु का पाणी ॥ 1-59॥

aho aikyāceṃ muddala na ḍhaḷe | āṇi sājirepaṇācā lābha miḷe | tari svataraṃgācīṃ mukuḷeṃ | turaṃbu kā pāṇī || 1-59||

म्हणोनि भूतेशु अणि भवानी । वंदिली न करोनि सिनानीं । मी निघालों नमनीं । तें हें ऐसें ॥ 1-60॥

mhaṇoni bhūteśu aṇi bhavānī | vaṃdilī na karoni sinānīṃ | mī nighāloṃ namanīṃ | teṃ heṃ aiseṃ || 1-60||

दर्पणाचेनि त्यागें । प्रतिबिंब बिंबीं रिगे । कां बुडी दीजे तरंगें । वायूचा ठेला ॥ 1-61॥

darpaṇāceni tyāgeṃ | pratibiṃba biṃbīṃ rige | kāṃ buḍī dīje taraṃgeṃ | vāyūcā ṭhelā || 1-61||

नातरी नीदजात खेवो । पावे आपुला ठावो । तैशी बुद्धित्यागें देवी देवो । वंदिली मिया ॥ 1-62॥

nātarī nīdajāta khevo | pāve āpulā ṭhāvo | taiśī buddhityāgeṃ devī devo | vaṃdilī miyā || 1-62||

सांडूनि मीठपणाचा लोभु । मीठें सिंधुत्वाचा घेतला लाभु । तेवी अहं देऊनि मी शंभु । शांभवी झालों ॥ 1-63॥

sāṃḍūni mīṭhapaṇācā lobhu | mīṭheṃ siṃdhutvācā ghetalā lābhu | tevī ahaṃ deūni mī śaṃbhu | śāṃbhavī jhāloṃ || 1-63||

शिवशक्ति समावेशें । नमन केलें म्यां ऐसें । रंभागर्भ आकाशे । रिघाला जैसा । 1-64॥

śivaśakti samāveśeṃ | namana keleṃ myāṃ aiseṃ | raṃbhāgarbha ākāśe | righālā jaisā | 1-64||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे शिवशक्तिसमावेशनमन नाम प्रथमं प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave śivaśaktisamāveśanamana nāma prathamaṃ prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 2

प्रकरण दुसरें श्रीगुरुस्तवन आतां उपायवनवसंतु । जो आज्ञेचा आहेवतंतु । अमूर्तचि परि मूर्तु । कारुण्याचा ॥ 2-1॥

prakaraṇa dusareṃ śrīgurustavana ātāṃ upāyavanavasaṃtu | jo ājñecā āhevataṃtu | amūrtaci pari mūrtu | kāruṇyācā || 2-1||

मोडोनि मायाकुंजरु । मुक्तमोतियाचा वोगरू । जेवविता सद्गुरु । निवृत्ति वंदू ॥ 2-3॥

moḍoni māyākuṃjaru | muktamotiyācā vogarū | jevavitā sadguru | nivṛtti vaṃdū || 2-3||

अविद्येचे आडवे । भुंजीत जीवपणाचे भवे । तया चैतन्याचे धांवे । कारुण्यें जो की ॥ 2-3॥

avidyece āḍave | bhuṃjīta jīvapaṇāce bhave | tayā caitanyāce dhāṃve | kāruṇyeṃ jo kī || 2-3||

जयाचेनि आपांगपातें । बद्ध मोक्षपणीं आते । भेटे जाणतया जाणतें । जयापाशीं ॥ 2-4॥

jayāceni āpāṃgapāteṃ | baddha mokṣapaṇīṃ āte | bheṭe jāṇatayā jāṇateṃ | jayāpāśīṃ || 2-4||

कैवल्यकनकाचिया दाना । जो न कडसी थोर साना । द्रष्ट्याचिया दर्शना । पाढाऊ जो ॥ 2-5॥

kaivalyakanakāciyā dānā | jo na kaḍasī thora sānā | draṣṭyāciyā darśanā | pāḍhāū jo || 2-5||

सामर्थ्याचेनि बिकें । जो शिवाचेंही गुरुत्व जिंके । आत्मा आत्मसुख देखे । आरसां जिये ॥ 2-6॥

sāmarthyāceni bikeṃ | jo śivāceṃhī gurutva jiṃke | ātmā ātmasukha dekhe | ārasāṃ jiye || 2-6||

बोधचंद्राचिया कळा । विखुरल्या एकवळा । कृपापुनीव लीळा । करी जयाची ॥ 2-7॥

bodhacaṃdrāciyā kaḷā | vikhuralyā ekavaḷā | kṛpāpunīva līḷā | karī jayācī || 2-7||

जो भेटलियाचि सवे । पुरति उपायाचे धांवे । प्रवृत्ति-गंगा स्थिरावे । सागरीं जिये ॥ 2-8॥

jo bheṭaliyāci save | purati upāyāce dhāṃve | pravṛtti-gaṃgā sthirāve | sāgarīṃ jiye || 2-8||

जयाचेनि अनवसरें । द्रष्टा ले दृश्याचें मोहिरें । जो भेटतखेव सरे । बहुरुपचि हें ॥ 2-9॥

jayāceni anavasareṃ | draṣṭā le dṛśyāceṃ mohireṃ | jo bheṭatakheva sare | bahurupaci heṃ || 2-9||

अविद्येचें काळवखें । कीं स्वबोधसुदिनीं फांके । सीतलें प्रसादार्कें । जयाचेनि ॥ 2-10॥

avidyeceṃ kāḷavakheṃ | kīṃ svabodhasudinīṃ phāṃke | sītaleṃ prasādārkeṃ | jayāceni || 2-10||

जयाचेनि कृपासलिलें । जीवू हा ठाववरी पाखाळे । जे शिवपणही वोविळें । अंगी न लवी ॥ 2-11॥

jayāceni kṛpāsalileṃ | jīvū hā ṭhāvavarī pākhāḷe | je śivapaṇahī voviḷeṃ | aṃgī na lavī || 2-11||

राखों जातां शिष्यातें । गुरुपणही धाडिलें थितें । तरी गुरूगौरव जयातें । सांडीचिना ॥ 2-12॥

rākhoṃ jātāṃ śiṣyāteṃ | gurupaṇahī dhāḍileṃ thiteṃ | tarī gurūgaurava jayāteṃ | sāṃḍīcinā || 2-12||

एकपण नव्हे सुसास । म्हणूनि गुरु-शिष्याचे करुनि मिस । पाहणेचि आपली वास । पाहतचि असे ॥ 2-13॥

ekapaṇa navhe susāsa | mhaṇūni guru-śiṣyāce karuni misa | pāhaṇeci āpalī vāsa | pāhataci ase || 2-13||

जयाचेनि कृपातुषारें । परतलें अविद्येचें मोहिरें । परिणमे अपारें । बोधामृतें ॥ 2-14॥

jayāceni kṛpātuṣāreṃ | parataleṃ avidyeceṃ mohireṃ | pariṇame apāreṃ | bodhāmṛteṃ || 2-14||

वेद्या देतां मिठी । वेदकूही सुये पोटीं । तर्क्ष्ही नव्हेचि उशिटी । दिठी जयाची ॥ 2-15॥

vedyā detāṃ miṭhī | vedakūhī suye poṭīṃ | tarkṣhī navheci uśiṭī | diṭhī jayācī || 2-15||

जयाचेनि सावायें । जीवू ब्रह्मौपर लाहे । ब्रह्म तृणातळीं जाये । उदासें जेणें ॥ 2-16॥

jayāceni sāvāyeṃ | jīvū brahmaupara lāhe | brahma tṛṇātaḷīṃ jāye | udāseṃ jeṇeṃ || 2-16||

उपास्तीवरी राबतिया । उपायफळीं येती मोडूनिया । वरिवंडले जयाचिया । अनुज्ञा का ॥ 2-17॥

upāstīvarī rābatiyā | upāyaphaḷīṃ yetī moḍūniyā | varivaṃḍale jayāciyā | anujñā kā || 2-17||

जयाचा दिठिवा वसंतु । जंव न रिघे निगमवनाआंतु । तंव आपुलिये फळीं हातु । न घेपती ही ॥ 2-18॥

jayācā diṭhivā vasaṃtu | jaṃva na righe nigamavanāāṃtu | taṃva āpuliye phaḷīṃ hātu | na ghepatī hī || 2-18||

पुढें दृष्टीचेनि आलगें । खोची की निवटे मागें । येवढेया जैता नेघे । आपणपें जो ॥ 2-19॥

puḍheṃ dṛṣṭīceni ālageṃ | khocī kī nivaṭe māgeṃ | yevaḍheyā jaitā neghe | āpaṇapeṃ jo || 2-19||

लघुत्वाचेनि मुद्दलें । बैसला गुरुत्वाचे शेले । नासूनि नाथिलें । सदैव जो ॥ 2-20॥

laghutvāceni muddaleṃ | baisalā gurutvāce śele | nāsūni nāthileṃ | sadaiva jo || 2-20||

नाहीं तें जळीं बुडिले । तै घनवटें जेणें तरिजे । जेणें तारिलियाहि नुरिजे । कवणी ठायीं ॥ 2-21॥

nāhīṃ teṃ jaḷīṃ buḍile | tai ghanavaṭeṃ jeṇeṃ tarije | jeṇeṃ tāriliyāhi nurije | kavaṇī ṭhāyīṃ || 2-21||

आकाश हे सावेव । न बंधे आकाशाची हांव । ऐसें कोणी एक भरीव । आकाश जो ॥ 2-22॥

ākāśa he sāveva | na baṃdhe ākāśācī hāṃva | aiseṃ koṇī eka bharīva | ākāśa jo || 2-22||

चंद्रादि सुशीतळें । घडली जयाचेनि मेळें । सूर्य जयाचेनि उजाळे । कडवसेनी ॥ 2-23॥

caṃdrādi suśītaḷeṃ | ghaḍalī jayāceni meḷeṃ | sūrya jayāceni ujāḷe | kaḍavasenī || 2-23||

जीवपणाचेनि त्रासें । यावया आपुलीये दशे । शिवही मुहूर्त पुसे । जया जोशियातें ॥ 2-24॥

jīvapaṇāceni trāseṃ | yāvayā āpulīye daśe | śivahī muhūrta puse | jayā jośiyāteṃ || 2-24||

चांदिणें स्वप्रकाशाचें । लेइला द्वैतदुणीचें । तर्क्ष्ही उघडेपण नवचे । चांदाचें जया ॥ 2-25॥

cāṃdiṇeṃ svaprakāśāceṃ | leilā dvaitaduṇīceṃ | tarkṣhī ughaḍepaṇa navace | cāṃdāceṃ jayā || 2-25||

जो उघड कीं न दिसे । प्रकाश की न प्रकाशे । असतेपणेंचि नसे । कव्हणीकडे ॥ 2-26॥

jo ughaḍa kīṃ na dise | prakāśa kī na prakāśe | asatepaṇeṃci nase | kavhaṇīkaḍe || 2-26||

आतां जो तो इहीं शब्दीं । कें मेळवूं अनुमानाची मांदी । हा प्रमाणाही वो नेदी । कोणाही मा ॥ 2-27॥

ātāṃ jo to ihīṃ śabdīṃ | keṃ meḷavūṃ anumānācī māṃdī | hā pramāṇāhī vo nedī | koṇāhī mā || 2-27||

जेथें शब्दाची लिही पुसे । तेणेंशीं चावळों बैसे । दुजयाच्या रागीं रुसे । एकपणा जो ॥ 2-28॥

jetheṃ śabdācī lihī puse | teṇeṃśīṃ cāvaḷoṃ baise | dujayācyā rāgīṃ ruse | ekapaṇā jo || 2-28||

प्रमाणाची परी सरे । तैं प्रमेयेची आविष्करे । नवल मेचु ये धुरे । नाहींपणाची ॥ 2-29॥

pramāṇācī parī sare | taiṃ prameyecī āviṣkare | navala mecu ye dhure | nāhīṃpaṇācī || 2-29||

कांहीबाही अळुमाळु । देखिजे येखादे वेळू । तरी देखे तेंही विटाळू । जयां गांवीं ॥ 2-30॥

kāṃhībāhī aḷumāḷu | dekhije yekhāde veḷū | tarī dekhe teṃhī viṭāḷū | jayāṃ gāṃvīṃ || 2-30||

तेथें नमनें का बोलें। केउतीं सुयें पाउलें । आंगीं लावुनि नाडिलें । नांवचि येणें ॥ 2-31॥

tetheṃ namaneṃ kā boleṃ| keutīṃ suyeṃ pāuleṃ | āṃgīṃ lāvuni nāḍileṃ | nāṃvaci yeṇeṃ || 2-31||

नव्हे आत्मया आत्मप्रवृत्ति । वाढवितां के निवृत्ती ? । या नामाचि वाय बुंथी । सांडीचिना ॥ 2-32॥

navhe ātmayā ātmapravṛtti | vāḍhavitāṃ ke nivṛttī ? | yā nāmāci vāya buṃthī | sāṃḍīcinā || 2-32||

निवर्त्य तंव नाहीं । मा निवर्तवी हा काई ? । तरि कैशी बैसे ठाईं । निवृत्तिनामाच्या ? ॥ 2-33॥

nivartya taṃva nāhīṃ | mā nivartavī hā kāī ? | tari kaiśī baise ṭhāīṃ | nivṛttināmācyā ? || 2-33||

परी सूर्यासी अंधकारु । कै जाहला होता गोचरू ? । तरी तमारी हा डगरू । आलाचि कीं ॥ 2-34॥

parī sūryāsī aṃdhakāru | kai jāhalā hotā gocarū ? | tarī tamārī hā ḍagarū | ālāci kīṃ || 2-34||

तैसें लटिकें येणें रूढे । जड येणें उजिवडे । न घडे तेंहि घडे । याचिया मावा ॥ 2-35॥

taiseṃ laṭikeṃ yeṇeṃ rūḍhe | jaḍa yeṇeṃ ujivaḍe | na ghaḍe teṃhi ghaḍe | yāciyā māvā || 2-35||

हां गा मायावशें दाविशी । तें मायिक म्हणूनी वाळिशी । अमायिक तंव नव्हशी । कवणाहि विषयो ॥ 2-36॥

hāṃ gā māyāvaśeṃ dāviśī | teṃ māyika mhaṇūnī vāḷiśī | amāyika taṃva navhaśī | kavaṇāhi viṣayo || 2-36||

शिव शिवा सद्गुरु । तुजला गूढा काय करूं ? । एकाही निर्धार करूं । देतासी कां ? ॥ 2-37॥

śiva śivā sadguru | tujalā gūḍhā kāya karūṃ ? | ekāhī nirdhāra karūṃ | detāsī kāṃ ? || 2-37||

नामें रूपें बहुवसें । उभारुनि पाडिलीं वोसें । सत्तेचेनि आवेशे । तोषलासी ना ? ॥ 2-38॥

nāmeṃ rūpeṃ bahuvaseṃ | ubhāruni pāḍilīṃ voseṃ | satteceni āveśe | toṣalāsī nā ? || 2-38||

जिवु घेतलिया उणे । चालों नेदिसी साजणें । मृत्यु उरे स्वामीपणें । तेंही नव्हे ॥ 2-39॥

jivu ghetaliyā uṇe | cāloṃ nedisī sājaṇeṃ | mṛtyu ure svāmīpaṇeṃ | teṃhī navhe || 2-39||

विशेषाचेनि नांवें । आत्मत्वही न साहवे । किंबहुना नव्हे । कोण्ही या ॥ 2-40॥

viśeṣāceni nāṃveṃ | ātmatvahī na sāhave | kiṃbahunā navhe | koṇhī yā || 2-40||

राती नुरेचि सूर्या । नातरी लवण पाणिया । नुरेचि जेवि चेइलिया । नीद जैशी ॥ 2-41॥

rātī nureci sūryā | nātarī lavaṇa pāṇiyā | nureci jevi ceiliyā | nīda jaiśī || 2-41||

कापुराचे थळीव । नुरेचि आगीची बरव । नुरेचि रूप नांव । तैसें यया ॥ 2-42॥

kāpurāce thaḷīva | nureci āgīcī barava | nureci rūpa nāṃva | taiseṃ yayā || 2-42||

याच्या हाता पाया पडे । तंव वंद्यत्वें पुढें न मंडे । न पडेचि हा भिडे । भेदाचिये ॥ 2-43॥

yācyā hātā pāyā paḍe | taṃva vaṃdyatveṃ puḍheṃ na maṃḍe | na paḍeci hā bhiḍe | bhedāciye || 2-43||

आपणाप्रति रवि । उदो न करी जेवीं । हा वंद्य नव्हें तेवी । वंदनासी ॥ 2-44॥

āpaṇāprati ravi | udo na karī jevīṃ | hā vaṃdya navheṃ tevī | vaṃdanāsī || 2-44||

कां समोरपण आपुलें । न लाहिजे कांहीं केलें । तैसें वंद्यत्व घातलें । हिरोनी येणें ॥ 2-45॥

kāṃ samorapaṇa āpuleṃ | na lāhije kāṃhīṃ keleṃ | taiseṃ vaṃdyatva ghātaleṃ | hironī yeṇeṃ || 2-45||

आकाशाचा अरिसा । नुठी प्रतिबिंबाचा ठसा । हा वंद्य नव्हे तैसा । नमस्कारासि ॥ 2-46॥

ākāśācā arisā | nuṭhī pratibiṃbācā ṭhasā | hā vaṃdya navhe taisā | namaskārāsi || 2-46||

परी नव्हे तरी न हो । हे वेखासि कां घेवों । परी वंदीतयाही ठावो । उरों नेदी ॥ 2-47॥

parī navhe tarī na ho | he vekhāsi kāṃ ghevoṃ | parī vaṃdītayāhī ṭhāvo | uroṃ nedī || 2-47||

आंगौनि एकुणा झोलु । फेडितांचि तरी तो बाहिरीलु । कडु फिटे आतुलु । न फेडीतांचि ॥ 2-48॥

āṃgauni ekuṇā jholu | pheḍitāṃci tarī to bāhirīlu | kaḍu phiṭe ātulu | na pheḍītāṃci || 2-48||

नाना बिंबपणासरिसे । घेउनि प्रतिबिंब नासे । नेलें वंद्यत्व येणें तैसें । वंदतेनसी ॥ 2-49॥

nānā biṃbapaṇāsarise | gheuni pratibiṃba nāse | neleṃ vaṃdyatva yeṇeṃ taiseṃ | vaṃdatenasī || 2-49||

नाहीं रूपाची जेथें सोये । तेथें दृष्टीचें कांहींच नव्हे । आम्हा फळले हे पाये । ऐशिया दशा ॥ 2-50॥

nāhīṃ rūpācī jetheṃ soye | tetheṃ dṛṣṭīceṃ kāṃhīṃca navhe | āmhā phaḷale he pāye | aiśiyā daśā || 2-50||

गुणा तेलाचिया सोयरिका । निर्वाहिली दीपकळिका । ते कां होईल पुळिका । कापुराचिया ॥ 2-51॥

guṇā telāciyā soyarikā | nirvāhilī dīpakaḷikā | te kāṃ hoīla puḷikā | kāpurāciyā || 2-51||

तया दोहो परस्परें । होय ना जंव मैल्हेरे । तंव दोहीचेंही सरे । सरिसेंचि ॥ 2-52॥

tayā doho paraspareṃ | hoya nā jaṃva mailhere | taṃva dohīceṃhī sare | sariseṃci || 2-52||

तेवि देखेना मी ययातें । तंव गेलें वंद्य वंदितें । चेइलिया कांते । स्वप्नींचि जेवी ॥ 2-53॥

tevi dekhenā mī yayāteṃ | taṃva geleṃ vaṃdya vaṃditeṃ | ceiliyā kāṃte | svapnīṃci jevī || 2-53||

किंबहुना इया भाषा । द्वैताचा जेथें उपखा । फेडुनियां स्वसखा । श्रीगुरू वंदिला ॥ 2-54॥

kiṃbahunā iyā bhāṣā | dvaitācā jetheṃ upakhā | pheḍuniyāṃ svasakhā | śrīgurū vaṃdilā || 2-54||

याच्या सख्याची नवाई । आंगीं एकपणा रूप नाहीं । आणि गुरु-शिष्य दुवाळीही । पवाडु केला ॥ 2-55॥

yācyā sakhyācī navāī | āṃgīṃ ekapaṇā rūpa nāhīṃ | āṇi guru-śiṣya duvāḷīhī | pavāḍu kelā || 2-55||

कैसा आपणया आपण । दोंवीण सोयरेपण । हा याहूनि विलक्षण । नाहीं ना नोहे ॥ 2-56॥

kaisā āpaṇayā āpaṇa | doṃvīṇa soyarepaṇa | hā yāhūni vilakṣaṇa | nāhīṃ nā nohe || 2-56||

जग अवघें पोटीं माये । गगनायेवढें होऊनि ठाये । कीं तेचि निसी साहे । नाहींपणाची ॥ 2-57॥

jaga avagheṃ poṭīṃ māye | gaganāyevaḍheṃ hoūni ṭhāye | kīṃ teci nisī sāhe | nāhīṃpaṇācī || 2-57||

कां पूर्णते तरि आधारू । सिंधु जैसा दुर्भरू । तैसा विरुद्धा पाहुणेरू । याच्या घरीं ॥ 2-58॥

kāṃ pūrṇate tari ādhārū | siṃdhu jaisā durbharū | taisā viruddhā pāhuṇerū | yācyā gharīṃ || 2-58||

तेजा तमातें कांहीं । परस्परें निकें नाहीं । परी सूर्याच्या ठायीं । सूर्यचि असे ॥ 2-59॥

tejā tamāteṃ kāṃhīṃ | paraspareṃ nikeṃ nāhīṃ | parī sūryācyā ṭhāyīṃ | sūryaci ase || 2-59||

एक म्हणतां भेदे । ते कीं नानात्वें नांदे ? । विरुद्धे आपणया विरुद्धे । होती काई ? ॥ 2-60॥

eka mhaṇatāṃ bhede | te kīṃ nānātveṃ nāṃde ? | viruddhe āpaṇayā viruddhe | hotī kāī ? || 2-60||

म्हणोनि शिष्य आणि गुरुनाथु । या दोहों शब्दांचा अर्थु । श्रीगुरुचि परी होतु । दोहों ठायीं ॥ 2-61॥

mhaṇoni śiṣya āṇi gurunāthu | yā dohoṃ śabdāṃcā arthu | śrīguruci parī hotu | dohoṃ ṭhāyīṃ || 2-61||

कां सुवर्ण आणि लेणें । वसतें एकें सुवर्णें । वसते चंद्र चांदणें । चंद्रींचि जेवीं ॥ 2-62॥

kāṃ suvarṇa āṇi leṇeṃ | vasateṃ ekeṃ suvarṇeṃ | vasate caṃdra cāṃdaṇeṃ | caṃdrīṃci jevīṃ || 2-62||

नाना कापुर आणि परिमळु । कापूरचि केवळु । गोडी आणि गुळु । गूळचि जेवीं ॥ 2-63॥

nānā kāpura āṇi parimaḷu | kāpūraci kevaḷu | goḍī āṇi guḷu | gūḷaci jevīṃ || 2-63||

तैसा गुरुशिष्यमिसें । हाचि एकु उल्हासे । जरी कांहीं दिसे । दोन्ही-पणें ॥ 2-64॥

taisā guruśiṣyamiseṃ | hāci eku ulhāse | jarī kāṃhīṃ dise | donhī-paṇeṃ || 2-64||

आरिसा आणि मुखीं । मी दिसे हे उखी । हे आपुलिये ओळखी । जाणे मुख ॥ 2-65॥

ārisā āṇi mukhīṃ | mī dise he ukhī | he āpuliye oḷakhī | jāṇe mukha || 2-65||

पहा पा निरंजनीं निदेला । तो हा निर्विवाद एकला । परी चेता चेवविता जाला । दोनी तोचि ॥ 2-66॥

pahā pā niraṃjanīṃ nidelā | to hā nirvivāda ekalā | parī cetā cevavitā jālā | donī toci || 2-66||

ते तोचि चेता तोचि चेतवी । तेवी हाचि बुझे हाचि बुझावी । गुरु-शिष्यत्व नांदवी । ऐसेन हा ॥ 2-67॥

te toci cetā toci cetavī | tevī hāci bujhe hāci bujhāvī | guru-śiṣyatva nāṃdavī | aisena hā || 2-67||

दर्पणेंवीण डोळा । आपुले भेटीचा सोहळा । भोगितो तरी लीळा । सांगतों हें ॥ 2-68॥

darpaṇeṃvīṇa ḍoḷā | āpule bheṭīcā sohaḷā | bhogito tarī līḷā | sāṃgatoṃ heṃ || 2-68||

एवं द्वैतासी उमसो । नेदि ऐक्याशी विसकुसो । सोइरिकीचा अतिसो । पोखीतसे ॥ 2-69॥

evaṃ dvaitāsī umaso | nedi aikyāśī visakuso | soirikīcā atiso | pokhītase || 2-69||

निवृत्ति जया नांव । निवृत्ति जया बरव । जया निवृत्तीचि राणीव । निवृत्तिची ॥ 2-70॥

nivṛtti jayā nāṃva | nivṛtti jayā barava | jayā nivṛttīci rāṇīva | nivṛtticī || 2-70||

वांचोनि प्रवृत्तिविरोधें । कां निवृत्तीचेंनि बोधें । आणिजे तैसा वादें । निवृत्ति नव्हे ॥ 2-71॥

vāṃconi pravṛttivirodheṃ | kāṃ nivṛttīceṃni bodheṃ | āṇije taisā vādeṃ | nivṛtti navhe || 2-71||

आपणा देऊनि राती । दिवसा आणी उन्नति । प्रवृत्ति वारी निवृत्ति । नव्हे तैसा ॥ 2-72॥

āpaṇā deūni rātī | divasā āṇī unnati | pravṛtti vārī nivṛtti | navhe taisā || 2-72||

वोपसरयाचें बळ । घेउनि मिरवे कीळ । तैसें रत्न नव्हे निखळ । चक्रवर्ती हा ॥ 2-73॥

vopasarayāceṃ baḷa | gheuni mirave kīḷa | taiseṃ ratna navhe nikhaḷa | cakravartī hā || 2-73||

गगनही सूनि पोटीं । जैं चंद्राची पघळे पुष्टी । तैं चांदिणें तेणेंसि उठी । आंग जयाचें ॥ 2-74॥

gaganahī sūni poṭīṃ | jaiṃ caṃdrācī paghaḷe puṣṭī | taiṃ cāṃdiṇeṃ teṇeṃsi uṭhī | āṃga jayāceṃ || 2-74||

तैसें निवृत्तिपणासी कारण । हाचि आपणया आपण । घेयावया फूलचि झालें घ्राण । आपुली दृती ॥ 2-75॥

taiseṃ nivṛttipaṇāsī kāraṇa | hāci āpaṇayā āpaṇa | gheyāvayā phūlaci jhāleṃ ghrāṇa | āpulī dṛtī || 2-75||

दिठी मुखाचिये बरवे । पाठीकडूनि जैं पावे । तैं आरिसे धांडोळावे । लागती काई ? ॥ 2-76॥

diṭhī mukhāciye barave | pāṭhīkaḍūni jaiṃ pāve | taiṃ ārise dhāṃḍoḷāve | lāgatī kāī ? || 2-76||

कीं राती हन गेलिया । दिवस हन पातलिया । काय सूर्यपण सूर्या । होआवें लागें ? ॥ 2-77॥

kīṃ rātī hana geliyā | divasa hana pātaliyā | kāya sūryapaṇa sūryā | hoāveṃ lāgeṃ ? || 2-77||

म्हणोनि बोध्य बोधोनि । घेपे प्रमाणें साधूनि । ऐसा नव्हे भरंवसेनि । गोसावी हा ॥ 2-78॥

mhaṇoni bodhya bodhoni | ghepe pramāṇeṃ sādhūni | aisā navhe bharaṃvaseni | gosāvī hā || 2-78||

ऐसें करणयावीण । स्वयंभचि जें निवृत्तिपण । तयाचे श्रीचरण । वंदिले ऐसे ॥ 2-79॥

aiseṃ karaṇayāvīṇa | svayaṃbhaci jeṃ nivṛttipaṇa | tayāce śrīcaraṇa | vaṃdile aise || 2-79||

आतां ज्ञानदेवो म्हणे । श्रीगुरुप्रणामें येणें । फेडिली वाचाऋणें । चौही वाचांचीं ॥ 2-80॥

ātāṃ jñānadevo mhaṇe | śrīgurupraṇāmeṃ yeṇeṃ | pheḍilī vācāṛṇeṃ | cauhī vācāṃcīṃ || 2-80||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे सद्गुरुस्तवननाम द्वितीय प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave sadgurustavananāma dvitīya prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 3

प्रकरण तिसरें वाचाऋणोत्तीर्ण ययाचेनि बोभाटे । आत्मयाची झोप लोटे । पूर्ण तर्क्ष्ही ऋण न फिटे । जे चेणेंचि नीद कीं ॥ 3-1॥

prakaraṇa tisareṃ vācāṛṇottīrṇa yayāceni bobhāṭe | ātmayācī jhopa loṭe | pūrṇa tarkṣhī ṛṇa na phiṭe | je ceṇeṃci nīda kīṃ || 3-1||

येर्क्ष्हवीं परादिका चौघी । जीव मोक्षाच्या उपेगी । अविद्येसवें आंगीं । वेंचती कीर ॥ 3-2॥

yerkṣhavīṃ parādikā caughī | jīva mokṣācyā upegī | avidyesaveṃ āṃgīṃ | veṃcatī kīra || 3-2||

देहासवे हातपाये । जाती मनासवें इंद्रियें । कां सूर्यासवें जाये । किरणजाळ ॥ 3-3॥

dehāsave hātapāye | jātī manāsaveṃ iṃdriyeṃ | kāṃ sūryāsaveṃ jāye | kiraṇajāḷa || 3-3||

ना तरी निद्रेचिये अवधी । स्वप्नें मरती आधीं । तेवीं अविद्येचे संबंधी । अटती इया ॥ 3-4॥

nā tarī nidreciye avadhī | svapneṃ maratī ādhīṃ | tevīṃ avidyece saṃbaṃdhī | aṭatī iyā || 3-4||

मृतें लोहें होती । ते रसरूपें जिती । जळोनि इंधनें येती । वन्हीदशे ॥ 3-5॥

mṛteṃ loheṃ hotī | te rasarūpeṃ jitī | jaḷoni iṃdhaneṃ yetī | vanhīdaśe || 3-5||

लवण आंगें विरे । परी स्वादें जळीं उरे । नीद मरोनि जागरें । जीइये निदे ॥ 3-6॥

lavaṇa āṃgeṃ vire | parī svādeṃ jaḷīṃ ure | nīda maroni jāgareṃ | jīiye nide || 3-6||

तेवि अविद्येसवें । चौघीं वेचिती जीवें । तत्त्वज्ञानाचेनि नांवे । उठतीचि इया ॥ 3-7॥

tevi avidyesaveṃ | caughīṃ vecitī jīveṃ | tattvajñānāceni nāṃve | uṭhatīci iyā || 3-7||

हा तत्त्वज्ञान दिवा । मरोनि इहीं लावावा । तरी हाही शीण लेवा । बोधरूपेंची ॥ 3-8॥

hā tattvajñāna divā | maroni ihīṃ lāvāvā | tarī hāhī śīṇa levā | bodharūpeṃcī || 3-8||

येऊनि स्वप्न मेळवी । गेलिया आपणपां दावी । दोन्ही दिठी नांदवी । नीद जैशी ॥ 3-9॥

yeūni svapna meḷavī | geliyā āpaṇapāṃ dāvī | donhī diṭhī nāṃdavī | nīda jaiśī || 3-9||

जिती अविद्या ऐशी । अन्यथा बोधातें गिंवशी । तेचि यथाबोधेंसी । निमाली उठी ॥ 3-10॥

jitī avidyā aiśī | anyathā bodhāteṃ giṃvaśī | teci yathābodheṃsī | nimālī uṭhī || 3-10||

परी जीती ना मेली । अविद्या हे जाकळी । बंधमोक्षीं घाली । बांधोनियां ॥ 3-11॥

parī jītī nā melī | avidyā he jākaḷī | baṃdhamokṣīṃ ghālī | bāṃdhoniyāṃ || 3-11||

मोक्षुचि बंधु होये । तरी मोक्ष शब्द कां साहे ? । अज्ञाना घरी त्राये । वाउगी यांची ॥ 3-12॥

mokṣuci baṃdhu hoye | tarī mokṣa śabda kāṃ sāhe ? | ajñānā gharī trāye | vāugī yāṃcī || 3-12||

बागुलाचेनि मरणें । तोषावें कीं बाळपणें । येरा तो नाहीं मा कोणें । मृत्यु मानावा ? ॥ 3-13॥

bāgulāceni maraṇeṃ | toṣāveṃ kīṃ bāḷapaṇeṃ | yerā to nāhīṃ mā koṇeṃ | mṛtyu mānāvā ? || 3-13||

घटाचें नाहींपण । फुटलियाची नागवण । मानितसे तें जाण । म्हणो ये कीं ॥ 3-14॥

ghaṭāceṃ nāhīṃpaṇa | phuṭaliyācī nāgavaṇa | mānitase teṃ jāṇa | mhaṇo ye kīṃ || 3-14||

म्हणोनि बंधुचि तंव वावो । मा मोक्षा कें प्रसवो ? । परी मरोनि केला ठावो । अविद्या तया ॥ 3-15॥

mhaṇoni baṃdhuci taṃva vāvo | mā mokṣā keṃ prasavo ? | parī maroni kelā ṭhāvo | avidyā tayā || 3-15||

आणि ज्ञान बंधु ऐसें । शिवसूत्राचेनि मिसें । म्हणितलें असे । सदाशिवें ॥ 3-16॥

āṇi jñāna baṃdhu aiseṃ | śivasūtrāceni miseṃ | mhaṇitaleṃ ase | sadāśiveṃ || 3-16||

आणि वैकुंठींचेनिहि सुजाणें । ज्ञानपाशीं सत्त्वगुणें । बांधिजे हें निरोपण । बहु केलें ॥ 3-17॥

āṇi vaikuṃṭhīṃcenihi sujāṇeṃ | jñānapāśīṃ sattvaguṇeṃ | bāṃdhije heṃ niropaṇa | bahu keleṃ || 3-17||

परी शिवें कां श्रीवल्लभें । बोलिलें येणेंचि लोभें । मानूं तें हें लाभे । न बोलतांही ॥ 3-18॥

parī śiveṃ kāṃ śrīvallabheṃ | bolileṃ yeṇeṃci lobheṃ | mānūṃ teṃ heṃ lābhe | na bolatāṃhī || 3-18||

जें आत्मज्ञान निखळ । तेंही घे ज्ञानाचें बळ । तैं सूर्य चिंती सबळ । तैसे नोहे ? ॥ 3-19॥

jeṃ ātmajñāna nikhaḷa | teṃhī ghe jñānāceṃ baḷa | taiṃ sūrya ciṃtī sabaḷa | taise nohe ? || 3-19||

ज्ञानें श्लाघतु आहे । तैं ज्ञानपण धाडिलें वाये । दीप वांचोनि दिवा लाहे । तैं आंग भुललाचि कीं ॥ 3-20॥

jñāneṃ ślāghatu āhe | taiṃ jñānapaṇa dhāḍileṃ vāye | dīpa vāṃconi divā lāhe | taiṃ āṃga bhulalāci kīṃ || 3-20||

आपणपें आपणापाशीं । नेणतां देशोदेशीं । आपणपें गिंवशी । हें कीरू होये ? ॥ 3-21॥

āpaṇapeṃ āpaṇāpāśīṃ | neṇatāṃ deśodeśīṃ | āpaṇapeṃ giṃvaśī | heṃ kīrū hoye ? || 3-21||

परि बहुतां कां दिया । आपणपें आठवलिया । म्हणे मी यया । कैसा रिझों ? ॥ 3-22॥

pari bahutāṃ kāṃ diyā | āpaṇapeṃ āṭhavaliyā | mhaṇe mī yayā | kaisā rijhoṃ ? || 3-22||

तैसा ज्ञानरूप आत्मा । ज्ञानेंचि आपली प्रमा । करितसे सोहमा । ऐसा बंधु ॥ 3-23॥

taisā jñānarūpa ātmā | jñāneṃci āpalī pramā | karitase sohamā | aisā baṃdhu || 3-23||

जें ज्ञान स्वये बुडे । म्हणोनी भारी नावडे । ज्ञानें मोक्षु घडे । तें निमालेनि ॥ 3-24॥

jeṃ jñāna svaye buḍe | mhaṇonī bhārī nāvaḍe | jñāneṃ mokṣu ghaḍe | teṃ nimāleni || 3-24||

म्हणोनि परादिका वाचा । तो शृंगारु चौ आंगाचा । एवं अविद्या जीवाचा । जीवत्व त्यागी ॥ 3-25॥

mhaṇoni parādikā vācā | to śṛṃgāru cau āṃgācā | evaṃ avidyā jīvācā | jīvatva tyāgī || 3-25||

आंगाचेनि इंधने उदासु । उठोनि ज्ञानाग्नी प्रवेशु । करी तेथें भस्मलेशु । बोधाचा उरे ॥ 3-26॥

āṃgāceni iṃdhane udāsu | uṭhoni jñānāgnī praveśu | karī tetheṃ bhasmaleśu | bodhācā ure || 3-26||

आंगीं लाविलिया विभूति । तैं परमाणूही झडती । परि पांडुरत्वें कांती । राहे जैशी ॥ 3-27॥

āṃgīṃ lāviliyā vibhūti | taiṃ paramāṇūhī jhaḍatī | pari pāṃḍuratveṃ kāṃtī | rāhe jaiśī || 3-27||

जळीं जळा वेगळु । कापूर न दिसे अवडळु । परी होऊनि परिमळु । उरे जेवीं ॥ 3-28॥

jaḷīṃ jaḷā vegaḷu | kāpūra na dise avaḍaḷu | parī hoūni parimaḷu | ure jevīṃ || 3-28||

ना वोहळला आंगीं जैसे । पाणी पाणीपणें नसे । तर्क्ष्हीं वोल्हासाचेनि मिसें । आथीच तें ॥ 3-29॥

nā vohaḷalā āṃgīṃ jaise | pāṇī pāṇīpaṇeṃ nase | tarkṣhīṃ volhāsāceni miseṃ | āthīca teṃ || 3-29||

ना तरी माध्यान्हकाळीं । छाया न दिसे वेगळी । असे पायातळीं । रिगौनियां ॥ 3-30॥

nā tarī mādhyānhakāḷīṃ | chāyā na dise vegaḷī | ase pāyātaḷīṃ | rigauniyāṃ || 3-30||

तैसें ग्रासूनि दुसरें । स्वरूपीं स्वरूपाकारें । आपुलेपणें उरे । बोधु जो कां ॥ 3-31॥

taiseṃ grāsūni dusareṃ | svarūpīṃ svarūpākāreṃ | āpulepaṇeṃ ure | bodhu jo kāṃ || 3-31||

तें ऋणशेष वाचा इया । न फेडवेचि मरोनियां । तें पायां पडोनि मियां । सोडविलें ॥ 3-32॥

teṃ ṛṇaśeṣa vācā iyā | na pheḍaveci maroniyāṃ | teṃ pāyāṃ paḍoni miyāṃ | soḍavileṃ || 3-32||

म्हणोनि परा पश्यंती । मध्यमा हन भारती । या निस्तरलिया लागती । ज्ञानीं अज्ञानींची ॥ 3-33॥

mhaṇoni parā paśyaṃtī | madhyamā hana bhāratī | yā nistaraliyā lāgatī | jñānīṃ ajñānīṃcī || 3-33||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे वाचाऋणोत्तीर्णनाम तृतीय प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave vācāṛṇottīrṇanāma tṛtīya prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 4

प्रकरण चवथें ज्ञान अभेदकथन आतां अज्ञानाचेनि मारें । ज्ञान अभेदें वावरें । नीद साधोनि जागरें । नांदिजे जेवी ॥ 4-1॥

prakaraṇa cavatheṃ jñāna abhedakathana ātāṃ ajñānāceni māreṃ | jñāna abhedeṃ vāvareṃ | nīda sādhoni jāgareṃ | nāṃdije jevī || 4-1||

कां दर्पणाचा निघाला । ऐक्यबोधु पहिला । मुख भोगी आपुला । आपणचि ॥ 4-2॥

kāṃ darpaṇācā nighālā | aikyabodhu pahilā | mukha bhogī āpulā | āpaṇaci || 4-2||

ज्ञान जिया तिया परी । जगीं आत्मैक्य करी । तैं सुरिया खोचे सुरी । तैसें जाहलें ॥ 4-3॥

jñāna jiyā tiyā parī | jagīṃ ātmaikya karī | taiṃ suriyā khoce surī | taiseṃ jāhaleṃ || 4-3||

लावी आंत ठाउनि कोपट । तो साधी आपणया सकट । का बांधलेया चोरट । मोटेमाजी ॥ 4-4॥

lāvī āṃta ṭhāuni kopaṭa | to sādhī āpaṇayā sakaṭa | kā bāṃdhaleyā coraṭa | moṭemājī || 4-4||

आगी पोतासाचेनि मिसें । आपणपें जाळिलें जैसें । ज्ञाना अज्ञाननाशें । तैसें जाहलें ॥ 4-5॥

āgī potāsāceni miseṃ | āpaṇapeṃ jāḷileṃ jaiseṃ | jñānā ajñānanāśeṃ | taiseṃ jāhaleṃ || 4-5||

अज्ञानाचा टेका । नसतांही ज्ञान अधिका । फांके तंव उफखा । आपुला पडे ॥ 4-6॥

ajñānācā ṭekā | nasatāṃhī jñāna adhikā | phāṃke taṃva uphakhā | āpulā paḍe || 4-6||

वात दशाही ते निमालियां । येणें जें ये उवाया । तें केवळ नाशावया । दीपाचे परी ॥ 4-7॥

vāta daśāhī te nimāliyāṃ | yeṇeṃ jeṃ ye uvāyā | teṃ kevaḷa nāśāvayā | dīpāce parī || 4-7||

उठणें कीं पडणें । कुचभाराचे कोण जाणें । कां फांकणें कीं सुकणें । जाउळाचें ॥ 4-8॥

uṭhaṇeṃ kīṃ paḍaṇeṃ | kucabhārāce koṇa jāṇeṃ | kāṃ phāṃkaṇeṃ kīṃ sukaṇeṃ | jāuḷāceṃ || 4-8||

तरंगाचें रूपा येणें । तयाचि नांव निमणें । कां विजूचें उदैजणें । तोचि अस्तु ॥ 4-9॥

taraṃgāceṃ rūpā yeṇeṃ | tayāci nāṃva nimaṇeṃ | kāṃ vijūceṃ udaijaṇeṃ | toci astu || 4-9||

तैसें पिऊनि अज्ञान । तंववरी वाढे ज्ञान । जंव आपुलें निधन । निःशेष साधे ॥ 4-10॥

taiseṃ piūni ajñāna | taṃvavarī vāḍhe jñāna | jaṃva āpuleṃ nidhana | niḥśeṣa sādhe || 4-10||

जैसें कल्पांतीचें भरितें । स्थळां जळां दोहींतें । बुडविलिया आरौतें । राहोंचि नेणें ॥ 4-11॥

jaiseṃ kalpāṃtīceṃ bhariteṃ | sthaḷāṃ jaḷāṃ dohīṃteṃ | buḍaviliyā ārauteṃ | rāhoṃci neṇeṃ || 4-11||

कीं विश्वाही वेगळ । वाढे जैं सूर्यमंडळ । तैं तेजमत निखळ । तेंचि होय ॥ 4-12॥

kīṃ viśvāhī vegaḷa | vāḍhe jaiṃ sūryamaṃḍaḷa | taiṃ tejamata nikhaḷa | teṃci hoya || 4-12||

नाना नीद मारोनी । आपणपें हिरोनी । जागणें ठाके होउनी । जागणेंचि ॥ 4-13॥

nānā nīda māronī | āpaṇapeṃ hironī | jāgaṇeṃ ṭhāke hounī | jāgaṇeṃci || 4-13||

तैसें अज्ञान आटोनिया । ज्ञान ये तें उवाया । ज्ञानाज्ञान गिळोनिया । ज्ञानचि होय ॥ 4-14॥

taiseṃ ajñāna āṭoniyā | jñāna ye teṃ uvāyā | jñānājñāna giḷoniyā | jñānaci hoya || 4-14||

ते वेळीं पुनिवां भरे । ना आवसा सरे । तें चंद्रंचि उरे । सतरावी जैशी ॥ 4-15॥

te veḷīṃ punivāṃ bhare | nā āvasā sare | teṃ caṃdraṃci ure | satarāvī jaiśī || 4-15||

कां तेजांतरे नाटोपे । कोणे तमें न शिंपे । तें उपमेचें जाउपे । सूर्यचि होय ॥ 4-16॥

kāṃ tejāṃtare nāṭope | koṇe tameṃ na śiṃpe | teṃ upameceṃ jāupe | sūryaci hoya || 4-16||

म्हणोनि ज्ञानें उजळे । कां अज्ञानें रुळे । तैसें नव्हे निर्वाळें । ज्ञानमात्र जे ॥ 4-17॥

mhaṇoni jñāneṃ ujaḷe | kāṃ ajñāneṃ ruḷe | taiseṃ navhe nirvāḷeṃ | jñānamātra je || 4-17||

परी ज्ञानमात्रें निखळें । तेंचि कीं तया कळें । काई देखिजे बुबुळें । बुबुळा जेवीं ? ॥ 4-18॥

parī jñānamātreṃ nikhaḷeṃ | teṃci kīṃ tayā kaḷeṃ | kāī dekhije bubuḷeṃ | bubuḷā jevīṃ ? || 4-18||

आकाश आपणपया रिघे ? । कायी आगी आपणया लागे ? । आपला माथा वळघें । आपण कोण्ही ? ॥ 4-19॥

ākāśa āpaṇapayā righe ? | kāyī āgī āpaṇayā lāge ? | āpalā māthā vaḷagheṃ | āpaṇa koṇhī ? || 4-19||

दिठी आपणया देखे ? । स्वादु आपणया चाखे ? । नादु आपलें आइकें ? । नादपण ॥ 4-20॥

diṭhī āpaṇayā dekhe ? | svādu āpaṇayā cākhe ? | nādu āpaleṃ āikeṃ ? | nādapaṇa || 4-20||

सूर्य सूर्यासि विवळे ? । कां फळ आपणया फळे ? । परिमळु परिमळें । घेपत असे ? ॥ 4-21॥

sūrya sūryāsi vivaḷe ? | kāṃ phaḷa āpaṇayā phaḷe ? | parimaḷu parimaḷeṃ | ghepata ase ? || 4-21||

तैसें आपणयां आपण । जाणतें नव्हे जाण । म्हणोनी ज्ञानपणेंवीण । ज्ञानमात्र जें ॥ 4-22॥

taiseṃ āpaṇayāṃ āpaṇa | jāṇateṃ navhe jāṇa | mhaṇonī jñānapaṇeṃvīṇa | jñānamātra jeṃ || 4-22||

आणि ज्ञान ऐशी सोये । ज्ञानपणेंचि जरी साहे । तरी अज्ञान हें नोहे ? । ज्ञानपणेंचि ॥ 4-23॥

āṇi jñāna aiśī soye | jñānapaṇeṃci jarī sāhe | tarī ajñāna heṃ nohe ? | jñānapaṇeṃci || 4-23||

जैसें तेज जें आहे । तें अंधारें कीर नोहे । मा तेज तरी होये । तेजासी काईं ? ॥ 4-24॥

jaiseṃ teja jeṃ āhe | teṃ aṃdhāreṃ kīra nohe | mā teja tarī hoye | tejāsī kāīṃ ? || 4-24||

तैसें असणें आणि नसणें । हें नाहीं जया होणें । आतां मिथ्या ऐसें येणें । बोलें गमे ॥ 4-25॥

taiseṃ asaṇeṃ āṇi nasaṇeṃ | heṃ nāhīṃ jayā hoṇeṃ | ātāṃ mithyā aiseṃ yeṇeṃ | boleṃ game || 4-25||

तरी कांहीं नाहीं सर्वथा । ऐसी जरी व्यवस्था । तरी नाहीं हे प्रथा । कवणासी पां ? ॥ 4-26॥

tarī kāṃhīṃ nāhīṃ sarvathā | aisī jarī vyavasthā | tarī nāhīṃ he prathā | kavaṇāsī pāṃ ? || 4-26||

शून्यसिद्धांतबोधु । कोणी सत्ता होय सिद्धु ? । नसता हा अपवादु । वस्तूसी जो ॥ 4-27॥

śūnyasiddhāṃtabodhu | koṇī sattā hoya siddhu ? | nasatā hā apavādu | vastūsī jo || 4-27||

माल्हवितां देवे । माल्हवितें जरी माल्हवे । तरी दीपु नाहीं हें फावे । कवणासी पा ॥ 4-28॥

mālhavitāṃ deve | mālhaviteṃ jarī mālhave | tarī dīpu nāhīṃ heṃ phāve | kavaṇāsī pā || 4-28||

कीं निदेचेनि आलेपणें । निदेलें तें जाय प्राणें । तरी नीद भली हें कोणें । कोणासी पा ? ॥ 4-29॥

kīṃ nideceni ālepaṇeṃ | nideleṃ teṃ jāya prāṇeṃ | tarī nīda bhalī heṃ koṇeṃ | koṇāsī pā ? || 4-29||

घटु घटपणें भासे । तद्भंगें भंगु आभासे । सर्वथा नाहीं तैं नसे । कोणें म्हणावें ? ॥ 4-30॥

ghaṭu ghaṭapaṇeṃ bhāse | tadbhaṃgeṃ bhaṃgu ābhāse | sarvathā nāhīṃ taiṃ nase | koṇeṃ mhaṇāveṃ ? || 4-30||

म्हणोनि कांहीं नाहींपण । देखता नाहीं आपण । नोहोनी असणेनवीण । असणें जें ॥ 4-31॥

mhaṇoni kāṃhīṃ nāhīṃpaṇa | dekhatā nāhīṃ āpaṇa | nohonī asaṇenavīṇa | asaṇeṃ jeṃ || 4-31||

परी आणिका कां आपणया । न पुरे विखो होआवया । म्हणोनी न असावया । कारण कीं ॥ 4-32॥

parī āṇikā kāṃ āpaṇayā | na pure vikho hoāvayā | mhaṇonī na asāvayā | kāraṇa kīṃ || 4-32||

जो निरंजनीं निदेला । तो आणिकीं नाहीं देखिला । आपुलाही निमाला । आठवु तया ॥ 4-33 । परी जीवें नाहीं नोहे । तैसें शुद्ध असणें आहे । हें बोलणें न साहे । असेनाहींचें ॥ 4-34॥

jo niraṃjanīṃ nidelā | to āṇikīṃ nāhīṃ dekhilā | āpulāhī nimālā | āṭhavu tayā || 4-33 | parī jīveṃ nāhīṃ nohe | taiseṃ śuddha asaṇeṃ āhe | heṃ bolaṇeṃ na sāhe | asenāhīṃceṃ || 4-34||

दिठी आपणया मुरडे । तैं दिठीपणही मोडे । परी नाहीं नोहे हें फुडे । जाणेचि ते ॥ 4-35॥

diṭhī āpaṇayā muraḍe | taiṃ diṭhīpaṇahī moḍe | parī nāhīṃ nohe heṃ phuḍe | jāṇeci te || 4-35||

कां काळा राहे काळवखा । तो आपणा ना आणिकां । न चोजवे तर्क्ष्ही आसिका । हा मी बाणे ॥ 4-36॥

kāṃ kāḷā rāhe kāḷavakhā | to āpaṇā nā āṇikāṃ | na cojave tarkṣhī āsikā | hā mī bāṇe || 4-36||

तैसे असणें कां नसणें । हें कांहींच मानूसवाणें । नसोनि असणें । ठायें ठावो ॥ 4-37॥

taise asaṇeṃ kāṃ nasaṇeṃ | heṃ kāṃhīṃca mānūsavāṇeṃ | nasoni asaṇeṃ | ṭhāyeṃ ṭhāvo || 4-37||

निर्मळपणीं आपुला । आकाशाचा संचु विराला । तो स्वयें असे पुढिला । कांहीं ना कीं ॥ 4-38॥

nirmaḷapaṇīṃ āpulā | ākāśācā saṃcu virālā | to svayeṃ ase puḍhilā | kāṃhīṃ nā kīṃ || 4-38||

कां आंगीं कीं निर्मळपणीं । हारतलिया पोखरणी । हें आणिका वांचूनि पाणी । सगळेंचि आहे ॥ 4-39॥

kāṃ āṃgīṃ kīṃ nirmaḷapaṇīṃ | hārataliyā pokharaṇī | heṃ āṇikā vāṃcūni pāṇī | sagaḷeṃci āhe || 4-39||

आपणा भागु तैसें । असणेंचि जें असे । आहे नाहीं ऐसें । सांडूनियां ॥ 4-40॥

āpaṇā bhāgu taiseṃ | asaṇeṃci jeṃ ase | āhe nāhīṃ aiseṃ | sāṃḍūniyāṃ || 4-40||

निदेचें नाहींपण । निमालियाही जागेंपण । असिजे कां नेण । कोणी न होऊनि जैसें ॥ 4-41॥

nideceṃ nāhīṃpaṇa | nimāliyāhī jāgeṃpaṇa | asije kāṃ neṇa | koṇī na hoūni jaiseṃ || 4-41||

कां भूमी कुंभ ठेविजे । तैं सकुंभता आपजे । तो नेलिया म्हणिजे । तेणेंवीण ॥ 4-42॥

kāṃ bhūmī kuṃbha ṭhevije | taiṃ sakuṃbhatā āpaje | to neliyā mhaṇije | teṇeṃvīṇa || 4-42||

परी दोन्ही हे भाग । न शिवति भूमीचें आंग । ते वेळीं भूमि तैसें चांग । चोख जें असणें ॥ 4-43॥

parī donhī he bhāga | na śivati bhūmīceṃ āṃga | te veḷīṃ bhūmi taiseṃ cāṃga | cokha jeṃ asaṇeṃ || 4-43||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे ज्ञान अभेदकथननाम चतुर्थ प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave jñāna abhedakathananāma caturtha prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 5

प्रकरण पांचवे सच्चिदानंदपदत्रयविवरण सत्ता प्रकाश सुख । या तिहीं तीहीं उणे लेख । जैसें विखपणेंचि विख । विखा नाहीं ॥ 5-1॥

prakaraṇa pāṃcave saccidānaṃdapadatrayavivaraṇa sattā prakāśa sukha | yā tihīṃ tīhīṃ uṇe lekha | jaiseṃ vikhapaṇeṃci vikha | vikhā nāhīṃ || 5-1||

कांति काठिण्य कनक । तिन्ही मिळोनि कनक एक । द्राव गोडी पीयुख । पीयुखचि जेवीं ॥ 5-2॥

kāṃti kāṭhiṇya kanaka | tinhī miḷoni kanaka eka | drāva goḍī pīyukha | pīyukhaci jevīṃ || 5-2||

उजाळ दृति मार्दव । या तिहीं तिहीं उणीव । हें देखिजे सावेव । कापुरीं एकीं ॥ 5-3॥

ujāḷa dṛti mārdava | yā tihīṃ tihīṃ uṇīva | heṃ dekhije sāveva | kāpurīṃ ekīṃ || 5-3||

आंगें कीर उजाळ । कीं उजाळताचि मवाळ । कीं दोन्ही ना परिमळ । मात्र जें ॥ 5-4॥

āṃgeṃ kīra ujāḷa | kīṃ ujāḷatāci mavāḷa | kīṃ donhī nā parimaḷa | mātra jeṃ || 5-4||

ऐसें एके कापूरपणीं । तिन्ही इये तिहीं उणी । इयापरी आटणी । सत्तादिकांची ॥ 5-5॥

aiseṃ eke kāpūrapaṇīṃ | tinhī iye tihīṃ uṇī | iyāparī āṭaṇī | sattādikāṃcī || 5-5||

येर्क्ष्हवीं सच्चिदानंदभेदें । चालिलीं तिन्ही पदें । परि तिन्हीं उणीं आनंदें । केलीं येणें ॥ 5-6॥

yerkṣhavīṃ saccidānaṃdabhedeṃ | cālilīṃ tinhī padeṃ | pari tinhīṃ uṇīṃ ānaṃdeṃ | kelīṃ yeṇeṃ || 5-6||

सत्ताचि कीं सुखप्रकाशु । प्रकाशुचि सत्ता उल्हासु । हें न निवडे मिठांशु । अमृतीं जेवीं ॥ 5-7॥

sattāci kīṃ sukhaprakāśu | prakāśuci sattā ulhāsu | heṃ na nivaḍe miṭhāṃśu | amṛtīṃ jevīṃ || 5-7||

शुक्लपक्षीच्या सोळा । दिवसा वाढती कळा । परि चंद्र मात्र सगळा । चंद्रीं जेवीं ॥ 5-8॥

śuklapakṣīcyā soḷā | divasā vāḍhatī kaḷā | pari caṃdra mātra sagaḷā | caṃdrīṃ jevīṃ || 5-8||

थेंबीं पडतां उदक । थेंबां धरूं ये लेख । परी पडिलाठायीं उदक । वांचूनि आहे ? ॥ 5-9॥

theṃbīṃ paḍatāṃ udaka | theṃbāṃ dharūṃ ye lekha | parī paḍilāṭhāyīṃ udaka | vāṃcūni āhe ? || 5-9||

तैसें असताचिया व्यावृत्ती । सत् म्हणों आलें श्रुति । जडाचिया समाप्ती । चिद्रूप ऐसें ॥ 5-10॥

taiseṃ asatāciyā vyāvṛttī | sat mhaṇoṃ āleṃ śruti | jaḍāciyā samāptī | cidrūpa aiseṃ || 5-10||

दुःखाचेनि सर्वनाशें । उरलें तें सुख ऐसें । निगदिलें निश्वासें । प्रभूचेनि ॥ 5-11॥

duḥkhāceni sarvanāśeṃ | uraleṃ teṃ sukha aiseṃ | nigadileṃ niśvāseṃ | prabhūceni || 5-11||

ऐसीं सदादि प्रतियोगियें । असदादि तिन्ही इयें । लोटितां जाली त्राये । सत्तादिकां ॥ 5-12॥

aisīṃ sadādi pratiyogiyeṃ | asadādi tinhī iyeṃ | loṭitāṃ jālī trāye | sattādikāṃ || 5-12||

एवं सच्चिदानंदु । आत्मा हा ऐसा शब्दु । अनव्यावृत्ति सिद्धु । वाचक नव्हे ॥ 5-13॥

evaṃ saccidānaṃdu | ātmā hā aisā śabdu | anavyāvṛtti siddhu | vācaka navhe || 5-13||

सूर्याचेनि प्रकाशें । जें कांहीं जड आभासें । तेणें तो गिवसें । सूर्यु काई ? ॥ 5-14॥

sūryāceni prakāśeṃ | jeṃ kāṃhīṃ jaḍa ābhāseṃ | teṇeṃ to givaseṃ | sūryu kāī ? || 5-14||

तेवीं जेणें तेजें । वाचेसि वाच्य सुजें । ते वाचा प्रकाशिजे । हें कें आहे ? ॥ 5-15॥

tevīṃ jeṇeṃ tejeṃ | vācesi vācya sujeṃ | te vācā prakāśije | heṃ keṃ āhe ? || 5-15||

विषो नाहीं कोणाही । जया प्रमेयत्वचि नाहीं । तया स्वप्रकाशा काई । प्रमाण होये ॥ 5-16॥

viṣo nāhīṃ koṇāhī | jayā prameyatvaci nāhīṃ | tayā svaprakāśā kāī | pramāṇa hoye || 5-16||

प्रमेयपरिच्छेदें । प्रमाणत्व नांदे । तें काई स्वतःसिद्धें । वस्तूच्या ठायीं ? ॥ 5-17॥

prameyaparicchedeṃ | pramāṇatva nāṃde | teṃ kāī svataḥsiddheṃ | vastūcyā ṭhāyīṃ ? || 5-17||

एवं वस्तूसि जाणों जातां । जाणणेंचि वस्तु तत्त्वता । मग जाणणें आणि जाणता । कैचें उरे ? ॥ 18॥

evaṃ vastūsi jāṇoṃ jātāṃ | jāṇaṇeṃci vastu tattvatā | maga jāṇaṇeṃ āṇi jāṇatā | kaiceṃ ure ? || 18||

प्रकरण 5

म्हणोनि सच्चित्सुख । हे बोल वस्तुवाचक । नव्हती हें शेष । विचाराचें ॥ 5-19॥

mhaṇoni saccitsukha | he bola vastuvācaka | navhatī heṃ śeṣa | vicārāceṃ || 5-19||

ऐसेनि इयें प्रसिद्धें । चालिलीं सच्चिदानंद पदें । मग द्रष्ट्या स्वसंवादें । भेटती जेव्हां ॥ 5-20॥

aiseni iyeṃ prasiddheṃ | cālilīṃ saccidānaṃda padeṃ | maga draṣṭyā svasaṃvādeṃ | bheṭatī jevhāṃ || 5-20||

ते वेळीं वरषोनि मेघु । समुद्र होऊनि वोघु । सरे दाऊनि मागु । राहे जैसा ॥ 5-21॥

te veḷīṃ varaṣoni meghu | samudra hoūni voghu | sare dāūni māgu | rāhe jaisā || 5-21||

फळ विउनी फूल सुके । फळनाशे रसपाकें । तोही रस उपखें । तृप्तीदानीं ॥ 5-22॥

phaḷa viunī phūla suke | phaḷanāśe rasapākeṃ | tohī rasa upakheṃ | tṛptīdānīṃ || 5-22||

कां आहुति अग्नीआंतु । घालूनि वोसरे हातु । सुख चेवऊनि गीतु । उगा राहे ॥ 5-23॥

kāṃ āhuti agnīāṃtu | ghālūni vosare hātu | sukha cevaūni gītu | ugā rāhe || 5-23||

नाना मुखा मुख दाऊनी । आरिसा जाय निघोनि । कां निदैलें चेववुनी । चेवितें जैसें ॥ 5-24॥

nānā mukhā mukha dāūnī | ārisā jāya nighoni | kāṃ nidaileṃ cevavunī | ceviteṃ jaiseṃ || 5-24||

तैसा सच्चिदानंदा चोखटा । दाऊनि द्रष्ट्या द्रष्टा । तिन्हीं पदें लागतीं वाटा । मौनाचिया ॥ 5-25॥

taisā saccidānaṃdā cokhaṭā | dāūni draṣṭyā draṣṭā | tinhīṃ padeṃ lāgatīṃ vāṭā | maunāciyā || 5-25||

जें जें बोलिजे तें तें नव्हे । होय तें तंव न बोलवे । साउलीवरी न मववे । मवितें जैसें ॥ 5-26॥

jeṃ jeṃ bolije teṃ teṃ navhe | hoya teṃ taṃva na bolave | sāulīvarī na mavave | maviteṃ jaiseṃ || 5-26||

मग आपुलियाकडे । मवितया से पडे । तैं लाजलाजों आखुडे । मविते जैसें ॥ 5-27॥

maga āpuliyākaḍe | mavitayā se paḍe | taiṃ lājalājoṃ ākhuḍe | mavite jaiseṃ || 5-27||

तैसी सत्ताचि स्वभावें । असत्ता तंव नव्हे । मा सत्तात्व संभवे । सत्तेसि कायि ? ॥ 5-28॥

taisī sattāci svabhāveṃ | asattā taṃva navhe | mā sattātva saṃbhave | sattesi kāyi ? || 5-28||

आणि अचिदाचेनि नाशें । आलें जें चिन्मात्रदशे । आतां चिन्मात्रचि मा कैसें । चिन्मात्रीं ये ॥ 5-29॥

āṇi acidāceni nāśeṃ | āleṃ jeṃ cinmātradaśe | ātāṃ cinmātraci mā kaiseṃ | cinmātrīṃ ye || 5-29||

नीद प्रबोधाच्या ठायीं । नसे तैसें जागणेंही । तेवीं चिन्मात्रचि मा काई । चिन्मात्रीं ये ? ॥ 5-30॥

nīda prabodhācyā ṭhāyīṃ | nase taiseṃ jāgaṇeṃhī | tevīṃ cinmātraci mā kāī | cinmātrīṃ ye ? || 5-30||

ऐसें यया सुखपणें । नाहीं दुःख कीर होणें । मा सुख हें गणणें । सुखासि काई ? ॥ 5-31॥

aiseṃ yayā sukhapaṇeṃ | nāhīṃ duḥkha kīra hoṇeṃ | mā sukha heṃ gaṇaṇeṃ | sukhāsi kāī ? || 5-31||

म्हणोनी सदसदत्वें गेलें । चिदचिदत्वें मावळलें । सुखासुख जालें । कांहीं ना कीं ॥ 5-32॥

mhaṇonī sadasadatveṃ geleṃ | cidacidatveṃ māvaḷaleṃ | sukhāsukha jāleṃ | kāṃhīṃ nā kīṃ || 5-32||

आतां द्वंद्वाचें लवंचक । सांडूनि दुणीचे कंचुक । सुखामात्रचि एक । स्वयें आथी ॥ 5-33॥

ātāṃ dvaṃdvāceṃ lavaṃcaka | sāṃḍūni duṇīce kaṃcuka | sukhāmātraci eka | svayeṃ āthī || 5-33||

वरी एकपणें गणिजे । तें गणितेनसीं ये दुजें । म्हणोनि हें न गणिजे । ऐसें एक ॥ 5-34॥

varī ekapaṇeṃ gaṇije | teṃ gaṇitenasīṃ ye dujeṃ | mhaṇoni heṃ na gaṇije | aiseṃ eka || 5-34||

तैसें सुखा आतोनि निघणें । तें सुखीयें सुखी तेणें । हें सुखमात्रचि मा कोणें । अनुभवावें ? ॥ 5-35॥

taiseṃ sukhā ātoni nighaṇeṃ | teṃ sukhīyeṃ sukhī teṇeṃ | heṃ sukhamātraci mā koṇeṃ | anubhavāveṃ ? || 5-35||

जैं प्रकृति डंकु अनुकरे । तैं प्रकृति डंकें अवतरे । मां डंकूचि तैं भरे । कोण कोणा ? ॥ 5-36॥

jaiṃ prakṛti ḍaṃku anukare | taiṃ prakṛti ḍaṃkeṃ avatare | māṃ ḍaṃkūci taiṃ bhare | koṇa koṇā ? || 5-36||

तैसें आपुलेनि सुखपणें । जया नाहीं सुखावणें । आणि नाहीं हेंही जेणें । नेणिजे सुखें ॥ 5-37॥

taiseṃ āpuleni sukhapaṇeṃ | jayā nāhīṃ sukhāvaṇeṃ | āṇi nāhīṃ heṃhī jeṇeṃ | neṇije sukheṃ || 5-37||

आरिसा न पाहतां मुख । स्वयें सन्मुख ना विन्मुख । तेवीं नसोनी सुखासुख । सुखचि जें ॥ 5-38॥

ārisā na pāhatāṃ mukha | svayeṃ sanmukha nā vinmukha | tevīṃ nasonī sukhāsukha | sukhaci jeṃ || 5-38||

सर्व सिद्धांताचिया उजरिया । सांडूनिया निदसुरिया । आपुलिया हात चोरिया । आपणचि जें ॥ 5-39॥

sarva siddhāṃtāciyā ujariyā | sāṃḍūniyā nidasuriyā | āpuliyā hāta coriyā | āpaṇaci jeṃ || 5-39||

न लवितां ऊंसु । तैं जैसेनि असे रसु । तेथिंचा मीठांशु । तोचि जाणे ॥ 5-40॥

na lavitāṃ ūṃsu | taiṃ jaiseni ase rasu | tethiṃcā mīṭhāṃśu | toci jāṇe || 5-40||

कां न सज्जिता विणा । तो नादु जो अबोलपणा । तया तेणेंचि जाणा । होआवें लागे ॥ 5-41॥

kāṃ na sajjitā viṇā | to nādu jo abolapaṇā | tayā teṇeṃci jāṇā | hoāveṃ lāge || 5-41||

नाना पुष्पाचिया उदरा । न येतां पुष्पसारा । आपणचि भंवरा । होआवें पडे ॥ 5-42॥

nānā puṣpāciyā udarā | na yetāṃ puṣpasārā | āpaṇaci bhaṃvarā | hoāveṃ paḍe || 5-42||

नाना न रांधितां रससोये । ते गोडी पां कैसी आहे । हें पाहणें तैसें नोहे । आणिका जोगें ॥ 5-43॥

nānā na rāṃdhitāṃ rasasoye | te goḍī pāṃ kaisī āhe | heṃ pāhaṇeṃ taiseṃ nohe | āṇikā jogeṃ || 5-43||

तैसें सुखपणा येवों । लाजें आपुलें सुख पावों । तें आणिकां चाखों सुवों । येईल काईं ? ॥ 5-44॥

taiseṃ sukhapaṇā yevoṃ | lājeṃ āpuleṃ sukha pāvoṃ | teṃ āṇikāṃ cākhoṃ suvoṃ | yeīla kāīṃ ? || 5-44||

दिहाचिया दुपारीं । चांदू जैसा अंबरीं । तें असणें चांदाचिवरी । जाणावें कीं ॥ 5-45॥

dihāciyā dupārīṃ | cāṃdū jaisā aṃbarīṃ | teṃ asaṇeṃ cāṃdācivarī | jāṇāveṃ kīṃ || 5-45||

रूप नाहीं तैं लावण्य । अंग नुठी तैं तारुण्य । क्रिया न फुटे तैं पुण्य । कैसें असे ॥ 5-46॥

rūpa nāhīṃ taiṃ lāvaṇya | aṃga nuṭhī taiṃ tāruṇya | kriyā na phuṭe taiṃ puṇya | kaiseṃ ase || 5-46||

जैं मनाचा अंकुर नुपजे । तेथिलेनि मकरध्वजें । तोचि हन माजे । तरीच घडे ॥ 5-47॥

jaiṃ manācā aṃkura nupaje | tethileni makaradhvajeṃ | toci hana māje | tarīca ghaḍe || 5-47||

कां वाद्यविशेषाची सृष्टी । जैं जन्म नेघे दृष्टी । तैं नादु ऐशी गोष्टी । नादाचि जोगी ॥ 5-48॥

kāṃ vādyaviśeṣācī sṛṣṭī | jaiṃ janma neghe dṛṣṭī | taiṃ nādu aiśī goṣṭī | nādāci jogī || 5-48||

नाना काष्ठाचिया विटाळा । वोसरलियाही अनळा । लागणें तैं केवळा । अंगासीचि ॥ 5-49॥

nānā kāṣṭhāciyā viṭāḷā | vosaraliyāhī anaḷā | lāgaṇeṃ taiṃ kevaḷā | aṃgāsīci || 5-49||

दर्पणाचेनि नेमें- । विणचि मुख प्रेमे । आणिती तेचि वर्में । वर्मती येणें ॥ 5-50॥

darpaṇāceni nemeṃ- | viṇaci mukha preme | āṇitī teci varmeṃ | varmatī yeṇeṃ || 5-50||

न पेरितां पीक जोडे । तें मुडाचि आहे रोकडें । ऐसिया सोई उघडें । बोलणें हें ॥ 5-51॥

na peritāṃ pīka joḍe | teṃ muḍāci āhe rokaḍeṃ | aisiyā soī ughaḍeṃ | bolaṇeṃ heṃ || 5-51||

एवं विशेष सामान्य । दोहीं नातळे चैतन्य । तें भोगिजे अनन्य । तेणेंसीं सदा ॥ 5-52॥

evaṃ viśeṣa sāmānya | dohīṃ nātaḷe caitanya | teṃ bhogije ananya | teṇeṃsīṃ sadā || 5-52||

आतां यावरी जे बोलणें । तें येणेंचि बोलें शहाणें । जें मौनाचेंही निपटणें । पिऊनि गेलें ॥ 5-53॥

ātāṃ yāvarī je bolaṇeṃ | teṃ yeṇeṃci boleṃ śahāṇeṃ | jeṃ maunāceṃhī nipaṭaṇeṃ | piūni geleṃ || 5-53||

एवं प्रमाणें अप्रमाण- । पण केलें प्रमाण । दृष्टांतीं वाइली आण । दिसावयाची ॥ 5-54॥

evaṃ pramāṇeṃ apramāṇa- | paṇa keleṃ pramāṇa | dṛṣṭāṃtīṃ vāilī āṇa | disāvayācī || 5-54||

आंगाचिया अनुपपत्ति । आटलिया उपपत्ती । येथें उठली पांती । लक्षणांची ॥ 5-55॥

āṃgāciyā anupapatti | āṭaliyā upapattī | yetheṃ uṭhalī pāṃtī | lakṣaṇāṃcī || 5-55||

उपाय मागिला पाये । घेऊन जाले वाये । प्रतीति सांडिली सोये । प्रत्ययाची ॥ 5-56॥

upāya māgilā pāye | gheūna jāle vāye | pratīti sāṃḍilī soye | pratyayācī || 5-56||

येथें निर्धारेंसी विचारु । निमोनि जाला साचारु । स्वामीच्या संकटी शूरु । सुभटू जैसा ॥ 5-57॥

yetheṃ nirdhāreṃsī vicāru | nimoni jālā sācāru | svāmīcyā saṃkaṭī śūru | subhaṭū jaisā || 5-57||

नाना नाशु साधूनि आपुला । बोधु बोधें लाजिन्नला । नुसधेपणें थोटावला । अनुभवु जेथे ॥ 5-58॥

nānā nāśu sādhūni āpulā | bodhu bodheṃ lājinnalā | nusadhepaṇeṃ thoṭāvalā | anubhavu jethe || 5-58||

भिंगाचिया चडळा । पदरांचा पुंज वेगळा । करितां जैसा निफाळा । आंगाचा होय ॥ 5-59॥

bhiṃgāciyā caḍaḷā | padarāṃcā puṃja vegaḷā | karitāṃ jaisā niphāḷā | āṃgācā hoya || 5-59||

कां गजबजला उबा । पांघुरणें केळीचा गाभा । सांडी तेव्हेळीं उभा । कैचा कीजे ? ॥ 5-60॥

kāṃ gajabajalā ubā | pāṃghuraṇeṃ keḷīcā gābhā | sāṃḍī tevheḷīṃ ubhā | kaicā kīje ? || 5-60||

तैसें अनुभाव्य अनुभाविक । इहीं दोही अनुभूतिक । तें गेलिया कैचें एक । एकासीचि ॥ 5-61॥

taiseṃ anubhāvya anubhāvika | ihīṃ dohī anubhūtika | teṃ geliyā kaiceṃ eka | ekāsīci || 5-61||

अनुभवा हा ठावोवरी । आपुलीचि अनवसरी । तेथें अक्षरांची हारी । वाईल काई ? ॥ 5-62॥

anubhavā hā ṭhāvovarī | āpulīci anavasarī | tetheṃ akṣarāṃcī hārī | vāīla kāī ? || 5-62||

कां परेसी पडे मिठी । तेथें नादा सळु नुठी । मा वावरिजैल ओंठीं । हें कें आहे ? ॥ 5-63॥

kāṃ paresī paḍe miṭhī | tetheṃ nādā saḷu nuṭhī | mā vāvarijaila oṃṭhīṃ | heṃ keṃ āhe ? || 5-63||

चेइलियाही पाठीं । चेवणयाच्या गोठी । कीं धाला बैसें पाठीं । रंधनाच्या ? ॥ 5-64॥

ceiliyāhī pāṭhīṃ | cevaṇayācyā goṭhī | kīṃ dhālā baiseṃ pāṭhīṃ | raṃdhanācyā ? || 5-64||

उदैजलिया दिवसपती । तैं कीं दिवे सेजे येती । वांचुनि पिकलां शेतीं । सुइजताती नांगर काई ? ॥ 5-65॥

udaijaliyā divasapatī | taiṃ kīṃ dive seje yetī | vāṃcuni pikalāṃ śetīṃ | suijatātī nāṃgara kāī ? || 5-65||

म्हणोनि बंधमोक्षाचें व्याज । नाहीं निमालें काज । आतां निरूपणाचें भोज । वोळगे जरी ॥ 5-66॥

mhaṇoni baṃdhamokṣāceṃ vyāja | nāhīṃ nimāleṃ kāja | ātāṃ nirūpaṇāceṃ bhoja | voḷage jarī || 5-66||

आणि पुढिला कां आपणापें । वस्तु विसराचेनि हातें हारपें । मग शब्देंचि घेपे । आठवूनियां ॥ 5-67॥

āṇi puḍhilā kāṃ āpaṇāpeṃ | vastu visarāceni hāteṃ hārapeṃ | maga śabdeṃci ghepe | āṭhavūniyāṃ || 5-67||

येतुलियाही परौतें । चांगावें नाहीं शब्दातें । जर्ही स्मारकपणें कीर्तीतें । मिरवी हा जगीं ॥ 5-68॥

yetuliyāhī parauteṃ | cāṃgāveṃ nāhīṃ śabdāteṃ | jarhī smārakapaṇeṃ kīrtīteṃ | miravī hā jagīṃ || 5-68||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे सच्चिदानंदपदत्रयविवरणं नाम पंचम प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave saccidānaṃdapadatrayavivaraṇaṃ nāma paṃcama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 6

प्रकरण सहावें शब्दखंडण बाप उपेगी वस्तु शब्दु । स्मरणदानीं प्रसिद्धु । अमूर्ताचा विशदु । आरिसा नव्हे ? ॥ 6-1॥

prakaraṇa sahāveṃ śabdakhaṃḍaṇa bāpa upegī vastu śabdu | smaraṇadānīṃ prasiddhu | amūrtācā viśadu | ārisā navhe ? || 6-1||

पाहतें आरिसा पाहें । तेथें कांहींचि नवल नव्हे । परि दर्पणें येणें होये । न पाहतें पाहतें ॥ 6-2॥

pāhateṃ ārisā pāheṃ | tetheṃ kāṃhīṃci navala navhe | pari darpaṇeṃ yeṇeṃ hoye | na pāhateṃ pāhateṃ || 6-2||

वडिला अव्यक्ताचिया वंशा । उद्योत्कारु सूर्य जैसा । येणें एके गुणें आकाशा । अंबरत्व ॥ 6-3॥

vaḍilā avyaktāciyā vaṃśā | udyotkāru sūrya jaisā | yeṇeṃ eke guṇeṃ ākāśā | aṃbaratva || 6-3||

आपण तंव खपुष्प । परी फळ ते जगद्रूप । शब्द मवी तैं अमुप । कोण आहे ? ॥ 6-4॥

āpaṇa taṃva khapuṣpa | parī phaḷa te jagadrūpa | śabda mavī taiṃ amupa | koṇa āhe ? || 6-4||

विधिनिषेधाचिया वाटा । दाविता हाचि दिवटा । बंधमोक्ष कळिकटा । शिष्टु हाचि ॥ 6-5॥

vidhiniṣedhāciyā vāṭā | dāvitā hāci divaṭā | baṃdhamokṣa kaḷikaṭā | śiṣṭu hāci || 6-5||

हा अविद्येच्या आंगीं पडे । तैं नाथिलें ऐसें विरूढे । न लाहिजे तीन कवडे । साचा वस्तु ॥ 6-6॥

hā avidyecyā āṃgīṃ paḍe | taiṃ nāthileṃ aiseṃ virūḍhe | na lāhije tīna kavaḍe | sācā vastu || 6-6||

शुद्धा शिवाच्या शरीरीं । कुमारु हा जिउ भरी । जेवीं आंगें पंचाक्षरी । तेवींचि बोलु ॥ 6-7॥

śuddhā śivācyā śarīrīṃ | kumāru hā jiu bharī | jevīṃ āṃgeṃ paṃcākṣarī | tevīṃci bolu || 6-7||

जिउ देहें बांधला । तो बोलें एके सुटला । आत्मा बोलें भेटला । आपणपयां ॥ 6-8॥

jiu deheṃ bāṃdhalā | to boleṃ eke suṭalā | ātmā boleṃ bheṭalā | āpaṇapayāṃ || 6-8||

दिवसातें उगो गेला । तंव रात्रीचा द्रोहो आला । म्हणोनि सूर्यो या बोला । उपमा नव्हे ॥ 6-9॥

divasāteṃ ugo gelā | taṃva rātrīcā droho ālā | mhaṇoni sūryo yā bolā | upamā navhe || 6-9||

जे प्रवृत्ति आणि निवृत्ति । विरुद्धा ह्या हातु धरिती । मग शब्देंचि चालती । एकलेनि ॥ 6-10॥

je pravṛtti āṇi nivṛtti | viruddhā hyā hātu dharitī | maga śabdeṃci cālatī | ekaleni || 6-10||

सहाय आत्मविद्येचें । करावया आपण वेंचे । गोमटे काय शब्दाचें । एकैक वानूं ॥ 6-11॥

sahāya ātmavidyeceṃ | karāvayā āpaṇa veṃce | gomaṭe kāya śabdāceṃ | ekaika vānūṃ || 6-11||

किंबहुना शब्दु । स्मरणदानीं प्रसिद्धु । परी ययाही समंधु । नाहीं येथें ॥ 6-12॥

kiṃbahunā śabdu | smaraṇadānīṃ prasiddhu | parī yayāhī samaṃdhu | nāhīṃ yetheṃ || 6-12||

आत्मया बोलाचें । कांहींचि उपेगा न वचे । स्वसंवेद्या कोणाचें । ओझें आथी ? ॥ 6-13॥

ātmayā bolāceṃ | kāṃhīṃci upegā na vace | svasaṃvedyā koṇāceṃ | ojheṃ āthī ? || 6-13||

आठवे कां विसरे । विषो होऊनि अवतरे । तरी वस्तूशीं वस्तू दुसरें । असेना कीं ॥ 6-14॥

āṭhave kāṃ visare | viṣo hoūni avatare | tarī vastūśīṃ vastū dusareṃ | asenā kīṃ || 6-14||

आपण आपणयातें । आठवी विसरे केउतें ? । काय जीभ जिभेतें । चाखे न चाखे ? ॥ 6-15॥

āpaṇa āpaṇayāteṃ | āṭhavī visare keuteṃ ? | kāya jībha jibheteṃ | cākhe na cākhe ? || 6-15||

जागतेया नीद नाही । मा जागणें घडे काई ? । स्मरणास्मरण दोन्हीही । स्वरूपीं तैसीं ॥ 6-16॥

jāgateyā nīda nāhī | mā jāgaṇeṃ ghaḍe kāī ? | smaraṇāsmaraṇa donhīhī | svarūpīṃ taisīṃ || 6-16||

सूर्यो रात्री पां नेणें । मा दिवो काय जाणें ? । तेवीं स्मरणास्मरणे वीण । आपण वस्तु ॥ 6-17॥

sūryo rātrī pāṃ neṇeṃ | mā divo kāya jāṇeṃ ? | tevīṃ smaraṇāsmaraṇe vīṇa | āpaṇa vastu || 6-17||

एवं स्मरणास्मरण नाहीं । तरी स्मारकें काज काई ? । म्हणौनि इये ठाईं । बोलु न सरे ॥ 6-18॥

evaṃ smaraṇāsmaraṇa nāhīṃ | tarī smārakeṃ kāja kāī ? | mhaṇauni iye ṭhāīṃ | bolu na sare || 6-18||

आणिक एक शब्दें । काज कीर भलें सिद्धें । परि धिवसा न बंधे । विचारू येथें ॥ 6-19॥

āṇika eka śabdeṃ | kāja kīra bhaleṃ siddheṃ | pari dhivasā na baṃdhe | vicārū yetheṃ || 6-19||

कां जे बोलें अविद्या नाशे । मग आत्मेनि आत्मा भासे । हें म्हणतखेव पिसें । आलेंचि कीं ॥ 6-20॥

kāṃ je boleṃ avidyā nāśe | maga ātmeni ātmā bhāse | heṃ mhaṇatakheva piseṃ | āleṃci kīṃ || 6-20||

सूर्यो रात्रि मारील । मा आपणया उदो करील । हे कुडे न सरती बोल । साचाच्या गांवीं ॥ 6-21॥

sūryo rātri mārīla | mā āpaṇayā udo karīla | he kuḍe na saratī bola | sācācyā gāṃvīṃ || 6-21||

चेईलें निदे रुसे । ऐसी कें नीद असे ? । कीं चेईलें चेवो बैसें । ऐसें चेणें आहे ? ॥ 6-22॥

ceīleṃ nide ruse | aisī keṃ nīda ase ? | kīṃ ceīleṃ cevo baiseṃ | aiseṃ ceṇeṃ āhe ? || 6-22||

म्हणोनि नाशापुरती । अविद्या नाहीं निरुती । नाहीं आत्मा आत्मस्थिती । रिगे ऐसा ॥ 6-23॥

mhaṇoni nāśāpuratī | avidyā nāhīṃ nirutī | nāhīṃ ātmā ātmasthitī | rige aisā || 6-23||

अविद्या तंव स्वरूपें । वांझेचें कीर जाउपें । मा तर्कांचें खुरपें । खांडे कोणा ? ॥ 6-24॥

avidyā taṃva svarūpeṃ | vāṃjheceṃ kīra jāupeṃ | mā tarkāṃceṃ khurapeṃ | khāṃḍe koṇā ? || 6-24||

इंद्रधनुष्या सितें । कवण धनवई न लाविजेतें । तें दिसें तैसें होतें । साच जरी ? ॥ 6-25॥

iṃdradhanuṣyā siteṃ | kavaṇa dhanavaī na lāvijeteṃ | teṃ diseṃ taiseṃ hoteṃ | sāca jarī ? || 6-25||

अगस्तीचिया कौतुका । पुरती जरी मृगतृष्णिका । तरी मार देतो तर्का । अविद्येसी ॥ 6-26॥

agastīciyā kautukā | puratī jarī mṛgatṛṣṇikā | tarī māra deto tarkā | avidyesī || 6-26||

साहे बोलाची वळघी । ऐसी अविद्या असे जगीं । तरी जाळुं ना कां आगी । गंधर्वनगरें ? ॥ 6-27॥

sāhe bolācī vaḷaghī | aisī avidyā ase jagīṃ | tarī jāḷuṃ nā kāṃ āgī | gaṃdharvanagareṃ ? || 6-27||

नातरी दीपाचिये सोये । आंधारु कीर न साहे । तेथें कांहीं आहे । जावयाजोगें ? ॥ 6-28॥

nātarī dīpāciye soye | āṃdhāru kīra na sāhe | tetheṃ kāṃhīṃ āhe | jāvayājogeṃ ? || 6-28||

नातरी पाहावया दिवसु । वातीचा कीजे सोसु । तेव्हढाहि उद्वसु । उद्यमु पडे ॥ 6-29॥

nātarī pāhāvayā divasu | vātīcā kīje sosu | tevhaḍhāhi udvasu | udyamu paḍe || 6-29||

जेथें साउली न पडे । तेथें नाही जेणें पाडें । मा पडे तेथें तेव्हडे । नाहींच की ॥ 6-30॥

jetheṃ sāulī na paḍe | tetheṃ nāhī jeṇeṃ pāḍeṃ | mā paḍe tetheṃ tevhaḍe | nāhīṃca kī || 6-30||

दिसतचि स्वप्न लटिकें । हें जागरीं होय ठाउकें । तेंवि अविद्याकाळीं सतुकें । अविद्या नाहीं ॥ 6-31॥

disataci svapna laṭikeṃ | heṃ jāgarīṃ hoya ṭhāukeṃ | teṃvi avidyākāḷīṃ satukeṃ | avidyā nāhīṃ || 6-31||

वोडंबरीचिया लेणिया । घरभरी आतुडलिया । नागवें नागविलिया । विशेषु काई ? ॥ 6-32॥

voḍaṃbarīciyā leṇiyā | gharabharī ātuḍaliyā | nāgaveṃ nāgaviliyā | viśeṣu kāī ? || 6-32||

मनोरथाचें परियळ । आरोगिजतु कां लक्ष वेळ । परि उपवासा वेगळ । आनु आथी ? ॥ 6-33॥

manorathāceṃ pariyaḷa | ārogijatu kāṃ lakṣa veḷa | pari upavāsā vegaḷa | ānu āthī ? || 6-33||

मृगजळ जेथ नुमंडे । तेथ असे पां कोरडें । मा उमंडे तेथें जोडे । वोल्हांसु काई ? ॥ 6-34॥

mṛgajaḷa jetha numaṃḍe | tetha ase pāṃ koraḍeṃ | mā umaṃḍe tetheṃ joḍe | volhāṃsu kāī ? || 6-34||

हें दिसे तैसें असे । तरी चित्रींचेनि पाउसें । वोल्हावतु कां मानुसें । आगरा तळीं ॥ 6-35॥

heṃ dise taiseṃ ase | tarī citrīṃceni pāuseṃ | volhāvatu kāṃ mānuseṃ | āgarā taḷīṃ || 6-35||

कालवूनि आंधारें । लिहों येती अक्षरें । तरी मसीचिया वोरबारें । कां सिणावें ? ॥ 6-36॥

kālavūni āṃdhāreṃ | lihoṃ yetī akṣareṃ | tarī masīciyā vorabāreṃ | kāṃ siṇāveṃ ? || 6-36||

आकाश काय निळें । न देखतु हे डोळे ? । तेवीं अविद्येचि टवाळें । जाणोनि घेईं ॥ 6-37॥

ākāśa kāya niḷeṃ | na dekhatu he ḍoḷe ? | tevīṃ avidyeci ṭavāḷeṃ | jāṇoni gheīṃ || 6-37||

अविद्या येणें नांवें । मी विद्यमानचि नव्हे । हे अविद्याची स्वभावें । सांगतसे ॥ 6-38॥

avidyā yeṇeṃ nāṃveṃ | mī vidyamānaci navhe | he avidyācī svabhāveṃ | sāṃgatase || 6-38||

आणि इये अनिर्वाच्यपण । तें दुजेंही देवांगण । आपुलां अभावीं आपण । साधीतसे ॥ 6-39॥

āṇi iye anirvācyapaṇa | teṃ dujeṃhī devāṃgaṇa | āpulāṃ abhāvīṃ āpaṇa | sādhītase || 6-39||

कांहीच जरी आहे । तरी निर्द्धारु कां न साहे ? । वरी घटाभावें भोये । अंकित दिसे ? ॥ 6-40॥

kāṃhīca jarī āhe | tarī nirddhāru kāṃ na sāhe ? | varī ghaṭābhāveṃ bhoye | aṃkita dise ? || 6-40||

अविद्या नाशी आत्मा । ऐसी नव्हे प्रमा । सुर्या आंगीं तमा । जयापरी ॥ 6-41॥

avidyā nāśī ātmā | aisī navhe pramā | suryā āṃgīṃ tamā | jayāparī || 6-41||

हे अविद्या तरी मायावी । परी मायावीपणचि लपवी । हे साचा आली अभावी । आपुलां हे ॥ 6-42॥

he avidyā tarī māyāvī | parī māyāvīpaṇaci lapavī | he sācā ālī abhāvī | āpulāṃ he || 6-42||

बहुतापरी ऐसी । अविद्या नाहीं आपैसीं । आतां बोलू हात वसी । कवणावरी ॥ 6-43॥

bahutāparī aisī | avidyā nāhīṃ āpaisīṃ | ātāṃ bolū hāta vasī | kavaṇāvarī || 6-43||

साउलि येतें साबळें । हालया भोय आडळे । कीं हालेनि अंतराळें । थोंटावे हातु ॥ 6-44॥

sāuli yeteṃ sābaḷeṃ | hālayā bhoya āḍaḷe | kīṃ hāleni aṃtarāḷeṃ | thoṃṭāve hātu || 6-44||

कां मृगजळाचा पानीं । गगनाचा अलिंगनीं । नातरी चुंबनीं । प्रतिबिंबाच्या ॥ 6-45॥

kāṃ mṛgajaḷācā pānīṃ | gaganācā aliṃganīṃ | nātarī cuṃbanīṃ | pratibiṃbācyā || 6-45||

उठावला वोथरे तवका । तो सुनाथा पडे असिका । अविद्यानाशीं तर्का । तैसें होय ॥ 6-46॥

uṭhāvalā vothare tavakā | to sunāthā paḍe asikā | avidyānāśīṃ tarkā | taiseṃ hoya || 6-46||

ऐसी अविद्या नासावी । हें वाहेल जो जीवीं । तेणें साली काढावी । आकाशाची ॥ 6-47॥

aisī avidyā nāsāvī | heṃ vāhela jo jīvīṃ | teṇeṃ sālī kāḍhāvī | ākāśācī || 6-47||

तेणें शेळी गळां दोहावीं । गुडगाडोळां वास पाहावी । वाळवोनि काचरी करावी । सांजवेळेची ॥ 6-48॥

teṇeṃ śeḷī gaḷāṃ dohāvīṃ | guḍagāḍoḷāṃ vāsa pāhāvī | vāḷavoni kācarī karāvī | sāṃjaveḷecī || 6-48||

जांभई वांटूनि रसु । तेणें काढावा बहुवसू । कालवूनि आळसू । मोदळा पाजावा । 6-49॥

jāṃbhaī vāṃṭūni rasu | teṇeṃ kāḍhāvā bahuvasū | kālavūni āḷasū | modaḷā pājāvā | 6-49||

तो पाटा पाणी परतु । पडली साउली उलथु । वारयाचे तांथु । वळू सुखें ॥ 6-50॥

to pāṭā pāṇī paratu | paḍalī sāulī ulathu | vārayāce tāṃthu | vaḷū sukheṃ || 6-50||

तो बागुलातें मारू । प्रतिबिंब खोळे भरूं । तळहातींचे विंचरू । केस सुखें ॥ 6-51॥

to bāgulāteṃ mārū | pratibiṃba khoḷe bharūṃ | taḷahātīṃce viṃcarū | kesa sukheṃ || 6-51||

घटाचें नाहींपण फोडू । गगनाची फुलें तोडू । सशाचें मोडू । शिंग सुखें ॥ 6-52॥

ghaṭāceṃ nāhīṃpaṇa phoḍū | gaganācī phuleṃ toḍū | saśāceṃ moḍū | śiṃga sukheṃ || 6-52||

तो कापुराची मसी करू । रत्नदीपीं काजळ धरू । वांझेचें लेंकरूं । परणू सुखें ॥ 6-53॥

to kāpurācī masī karū | ratnadīpīṃ kājaḷa dharū | vāṃjheceṃ leṃkarūṃ | paraṇū sukheṃ || 6-53||

तो अंवसेनेचि सुधाकरें । पोसू पाताळीची चकोरें । मृगजळींचीं जळचरें । गाळूं सुखें ॥ 6-54॥

to aṃvaseneci sudhākareṃ | posū pātāḷīcī cakoreṃ | mṛgajaḷīṃcīṃ jaḷacareṃ | gāḷūṃ sukheṃ || 6-54||

अहो हें किती बोलावें । अविद्या रचिली अभावें । आतां काई नाशावें । शब्दें येणें ॥ 6-55॥

aho heṃ kitī bolāveṃ | avidyā racilī abhāveṃ | ātāṃ kāī nāśāveṃ | śabdeṃ yeṇeṃ || 6-55||

नाहीं तयाचेनि नाशें । शब्द न ये प्रमाणदशे । अंधारीं अंधारा जैसें । नव्हे रूप ॥ 6-56॥

nāhīṃ tayāceni nāśeṃ | śabda na ye pramāṇadaśe | aṃdhārīṃ aṃdhārā jaiseṃ | navhe rūpa || 6-56||

अविद्येची नाहीं जाती । तेथें नाहीं म्हणतया युक्ती । जेवी दुपारीं कां वाती । अंगणींचिया ॥ 6-57॥

avidyecī nāhīṃ jātī | tetheṃ nāhīṃ mhaṇatayā yuktī | jevī dupārīṃ kāṃ vātī | aṃgaṇīṃciyā || 6-57||

न पेरितां शेती । जे कीं संवगणिया जाती । तयां लाजेपरौति । जोडी आहे ? ॥ 6-58॥

na peritāṃ śetī | je kīṃ saṃvagaṇiyā jātī | tayāṃ lājeparauti | joḍī āhe ? || 6-58||

खवणियाच्या आंगा । जेणें केला वळघा । तो न करितांचि उगा । घरी होता ॥ 6-59॥

khavaṇiyācyā āṃgā | jeṇeṃ kelā vaḷaghā | to na karitāṃci ugā | gharī hotā || 6-59||

पाणियावरी वरखु । होता कें असे विशेखु । अविद्यानाशी उन्मेखु । फांकावा तैसा ॥ 6-60॥

pāṇiyāvarī varakhu | hotā keṃ ase viśekhu | avidyānāśī unmekhu | phāṃkāvā taisā || 6-60||

माप मापपणें श्लाघे । जंव आकाश मवूं न रिघे । तम पाहतां वाउगें । दीपाचें जन्म ॥ 6-61॥

māpa māpapaṇeṃ ślāghe | jaṃva ākāśa mavūṃ na righe | tama pāhatāṃ vāugeṃ | dīpāceṃ janma || 6-61||

गगनाची रससोये । जीभ जैं आरोगुं जाये । मग रसना हें होये । आडनांव कीं ॥ 6-62॥

gaganācī rasasoye | jībha jaiṃ āroguṃ jāye | maga rasanā heṃ hoye | āḍanāṃva kīṃ || 6-62||

नव्हतेनि वल्लभे । अहेवपण कां शोभे । खातां केळीचे गाभे । न खातां गेले ॥ 6-63॥

navhateni vallabhe | ahevapaṇa kāṃ śobhe | khātāṃ keḷīce gābhe | na khātāṃ gele || 6-63||

स्थूळ सूक्ष्म कवण येकु । पदार्थ न प्रकाशी अर्कु । परी रात्रीविषयीं अप्रयोजकु । जालाचि कीं ॥ 6-64॥

sthūḷa sūkṣma kavaṇa yeku | padārtha na prakāśī arku | parī rātrīviṣayīṃ aprayojaku | jālāci kīṃ || 6-64||

दिठी पाहतां काय न फावे । परी निदेतें तंव न देखवे । चेता ते न संभवे । म्हणोनियां ॥ 6-65॥

diṭhī pāhatāṃ kāya na phāve | parī nideteṃ taṃva na dekhave | cetā te na saṃbhave | mhaṇoniyāṃ || 6-65||

चकोराचिया उद्यमा । लटिकेपणाची सीमा । जरि दिहाचि चंद्रमा । गिंवसूं बैसे ॥ 6-66॥

cakorāciyā udyamā | laṭikepaṇācī sīmā | jari dihāci caṃdramā | giṃvasūṃ baise || 6-66||

नुसधियेचि साच्या । मुका होय वाचरुकाचा । अंतराळीं पायांचा । पेंधा होय ॥ 6-67॥

nusadhiyeci sācyā | mukā hoya vācarukācā | aṃtarāḷīṃ pāyāṃcā | peṃdhā hoya || 6-67||

तैसीं अविद्येसीं सन्मुखें । सिद्धचि प्रतिषेधकें । उठलींचि निरर्थकें । जल्पें होतीं ॥ 6-68॥

taisīṃ avidyesīṃ sanmukheṃ | siddhaci pratiṣedhakeṃ | uṭhalīṃci nirarthakeṃ | jalpeṃ hotīṃ || 6-68||

अंवसे आला सुधाकरु । न करीच काय अंधकारु ? । अविद्यानाशीं विचारु । तैसा होये ॥ 6-69॥

aṃvase ālā sudhākaru | na karīca kāya aṃdhakāru ? | avidyānāśīṃ vicāru | taisā hoye || 6-69||

नाना न निफजतेनि अन्नें । जेवणें तेंचि लंघनें । निमालेनि नयनें । पाहणाचि अंधु ॥ 6-70॥

nānā na niphajateni anneṃ | jevaṇeṃ teṃci laṃghaneṃ | nimāleni nayaneṃ | pāhaṇāci aṃdhu || 6-70||

कैसीनि ही वस्तु नसे । तेथें जै शब्दाचा अर्थ हों बैसे । तैं निरर्थकपणें नासे । शब्दहि थिता ॥ 6-71॥

kaisīni hī vastu nase | tetheṃ jai śabdācā artha hoṃ baise | taiṃ nirarthakapaṇeṃ nāse | śabdahi thitā || 6-71||

आतां अविद्याचि नाहीं । हें कीर म्हणो काई । परी ते नाशितां कांहीं । नुरेची शब्दाचें ॥ 6-72॥

ātāṃ avidyāci nāhīṃ | heṃ kīra mhaṇo kāī | parī te nāśitāṃ kāṃhīṃ | nurecī śabdāceṃ || 6-72||

यालागीं अविद्येचिया मोहरां । उठलियाही विचारा । आंगाचाची संसारा । होऊनि ठेला ॥ 6-73॥

yālāgīṃ avidyeciyā moharāṃ | uṭhaliyāhī vicārā | āṃgācācī saṃsārā | hoūni ṭhelā || 6-73||

म्हणोनि अविद्येचेनि मरणें । प्रमाणा येईल बोलणें । हें अविद्याचि नाहींपणें । नेदी घडों ॥ 6-74॥

mhaṇoni avidyeceni maraṇeṃ | pramāṇā yeīla bolaṇeṃ | heṃ avidyāci nāhīṃpaṇeṃ | nedī ghaḍoṃ || 6-74||

आणि आत्मा हन आत्मया । दाऊनी बोलु महिमेया । येईल हें साविया । विरुद्धचि ॥ 6-75॥

āṇi ātmā hana ātmayā | dāūnī bolu mahimeyā | yeīla heṃ sāviyā | viruddhaci || 6-75||

आपणया आपणपेंसी । लागलें लग्न कवणे दिवशीं । कीं सूर्य अंग ग्रासी । ऐसें ग्रहण आहे ? ॥ 6-76॥

āpaṇayā āpaṇapeṃsī | lāgaleṃ lagna kavaṇe divaśīṃ | kīṃ sūrya aṃga grāsī | aiseṃ grahaṇa āhe ? || 6-76||

गगन आपणया निघे ? । सिंधु आपणा रिघे ? । तळहात काय वळघे । आपणपयां ? ॥ 6-77॥

gagana āpaṇayā nighe ? | siṃdhu āpaṇā righe ? | taḷahāta kāya vaḷaghe | āpaṇapayāṃ ? || 6-77||

सूर्य सूर्यासि विवळे ? । फळ आपणया फळें ? । परिमळु परिमळें । घेपता ये ? ॥ 6-78॥

sūrya sūryāsi vivaḷe ? | phaḷa āpaṇayā phaḷeṃ ? | parimaḷu parimaḷeṃ | ghepatā ye ? || 6-78||

चराचरा पाणी पाजणी । करूं येईल एके क्षणीं । परि पाणियासि पाणी । पाजवे कायी ? ॥ 6-79॥

carācarā pāṇī pājaṇī | karūṃ yeīla eke kṣaṇīṃ | pari pāṇiyāsi pāṇī | pājave kāyī ? || 6-79||

साठीं तिशा दिवसां । माजीं एखादा होय ऐसा । जे सूर्यासीच सूर्य जैसा । डोळा दावी ॥ 6-80॥

sāṭhīṃ tiśā divasāṃ | mājīṃ ekhādā hoya aisā | je sūryāsīca sūrya jaisā | ḍoḷā dāvī || 6-80||

कृतांत जरी कोपेल । तरी त्रैलोक्य हें जाळील । वांचूनि आगी लावील । आगीसि काई ? ॥ 6-81॥

kṛtāṃta jarī kopela | tarī trailokya heṃ jāḷīla | vāṃcūni āgī lāvīla | āgīsi kāī ? || 6-81||

आपणपें आपणया । दर्पणेवीण धात्रेया । समोर होआवया । ठाकीं आहे ? ॥ 6-82॥

āpaṇapeṃ āpaṇayā | darpaṇevīṇa dhātreyā | samora hoāvayā | ṭhākīṃ āhe ? || 6-82||

दिठी दिठीतें रिघों पाहे ? । रुचि रुचीतें चाखों सुये ? । कीं चेतया चेतऊं ये ? । हें नाहींच कीं ॥ 6-83॥

diṭhī diṭhīteṃ righoṃ pāhe ? | ruci rucīteṃ cākhoṃ suye ? | kīṃ cetayā cetaūṃ ye ? | heṃ nāhīṃca kīṃ || 6-83||

चंदन चंदनपणा लावी ? । रंगु रंगपणा लावी । मोतींपण मोतीं लेववी । ऐसें कैसें ? ॥ 6-84॥

caṃdana caṃdanapaṇā lāvī ? | raṃgu raṃgapaṇā lāvī | motīṃpaṇa motīṃ levavī | aiseṃ kaiseṃ ? || 6-84||

सोनेंपण सोनें कसी । दीपपण दीप प्रकाशी । रसपणा बुडी ते रसीं । तें कें जोडे ? ॥ 6-85॥

soneṃpaṇa soneṃ kasī | dīpapaṇa dīpa prakāśī | rasapaṇā buḍī te rasīṃ | teṃ keṃ joḍe ? || 6-85||

आपुलिये मुकुटीं समर्था । चंद्र बैसविला सर्वथा । परि चंद्र चंद्राचिये माथा । वाऊं ये काई ? ॥ 6-86॥

āpuliye mukuṭīṃ samarthā | caṃdra baisavilā sarvathā | pari caṃdra caṃdrāciye māthā | vāūṃ ye kāī ? || 6-86||

तैसा आत्मराजु तंव । ज्ञानमात्रचि भरींव । आतां ज्ञानें ज्ञानासि खेंव । कैसें दीजे ? ॥ 6-87॥

taisā ātmarāju taṃva | jñānamātraci bharīṃva | ātāṃ jñāneṃ jñānāsi kheṃva | kaiseṃ dīje ? || 6-87||

आपुलेनि जाणपणें । आपणयातें जाणों नेणे । डोळ्या आपुलें पाहाणें । दुवाड जैसें ॥ 6-88॥

āpuleni jāṇapaṇeṃ | āpaṇayāteṃ jāṇoṃ neṇe | ḍoḷyā āpuleṃ pāhāṇeṃ | duvāḍa jaiseṃ || 6-88||

आरसा आपुलिये । आंगीं आपणा पाहे । तरी जाणणें जाणों लाहे । आपणयातें ॥ 6-89॥

ārasā āpuliye | āṃgīṃ āpaṇā pāhe | tarī jāṇaṇeṃ jāṇoṃ lāhe | āpaṇayāteṃ || 6-89||

दिगंता पैलीकडेचें । धांवोनि सुरिया खोंचे । मा तिये कां तियेचें । आंग फुटे ? ॥ 6-90॥

digaṃtā pailīkaḍeceṃ | dhāṃvoni suriyā khoṃce | mā tiye kāṃ tiyeceṃ | āṃga phuṭe ? || 6-90||

रसवृत्तीसी उगाणें । घेऊनि जिव्हाग्र शाहाणें । परि कायी कीजे नेणे । आपणपें चाखों ॥ 6-91॥

rasavṛttīsī ugāṇeṃ | gheūni jivhāgra śāhāṇeṃ | pari kāyī kīje neṇe | āpaṇapeṃ cākhoṃ || 6-91||

तरि जिव्हे काय आपलें । चाखणें हन ठेलें ? । तैसे नव्हे संचलें । तेंचि ते कीं ॥ 6-92॥

tari jivhe kāya āpaleṃ | cākhaṇeṃ hana ṭheleṃ ? | taise navhe saṃcaleṃ | teṃci te kīṃ || 6-92||

तैसा आत्मा सच्चिदानंदु । आपणया आपण सिद्धु । आतां काय दे शब्दु । तयाचें तया ॥ 6-93॥

taisā ātmā saccidānaṃdu | āpaṇayā āpaṇa siddhu | ātāṃ kāya de śabdu | tayāceṃ tayā || 6-93||

कोणाही प्रमाणाचेनि हातें । वस्तु घे ना नेघे आपणयातें । जो स्वयेंचि आइतें । घेणें ना न घेणें ॥ 6-94॥

koṇāhī pramāṇāceni hāteṃ | vastu ghe nā neghe āpaṇayāteṃ | jo svayeṃci āiteṃ | gheṇeṃ nā na gheṇeṃ || 6-94||

म्हणोनि आत्मा आत्मलाभें । नांदवूनि शब्द शोभे । येईल ऐसा न लभे । उमसु घेवों ॥ 6-95॥

mhaṇoni ātmā ātmalābheṃ | nāṃdavūni śabda śobhe | yeīla aisā na labhe | umasu ghevoṃ || 6-95||

एवं माध्यान्हींची दिवा । तम धाडी ना दिवो दावी । तैसी उभयतां पदवी । शब्दा जाली ॥ 6-96॥

evaṃ mādhyānhīṃcī divā | tama dhāḍī nā divo dāvī | taisī ubhayatāṃ padavī | śabdā jālī || 6-96||

आतां अविद्या नाहींपणें । नाहीं तये नासणें । आत्मा सिद्धुचि मा कोणें । काय साधावें ? ॥ 6-97॥

ātāṃ avidyā nāhīṃpaṇeṃ | nāhīṃ taye nāsaṇeṃ | ātmā siddhuci mā koṇeṃ | kāya sādhāveṃ ? || 6-97||

ऐसा उभय पक्षीं । बोला न लाहोनि नखी । हारपला प्रळयोदकीं । वोघु जैसा ॥ 6-98॥

aisā ubhaya pakṣīṃ | bolā na lāhoni nakhī | hārapalā praḷayodakīṃ | voghu jaisā || 6-98||

आतां बोला भागु कांहीं । असणें जयाच्या ठाईं । अर्थता तरी नाहीं । निपटूनियां ॥ 6-99॥

ātāṃ bolā bhāgu kāṃhīṃ | asaṇeṃ jayācyā ṭhāīṃ | arthatā tarī nāhīṃ | nipaṭūniyāṃ || 6-99||

बागुल आला म्हणतें । बोलणें जैसें रितें । कां आकाश वोळंबतें । तळहातीं ॥ 6-100॥

bāgula ālā mhaṇateṃ | bolaṇeṃ jaiseṃ riteṃ | kāṃ ākāśa voḷaṃbateṃ | taḷahātīṃ || 6-100||

तैसीं निरर्थकें जल्पें । होउनियां सपडपें । शोभती जैसें लेपे । रंगावरी ॥ 6-101॥

taisīṃ nirarthakeṃ jalpeṃ | houniyāṃ sapaḍapeṃ | śobhatī jaiseṃ lepe | raṃgāvarī || 6-101||

एवं शब्दैकजीवनें । बापुडीं ज्ञानें अज्ञानें । साचपणें वनें । चित्रींचीं जैसीं ॥ 6-102॥

evaṃ śabdaikajīvaneṃ | bāpuḍīṃ jñāneṃ ajñāneṃ | sācapaṇeṃ vaneṃ | citrīṃcīṃ jaisīṃ || 6-102||

या शब्दाचा निमाला । महाप्रळयो हो सरला । अभ्रासवें गेला । दुर्दिनु जैसा ॥ 6-103॥

yā śabdācā nimālā | mahāpraḷayo ho saralā | abhrāsaveṃ gelā | durdinu jaisā || 6-103||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे शब्दखंडनं नाम षष्ठम प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave śabdakhaṃḍanaṃ nāma ṣaṣṭhama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 7

प्रकरण सातवें अज्ञानखंडण येर्क्ष्हवीं तर्क्ष्ही अज्ञाना । जैं ज्ञानाची नसे क्षोभणा । तैं तरी काना- । खालींच दडे ॥ 7-1॥

prakaraṇa sātaveṃ ajñānakhaṃḍaṇa yerkṣhavīṃ tarkṣhī ajñānā | jaiṃ jñānācī nase kṣobhaṇā | taiṃ tarī kānā- | khālīṃca daḍe || 7-1||

आडसूनि अंधारीं । खद्योत दीप्ती शिरी । तैसें लटिकेंवरी । अनादि होय ॥ 7-2॥

āḍasūni aṃdhārīṃ | khadyota dīptī śirī | taiseṃ laṭikeṃvarī | anādi hoya || 7-2||

जैसी स्वप्ना स्वप्नीं महिमा । तमीं मानु असे तमा । तेवीं अज्ञाना गरिमा । अज्ञानींचि ॥ 7-3॥

jaisī svapnā svapnīṃ mahimā | tamīṃ mānu ase tamā | tevīṃ ajñānā garimā | ajñānīṃci || 7-3||

कोल्हेरीचे वारु । न येती धारकीं धरूं । नये लेणा श्रृंगारूं । वोडंबरीचा ॥ 7-4॥

kolherīce vāru | na yetī dhārakīṃ dharūṃ | naye leṇā śrṛṃgārūṃ | voḍaṃbarīcā || 7-4||

हें जाणणेयाच्या घरीं । खोंचिलेंही आन न करी । काई चांदिणां उठे लहरी । मृगजळाची ? ॥ 7-5॥

heṃ jāṇaṇeyācyā gharīṃ | khoṃcileṃhī āna na karī | kāī cāṃdiṇāṃ uṭhe laharī | mṛgajaḷācī ? || 7-5||

आणि ज्ञान हें जें म्हणिजे । तें अज्ञानचि पां दुजें । येक लपऊनि दाविजे । येक नव्हे ? ॥ 7-6॥

āṇi jñāna heṃ jeṃ mhaṇije | teṃ ajñānaci pāṃ dujeṃ | yeka lapaūni dāvije | yeka navhe ? || 7-6||

असो आतां या प्रस्तावो । आधीं अज्ञानाचा धांडोळा घेवों । मग तयाच्या साचीं लाहो । ज्ञानही लटिकें ॥ 7-7॥

aso ātāṃ yā prastāvo | ādhīṃ ajñānācā dhāṃḍoḷā ghevoṃ | maga tayācyā sācīṃ lāho | jñānahī laṭikeṃ || 7-7||

या अज्ञान ज्ञानातें । आंगींचि आहे जितें । तरी जेथें असे तयातें । नेण कां न करी ? ॥ 7-8॥

yā ajñāna jñānāteṃ | āṃgīṃci āhe jiteṃ | tarī jetheṃ ase tayāteṃ | neṇa kāṃ na karī ? || 7-8||

अज्ञाने जेथ असावें । तेणें सर्व नेण होआवें । ऐसी जाती स्वभावें । अज्ञानाची ॥ 7-9॥

ajñāne jetha asāveṃ | teṇeṃ sarva neṇa hoāveṃ | aisī jātī svabhāveṃ | ajñānācī || 7-9||

तरी शास्त्रमत ऐसें । जे आत्माचि अज्ञान असे । आणि तेणेंचि तो गिंवसे । आश्रो जरी ॥ 7-10॥

tarī śāstramata aiseṃ | je ātmāci ajñāna ase | āṇi teṇeṃci to giṃvase | āśro jarī || 7-10||

तरी नुठितां दुजें । जैं अज्ञान आहे बीजें । तैं तेचि आथी हे बुझे । कोण येथें ? ॥ 7-11॥

tarī nuṭhitāṃ dujeṃ | jaiṃ ajñāna āhe bījeṃ | taiṃ teci āthī he bujhe | koṇa yetheṃ ? || 7-11||

अज्ञान तंव आपणयातें । जडपणें नेणे निरुतें । आणि प्रमाण प्रमाणातें । होत आहे ? ॥ 7-12॥

ajñāna taṃva āpaṇayāteṃ | jaḍapaṇeṃ neṇe niruteṃ | āṇi pramāṇa pramāṇāteṃ | hota āhe ? || 7-12||

या लागीं जरी अज्ञान । करील आपुलें ज्ञान । हें म्हणत खेंवो घेववी मौन । विरोधुचि ॥ 7-13॥

yā lāgīṃ jarī ajñāna | karīla āpuleṃ jñāna | heṃ mhaṇata kheṃvo ghevavī mauna | virodhuci || 7-13||

आणि जाणति वस्तु येक । ते येणें अज्ञानें कीजे मूर्ख । तैं अज्ञान हे लेख । कवण धरी ? ॥ 7-14॥

āṇi jāṇati vastu yeka | te yeṇeṃ ajñāneṃ kīje mūrkha | taiṃ ajñāna he lekha | kavaṇa dharī ? || 7-14||

अहो आपणयाही पुरता । नेणू न करवे जाणता । तयातें अज्ञान म्हणतां । लाजिजे कीं ? ॥ 7-15॥

aho āpaṇayāhī puratā | neṇū na karave jāṇatā | tayāteṃ ajñāna mhaṇatāṃ | lājije kīṃ ? || 7-15||

आभाळें भानु ग्रासे । तैं आभाळ कोणें प्रकाशे ? । सुषुप्ती सुषुप्तेया रुसे । तैं तेचि कोणा ? ॥ 7-16॥

ābhāḷeṃ bhānu grāse | taiṃ ābhāḷa koṇeṃ prakāśe ? | suṣuptī suṣupteyā ruse | taiṃ teci koṇā ? || 7-16||

तैसें अज्ञान असे जेथें । तेंचि जरी अज्ञान आतें । तरी अज्ञान अज्ञानातें । नेणतां गेलें ॥ 7-17॥

taiseṃ ajñāna ase jetheṃ | teṃci jarī ajñāna āteṃ | tarī ajñāna ajñānāteṃ | neṇatāṃ geleṃ || 7-17||

ना तरी अज्ञान एक घडे । हें जयास्तव निवडे । तें अज्ञान नव्हे फुडे । कोणे काळीं ॥ 7-18॥

nā tarī ajñāna eka ghaḍe | heṃ jayāstava nivaḍe | teṃ ajñāna navhe phuḍe | koṇe kāḷīṃ || 7-18||

पडळही आथी डोळा । आणि डोळा नव्हे आंधळा । तरी आथी या पोकळा । बोलिया कीं ॥ 7-19॥

paḍaḷahī āthī ḍoḷā | āṇi ḍoḷā navhe āṃdhaḷā | tarī āthī yā pokaḷā | boliyā kīṃ || 7-19||

इंधनाच्या आंगीं । खवळलेन आगी । तें न जळे तैं वाउगी । शक्तीच ते ॥ 7-20॥

iṃdhanācyā āṃgīṃ | khavaḷalena āgī | teṃ na jaḷe taiṃ vāugī | śaktīca te || 7-20||

आंधारु कोंडूनि घरीं । घरा पडसायी न करी । तैं आंधार इहीं अक्षरीं । न म्हणावा कीं ? ॥ 7-21॥

āṃdhāru koṃḍūni gharīṃ | gharā paḍasāyī na karī | taiṃ āṃdhāra ihīṃ akṣarīṃ | na mhaṇāvā kīṃ ? || 7-21||

वोजावों नेदी जागणें । तये निदेतें नीद कोण म्हणे । दिवसा नाणी उणें । तैं रात्रिचि कैंची ॥ 7-22॥

vojāvoṃ nedī jāgaṇeṃ | taye nideteṃ nīda koṇa mhaṇe | divasā nāṇī uṇeṃ | taiṃ rātrici kaiṃcī || 7-22||

तैसें आत्मा अज्ञान असकें । असतां तो न मुके । तैं अज्ञानशब्द लटिलें । आलेंच कीं ॥ 7-23॥

taiseṃ ātmā ajñāna asakeṃ | asatāṃ to na muke | taiṃ ajñānaśabda laṭileṃ | āleṃca kīṃ || 7-23||

येर्क्ष्हवी तरी आत्मया । माजीं अज्ञान असावया । कारण म्हणतां न्याया । चुकी येईल कीं ॥ 7-24॥

yerkṣhavī tarī ātmayā | mājīṃ ajñāna asāvayā | kāraṇa mhaṇatāṃ nyāyā | cukī yeīla kīṃ || 7-24||

अज्ञान तममेळणी । आत्मा प्रकाशाची खाणी । आतां दोहीं मिळणी । येकी कैसी ? ॥ 7-25॥

ajñāna tamameḷaṇī | ātmā prakāśācī khāṇī | ātāṃ dohīṃ miḷaṇī | yekī kaisī ? || 7-25||

स्वप्न आणि जागरु । आठवु आणि विसरु । इयें युग्में येका हारु । चालती जरी ॥ 7-26॥

svapna āṇi jāgaru | āṭhavu āṇi visaru | iyeṃ yugmeṃ yekā hāru | cālatī jarī || 7-26||

शीता तापा एकवट । वाहे वस्तीची वाट । कां तमें बांधिजे मोट । सूर्यरश्मींची ॥ 7-27॥

śītā tāpā ekavaṭa | vāhe vastīcī vāṭa | kāṃ tameṃ bāṃdhije moṭa | sūryaraśmīṃcī || 7-27||

नाना राती आणि दिवो । येती येके ठाईं राहों । तैं आत्मा जिवें जिवो । अज्ञानाचेनि ॥ 7-28॥

nānā rātī āṇi divo | yetī yeke ṭhāīṃ rāhoṃ | taiṃ ātmā jiveṃ jivo | ajñānāceni || 7-28||

हें असो मृत्यु आणि जिणें । इयें शोभती जरी मेहुणे । तरी आत्मेनि असणें । अज्ञानेंसि ॥ 7-29॥

heṃ aso mṛtyu āṇi jiṇeṃ | iyeṃ śobhatī jarī mehuṇe | tarī ātmeni asaṇeṃ | ajñāneṃsi || 7-29||

अहो आत्मेन जे बाधे । तेंचि आत्मेनशी नांदे ? । ऐसीं कायसीं विरुद्धें । बोलणीं इयें ॥ 7-30॥

aho ātmena je bādhe | teṃci ātmenaśī nāṃde ? | aisīṃ kāyasīṃ viruddheṃ | bolaṇīṃ iyeṃ || 7-30||

अहो अंधारपणाची पैज । सांडूनी अंधार तेज । जाला तैं सहज । सूर्यचि निभ्रांत । 7-31॥

aho aṃdhārapaṇācī paija | sāṃḍūnī aṃdhāra teja | jālā taiṃ sahaja | sūryaci nibhrāṃta | 7-31||

दुलांकुडपण सांडलें । आणि आगीपण मांडिलें । तैं तेंचि आगी जालें । इंधन कीं ॥ 7-32॥

dulāṃkuḍapaṇa sāṃḍaleṃ | āṇi āgīpaṇa māṃḍileṃ | taiṃ teṃci āgī jāleṃ | iṃdhana kīṃ || 7-32||

का गंगा पावत खेंवो । आनपणाचा ठावो । सांडी तैं गंगा हो । लाहे पाणी ॥ 7-33॥

kā gaṃgā pāvata kheṃvo | ānapaṇācā ṭhāvo | sāṃḍī taiṃ gaṃgā ho | lāhe pāṇī || 7-33||

तैसें अज्ञान हें अज्ञान नोहे । तरी आत्मा असकें असों लाहे । येर्क्ष्हवीं अज्ञान होये । लागलेंचि ॥ 7-34॥

taiseṃ ajñāna heṃ ajñāna nohe | tarī ātmā asakeṃ asoṃ lāhe | yerkṣhavīṃ ajñāna hoye | lāgaleṃci || 7-34||

आत्मेनशी विरोधी । म्हणोनि नुरेचि इये संबंधीं । वेगळी तरी सिद्धि । जायेचिना ॥ 7-35॥

ātmenaśī virodhī | mhaṇoni nureci iye saṃbaṃdhīṃ | vegaḷī tarī siddhi | jāyecinā || 7-35||

लवणाची मासोळी । जरी जाली जिव्हाळी । तरी जळीं ना जळावेगळी । न जिये जेवीं ॥ 7-36॥

lavaṇācī māsoḷī | jarī jālī jivhāḷī | tarī jaḷīṃ nā jaḷāvegaḷī | na jiye jevīṃ || 7-36||

जें अज्ञान येथें नसे । तरीच आत्मा असे । म्हणोनि बोलणीं वाइसें । नायकावीं कीं ॥ 7-37॥

jeṃ ajñāna yetheṃ nase | tarīca ātmā ase | mhaṇoni bolaṇīṃ vāiseṃ | nāyakāvīṃ kīṃ || 7-37||

दोरीं सर्पाभास होये । तो तेणें दोरें बांधों ये ? । ना दवडणें न साहे । जयापरी ॥ 7-38॥

dorīṃ sarpābhāsa hoye | to teṇeṃ doreṃ bāṃdhoṃ ye ? | nā davaḍaṇeṃ na sāhe | jayāparī || 7-38||

नाना पुनिवेचेनि आंधारें । दिहा भेणें रात्रीं महुरें । कीं येतांचि सुधाकरें । गिळिजे जेवीं ॥ 7-39॥

nānā puniveceni āṃdhāreṃ | dihā bheṇeṃ rātrīṃ mahureṃ | kīṃ yetāṃci sudhākareṃ | giḷije jevīṃ || 7-39||

तियापरी उभयतां । अज्ञान शब्द गेला वृथा । हा तर्कावांचूनि हाता । स्वरूपें नये ॥ 7-40॥

tiyāparī ubhayatāṃ | ajñāna śabda gelā vṛthā | hā tarkāvāṃcūni hātā | svarūpeṃ naye || 7-40||

तरी अज्ञान स्वरूपें कैसें । काय कार्यानुमेय असे । कीं प्रत्यक्षचि दिसे । धांडोळूं आतां ॥ 7-41॥

tarī ajñāna svarūpeṃ kaiseṃ | kāya kāryānumeya ase | kīṃ pratyakṣaci dise | dhāṃḍoḷūṃ ātāṃ || 7-41||

अहो प्रत्यक्षादि प्रमाणीं । कीजे जयाची घेणी । ते अज्ञानाची करणी । अज्ञान नव्हे ॥ 7-42॥

aho pratyakṣādi pramāṇīṃ | kīje jayācī gheṇī | te ajñānācī karaṇī | ajñāna navhe || 7-42||

जैसी अंकुरेंसी सरळ । वेली दिसे वेल्हाळ । तें बीज नव्हे केवळ । बीजकार्य होये ॥ 7-43॥

jaisī aṃkureṃsī saraḷa | velī dise velhāḷa | teṃ bīja navhe kevaḷa | bījakārya hoye || 7-43||

कां शुभाशुभ रूपें । स्वप्नदृष्टी आरोपें । तें नीद नव्हे जाउपें । निदेचें कीं ॥ 7-44॥

kāṃ śubhāśubha rūpeṃ | svapnadṛṣṭī āropeṃ | teṃ nīda navhe jāupeṃ | nideceṃ kīṃ || 7-44||

नाना चांदु एकु असे । तो व्योमीं दुजा दिसे । तें तिमिरकार्य जैसें । तिमिर नव्हे पैं ॥ 7-45॥

nānā cāṃdu eku ase | to vyomīṃ dujā dise | teṃ timirakārya jaiseṃ | timira navhe paiṃ || 7-45||

तैसें प्रमाता प्रमेय । प्रमाण जें त्रय । तें अज्ञानाचें कार्य । अज्ञान नव्हे ॥ 7-46॥

taiseṃ pramātā prameya | pramāṇa jeṃ traya | teṃ ajñānāceṃ kārya | ajñāna navhe || 7-46||

म्हणोनि प्रत्यक्षादिकीं । अज्ञान कार्यविशेखीं । नेघे तें असे ये विखीं । आनु नाहीं ॥ 7-47॥

mhaṇoni pratyakṣādikīṃ | ajñāna kāryaviśekhīṃ | neghe teṃ ase ye vikhīṃ | ānu nāhīṃ || 7-47||

अज्ञान कार्यपणें । घेइजे तें अज्ञान म्हणणे । तरी घेताही करणें । तयाचेंची ॥ 7-48॥

ajñāna kāryapaṇeṃ | gheije teṃ ajñāna mhaṇaṇe | tarī ghetāhī karaṇeṃ | tayāceṃcī || 7-48||

स्वप्नीं दिसे तें स्वप्न । मा देखता काय आन । तैसें कार्यचि अज्ञान । केवळ जरी ॥ 7-49॥

svapnīṃ dise teṃ svapna | mā dekhatā kāya āna | taiseṃ kāryaci ajñāna | kevaḷa jarī || 7-49||

तरी चाखिला गूळ गूळें । माखिलें काजळ काजळें । कां घेपे देपे शुळें । हालया सुळें ॥ 7-50॥

tarī cākhilā gūḷa gūḷeṃ | mākhileṃ kājaḷa kājaḷeṃ | kāṃ ghepe depe śuḷeṃ | hālayā suḷeṃ || 7-50||

तैसें कारण अभिन्नपणें । कार्यही अज्ञान होणें । तें अज्ञानचि मा काय कोणें । घेपे देपे ॥ 7-51॥

taiseṃ kāraṇa abhinnapaṇeṃ | kāryahī ajñāna hoṇeṃ | teṃ ajñānaci mā kāya koṇeṃ | ghepe depe || 7-51||

आतां घेतें घेइजे तें ऐसा । विचारु नये मानसा । तरी प्रमाण जाला मासा । मृगजळींचा ना ? ॥ 7-52॥

ātāṃ gheteṃ gheije teṃ aisā | vicāru naye mānasā | tarī pramāṇa jālā māsā | mṛgajaḷīṃcā nā ? || 7-52||

तंव प्रमाणाचिया मापा । न संपडेचि जे बापा । तया आणि खपुष्पा । विशेषु काई ? ॥ 7-53॥

taṃva pramāṇāciyā māpā | na saṃpaḍeci je bāpā | tayā āṇi khapuṣpā | viśeṣu kāī ? || 7-53||

मा हे प्रमाणचि नुरवी । आतां आथी हें कोण प्रस्तावी । येणें बोलें ही जाणावी । अज्ञान उखी ॥ 7-54॥

mā he pramāṇaci nuravī | ātāṃ āthī heṃ koṇa prastāvī | yeṇeṃ boleṃ hī jāṇāvī | ajñāna ukhī || 7-54||

एवं प्रत्यक्ष अनुमान । यया प्रमाणां भाजन । नहोनि जालें अज्ञान । अप्रमाण ॥ 7-55॥

evaṃ pratyakṣa anumāna | yayā pramāṇāṃ bhājana | nahoni jāleṃ ajñāna | apramāṇa || 7-55||

ना स्वकार्यातें विये । जें कारणपणा नये । मी अज्ञान ऐसें बिहे । मानूं साचें ॥ 7-56॥

nā svakāryāteṃ viye | jeṃ kāraṇapaṇā naye | mī ajñāna aiseṃ bihe | mānūṃ sāceṃ || 7-56||

आत्मया स्वप्न दाऊं । न शके कीर बहू । परी ठायें ठाऊ । निदेजों नेणें ॥ 7-57॥

ātmayā svapna dāūṃ | na śake kīra bahū | parī ṭhāyeṃ ṭhāū | nidejoṃ neṇeṃ || 7-57||

हें असो जिये वेळे । आत्मपणेंचि निखळें । आत्मा अज्ञानमेळें । असे तेणें ॥ 7-58॥

heṃ aso jiye veḷe | ātmapaṇeṃci nikhaḷeṃ | ātmā ajñānameḷeṃ | ase teṇeṃ || 7-58||

जैसें न करितां मंथन । काष्ठीं अवस्थान । जैसें कां हुताशन । सामर्थ्यांचें ॥ 7-59॥

jaiseṃ na karitāṃ maṃthana | kāṣṭhīṃ avasthāna | jaiseṃ kāṃ hutāśana | sāmarthyāṃceṃ || 7-59||

तैसें आत्मा ऐसें नांव । न साहे आत्मयाची बरव । तैं कांहीं अज्ञान हांव । बांधतें कां ? ॥ 7-60॥

taiseṃ ātmā aiseṃ nāṃva | na sāhe ātmayācī barava | taiṃ kāṃhīṃ ajñāna hāṃva | bāṃdhateṃ kāṃ ? || 7-60||

काइ दीप जैं न लाविजे । तैंचि काजळी फेडिजे । कां नुगवतीया वाळिजे । रुखाची छाया ॥ 61॥

kāi dīpa jaiṃ na lāvije | taiṃci kājaḷī pheḍije | kāṃ nugavatīyā vāḷije | rukhācī chāyā || 61||

नाना नुठितां देहदशा । कालवूनि लाविजे चिकसा । न घडितां आरिसा । उटिजे काई ॥ 62॥

nānā nuṭhitāṃ dehadaśā | kālavūni lāvije cikasā | na ghaḍitāṃ ārisā | uṭije kāī || 62||

प्रकरण 7

कां वोहाच्या दुधीं । सायचि असावी आधीं । मग ते फेडूं इये बुद्धी । पवाडु कीजे ॥ 7-63॥

kāṃ vohācyā dudhīṃ | sāyaci asāvī ādhīṃ | maga te pheḍūṃ iye buddhī | pavāḍu kīje || 7-63||

तैसें आत्मयाच्या ठाई । जैं आत्मेपणा ठावो नाहीं । तैं अज्ञान कांहीं । सारिखें कैसें ॥ 7-64॥

taiseṃ ātmayācyā ṭhāī | jaiṃ ātmepaṇā ṭhāvo nāhīṃ | taiṃ ajñāna kāṃhīṃ | sārikheṃ kaiseṃ || 7-64||

म्हणोनि तेव्हांही अज्ञान नसे । हें जालेंचि असे आपैसें । आतां रिकामेंचि काइसें । नाहीं म्हणो ॥ 7-65॥

mhaṇoni tevhāṃhī ajñāna nase | heṃ jāleṃci ase āpaiseṃ | ātāṃ rikāmeṃci kāiseṃ | nāhīṃ mhaṇo || 7-65||

ऐसाही आत्मा जेव्हां । जैं नातळे भावाभावा । अज्ञान असे तेव्हां । तरी तें ऐसें ॥ 7-66॥

aisāhī ātmā jevhāṃ | jaiṃ nātaḷe bhāvābhāvā | ajñāna ase tevhāṃ | tarī teṃ aiseṃ || 7-66||

जैसें घटाचें नाहींपण । फुटोनि होय शतचूर्ण । कीं सर्वांपरी मरण । मारवलें कीं ॥ 7-67॥

jaiseṃ ghaṭāceṃ nāhīṃpaṇa | phuṭoni hoya śatacūrṇa | kīṃ sarvāṃparī maraṇa | māravaleṃ kīṃ || 7-67||

नाना निदे नीद आली । कीं मूर्छां मूर्छें गेली । कीं आंधारी पडली । अंधकूपीं ॥ 7-68॥

nānā nide nīda ālī | kīṃ mūrchāṃ mūrcheṃ gelī | kīṃ āṃdhārī paḍalī | aṃdhakūpīṃ || 7-68||

कां अभाव अवघडला । का केळीचा गाभा मोडला । चोखळा आसुडला । आकाशाचा ॥ 7-69॥

kāṃ abhāva avaghaḍalā | kā keḷīcā gābhā moḍalā | cokhaḷā āsuḍalā | ākāśācā || 7-69||

कां निवटलिया सूदलें विख । मुकियाचें बांधलें मुख । नाना नुठितां लेख । पुसिलें जैसें ॥ 7-70॥

kāṃ nivaṭaliyā sūdaleṃ vikha | mukiyāceṃ bāṃdhaleṃ mukha | nānā nuṭhitāṃ lekha | pusileṃ jaiseṃ || 7-70||

तैसें अज्ञान आपुलिये वेळ । भोगी हेचि टवाळ । आतां तरी केवळ । वस्तू होऊनि असे ॥ 7-71 ॥

taiseṃ ajñāna āpuliye veḷa | bhogī heci ṭavāḷa | ātāṃ tarī kevaḷa | vastū hoūni ase || 7-71 ||

देखा वांझ कैसी विये ? । विरूढती भाजली बियें ? । कीं सूर्य कोण्हा लाहे । अंधारातें ? ॥ 7-72॥

dekhā vāṃjha kaisī viye ? | virūḍhatī bhājalī biyeṃ ? | kīṃ sūrya koṇhā lāhe | aṃdhārāteṃ ? || 7-72||

तैसा चिन्मात्रे चोखडा । भलतैसा अज्ञानाचा झाडा । घेतला तरी पवाडा । येईल काई ? ॥ 7-73॥

taisā cinmātre cokhaḍā | bhalataisā ajñānācā jhāḍā | ghetalā tarī pavāḍā | yeīla kāī ? || 7-73||

जे सायेचिये चाडे । डहुळिजे दुधाचें भांडें । ते दिसे कीं विघडे । तैसें हें पां ॥ 7-74॥

je sāyeciye cāḍe | ḍahuḷije dudhāceṃ bhāṃḍeṃ | te dise kīṃ vighaḍe | taiseṃ heṃ pāṃ || 7-74||

नाना नीद धरावया हातीं । चेऊनी उठिला झडती । ते लाभे कीं थिती । नासिली होय ॥ 7-75॥

nānā nīda dharāvayā hātīṃ | ceūnī uṭhilā jhaḍatī | te lābhe kīṃ thitī | nāsilī hoya || 7-75||

तेवीं पाहावया अज्ञान ऐसें । हें आंगीं पिसें काइसें । न पाहतां आपैसें । न पाहणेंचि कीं ॥ 7-76॥

tevīṃ pāhāvayā ajñāna aiseṃ | heṃ āṃgīṃ piseṃ kāiseṃ | na pāhatāṃ āpaiseṃ | na pāhaṇeṃci kīṃ || 7-76||

एवं कोण्हेही परी । अज्ञानभावाची उजरी । न पडेचि नगरीं । विचाराचिये ॥ 7-77॥

evaṃ koṇhehī parī | ajñānabhāvācī ujarī | na paḍeci nagarīṃ | vicārāciye || 7-77||

अहो कोण्हेही वेळे । आत्मा अथवा वेगळें । विचाराचे डोळे । देखते कां ? ॥ 7-78॥

aho koṇhehī veḷe | ātmā athavā vegaḷeṃ | vicārāce ḍoḷe | dekhate kāṃ ? || 7-78||

ना निर्धाराचें तोंड न माखे । प्रमाण स्वप्नींही नाइके । कीं निरुती हन मुके । अनसाईपणा ॥ 7-79॥

nā nirdhārāceṃ toṃḍa na mākhe | pramāṇa svapnīṃhī nāike | kīṃ nirutī hana muke | anasāīpaṇā || 7-79||

इतुलियाही भागु । अज्ञानाचा तरी तो मागु । निगे ऐसा बागु । पडतां कां देवा ॥ 7-80॥

ituliyāhī bhāgu | ajñānācā tarī to māgu | nige aisā bāgu | paḍatāṃ kāṃ devā || 7-80||

अंवसेचेनि चंद्रबिंबें । निर्वाळिलिये सभे । कां मांडलें जैसे खांबे । शशविषाणाचे ॥ 7-81॥

aṃvaseceni caṃdrabiṃbeṃ | nirvāḷiliye sabhe | kāṃ māṃḍaleṃ jaise khāṃbe | śaśaviṣāṇāce || 7-81||

नाना गगनौलाचिया माळा । वांझेचिया जालिया गळा । घापती तो सोहळा । पाविजेत असे ॥ 7-82॥

nānā gaganaulāciyā māḷā | vāṃjheciyā jāliyā gaḷā | ghāpatī to sohaḷā | pāvijeta ase || 7-82||

आणूनि कासवीचें तूप । भरू आकाशाचें माप । तरी साचा येती संकल्प । ऐसे ऐसे ॥ 7-83॥

āṇūni kāsavīceṃ tūpa | bharū ākāśāceṃ māpa | tarī sācā yetī saṃkalpa | aise aise || 7-83||

आम्हीं येऊनि जाऊनि पुढती । अज्ञान आणावें निरुती । तें नाहीं तरी किती । वतवतूं पां ॥ 7-84॥

āmhīṃ yeūni jāūni puḍhatī | ajñāna āṇāveṃ nirutī | teṃ nāhīṃ tarī kitī | vatavatūṃ pāṃ || 7-84||

म्हणोनि अज्ञान अक्षरें । नुमसूं आतां निदसुरें । परी आन एक स्फुरे । इयेविषयीं ॥ 7-85॥

mhaṇoni ajñāna akṣareṃ | numasūṃ ātāṃ nidasureṃ | parī āna eka sphure | iyeviṣayīṃ || 7-85||

आपणया ना आणिकातें । देखोनि होय देखतें । वस्तू ऐसिया पुरतें । नव्हेचि आंगें ॥ 7-86॥

āpaṇayā nā āṇikāteṃ | dekhoni hoya dekhateṃ | vastū aisiyā purateṃ | navheci āṃgeṃ || 7-86||

तरी ते आपणयापुढें । दृश्य पघळे येव्हढें । आपण करी फुडें । द्रष्टेपणें ॥ 7-87॥

tarī te āpaṇayāpuḍheṃ | dṛśya paghaḷe yevhaḍheṃ | āpaṇa karī phuḍeṃ | draṣṭepaṇeṃ || 7-87||

जेथ आत्मत्वाचें सांकडे । तेथ उठे हें येव्हढें । आणि उठिलें तरी रोकडें । देखत असों ॥ 7-88॥

jetha ātmatvāceṃ sāṃkaḍe | tetha uṭhe heṃ yevhaḍheṃ | āṇi uṭhileṃ tarī rokaḍeṃ | dekhata asoṃ || 7-88||

न दिसे जरी अज्ञान । तरी आहे हें नव्हे आन । यया दृश्या अनुमान । प्रमाण जालें ॥ 7-89॥

na dise jarī ajñāna | tarī āhe heṃ navhe āna | yayā dṛśyā anumāna | pramāṇa jāleṃ || 7-89||

ना तरी चंद्रु एक असे । तो व्योमीं दुणावला दिसे । तरी डोळां तिमिर ऐसें । मानूं ये कीं ॥ 7-90॥

nā tarī caṃdru eka ase | to vyomīṃ duṇāvalā dise | tarī ḍoḷāṃ timira aiseṃ | mānūṃ ye kīṃ || 7-90||

भूमीवेगळीं झाडें । पाणी घेती कवणीकडे । न दिसती आणि अपाडें । साजीं असती ॥ 7-91॥

bhūmīvegaḷīṃ jhāḍeṃ | pāṇī ghetī kavaṇīkaḍe | na disatī āṇi apāḍeṃ | sājīṃ asatī || 7-91||

तरी भरंवसेनि मूळें । पाणी घेती हें न टळें । तैसें अज्ञान कळें । दृश्यास्तव ॥ 7-92॥

tarī bharaṃvaseni mūḷeṃ | pāṇī ghetī heṃ na ṭaḷeṃ | taiseṃ ajñāna kaḷeṃ | dṛśyāstava || 7-92||

चेइलेया नीद जाये । निद्रिता तंव ठाउवी नोहे । परी स्वप्न दाऊनि आहे । म्हणों ये कीं ॥ 7-93॥

ceileyā nīda jāye | nidritā taṃva ṭhāuvī nohe | parī svapna dāūni āhe | mhaṇoṃ ye kīṃ || 7-93||

म्हणोन वस्तूमात्रें चोखें । दृश्य जरी येव्हडें फांके । तेव्हां अज्ञान आथी सुखें । म्हणों ये कीं ॥ 7-94॥

mhaṇona vastūmātreṃ cokheṃ | dṛśya jarī yevhaḍeṃ phāṃke | tevhāṃ ajñāna āthī sukheṃ | mhaṇoṃ ye kīṃ || 7-94||

अगा ऐसिया ज्ञानातें । अज्ञान म्हणणें केउतें । काय दिवो करी तयातें । अंधारु म्हणिपे ? ॥ 7-95॥

agā aisiyā jñānāteṃ | ajñāna mhaṇaṇeṃ keuteṃ | kāya divo karī tayāteṃ | aṃdhāru mhaṇipe ? || 7-95||

अगा चंद्रापासूनि उजळ । जेणें राविले वस्तू धवळ । तयातें काजळ । म्हणिजेत असे ॥ 7-96॥

agā caṃdrāpāsūni ujaḷa | jeṇeṃ rāvile vastū dhavaḷa | tayāteṃ kājaḷa | mhaṇijeta ase || 7-96||

आगीचें काज पाणी । निफजा जरी आणी । अज्ञान इया वाहणी । मानूं तरी तें ॥ 7-97॥

āgīceṃ kāja pāṇī | niphajā jarī āṇī | ajñāna iyā vāhaṇī | mānūṃ tarī teṃ || 7-97||

कळीं पूर्ण चंद्रमा । आणून मेळवी आमा । तरी ज्ञान हें अज्ञान नामा । पात्र होईजे ॥ 7-98॥

kaḷīṃ pūrṇa caṃdramā | āṇūna meḷavī āmā | tarī jñāna heṃ ajñāna nāmā | pātra hoīje || 7-98||

वोरसोनि लोभें । विष कां अमृतें दुभे । ना दुभे तरी लाभे । विषचि म्हणणें ॥ 7-99॥

vorasoni lobheṃ | viṣa kāṃ amṛteṃ dubhe | nā dubhe tarī lābhe | viṣaci mhaṇaṇeṃ || 7-99||

तैसा जाणणेयाचा वेव्हारू । जेथें माखला समोरु । तेथें आणिजे पुरू । अज्ञानाचा ॥ 7-100॥

taisā jāṇaṇeyācā vevhārū | jetheṃ mākhalā samoru | tetheṃ āṇije purū | ajñānācā || 7-100||

तया नांव अज्ञान ऐसें । तरी ज्ञान होआवें तें कैसें ? । येर्क्ष्हवीं कांहींचि असे । आत्मा काई ? ॥ 7-101॥

tayā nāṃva ajñāna aiseṃ | tarī jñāna hoāveṃ teṃ kaiseṃ ? | yerkṣhavīṃ kāṃhīṃci ase | ātmā kāī ? || 7-101||

कांहींच जया न होणें । होय तें स्वतां नेणे । तरी शून्याचीं देवांगणें । प्रमाणासी ॥ 7-102॥

kāṃhīṃca jayā na hoṇeṃ | hoya teṃ svatāṃ neṇe | tarī śūnyācīṃ devāṃgaṇeṃ | pramāṇāsī || 7-102||

असे म्हणावया जोगें । नाचरे कीर आंगें । परी नाहीं हें न लगे । जोडावेंचि ॥ 7-103॥

ase mhaṇāvayā jogeṃ | nācare kīra āṃgeṃ | parī nāhīṃ heṃ na lage | joḍāveṃci || 7-103||

कोणाचे असणेंनवीण असे । कोणी न देखतांचि दिसे । हें आथी तरी काईसें । हरतलेपण ॥ 7-104॥

koṇāce asaṇeṃnavīṇa ase | koṇī na dekhatāṃci dise | heṃ āthī tarī kāīseṃ | haratalepaṇa || 7-104||

मिथ्या वादाची कुटी आली । ते निवांतचि साहिली । विशेषाही दिधली । पाठी जेणें ॥ 7-105॥

mithyā vādācī kuṭī ālī | te nivāṃtaci sāhilī | viśeṣāhī didhalī | pāṭhī jeṇeṃ || 7-105||

जो निमालीही नीद देखे । तो सर्वज्ञ येव्हढें काय चुके ? । परी दृश्याचिये न टेके । सोइ जो ॥ 7-106॥

jo nimālīhī nīda dekhe | to sarvajña yevhaḍheṃ kāya cuke ? | parī dṛśyāciye na ṭeke | soi jo || 7-106||

वेदु काय काय न बोले । परी नांवचि नाहीं घेतलें । ऐसें कांहीं जोडिलें । नाहीं जेणें ॥ 7-107॥

vedu kāya kāya na bole | parī nāṃvaci nāhīṃ ghetaleṃ | aiseṃ kāṃhīṃ joḍileṃ | nāhīṃ jeṇeṃ || 7-107||

सूर्यो कोणा न पाहे ? । परी आत्मा दाविला आहे ? । गगनें व्यापिता ठाये । ऐशी वस्तू ॥ 7-108॥

sūryo koṇā na pāhe ? | parī ātmā dāvilā āhe ? | gaganeṃ vyāpitā ṭhāye | aiśī vastū || 7-108||

देह हाडांची मोळी । मी म्हणोनि पोटाळी । तो अहंकारु गाळी । पदार्थु हा ॥ 7-109॥

deha hāḍāṃcī moḷī | mī mhaṇoni poṭāḷī | to ahaṃkāru gāḷī | padārthu hā || 7-109||

बुद्धि बोद्ध्या सोके । ते येव्हडी वस्तु चुके । मना संकल्प निके । याहीहूनी ॥ 7-110॥

buddhi boddhyā soke | te yevhaḍī vastu cuke | manā saṃkalpa nike | yāhīhūnī || 7-110||

विषयाचिया बरडी । अखंड घासती तोंडीं । तियें इंद्रियें गोडी । न घेपती हे ॥ 7-111॥

viṣayāciyā baraḍī | akhaṃḍa ghāsatī toṃḍīṃ | tiyeṃ iṃdriyeṃ goḍī | na ghepatī he || 7-111||

परी नाहींपणा सकट । खाऊनी भरलें पोट । ते कोणाही सकट । कां फावेल ? ॥ 7-112॥

parī nāhīṃpaṇā sakaṭa | khāūnī bharaleṃ poṭa | te koṇāhī sakaṭa | kāṃ phāvela ? || 7-112||

जो आपणासी नव्हे विखो । तो कोण लाहे देखो । जे वाणी न सके चाखों । आपणापें ॥ 7-113॥

jo āpaṇāsī navhe vikho | to koṇa lāhe dekho | je vāṇī na sake cākhoṃ | āpaṇāpeṃ || 7-113||

हें असो नामें रूपें । पुढासूनि अमूपें । जेथें आलीच वासिपे । अविद्या हे ॥ 7-114॥

heṃ aso nāmeṃ rūpeṃ | puḍhāsūni amūpeṃ | jetheṃ ālīca vāsipe | avidyā he || 7-114||

म्हणोनि आपलेंचि मुख । पाहावयाची भूक । न बाणे मा आणिक । कें रिघेल ? ॥ 7-115॥

mhaṇoni āpaleṃci mukha | pāhāvayācī bhūka | na bāṇe mā āṇika | keṃ righela ? || 7-115||

नाडिले जें वादीकोडें । आंतुचि बाहेरी सवडे । तैसा निर्णो सुसुथा पडे । केला येथें ॥ 7-116॥

nāḍile jeṃ vādīkoḍeṃ | āṃtuci bāherī savaḍe | taisā nirṇo susuthā paḍe | kelā yetheṃ || 7-116||

कां मस्तकांत निर्धारिली । जो छाया उडों पाहे आपुली । तयाची फाकावली । बुद्धि जैशी ॥ 7-117॥

kāṃ mastakāṃta nirdhārilī | jo chāyā uḍoṃ pāhe āpulī | tayācī phākāvalī | buddhi jaiśī || 7-117||

तैसें टणकोनी सर्वथा । हे ते ऐसी व्यवस्था । करी तो चुके हाता । वस्तूचा जिये ॥ 7-118॥

taiseṃ ṭaṇakonī sarvathā | he te aisī vyavasthā | karī to cuke hātā | vastūcā jiye || 7-118||

आतां सांगिजे तें केउतें । शब्दाचा संसारा नाहीं जेथें । दर्शना बीजें तेथे । जाणीव आणी ? ॥ 7-119॥

ātāṃ sāṃgije teṃ keuteṃ | śabdācā saṃsārā nāhīṃ jetheṃ | darśanā bījeṃ tethe | jāṇīva āṇī ? || 7-119||

जयाचेनि बळें । अचक्षुपण आंधळें । फिटोनि वस्तु मिळे । देखणी दशा ॥ 7-120॥

jayāceni baḷeṃ | acakṣupaṇa āṃdhaḷeṃ | phiṭoni vastu miḷe | dekhaṇī daśā || 7-120||

आपुलेंचि दृश्यपण । उमसो न लाहे आपण । द्रष्टत्वा कीर आण । पडली असतां ॥ 7-121॥

āpuleṃci dṛśyapaṇa | umaso na lāhe āpaṇa | draṣṭatvā kīra āṇa | paḍalī asatāṃ || 7-121||

कोणा कोण भेटे ? । दिठी कैंची फुटे ? । ऐक्या सकट पोटें । आटोनि गेलीं ॥ 7-122॥

koṇā koṇa bheṭe ? | diṭhī kaiṃcī phuṭe ? | aikyā sakaṭa poṭeṃ | āṭoni gelīṃ || 7-122||

येव्हढें ही सांकडें । जेणें सारोनि येकीकडे । उघडिलीं कवाडें । प्रकाशाचीं ॥ 7-123॥

yevhaḍheṃ hī sāṃkaḍeṃ | jeṇeṃ sāroni yekīkaḍe | ughaḍilīṃ kavāḍeṃ | prakāśācīṃ || 7-123||

दृश्याचिया सृष्टी । दिठीवरी दिठी । उठलिया तळवटीं । चिन्मात्रची ॥ 7-124॥

dṛśyāciyā sṛṣṭī | diṭhīvarī diṭhī | uṭhaliyā taḷavaṭīṃ | cinmātracī || 7-124||

दर्शनरिद्धि बहुवसा । चिच्छेषु मातला ऐसा । जे शिळा न पाहे आरिसा । वेद्यरत्नाचा ॥ 7-125॥

darśanariddhi bahuvasā | ciccheṣu mātalā aisā | je śiḷā na pāhe ārisā | vedyaratnācā || 7-125||

क्षणक्षणीं नीच नवी । दृश्याची चोख मदवी । दिठीकरवीं वेढवी । उदार जे ॥ 7-126॥

kṣaṇakṣaṇīṃ nīca navī | dṛśyācī cokha madavī | diṭhīkaravīṃ veḍhavī | udāra je || 7-126||

मागिलीये क्षणीचीं अंगें । पारसी म्हणोनियां वेगें । सांडूनि दृष्टि रिघे । नवीया रूपा ॥ 7-127॥

māgilīye kṣaṇīcīṃ aṃgeṃ | pārasī mhaṇoniyāṃ vegeṃ | sāṃḍūni dṛṣṭi righe | navīyā rūpā || 7-127||

तैशीच प्रतिक्षणीं । जाणिवेचीं लेणीं । लेऊनि आणी । जाणतेपणा ॥ 7-128॥

taiśīca pratikṣaṇīṃ | jāṇivecīṃ leṇīṃ | leūni āṇī | jāṇatepaṇā || 7-128||

तया परमात्मपदीचें शेष । ना काहीं तया सुसास । आणि होय येव्हढी कास । घातली जेणें ॥ 7-129॥

tayā paramātmapadīceṃ śeṣa | nā kāhīṃ tayā susāsa | āṇi hoya yevhaḍhī kāsa | ghātalī jeṇeṃ || 7-129||

सर्वज्ञतेची परी । चिन्मात्राचे तोंडवरी । परी तें आन घरीं । जाणिजेना ॥ 7-130॥

sarvajñatecī parī | cinmātrāce toṃḍavarī | parī teṃ āna gharīṃ | jāṇijenā || 7-130||

एवं ज्ञानाज्ञान मिठी । तेंही फांकतसे दिठी । दृश्यपणें ये भेटी । आपणपयां ॥ 7-131॥

evaṃ jñānājñāna miṭhī | teṃhī phāṃkatase diṭhī | dṛśyapaṇeṃ ye bheṭī | āpaṇapayāṃ || 7-131||

तें दृश्य मोटकें देखें । आपण स्वयें दृष्टत्वें तोखे । तेंचि दिठीचेनि मुखें । माजीं दाटे ॥ 7-132॥

teṃ dṛśya moṭakeṃ dekheṃ | āpaṇa svayeṃ dṛṣṭatveṃ tokhe | teṃci diṭhīceni mukheṃ | mājīṃ dāṭe || 7-132||

तेव्हां घेणें देणें घटे । परी ऐक्याचें सूत न तुटे । जेवीं मुखीं मुख वाटे । दर्पणें केलें । 7-133॥

tevhāṃ gheṇeṃ deṇeṃ ghaṭe | parī aikyāceṃ sūta na tuṭe | jevīṃ mukhīṃ mukha vāṭe | darpaṇeṃ keleṃ | 7-133||

आंगें आंगावरी पहुडे । चेइला वेगळा न पडे । तया वारुवाचेनि पाडें । घेणें देणें ॥ 7-134॥

āṃgeṃ āṃgāvarī pahuḍe | ceilā vegaḷā na paḍe | tayā vāruvāceni pāḍeṃ | gheṇeṃ deṇeṃ || 7-134||

पाणी कल्लोळाचेनि मिसें । आपणापें वेल्हावे जैसें । वस्तु वस्तुत्वें खेळों ये तैसें । सुखें लाहे ॥ 7-135॥

pāṇī kalloḷāceni miseṃ | āpaṇāpeṃ velhāve jaiseṃ | vastu vastutveṃ kheḷoṃ ye taiseṃ | sukheṃ lāhe || 7-135||

गुंफी ज्वाळांचिया माळा । लेइलियाही अनळा । भेदाचिया आहाळां । काय पडणें आहे ? ॥ 7-136॥

guṃphī jvāḷāṃciyā māḷā | leiliyāhī anaḷā | bhedāciyā āhāḷāṃ | kāya paḍaṇeṃ āhe ? || 7-136||

किं रश्मीचेनि परिवारें । वेढुनि घेतला थोरें । तर्क्ष्ही सूर्यासि दुसरें । बोलों येईल ॥ 7-137॥

kiṃ raśmīceni parivāreṃ | veḍhuni ghetalā thoreṃ | tarkṣhī sūryāsi dusareṃ | boloṃ yeīla || 7-137||

चांदणियाचा गिंवसु । चांदावरी पडलिया बहुवसु । काय केवळपणीं त्रासु । देखिजेल ? ॥ 7-138॥

cāṃdaṇiyācā giṃvasu | cāṃdāvarī paḍaliyā bahuvasu | kāya kevaḷapaṇīṃ trāsu | dekhijela ? || 7-138||

दळाचिया सहस्रवरी । फांको आपुलिया परी । परी नाहीं दुसरी । भास कमळीं ॥ 7-139॥

daḷāciyā sahasravarī | phāṃko āpuliyā parī | parī nāhīṃ dusarī | bhāsa kamaḷīṃ || 7-139||

सहस्रवरी बाहिया । आहाती सहस्रार्जुना राया । तरी तो काय तिया । एकोत्तरावा ? ॥ 7-140॥

sahasravarī bāhiyā | āhātī sahasrārjunā rāyā | tarī to kāya tiyā | ekottarāvā ? || 7-140||

सौकटाचिया वोजा । पसरो कां बहू पुंजा । परी ताथुवींण दुजा । भाव आहे ? ॥ 7-141॥

saukaṭāciyā vojā | pasaro kāṃ bahū puṃjā | parī tāthuvīṃṇa dujā | bhāva āhe ? || 7-141||

कोडीवरी शब्दांचा । मेळावा घरीं वाचेचा । मीनला तर्क्ष्ही वाचा । मात्र कीं ते ॥ 7-142॥

koḍīvarī śabdāṃcā | meḷāvā gharīṃ vācecā | mīnalā tarkṣhī vācā | mātra kīṃ te || 7-142||

तैसे दृश्याचे डाखळे । नाना दृष्टीचे उमाळे । उठती लेखावेगळे । द्रष्टत्वेंचि ॥ 7-143॥

taise dṛśyāce ḍākhaḷe | nānā dṛṣṭīce umāḷe | uṭhatī lekhāvegaḷe | draṣṭatveṃci || 7-143||

गुळाचा बांधा । फुटलिया मोडीचा धांदा । जाला तरी नुसधा । गूळचि कीं तो ॥ 7-144॥

guḷācā bāṃdhā | phuṭaliyā moḍīcā dhāṃdā | jālā tarī nusadhā | gūḷaci kīṃ to || 7-144||

तैसें हें दृश्य देखो । कीं बहू होऊनि फांको । परी भेदाचा नव्हे विखो । तेचि म्हणोनि ॥ 7-145॥

taiseṃ heṃ dṛśya dekho | kīṃ bahū hoūni phāṃko | parī bhedācā navhe vikho | teci mhaṇoni || 7-145||

तया आत्मयाच्या भाखा । न पडेचि दुसरी रेखा । जरी विश्वा अशेखा । भरला आहे ॥ 7-146॥

tayā ātmayācyā bhākhā | na paḍeci dusarī rekhā | jarī viśvā aśekhā | bharalā āhe || 7-146||

दुबंधा क्षीरोदकीं । वाणें परी अनेकीं । दिसती तरी तितुकीं । सुतें आथी ? ॥ 7-147॥

dubaṃdhā kṣīrodakīṃ | vāṇeṃ parī anekīṃ | disatī tarī titukīṃ | suteṃ āthī ? || 7-147||

पातयाचि मिठी । नुकलितां दिठी । अवघियाची सृष्टी । पाविजे जरी ॥ 7-148॥

pātayāci miṭhī | nukalitāṃ diṭhī | avaghiyācī sṛṣṭī | pāvije jarī || 7-148||

न फुटतां बीजकणिका । माजीं विस्तारे वटु असिका । तरी अद्वैतफांका । उपमा आथी ॥ 7-149॥

na phuṭatāṃ bījakaṇikā | mājīṃ vistāre vaṭu asikā | tarī advaitaphāṃkā | upamā āthī || 7-149||

मग मातें म्यां न देखावें । ऐसेही भरे हावें । तरी आंगाचिये विसवे । सेजेवरी ॥ 7-150॥

maga māteṃ myāṃ na dekhāveṃ | aisehī bhare hāveṃ | tarī āṃgāciye visave | sejevarī || 7-150||

पातयाचि मिठी । पडलिया कीजे दिठी । आपुलियेचि पोटीं । रिगोनि असणें ॥ 7-151॥

pātayāci miṭhī | paḍaliyā kīje diṭhī | āpuliyeci poṭīṃ | rigoni asaṇeṃ || 7-151||

कां नुदेलिया सुधाकरु । आपणपें भरे सागरु । ना कूर्मी गिळी विस्तारु । आपेंआप ॥ 7-152॥

kāṃ nudeliyā sudhākaru | āpaṇapeṃ bhare sāgaru | nā kūrmī giḷī vistāru | āpeṃāpa || 7-152||

अवसेचिये दिवशीं । सतराविये अंशीं । स्वयें जैसें शशी । रिगणें होय ॥ 7-153॥

avaseciye divaśīṃ | satarāviye aṃśīṃ | svayeṃ jaiseṃ śaśī | rigaṇeṃ hoya || 7-153||

तैसें दृश्य जिणतां द्रष्टे । पडले जैताचिये कुटे । तया नांव वावटे । आपणपेयां ॥ 7-154॥

taiseṃ dṛśya jiṇatāṃ draṣṭe | paḍale jaitāciye kuṭe | tayā nāṃva vāvaṭe | āpaṇapeyāṃ || 7-154||

सहजें आवघेंचि आहे । तरी कोणा कोण पाहे ? । तें न देखणेंचि आहे । स्वरूप निद्रा ॥ 7-155॥

sahajeṃ āvagheṃci āhe | tarī koṇā koṇa pāhe ? | teṃ na dekhaṇeṃci āhe | svarūpa nidrā || 7-155||

नाना न देखणें नको । म्हणे मीचि मातें देखो । तरी आपेंआप विखो । अपैसें असे ॥ 7-156॥

nānā na dekhaṇeṃ nako | mhaṇe mīci māteṃ dekho | tarī āpeṃāpa vikho | apaiseṃ ase || 7-156||

जें अनादीच दृश्यपणें । अनादीचि देखणें । हें आतां कायी कोणें । रचूं जावें ? ॥ 7-157॥

jeṃ anādīca dṛśyapaṇeṃ | anādīci dekhaṇeṃ | heṃ ātāṃ kāyī koṇeṃ | racūṃ jāveṃ ? || 7-157||

अवकाशेशीं गगना । गतीसीं पवना । कीं दीप्तीशीं तपना । संबंधु कीजे ? ॥ 7-158॥

avakāśeśīṃ gaganā | gatīsīṃ pavanā | kīṃ dīptīśīṃ tapanā | saṃbaṃdhu kīje ? || 7-158||

विश्वपणें उजिवडे । तरी विश्व देखे पुढें । ना तें नाहीं तेव्हढें । नाहींचि देखे ॥ 7-159॥

viśvapaṇeṃ ujivaḍe | tarī viśva dekhe puḍheṃ | nā teṃ nāhīṃ tevhaḍheṃ | nāhīṃci dekhe || 7-159||

विश्वाचें असे नाहीं । विपायें बुडालियाही । तर्क्ष्ही दशा ऐशीही । देखतचि असे ॥ 7-160॥

viśvāceṃ ase nāhīṃ | vipāyeṃ buḍāliyāhī | tarkṣhī daśā aiśīhī | dekhataci ase || 7-160||

कापुराही आथी चांदिणें । कीं तोचि न माखे तेणें । तैसें केवळ देखणें । ठायें ठावो ॥ 7-161॥

kāpurāhī āthī cāṃdiṇeṃ | kīṃ toci na mākhe teṇeṃ | taiseṃ kevaḷa dekhaṇeṃ | ṭhāyeṃ ṭhāvo || 7-161||

किंबहुना ऐसें । वस्तु भलतिये दशे । देखतचि असे । आपणपयातें ॥ 7-162॥

kiṃbahunā aiseṃ | vastu bhalatiye daśe | dekhataci ase | āpaṇapayāteṃ || 7-162||

मनोरथांचीं देशांतरें । मनीं प्रकाशूनि नरें । मग तेथें आदरें । हिंडे जैसा ॥ 7-163॥

manorathāṃcīṃ deśāṃtareṃ | manīṃ prakāśūni nareṃ | maga tetheṃ ādareṃ | hiṃḍe jaisā || 7-163||

कां दाटला डोळा डोळ्यां । डोळाचि तारा होऊनियां । स्फुरे चोख म्हणौनियां । विस्मो नाहीं ॥ 7-164॥

kāṃ dāṭalā ḍoḷā ḍoḷyāṃ | ḍoḷāci tārā hoūniyāṃ | sphure cokha mhaṇauniyāṃ | vismo nāhīṃ || 7-164||

यालागीं एकें चिद्रूपें । आपणयां आपणपें । देखिजे कां आरोपे । काय काज ? ॥ 7-165॥

yālāgīṃ ekeṃ cidrūpeṃ | āpaṇayāṃ āpaṇapeṃ | dekhije kāṃ ārope | kāya kāja ? || 7-165||

किळेचें पांघरुण । आपजवी रत्ना कोण ? । कीं सोने ले सोनें पण । जोड जोडूं ? ॥ 7-166॥

kiḷeceṃ pāṃgharuṇa | āpajavī ratnā koṇa ? | kīṃ sone le soneṃ paṇa | joḍa joḍūṃ ? || 7-166||

चंदन सौरभ वेढी ? । कीं सुधा आपणया वाढी ? । कीं गूळ चाखे गोडी ? । ऐसें आथी हें ? ॥ 7-167॥

caṃdana saurabha veḍhī ? | kīṃ sudhā āpaṇayā vāḍhī ? | kīṃ gūḷa cākhe goḍī ? | aiseṃ āthī heṃ ? || 7-167||

कीं उजाळाचे किळे । कापुरा पुटीं दिधलें ? । कीं ताऊनि ऊन केलें । आगीतें काई ? ॥ 7-168॥

kīṃ ujāḷāce kiḷe | kāpurā puṭīṃ didhaleṃ ? | kīṃ tāūni ūna keleṃ | āgīteṃ kāī ? || 7-168||

नाना ते लता । आपुले वेली गुंडाळितां । घर करी न करितां । जयापरी ॥ 7-169॥

nānā te latā | āpule velī guṃḍāḷitāṃ | ghara karī na karitāṃ | jayāparī || 7-169||

कां प्रभेचा उभळा । दीप प्रकाशे संचला । तैसा चैतन्यें गिंवसिला । चिद्रूप स्फुरे ॥ 7-170॥

kāṃ prabhecā ubhaḷā | dīpa prakāśe saṃcalā | taisā caitanyeṃ giṃvasilā | cidrūpa sphure || 7-170||

ऐसें आपणया आपण । आपुलें निरीक्षण । करावें येणेंवीण । करीतुचि असे ॥ 7-171॥

aiseṃ āpaṇayā āpaṇa | āpuleṃ nirīkṣaṇa | karāveṃ yeṇeṃvīṇa | karītuci ase || 7-171||

ऐसें हें देखणें न देखणें । हें आंधारें चांदिणें । मा चंद्रासि उणें । स्फुरतें का ? ॥ 7-172॥

aiseṃ heṃ dekhaṇeṃ na dekhaṇeṃ | heṃ āṃdhāreṃ cāṃdiṇeṃ | mā caṃdrāsi uṇeṃ | sphurateṃ kā ? || 7-172||

म्हणोनि हें न व्हावे । ऐसेंही करूं पावे । तरी तैसाचि स्वभावें । आइता असे ॥ 7-173॥

mhaṇoni heṃ na vhāve | aiseṃhī karūṃ pāve | tarī taisāci svabhāveṃ | āitā ase || 7-173||

द्रष्टा दृश्य ऐसें । अळुमाळु दोनी दिसे । तेंही परस्परानुप्रवेशें । कांहीं ना कीं ॥ 7-174॥

draṣṭā dṛśya aiseṃ | aḷumāḷu donī dise | teṃhī parasparānupraveśeṃ | kāṃhīṃ nā kīṃ || 7-174||

तेथें दृश्य द्रष्टां भरे । । द्रष्टेपण दृश्यीं न सरे । मा दोन्ही न होऊनि उरे । दोहींचें साच ॥ 7-175॥

tetheṃ dṛśya draṣṭāṃ bhare | | draṣṭepaṇa dṛśyīṃ na sare | mā donhī na hoūni ure | dohīṃceṃ sāca || 7-175||

मग भलतेथ भलतेव्हां । माझारीले दृश्य-द्रष्ट भावा । आटणी करीत खेंवा । येती दोन्ही ॥ 7-176॥

maga bhalatetha bhalatevhāṃ | mājhārīle dṛśya-draṣṭa bhāvā | āṭaṇī karīta kheṃvā | yetī donhī || 7-176||

कापुरीं अग्नीप्रवेशु । कीं अग्नि घातला पोतासु । ऐसें नव्हे संसरीसु । वेंचु जाला ॥ 7-177॥

kāpurīṃ agnīpraveśu | kīṃ agni ghātalā potāsu | aiseṃ navhe saṃsarīsu | veṃcu jālā || 7-177||

एका एकु वेंचला । शून्य बिंदु शून्यें पुसिला । द्रष्टा दृश्याचा निमाला । तैसें होय ॥ 7-178॥

ekā eku veṃcalā | śūnya biṃdu śūnyeṃ pusilā | draṣṭā dṛśyācā nimālā | taiseṃ hoya || 7-178||

किंबहुना आपुलिया । प्रतिबिंबा झोंबिनलिया । झोंबीसकट आटोनियां । जाइजे जेवीं ॥ 7-179॥

kiṃbahunā āpuliyā | pratibiṃbā jhoṃbinaliyā | jhoṃbīsakaṭa āṭoniyāṃ | jāije jevīṃ || 7-179||

तैसें रुसता दृष्टी । द्रष्टा दृश्य भेटी । येती तेथें मिठी । दोहींची पडे ॥ 7-180॥

taiseṃ rusatā dṛṣṭī | draṣṭā dṛśya bheṭī | yetī tetheṃ miṭhī | dohīṃcī paḍe || 7-180||

सिंधु पूर्वापर । न मिळती तंवचि सागर । मग एकवट नीर । जैसें होय ॥ 7-181॥

siṃdhu pūrvāpara | na miḷatī taṃvaci sāgara | maga ekavaṭa nīra | jaiseṃ hoya || 7-181||

बहु ये हें त्रिपुटी । सहजें हो तया राहटी । प्रतिक्षणीं काय ठी । करीतसे ? ॥ 7-182॥

bahu ye heṃ tripuṭī | sahajeṃ ho tayā rāhaṭī | pratikṣaṇīṃ kāya ṭhī | karītase ? || 7-182||

दोनी विशेषें गिळी । ना निर्विशिष्टातें उगळी । उघडी झांपी येकेंच डोळीं । वस्तुचि हे ॥ 7-183॥

donī viśeṣeṃ giḷī | nā nirviśiṣṭāteṃ ugaḷī | ughaḍī jhāṃpī yekeṃca ḍoḷīṃ | vastuci he || 7-183||

पातया पातें मिळे । कीं दृष्ट्त्वें सैंघ पघळे । तिये उन्मळितां मावळे । नवलावो हा ॥ 7-184॥

pātayā pāteṃ miḷe | kīṃ dṛṣṭtveṃ saiṃgha paghaḷe | tiye unmaḷitāṃ māvaḷe | navalāvo hā || 7-184||

द्रष्टा दृश्याच्या ग्रासी । मध्यें लेखु विकाशी । योगभूमिका ऐसी । आंगीं वाजे ॥ 7-185॥

draṣṭā dṛśyācyā grāsī | madhyeṃ lekhu vikāśī | yogabhūmikā aisī | āṃgīṃ vāje || 7-185||

उठिला तरंगु बैसे । पुढें अनुही नुमसे । ऐसा ठाईं जैसे । पाणी होय ॥ 7-186॥

uṭhilā taraṃgu baise | puḍheṃ anuhī numase | aisā ṭhāīṃ jaise | pāṇī hoya || 7-186||

कां नीद सरोनि गेली । जागृती नाहीं चेयिली । तेव्हां होय आपुली । जैसी स्थिति ॥ 7-187॥

kāṃ nīda saroni gelī | jāgṛtī nāhīṃ ceyilī | tevhāṃ hoya āpulī | jaisī sthiti || 7-187||

नाना एका ठाऊनि उठी । अन्यत्र नव्हे पैठी । हे गमे तैशिया दृष्टी । दिठी सूतां ॥ 7-188॥

nānā ekā ṭhāūni uṭhī | anyatra navhe paiṭhī | he game taiśiyā dṛṣṭī | diṭhī sūtāṃ || 7-188||

कां मावळो सरला दिवो । रात्रीचा न करी प्रसवो । तेणें गगनें हा भावो । वाखाणिला ॥ 7-189॥

kāṃ māvaḷo saralā divo | rātrīcā na karī prasavo | teṇeṃ gaganeṃ hā bhāvo | vākhāṇilā || 7-189||

घेतला श्वासु बुडाला । घापता नाहीं उठिला । तैसा दोहींसि सिवतला । नव्हे जो अर्थु ॥ 7-190॥

ghetalā śvāsu buḍālā | ghāpatā nāhīṃ uṭhilā | taisā dohīṃsi sivatalā | navhe jo arthu || 7-190||

कीं अवघवियांचि करणीं । विषयांची घेणी । करितांचि एके क्षणीं । जें कीं आहे ॥ 7-191॥

kīṃ avaghaviyāṃci karaṇīṃ | viṣayāṃcī gheṇī | karitāṃci eke kṣaṇīṃ | jeṃ kīṃ āhe || 7-191||

तया सारिखा ठावो । हा निकराचा आत्मभावो । येणें कां पाहों । न पाहों लाभे ? ॥ 7-192॥

tayā sārikhā ṭhāvo | hā nikarācā ātmabhāvo | yeṇeṃ kāṃ pāhoṃ | na pāhoṃ lābhe ? || 7-192||

कायी आपुलिये भूमिके । आरिसा आपुलियें निकें । पाहों न पाहों शके । हें कें आहे ? ॥ 7-193॥

kāyī āpuliye bhūmike | ārisā āpuliyeṃ nikeṃ | pāhoṃ na pāhoṃ śake | heṃ keṃ āhe ? || 7-193||

कां समोर पाठिमोरिया । मुखें होऊं ये आरिसिया । वांचूनि तयाप्रति तया । होआवें कां ? ॥ 7-194॥

kāṃ samora pāṭhimoriyā | mukheṃ hoūṃ ye ārisiyā | vāṃcūni tayāprati tayā | hoāveṃ kāṃ ? || 7-194||

सर्वांगें देखणा रवी । परी ऐसें घडे केवीं । जे उदो वस्तूचीं चवी । स्वयें घेपे ? ॥ 7-195॥

sarvāṃgeṃ dekhaṇā ravī | parī aiseṃ ghaḍe kevīṃ | je udo vastūcīṃ cavī | svayeṃ ghepe ? || 7-195||

कीं रसु आपणया पिये ? । कीं तोंड लपऊनि ठाये ? । हें रसपणें नव्हे । तया जैसें ॥ 7-196॥

kīṃ rasu āpaṇayā piye ? | kīṃ toṃḍa lapaūni ṭhāye ? | heṃ rasapaṇeṃ navhe | tayā jaiseṃ || 7-196||

तैसें पाहणें न पाहणें । पाहणेंपणेंचि हो नेणे । आणि दोन्ही हें येणें । स्वयेंचि असिजे ॥ 7-197॥

taiseṃ pāhaṇeṃ na pāhaṇeṃ | pāhaṇeṃpaṇeṃci ho neṇe | āṇi donhī heṃ yeṇeṃ | svayeṃci asije || 7-197||

जें पाहणेंचि म्हणौनियां । पाहणें नव्हे आपणयां । तैं न पाहणें आपसया । हाचि आहे ॥ 7-198॥

jeṃ pāhaṇeṃci mhaṇauniyāṃ | pāhaṇeṃ navhe āpaṇayāṃ | taiṃ na pāhaṇeṃ āpasayā | hāci āhe || 7-198||

आणि न पाहणें मा कैसें । आपणपें पाहों बैसे ? । तरी पाहणें हें ऐसें । हाचि पुढती ॥ 7-199॥

āṇi na pāhaṇeṃ mā kaiseṃ | āpaṇapeṃ pāhoṃ baise ? | tarī pāhaṇeṃ heṃ aiseṃ | hāci puḍhatī || 7-199||

हीं दोन्ही परस्परें । नांदती एका हारें । बांधोनि येरयेरें । नाहीं केलें ॥ 7-200॥

hīṃ donhī paraspareṃ | nāṃdatī ekā hāreṃ | bāṃdhoni yerayereṃ | nāhīṃ keleṃ || 7-200||

पाहाणया पाहणें आहे । तरी न पाहणें हेंचि नोहे । म्हणौनि याची सोये । नेणती दोन्ही ॥ 7-201॥

pāhāṇayā pāhaṇeṃ āhe | tarī na pāhaṇeṃ heṃci nohe | mhaṇauni yācī soye | neṇatī donhī || 7-201||

एवं पाहणें न पाहणें । चोरूनियां असणें । ना पाहे तरी कोणें । काय पाहिलें ? ॥ 7-202॥

evaṃ pāhaṇeṃ na pāhaṇeṃ | corūniyāṃ asaṇeṃ | nā pāhe tarī koṇeṃ | kāya pāhileṃ ? || 7-202||

दिसल्यानें दृश्य भासे । म्हणावें ना देखिलें ऐसें । तरी दृश्यास्तव दिसे । ऐसें नाहीं ॥ 7-203॥

disalyāneṃ dṛśya bhāse | mhaṇāveṃ nā dekhileṃ aiseṃ | tarī dṛśyāstava dise | aiseṃ nāhīṃ || 7-203||

दृश्य कीर दृष्टीसी दिसे । परी साच कीं द्रष्टा असे । आतां नाहीं तें कैसें । देखिलें होये ? ॥ 7-204॥

dṛśya kīra dṛṣṭīsī dise | parī sāca kīṃ draṣṭā ase | ātāṃ nāhīṃ teṃ kaiseṃ | dekhileṃ hoye ? || 7-204||

मुख दिसो कां दर्पणीं । परी असणें कीं तये मुखपणीं । तरी जाली ते वायाणी । प्रतीती कीं ॥ 7-205॥

mukha diso kāṃ darpaṇīṃ | parī asaṇeṃ kīṃ taye mukhapaṇīṃ | tarī jālī te vāyāṇī | pratītī kīṃ || 7-205||

देखतांची आपणयातें । आलिये निदेचेनि हातें । तया स्वप्ना ऐसा येथें । निहाळितां ॥ 206॥

dekhatāṃcī āpaṇayāteṃ | āliye nideceni hāteṃ | tayā svapnā aisā yetheṃ | nihāḷitāṃ || 206||

प्रकरण 7

निद्रिस्तु सुखासनीं । वाहिजे अनुवाहणीं । तो साच काय तेसणी । दशा पावे ? ॥ 7-207॥

nidristu sukhāsanīṃ | vāhije anuvāhaṇīṃ | to sāca kāya tesaṇī | daśā pāve ? || 7-207||

कीं सिसेंवीण एकएकें । दाविलीं राज्य करिती रंकें । तैशीं तियें सतुकें । आथी काई ? ॥ 208॥

kīṃ siseṃvīṇa ekaekeṃ | dāvilīṃ rājya karitī raṃkeṃ | taiśīṃ tiyeṃ satukeṃ | āthī kāī ? || 208||

प्रकरण 7

ते निद्रा जेव्हां नाहीं । तेव्हां जो जैसा जिये ठाई । तैसाची स्वप्नी कांहीं । न पविजेचि कीं ॥ 7-209॥

te nidrā jevhāṃ nāhīṃ | tevhāṃ jo jaisā jiye ṭhāī | taisācī svapnī kāṃhīṃ | na pavijeci kīṃ || 7-209||

तान्हेलिया मृगतृष्णा । न भेटलिया शिणु जेसणा । मा भेटलेया कोणा । काय भेटलें ॥ 7-210॥

tānheliyā mṛgatṛṣṇā | na bheṭaliyā śiṇu jesaṇā | mā bheṭaleyā koṇā | kāya bheṭaleṃ || 7-210||

कीं साउलियेचेचि व्याजें । मेळविलें जेणें दुजे । तयाचें करणें वांझें । जालें जैसें ॥ 7-211॥

kīṃ sāuliyececi vyājeṃ | meḷavileṃ jeṇeṃ duje | tayāceṃ karaṇeṃ vāṃjheṃ | jāleṃ jaiseṃ || 7-211||

तैसें दृश्य करूनियां । द्रष्टयातें द्रष्टया । दाऊनि धाडिलें वाया । दाविलेपणही ॥ 7-212॥

taiseṃ dṛśya karūniyāṃ | draṣṭayāteṃ draṣṭayā | dāūni dhāḍileṃ vāyā | dāvilepaṇahī || 7-212||

जें दृश्य द्रष्टाचि आहे । मा दावणें कां साहे ? । न दाविजे तरी नोहे । तया तो काई ? ॥ 7-213॥

jeṃ dṛśya draṣṭāci āhe | mā dāvaṇeṃ kāṃ sāhe ? | na dāvije tarī nohe | tayā to kāī ? || 7-213||

आरिसा पां न पाहे । तरी मुखचि वाया जाये ? । तेणेंवीण आहे । आपणपें कीं ॥ 7-214॥

ārisā pāṃ na pāhe | tarī mukhaci vāyā jāye ? | teṇeṃvīṇa āhe | āpaṇapeṃ kīṃ || 7-214||

तैसें आत्मयातें आत्मया । न दाविजे पैं माया । तरी आत्मा वावो कीं वायां । तेचि ते कीं ना ? ॥ 7-215॥

taiseṃ ātmayāteṃ ātmayā | na dāvije paiṃ māyā | tarī ātmā vāvo kīṃ vāyāṃ | teci te kīṃ nā ? || 7-215||

म्हणोनि आपणापें द्रष्टा । न करितां असें पैठां । आतां जालाचि दिठा । कां करावा ॥ 7-216॥

mhaṇoni āpaṇāpeṃ draṣṭā | na karitāṃ aseṃ paiṭhāṃ | ātāṃ jālāci diṭhā | kāṃ karāvā || 7-216||

नाना मागुतें दाविलें । तरी पुनरुक्त तेंचि जालें । येणें ही बोलें गेलें । दावणें वृथा ॥ 7-217॥

nānā māguteṃ dāvileṃ | tarī punarukta teṃci jāleṃ | yeṇeṃ hī boleṃ geleṃ | dāvaṇeṃ vṛthā || 7-217||

दोरा सर्पाभासा । साचपणें दोरु कां जैसा । द्रष्टा दृश्या तैसा । द्रष्टा साचु ॥ 7-218॥

dorā sarpābhāsā | sācapaṇeṃ doru kāṃ jaisā | draṣṭā dṛśyā taisā | draṣṭā sācu || 7-218||

दर्पणें आणि मुखें । मुख दिसे हें न चुके । परी मुखीं मुख सतुकें । दर्पणीं नाहीं ॥ 7-219॥

darpaṇeṃ āṇi mukheṃ | mukha dise heṃ na cuke | parī mukhīṃ mukha satukeṃ | darpaṇīṃ nāhīṃ || 7-219||

तैसे द्रष्टा दृश्या दोहों । साच कीं देखता ठावो । म्हणौनि दृश्य तें वावो । देखिलें जर्ही ॥ 7-220॥

taise draṣṭā dṛśyā dohoṃ | sāca kīṃ dekhatā ṭhāvo | mhaṇauni dṛśya teṃ vāvo | dekhileṃ jarhī || 7-220||

वावो कीर होये । तर्क्ष्ही दिसत तंव आहे । येणें बोलें होये । आथी ऐसें ॥ 7-221॥

vāvo kīra hoye | tarkṣhī disata taṃva āhe | yeṇeṃ boleṃ hoye | āthī aiseṃ || 7-221||

तरी आन आनातें । देखोन होय देखतें । तरी मानूं येतें । देखिलें ऐसें ॥ 7-222॥

tarī āna ānāteṃ | dekhona hoya dekhateṃ | tarī mānūṃ yeteṃ | dekhileṃ aiseṃ || 7-222||

येथें देखोनि कां न देखोनी । ऐक्य कां नाना होऊनि । परी हा येणें वाचूनि । देखणें असे ? ॥ 7-223॥

yetheṃ dekhoni kāṃ na dekhonī | aikya kāṃ nānā hoūni | parī hā yeṇeṃ vācūni | dekhaṇeṃ ase ? || 7-223||

आरिशानें हो कां दाविलें । तर्क्ष्ही मुखचि मुखें देखिलें । तो न दावी तर्क्ष्ही संचलें । मुखचि मुखीं ॥ 7-224॥

āriśāneṃ ho kāṃ dāvileṃ | tarkṣhī mukhaci mukheṃ dekhileṃ | to na dāvī tarkṣhī saṃcaleṃ | mukhaci mukhīṃ || 7-224||

तैसें दाविलें नाहीं । तरी हाचि ययाच्या ठाईं । ना दाविला तर्क्ष्हीही । हाचि यया ॥ 7-225॥

taiseṃ dāvileṃ nāhīṃ | tarī hāci yayācyā ṭhāīṃ | nā dāvilā tarkṣhīhī | hāci yayā || 7-225||

जागृती दाविला । कां निदा हारविला । परी जैसा येकला । पुरुष पुरुषीं ॥ 7-226॥

jāgṛtī dāvilā | kāṃ nidā hāravilā | parī jaisā yekalā | puruṣa puruṣīṃ || 7-226||

कां रायातें तूं रावो । ऐसा दाविजे प्रत्ययो । तर्क्ष्ही ठायें ठावो । राजाचि असे ॥ 7-227॥

kāṃ rāyāteṃ tūṃ rāvo | aisā dāvije pratyayo | tarkṣhī ṭhāyeṃ ṭhāvo | rājāci ase || 7-227||

ना तरी रायपण राया । नाणिजे कीं प्रत्यया । तर्क्ष्ही कांहीं उणें तया- । माजी असे ? ॥ 7-228॥

nā tarī rāyapaṇa rāyā | nāṇije kīṃ pratyayā | tarkṣhī kāṃhīṃ uṇeṃ tayā- | mājī ase ? || 7-228||

तैसें दावितां न दावितां । हा यया परौता । चढे न तुटे आइता । असतचि असे ॥ 7-229॥

taiseṃ dāvitāṃ na dāvitāṃ | hā yayā parautā | caḍhe na tuṭe āitā | asataci ase || 7-229||

तरी कां निमित्य पिसें । हा यया दाऊं बैसें । देखतें नाहीं तैं आरिसे । देखावे कोणें ? ॥ 7-230॥

tarī kāṃ nimitya piseṃ | hā yayā dāūṃ baiseṃ | dekhateṃ nāhīṃ taiṃ ārise | dekhāve koṇeṃ ? || 7-230||

दीपु दावी तयातें रची । कीं तेणेंची सिद्धी दीपाची । तैसी सत्ता निमित्ताची । येणें साच ॥ 7-231॥

dīpu dāvī tayāteṃ racī | kīṃ teṇeṃcī siddhī dīpācī | taisī sattā nimittācī | yeṇeṃ sāca || 7-231||

वन्हीतें वन्ही शिखा । प्रकाशी कीर देखा । परी वन्ही न होनि लेखा । येईल काई ? ॥ 7-232॥

vanhīteṃ vanhī śikhā | prakāśī kīra dekhā | parī vanhī na honi lekhā | yeīla kāī ? || 7-232||

आणि निमित्त जें बोलावें । तें येणें दिसोनि दावावें । देखिलें तरी स्वभावें । दृश्यही हा ॥ 7-233॥

āṇi nimitta jeṃ bolāveṃ | teṃ yeṇeṃ disoni dāvāveṃ | dekhileṃ tarī svabhāveṃ | dṛśyahī hā || 7-233||

म्हणौनि स्वयंप्रकाशा यया । आपणापें देखावया । निमित्त हा वांचुनियां । नाहींच मा ॥ 7-234॥

mhaṇauni svayaṃprakāśā yayā | āpaṇāpeṃ dekhāvayā | nimitta hā vāṃcuniyāṃ | nāhīṃca mā || 7-234||

भलतेन विन्यासें । दिसत तेणेंची दिसे । हा वांचूनि नसे । येथें कांहीं ॥ 7-235॥

bhalatena vinyāseṃ | disata teṇeṃcī dise | hā vāṃcūni nase | yetheṃ kāṃhīṃ || 7-235||

लेणें आणि भांगारें । भांगारचि एक स्फुरे । कां जे येथें दुसरें । नाहींचि म्हणोनि ॥ 7-236॥

leṇeṃ āṇi bhāṃgāreṃ | bhāṃgāraci eka sphure | kāṃ je yetheṃ dusareṃ | nāhīṃci mhaṇoni || 7-236||

जळ तरंगीं दोहीं । जळावांचूनि नाहीं । म्हणौनि आन कांहीं । नाहीं ना नोहे ॥ 7-237॥

jaḷa taraṃgīṃ dohīṃ | jaḷāvāṃcūni nāhīṃ | mhaṇauni āna kāṃhīṃ | nāhīṃ nā nohe || 7-237||

हो कां घ्राणानुमेयो । येवो कां हातीं घेवो । लाभो कां दिठी पाहों । भलतैसा ॥ 7-238॥

ho kāṃ ghrāṇānumeyo | yevo kāṃ hātīṃ ghevo | lābho kāṃ diṭhī pāhoṃ | bhalataisā || 7-238||

परी कापुराच्या ठाईं । कापुरावांचूनि नाहीं । तैशा रीती भलतेयाही । हाचि यया ॥ 7-239॥

parī kāpurācyā ṭhāīṃ | kāpurāvāṃcūni nāhīṃ | taiśā rītī bhalateyāhī | hāci yayā || 7-239||

आतां दृश्यपणें दिसो । कीं द्रष्टा होऊनि असो । परी हा वांचूनि अतिसो । नाहीं येथें ॥ 7-240॥

ātāṃ dṛśyapaṇeṃ diso | kīṃ draṣṭā hoūni aso | parī hā vāṃcūni atiso | nāhīṃ yetheṃ || 7-240||

गंगा गंगापणें वाहो । कीं सिंधु होऊनि राहो । परी पाणीपणा नवलावो । हें न देखो कीं ॥ 7-241॥

gaṃgā gaṃgāpaṇeṃ vāho | kīṃ siṃdhu hoūni rāho | parī pāṇīpaṇā navalāvo | heṃ na dekho kīṃ || 7-241||

थिजावें कीं विघरावें । हें अप्रयोजक आघवें । घृतपण नव्हे । अनारिसें ॥ 7-242॥

thijāveṃ kīṃ vigharāveṃ | heṃ aprayojaka āghaveṃ | ghṛtapaṇa navhe | anāriseṃ || 7-242||

ज्वाळा आणि वन्ही । न लेखिजती दोन्ही । वन्हिमात्र म्हणोनि । आन नव्हेचि कीं ॥ 7-243॥

jvāḷā āṇi vanhī | na lekhijatī donhī | vanhimātra mhaṇoni | āna navheci kīṃ || 7-243||

तैसें द्रश्य कां द्रष्टा । या दोन्ही दशा वांझटा । पाहतां एकी काष्ठा । स्फूर्तिमात्र तो ॥ 7-244॥

taiseṃ draśya kāṃ draṣṭā | yā donhī daśā vāṃjhaṭā | pāhatāṃ ekī kāṣṭhā | sphūrtimātra to || 7-244||

इये स्फूर्तीकडोनी । नाहीं स्फुर्तिमात्र वांचुनि । तरी काय देखोनी । देखतु असे ? ॥ 7-245॥

iye sphūrtīkaḍonī | nāhīṃ sphurtimātra vāṃcuni | tarī kāya dekhonī | dekhatu ase ? || 7-245||

पुढें फरकें ना दिसतें । ना मागें डोकावी देखतें । पाहतां येणें ययातें । स्फुरद्रुपेंचि ॥ 7-246॥

puḍheṃ pharakeṃ nā disateṃ | nā māgeṃ ḍokāvī dekhateṃ | pāhatāṃ yeṇeṃ yayāteṃ | sphuradrupeṃci || 7-246||

कल्लोळें जळीं घातलें । सोनेंनि सोनें पांघुरलें । दिठीचे पाय गुंतले । दिठीसीची ॥ 7-247॥

kalloḷeṃ jaḷīṃ ghātaleṃ | soneṃni soneṃ pāṃghuraleṃ | diṭhīce pāya guṃtale | diṭhīsīcī || 7-247||

श्रुतीसी मेळविली श्रुती । दृतीसि मेळविली दृती । कां जे तृप्तीसीचि तृप्ती । वोगरिली ॥ 7-248॥

śrutīsī meḷavilī śrutī | dṛtīsi meḷavilī dṛtī | kāṃ je tṛptīsīci tṛptī | vogarilī || 7-248||

गुळें गुळें परिवाडिला । मेरु सुवर्णें मढिला । कां ज्वाळा गुंडाळिला । अनळु जैसा ॥ 7-249॥

guḷeṃ guḷeṃ parivāḍilā | meru suvarṇeṃ maḍhilā | kāṃ jvāḷā guṃḍāḷilā | anaḷu jaisā || 7-249||

हें बहु काय बोलिजे । कीं नभ नभाचिया रिगे सेजे । मग कोणें निदिजे । जागे तें कोणें ॥ 7-250॥

heṃ bahu kāya bolije | kīṃ nabha nabhāciyā rige seje | maga koṇeṃ nidije | jāge teṃ koṇeṃ || 7-250||

हा येणें पाहिला आइसा । कांहीं न पाहिला जैसा । आणि न पाहतांही आपैसा । पाहणेंचि हा ॥ 7-251॥

hā yeṇeṃ pāhilā āisā | kāṃhīṃ na pāhilā jaisā | āṇi na pāhatāṃhī āpaisā | pāhaṇeṃci hā || 7-251||

येथें बोलणें न साहे । जाणणें न समाये । अनुभव न लाहे । आंगी मिरौ ॥ 7-252॥

yetheṃ bolaṇeṃ na sāhe | jāṇaṇeṃ na samāye | anubhava na lāhe | āṃgī mirau || 7-252||

म्हणोनी ययातें येणें । ये परीचें पाहणें । पाहतां कांहीं कोणे । पाहिलें नाहीं ॥ 7-253॥

mhaṇonī yayāteṃ yeṇeṃ | ye parīceṃ pāhaṇeṃ | pāhatāṃ kāṃhīṃ koṇe | pāhileṃ nāhīṃ || 7-253||

किंबहुना ऐसें । आत्मेनि आत्मा प्रकाशे । न चेतुचि चेऊं बैसे । तयासि तो ॥ 7-254॥

kiṃbahunā aiseṃ | ātmeni ātmā prakāśe | na cetuci ceūṃ baise | tayāsi to || 7-254||

स्वयें दर्शनाचिया सवा । अवघीयाची जातसे फावां । परी निजात्मभावा । न मोडिताही ॥ 7-255॥

svayeṃ darśanāciyā savā | avaghīyācī jātase phāvāṃ | parī nijātmabhāvā | na moḍitāhī || 7-255||

न पाहतां आरिसा असो पाहे । तरी तेंचि पाहणें होये । आणि पाहणेन तरी जाये । न पाहणें पाहणें ॥ 7-256॥

na pāhatāṃ ārisā aso pāhe | tarī teṃci pāhaṇeṃ hoye | āṇi pāhaṇena tarī jāye | na pāhaṇeṃ pāhaṇeṃ || 7-256||

भलतैसा फांके । परी एकपणा न मुके । नाना संकोचे तरी असकें । हाचि आथी ॥ 7-257॥

bhalataisā phāṃke | parī ekapaṇā na muke | nānā saṃkoce tarī asakeṃ | hāci āthī || 7-257||

सूर्याचिया हाता । अंधकारू नये सर्वथा । मग प्रकाशाची कथा । आइकता का ? ॥ 7-258॥

sūryāciyā hātā | aṃdhakārū naye sarvathā | maga prakāśācī kathā | āikatā kā ? || 7-258||

अंधारु कां उजिवडु । हा एकला एकवडु । जैसा कां मार्तंडु । भलतेथें ॥ 7-259॥

aṃdhāru kāṃ ujivaḍu | hā ekalā ekavaḍu | jaisā kāṃ mārtaṃḍu | bhalatetheṃ || 7-259||

तैसा आवडतिये भूमिके । आरूढलीयाही कौतुकें । परि ययातें हा न चुके । हाचि ऐसा ॥ 7-260॥

taisā āvaḍatiye bhūmike | ārūḍhalīyāhī kautukeṃ | pari yayāteṃ hā na cuke | hāci aisā || 7-260||

सिंधूची सींव न मोडे । पाणीपणा सळु न पडे । जरी मोडुतु कां गाडे । तरंगांची ॥ 7-261॥

siṃdhūcī sīṃva na moḍe | pāṇīpaṇā saḷu na paḍe | jarī moḍutu kāṃ gāḍe | taraṃgāṃcī || 7-261||

रश्मी सूर्याची आथी । परी बिंबा बहेरी जाती । म्हणौनि बोधसंपत्ती । उपमा नोहे ॥ 7-262॥

raśmī sūryācī āthī | parī biṃbā baherī jātī | mhaṇauni bodhasaṃpattī | upamā nohe || 7-262||

आणि पल्हेचा दोडा । न पडतां तढा । जग तंव कापडा । न भरेचि कीं ॥ 7-263॥

āṇi palhecā doḍā | na paḍatāṃ taḍhā | jaga taṃva kāpaḍā | na bhareci kīṃ || 7-263||

सोनयाचा रवा । रवेपणाचा ठेवा । आवघेयाचि अवयवा । लेणें नोहे ॥ 7-264॥

sonayācā ravā | ravepaṇācā ṭhevā | āvagheyāci avayavā | leṇeṃ nohe || 7-264||

न फेडितां आडवावो । दिगंतौनि दिगंता जावो । न ये मा पावों । उपमा काई ? ॥ 7-265॥

na pheḍitāṃ āḍavāvo | digaṃtauni digaṃtā jāvo | na ye mā pāvoṃ | upamā kāī ? || 7-265||

म्हणौनि इये आत्मलीळे । नाहीं आन कांटाळें । आतां येयाचिये तुळे । हाचि यया ॥ 7-266॥

mhaṇauni iye ātmalīḷe | nāhīṃ āna kāṃṭāḷeṃ | ātāṃ yeyāciye tuḷe | hāci yayā || 7-266||

स्वप्रकाशाचा घांसीं । जेवितां बहु वेगेंसी । वेंचेना परी कुशीं । वाखही न पडे ॥ 7-267॥

svaprakāśācā ghāṃsīṃ | jevitāṃ bahu vegeṃsī | veṃcenā parī kuśīṃ | vākhahī na paḍe || 7-267||

ऐसा निरुपमा परी । आपुलिये विलासवरी । आत्मा राणीव करी । आपुला ठाईं ॥ 7-268॥

aisā nirupamā parī | āpuliye vilāsavarī | ātmā rāṇīva karī | āpulā ṭhāīṃ || 7-268||

तयातें म्हणिपें अज्ञान । तरी न्याया भरलें रान । आतां म्हणे तयाचें वचन । उपसावों आम्ही ॥ 7-269॥

tayāteṃ mhaṇipeṃ ajñāna | tarī nyāyā bharaleṃ rāna | ātāṃ mhaṇe tayāceṃ vacana | upasāvoṃ āmhī || 7-269||

प्रकाशितें अज्ञान । ऐसें म्हणणें हन । तरी निधि दावितें अंजन । न म्हणिजे काई ? ॥ 7-270॥

prakāśiteṃ ajñāna | aiseṃ mhaṇaṇeṃ hana | tarī nidhi dāviteṃ aṃjana | na mhaṇije kāī ? || 7-270||

सुवर्णगौर अंबिका । न म्हणिजे कय काळिका ? । तैसा आत्मप्रकाशका । अज्ञानवादु ॥ 7-271॥

suvarṇagaura aṃbikā | na mhaṇije kaya kāḷikā ? | taisā ātmaprakāśakā | ajñānavādu || 7-271||

येर्क्ष्हवीं शिवोनि पृथ्वीवरी । तत्त्वाच्या वाणेपरी । जयाचा रश्मिकरीं । उजाळा येती ॥ 7-272॥

yerkṣhavīṃ śivoni pṛthvīvarī | tattvācyā vāṇeparī | jayācā raśmikarīṃ | ujāḷā yetī || 7-272||

जेणें ज्ञान सज्ञान होये । दृण्मात्र दृष्टीतें विये । प्रकाशाचा दिवो पाहे । प्रकाशासी ॥ 7-273॥

jeṇeṃ jñāna sajñāna hoye | dṛṇmātra dṛṣṭīteṃ viye | prakāśācā divo pāhe | prakāśāsī || 7-273||

तें कोणें निकृष्टें । दाविलें अज्ञानाचेनि बोटें । ना तमें सूर्या मोटे । बांधितां निकें ॥ 7-274॥

teṃ koṇeṃ nikṛṣṭeṃ | dāvileṃ ajñānāceni boṭeṃ | nā tameṃ sūryā moṭe | bāṃdhitāṃ nikeṃ || 7-274||

`अ` पूर्वी ज्ञानाक्षरी । वसतां अज्ञानाची थोरी । शब्दार्थाची उजरी । अपूर्व नव्हे कीं ? ॥ 7-275॥

`a` pūrvī jñānākṣarī | vasatāṃ ajñānācī thorī | śabdārthācī ujarī | apūrva navhe kīṃ ? || 7-275||

लाखेचे मांदुसे । आगीचें ठेवणें कायिसें ? । आंतु बाहेरी सरिसें । करूनि घाली ॥ 7-276॥

lākhece māṃduse | āgīceṃ ṭhevaṇeṃ kāyiseṃ ? | āṃtu bāherī sariseṃ | karūni ghālī || 7-276||

म्हणोनि जग ज्ञानें स्फितें । बोलतां अज्ञानवादातें । विखुरली होती आतें । वाचेचिये ॥ 7-277॥

mhaṇoni jaga jñāneṃ sphiteṃ | bolatāṃ ajñānavādāteṃ | vikhuralī hotī āteṃ | vāceciye || 7-277||

अखरीं तंव गोवधु । पुढारां अनृतवादु । मा कैसा अज्ञानवादु । कीजे ज्ञानीं ? ॥ 7-278॥

akharīṃ taṃva govadhu | puḍhārāṃ anṛtavādu | mā kaisā ajñānavādu | kīje jñānīṃ ? || 7-278||

आणि अज्ञान म्हणणें । स्फुरत्से अर्थपणें । आतां हेंचि ज्ञान कोणे । मानिजे ना ? ॥ 7-279॥

āṇi ajñāna mhaṇaṇeṃ | sphuratse arthapaṇeṃ | ātāṃ heṃci jñāna koṇe | mānije nā ? || 7-279||

असो हें आत्मराजें । आपणापें जेणें तेजें । आपणचि देखिजे । बहुये परी ॥ 7-280॥

aso heṃ ātmarājeṃ | āpaṇāpeṃ jeṇeṃ tejeṃ | āpaṇaci dekhije | bahuye parī || 7-280||

निर्वचितां जें झावळे । तेंचि कीं लाहे डोळे ? । डोळ्यापुढें मिळे । तेंचि तया ॥ 7-281॥

nirvacitāṃ jeṃ jhāvaḷe | teṃci kīṃ lāhe ḍoḷe ? | ḍoḷyāpuḍheṃ miḷe | teṃci tayā || 7-281||

ऐसें जगज्ञान जें आहे । तें अज्ञान म्हणें मी वियें । येणें अनुमानें हों पाहे । आथी ऐसें ॥ 7-282॥

aiseṃ jagajñāna jeṃ āhe | teṃ ajñāna mhaṇeṃ mī viyeṃ | yeṇeṃ anumāneṃ hoṃ pāhe | āthī aiseṃ || 7-282||

तंव अज्ञान त्रिशुद्धी नाहीं । हें जगेंचि ठेविलें ठाई । जे धर्म धर्मित्वें केंहीं । ज्ञानाज्ञान असे ? ॥ 7-283॥

taṃva ajñāna triśuddhī nāhīṃ | heṃ jageṃci ṭhevileṃ ṭhāī | je dharma dharmitveṃ keṃhīṃ | jñānājñāna ase ? || 7-283||

काजळां मोतीं वियें ? । राखोंडिया दीपु जिये ? । तरी ज्ञान धर्मु होये । अज्ञानाचा ॥ 7-284॥

kājaḷāṃ motīṃ viyeṃ ? | rākhoṃḍiyā dīpu jiye ? | tarī jñāna dharmu hoye | ajñānācā || 7-284||

चंद्रमा निगती ज्वाळा ? । आकाश आते शिळा ? । तरी अज्ञान उजळा । ज्ञानातें वमी ॥ 7-285॥

caṃdramā nigatī jvāḷā ? | ākāśa āte śiḷā ? | tarī ajñāna ujaḷā | jñānāteṃ vamī || 7-285||

क्षीराब्धीं काळकूट । हे एकी परीचे विकट । परी काळकूटीं चोखट । सुधा कैंची ? ॥ 7-286॥

kṣīrābdhīṃ kāḷakūṭa | he ekī parīce vikaṭa | parī kāḷakūṭīṃ cokhaṭa | sudhā kaiṃcī ? || 7-286||

ना ज्ञानी अज्ञान जालें । तें होतांचि अज्ञान गेलें । पुढती ज्ञान एकलें । अज्ञान नाहीं ॥ 7-287॥

nā jñānī ajñāna jāleṃ | teṃ hotāṃci ajñāna geleṃ | puḍhatī jñāna ekaleṃ | ajñāna nāhīṃ || 7-287||

म्हणौनि सूर्य सूर्याचि येवढा । चंद्र चंद्राचि सांगडा । ना दिपाचिया पडिपाडा । ऐसा दीपू ॥ 7-288॥

mhaṇauni sūrya sūryāci yevaḍhā | caṃdra caṃdrāci sāṃgaḍā | nā dipāciyā paḍipāḍā | aisā dīpū || 7-288||

प्रकाश तो प्रकाश कीं । यासि न वंचे घेईं चुकी । म्हणौनि जग असकी । वस्तुप्रभा ॥ 7-289॥

prakāśa to prakāśa kīṃ | yāsi na vaṃce gheīṃ cukī | mhaṇauni jaga asakī | vastuprabhā || 7-289||

विभाति यस्य भासा । सर्वमिदं हा ऐसा । श्रुति काय वायसा । ढेंकर देती ॥ 7-290॥

vibhāti yasya bhāsā | sarvamidaṃ hā aisā | śruti kāya vāyasā | ḍheṃkara detī || 7-290||

यालागीं वस्तुप्रभा । वस्तूचि पावे शोभा । जात असे लाभा । वस्तुचिया ॥ 7-291॥

yālāgīṃ vastuprabhā | vastūci pāve śobhā | jāta ase lābhā | vastuciyā || 7-291||

वांचून वस्तु यया । आपणपें प्रकाशावया । अज्ञान हेतु वांया । अवघेंचि ॥ 7-292॥

vāṃcūna vastu yayā | āpaṇapeṃ prakāśāvayā | ajñāna hetu vāṃyā | avagheṃci || 7-292||

म्हणोनि अज्ञान सद्भावो । कोणे परी न लाहों । अज्ञान कीर वावो । पाहों ठेलियाही ॥ 7-293॥

mhaṇoni ajñāna sadbhāvo | koṇe parī na lāhoṃ | ajñāna kīra vāvo | pāhoṃ ṭheliyāhī || 7-293||

परी तमाचा विसुरा । न जोडेचि दिनकरा । रात्रीचिया घरा । गेलियाही ॥ 7-294॥

parī tamācā visurā | na joḍeci dinakarā | rātrīciyā gharā | geliyāhī || 7-294||

कां नीद खोळे भरिता । जागणें ही न ये हाता । येकलिया टळटळिता । ठाकिजे जेवीं ॥ 7-295॥

kāṃ nīda khoḷe bharitā | jāgaṇeṃ hī na ye hātā | yekaliyā ṭaḷaṭaḷitā | ṭhākije jevīṃ || 7-295||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे अज्ञानखंडन नाम सप्तम प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave ajñānakhaṃḍana nāma saptama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 8

प्रकरण आठवें ज्ञानखण्डन तैसें आमुचेनि नांवें । अज्ञानाचें ज्ञानही नव्हे । आम्हांलागीं गुरुदेवें । आम्हीच केलों ॥ 8-1॥

prakaraṇa āṭhaveṃ jñānakhaṇḍana taiseṃ āmuceni nāṃveṃ | ajñānāceṃ jñānahī navhe | āmhāṃlāgīṃ gurudeveṃ | āmhīca keloṃ || 8-1||

परी आम्हा आम्ही आहों । तें कैसें पाहो जावों । तंव काय कीजे ठावो । लाजिजे ऐसा ॥ 8-2॥

parī āmhā āmhī āhoṃ | teṃ kaiseṃ pāho jāvoṃ | taṃva kāya kīje ṭhāvo | lājije aisā || 8-2||

हा ठावोवरी गुरुरायें । नांदविलों उवायें । जे आम्ही न समाये । आम्हांमाजीं ॥ 8-3॥

hā ṭhāvovarī gururāyeṃ | nāṃdaviloṃ uvāyeṃ | je āmhī na samāye | āmhāṃmājīṃ || 8-3||

अहो आत्मपणीं न संठो । स्वसंविति न घसवटो । आंगीं लागलिया न फुटों । कैवल्यही ॥ 8-4॥

aho ātmapaṇīṃ na saṃṭho | svasaṃviti na ghasavaṭo | āṃgīṃ lāgaliyā na phuṭoṃ | kaivalyahī || 8-4||

आमुची करवे गोठी । ते जालीचि नाहीं वाक्सृष्टी । आमुतें देखे दिठी । ते दिठीचि नव्हे ॥ 8-5॥

āmucī karave goṭhī | te jālīci nāhīṃ vāksṛṣṭī | āmuteṃ dekhe diṭhī | te diṭhīci navhe || 8-5||

आमुतें करूनि विखो । भोगूं शके पारखो । तैं आमुतें न देखों । आम्हीपणा ॥ 8-6॥

āmuteṃ karūni vikho | bhogūṃ śake pārakho | taiṃ āmuteṃ na dekhoṃ | āmhīpaṇā || 8-6||

प्रगटो लपो न लाहो । येथें नाहीं नवलाहो । परी कैसेनिही विपावो । असणेयाचा ॥ 8-7॥

pragaṭo lapo na lāho | yetheṃ nāhīṃ navalāho | parī kaisenihī vipāvo | asaṇeyācā || 8-7||

किंबहुना श्रीनिवृत्तीं । ठेविलों असों जया स्थितीं । ते काय देऊं हाती । वाचेचिया ? ॥ 8-8॥

kiṃbahunā śrīnivṛttīṃ | ṭheviloṃ asoṃ jayā sthitīṃ | te kāya deūṃ hātī | vāceciyā ? || 8-8||

तेथ समोर होआवया । अज्ञानाचा पाडु कासया । केउते मेलिया माया । होऊं पाहिजे ॥ 8-9॥

tetha samora hoāvayā | ajñānācā pāḍu kāsayā | keute meliyā māyā | hoūṃ pāhije || 8-9||

अज्ञानाचा प्रवर्तु । नाहीं जया गांवाआंतु । तेथें ज्ञानाची तरी मातु । कोण जाणे ? ॥ 8-10॥

ajñānācā pravartu | nāhīṃ jayā gāṃvāāṃtu | tetheṃ jñānācī tarī mātu | koṇa jāṇe ? || 8-10||

राती म्हणोनि दिवे । पडती कीं लावावे । वांचुनि सूर्यासवें । शिणणें होये ॥ 8-11॥

rātī mhaṇoni dive | paḍatī kīṃ lāvāve | vāṃcuni sūryāsaveṃ | śiṇaṇeṃ hoye || 8-11||

म्हणोनि अज्ञान नाहीं । तेथेंचि गेलें ज्ञानही । आतां निमिषोन्मेषा दोहीं । ठेली वाट ॥ 8-12॥

mhaṇoni ajñāna nāhīṃ | tetheṃci geleṃ jñānahī | ātāṃ nimiṣonmeṣā dohīṃ | ṭhelī vāṭa || 8-12||

येर्क्ष्हवीं तर्क्ष्ही ज्ञान अज्ञानानें । दोहींचि अभिधानें । अर्थाचेनि आनानें । विप्लाविलीं ॥ 8-13॥

yerkṣhavīṃ tarkṣhī jñāna ajñānāneṃ | dohīṃci abhidhāneṃ | arthāceni ānāneṃ | viplāvilīṃ || 8-13||

जैसीं दंपत्तें परस्परे । तोडोनि पालटिलीं शिरें । तेथें पालटु ना पण सरे । दोहींचें जिणें ॥ 8-14॥

jaisīṃ daṃpatteṃ paraspare | toḍoni pālaṭilīṃ śireṃ | tetheṃ pālaṭu nā paṇa sare | dohīṃceṃ jiṇeṃ || 8-14||

कां पाठी लाविला होये । तो दीपुचि वायां जाये । दिठी आंधारें पाहे । तैं तेचि वृथा ॥ 8-15॥

kāṃ pāṭhī lāvilā hoye | to dīpuci vāyāṃ jāye | diṭhī āṃdhāreṃ pāhe | taiṃ teci vṛthā || 8-15||

तैसें निपटून जें नेणिजे । तें अज्ञान शब्दें बोलिजे । आतां सर्वही जेणें सुजे । तें अज्ञान कैसें ? ॥ 8-16॥

taiseṃ nipaṭūna jeṃ neṇije | teṃ ajñāna śabdeṃ bolije | ātāṃ sarvahī jeṇeṃ suje | teṃ ajñāna kaiseṃ ? || 8-16||

ऐसें ज्ञान अज्ञानीं आलें । अज्ञान ज्ञानें गेलें । ये दोहीं वांझौलें । दोन्ही जाली ॥ 8-17॥

aiseṃ jñāna ajñānīṃ āleṃ | ajñāna jñāneṃ geleṃ | ye dohīṃ vāṃjhauleṃ | donhī jālī || 8-17||

आणि जाणे तोचि नेणें । नेणे तोचि जाणे । आतां कें असेणे जिणें । ज्ञाना अज्ञाना ? ॥ 8-18॥

āṇi jāṇe toci neṇeṃ | neṇe toci jāṇe | ātāṃ keṃ aseṇe jiṇeṃ | jñānā ajñānā ? || 8-18||

एवं ज्ञानाज्ञानें दोन्ही । पोटीं सूनि अहनी । उदैला चिद्गगनीं चिदादित्यु हा ॥ 8-19॥

evaṃ jñānājñāneṃ donhī | poṭīṃ sūni ahanī | udailā cidgaganīṃ cidādityu hā || 8-19||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे ज्ञानखंडन नाम अष्टम प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave jñānakhaṃḍana nāma aṣṭama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 9

प्रकरण नववें जीवन्मुक्तदशाकथन आतां आमोद सुनास जालें । श्रुतीसि श्रवण रिघाले । आरिसे उठले । लोचनेसी ॥ 9-1॥

prakaraṇa navaveṃ jīvanmuktadaśākathana ātāṃ āmoda sunāsa jāleṃ | śrutīsi śravaṇa righāle | ārise uṭhale | locanesī || 9-1||

आपुलेनि समीरपणें । वेल्हावती विंजणें । कीं माथेचि चांफेपणें । बहकताती ॥ 9-2॥

āpuleni samīrapaṇeṃ | velhāvatī viṃjaṇeṃ | kīṃ mātheci cāṃphepaṇeṃ | bahakatātī || 9-2||

जिव्हा लोधली रसें । कमळ सूर्यपणें विकाशे । चकोरचि जैसे । चंद्रमा झाले ॥ 9-3॥

jivhā lodhalī raseṃ | kamaḷa sūryapaṇeṃ vikāśe | cakoraci jaise | caṃdramā jhāle || 9-3||

फुलेंचि जालीं भ्रमर । तरुणीची झाली नर । जालें आपुलें शेजार । निद्राळुचि ॥ 9-4॥

phuleṃci jālīṃ bhramara | taruṇīcī jhālī nara | jāleṃ āpuleṃ śejāra | nidrāḷuci || 9-4||

दिठीवियाचा रवा । नागरु इया ठेवा । घडिला कां कोरिवां । परी जैसा ॥ 9-5॥

diṭhīviyācā ravā | nāgaru iyā ṭhevā | ghaḍilā kāṃ korivāṃ | parī jaisā || 9-5||

चूतांकूर झाले कोकिळ । आंगच झाले मलयानीळ । रस झाले सकळ । रसनावंत ॥ 9-6॥

cūtāṃkūra jhāle kokiḷa | āṃgaca jhāle malayānīḷa | rasa jhāle sakaḷa | rasanāvaṃta || 9-6||

तैसे भोग्य आणि भोक्ता । दिसे आणि देखता । हें सरलें अद्वैता । अफुटामाजीं ॥ 9-7॥

taise bhogya āṇi bhoktā | dise āṇi dekhatā | heṃ saraleṃ advaitā | aphuṭāmājīṃ || 9-7||

सेवंतेपणा बाहेरी । न निगताचि परी । पाती सहस्रवरी । उपलविजे ते ॥ 9-8॥

sevaṃtepaṇā bāherī | na nigatāci parī | pātī sahasravarī | upalavije te || 9-8||

तैसें नव नवा अनुभवीं । वाजतां वाधावी । अक्रियेच्या गांवीं । नेणिजे तें ॥ 9-9॥

taiseṃ nava navā anubhavīṃ | vājatāṃ vādhāvī | akriyecyā gāṃvīṃ | neṇije teṃ || 9-9||

म्हणोनि विषयांचेनि नांवें । सूनि इंद्रियांचे थवे । सैंघ घेती धांवे । समोरही ॥ 9-10॥

mhaṇoni viṣayāṃceni nāṃveṃ | sūni iṃdriyāṃce thave | saiṃgha ghetī dhāṃve | samorahī || 9-10||

परी आरिसा शिवे शिवे । तंव दिठीसी दिठी फावे । तैसे झाले धांवे । वृत्तीचिया ॥ 9-11॥

parī ārisā śive śive | taṃva diṭhīsī diṭhī phāve | taise jhāle dhāṃve | vṛttīciyā || 9-11||

नाग मुदी कंकण । त्रिलिंगीं भेदली खूण । घेतां तरी सुवर्ण । घेईजे कीं ॥ 9-12॥

nāga mudī kaṃkaṇa | triliṃgīṃ bhedalī khūṇa | ghetāṃ tarī suvarṇa | gheīje kīṃ || 9-12||

वेंचूनि आणूं कल्लोळ । म्हणोन घापे करतळ । तेथें तरी निखळ । पाणीच फावे ॥ 9-13॥

veṃcūni āṇūṃ kalloḷa | mhaṇona ghāpe karataḷa | tetheṃ tarī nikhaḷa | pāṇīca phāve || 9-13||

हातापाशीं स्पर्शु । डोळ्यापाशीं रूपसु । जिव्हेपाशीं मिठांशु । कोण्ही एकू ॥ 9-14॥

hātāpāśīṃ sparśu | ḍoḷyāpāśīṃ rūpasu | jivhepāśīṃ miṭhāṃśu | koṇhī ekū || 9-14||

तर्ही परिमळा परौतें । मिरवणें नाहीं कापुरातें । तेवीं बहुतांपरी स्फुरतें । तेंचि स्फुरे ॥ 9-15॥

tarhī parimaḷā parauteṃ | miravaṇeṃ nāhīṃ kāpurāteṃ | tevīṃ bahutāṃparī sphurateṃ | teṃci sphure || 9-15||

म्हणोनि शब्दादि पदार्थ । श्रोत्रादिकांचे हात । घ्यावया जेथ । उजू होती ॥ 9-16॥

mhaṇoni śabdādi padārtha | śrotrādikāṃce hāta | ghyāvayā jetha | ujū hotī || 9-16||

तेथे संबंधु होये न होये । तव इंद्रियांचें तें नोहे । मग असतचि आहे । संबंधु ना ॥ 9-17॥

tethe saṃbaṃdhu hoye na hoye | tava iṃdriyāṃceṃ teṃ nohe | maga asataci āhe | saṃbaṃdhu nā || 9-17||

जिये पेरीं दिसती उसीं । तिये लाभती कीं रसीं । कांति जेवीं शशीं । पुनवेचिया ॥ 9-18॥

jiye perīṃ disatī usīṃ | tiye lābhatī kīṃ rasīṃ | kāṃti jevīṃ śaśīṃ | punaveciyā || 9-18||

पडिलें चांदावरी चांदिणें । समुद्रीं जालें वरषणें । विषयां करणें । भेटती तैशीं ॥ 9-19॥

paḍileṃ cāṃdāvarī cāṃdiṇeṃ | samudrīṃ jāleṃ varaṣaṇeṃ | viṣayāṃ karaṇeṃ | bheṭatī taiśīṃ || 9-19||

म्हणोन तोंडा आड पडे । तेंहि वाचा वावडे । परी समाधी न मोडे । मौनमुद्रेची ॥ 9-20॥

mhaṇona toṃḍā āḍa paḍe | teṃhi vācā vāvaḍe | parī samādhī na moḍe | maunamudrecī || 9-20||

व्यापाराचे गाडे । मोडतांहि आपाडे । अक्रियेचें न मोडे । पाऊल केंही ॥ 9-21॥

vyāpārāce gāḍe | moḍatāṃhi āpāḍe | akriyeceṃ na moḍe | pāūla keṃhī || 9-21||

पसरूनि वृत्तीची वावे । दिठी रूपातें दे खेवें । परी साचाचेनि नांवे । कांहींचि न लभे ॥ 9-22॥

pasarūni vṛttīcī vāve | diṭhī rūpāteṃ de kheveṃ | parī sācāceni nāṃve | kāṃhīṃci na labhe || 9-22||

तमातें घ्यावया । उचलूनी सहस्र बाहिया । शेवटीं रवी इया । हाचि जैसा ॥ 9-23॥

tamāteṃ ghyāvayā | ucalūnī sahasra bāhiyā | śevaṭīṃ ravī iyā | hāci jaisā || 9-23||

स्वप्नींचिया विलासा । भेटईन या आशा । उठिला तंव जैसा । तोचि मा तो ॥ 9-24॥

svapnīṃciyā vilāsā | bheṭaīna yā āśā | uṭhilā taṃva jaisā | toci mā to || 9-24||

तैसा उदैलया निर्विषयें । ज्ञानी विषयी हों लाहे ? । तंव दोन्ही न होनी होये । काय नेणों ॥ 9-25॥

taisā udailayā nirviṣayeṃ | jñānī viṣayī hoṃ lāhe ? | taṃva donhī na honī hoye | kāya neṇoṃ || 9-25||

चंद्र वेचूं गेला चांदिणें । तंव वेंचिलें काय कोणें । विऊनि वांझें स्मरणें । होतीं जैसी ॥ 9-26॥

caṃdra vecūṃ gelā cāṃdiṇeṃ | taṃva veṃcileṃ kāya koṇeṃ | viūni vāṃjheṃ smaraṇeṃ | hotīṃ jaisī || 9-26||

प्रत्याहारादि आंगीं । योगें आंग टेंकिलें योगीं । तो जाला इये मार्गी । दिहाचा चांदु ॥ 9-27॥

pratyāhārādi āṃgīṃ | yogeṃ āṃga ṭeṃkileṃ yogīṃ | to jālā iye mārgī | dihācā cāṃdu || 9-27||

येथ प्रवृत्ति बहुडे जिणें । अप्रवृत्तीसी बाधावणें । आतां प्रत्यण्मुखपणें । प्रचारु दिसे ॥ 9-28॥

yetha pravṛtti bahuḍe jiṇeṃ | apravṛttīsī bādhāvaṇeṃ | ātāṃ pratyaṇmukhapaṇeṃ | pracāru dise || 9-28||

द्वैतदशेचें आंगण । अद्वैत वोळगे आपण । भेद तंव तंव दुण । अभेदासी ॥ 9-29॥

dvaitadaśeceṃ āṃgaṇa | advaita voḷage āpaṇa | bheda taṃva taṃva duṇa | abhedāsī || 9-29||

कैवल्याचा चढावा । करीत विषयसेवा । झाला भृत्य भज्य कालोवा । भक्तीच्या घरीं ॥ 9-30॥

kaivalyācā caḍhāvā | karīta viṣayasevā | jhālā bhṛtya bhajya kālovā | bhaktīcyā gharīṃ || 9-30||

घरामाजीं पायें । चालतां मार्गूही तोचि होये । ना बैसे तर्क्ष्ही आहे । पावणेंचि ॥ 9-31॥

gharāmājīṃ pāyeṃ | cālatāṃ mārgūhī toci hoye | nā baise tarkṣhī āhe | pāvaṇeṃci || 9-31||

तैसें भलतें करितां । येथें पाविजे कांहीं आतां । ऐसें नाहीं न करितां । ठाकिजेना ॥ 9-32॥

taiseṃ bhalateṃ karitāṃ | yetheṃ pāvije kāṃhīṃ ātāṃ | aiseṃ nāhīṃ na karitāṃ | ṭhākijenā || 9-32||

आठवू आणि विसरू । तयातेंही घेऊं नेदी पसरु । दशेचा वेव्हारु । असाधारणु ॥ 9-33॥

āṭhavū āṇi visarū | tayāteṃhī gheūṃ nedī pasaru | daśecā vevhāru | asādhāraṇu || 9-33||

जाली स्वेच्छाचि विधि । स्वैर जाली समाधी । दशे ये मोक्षऋद्धि । बैसों घापे ॥ 9-34॥

jālī svecchāci vidhi | svaira jālī samādhī | daśe ye mokṣaṛddhi | baisoṃ ghāpe || 9-34||

जाला देवोचि भक्तु । ठावोचि जाला पंथु । होऊनि ठेला एकांतु । विश्वचि हें ॥ 9-35॥

jālā devoci bhaktu | ṭhāvoci jālā paṃthu | hoūni ṭhelā ekāṃtu | viśvaci heṃ || 9-35||

भलतेउतेनि देवें । भलतेन भक्त होआवें । बैसला तेथें राणिवें । अकर्मु हा ॥ 9-36॥

bhalateuteni deveṃ | bhalatena bhakta hoāveṃ | baisalā tetheṃ rāṇiveṃ | akarmu hā || 9-36||

देवाचिया दाटणी । देऊळा जाली आटणी । देशकाळादि वाहाणीं । येईचिना ॥ 9-37॥

devāciyā dāṭaṇī | deūḷā jālī āṭaṇī | deśakāḷādi vāhāṇīṃ | yeīcinā || 9-37||

देवीं देवोचि न माये । मा देवी कें अन्वयो आहे ? । येथ परिवारु बहुये । अघडता कीं ॥ 9-38॥

devīṃ devoci na māye | mā devī keṃ anvayo āhe ? | yetha parivāru bahuye | aghaḍatā kīṃ || 9-38||

ऐसाहि स्वामीभृत्यसंबंधा- । लागीं उठलीं श्रद्धा । तैं देवोचि नुसधा । कामविजे ॥ 9-39॥

aisāhi svāmībhṛtyasaṃbaṃdhā- | lāgīṃ uṭhalīṃ śraddhā | taiṃ devoci nusadhā | kāmavije || 9-39||

अवघियाचि उपचारा । जपध्यान निर्धारा । नाहीं आन संसारा । देवोवांचुनी ॥ 9-40॥

avaghiyāci upacārā | japadhyāna nirdhārā | nāhīṃ āna saṃsārā | devovāṃcunī || 9-40||

आतां देवातेंचि देवें । देववरी भजावें । अर्पणाचेनि नांवें । भलतिया ॥ 9-41॥

ātāṃ devāteṃci deveṃ | devavarī bhajāveṃ | arpaṇāceni nāṃveṃ | bhalatiyā || 9-41||

पाहें पां आघवया । रुखा रुखचि यया । परी दुसरा नाहीं तया । विस्तार जेवीं ॥ 9-42॥

pāheṃ pāṃ āghavayā | rukhā rukhaci yayā | parī dusarā nāhīṃ tayā | vistāra jevīṃ || 9-42||

देव देऊळ परिवारू । कीजे कोरूनि डोंगरु । तैसा भक्तीचा व्यवहारु । कां न व्हावा ? ॥ 9-43॥

deva deūḷa parivārū | kīje korūni ḍoṃgaru | taisā bhaktīcā vyavahāru | kāṃ na vhāvā ? || 9-43||

अओ मुगीं मुग जैसें । घेतां न घेतां नवल नसे । केलें देवपण तैसें । दोहींपरी ॥ 9-44॥

ao mugīṃ muga jaiseṃ | ghetāṃ na ghetāṃ navala nase | keleṃ devapaṇa taiseṃ | dohīṃparī || 9-44||

अखतांचि देवता । अखतींचि असे न पूजितां । मा अखतीं काय आतां । पुजो जावो ॥ 9-45॥

akhatāṃci devatā | akhatīṃci ase na pūjitāṃ | mā akhatīṃ kāya ātāṃ | pujo jāvo || 9-45||

दीप्तीचीं लुगडीं । दीपकळिके तूं वेढी । हें न म्हणतां ते उघडी । ठाके काई ? ॥ 9-46॥

dīptīcīṃ lugaḍīṃ | dīpakaḷike tūṃ veḍhī | heṃ na mhaṇatāṃ te ughaḍī | ṭhāke kāī ? || 9-46||

कां चंद्रातें चंद्रिका । न म्हणिजे तूं ले कां । तर्क्ष्ही तो असिका । तियाचि कीं ना ॥ 9-47॥

kāṃ caṃdrāteṃ caṃdrikā | na mhaṇije tūṃ le kāṃ | tarkṣhī to asikā | tiyāci kīṃ nā || 9-47||

आगीपण आगी । असतचि असे आंगीं । मा कासयालागीं । देणें न देणें ? ॥ 9-48॥

āgīpaṇa āgī | asataci ase āṃgīṃ | mā kāsayālāgīṃ | deṇeṃ na deṇeṃ ? || 9-48||

म्हणोनि भजतां भजावें । मा न भजतां काय नव्हे ? । ऐसें नाहीं स्वभावें । श्रीशिवूचि असे ॥ 9-49॥

mhaṇoni bhajatāṃ bhajāveṃ | mā na bhajatāṃ kāya navhe ? | aiseṃ nāhīṃ svabhāveṃ | śrīśivūci ase || 9-49||

अतां भक्ति अभक्ति । जालें ताट एकी पांती । कर्माकर्माचिया वाती । माल्हावूनियां ॥ 9-50॥

atāṃ bhakti abhakti | jāleṃ tāṭa ekī pāṃtī | karmākarmāciyā vātī | mālhāvūniyāṃ || 9-50||

म्हणोनि उपनिषदें । दशे येति निंदे । निंदाचि विशदें । स्तोत्रें होती ॥ 9-51॥

mhaṇoni upaniṣadeṃ | daśe yeti niṃde | niṃdāci viśadeṃ | stotreṃ hotī || 9-51||

ना तरी निंदास्तुति । दोन्हीं मौनासाठीं जाती । मौनीं मौन आथी । न बोलतां बोली ॥ 9-52॥

nā tarī niṃdāstuti | donhīṃ maunāsāṭhīṃ jātī | maunīṃ mauna āthī | na bolatāṃ bolī || 9-52||

घालिता अव्हासव्हा पाय । शिवयात्राचि होत जाय । शिवा गेलियाही नोहे । केंही जाणें ॥ 9-53॥

ghālitā avhāsavhā pāya | śivayātrāci hota jāya | śivā geliyāhī nohe | keṃhī jāṇeṃ || 9-53||

चालणें आणि बैसक । दोन्ही मिळोनि एक । नोहे ऐसें कौतुक । इये ठायीं ॥ 9-54॥

cālaṇeṃ āṇi baisaka | donhī miḷoni eka | nohe aiseṃ kautuka | iye ṭhāyīṃ || 9-54||

येर्क्ष्हवीं आडोळिलिया डोळा । शिवदर्शनाचा सोहळा । भोगिजे भलते वेळां । भलतेणें ॥ 9-55॥

yerkṣhavīṃ āḍoḷiliyā ḍoḷā | śivadarśanācā sohaḷā | bhogije bhalate veḷāṃ | bhalateṇeṃ || 9-55||

ना समोर दिसे शिवुही । परि देखिलें कांहीं नाहीं । देवा भक्ता दोही । एकचि पाडू ॥ 9-56॥

nā samora dise śivuhī | pari dekhileṃ kāṃhīṃ nāhīṃ | devā bhaktā dohī | ekaci pāḍū || 9-56||

आपणचि चेंडू सुटे । मग आपणया उपटे । तेणें उंदळता दाटे । आपणपांचि ॥ 9-57॥

āpaṇaci ceṃḍū suṭe | maga āpaṇayā upaṭe | teṇeṃ uṃdaḷatā dāṭe | āpaṇapāṃci || 9-57||

ऐसी जरी चेंडूफळी । देखिजे कां केव्हेळीं । तरी बोलिजे हे सरळी । प्रबुद्धाची ॥ 9-58॥

aisī jarī ceṃḍūphaḷī | dekhije kāṃ kevheḷīṃ | tarī bolije he saraḷī | prabuddhācī || 9-58||

कर्माचा हातु न लगे । ज्ञानाचेंही कांहीं न रिगे । ऐसीचि होतसे आंगें । उपास्ति हे ॥ 9-59॥

karmācā hātu na lage | jñānāceṃhī kāṃhīṃ na rige | aisīci hotase āṃgeṃ | upāsti he || 9-59||

निफजे ना निमे । आंगें आंग घुमे । सुखा सुख उपमे । देववेल इया ॥ 9-60॥

niphaje nā nime | āṃgeṃ āṃga ghume | sukhā sukha upame | devavela iyā || 9-60||

कोण्ही एक अकृत्रीम । भक्तीचें हें वर्म । योगज्ञानादिविश्राम । भूमिका हे ॥ 9-61॥

koṇhī eka akṛtrīma | bhaktīceṃ heṃ varma | yogajñānādiviśrāma | bhūmikā he || 9-61||

आंगें कीर एक झालें । परी नामरूपाचे मासले । होते तेही आटले । हरिहर येथें ॥ 9-62॥

āṃgeṃ kīra eka jhāleṃ | parī nāmarūpāce māsale | hote tehī āṭale | harihara yetheṃ || 9-62||

अहो अर्धनारीनटेश्वरें । गिळित गिळित परस्परें । ग्रहण जालें एकसरें । सर्वग्रासें ॥ 9-63॥

aho ardhanārīnaṭeśvareṃ | giḷita giḷita paraspareṃ | grahaṇa jāleṃ ekasareṃ | sarvagrāseṃ || 9-63||

वाच्यजात खाऊनी । वाचकत्वहि पिऊनी । टाकली निदैजौनी । परा येथें ॥ 9-64॥

vācyajāta khāūnī | vācakatvahi piūnī | ṭākalī nidaijaunī | parā yetheṃ || 9-64||

शिवाशिवा ! समर्था स्वामी । येवढीये आनंदभूमि । घेपे दीजे एकें आम्हीं । ऐसें केलें ॥ 9-65॥

śivāśivā ! samarthā svāmī | yevaḍhīye ānaṃdabhūmi | ghepe dīje ekeṃ āmhīṃ | aiseṃ keleṃ || 9-65||

चेतचि मा चेवविलें । निदैलेंचि मा निदविलें । आम्हीचि आम्हा आणिलें । नवल जी तुझें ॥ 9-66॥

cetaci mā cevavileṃ | nidaileṃci mā nidavileṃ | āmhīci āmhā āṇileṃ | navala jī tujheṃ || 9-66||

आम्ही निखळ मा तुझे । वरी लोभें म्हणसी माझें । हें पुनरुक्त साजे । तूंचि म्हणोनी ॥ 9-67॥

āmhī nikhaḷa mā tujhe | varī lobheṃ mhaṇasī mājheṃ | heṃ punarukta sāje | tūṃci mhaṇonī || 9-67||

कोणाचें कांहीं न घेसी । आपुलेंही तैसेंचि न देसी । कोण जाणे भोगिसी । गौरव कैसें ॥ 9-68॥

koṇāceṃ kāṃhīṃ na ghesī | āpuleṃhī taiseṃci na desī | koṇa jāṇe bhogisī | gaurava kaiseṃ || 9-68||

गुरुत्वें जेवढा चांगू । तेवढाचि तारूनि लघू । गुरु लघु जाणे जो पांगू । तुझा करी ॥ 9-69॥

gurutveṃ jevaḍhā cāṃgū | tevaḍhāci tārūni laghū | guru laghu jāṇe jo pāṃgū | tujhā karī || 9-69||

शिष्या देतां वाटे । अद्वैताचा समो फुटे । तरी काह्या होती भाटें । शास्त्रें तुझीं ॥ 9-70॥

śiṣyā detāṃ vāṭe | advaitācā samo phuṭe | tarī kāhyā hotī bhāṭeṃ | śāstreṃ tujhīṃ || 9-70||

किंबहुना ये दातारा । मी तूं याचा संसारा । वेंचोनि होसी सोयरा । तेणेंचि तोषें ॥ 9-71॥

kiṃbahunā ye dātārā | mī tūṃ yācā saṃsārā | veṃconi hosī soyarā | teṇeṃci toṣeṃ || 9-71||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे जीवन्मुक्तदशाकथनं नाम नवमं प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave jīvanmuktadaśākathanaṃ nāma navamaṃ prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 10

प्रकरण दहावें ग्रंथपरिहार परी गा श्रीनिवृत्तिराया । हातातळीं सुखविलें तुया । तरी निवांतचि मियां । भोगावें कीं तें ॥ 10-1॥

prakaraṇa dahāveṃ graṃthaparihāra parī gā śrīnivṛttirāyā | hātātaḷīṃ sukhavileṃ tuyā | tarī nivāṃtaci miyāṃ | bhogāveṃ kīṃ teṃ || 10-1||

परी महेशें सूर्याहातीं । दिधली तेजाची सूति । तया भासा अंतर्वर्ती । जगचि केलें ॥ 10-2॥

parī maheśeṃ sūryāhātīṃ | didhalī tejācī sūti | tayā bhāsā aṃtarvartī | jagaci keleṃ || 10-2||

चंद्रासि अमृत घातलें । तें तयाचि काई येतुलें । कीइं सिंधु मेघा दिधले । मेघाचि भागू ॥ 10-3॥

caṃdrāsi amṛta ghātaleṃ | teṃ tayāci kāī yetuleṃ | kīiṃ siṃdhu meghā didhale | meghāci bhāgū || 10-3||

दिवा जो उजेडू । तो घराचाची सुरवाडू । गगनीं आथी पवाडु । तो जगाचाची कीं ॥ 10-4॥

divā jo ujeḍū | to gharācācī suravāḍū | gaganīṃ āthī pavāḍu | to jagācācī kīṃ || 10-4||

अगाधें ही उचंबळती । ते चंद्रीची ना शक्ती ? । वसंतु करी तैं होती । झाडांचें दानीं ॥ 10-5॥

agādheṃ hī ucaṃbaḷatī | te caṃdrīcī nā śaktī ? | vasaṃtu karī taiṃ hotī | jhāḍāṃceṃ dānīṃ || 10-5||

म्हणोनि हें असंवर्य । दैविकीचें औदार्य । वांचोनि स्वातंतर्य । माझें नाहीं ॥ 10-6॥

mhaṇoni heṃ asaṃvarya | daivikīceṃ audārya | vāṃconi svātaṃtarya | mājheṃ nāhīṃ || 10-6||

आणि हा येवढा ऐसा । परिहारु देऊं कायसा । प्रभुप्रभावविन्यासा । आड ठावूनी ॥ 10-7॥

āṇi hā yevaḍhā aisā | parihāru deūṃ kāyasā | prabhuprabhāvavinyāsā | āḍa ṭhāvūnī || 10-7||

आम्ही बोलिलों जें कांहीं । तें प्रगटची असे ठाईं । मा स्वयंप्रकाशा काई । प्रकाशावें बोलें ? ॥ 10-8॥

āmhī boliloṃ jeṃ kāṃhīṃ | teṃ pragaṭacī ase ṭhāīṃ | mā svayaṃprakāśā kāī | prakāśāveṃ boleṃ ? || 10-8||

नाना विपायें आम्हीं हन । कीजे तें पां मौन । तरी काय जनीं जन । दिसते ना ? ॥ 10-9॥

nānā vipāyeṃ āmhīṃ hana | kīje teṃ pāṃ mauna | tarī kāya janīṃ jana | disate nā ? || 10-9||

जनातें जनीं देखतां । द्रष्टेंचि दृश्य तत्वतां । कोण्ही नहोनि आइता । सिद्धांतचि हा ॥ 10-10॥

janāteṃ janīṃ dekhatāṃ | draṣṭeṃci dṛśya tatvatāṃ | koṇhī nahoni āitā | siddhāṃtaci hā || 10-10||

यया परौतें कांहीं । संविद्रहस्य नाहीं । आणि हें तया आधींही । असतचि असे ॥ 10-11॥

yayā parauteṃ kāṃhīṃ | saṃvidrahasya nāhīṃ | āṇi heṃ tayā ādhīṃhī | asataci ase || 10-11||

तर्क्ष्ही ग्रंथप्रस्तावो । न घडे हें म्हणों पावो । तर्ही सिद्धानुवाद लाहों । आवडी करूं ॥ 10-12॥

tarkṣhī graṃthaprastāvo | na ghaḍe heṃ mhaṇoṃ pāvo | tarhī siddhānuvāda lāhoṃ | āvaḍī karūṃ || 10-12||

पढियंतें सदा तेंचि । परी भोगीं नवी नवी रुची । म्हणोनि हा उचितुचि । अनुवाद सिद्ध ॥ 10-13॥

paḍhiyaṃteṃ sadā teṃci | parī bhogīṃ navī navī rucī | mhaṇoni hā ucituci | anuvāda siddha || 10-13||

या कारणें मियां । गौप्य दाविलें बोलोनियां । ऐसें नाहीं आपसया । प्रकाशूचि ॥ 10-14॥

yā kāraṇeṃ miyāṃ | gaupya dāvileṃ boloniyāṃ | aiseṃ nāhīṃ āpasayā | prakāśūci || 10-14||

आणि पूर्णाहंता वेठलों । सैंघ आम्हीच दाटलों । मा लोपलों ना प्रगटलों । कोण्ही होऊनी । 10-15॥

āṇi pūrṇāhaṃtā veṭhaloṃ | saiṃgha āmhīca dāṭaloṃ | mā lopaloṃ nā pragaṭaloṃ | koṇhī hoūnī | 10-15||

आपणया आपणपें । निरूपण काय वोपे ? । मा उगेपणे हरपे । ऐसे आहे ? ॥ 10-16॥

āpaṇayā āpaṇapeṃ | nirūpaṇa kāya vope ? | mā ugepaṇe harape | aise āhe ? || 10-16||

म्हणोनि माझी वैखरी । मौनाचेंही मौन करी । हे पाणियावरी मकरी । रेखिलीयां ॥ 10-17॥

mhaṇoni mājhī vaikharī | maunāceṃhī mauna karī | he pāṇiyāvarī makarī | rekhilīyāṃ || 10-17||

एवं दशोपनिषदें । पुढारी न ढळती पदें । देखोनि बुडी बोधें । येथेंचि दिधली ॥ 10-18॥

evaṃ daśopaniṣadeṃ | puḍhārī na ḍhaḷatī padeṃ | dekhoni buḍī bodheṃ | yetheṃci didhalī || 10-18||

ज्ञानदेव म्हणे श्रीमंत । हें अनुभवामृत । सेंवूनि जीवन्मुक्त । हेंचि होतु ॥ 10-19॥

jñānadeva mhaṇe śrīmaṃta | heṃ anubhavāmṛta | seṃvūni jīvanmukta | heṃci hotu || 10-19||

मुक्ति कीर वेल्हाळ । अनुभवामृत निखळ । परी अमृताही उठी लाळ । अमृतें येणें ॥ 10-20॥

mukti kīra velhāḷa | anubhavāmṛta nikhaḷa | parī amṛtāhī uṭhī lāḷa | amṛteṃ yeṇeṃ || 10-20||

नित्य चांदु होये । परी पुनवे आनु आहे । हें कां मी म्हणों लाहें । सूर्यदृष्टी ? ॥ 10-21॥

nitya cāṃdu hoye | parī punave ānu āhe | heṃ kāṃ mī mhaṇoṃ lāheṃ | sūryadṛṣṭī ? || 10-21||

प्रिया सावायिली होये । तै आंगीचे आंगीं न समाये । येर्क्ष्हवीं तेथेंचि आहे । तारुण्य कीं ॥ 10-22॥

priyā sāvāyilī hoye | tai āṃgīce āṃgīṃ na samāye | yerkṣhavīṃ tetheṃci āhe | tāruṇya kīṃ || 10-22||

वसंताचा आला । फळीं फुलीं आपला । गगनाचिया डाळा । पेलती झाडें ॥ 10-23॥

vasaṃtācā ālā | phaḷīṃ phulīṃ āpalā | gaganāciyā ḍāḷā | pelatī jhāḍeṃ || 10-23||

ययालागीं हें बोलणें । अनुभामृतपणें । स्वानुभूति परगुणें । वोगरिलें ॥ 10-24॥

yayālāgīṃ heṃ bolaṇeṃ | anubhāmṛtapaṇeṃ | svānubhūti paraguṇeṃ | vogarileṃ || 10-24||

आणि मुक्त मुमुक्षु बद्ध । हें तंववरी योग्यता भेद । अनुभवामृतस्वाद । विरुद्ध जंव ॥ 10-25॥

āṇi mukta mumukṣu baddha | heṃ taṃvavarī yogyatā bheda | anubhavāmṛtasvāda | viruddha jaṃva || 10-25||

गंगावगहना आली । पाणीयें गंगा झालीं । कां तिमिरें भेटलीं । सूर्या जैशीं ॥ 10-26॥

gaṃgāvagahanā ālī | pāṇīyeṃ gaṃgā jhālīṃ | kāṃ timireṃ bheṭalīṃ | sūryā jaiśīṃ || 10-26||

नाहीं परिसाची कसवटी । तंववरीच वानियाच्या गोठी । मग पंधरावियाच्या पटीं । बैसावें कीं ॥ 10-27॥

nāhīṃ parisācī kasavaṭī | taṃvavarīca vāniyācyā goṭhī | maga paṃdharāviyācyā paṭīṃ | baisāveṃ kīṃ || 10-27||

तैसें जें या अक्षरा । भेटती गाभारां । ते वोघ जैसे सागरा । आंतु आले ॥ 10-28॥

taiseṃ jeṃ yā akṣarā | bheṭatī gābhārāṃ | te vogha jaise sāgarā | āṃtu āle || 10-28||

जैशा अकारादि अक्षरा । भेटती पन्नासही मात्रा । तैसें या चराचरा । दुसरें नाहीं ॥ 10-29॥

jaiśā akārādi akṣarā | bheṭatī pannāsahī mātrā | taiseṃ yā carācarā | dusareṃ nāhīṃ || 10-29||

तैसी तये ईश्वरीं । अंगुळी नव्हेचि दुसरी । किंबहुना सरोभरीं । श्रीशिवेंशीचि ॥ 10-30॥

taisī taye īśvarīṃ | aṃguḷī navheci dusarī | kiṃbahunā sarobharīṃ | śrīśiveṃśīci || 10-30||

म्हणोनि ज्ञानदेवो म्हणे । अनुभवामृतें येणें । सणु भोगिजे सणें । विश्वाचेनि ॥ 10-31॥

mhaṇoni jñānadevo mhaṇe | anubhavāmṛteṃ yeṇeṃ | saṇu bhogije saṇeṃ | viśvāceni || 10-31||

॥ इति अनुभवामृते ग्रंथपरिहारकथनं नाम दशमं प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti anubhavāmṛte graṃthaparihārakathanaṃ nāma daśamaṃ prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

पद 1

prakaraṇa pahile śivaśaktisamāveśana yadakṣaramanākhyeyamānaṃdamajamavyayam | śrīmannivṛttinātheti khyātaṃ daivatamāśraye || 1||

पद 2

gururityākhyayā loke sākṣādvidyāhi śāṃkarī | jayatyājñā namastasyai dayārdrāyai niraṃtaram || 2||

पद 3

sārdhaṃ kena ca kasyārdhaṃ śivayoḥ samarūpiṇoḥ | jñātuṃ na śakyate lagnamitidvaitacchalānmuhuḥ || 3||

पद 4

advaitamātmanastattvaṃ darśayaṃtau mithastarām | tau vaṃde jagatāmādyau tayostattvābhipattaye || 4||

पद 5

mūlāyāgrāya madhyāya mūlamadhyāgramūrtaye | kṣīṇāgramūlamadhyāya namaḥ pūrṇāya śaṃbhave || 5||

प्रकरण 1

प्रकरण 1 पद 1

aiśī hī nirupādhikeṃ | jagācīṃ jiyeṃ janakeṃ | tiyeṃ vaṃdilīṃ miyāṃ mūḷikeṃ | devodevī || 1-1||

प्रकरण 1 पद 2

jo prīyuci prāṇeśvarī | ulathe āvaḍīciye sarobharīṃ | cārusthaḷīṃ ekāhārī | ekāāṃgācī || 1-2||

प्रकरण 1 पद 3

āvaḍīceni vegeṃ | ekaekāteṃ giḷitī āṃgeṃ | kīṃ dvaitāceni pāṃgeṃ | ugaḷite āhāti || 1-3||

प्रकरण 1 पद 4

ji ekaci navhe ekasareṃ | doghā dopaṇa nāhīṃ pureṃ | kāya neṇoṃ sākāreṃ | svarūpeṃ jiyeṃ || 1-4||

प्रकरण 1 पद 5

kaiśī svasukhācī aḷukī | je donīpaṇa miḷoni ekīṃ | neditīca kavatukīṃ | ekapaṇa phuṭoṃ || 1-5||

प्रकरण 1 पद 6

हा ठावोवरी वियोगभेडे । जें बाळ जगायेवढें । वियालीं परी न मोडे । दोघुलेपण ॥ 1-6॥

hā ṭhāvovarī viyogabheḍe | jeṃ bāḷa jagāyevaḍheṃ | viyālīṃ parī na moḍe | doghulepaṇa || 1-6||

प्रकरण 1 पद 7

आपुलिये आंगीं संसारा । देखलिया चराचरा । परी नेदितीच तिसरा । झोक लागों ॥ 1-7॥

āpuliye āṃgīṃ saṃsārā | dekhaliyā carācarā | parī neditīca tisarā | jhoka lāgoṃ || 1-7||

प्रकरण 1 पद 8

jayā eke satteceṃ baisaṇeṃ | doghāṃ ekā prakāśāceṃ leṇeṃ | jeṃ anādi ekapaṇeṃ | nāṃdatī dogheṃ || 1-8||

प्रकरण 1 पद 9

भेदु लाजौनि आवडी । एकरसीं देत बुडी । जो भोगणया थाव काढी । द्वैताचा जेथें ॥ 1- 9॥

bhedu lājauni āvaḍī | ekarasīṃ deta buḍī | jo bhogaṇayā thāva kāḍhī | dvaitācā jetheṃ || 1- 9||

प्रकरण 1 पद 10

jeṇeṃ deveṃ saṃpūrṇa devī | jiyeviṇa kāṃhīṃnā to gosāvī | kiṃbahunā ekopajīvī | ekaekāṃcī || 1-10||

प्रकरण 1 पद 11

kaisā meḷu ālā goḍiye | doghe na mātī jagīṃ iye | kīṃ paramāṇūhi mājī uvāye | māṃḍilīṃ āhātī || 1-11||

प्रकरण 1 पद 12

jihīṃ ekaekāvīṇa | na kīje tṛṇāceṃhī nirmāṇa | jiye doghe jīvaprāṇa | jiyā doghā || 1-12||

प्रकरण 1 पद 13

gharavāteṃ moṭakī doghe | jaiṃ gosāvī seje righe | taiṃ daṃpatyapaṇeṃ jāge | svāmiṇī je || 1-13||

प्रकरण 1 पद 14

jayā doghāṃmājīṃ ekādeṃ | vipāyeṃ umajaleṃ hoya nide | tarī gharavāta giḷunī nusadheṃ | kāṃhīṃ nā kīṃ || 1-14||

प्रकरण 1 पद 15

donhī āṃgāṃcī āṭaṇī | giṃvasīta āhātī ekapaṇīṃ | jālī bhedāciyā vāhāṇī | ādhādhī jiyeṃ || 1-15||

प्रकरण 1 पद 16

viṣo ekamekāṃcī jiye | jiye ekamekāṃcī viṣayī iyeṃ | jihīṃ doghīṃ sukhiyeṃ | jiye doghe || 1-16||

प्रकरण 1 पद 17

स्त्रीपुरुष नामभेदें । शिवपण एकलें नांदे । जग सकळ अधाधे- । पणें जिहीं ॥ 1-17॥

strīpuruṣa nāmabhedeṃ | śivapaṇa ekaleṃ nāṃde | jaga sakaḷa adhādhe- | paṇeṃ jihīṃ || 1-17||

प्रकरण 1 पद 18

do dāṃḍīṃ eka śrutī | dohoṃ phulīṃ eka dṛti | dohoṃ divīṃ dīptī | ekīcī jevīṃ || 1-18||

प्रकरण 1 पद 19

do oṭhīṃ ekī goṣṭī | do ḍoḷāṃ yekī dṛṣṭī | tevīṃ doghīṃ jihīṃ sṛṣṭī | ekīci jevīṃ || 1-19||

प्रकरण 1 पद 20

दाऊनि दोनीपण । एकरसाचें आरोगण । करीत आहे मेहूण । अनादि जे ॥ 1-20॥

dāūni donīpaṇa | ekarasāceṃ ārogaṇa | karīta āhe mehūṇa | anādi je || 1-20||

प्रकरण 1 पद 21

je svāmīciyā sattā | vīṇa aso neṇeṃ pativratā | jiyevīṇa sarvakartā | kāṃhī nā jo || 1-21||

प्रकरण 1 पद 22

je kīṃ bhātārāceṃ disaṇeṃ | bhātāruci jiyeceṃ asaṇeṃ | neṇijatī dogheṃjaṇeṃ | nivaḍūṃ jiye || 1-22||

प्रकरण 1 पद 23

गोडी आणि गुळु । कापुर आणि परिमळु । निवडूं जातां पांगुळु । निवाडु होये ॥ 1-23॥

goḍī āṇi guḷu | kāpura āṇi parimaḷu | nivaḍūṃ jātāṃ pāṃguḷu | nivāḍu hoye || 1-23||

प्रकरण 1 पद 24

samagra dīptī ghetāṃ | jevi dīpaci ye hātā | tevī jiyeciyā tattvatā | śivūci lābhe || 1-24||

प्रकरण 1 पद 25

jaiśī sūryīṃ mirave prabhā | prabhe sūryatvaci gābhā | taiśī bheda giḷita śobhā | ekaci je || 1-25||

प्रकरण 1 पद 26

kāṃ biṃba pratibiṃbā dyotaka | pratibiṃba biṃbā anumāpaka | taiseṃ dvaitamiseṃ eka | baravatase || 1-26||

प्रकरण 1 पद 27

sarva śūnyācā niṣkarṣu | jiyā bāilā kelā puruṣu | jeṇeṃ dādulena satta viśeṣu | śaktī jālī || 1-27||

प्रकरण 1 पद 28

जिये प्राणेश्वरीवीण । शिवींहि शिवपण । थारो न शके ते आपण । शिवे घडली ॥ 1-28॥

jiye prāṇeśvarīvīṇa | śivīṃhi śivapaṇa | thāro na śake te āpaṇa | śive ghaḍalī || 1-28||

प्रकरण 1 पद 29

ऐश्वर्येशी ईश्वर । जियेचें अंग संसारा । आपण होऊनी उभारा । आपणचि जे ॥ 1-29॥

aiśvaryeśī īśvara | jiyeceṃ aṃga saṃsārā | āpaṇa hoūnī ubhārā | āpaṇaci je || 1-29||

प्रकरण 1 पद 30

patīceni arūpapaṇeṃ | lājoni aṃgāceṃ miravaṇeṃ | keleṃ jagāyevaḍheṃ leṇeṃ | nāmarūpāceṃ || 1-30||

प्रकरण 1 पद 31

ऐक्याचाही दुकाळा । बहुपणाचा सोहळा । जिये सदैवोचिया लिळा । दाखविला ॥ 1-31॥

aikyācāhī dukāḷā | bahupaṇācā sohaḷā | jiye sadaivociyā liḷā | dākhavilā || 1-31||

प्रकरण 1 पद 32

āṃgāciyā āṭaṇiyā | kāṃtu uvāyā āṇilā jiyā | svasaṃkoceṃ priyā | rūḍhavilī jeṇeṃ || 1-32||

प्रकरण 1 पद 33

jiyeteṃ pāhāvayāciyā lobhā | caḍhe dṛṣṭatvāciyā kṣobhā | jiyeteṃ na dekhatuci ubhā || āṃgaci sāṃḍī || 1-33||

प्रकरण 1 पद 34

कांतेचिया भिडा । अवला होय जगायेवढा । अंगविला उघडा । जियेवीण ॥ 1-34॥

kāṃteciyā bhiḍā | avalā hoya jagāyevaḍhā | aṃgavilā ughaḍā | jiyevīṇa || 1-34||

प्रकरण 1 पद 35

jo hā ṭhāva maṃdarūpeṃ | uvāilepaṇeṃ hārape | to jālā jiyeceni paḍapeṃ | viśvarūpa || 1-35||

प्रकरण 1 पद 36

जिया चेवविला शीवु । वेद्याचे बोणें बहु । वाढीतेणेंसि जेउ । धाला जो ॥ 1-36॥

jiyā cevavilā śīvu | vedyāce boṇeṃ bahu | vāḍhīteṇeṃsi jeu | dhālā jo || 1-36||

प्रकरण 1 पद 37

निदेलेनि भातारें । जे विये चराचरें । जियेचा विसावला नुरे । आंबुलेपणही ॥ 1-37॥

nideleni bhātāreṃ | je viye carācareṃ | jiyecā visāvalā nure | āṃbulepaṇahī || 1-37||

प्रकरण 1 पद 38

jaṃva kāṃta lapo baiseṃ | taṃva neṇije jiyoddeśeṃ | jiye doghe ārise | jiyā doghā || 1-38||

प्रकरण 1 पद 39

jiyeceni aṃgalageṃ | ānaṃda āpaṇā ārogūṃ lāge | sarva bhoktṛtvahī neghe | jiyeviṇa kāṃhīṃ || 1-39||

प्रकरण 1 पद 40

jayā priyeceṃ jeṃ āṃga | jo priyu jiyeceṃ cāṃga | kālavūni donhī bhāga | jevite āhāti || 1-40||

प्रकरण 1 पद 41

jaiśi kāṃ samīresakaṭa gati | kāṃ soniyāsakaṭa kāṃtī | taise śiveśī śakti | avaghīca je || 1-41||

प्रकरण 1 पद 42

kāṃ kasturīsakaṭa parimaḷu | kāṃ uṣmesakaṭa anaḷu | taisā śaktīśī kevaḷu | śrīśivūci jo || 1-42||

प्रकरण 1 पद 43

rāti āṇi divo | pātalī sūryācā ṭhāvo | taisā āpuliyā sācīṃ vāvo | doghe jiye || 1-43||

प्रकरण 1 पद 44

किंबहुना तिये । प्रणवाक्षरीं विरुढतिये । दशेचीही वैरिये । शिवशक्ति ॥ 1-44॥

kiṃbahunā tiye | praṇavākṣarīṃ viruḍhatiye | daśecīhī vairiye | śivaśakti || 1-44||

प्रकरण 1 पद 45

heṃ aso nāmarūpācā bhedasirā | giḷita ekārthācā ujirā | namo tayā śivavoharā | jñānadevo mhaṇe || 1-45||

प्रकरण 1 पद 46

jayācyā doghāṃcyā āliṃganīṃ | vironi gelī donhī | āghaviyāci rajanī | diṭhici je || 1-46||

प्रकरण 1 पद 46

jayāṃcyā rūpanirdhārīṃ | gelī paresīṃ vaikharī | siṃdhūśīṃ pralayanirīṃ | gaṃgā jaiśī || 1-46||

पद 47

जया दोघांच्या आलिंगनीं । विरोनी गेलीं दोनी । अघवीयाचिं रजनी । दिठीच जे ॥ 47॥

jayā doghāṃcyā āliṃganīṃ | vironī gelīṃ donī | aghavīyāciṃ rajanī | diṭhīca je || 47||

प्रकरण 1

प्रकरण 1 पद 48

vāyu caḷabaḷeṃśīṃ | jirālā vyomāciye kuśīṃ | aṭalā praḷayaprakāśīṃ | saprabha bhānu || 1-48||

प्रकरण 1 पद 49

tevīṃ nihāḷitāṃ yayāteṃ | gele pāhaṇeṃnaśī pāhate | puḍhatī gharauteṃ varauteṃ | vaṃdilīṃ tiyeṃ || 1-49||

प्रकरण 1 पद 50

जयाच्या वाहणीं । वेदकु वेद्याचें पाणी । न पिये पण सांडणी । आंगाचीही करी ॥ 1-50॥

jayācyā vāhaṇīṃ | vedaku vedyāceṃ pāṇī | na piye paṇa sāṃḍaṇī | āṃgācīhī karī || 1-50||

प्रकरण 1 पद 51

तेथ मी नमस्करा- । लागीं उरों दुसरा । तरी लिंगभेद पर्क्ष्हा । जोडूं जावों ॥ 1-51॥

tetha mī namaskarā- | lāgīṃ uroṃ dusarā | tarī liṃgabheda parkṣhā | joḍūṃ jāvoṃ || 1-51||

प्रकरण 1 पद 52

pari sonenasī dujeṃ | navhatu leṇeṃ sonā bhaje | heṃ namana karaṇeṃ mājheṃ | taiseṃ āhe || 1-52||

प्रकरण 1 पद 53

sāṃgatāṃ vāceteṃ vācā | ṭhāvo vācyavācakācā | paḍatāṃ kāya bhedācā | viṭāḷu hoye || 1-53||

प्रकरण 1 पद 54

siṃdhu āṇi gaṃgecī miḷaṇī | strīpuruṣa nāmācī miravaṇī | disatase tarī kāya pāṇī | dvaita hoīla ? || 1-54||

प्रकरण 1 पद 55

पाहें पा भास्य भासकता । आपुलां ठाई दाविता । एकपण काय सविता । मोडीतसे ? ॥ 1-55॥

pāheṃ pā bhāsya bhāsakatā | āpulāṃ ṭhāī dāvitā | ekapaṇa kāya savitā | moḍītase ? || 1-55||

प्रकरण 1 पद 56

cāṃdāciyā doṃdāvarī | hotā cāṃdaṇiyācī vikhurī | kāya uṇeṃ dīptīvarī | giṃvaso pā dīpu || 1-56||

प्रकरण 1 पद 57

मोतियाची कीळ । होय मोतियावरी पांगुळ । अगळें निर्मळ । रूपा ये कीं ? ॥ 1-57॥

motiyācī kīḷa | hoya motiyāvarī pāṃguḷa | agaḷeṃ nirmaḷa | rūpā ye kīṃ ? || 1-57||

प्रकरण 1 पद 58

mātrāciyā tripuṭiyā | praṇavū kāya kelā ciraṭiyā ? | kīṃ 'ṇakāra' tī reghaṭiyā | bhedavalā kāī ? || 1-58||

प्रकरण 1 पद 59

aho aikyāceṃ muddala na ḍhaḷe | āṇi sājirepaṇācā lābha miḷe | tari svataraṃgācīṃ mukuḷeṃ | turaṃbu kā pāṇī || 1-59||

प्रकरण 1 पद 60

mhaṇoni bhūteśu aṇi bhavānī | vaṃdilī na karoni sinānīṃ | mī nighāloṃ namanīṃ | teṃ heṃ aiseṃ || 1-60||

प्रकरण 1 पद 61

darpaṇāceni tyāgeṃ | pratibiṃba biṃbīṃ rige | kāṃ buḍī dīje taraṃgeṃ | vāyūcā ṭhelā || 1-61||

प्रकरण 1 पद 62

nātarī nīdajāta khevo | pāve āpulā ṭhāvo | taiśī buddhityāgeṃ devī devo | vaṃdilī miyā || 1-62||

प्रकरण 1 पद 63

sāṃḍūni mīṭhapaṇācā lobhu | mīṭheṃ siṃdhutvācā ghetalā lābhu | tevī ahaṃ deūni mī śaṃbhu | śāṃbhavī jhāloṃ || 1-63||

प्रकरण 1 पद 64

śivaśakti samāveśeṃ | namana keleṃ myāṃ aiseṃ | raṃbhāgarbha ākāśe | righālā jaisā | 1-64||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे शिवशक्तिसमावेशनमन नाम प्रथमं प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave śivaśaktisamāveśanamana nāma prathamaṃ prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 2

प्रकरण 2 पद 1

prakaraṇa dusareṃ śrīgurustavana ātāṃ upāyavanavasaṃtu | jo ājñecā āhevataṃtu | amūrtaci pari mūrtu | kāruṇyācā || 2-1||

प्रकरण 2 पद 3

moḍoni māyākuṃjaru | muktamotiyācā vogarū | jevavitā sadguru | nivṛtti vaṃdū || 2-3||

प्रकरण 2 पद 3

avidyece āḍave | bhuṃjīta jīvapaṇāce bhave | tayā caitanyāce dhāṃve | kāruṇyeṃ jo kī || 2-3||

प्रकरण 2 पद 4

jayāceni āpāṃgapāteṃ | baddha mokṣapaṇīṃ āte | bheṭe jāṇatayā jāṇateṃ | jayāpāśīṃ || 2-4||

प्रकरण 2 पद 5

kaivalyakanakāciyā dānā | jo na kaḍasī thora sānā | draṣṭyāciyā darśanā | pāḍhāū jo || 2-5||

प्रकरण 2 पद 6

sāmarthyāceni bikeṃ | jo śivāceṃhī gurutva jiṃke | ātmā ātmasukha dekhe | ārasāṃ jiye || 2-6||

प्रकरण 2 पद 7

बोधचंद्राचिया कळा । विखुरल्या एकवळा । कृपापुनीव लीळा । करी जयाची ॥ 2-7॥

bodhacaṃdrāciyā kaḷā | vikhuralyā ekavaḷā | kṛpāpunīva līḷā | karī jayācī || 2-7||

प्रकरण 2 पद 8

jo bheṭaliyāci save | purati upāyāce dhāṃve | pravṛtti-gaṃgā sthirāve | sāgarīṃ jiye || 2-8||

प्रकरण 2 पद 9

jayāceni anavasareṃ | draṣṭā le dṛśyāceṃ mohireṃ | jo bheṭatakheva sare | bahurupaci heṃ || 2-9||

प्रकरण 2 पद 10

avidyeceṃ kāḷavakheṃ | kīṃ svabodhasudinīṃ phāṃke | sītaleṃ prasādārkeṃ | jayāceni || 2-10||

प्रकरण 2 पद 11

jayāceni kṛpāsalileṃ | jīvū hā ṭhāvavarī pākhāḷe | je śivapaṇahī voviḷeṃ | aṃgī na lavī || 2-11||

प्रकरण 2 पद 12

rākhoṃ jātāṃ śiṣyāteṃ | gurupaṇahī dhāḍileṃ thiteṃ | tarī gurūgaurava jayāteṃ | sāṃḍīcinā || 2-12||

प्रकरण 2 पद 13

ekapaṇa navhe susāsa | mhaṇūni guru-śiṣyāce karuni misa | pāhaṇeci āpalī vāsa | pāhataci ase || 2-13||

प्रकरण 2 पद 14

jayāceni kṛpātuṣāreṃ | parataleṃ avidyeceṃ mohireṃ | pariṇame apāreṃ | bodhāmṛteṃ || 2-14||

प्रकरण 2 पद 15

vedyā detāṃ miṭhī | vedakūhī suye poṭīṃ | tarkṣhī navheci uśiṭī | diṭhī jayācī || 2-15||

प्रकरण 2 पद 16

jayāceni sāvāyeṃ | jīvū brahmaupara lāhe | brahma tṛṇātaḷīṃ jāye | udāseṃ jeṇeṃ || 2-16||

प्रकरण 2 पद 17

upāstīvarī rābatiyā | upāyaphaḷīṃ yetī moḍūniyā | varivaṃḍale jayāciyā | anujñā kā || 2-17||

प्रकरण 2 पद 18

jayācā diṭhivā vasaṃtu | jaṃva na righe nigamavanāāṃtu | taṃva āpuliye phaḷīṃ hātu | na ghepatī hī || 2-18||

प्रकरण 2 पद 19

puḍheṃ dṛṣṭīceni ālageṃ | khocī kī nivaṭe māgeṃ | yevaḍheyā jaitā neghe | āpaṇapeṃ jo || 2-19||

प्रकरण 2 पद 20

laghutvāceni muddaleṃ | baisalā gurutvāce śele | nāsūni nāthileṃ | sadaiva jo || 2-20||

प्रकरण 2 पद 21

nāhīṃ teṃ jaḷīṃ buḍile | tai ghanavaṭeṃ jeṇeṃ tarije | jeṇeṃ tāriliyāhi nurije | kavaṇī ṭhāyīṃ || 2-21||

प्रकरण 2 पद 22

आकाश हे सावेव । न बंधे आकाशाची हांव । ऐसें कोणी एक भरीव । आकाश जो ॥ 2-22॥

ākāśa he sāveva | na baṃdhe ākāśācī hāṃva | aiseṃ koṇī eka bharīva | ākāśa jo || 2-22||

प्रकरण 2 पद 23

caṃdrādi suśītaḷeṃ | ghaḍalī jayāceni meḷeṃ | sūrya jayāceni ujāḷe | kaḍavasenī || 2-23||

प्रकरण 2 पद 24

jīvapaṇāceni trāseṃ | yāvayā āpulīye daśe | śivahī muhūrta puse | jayā jośiyāteṃ || 2-24||

प्रकरण 2 पद 25

cāṃdiṇeṃ svaprakāśāceṃ | leilā dvaitaduṇīceṃ | tarkṣhī ughaḍepaṇa navace | cāṃdāceṃ jayā || 2-25||

प्रकरण 2 पद 26

जो उघड कीं न दिसे । प्रकाश की न प्रकाशे । असतेपणेंचि नसे । कव्हणीकडे ॥ 2-26॥

jo ughaḍa kīṃ na dise | prakāśa kī na prakāśe | asatepaṇeṃci nase | kavhaṇīkaḍe || 2-26||

प्रकरण 2 पद 27

ātāṃ jo to ihīṃ śabdīṃ | keṃ meḷavūṃ anumānācī māṃdī | hā pramāṇāhī vo nedī | koṇāhī mā || 2-27||

प्रकरण 2 पद 28

jetheṃ śabdācī lihī puse | teṇeṃśīṃ cāvaḷoṃ baise | dujayācyā rāgīṃ ruse | ekapaṇā jo || 2-28||

प्रकरण 2 पद 29

pramāṇācī parī sare | taiṃ prameyecī āviṣkare | navala mecu ye dhure | nāhīṃpaṇācī || 2-29||

प्रकरण 2 पद 30

kāṃhībāhī aḷumāḷu | dekhije yekhāde veḷū | tarī dekhe teṃhī viṭāḷū | jayāṃ gāṃvīṃ || 2-30||

प्रकरण 2 पद 31

tetheṃ namaneṃ kā boleṃ| keutīṃ suyeṃ pāuleṃ | āṃgīṃ lāvuni nāḍileṃ | nāṃvaci yeṇeṃ || 2-31||

प्रकरण 2 पद 32

navhe ātmayā ātmapravṛtti | vāḍhavitāṃ ke nivṛttī ? | yā nāmāci vāya buṃthī | sāṃḍīcinā || 2-32||

प्रकरण 2 पद 33

nivartya taṃva nāhīṃ | mā nivartavī hā kāī ? | tari kaiśī baise ṭhāīṃ | nivṛttināmācyā ? || 2-33||

प्रकरण 2 पद 34

parī sūryāsī aṃdhakāru | kai jāhalā hotā gocarū ? | tarī tamārī hā ḍagarū | ālāci kīṃ || 2-34||

प्रकरण 2 पद 35

taiseṃ laṭikeṃ yeṇeṃ rūḍhe | jaḍa yeṇeṃ ujivaḍe | na ghaḍe teṃhi ghaḍe | yāciyā māvā || 2-35||

प्रकरण 2 पद 36

hāṃ gā māyāvaśeṃ dāviśī | teṃ māyika mhaṇūnī vāḷiśī | amāyika taṃva navhaśī | kavaṇāhi viṣayo || 2-36||

प्रकरण 2 पद 37

śiva śivā sadguru | tujalā gūḍhā kāya karūṃ ? | ekāhī nirdhāra karūṃ | detāsī kāṃ ? || 2-37||

प्रकरण 2 पद 38

nāmeṃ rūpeṃ bahuvaseṃ | ubhāruni pāḍilīṃ voseṃ | satteceni āveśe | toṣalāsī nā ? || 2-38||

प्रकरण 2 पद 39

jivu ghetaliyā uṇe | cāloṃ nedisī sājaṇeṃ | mṛtyu ure svāmīpaṇeṃ | teṃhī navhe || 2-39||

प्रकरण 2 पद 40

विशेषाचेनि नांवें । आत्मत्वही न साहवे । किंबहुना नव्हे । कोण्ही या ॥ 2-40॥

viśeṣāceni nāṃveṃ | ātmatvahī na sāhave | kiṃbahunā navhe | koṇhī yā || 2-40||

प्रकरण 2 पद 41

राती नुरेचि सूर्या । नातरी लवण पाणिया । नुरेचि जेवि चेइलिया । नीद जैशी ॥ 2-41॥

rātī nureci sūryā | nātarī lavaṇa pāṇiyā | nureci jevi ceiliyā | nīda jaiśī || 2-41||

प्रकरण 2 पद 42

कापुराचे थळीव । नुरेचि आगीची बरव । नुरेचि रूप नांव । तैसें यया ॥ 2-42॥

kāpurāce thaḷīva | nureci āgīcī barava | nureci rūpa nāṃva | taiseṃ yayā || 2-42||

प्रकरण 2 पद 43

yācyā hātā pāyā paḍe | taṃva vaṃdyatveṃ puḍheṃ na maṃḍe | na paḍeci hā bhiḍe | bhedāciye || 2-43||

प्रकरण 2 पद 44

आपणाप्रति रवि । उदो न करी जेवीं । हा वंद्य नव्हें तेवी । वंदनासी ॥ 2-44॥

āpaṇāprati ravi | udo na karī jevīṃ | hā vaṃdya navheṃ tevī | vaṃdanāsī || 2-44||

प्रकरण 2 पद 45

kāṃ samorapaṇa āpuleṃ | na lāhije kāṃhīṃ keleṃ | taiseṃ vaṃdyatva ghātaleṃ | hironī yeṇeṃ || 2-45||

प्रकरण 2 पद 46

ākāśācā arisā | nuṭhī pratibiṃbācā ṭhasā | hā vaṃdya navhe taisā | namaskārāsi || 2-46||

प्रकरण 2 पद 47

परी नव्हे तरी न हो । हे वेखासि कां घेवों । परी वंदीतयाही ठावो । उरों नेदी ॥ 2-47॥

parī navhe tarī na ho | he vekhāsi kāṃ ghevoṃ | parī vaṃdītayāhī ṭhāvo | uroṃ nedī || 2-47||

प्रकरण 2 पद 48

āṃgauni ekuṇā jholu | pheḍitāṃci tarī to bāhirīlu | kaḍu phiṭe ātulu | na pheḍītāṃci || 2-48||

प्रकरण 2 पद 49

nānā biṃbapaṇāsarise | gheuni pratibiṃba nāse | neleṃ vaṃdyatva yeṇeṃ taiseṃ | vaṃdatenasī || 2-49||

प्रकरण 2 पद 50

nāhīṃ rūpācī jetheṃ soye | tetheṃ dṛṣṭīceṃ kāṃhīṃca navhe | āmhā phaḷale he pāye | aiśiyā daśā || 2-50||

प्रकरण 2 पद 51

guṇā telāciyā soyarikā | nirvāhilī dīpakaḷikā | te kāṃ hoīla puḷikā | kāpurāciyā || 2-51||

प्रकरण 2 पद 52

तया दोहो परस्परें । होय ना जंव मैल्हेरे । तंव दोहीचेंही सरे । सरिसेंचि ॥ 2-52॥

tayā doho paraspareṃ | hoya nā jaṃva mailhere | taṃva dohīceṃhī sare | sariseṃci || 2-52||

प्रकरण 2 पद 53

tevi dekhenā mī yayāteṃ | taṃva geleṃ vaṃdya vaṃditeṃ | ceiliyā kāṃte | svapnīṃci jevī || 2-53||

प्रकरण 2 पद 54

kiṃbahunā iyā bhāṣā | dvaitācā jetheṃ upakhā | pheḍuniyāṃ svasakhā | śrīgurū vaṃdilā || 2-54||

प्रकरण 2 पद 55

yācyā sakhyācī navāī | āṃgīṃ ekapaṇā rūpa nāhīṃ | āṇi guru-śiṣya duvāḷīhī | pavāḍu kelā || 2-55||

प्रकरण 2 पद 56

कैसा आपणया आपण । दोंवीण सोयरेपण । हा याहूनि विलक्षण । नाहीं ना नोहे ॥ 2-56॥

kaisā āpaṇayā āpaṇa | doṃvīṇa soyarepaṇa | hā yāhūni vilakṣaṇa | nāhīṃ nā nohe || 2-56||

प्रकरण 2 पद 57

jaga avagheṃ poṭīṃ māye | gaganāyevaḍheṃ hoūni ṭhāye | kīṃ teci nisī sāhe | nāhīṃpaṇācī || 2-57||

प्रकरण 2 पद 58

kāṃ pūrṇate tari ādhārū | siṃdhu jaisā durbharū | taisā viruddhā pāhuṇerū | yācyā gharīṃ || 2-58||

प्रकरण 2 पद 59

tejā tamāteṃ kāṃhīṃ | paraspareṃ nikeṃ nāhīṃ | parī sūryācyā ṭhāyīṃ | sūryaci ase || 2-59||

प्रकरण 2 पद 60

eka mhaṇatāṃ bhede | te kīṃ nānātveṃ nāṃde ? | viruddhe āpaṇayā viruddhe | hotī kāī ? || 2-60||

प्रकरण 2 पद 61

mhaṇoni śiṣya āṇi gurunāthu | yā dohoṃ śabdāṃcā arthu | śrīguruci parī hotu | dohoṃ ṭhāyīṃ || 2-61||

प्रकरण 2 पद 62

kāṃ suvarṇa āṇi leṇeṃ | vasateṃ ekeṃ suvarṇeṃ | vasate caṃdra cāṃdaṇeṃ | caṃdrīṃci jevīṃ || 2-62||

प्रकरण 2 पद 63

नाना कापुर आणि परिमळु । कापूरचि केवळु । गोडी आणि गुळु । गूळचि जेवीं ॥ 2-63॥

nānā kāpura āṇi parimaḷu | kāpūraci kevaḷu | goḍī āṇi guḷu | gūḷaci jevīṃ || 2-63||

प्रकरण 2 पद 64

तैसा गुरुशिष्यमिसें । हाचि एकु उल्हासे । जरी कांहीं दिसे । दोन्ही-पणें ॥ 2-64॥

taisā guruśiṣyamiseṃ | hāci eku ulhāse | jarī kāṃhīṃ dise | donhī-paṇeṃ || 2-64||

प्रकरण 2 पद 65

आरिसा आणि मुखीं । मी दिसे हे उखी । हे आपुलिये ओळखी । जाणे मुख ॥ 2-65॥

ārisā āṇi mukhīṃ | mī dise he ukhī | he āpuliye oḷakhī | jāṇe mukha || 2-65||

प्रकरण 2 पद 66

pahā pā niraṃjanīṃ nidelā | to hā nirvivāda ekalā | parī cetā cevavitā jālā | donī toci || 2-66||

प्रकरण 2 पद 67

te toci cetā toci cetavī | tevī hāci bujhe hāci bujhāvī | guru-śiṣyatva nāṃdavī | aisena hā || 2-67||

प्रकरण 2 पद 68

दर्पणेंवीण डोळा । आपुले भेटीचा सोहळा । भोगितो तरी लीळा । सांगतों हें ॥ 2-68॥

darpaṇeṃvīṇa ḍoḷā | āpule bheṭīcā sohaḷā | bhogito tarī līḷā | sāṃgatoṃ heṃ || 2-68||

प्रकरण 2 पद 69

एवं द्वैतासी उमसो । नेदि ऐक्याशी विसकुसो । सोइरिकीचा अतिसो । पोखीतसे ॥ 2-69॥

evaṃ dvaitāsī umaso | nedi aikyāśī visakuso | soirikīcā atiso | pokhītase || 2-69||

प्रकरण 2 पद 70

nivṛtti jayā nāṃva | nivṛtti jayā barava | jayā nivṛttīci rāṇīva | nivṛtticī || 2-70||

प्रकरण 2 पद 71

vāṃconi pravṛttivirodheṃ | kāṃ nivṛttīceṃni bodheṃ | āṇije taisā vādeṃ | nivṛtti navhe || 2-71||

प्रकरण 2 पद 72

āpaṇā deūni rātī | divasā āṇī unnati | pravṛtti vārī nivṛtti | navhe taisā || 2-72||

प्रकरण 2 पद 73

वोपसरयाचें बळ । घेउनि मिरवे कीळ । तैसें रत्न नव्हे निखळ । चक्रवर्ती हा ॥ 2-73॥

vopasarayāceṃ baḷa | gheuni mirave kīḷa | taiseṃ ratna navhe nikhaḷa | cakravartī hā || 2-73||

प्रकरण 2 पद 74

gaganahī sūni poṭīṃ | jaiṃ caṃdrācī paghaḷe puṣṭī | taiṃ cāṃdiṇeṃ teṇeṃsi uṭhī | āṃga jayāceṃ || 2-74||

प्रकरण 2 पद 75

taiseṃ nivṛttipaṇāsī kāraṇa | hāci āpaṇayā āpaṇa | gheyāvayā phūlaci jhāleṃ ghrāṇa | āpulī dṛtī || 2-75||

प्रकरण 2 पद 76

diṭhī mukhāciye barave | pāṭhīkaḍūni jaiṃ pāve | taiṃ ārise dhāṃḍoḷāve | lāgatī kāī ? || 2-76||

प्रकरण 2 पद 77

kīṃ rātī hana geliyā | divasa hana pātaliyā | kāya sūryapaṇa sūryā | hoāveṃ lāgeṃ ? || 2-77||

प्रकरण 2 पद 78

mhaṇoni bodhya bodhoni | ghepe pramāṇeṃ sādhūni | aisā navhe bharaṃvaseni | gosāvī hā || 2-78||

प्रकरण 2 पद 79

ऐसें करणयावीण । स्वयंभचि जें निवृत्तिपण । तयाचे श्रीचरण । वंदिले ऐसे ॥ 2-79॥

aiseṃ karaṇayāvīṇa | svayaṃbhaci jeṃ nivṛttipaṇa | tayāce śrīcaraṇa | vaṃdile aise || 2-79||

प्रकरण 2 पद 80

ātāṃ jñānadevo mhaṇe | śrīgurupraṇāmeṃ yeṇeṃ | pheḍilī vācāṛṇeṃ | cauhī vācāṃcīṃ || 2-80||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे सद्गुरुस्तवननाम द्वितीय प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave sadgurustavananāma dvitīya prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 3

प्रकरण 3 पद 1

prakaraṇa tisareṃ vācāṛṇottīrṇa yayāceni bobhāṭe | ātmayācī jhopa loṭe | pūrṇa tarkṣhī ṛṇa na phiṭe | je ceṇeṃci nīda kīṃ || 3-1||

प्रकरण 3 पद 2

yerkṣhavīṃ parādikā caughī | jīva mokṣācyā upegī | avidyesaveṃ āṃgīṃ | veṃcatī kīra || 3-2||

प्रकरण 3 पद 3

dehāsave hātapāye | jātī manāsaveṃ iṃdriyeṃ | kāṃ sūryāsaveṃ jāye | kiraṇajāḷa || 3-3||

प्रकरण 3 पद 4

nā tarī nidreciye avadhī | svapneṃ maratī ādhīṃ | tevīṃ avidyece saṃbaṃdhī | aṭatī iyā || 3-4||

प्रकरण 3 पद 5

मृतें लोहें होती । ते रसरूपें जिती । जळोनि इंधनें येती । वन्हीदशे ॥ 3-5॥

mṛteṃ loheṃ hotī | te rasarūpeṃ jitī | jaḷoni iṃdhaneṃ yetī | vanhīdaśe || 3-5||

प्रकरण 3 पद 6

लवण आंगें विरे । परी स्वादें जळीं उरे । नीद मरोनि जागरें । जीइये निदे ॥ 3-6॥

lavaṇa āṃgeṃ vire | parī svādeṃ jaḷīṃ ure | nīda maroni jāgareṃ | jīiye nide || 3-6||

प्रकरण 3 पद 7

tevi avidyesaveṃ | caughīṃ vecitī jīveṃ | tattvajñānāceni nāṃve | uṭhatīci iyā || 3-7||

प्रकरण 3 पद 8

हा तत्त्वज्ञान दिवा । मरोनि इहीं लावावा । तरी हाही शीण लेवा । बोधरूपेंची ॥ 3-8॥

hā tattvajñāna divā | maroni ihīṃ lāvāvā | tarī hāhī śīṇa levā | bodharūpeṃcī || 3-8||

प्रकरण 3 पद 9

येऊनि स्वप्न मेळवी । गेलिया आपणपां दावी । दोन्ही दिठी नांदवी । नीद जैशी ॥ 3-9॥

yeūni svapna meḷavī | geliyā āpaṇapāṃ dāvī | donhī diṭhī nāṃdavī | nīda jaiśī || 3-9||

प्रकरण 3 पद 10

jitī avidyā aiśī | anyathā bodhāteṃ giṃvaśī | teci yathābodheṃsī | nimālī uṭhī || 3-10||

प्रकरण 3 पद 11

परी जीती ना मेली । अविद्या हे जाकळी । बंधमोक्षीं घाली । बांधोनियां ॥ 3-11॥

parī jītī nā melī | avidyā he jākaḷī | baṃdhamokṣīṃ ghālī | bāṃdhoniyāṃ || 3-11||

प्रकरण 3 पद 12

mokṣuci baṃdhu hoye | tarī mokṣa śabda kāṃ sāhe ? | ajñānā gharī trāye | vāugī yāṃcī || 3-12||

प्रकरण 3 पद 13

bāgulāceni maraṇeṃ | toṣāveṃ kīṃ bāḷapaṇeṃ | yerā to nāhīṃ mā koṇeṃ | mṛtyu mānāvā ? || 3-13||

प्रकरण 3 पद 14

घटाचें नाहींपण । फुटलियाची नागवण । मानितसे तें जाण । म्हणो ये कीं ॥ 3-14॥

ghaṭāceṃ nāhīṃpaṇa | phuṭaliyācī nāgavaṇa | mānitase teṃ jāṇa | mhaṇo ye kīṃ || 3-14||

प्रकरण 3 पद 15

mhaṇoni baṃdhuci taṃva vāvo | mā mokṣā keṃ prasavo ? | parī maroni kelā ṭhāvo | avidyā tayā || 3-15||

प्रकरण 3 पद 16

आणि ज्ञान बंधु ऐसें । शिवसूत्राचेनि मिसें । म्हणितलें असे । सदाशिवें ॥ 3-16॥

āṇi jñāna baṃdhu aiseṃ | śivasūtrāceni miseṃ | mhaṇitaleṃ ase | sadāśiveṃ || 3-16||

प्रकरण 3 पद 17

āṇi vaikuṃṭhīṃcenihi sujāṇeṃ | jñānapāśīṃ sattvaguṇeṃ | bāṃdhije heṃ niropaṇa | bahu keleṃ || 3-17||

प्रकरण 3 पद 18

parī śiveṃ kāṃ śrīvallabheṃ | bolileṃ yeṇeṃci lobheṃ | mānūṃ teṃ heṃ lābhe | na bolatāṃhī || 3-18||

प्रकरण 3 पद 19

jeṃ ātmajñāna nikhaḷa | teṃhī ghe jñānāceṃ baḷa | taiṃ sūrya ciṃtī sabaḷa | taise nohe ? || 3-19||

प्रकरण 3 पद 20

jñāneṃ ślāghatu āhe | taiṃ jñānapaṇa dhāḍileṃ vāye | dīpa vāṃconi divā lāhe | taiṃ āṃga bhulalāci kīṃ || 3-20||

प्रकरण 3 पद 21

आपणपें आपणापाशीं । नेणतां देशोदेशीं । आपणपें गिंवशी । हें कीरू होये ? ॥ 3-21॥

āpaṇapeṃ āpaṇāpāśīṃ | neṇatāṃ deśodeśīṃ | āpaṇapeṃ giṃvaśī | heṃ kīrū hoye ? || 3-21||

प्रकरण 3 पद 22

परि बहुतां कां दिया । आपणपें आठवलिया । म्हणे मी यया । कैसा रिझों ? ॥ 3-22॥

pari bahutāṃ kāṃ diyā | āpaṇapeṃ āṭhavaliyā | mhaṇe mī yayā | kaisā rijhoṃ ? || 3-22||

प्रकरण 3 पद 23

तैसा ज्ञानरूप आत्मा । ज्ञानेंचि आपली प्रमा । करितसे सोहमा । ऐसा बंधु ॥ 3-23॥

taisā jñānarūpa ātmā | jñāneṃci āpalī pramā | karitase sohamā | aisā baṃdhu || 3-23||

प्रकरण 3 पद 24

jeṃ jñāna svaye buḍe | mhaṇonī bhārī nāvaḍe | jñāneṃ mokṣu ghaḍe | teṃ nimāleni || 3-24||

प्रकरण 3 पद 25

mhaṇoni parādikā vācā | to śṛṃgāru cau āṃgācā | evaṃ avidyā jīvācā | jīvatva tyāgī || 3-25||

प्रकरण 3 पद 26

āṃgāceni iṃdhane udāsu | uṭhoni jñānāgnī praveśu | karī tetheṃ bhasmaleśu | bodhācā ure || 3-26||

प्रकरण 3 पद 27

āṃgīṃ lāviliyā vibhūti | taiṃ paramāṇūhī jhaḍatī | pari pāṃḍuratveṃ kāṃtī | rāhe jaiśī || 3-27||

प्रकरण 3 पद 28

जळीं जळा वेगळु । कापूर न दिसे अवडळु । परी होऊनि परिमळु । उरे जेवीं ॥ 3-28॥

jaḷīṃ jaḷā vegaḷu | kāpūra na dise avaḍaḷu | parī hoūni parimaḷu | ure jevīṃ || 3-28||

प्रकरण 3 पद 29

nā vohaḷalā āṃgīṃ jaise | pāṇī pāṇīpaṇeṃ nase | tarkṣhīṃ volhāsāceni miseṃ | āthīca teṃ || 3-29||

प्रकरण 3 पद 30

ना तरी माध्यान्हकाळीं । छाया न दिसे वेगळी । असे पायातळीं । रिगौनियां ॥ 3-30॥

nā tarī mādhyānhakāḷīṃ | chāyā na dise vegaḷī | ase pāyātaḷīṃ | rigauniyāṃ || 3-30||

प्रकरण 3 पद 31

taiseṃ grāsūni dusareṃ | svarūpīṃ svarūpākāreṃ | āpulepaṇeṃ ure | bodhu jo kāṃ || 3-31||

प्रकरण 3 पद 32

teṃ ṛṇaśeṣa vācā iyā | na pheḍaveci maroniyāṃ | teṃ pāyāṃ paḍoni miyāṃ | soḍavileṃ || 3-32||

प्रकरण 3 पद 33

mhaṇoni parā paśyaṃtī | madhyamā hana bhāratī | yā nistaraliyā lāgatī | jñānīṃ ajñānīṃcī || 3-33||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे वाचाऋणोत्तीर्णनाम तृतीय प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave vācāṛṇottīrṇanāma tṛtīya prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 4

प्रकरण 4 पद 1

prakaraṇa cavatheṃ jñāna abhedakathana ātāṃ ajñānāceni māreṃ | jñāna abhedeṃ vāvareṃ | nīda sādhoni jāgareṃ | nāṃdije jevī || 4-1||

प्रकरण 4 पद 2

कां दर्पणाचा निघाला । ऐक्यबोधु पहिला । मुख भोगी आपुला । आपणचि ॥ 4-2॥

kāṃ darpaṇācā nighālā | aikyabodhu pahilā | mukha bhogī āpulā | āpaṇaci || 4-2||

प्रकरण 4 पद 3

jñāna jiyā tiyā parī | jagīṃ ātmaikya karī | taiṃ suriyā khoce surī | taiseṃ jāhaleṃ || 4-3||

प्रकरण 4 पद 4

लावी आंत ठाउनि कोपट । तो साधी आपणया सकट । का बांधलेया चोरट । मोटेमाजी ॥ 4-4॥

lāvī āṃta ṭhāuni kopaṭa | to sādhī āpaṇayā sakaṭa | kā bāṃdhaleyā coraṭa | moṭemājī || 4-4||

प्रकरण 4 पद 5

āgī potāsāceni miseṃ | āpaṇapeṃ jāḷileṃ jaiseṃ | jñānā ajñānanāśeṃ | taiseṃ jāhaleṃ || 4-5||

प्रकरण 4 पद 6

अज्ञानाचा टेका । नसतांही ज्ञान अधिका । फांके तंव उफखा । आपुला पडे ॥ 4-6॥

ajñānācā ṭekā | nasatāṃhī jñāna adhikā | phāṃke taṃva uphakhā | āpulā paḍe || 4-6||

प्रकरण 4 पद 7

vāta daśāhī te nimāliyāṃ | yeṇeṃ jeṃ ye uvāyā | teṃ kevaḷa nāśāvayā | dīpāce parī || 4-7||

प्रकरण 4 पद 8

uṭhaṇeṃ kīṃ paḍaṇeṃ | kucabhārāce koṇa jāṇeṃ | kāṃ phāṃkaṇeṃ kīṃ sukaṇeṃ | jāuḷāceṃ || 4-8||

प्रकरण 4 पद 9

taraṃgāceṃ rūpā yeṇeṃ | tayāci nāṃva nimaṇeṃ | kāṃ vijūceṃ udaijaṇeṃ | toci astu || 4-9||

प्रकरण 4 पद 10

तैसें पिऊनि अज्ञान । तंववरी वाढे ज्ञान । जंव आपुलें निधन । निःशेष साधे ॥ 4-10॥

taiseṃ piūni ajñāna | taṃvavarī vāḍhe jñāna | jaṃva āpuleṃ nidhana | niḥśeṣa sādhe || 4-10||

प्रकरण 4 पद 11

jaiseṃ kalpāṃtīceṃ bhariteṃ | sthaḷāṃ jaḷāṃ dohīṃteṃ | buḍaviliyā ārauteṃ | rāhoṃci neṇeṃ || 4-11||

प्रकरण 4 पद 12

कीं विश्वाही वेगळ । वाढे जैं सूर्यमंडळ । तैं तेजमत निखळ । तेंचि होय ॥ 4-12॥

kīṃ viśvāhī vegaḷa | vāḍhe jaiṃ sūryamaṃḍaḷa | taiṃ tejamata nikhaḷa | teṃci hoya || 4-12||

प्रकरण 4 पद 13

नाना नीद मारोनी । आपणपें हिरोनी । जागणें ठाके होउनी । जागणेंचि ॥ 4-13॥

nānā nīda māronī | āpaṇapeṃ hironī | jāgaṇeṃ ṭhāke hounī | jāgaṇeṃci || 4-13||

प्रकरण 4 पद 14

taiseṃ ajñāna āṭoniyā | jñāna ye teṃ uvāyā | jñānājñāna giḷoniyā | jñānaci hoya || 4-14||

प्रकरण 4 पद 15

ते वेळीं पुनिवां भरे । ना आवसा सरे । तें चंद्रंचि उरे । सतरावी जैशी ॥ 4-15॥

te veḷīṃ punivāṃ bhare | nā āvasā sare | teṃ caṃdraṃci ure | satarāvī jaiśī || 4-15||

प्रकरण 4 पद 16

kāṃ tejāṃtare nāṭope | koṇe tameṃ na śiṃpe | teṃ upameceṃ jāupe | sūryaci hoya || 4-16||

प्रकरण 4 पद 17

mhaṇoni jñāneṃ ujaḷe | kāṃ ajñāneṃ ruḷe | taiseṃ navhe nirvāḷeṃ | jñānamātra je || 4-17||

प्रकरण 4 पद 18

parī jñānamātreṃ nikhaḷeṃ | teṃci kīṃ tayā kaḷeṃ | kāī dekhije bubuḷeṃ | bubuḷā jevīṃ ? || 4-18||

प्रकरण 4 पद 19

आकाश आपणपया रिघे ? । कायी आगी आपणया लागे ? । आपला माथा वळघें । आपण कोण्ही ? ॥ 4-19॥

ākāśa āpaṇapayā righe ? | kāyī āgī āpaṇayā lāge ? | āpalā māthā vaḷagheṃ | āpaṇa koṇhī ? || 4-19||

प्रकरण 4 पद 20

दिठी आपणया देखे ? । स्वादु आपणया चाखे ? । नादु आपलें आइकें ? । नादपण ॥ 4-20॥

diṭhī āpaṇayā dekhe ? | svādu āpaṇayā cākhe ? | nādu āpaleṃ āikeṃ ? | nādapaṇa || 4-20||

प्रकरण 4 पद 21

सूर्य सूर्यासि विवळे ? । कां फळ आपणया फळे ? । परिमळु परिमळें । घेपत असे ? ॥ 4-21॥

sūrya sūryāsi vivaḷe ? | kāṃ phaḷa āpaṇayā phaḷe ? | parimaḷu parimaḷeṃ | ghepata ase ? || 4-21||

प्रकरण 4 पद 22

taiseṃ āpaṇayāṃ āpaṇa | jāṇateṃ navhe jāṇa | mhaṇonī jñānapaṇeṃvīṇa | jñānamātra jeṃ || 4-22||

प्रकरण 4 पद 23

āṇi jñāna aiśī soye | jñānapaṇeṃci jarī sāhe | tarī ajñāna heṃ nohe ? | jñānapaṇeṃci || 4-23||

प्रकरण 4 पद 24

जैसें तेज जें आहे । तें अंधारें कीर नोहे । मा तेज तरी होये । तेजासी काईं ? ॥ 4-24॥

jaiseṃ teja jeṃ āhe | teṃ aṃdhāreṃ kīra nohe | mā teja tarī hoye | tejāsī kāīṃ ? || 4-24||

प्रकरण 4 पद 25

taiseṃ asaṇeṃ āṇi nasaṇeṃ | heṃ nāhīṃ jayā hoṇeṃ | ātāṃ mithyā aiseṃ yeṇeṃ | boleṃ game || 4-25||

प्रकरण 4 पद 26

tarī kāṃhīṃ nāhīṃ sarvathā | aisī jarī vyavasthā | tarī nāhīṃ he prathā | kavaṇāsī pāṃ ? || 4-26||

प्रकरण 4 पद 27

śūnyasiddhāṃtabodhu | koṇī sattā hoya siddhu ? | nasatā hā apavādu | vastūsī jo || 4-27||

प्रकरण 4 पद 28

mālhavitāṃ deve | mālhaviteṃ jarī mālhave | tarī dīpu nāhīṃ heṃ phāve | kavaṇāsī pā || 4-28||

प्रकरण 4 पद 29

kīṃ nideceni ālepaṇeṃ | nideleṃ teṃ jāya prāṇeṃ | tarī nīda bhalī heṃ koṇeṃ | koṇāsī pā ? || 4-29||

प्रकरण 4 पद 30

ghaṭu ghaṭapaṇeṃ bhāse | tadbhaṃgeṃ bhaṃgu ābhāse | sarvathā nāhīṃ taiṃ nase | koṇeṃ mhaṇāveṃ ? || 4-30||

प्रकरण 4 पद 31

म्हणोनि कांहीं नाहींपण । देखता नाहीं आपण । नोहोनी असणेनवीण । असणें जें ॥ 4-31॥

mhaṇoni kāṃhīṃ nāhīṃpaṇa | dekhatā nāhīṃ āpaṇa | nohonī asaṇenavīṇa | asaṇeṃ jeṃ || 4-31||

प्रकरण 4 पद 32

परी आणिका कां आपणया । न पुरे विखो होआवया । म्हणोनी न असावया । कारण कीं ॥ 4-32॥

parī āṇikā kāṃ āpaṇayā | na pure vikho hoāvayā | mhaṇonī na asāvayā | kāraṇa kīṃ || 4-32||

प्रकरण 4 पद 34

प्रकरण 4 पद 35

diṭhī āpaṇayā muraḍe | taiṃ diṭhīpaṇahī moḍe | parī nāhīṃ nohe heṃ phuḍe | jāṇeci te || 4-35||

प्रकरण 4 पद 36

kāṃ kāḷā rāhe kāḷavakhā | to āpaṇā nā āṇikāṃ | na cojave tarkṣhī āsikā | hā mī bāṇe || 4-36||

प्रकरण 4 पद 37

taise asaṇeṃ kāṃ nasaṇeṃ | heṃ kāṃhīṃca mānūsavāṇeṃ | nasoni asaṇeṃ | ṭhāyeṃ ṭhāvo || 4-37||

प्रकरण 4 पद 38

nirmaḷapaṇīṃ āpulā | ākāśācā saṃcu virālā | to svayeṃ ase puḍhilā | kāṃhīṃ nā kīṃ || 4-38||

प्रकरण 4 पद 39

kāṃ āṃgīṃ kīṃ nirmaḷapaṇīṃ | hārataliyā pokharaṇī | heṃ āṇikā vāṃcūni pāṇī | sagaḷeṃci āhe || 4-39||

प्रकरण 4 पद 40

आपणा भागु तैसें । असणेंचि जें असे । आहे नाहीं ऐसें । सांडूनियां ॥ 4-40॥

āpaṇā bhāgu taiseṃ | asaṇeṃci jeṃ ase | āhe nāhīṃ aiseṃ | sāṃḍūniyāṃ || 4-40||

प्रकरण 4 पद 41

nideceṃ nāhīṃpaṇa | nimāliyāhī jāgeṃpaṇa | asije kāṃ neṇa | koṇī na hoūni jaiseṃ || 4-41||

प्रकरण 4 पद 42

कां भूमी कुंभ ठेविजे । तैं सकुंभता आपजे । तो नेलिया म्हणिजे । तेणेंवीण ॥ 4-42॥

kāṃ bhūmī kuṃbha ṭhevije | taiṃ sakuṃbhatā āpaje | to neliyā mhaṇije | teṇeṃvīṇa || 4-42||

प्रकरण 4 पद 43

parī donhī he bhāga | na śivati bhūmīceṃ āṃga | te veḷīṃ bhūmi taiseṃ cāṃga | cokha jeṃ asaṇeṃ || 4-43||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे ज्ञान अभेदकथननाम चतुर्थ प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave jñāna abhedakathananāma caturtha prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 5

प्रकरण 5 पद 1

prakaraṇa pāṃcave saccidānaṃdapadatrayavivaraṇa sattā prakāśa sukha | yā tihīṃ tīhīṃ uṇe lekha | jaiseṃ vikhapaṇeṃci vikha | vikhā nāhīṃ || 5-1||

प्रकरण 5 पद 2

kāṃti kāṭhiṇya kanaka | tinhī miḷoni kanaka eka | drāva goḍī pīyukha | pīyukhaci jevīṃ || 5-2||

प्रकरण 5 पद 3

उजाळ दृति मार्दव । या तिहीं तिहीं उणीव । हें देखिजे सावेव । कापुरीं एकीं ॥ 5-3॥

ujāḷa dṛti mārdava | yā tihīṃ tihīṃ uṇīva | heṃ dekhije sāveva | kāpurīṃ ekīṃ || 5-3||

प्रकरण 5 पद 4

आंगें कीर उजाळ । कीं उजाळताचि मवाळ । कीं दोन्ही ना परिमळ । मात्र जें ॥ 5-4॥

āṃgeṃ kīra ujāḷa | kīṃ ujāḷatāci mavāḷa | kīṃ donhī nā parimaḷa | mātra jeṃ || 5-4||

प्रकरण 5 पद 5

ऐसें एके कापूरपणीं । तिन्ही इये तिहीं उणी । इयापरी आटणी । सत्तादिकांची ॥ 5-5॥

aiseṃ eke kāpūrapaṇīṃ | tinhī iye tihīṃ uṇī | iyāparī āṭaṇī | sattādikāṃcī || 5-5||

प्रकरण 5 पद 6

yerkṣhavīṃ saccidānaṃdabhedeṃ | cālilīṃ tinhī padeṃ | pari tinhīṃ uṇīṃ ānaṃdeṃ | kelīṃ yeṇeṃ || 5-6||

प्रकरण 5 पद 7

sattāci kīṃ sukhaprakāśu | prakāśuci sattā ulhāsu | heṃ na nivaḍe miṭhāṃśu | amṛtīṃ jevīṃ || 5-7||

प्रकरण 5 पद 8

śuklapakṣīcyā soḷā | divasā vāḍhatī kaḷā | pari caṃdra mātra sagaḷā | caṃdrīṃ jevīṃ || 5-8||

प्रकरण 5 पद 9

थेंबीं पडतां उदक । थेंबां धरूं ये लेख । परी पडिलाठायीं उदक । वांचूनि आहे ? ॥ 5-9॥

theṃbīṃ paḍatāṃ udaka | theṃbāṃ dharūṃ ye lekha | parī paḍilāṭhāyīṃ udaka | vāṃcūni āhe ? || 5-9||

प्रकरण 5 पद 10

taiseṃ asatāciyā vyāvṛttī | sat mhaṇoṃ āleṃ śruti | jaḍāciyā samāptī | cidrūpa aiseṃ || 5-10||

प्रकरण 5 पद 11

duḥkhāceni sarvanāśeṃ | uraleṃ teṃ sukha aiseṃ | nigadileṃ niśvāseṃ | prabhūceni || 5-11||

प्रकरण 5 पद 12

aisīṃ sadādi pratiyogiyeṃ | asadādi tinhī iyeṃ | loṭitāṃ jālī trāye | sattādikāṃ || 5-12||

प्रकरण 5 पद 13

evaṃ saccidānaṃdu | ātmā hā aisā śabdu | anavyāvṛtti siddhu | vācaka navhe || 5-13||

प्रकरण 5 पद 14

sūryāceni prakāśeṃ | jeṃ kāṃhīṃ jaḍa ābhāseṃ | teṇeṃ to givaseṃ | sūryu kāī ? || 5-14||

प्रकरण 5 पद 15

tevīṃ jeṇeṃ tejeṃ | vācesi vācya sujeṃ | te vācā prakāśije | heṃ keṃ āhe ? || 5-15||

प्रकरण 5 पद 16

viṣo nāhīṃ koṇāhī | jayā prameyatvaci nāhīṃ | tayā svaprakāśā kāī | pramāṇa hoye || 5-16||

प्रकरण 5 पद 17

prameyaparicchedeṃ | pramāṇatva nāṃde | teṃ kāī svataḥsiddheṃ | vastūcyā ṭhāyīṃ ? || 5-17||

पद 18

evaṃ vastūsi jāṇoṃ jātāṃ | jāṇaṇeṃci vastu tattvatā | maga jāṇaṇeṃ āṇi jāṇatā | kaiceṃ ure ? || 18||

प्रकरण 5

प्रकरण 5 पद 19

म्हणोनि सच्चित्सुख । हे बोल वस्तुवाचक । नव्हती हें शेष । विचाराचें ॥ 5-19॥

mhaṇoni saccitsukha | he bola vastuvācaka | navhatī heṃ śeṣa | vicārāceṃ || 5-19||

प्रकरण 5 पद 20

aiseni iyeṃ prasiddheṃ | cālilīṃ saccidānaṃda padeṃ | maga draṣṭyā svasaṃvādeṃ | bheṭatī jevhāṃ || 5-20||

प्रकरण 5 पद 21

ते वेळीं वरषोनि मेघु । समुद्र होऊनि वोघु । सरे दाऊनि मागु । राहे जैसा ॥ 5-21॥

te veḷīṃ varaṣoni meghu | samudra hoūni voghu | sare dāūni māgu | rāhe jaisā || 5-21||

प्रकरण 5 पद 22

फळ विउनी फूल सुके । फळनाशे रसपाकें । तोही रस उपखें । तृप्तीदानीं ॥ 5-22॥

phaḷa viunī phūla suke | phaḷanāśe rasapākeṃ | tohī rasa upakheṃ | tṛptīdānīṃ || 5-22||

प्रकरण 5 पद 23

कां आहुति अग्नीआंतु । घालूनि वोसरे हातु । सुख चेवऊनि गीतु । उगा राहे ॥ 5-23॥

kāṃ āhuti agnīāṃtu | ghālūni vosare hātu | sukha cevaūni gītu | ugā rāhe || 5-23||

प्रकरण 5 पद 24

nānā mukhā mukha dāūnī | ārisā jāya nighoni | kāṃ nidaileṃ cevavunī | ceviteṃ jaiseṃ || 5-24||

प्रकरण 5 पद 25

taisā saccidānaṃdā cokhaṭā | dāūni draṣṭyā draṣṭā | tinhīṃ padeṃ lāgatīṃ vāṭā | maunāciyā || 5-25||

प्रकरण 5 पद 26

jeṃ jeṃ bolije teṃ teṃ navhe | hoya teṃ taṃva na bolave | sāulīvarī na mavave | maviteṃ jaiseṃ || 5-26||

प्रकरण 5 पद 27

मग आपुलियाकडे । मवितया से पडे । तैं लाजलाजों आखुडे । मविते जैसें ॥ 5-27॥

maga āpuliyākaḍe | mavitayā se paḍe | taiṃ lājalājoṃ ākhuḍe | mavite jaiseṃ || 5-27||

प्रकरण 5 पद 28

taisī sattāci svabhāveṃ | asattā taṃva navhe | mā sattātva saṃbhave | sattesi kāyi ? || 5-28||

प्रकरण 5 पद 29

āṇi acidāceni nāśeṃ | āleṃ jeṃ cinmātradaśe | ātāṃ cinmātraci mā kaiseṃ | cinmātrīṃ ye || 5-29||

प्रकरण 5 पद 30

nīda prabodhācyā ṭhāyīṃ | nase taiseṃ jāgaṇeṃhī | tevīṃ cinmātraci mā kāī | cinmātrīṃ ye ? || 5-30||

प्रकरण 5 पद 31

ऐसें यया सुखपणें । नाहीं दुःख कीर होणें । मा सुख हें गणणें । सुखासि काई ? ॥ 5-31॥

aiseṃ yayā sukhapaṇeṃ | nāhīṃ duḥkha kīra hoṇeṃ | mā sukha heṃ gaṇaṇeṃ | sukhāsi kāī ? || 5-31||

प्रकरण 5 पद 32

mhaṇonī sadasadatveṃ geleṃ | cidacidatveṃ māvaḷaleṃ | sukhāsukha jāleṃ | kāṃhīṃ nā kīṃ || 5-32||

प्रकरण 5 पद 33

ātāṃ dvaṃdvāceṃ lavaṃcaka | sāṃḍūni duṇīce kaṃcuka | sukhāmātraci eka | svayeṃ āthī || 5-33||

प्रकरण 5 पद 34

varī ekapaṇeṃ gaṇije | teṃ gaṇitenasīṃ ye dujeṃ | mhaṇoni heṃ na gaṇije | aiseṃ eka || 5-34||

प्रकरण 5 पद 35

taiseṃ sukhā ātoni nighaṇeṃ | teṃ sukhīyeṃ sukhī teṇeṃ | heṃ sukhamātraci mā koṇeṃ | anubhavāveṃ ? || 5-35||

प्रकरण 5 पद 36

jaiṃ prakṛti ḍaṃku anukare | taiṃ prakṛti ḍaṃkeṃ avatare | māṃ ḍaṃkūci taiṃ bhare | koṇa koṇā ? || 5-36||

प्रकरण 5 पद 37

taiseṃ āpuleni sukhapaṇeṃ | jayā nāhīṃ sukhāvaṇeṃ | āṇi nāhīṃ heṃhī jeṇeṃ | neṇije sukheṃ || 5-37||

प्रकरण 5 पद 38

ārisā na pāhatāṃ mukha | svayeṃ sanmukha nā vinmukha | tevīṃ nasonī sukhāsukha | sukhaci jeṃ || 5-38||

प्रकरण 5 पद 39

sarva siddhāṃtāciyā ujariyā | sāṃḍūniyā nidasuriyā | āpuliyā hāta coriyā | āpaṇaci jeṃ || 5-39||

प्रकरण 5 पद 40

न लवितां ऊंसु । तैं जैसेनि असे रसु । तेथिंचा मीठांशु । तोचि जाणे ॥ 5-40॥

na lavitāṃ ūṃsu | taiṃ jaiseni ase rasu | tethiṃcā mīṭhāṃśu | toci jāṇe || 5-40||

प्रकरण 5 पद 41

कां न सज्जिता विणा । तो नादु जो अबोलपणा । तया तेणेंचि जाणा । होआवें लागे ॥ 5-41॥

kāṃ na sajjitā viṇā | to nādu jo abolapaṇā | tayā teṇeṃci jāṇā | hoāveṃ lāge || 5-41||

प्रकरण 5 पद 42

नाना पुष्पाचिया उदरा । न येतां पुष्पसारा । आपणचि भंवरा । होआवें पडे ॥ 5-42॥

nānā puṣpāciyā udarā | na yetāṃ puṣpasārā | āpaṇaci bhaṃvarā | hoāveṃ paḍe || 5-42||

प्रकरण 5 पद 43

nānā na rāṃdhitāṃ rasasoye | te goḍī pāṃ kaisī āhe | heṃ pāhaṇeṃ taiseṃ nohe | āṇikā jogeṃ || 5-43||

प्रकरण 5 पद 44

taiseṃ sukhapaṇā yevoṃ | lājeṃ āpuleṃ sukha pāvoṃ | teṃ āṇikāṃ cākhoṃ suvoṃ | yeīla kāīṃ ? || 5-44||

प्रकरण 5 पद 45

dihāciyā dupārīṃ | cāṃdū jaisā aṃbarīṃ | teṃ asaṇeṃ cāṃdācivarī | jāṇāveṃ kīṃ || 5-45||

प्रकरण 5 पद 46

rūpa nāhīṃ taiṃ lāvaṇya | aṃga nuṭhī taiṃ tāruṇya | kriyā na phuṭe taiṃ puṇya | kaiseṃ ase || 5-46||

प्रकरण 5 पद 47

जैं मनाचा अंकुर नुपजे । तेथिलेनि मकरध्वजें । तोचि हन माजे । तरीच घडे ॥ 5-47॥

jaiṃ manācā aṃkura nupaje | tethileni makaradhvajeṃ | toci hana māje | tarīca ghaḍe || 5-47||

प्रकरण 5 पद 48

kāṃ vādyaviśeṣācī sṛṣṭī | jaiṃ janma neghe dṛṣṭī | taiṃ nādu aiśī goṣṭī | nādāci jogī || 5-48||

प्रकरण 5 पद 49

nānā kāṣṭhāciyā viṭāḷā | vosaraliyāhī anaḷā | lāgaṇeṃ taiṃ kevaḷā | aṃgāsīci || 5-49||

प्रकरण 5 पद 50

दर्पणाचेनि नेमें- । विणचि मुख प्रेमे । आणिती तेचि वर्में । वर्मती येणें ॥ 5-50॥

darpaṇāceni nemeṃ- | viṇaci mukha preme | āṇitī teci varmeṃ | varmatī yeṇeṃ || 5-50||

प्रकरण 5 पद 51

na peritāṃ pīka joḍe | teṃ muḍāci āhe rokaḍeṃ | aisiyā soī ughaḍeṃ | bolaṇeṃ heṃ || 5-51||

प्रकरण 5 पद 52

evaṃ viśeṣa sāmānya | dohīṃ nātaḷe caitanya | teṃ bhogije ananya | teṇeṃsīṃ sadā || 5-52||

प्रकरण 5 पद 53

ātāṃ yāvarī je bolaṇeṃ | teṃ yeṇeṃci boleṃ śahāṇeṃ | jeṃ maunāceṃhī nipaṭaṇeṃ | piūni geleṃ || 5-53||

प्रकरण 5 पद 54

evaṃ pramāṇeṃ apramāṇa- | paṇa keleṃ pramāṇa | dṛṣṭāṃtīṃ vāilī āṇa | disāvayācī || 5-54||

प्रकरण 5 पद 55

आंगाचिया अनुपपत्ति । आटलिया उपपत्ती । येथें उठली पांती । लक्षणांची ॥ 5-55॥

āṃgāciyā anupapatti | āṭaliyā upapattī | yetheṃ uṭhalī pāṃtī | lakṣaṇāṃcī || 5-55||

प्रकरण 5 पद 56

उपाय मागिला पाये । घेऊन जाले वाये । प्रतीति सांडिली सोये । प्रत्ययाची ॥ 5-56॥

upāya māgilā pāye | gheūna jāle vāye | pratīti sāṃḍilī soye | pratyayācī || 5-56||

प्रकरण 5 पद 57

yetheṃ nirdhāreṃsī vicāru | nimoni jālā sācāru | svāmīcyā saṃkaṭī śūru | subhaṭū jaisā || 5-57||

प्रकरण 5 पद 58

nānā nāśu sādhūni āpulā | bodhu bodheṃ lājinnalā | nusadhepaṇeṃ thoṭāvalā | anubhavu jethe || 5-58||

प्रकरण 5 पद 59

भिंगाचिया चडळा । पदरांचा पुंज वेगळा । करितां जैसा निफाळा । आंगाचा होय ॥ 5-59॥

bhiṃgāciyā caḍaḷā | padarāṃcā puṃja vegaḷā | karitāṃ jaisā niphāḷā | āṃgācā hoya || 5-59||

प्रकरण 5 पद 60

kāṃ gajabajalā ubā | pāṃghuraṇeṃ keḷīcā gābhā | sāṃḍī tevheḷīṃ ubhā | kaicā kīje ? || 5-60||

प्रकरण 5 पद 61

taiseṃ anubhāvya anubhāvika | ihīṃ dohī anubhūtika | teṃ geliyā kaiceṃ eka | ekāsīci || 5-61||

प्रकरण 5 पद 62

अनुभवा हा ठावोवरी । आपुलीचि अनवसरी । तेथें अक्षरांची हारी । वाईल काई ? ॥ 5-62॥

anubhavā hā ṭhāvovarī | āpulīci anavasarī | tetheṃ akṣarāṃcī hārī | vāīla kāī ? || 5-62||

प्रकरण 5 पद 63

kāṃ paresī paḍe miṭhī | tetheṃ nādā saḷu nuṭhī | mā vāvarijaila oṃṭhīṃ | heṃ keṃ āhe ? || 5-63||

प्रकरण 5 पद 64

चेइलियाही पाठीं । चेवणयाच्या गोठी । कीं धाला बैसें पाठीं । रंधनाच्या ? ॥ 5-64॥

ceiliyāhī pāṭhīṃ | cevaṇayācyā goṭhī | kīṃ dhālā baiseṃ pāṭhīṃ | raṃdhanācyā ? || 5-64||

प्रकरण 5 पद 65

udaijaliyā divasapatī | taiṃ kīṃ dive seje yetī | vāṃcuni pikalāṃ śetīṃ | suijatātī nāṃgara kāī ? || 5-65||

प्रकरण 5 पद 66

mhaṇoni baṃdhamokṣāceṃ vyāja | nāhīṃ nimāleṃ kāja | ātāṃ nirūpaṇāceṃ bhoja | voḷage jarī || 5-66||

प्रकरण 5 पद 67

āṇi puḍhilā kāṃ āpaṇāpeṃ | vastu visarāceni hāteṃ hārapeṃ | maga śabdeṃci ghepe | āṭhavūniyāṃ || 5-67||

प्रकरण 5 पद 68

yetuliyāhī parauteṃ | cāṃgāveṃ nāhīṃ śabdāteṃ | jarhī smārakapaṇeṃ kīrtīteṃ | miravī hā jagīṃ || 5-68||

|| iti śrīmadamṛtānubhave saccidānaṃdapadatrayavivaraṇaṃ nāma paṃcama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 6

प्रकरण 6 पद 1

prakaraṇa sahāveṃ śabdakhaṃḍaṇa bāpa upegī vastu śabdu | smaraṇadānīṃ prasiddhu | amūrtācā viśadu | ārisā navhe ? || 6-1||

प्रकरण 6 पद 2

pāhateṃ ārisā pāheṃ | tetheṃ kāṃhīṃci navala navhe | pari darpaṇeṃ yeṇeṃ hoye | na pāhateṃ pāhateṃ || 6-2||

प्रकरण 6 पद 3

vaḍilā avyaktāciyā vaṃśā | udyotkāru sūrya jaisā | yeṇeṃ eke guṇeṃ ākāśā | aṃbaratva || 6-3||

प्रकरण 6 पद 4

आपण तंव खपुष्प । परी फळ ते जगद्रूप । शब्द मवी तैं अमुप । कोण आहे ? ॥ 6-4॥

āpaṇa taṃva khapuṣpa | parī phaḷa te jagadrūpa | śabda mavī taiṃ amupa | koṇa āhe ? || 6-4||

प्रकरण 6 पद 5

vidhiniṣedhāciyā vāṭā | dāvitā hāci divaṭā | baṃdhamokṣa kaḷikaṭā | śiṣṭu hāci || 6-5||

प्रकरण 6 पद 6

hā avidyecyā āṃgīṃ paḍe | taiṃ nāthileṃ aiseṃ virūḍhe | na lāhije tīna kavaḍe | sācā vastu || 6-6||

प्रकरण 6 पद 7

śuddhā śivācyā śarīrīṃ | kumāru hā jiu bharī | jevīṃ āṃgeṃ paṃcākṣarī | tevīṃci bolu || 6-7||

प्रकरण 6 पद 8

जिउ देहें बांधला । तो बोलें एके सुटला । आत्मा बोलें भेटला । आपणपयां ॥ 6-8॥

jiu deheṃ bāṃdhalā | to boleṃ eke suṭalā | ātmā boleṃ bheṭalā | āpaṇapayāṃ || 6-8||

प्रकरण 6 पद 9

divasāteṃ ugo gelā | taṃva rātrīcā droho ālā | mhaṇoni sūryo yā bolā | upamā navhe || 6-9||

प्रकरण 6 पद 10

je pravṛtti āṇi nivṛtti | viruddhā hyā hātu dharitī | maga śabdeṃci cālatī | ekaleni || 6-10||

प्रकरण 6 पद 11

sahāya ātmavidyeceṃ | karāvayā āpaṇa veṃce | gomaṭe kāya śabdāceṃ | ekaika vānūṃ || 6-11||

प्रकरण 6 पद 12

किंबहुना शब्दु । स्मरणदानीं प्रसिद्धु । परी ययाही समंधु । नाहीं येथें ॥ 6-12॥

kiṃbahunā śabdu | smaraṇadānīṃ prasiddhu | parī yayāhī samaṃdhu | nāhīṃ yetheṃ || 6-12||

प्रकरण 6 पद 13

ātmayā bolāceṃ | kāṃhīṃci upegā na vace | svasaṃvedyā koṇāceṃ | ojheṃ āthī ? || 6-13||

प्रकरण 6 पद 14

āṭhave kāṃ visare | viṣo hoūni avatare | tarī vastūśīṃ vastū dusareṃ | asenā kīṃ || 6-14||

प्रकरण 6 पद 15

आपण आपणयातें । आठवी विसरे केउतें ? । काय जीभ जिभेतें । चाखे न चाखे ? ॥ 6-15॥

āpaṇa āpaṇayāteṃ | āṭhavī visare keuteṃ ? | kāya jībha jibheteṃ | cākhe na cākhe ? || 6-15||

प्रकरण 6 पद 16

jāgateyā nīda nāhī | mā jāgaṇeṃ ghaḍe kāī ? | smaraṇāsmaraṇa donhīhī | svarūpīṃ taisīṃ || 6-16||

प्रकरण 6 पद 17

sūryo rātrī pāṃ neṇeṃ | mā divo kāya jāṇeṃ ? | tevīṃ smaraṇāsmaraṇe vīṇa | āpaṇa vastu || 6-17||

प्रकरण 6 पद 18

evaṃ smaraṇāsmaraṇa nāhīṃ | tarī smārakeṃ kāja kāī ? | mhaṇauni iye ṭhāīṃ | bolu na sare || 6-18||

प्रकरण 6 पद 19

आणिक एक शब्दें । काज कीर भलें सिद्धें । परि धिवसा न बंधे । विचारू येथें ॥ 6-19॥

āṇika eka śabdeṃ | kāja kīra bhaleṃ siddheṃ | pari dhivasā na baṃdhe | vicārū yetheṃ || 6-19||

प्रकरण 6 पद 20

kāṃ je boleṃ avidyā nāśe | maga ātmeni ātmā bhāse | heṃ mhaṇatakheva piseṃ | āleṃci kīṃ || 6-20||

प्रकरण 6 पद 21

sūryo rātri mārīla | mā āpaṇayā udo karīla | he kuḍe na saratī bola | sācācyā gāṃvīṃ || 6-21||

प्रकरण 6 पद 22

ceīleṃ nide ruse | aisī keṃ nīda ase ? | kīṃ ceīleṃ cevo baiseṃ | aiseṃ ceṇeṃ āhe ? || 6-22||

प्रकरण 6 पद 23

mhaṇoni nāśāpuratī | avidyā nāhīṃ nirutī | nāhīṃ ātmā ātmasthitī | rige aisā || 6-23||

प्रकरण 6 पद 24

avidyā taṃva svarūpeṃ | vāṃjheceṃ kīra jāupeṃ | mā tarkāṃceṃ khurapeṃ | khāṃḍe koṇā ? || 6-24||

प्रकरण 6 पद 25

iṃdradhanuṣyā siteṃ | kavaṇa dhanavaī na lāvijeteṃ | teṃ diseṃ taiseṃ hoteṃ | sāca jarī ? || 6-25||

प्रकरण 6 पद 26

agastīciyā kautukā | puratī jarī mṛgatṛṣṇikā | tarī māra deto tarkā | avidyesī || 6-26||

प्रकरण 6 पद 27

sāhe bolācī vaḷaghī | aisī avidyā ase jagīṃ | tarī jāḷuṃ nā kāṃ āgī | gaṃdharvanagareṃ ? || 6-27||

प्रकरण 6 पद 28

नातरी दीपाचिये सोये । आंधारु कीर न साहे । तेथें कांहीं आहे । जावयाजोगें ? ॥ 6-28॥

nātarī dīpāciye soye | āṃdhāru kīra na sāhe | tetheṃ kāṃhīṃ āhe | jāvayājogeṃ ? || 6-28||

प्रकरण 6 पद 29

नातरी पाहावया दिवसु । वातीचा कीजे सोसु । तेव्हढाहि उद्वसु । उद्यमु पडे ॥ 6-29॥

nātarī pāhāvayā divasu | vātīcā kīje sosu | tevhaḍhāhi udvasu | udyamu paḍe || 6-29||

प्रकरण 6 पद 30

jetheṃ sāulī na paḍe | tetheṃ nāhī jeṇeṃ pāḍeṃ | mā paḍe tetheṃ tevhaḍe | nāhīṃca kī || 6-30||

प्रकरण 6 पद 31

disataci svapna laṭikeṃ | heṃ jāgarīṃ hoya ṭhāukeṃ | teṃvi avidyākāḷīṃ satukeṃ | avidyā nāhīṃ || 6-31||

प्रकरण 6 पद 32

वोडंबरीचिया लेणिया । घरभरी आतुडलिया । नागवें नागविलिया । विशेषु काई ? ॥ 6-32॥

voḍaṃbarīciyā leṇiyā | gharabharī ātuḍaliyā | nāgaveṃ nāgaviliyā | viśeṣu kāī ? || 6-32||

प्रकरण 6 पद 33

मनोरथाचें परियळ । आरोगिजतु कां लक्ष वेळ । परि उपवासा वेगळ । आनु आथी ? ॥ 6-33॥

manorathāceṃ pariyaḷa | ārogijatu kāṃ lakṣa veḷa | pari upavāsā vegaḷa | ānu āthī ? || 6-33||

प्रकरण 6 पद 34

mṛgajaḷa jetha numaṃḍe | tetha ase pāṃ koraḍeṃ | mā umaṃḍe tetheṃ joḍe | volhāṃsu kāī ? || 6-34||

प्रकरण 6 पद 35

heṃ dise taiseṃ ase | tarī citrīṃceni pāuseṃ | volhāvatu kāṃ mānuseṃ | āgarā taḷīṃ || 6-35||

प्रकरण 6 पद 36

kālavūni āṃdhāreṃ | lihoṃ yetī akṣareṃ | tarī masīciyā vorabāreṃ | kāṃ siṇāveṃ ? || 6-36||

प्रकरण 6 पद 37

आकाश काय निळें । न देखतु हे डोळे ? । तेवीं अविद्येचि टवाळें । जाणोनि घेईं ॥ 6-37॥

ākāśa kāya niḷeṃ | na dekhatu he ḍoḷe ? | tevīṃ avidyeci ṭavāḷeṃ | jāṇoni gheīṃ || 6-37||

प्रकरण 6 पद 38

avidyā yeṇeṃ nāṃveṃ | mī vidyamānaci navhe | he avidyācī svabhāveṃ | sāṃgatase || 6-38||

प्रकरण 6 पद 39

āṇi iye anirvācyapaṇa | teṃ dujeṃhī devāṃgaṇa | āpulāṃ abhāvīṃ āpaṇa | sādhītase || 6-39||

प्रकरण 6 पद 40

kāṃhīca jarī āhe | tarī nirddhāru kāṃ na sāhe ? | varī ghaṭābhāveṃ bhoye | aṃkita dise ? || 6-40||

प्रकरण 6 पद 41

अविद्या नाशी आत्मा । ऐसी नव्हे प्रमा । सुर्या आंगीं तमा । जयापरी ॥ 6-41॥

avidyā nāśī ātmā | aisī navhe pramā | suryā āṃgīṃ tamā | jayāparī || 6-41||

प्रकरण 6 पद 42

he avidyā tarī māyāvī | parī māyāvīpaṇaci lapavī | he sācā ālī abhāvī | āpulāṃ he || 6-42||

प्रकरण 6 पद 43

बहुतापरी ऐसी । अविद्या नाहीं आपैसीं । आतां बोलू हात वसी । कवणावरी ॥ 6-43॥

bahutāparī aisī | avidyā nāhīṃ āpaisīṃ | ātāṃ bolū hāta vasī | kavaṇāvarī || 6-43||

प्रकरण 6 पद 44

sāuli yeteṃ sābaḷeṃ | hālayā bhoya āḍaḷe | kīṃ hāleni aṃtarāḷeṃ | thoṃṭāve hātu || 6-44||

प्रकरण 6 पद 45

कां मृगजळाचा पानीं । गगनाचा अलिंगनीं । नातरी चुंबनीं । प्रतिबिंबाच्या ॥ 6-45॥

kāṃ mṛgajaḷācā pānīṃ | gaganācā aliṃganīṃ | nātarī cuṃbanīṃ | pratibiṃbācyā || 6-45||

प्रकरण 6 पद 46

uṭhāvalā vothare tavakā | to sunāthā paḍe asikā | avidyānāśīṃ tarkā | taiseṃ hoya || 6-46||

प्रकरण 6 पद 47

ऐसी अविद्या नासावी । हें वाहेल जो जीवीं । तेणें साली काढावी । आकाशाची ॥ 6-47॥

aisī avidyā nāsāvī | heṃ vāhela jo jīvīṃ | teṇeṃ sālī kāḍhāvī | ākāśācī || 6-47||

प्रकरण 6 पद 48

teṇeṃ śeḷī gaḷāṃ dohāvīṃ | guḍagāḍoḷāṃ vāsa pāhāvī | vāḷavoni kācarī karāvī | sāṃjaveḷecī || 6-48||

प्रकरण 6 पद 49

जांभई वांटूनि रसु । तेणें काढावा बहुवसू । कालवूनि आळसू । मोदळा पाजावा । 6-49॥

jāṃbhaī vāṃṭūni rasu | teṇeṃ kāḍhāvā bahuvasū | kālavūni āḷasū | modaḷā pājāvā | 6-49||

प्रकरण 6 पद 50

तो पाटा पाणी परतु । पडली साउली उलथु । वारयाचे तांथु । वळू सुखें ॥ 6-50॥

to pāṭā pāṇī paratu | paḍalī sāulī ulathu | vārayāce tāṃthu | vaḷū sukheṃ || 6-50||

प्रकरण 6 पद 51

तो बागुलातें मारू । प्रतिबिंब खोळे भरूं । तळहातींचे विंचरू । केस सुखें ॥ 6-51॥

to bāgulāteṃ mārū | pratibiṃba khoḷe bharūṃ | taḷahātīṃce viṃcarū | kesa sukheṃ || 6-51||

प्रकरण 6 पद 52

घटाचें नाहींपण फोडू । गगनाची फुलें तोडू । सशाचें मोडू । शिंग सुखें ॥ 6-52॥

ghaṭāceṃ nāhīṃpaṇa phoḍū | gaganācī phuleṃ toḍū | saśāceṃ moḍū | śiṃga sukheṃ || 6-52||

प्रकरण 6 पद 53

to kāpurācī masī karū | ratnadīpīṃ kājaḷa dharū | vāṃjheceṃ leṃkarūṃ | paraṇū sukheṃ || 6-53||

प्रकरण 6 पद 54

to aṃvaseneci sudhākareṃ | posū pātāḷīcī cakoreṃ | mṛgajaḷīṃcīṃ jaḷacareṃ | gāḷūṃ sukheṃ || 6-54||

प्रकरण 6 पद 55

aho heṃ kitī bolāveṃ | avidyā racilī abhāveṃ | ātāṃ kāī nāśāveṃ | śabdeṃ yeṇeṃ || 6-55||

प्रकरण 6 पद 56

nāhīṃ tayāceni nāśeṃ | śabda na ye pramāṇadaśe | aṃdhārīṃ aṃdhārā jaiseṃ | navhe rūpa || 6-56||

प्रकरण 6 पद 57

avidyecī nāhīṃ jātī | tetheṃ nāhīṃ mhaṇatayā yuktī | jevī dupārīṃ kāṃ vātī | aṃgaṇīṃciyā || 6-57||

प्रकरण 6 पद 58

न पेरितां शेती । जे कीं संवगणिया जाती । तयां लाजेपरौति । जोडी आहे ? ॥ 6-58॥

na peritāṃ śetī | je kīṃ saṃvagaṇiyā jātī | tayāṃ lājeparauti | joḍī āhe ? || 6-58||

प्रकरण 6 पद 59

खवणियाच्या आंगा । जेणें केला वळघा । तो न करितांचि उगा । घरी होता ॥ 6-59॥

khavaṇiyācyā āṃgā | jeṇeṃ kelā vaḷaghā | to na karitāṃci ugā | gharī hotā || 6-59||

प्रकरण 6 पद 60

pāṇiyāvarī varakhu | hotā keṃ ase viśekhu | avidyānāśī unmekhu | phāṃkāvā taisā || 6-60||

प्रकरण 6 पद 61

māpa māpapaṇeṃ ślāghe | jaṃva ākāśa mavūṃ na righe | tama pāhatāṃ vāugeṃ | dīpāceṃ janma || 6-61||

प्रकरण 6 पद 62

गगनाची रससोये । जीभ जैं आरोगुं जाये । मग रसना हें होये । आडनांव कीं ॥ 6-62॥

gaganācī rasasoye | jībha jaiṃ āroguṃ jāye | maga rasanā heṃ hoye | āḍanāṃva kīṃ || 6-62||

प्रकरण 6 पद 63

नव्हतेनि वल्लभे । अहेवपण कां शोभे । खातां केळीचे गाभे । न खातां गेले ॥ 6-63॥

navhateni vallabhe | ahevapaṇa kāṃ śobhe | khātāṃ keḷīce gābhe | na khātāṃ gele || 6-63||

प्रकरण 6 पद 64

sthūḷa sūkṣma kavaṇa yeku | padārtha na prakāśī arku | parī rātrīviṣayīṃ aprayojaku | jālāci kīṃ || 6-64||

प्रकरण 6 पद 65

diṭhī pāhatāṃ kāya na phāve | parī nideteṃ taṃva na dekhave | cetā te na saṃbhave | mhaṇoniyāṃ || 6-65||

प्रकरण 6 पद 66

cakorāciyā udyamā | laṭikepaṇācī sīmā | jari dihāci caṃdramā | giṃvasūṃ baise || 6-66||

प्रकरण 6 पद 67

नुसधियेचि साच्या । मुका होय वाचरुकाचा । अंतराळीं पायांचा । पेंधा होय ॥ 6-67॥

nusadhiyeci sācyā | mukā hoya vācarukācā | aṃtarāḷīṃ pāyāṃcā | peṃdhā hoya || 6-67||

प्रकरण 6 पद 68

taisīṃ avidyesīṃ sanmukheṃ | siddhaci pratiṣedhakeṃ | uṭhalīṃci nirarthakeṃ | jalpeṃ hotīṃ || 6-68||

प्रकरण 6 पद 69

aṃvase ālā sudhākaru | na karīca kāya aṃdhakāru ? | avidyānāśīṃ vicāru | taisā hoye || 6-69||

प्रकरण 6 पद 70

nānā na niphajateni anneṃ | jevaṇeṃ teṃci laṃghaneṃ | nimāleni nayaneṃ | pāhaṇāci aṃdhu || 6-70||

प्रकरण 6 पद 71

kaisīni hī vastu nase | tetheṃ jai śabdācā artha hoṃ baise | taiṃ nirarthakapaṇeṃ nāse | śabdahi thitā || 6-71||

प्रकरण 6 पद 72

ātāṃ avidyāci nāhīṃ | heṃ kīra mhaṇo kāī | parī te nāśitāṃ kāṃhīṃ | nurecī śabdāceṃ || 6-72||

प्रकरण 6 पद 73

yālāgīṃ avidyeciyā moharāṃ | uṭhaliyāhī vicārā | āṃgācācī saṃsārā | hoūni ṭhelā || 6-73||

प्रकरण 6 पद 74

mhaṇoni avidyeceni maraṇeṃ | pramāṇā yeīla bolaṇeṃ | heṃ avidyāci nāhīṃpaṇeṃ | nedī ghaḍoṃ || 6-74||

प्रकरण 6 पद 75

आणि आत्मा हन आत्मया । दाऊनी बोलु महिमेया । येईल हें साविया । विरुद्धचि ॥ 6-75॥

āṇi ātmā hana ātmayā | dāūnī bolu mahimeyā | yeīla heṃ sāviyā | viruddhaci || 6-75||

प्रकरण 6 पद 76

āpaṇayā āpaṇapeṃsī | lāgaleṃ lagna kavaṇe divaśīṃ | kīṃ sūrya aṃga grāsī | aiseṃ grahaṇa āhe ? || 6-76||

प्रकरण 6 पद 77

गगन आपणया निघे ? । सिंधु आपणा रिघे ? । तळहात काय वळघे । आपणपयां ? ॥ 6-77॥

gagana āpaṇayā nighe ? | siṃdhu āpaṇā righe ? | taḷahāta kāya vaḷaghe | āpaṇapayāṃ ? || 6-77||

प्रकरण 6 पद 78

सूर्य सूर्यासि विवळे ? । फळ आपणया फळें ? । परिमळु परिमळें । घेपता ये ? ॥ 6-78॥

sūrya sūryāsi vivaḷe ? | phaḷa āpaṇayā phaḷeṃ ? | parimaḷu parimaḷeṃ | ghepatā ye ? || 6-78||

प्रकरण 6 पद 79

carācarā pāṇī pājaṇī | karūṃ yeīla eke kṣaṇīṃ | pari pāṇiyāsi pāṇī | pājave kāyī ? || 6-79||

प्रकरण 6 पद 80

sāṭhīṃ tiśā divasāṃ | mājīṃ ekhādā hoya aisā | je sūryāsīca sūrya jaisā | ḍoḷā dāvī || 6-80||

प्रकरण 6 पद 81

kṛtāṃta jarī kopela | tarī trailokya heṃ jāḷīla | vāṃcūni āgī lāvīla | āgīsi kāī ? || 6-81||

प्रकरण 6 पद 82

आपणपें आपणया । दर्पणेवीण धात्रेया । समोर होआवया । ठाकीं आहे ? ॥ 6-82॥

āpaṇapeṃ āpaṇayā | darpaṇevīṇa dhātreyā | samora hoāvayā | ṭhākīṃ āhe ? || 6-82||

प्रकरण 6 पद 83

diṭhī diṭhīteṃ righoṃ pāhe ? | ruci rucīteṃ cākhoṃ suye ? | kīṃ cetayā cetaūṃ ye ? | heṃ nāhīṃca kīṃ || 6-83||

प्रकरण 6 पद 84

caṃdana caṃdanapaṇā lāvī ? | raṃgu raṃgapaṇā lāvī | motīṃpaṇa motīṃ levavī | aiseṃ kaiseṃ ? || 6-84||

प्रकरण 6 पद 85

soneṃpaṇa soneṃ kasī | dīpapaṇa dīpa prakāśī | rasapaṇā buḍī te rasīṃ | teṃ keṃ joḍe ? || 6-85||

प्रकरण 6 पद 86

āpuliye mukuṭīṃ samarthā | caṃdra baisavilā sarvathā | pari caṃdra caṃdrāciye māthā | vāūṃ ye kāī ? || 6-86||

प्रकरण 6 पद 87

taisā ātmarāju taṃva | jñānamātraci bharīṃva | ātāṃ jñāneṃ jñānāsi kheṃva | kaiseṃ dīje ? || 6-87||

प्रकरण 6 पद 88

āpuleni jāṇapaṇeṃ | āpaṇayāteṃ jāṇoṃ neṇe | ḍoḷyā āpuleṃ pāhāṇeṃ | duvāḍa jaiseṃ || 6-88||

प्रकरण 6 पद 89

आरसा आपुलिये । आंगीं आपणा पाहे । तरी जाणणें जाणों लाहे । आपणयातें ॥ 6-89॥

ārasā āpuliye | āṃgīṃ āpaṇā pāhe | tarī jāṇaṇeṃ jāṇoṃ lāhe | āpaṇayāteṃ || 6-89||

प्रकरण 6 पद 90

digaṃtā pailīkaḍeceṃ | dhāṃvoni suriyā khoṃce | mā tiye kāṃ tiyeceṃ | āṃga phuṭe ? || 6-90||

प्रकरण 6 पद 91

rasavṛttīsī ugāṇeṃ | gheūni jivhāgra śāhāṇeṃ | pari kāyī kīje neṇe | āpaṇapeṃ cākhoṃ || 6-91||

प्रकरण 6 पद 92

tari jivhe kāya āpaleṃ | cākhaṇeṃ hana ṭheleṃ ? | taise navhe saṃcaleṃ | teṃci te kīṃ || 6-92||

प्रकरण 6 पद 93

taisā ātmā saccidānaṃdu | āpaṇayā āpaṇa siddhu | ātāṃ kāya de śabdu | tayāceṃ tayā || 6-93||

प्रकरण 6 पद 94

koṇāhī pramāṇāceni hāteṃ | vastu ghe nā neghe āpaṇayāteṃ | jo svayeṃci āiteṃ | gheṇeṃ nā na gheṇeṃ || 6-94||

प्रकरण 6 पद 95

mhaṇoni ātmā ātmalābheṃ | nāṃdavūni śabda śobhe | yeīla aisā na labhe | umasu ghevoṃ || 6-95||

प्रकरण 6 पद 96

evaṃ mādhyānhīṃcī divā | tama dhāḍī nā divo dāvī | taisī ubhayatāṃ padavī | śabdā jālī || 6-96||

प्रकरण 6 पद 97

ātāṃ avidyā nāhīṃpaṇeṃ | nāhīṃ taye nāsaṇeṃ | ātmā siddhuci mā koṇeṃ | kāya sādhāveṃ ? || 6-97||

प्रकरण 6 पद 98

ऐसा उभय पक्षीं । बोला न लाहोनि नखी । हारपला प्रळयोदकीं । वोघु जैसा ॥ 6-98॥

aisā ubhaya pakṣīṃ | bolā na lāhoni nakhī | hārapalā praḷayodakīṃ | voghu jaisā || 6-98||

प्रकरण 6 पद 99

ātāṃ bolā bhāgu kāṃhīṃ | asaṇeṃ jayācyā ṭhāīṃ | arthatā tarī nāhīṃ | nipaṭūniyāṃ || 6-99||

प्रकरण 6 पद 100

बागुल आला म्हणतें । बोलणें जैसें रितें । कां आकाश वोळंबतें । तळहातीं ॥ 6-100॥

bāgula ālā mhaṇateṃ | bolaṇeṃ jaiseṃ riteṃ | kāṃ ākāśa voḷaṃbateṃ | taḷahātīṃ || 6-100||

प्रकरण 6 पद 101

तैसीं निरर्थकें जल्पें । होउनियां सपडपें । शोभती जैसें लेपे । रंगावरी ॥ 6-101॥

taisīṃ nirarthakeṃ jalpeṃ | houniyāṃ sapaḍapeṃ | śobhatī jaiseṃ lepe | raṃgāvarī || 6-101||

प्रकरण 6 पद 102

evaṃ śabdaikajīvaneṃ | bāpuḍīṃ jñāneṃ ajñāneṃ | sācapaṇeṃ vaneṃ | citrīṃcīṃ jaisīṃ || 6-102||

प्रकरण 6 पद 103

या शब्दाचा निमाला । महाप्रळयो हो सरला । अभ्रासवें गेला । दुर्दिनु जैसा ॥ 6-103॥

yā śabdācā nimālā | mahāpraḷayo ho saralā | abhrāsaveṃ gelā | durdinu jaisā || 6-103||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे शब्दखंडनं नाम षष्ठम प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave śabdakhaṃḍanaṃ nāma ṣaṣṭhama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 7

प्रकरण 7 पद 1

prakaraṇa sātaveṃ ajñānakhaṃḍaṇa yerkṣhavīṃ tarkṣhī ajñānā | jaiṃ jñānācī nase kṣobhaṇā | taiṃ tarī kānā- | khālīṃca daḍe || 7-1||

प्रकरण 7 पद 2

आडसूनि अंधारीं । खद्योत दीप्ती शिरी । तैसें लटिकेंवरी । अनादि होय ॥ 7-2॥

āḍasūni aṃdhārīṃ | khadyota dīptī śirī | taiseṃ laṭikeṃvarī | anādi hoya || 7-2||

प्रकरण 7 पद 3

jaisī svapnā svapnīṃ mahimā | tamīṃ mānu ase tamā | tevīṃ ajñānā garimā | ajñānīṃci || 7-3||

प्रकरण 7 पद 4

कोल्हेरीचे वारु । न येती धारकीं धरूं । नये लेणा श्रृंगारूं । वोडंबरीचा ॥ 7-4॥

kolherīce vāru | na yetī dhārakīṃ dharūṃ | naye leṇā śrṛṃgārūṃ | voḍaṃbarīcā || 7-4||

प्रकरण 7 पद 5

heṃ jāṇaṇeyācyā gharīṃ | khoṃcileṃhī āna na karī | kāī cāṃdiṇāṃ uṭhe laharī | mṛgajaḷācī ? || 7-5||

प्रकरण 7 पद 6

āṇi jñāna heṃ jeṃ mhaṇije | teṃ ajñānaci pāṃ dujeṃ | yeka lapaūni dāvije | yeka navhe ? || 7-6||

प्रकरण 7 पद 7

aso ātāṃ yā prastāvo | ādhīṃ ajñānācā dhāṃḍoḷā ghevoṃ | maga tayācyā sācīṃ lāho | jñānahī laṭikeṃ || 7-7||

प्रकरण 7 पद 8

yā ajñāna jñānāteṃ | āṃgīṃci āhe jiteṃ | tarī jetheṃ ase tayāteṃ | neṇa kāṃ na karī ? || 7-8||

प्रकरण 7 पद 9

ajñāne jetha asāveṃ | teṇeṃ sarva neṇa hoāveṃ | aisī jātī svabhāveṃ | ajñānācī || 7-9||

प्रकरण 7 पद 10

tarī śāstramata aiseṃ | je ātmāci ajñāna ase | āṇi teṇeṃci to giṃvase | āśro jarī || 7-10||

प्रकरण 7 पद 11

tarī nuṭhitāṃ dujeṃ | jaiṃ ajñāna āhe bījeṃ | taiṃ teci āthī he bujhe | koṇa yetheṃ ? || 7-11||

प्रकरण 7 पद 12

ajñāna taṃva āpaṇayāteṃ | jaḍapaṇeṃ neṇe niruteṃ | āṇi pramāṇa pramāṇāteṃ | hota āhe ? || 7-12||

प्रकरण 7 पद 13

yā lāgīṃ jarī ajñāna | karīla āpuleṃ jñāna | heṃ mhaṇata kheṃvo ghevavī mauna | virodhuci || 7-13||

प्रकरण 7 पद 14

āṇi jāṇati vastu yeka | te yeṇeṃ ajñāneṃ kīje mūrkha | taiṃ ajñāna he lekha | kavaṇa dharī ? || 7-14||

प्रकरण 7 पद 15

aho āpaṇayāhī puratā | neṇū na karave jāṇatā | tayāteṃ ajñāna mhaṇatāṃ | lājije kīṃ ? || 7-15||

प्रकरण 7 पद 16

ābhāḷeṃ bhānu grāse | taiṃ ābhāḷa koṇeṃ prakāśe ? | suṣuptī suṣupteyā ruse | taiṃ teci koṇā ? || 7-16||

प्रकरण 7 पद 17

taiseṃ ajñāna ase jetheṃ | teṃci jarī ajñāna āteṃ | tarī ajñāna ajñānāteṃ | neṇatāṃ geleṃ || 7-17||

प्रकरण 7 पद 18

nā tarī ajñāna eka ghaḍe | heṃ jayāstava nivaḍe | teṃ ajñāna navhe phuḍe | koṇe kāḷīṃ || 7-18||

प्रकरण 7 पद 19

पडळही आथी डोळा । आणि डोळा नव्हे आंधळा । तरी आथी या पोकळा । बोलिया कीं ॥ 7-19॥

paḍaḷahī āthī ḍoḷā | āṇi ḍoḷā navhe āṃdhaḷā | tarī āthī yā pokaḷā | boliyā kīṃ || 7-19||

प्रकरण 7 पद 20

इंधनाच्या आंगीं । खवळलेन आगी । तें न जळे तैं वाउगी । शक्तीच ते ॥ 7-20॥

iṃdhanācyā āṃgīṃ | khavaḷalena āgī | teṃ na jaḷe taiṃ vāugī | śaktīca te || 7-20||

प्रकरण 7 पद 21

āṃdhāru koṃḍūni gharīṃ | gharā paḍasāyī na karī | taiṃ āṃdhāra ihīṃ akṣarīṃ | na mhaṇāvā kīṃ ? || 7-21||

प्रकरण 7 पद 22

vojāvoṃ nedī jāgaṇeṃ | taye nideteṃ nīda koṇa mhaṇe | divasā nāṇī uṇeṃ | taiṃ rātrici kaiṃcī || 7-22||

प्रकरण 7 पद 23

taiseṃ ātmā ajñāna asakeṃ | asatāṃ to na muke | taiṃ ajñānaśabda laṭileṃ | āleṃca kīṃ || 7-23||

प्रकरण 7 पद 24

yerkṣhavī tarī ātmayā | mājīṃ ajñāna asāvayā | kāraṇa mhaṇatāṃ nyāyā | cukī yeīla kīṃ || 7-24||

प्रकरण 7 पद 25

अज्ञान तममेळणी । आत्मा प्रकाशाची खाणी । आतां दोहीं मिळणी । येकी कैसी ? ॥ 7-25॥

ajñāna tamameḷaṇī | ātmā prakāśācī khāṇī | ātāṃ dohīṃ miḷaṇī | yekī kaisī ? || 7-25||

प्रकरण 7 पद 26

स्वप्न आणि जागरु । आठवु आणि विसरु । इयें युग्में येका हारु । चालती जरी ॥ 7-26॥

svapna āṇi jāgaru | āṭhavu āṇi visaru | iyeṃ yugmeṃ yekā hāru | cālatī jarī || 7-26||

प्रकरण 7 पद 27

śītā tāpā ekavaṭa | vāhe vastīcī vāṭa | kāṃ tameṃ bāṃdhije moṭa | sūryaraśmīṃcī || 7-27||

प्रकरण 7 पद 28

nānā rātī āṇi divo | yetī yeke ṭhāīṃ rāhoṃ | taiṃ ātmā jiveṃ jivo | ajñānāceni || 7-28||

प्रकरण 7 पद 29

heṃ aso mṛtyu āṇi jiṇeṃ | iyeṃ śobhatī jarī mehuṇe | tarī ātmeni asaṇeṃ | ajñāneṃsi || 7-29||

प्रकरण 7 पद 30

aho ātmena je bādhe | teṃci ātmenaśī nāṃde ? | aisīṃ kāyasīṃ viruddheṃ | bolaṇīṃ iyeṃ || 7-30||

प्रकरण 7 पद 31

aho aṃdhārapaṇācī paija | sāṃḍūnī aṃdhāra teja | jālā taiṃ sahaja | sūryaci nibhrāṃta | 7-31||

प्रकरण 7 पद 32

dulāṃkuḍapaṇa sāṃḍaleṃ | āṇi āgīpaṇa māṃḍileṃ | taiṃ teṃci āgī jāleṃ | iṃdhana kīṃ || 7-32||

प्रकरण 7 पद 33

का गंगा पावत खेंवो । आनपणाचा ठावो । सांडी तैं गंगा हो । लाहे पाणी ॥ 7-33॥

kā gaṃgā pāvata kheṃvo | ānapaṇācā ṭhāvo | sāṃḍī taiṃ gaṃgā ho | lāhe pāṇī || 7-33||

प्रकरण 7 पद 34

taiseṃ ajñāna heṃ ajñāna nohe | tarī ātmā asakeṃ asoṃ lāhe | yerkṣhavīṃ ajñāna hoye | lāgaleṃci || 7-34||

प्रकरण 7 पद 35

ātmenaśī virodhī | mhaṇoni nureci iye saṃbaṃdhīṃ | vegaḷī tarī siddhi | jāyecinā || 7-35||

प्रकरण 7 पद 36

लवणाची मासोळी । जरी जाली जिव्हाळी । तरी जळीं ना जळावेगळी । न जिये जेवीं ॥ 7-36॥

lavaṇācī māsoḷī | jarī jālī jivhāḷī | tarī jaḷīṃ nā jaḷāvegaḷī | na jiye jevīṃ || 7-36||

प्रकरण 7 पद 37

jeṃ ajñāna yetheṃ nase | tarīca ātmā ase | mhaṇoni bolaṇīṃ vāiseṃ | nāyakāvīṃ kīṃ || 7-37||

प्रकरण 7 पद 38

dorīṃ sarpābhāsa hoye | to teṇeṃ doreṃ bāṃdhoṃ ye ? | nā davaḍaṇeṃ na sāhe | jayāparī || 7-38||

प्रकरण 7 पद 39

nānā puniveceni āṃdhāreṃ | dihā bheṇeṃ rātrīṃ mahureṃ | kīṃ yetāṃci sudhākareṃ | giḷije jevīṃ || 7-39||

प्रकरण 7 पद 40

tiyāparī ubhayatāṃ | ajñāna śabda gelā vṛthā | hā tarkāvāṃcūni hātā | svarūpeṃ naye || 7-40||

प्रकरण 7 पद 41

tarī ajñāna svarūpeṃ kaiseṃ | kāya kāryānumeya ase | kīṃ pratyakṣaci dise | dhāṃḍoḷūṃ ātāṃ || 7-41||

प्रकरण 7 पद 42

aho pratyakṣādi pramāṇīṃ | kīje jayācī gheṇī | te ajñānācī karaṇī | ajñāna navhe || 7-42||

प्रकरण 7 पद 43

jaisī aṃkureṃsī saraḷa | velī dise velhāḷa | teṃ bīja navhe kevaḷa | bījakārya hoye || 7-43||

प्रकरण 7 पद 44

kāṃ śubhāśubha rūpeṃ | svapnadṛṣṭī āropeṃ | teṃ nīda navhe jāupeṃ | nideceṃ kīṃ || 7-44||

प्रकरण 7 पद 45

nānā cāṃdu eku ase | to vyomīṃ dujā dise | teṃ timirakārya jaiseṃ | timira navhe paiṃ || 7-45||

प्रकरण 7 पद 46

taiseṃ pramātā prameya | pramāṇa jeṃ traya | teṃ ajñānāceṃ kārya | ajñāna navhe || 7-46||

प्रकरण 7 पद 47

mhaṇoni pratyakṣādikīṃ | ajñāna kāryaviśekhīṃ | neghe teṃ ase ye vikhīṃ | ānu nāhīṃ || 7-47||

प्रकरण 7 पद 48

ajñāna kāryapaṇeṃ | gheije teṃ ajñāna mhaṇaṇe | tarī ghetāhī karaṇeṃ | tayāceṃcī || 7-48||

प्रकरण 7 पद 49

svapnīṃ dise teṃ svapna | mā dekhatā kāya āna | taiseṃ kāryaci ajñāna | kevaḷa jarī || 7-49||

प्रकरण 7 पद 50

tarī cākhilā gūḷa gūḷeṃ | mākhileṃ kājaḷa kājaḷeṃ | kāṃ ghepe depe śuḷeṃ | hālayā suḷeṃ || 7-50||

प्रकरण 7 पद 51

taiseṃ kāraṇa abhinnapaṇeṃ | kāryahī ajñāna hoṇeṃ | teṃ ajñānaci mā kāya koṇeṃ | ghepe depe || 7-51||

प्रकरण 7 पद 52

ātāṃ gheteṃ gheije teṃ aisā | vicāru naye mānasā | tarī pramāṇa jālā māsā | mṛgajaḷīṃcā nā ? || 7-52||

प्रकरण 7 पद 53

तंव प्रमाणाचिया मापा । न संपडेचि जे बापा । तया आणि खपुष्पा । विशेषु काई ? ॥ 7-53॥

taṃva pramāṇāciyā māpā | na saṃpaḍeci je bāpā | tayā āṇi khapuṣpā | viśeṣu kāī ? || 7-53||

प्रकरण 7 पद 54

mā he pramāṇaci nuravī | ātāṃ āthī heṃ koṇa prastāvī | yeṇeṃ boleṃ hī jāṇāvī | ajñāna ukhī || 7-54||

प्रकरण 7 पद 55

evaṃ pratyakṣa anumāna | yayā pramāṇāṃ bhājana | nahoni jāleṃ ajñāna | apramāṇa || 7-55||

प्रकरण 7 पद 56

nā svakāryāteṃ viye | jeṃ kāraṇapaṇā naye | mī ajñāna aiseṃ bihe | mānūṃ sāceṃ || 7-56||

प्रकरण 7 पद 57

आत्मया स्वप्न दाऊं । न शके कीर बहू । परी ठायें ठाऊ । निदेजों नेणें ॥ 7-57॥

ātmayā svapna dāūṃ | na śake kīra bahū | parī ṭhāyeṃ ṭhāū | nidejoṃ neṇeṃ || 7-57||

प्रकरण 7 पद 58

हें असो जिये वेळे । आत्मपणेंचि निखळें । आत्मा अज्ञानमेळें । असे तेणें ॥ 7-58॥

heṃ aso jiye veḷe | ātmapaṇeṃci nikhaḷeṃ | ātmā ajñānameḷeṃ | ase teṇeṃ || 7-58||

प्रकरण 7 पद 59

jaiseṃ na karitāṃ maṃthana | kāṣṭhīṃ avasthāna | jaiseṃ kāṃ hutāśana | sāmarthyāṃceṃ || 7-59||

प्रकरण 7 पद 60

taiseṃ ātmā aiseṃ nāṃva | na sāhe ātmayācī barava | taiṃ kāṃhīṃ ajñāna hāṃva | bāṃdhateṃ kāṃ ? || 7-60||

पद 61

kāi dīpa jaiṃ na lāvije | taiṃci kājaḷī pheḍije | kāṃ nugavatīyā vāḷije | rukhācī chāyā || 61||

पद 62

नाना नुठितां देहदशा । कालवूनि लाविजे चिकसा । न घडितां आरिसा । उटिजे काई ॥ 62॥

nānā nuṭhitāṃ dehadaśā | kālavūni lāvije cikasā | na ghaḍitāṃ ārisā | uṭije kāī || 62||

प्रकरण 7

प्रकरण 7 पद 63

kāṃ vohācyā dudhīṃ | sāyaci asāvī ādhīṃ | maga te pheḍūṃ iye buddhī | pavāḍu kīje || 7-63||

प्रकरण 7 पद 64

taiseṃ ātmayācyā ṭhāī | jaiṃ ātmepaṇā ṭhāvo nāhīṃ | taiṃ ajñāna kāṃhīṃ | sārikheṃ kaiseṃ || 7-64||

प्रकरण 7 पद 65

mhaṇoni tevhāṃhī ajñāna nase | heṃ jāleṃci ase āpaiseṃ | ātāṃ rikāmeṃci kāiseṃ | nāhīṃ mhaṇo || 7-65||

प्रकरण 7 पद 66

aisāhī ātmā jevhāṃ | jaiṃ nātaḷe bhāvābhāvā | ajñāna ase tevhāṃ | tarī teṃ aiseṃ || 7-66||

प्रकरण 7 पद 67

jaiseṃ ghaṭāceṃ nāhīṃpaṇa | phuṭoni hoya śatacūrṇa | kīṃ sarvāṃparī maraṇa | māravaleṃ kīṃ || 7-67||

प्रकरण 7 पद 68

nānā nide nīda ālī | kīṃ mūrchāṃ mūrcheṃ gelī | kīṃ āṃdhārī paḍalī | aṃdhakūpīṃ || 7-68||

प्रकरण 7 पद 69

कां अभाव अवघडला । का केळीचा गाभा मोडला । चोखळा आसुडला । आकाशाचा ॥ 7-69॥

kāṃ abhāva avaghaḍalā | kā keḷīcā gābhā moḍalā | cokhaḷā āsuḍalā | ākāśācā || 7-69||

प्रकरण 7 पद 70

kāṃ nivaṭaliyā sūdaleṃ vikha | mukiyāceṃ bāṃdhaleṃ mukha | nānā nuṭhitāṃ lekha | pusileṃ jaiseṃ || 7-70||

प्रकरण 7 पद 71

taiseṃ ajñāna āpuliye veḷa | bhogī heci ṭavāḷa | ātāṃ tarī kevaḷa | vastū hoūni ase || 7-71 ||

प्रकरण 7 पद 72

dekhā vāṃjha kaisī viye ? | virūḍhatī bhājalī biyeṃ ? | kīṃ sūrya koṇhā lāhe | aṃdhārāteṃ ? || 7-72||

प्रकरण 7 पद 73

taisā cinmātre cokhaḍā | bhalataisā ajñānācā jhāḍā | ghetalā tarī pavāḍā | yeīla kāī ? || 7-73||

प्रकरण 7 पद 74

je sāyeciye cāḍe | ḍahuḷije dudhāceṃ bhāṃḍeṃ | te dise kīṃ vighaḍe | taiseṃ heṃ pāṃ || 7-74||

प्रकरण 7 पद 75

नाना नीद धरावया हातीं । चेऊनी उठिला झडती । ते लाभे कीं थिती । नासिली होय ॥ 7-75॥

nānā nīda dharāvayā hātīṃ | ceūnī uṭhilā jhaḍatī | te lābhe kīṃ thitī | nāsilī hoya || 7-75||

प्रकरण 7 पद 76

tevīṃ pāhāvayā ajñāna aiseṃ | heṃ āṃgīṃ piseṃ kāiseṃ | na pāhatāṃ āpaiseṃ | na pāhaṇeṃci kīṃ || 7-76||

प्रकरण 7 पद 77

एवं कोण्हेही परी । अज्ञानभावाची उजरी । न पडेचि नगरीं । विचाराचिये ॥ 7-77॥

evaṃ koṇhehī parī | ajñānabhāvācī ujarī | na paḍeci nagarīṃ | vicārāciye || 7-77||

प्रकरण 7 पद 78

अहो कोण्हेही वेळे । आत्मा अथवा वेगळें । विचाराचे डोळे । देखते कां ? ॥ 7-78॥

aho koṇhehī veḷe | ātmā athavā vegaḷeṃ | vicārāce ḍoḷe | dekhate kāṃ ? || 7-78||

प्रकरण 7 पद 79

nā nirdhārāceṃ toṃḍa na mākhe | pramāṇa svapnīṃhī nāike | kīṃ nirutī hana muke | anasāīpaṇā || 7-79||

प्रकरण 7 पद 80

इतुलियाही भागु । अज्ञानाचा तरी तो मागु । निगे ऐसा बागु । पडतां कां देवा ॥ 7-80॥

ituliyāhī bhāgu | ajñānācā tarī to māgu | nige aisā bāgu | paḍatāṃ kāṃ devā || 7-80||

प्रकरण 7 पद 81

aṃvaseceni caṃdrabiṃbeṃ | nirvāḷiliye sabhe | kāṃ māṃḍaleṃ jaise khāṃbe | śaśaviṣāṇāce || 7-81||

प्रकरण 7 पद 82

nānā gaganaulāciyā māḷā | vāṃjheciyā jāliyā gaḷā | ghāpatī to sohaḷā | pāvijeta ase || 7-82||

प्रकरण 7 पद 83

आणूनि कासवीचें तूप । भरू आकाशाचें माप । तरी साचा येती संकल्प । ऐसे ऐसे ॥ 7-83॥

āṇūni kāsavīceṃ tūpa | bharū ākāśāceṃ māpa | tarī sācā yetī saṃkalpa | aise aise || 7-83||

प्रकरण 7 पद 84

āmhīṃ yeūni jāūni puḍhatī | ajñāna āṇāveṃ nirutī | teṃ nāhīṃ tarī kitī | vatavatūṃ pāṃ || 7-84||

प्रकरण 7 पद 85

mhaṇoni ajñāna akṣareṃ | numasūṃ ātāṃ nidasureṃ | parī āna eka sphure | iyeviṣayīṃ || 7-85||

प्रकरण 7 पद 86

āpaṇayā nā āṇikāteṃ | dekhoni hoya dekhateṃ | vastū aisiyā purateṃ | navheci āṃgeṃ || 7-86||

प्रकरण 7 पद 87

तरी ते आपणयापुढें । दृश्य पघळे येव्हढें । आपण करी फुडें । द्रष्टेपणें ॥ 7-87॥

tarī te āpaṇayāpuḍheṃ | dṛśya paghaḷe yevhaḍheṃ | āpaṇa karī phuḍeṃ | draṣṭepaṇeṃ || 7-87||

प्रकरण 7 पद 88

jetha ātmatvāceṃ sāṃkaḍe | tetha uṭhe heṃ yevhaḍheṃ | āṇi uṭhileṃ tarī rokaḍeṃ | dekhata asoṃ || 7-88||

प्रकरण 7 पद 89

na dise jarī ajñāna | tarī āhe heṃ navhe āna | yayā dṛśyā anumāna | pramāṇa jāleṃ || 7-89||

प्रकरण 7 पद 90

nā tarī caṃdru eka ase | to vyomīṃ duṇāvalā dise | tarī ḍoḷāṃ timira aiseṃ | mānūṃ ye kīṃ || 7-90||

प्रकरण 7 पद 91

भूमीवेगळीं झाडें । पाणी घेती कवणीकडे । न दिसती आणि अपाडें । साजीं असती ॥ 7-91॥

bhūmīvegaḷīṃ jhāḍeṃ | pāṇī ghetī kavaṇīkaḍe | na disatī āṇi apāḍeṃ | sājīṃ asatī || 7-91||

प्रकरण 7 पद 92

tarī bharaṃvaseni mūḷeṃ | pāṇī ghetī heṃ na ṭaḷeṃ | taiseṃ ajñāna kaḷeṃ | dṛśyāstava || 7-92||

प्रकरण 7 पद 93

ceileyā nīda jāye | nidritā taṃva ṭhāuvī nohe | parī svapna dāūni āhe | mhaṇoṃ ye kīṃ || 7-93||

प्रकरण 7 पद 94

mhaṇona vastūmātreṃ cokheṃ | dṛśya jarī yevhaḍeṃ phāṃke | tevhāṃ ajñāna āthī sukheṃ | mhaṇoṃ ye kīṃ || 7-94||

प्रकरण 7 पद 95

agā aisiyā jñānāteṃ | ajñāna mhaṇaṇeṃ keuteṃ | kāya divo karī tayāteṃ | aṃdhāru mhaṇipe ? || 7-95||

प्रकरण 7 पद 96

agā caṃdrāpāsūni ujaḷa | jeṇeṃ rāvile vastū dhavaḷa | tayāteṃ kājaḷa | mhaṇijeta ase || 7-96||

प्रकरण 7 पद 97

आगीचें काज पाणी । निफजा जरी आणी । अज्ञान इया वाहणी । मानूं तरी तें ॥ 7-97॥

āgīceṃ kāja pāṇī | niphajā jarī āṇī | ajñāna iyā vāhaṇī | mānūṃ tarī teṃ || 7-97||

प्रकरण 7 पद 98

kaḷīṃ pūrṇa caṃdramā | āṇūna meḷavī āmā | tarī jñāna heṃ ajñāna nāmā | pātra hoīje || 7-98||

प्रकरण 7 पद 99

वोरसोनि लोभें । विष कां अमृतें दुभे । ना दुभे तरी लाभे । विषचि म्हणणें ॥ 7-99॥

vorasoni lobheṃ | viṣa kāṃ amṛteṃ dubhe | nā dubhe tarī lābhe | viṣaci mhaṇaṇeṃ || 7-99||

प्रकरण 7 पद 100

taisā jāṇaṇeyācā vevhārū | jetheṃ mākhalā samoru | tetheṃ āṇije purū | ajñānācā || 7-100||

प्रकरण 7 पद 101

tayā nāṃva ajñāna aiseṃ | tarī jñāna hoāveṃ teṃ kaiseṃ ? | yerkṣhavīṃ kāṃhīṃci ase | ātmā kāī ? || 7-101||

प्रकरण 7 पद 102

kāṃhīṃca jayā na hoṇeṃ | hoya teṃ svatāṃ neṇe | tarī śūnyācīṃ devāṃgaṇeṃ | pramāṇāsī || 7-102||

प्रकरण 7 पद 103

असे म्हणावया जोगें । नाचरे कीर आंगें । परी नाहीं हें न लगे । जोडावेंचि ॥ 7-103॥

ase mhaṇāvayā jogeṃ | nācare kīra āṃgeṃ | parī nāhīṃ heṃ na lage | joḍāveṃci || 7-103||

प्रकरण 7 पद 104

koṇāce asaṇeṃnavīṇa ase | koṇī na dekhatāṃci dise | heṃ āthī tarī kāīseṃ | haratalepaṇa || 7-104||

प्रकरण 7 पद 105

mithyā vādācī kuṭī ālī | te nivāṃtaci sāhilī | viśeṣāhī didhalī | pāṭhī jeṇeṃ || 7-105||

प्रकरण 7 पद 106

jo nimālīhī nīda dekhe | to sarvajña yevhaḍheṃ kāya cuke ? | parī dṛśyāciye na ṭeke | soi jo || 7-106||

प्रकरण 7 पद 107

vedu kāya kāya na bole | parī nāṃvaci nāhīṃ ghetaleṃ | aiseṃ kāṃhīṃ joḍileṃ | nāhīṃ jeṇeṃ || 7-107||

प्रकरण 7 पद 108

sūryo koṇā na pāhe ? | parī ātmā dāvilā āhe ? | gaganeṃ vyāpitā ṭhāye | aiśī vastū || 7-108||

प्रकरण 7 पद 109

देह हाडांची मोळी । मी म्हणोनि पोटाळी । तो अहंकारु गाळी । पदार्थु हा ॥ 7-109॥

deha hāḍāṃcī moḷī | mī mhaṇoni poṭāḷī | to ahaṃkāru gāḷī | padārthu hā || 7-109||

प्रकरण 7 पद 110

buddhi boddhyā soke | te yevhaḍī vastu cuke | manā saṃkalpa nike | yāhīhūnī || 7-110||

प्रकरण 7 पद 111

विषयाचिया बरडी । अखंड घासती तोंडीं । तियें इंद्रियें गोडी । न घेपती हे ॥ 7-111॥

viṣayāciyā baraḍī | akhaṃḍa ghāsatī toṃḍīṃ | tiyeṃ iṃdriyeṃ goḍī | na ghepatī he || 7-111||

प्रकरण 7 पद 112

परी नाहींपणा सकट । खाऊनी भरलें पोट । ते कोणाही सकट । कां फावेल ? ॥ 7-112॥

parī nāhīṃpaṇā sakaṭa | khāūnī bharaleṃ poṭa | te koṇāhī sakaṭa | kāṃ phāvela ? || 7-112||

प्रकरण 7 पद 113

जो आपणासी नव्हे विखो । तो कोण लाहे देखो । जे वाणी न सके चाखों । आपणापें ॥ 7-113॥

jo āpaṇāsī navhe vikho | to koṇa lāhe dekho | je vāṇī na sake cākhoṃ | āpaṇāpeṃ || 7-113||

प्रकरण 7 पद 114

हें असो नामें रूपें । पुढासूनि अमूपें । जेथें आलीच वासिपे । अविद्या हे ॥ 7-114॥

heṃ aso nāmeṃ rūpeṃ | puḍhāsūni amūpeṃ | jetheṃ ālīca vāsipe | avidyā he || 7-114||

प्रकरण 7 पद 115

म्हणोनि आपलेंचि मुख । पाहावयाची भूक । न बाणे मा आणिक । कें रिघेल ? ॥ 7-115॥

mhaṇoni āpaleṃci mukha | pāhāvayācī bhūka | na bāṇe mā āṇika | keṃ righela ? || 7-115||

प्रकरण 7 पद 116

nāḍile jeṃ vādīkoḍeṃ | āṃtuci bāherī savaḍe | taisā nirṇo susuthā paḍe | kelā yetheṃ || 7-116||

प्रकरण 7 पद 117

kāṃ mastakāṃta nirdhārilī | jo chāyā uḍoṃ pāhe āpulī | tayācī phākāvalī | buddhi jaiśī || 7-117||

प्रकरण 7 पद 118

taiseṃ ṭaṇakonī sarvathā | he te aisī vyavasthā | karī to cuke hātā | vastūcā jiye || 7-118||

प्रकरण 7 पद 119

ātāṃ sāṃgije teṃ keuteṃ | śabdācā saṃsārā nāhīṃ jetheṃ | darśanā bījeṃ tethe | jāṇīva āṇī ? || 7-119||

प्रकरण 7 पद 120

जयाचेनि बळें । अचक्षुपण आंधळें । फिटोनि वस्तु मिळे । देखणी दशा ॥ 7-120॥

jayāceni baḷeṃ | acakṣupaṇa āṃdhaḷeṃ | phiṭoni vastu miḷe | dekhaṇī daśā || 7-120||

प्रकरण 7 पद 121

आपुलेंचि दृश्यपण । उमसो न लाहे आपण । द्रष्टत्वा कीर आण । पडली असतां ॥ 7-121॥

āpuleṃci dṛśyapaṇa | umaso na lāhe āpaṇa | draṣṭatvā kīra āṇa | paḍalī asatāṃ || 7-121||

प्रकरण 7 पद 122

कोणा कोण भेटे ? । दिठी कैंची फुटे ? । ऐक्या सकट पोटें । आटोनि गेलीं ॥ 7-122॥

koṇā koṇa bheṭe ? | diṭhī kaiṃcī phuṭe ? | aikyā sakaṭa poṭeṃ | āṭoni gelīṃ || 7-122||

प्रकरण 7 पद 123

yevhaḍheṃ hī sāṃkaḍeṃ | jeṇeṃ sāroni yekīkaḍe | ughaḍilīṃ kavāḍeṃ | prakāśācīṃ || 7-123||

प्रकरण 7 पद 124

दृश्याचिया सृष्टी । दिठीवरी दिठी । उठलिया तळवटीं । चिन्मात्रची ॥ 7-124॥

dṛśyāciyā sṛṣṭī | diṭhīvarī diṭhī | uṭhaliyā taḷavaṭīṃ | cinmātracī || 7-124||

प्रकरण 7 पद 125

darśanariddhi bahuvasā | ciccheṣu mātalā aisā | je śiḷā na pāhe ārisā | vedyaratnācā || 7-125||

प्रकरण 7 पद 126

क्षणक्षणीं नीच नवी । दृश्याची चोख मदवी । दिठीकरवीं वेढवी । उदार जे ॥ 7-126॥

kṣaṇakṣaṇīṃ nīca navī | dṛśyācī cokha madavī | diṭhīkaravīṃ veḍhavī | udāra je || 7-126||

प्रकरण 7 पद 127

māgilīye kṣaṇīcīṃ aṃgeṃ | pārasī mhaṇoniyāṃ vegeṃ | sāṃḍūni dṛṣṭi righe | navīyā rūpā || 7-127||

प्रकरण 7 पद 128

तैशीच प्रतिक्षणीं । जाणिवेचीं लेणीं । लेऊनि आणी । जाणतेपणा ॥ 7-128॥

taiśīca pratikṣaṇīṃ | jāṇivecīṃ leṇīṃ | leūni āṇī | jāṇatepaṇā || 7-128||

प्रकरण 7 पद 129

tayā paramātmapadīceṃ śeṣa | nā kāhīṃ tayā susāsa | āṇi hoya yevhaḍhī kāsa | ghātalī jeṇeṃ || 7-129||

प्रकरण 7 पद 130

सर्वज्ञतेची परी । चिन्मात्राचे तोंडवरी । परी तें आन घरीं । जाणिजेना ॥ 7-130॥

sarvajñatecī parī | cinmātrāce toṃḍavarī | parī teṃ āna gharīṃ | jāṇijenā || 7-130||

प्रकरण 7 पद 131

evaṃ jñānājñāna miṭhī | teṃhī phāṃkatase diṭhī | dṛśyapaṇeṃ ye bheṭī | āpaṇapayāṃ || 7-131||

प्रकरण 7 पद 132

teṃ dṛśya moṭakeṃ dekheṃ | āpaṇa svayeṃ dṛṣṭatveṃ tokhe | teṃci diṭhīceni mukheṃ | mājīṃ dāṭe || 7-132||

प्रकरण 7 पद 133

tevhāṃ gheṇeṃ deṇeṃ ghaṭe | parī aikyāceṃ sūta na tuṭe | jevīṃ mukhīṃ mukha vāṭe | darpaṇeṃ keleṃ | 7-133||

प्रकरण 7 पद 134

āṃgeṃ āṃgāvarī pahuḍe | ceilā vegaḷā na paḍe | tayā vāruvāceni pāḍeṃ | gheṇeṃ deṇeṃ || 7-134||

प्रकरण 7 पद 135

pāṇī kalloḷāceni miseṃ | āpaṇāpeṃ velhāve jaiseṃ | vastu vastutveṃ kheḷoṃ ye taiseṃ | sukheṃ lāhe || 7-135||

प्रकरण 7 पद 136

guṃphī jvāḷāṃciyā māḷā | leiliyāhī anaḷā | bhedāciyā āhāḷāṃ | kāya paḍaṇeṃ āhe ? || 7-136||

प्रकरण 7 पद 137

kiṃ raśmīceni parivāreṃ | veḍhuni ghetalā thoreṃ | tarkṣhī sūryāsi dusareṃ | boloṃ yeīla || 7-137||

प्रकरण 7 पद 138

cāṃdaṇiyācā giṃvasu | cāṃdāvarī paḍaliyā bahuvasu | kāya kevaḷapaṇīṃ trāsu | dekhijela ? || 7-138||

प्रकरण 7 पद 139

दळाचिया सहस्रवरी । फांको आपुलिया परी । परी नाहीं दुसरी । भास कमळीं ॥ 7-139॥

daḷāciyā sahasravarī | phāṃko āpuliyā parī | parī nāhīṃ dusarī | bhāsa kamaḷīṃ || 7-139||

प्रकरण 7 पद 140

sahasravarī bāhiyā | āhātī sahasrārjunā rāyā | tarī to kāya tiyā | ekottarāvā ? || 7-140||

प्रकरण 7 पद 141

सौकटाचिया वोजा । पसरो कां बहू पुंजा । परी ताथुवींण दुजा । भाव आहे ? ॥ 7-141॥

saukaṭāciyā vojā | pasaro kāṃ bahū puṃjā | parī tāthuvīṃṇa dujā | bhāva āhe ? || 7-141||

प्रकरण 7 पद 142

koḍīvarī śabdāṃcā | meḷāvā gharīṃ vācecā | mīnalā tarkṣhī vācā | mātra kīṃ te || 7-142||

प्रकरण 7 पद 143

taise dṛśyāce ḍākhaḷe | nānā dṛṣṭīce umāḷe | uṭhatī lekhāvegaḷe | draṣṭatveṃci || 7-143||

प्रकरण 7 पद 144

गुळाचा बांधा । फुटलिया मोडीचा धांदा । जाला तरी नुसधा । गूळचि कीं तो ॥ 7-144॥

guḷācā bāṃdhā | phuṭaliyā moḍīcā dhāṃdā | jālā tarī nusadhā | gūḷaci kīṃ to || 7-144||

प्रकरण 7 पद 145

taiseṃ heṃ dṛśya dekho | kīṃ bahū hoūni phāṃko | parī bhedācā navhe vikho | teci mhaṇoni || 7-145||

प्रकरण 7 पद 146

तया आत्मयाच्या भाखा । न पडेचि दुसरी रेखा । जरी विश्वा अशेखा । भरला आहे ॥ 7-146॥

tayā ātmayācyā bhākhā | na paḍeci dusarī rekhā | jarī viśvā aśekhā | bharalā āhe || 7-146||

प्रकरण 7 पद 147

दुबंधा क्षीरोदकीं । वाणें परी अनेकीं । दिसती तरी तितुकीं । सुतें आथी ? ॥ 7-147॥

dubaṃdhā kṣīrodakīṃ | vāṇeṃ parī anekīṃ | disatī tarī titukīṃ | suteṃ āthī ? || 7-147||

प्रकरण 7 पद 148

पातयाचि मिठी । नुकलितां दिठी । अवघियाची सृष्टी । पाविजे जरी ॥ 7-148॥

pātayāci miṭhī | nukalitāṃ diṭhī | avaghiyācī sṛṣṭī | pāvije jarī || 7-148||

प्रकरण 7 पद 149

na phuṭatāṃ bījakaṇikā | mājīṃ vistāre vaṭu asikā | tarī advaitaphāṃkā | upamā āthī || 7-149||

प्रकरण 7 पद 150

maga māteṃ myāṃ na dekhāveṃ | aisehī bhare hāveṃ | tarī āṃgāciye visave | sejevarī || 7-150||

प्रकरण 7 पद 151

पातयाचि मिठी । पडलिया कीजे दिठी । आपुलियेचि पोटीं । रिगोनि असणें ॥ 7-151॥

pātayāci miṭhī | paḍaliyā kīje diṭhī | āpuliyeci poṭīṃ | rigoni asaṇeṃ || 7-151||

प्रकरण 7 पद 152

kāṃ nudeliyā sudhākaru | āpaṇapeṃ bhare sāgaru | nā kūrmī giḷī vistāru | āpeṃāpa || 7-152||

प्रकरण 7 पद 153

अवसेचिये दिवशीं । सतराविये अंशीं । स्वयें जैसें शशी । रिगणें होय ॥ 7-153॥

avaseciye divaśīṃ | satarāviye aṃśīṃ | svayeṃ jaiseṃ śaśī | rigaṇeṃ hoya || 7-153||

प्रकरण 7 पद 154

taiseṃ dṛśya jiṇatāṃ draṣṭe | paḍale jaitāciye kuṭe | tayā nāṃva vāvaṭe | āpaṇapeyāṃ || 7-154||

प्रकरण 7 पद 155

sahajeṃ āvagheṃci āhe | tarī koṇā koṇa pāhe ? | teṃ na dekhaṇeṃci āhe | svarūpa nidrā || 7-155||

प्रकरण 7 पद 156

नाना न देखणें नको । म्हणे मीचि मातें देखो । तरी आपेंआप विखो । अपैसें असे ॥ 7-156॥

nānā na dekhaṇeṃ nako | mhaṇe mīci māteṃ dekho | tarī āpeṃāpa vikho | apaiseṃ ase || 7-156||

प्रकरण 7 पद 157

jeṃ anādīca dṛśyapaṇeṃ | anādīci dekhaṇeṃ | heṃ ātāṃ kāyī koṇeṃ | racūṃ jāveṃ ? || 7-157||

प्रकरण 7 पद 158

अवकाशेशीं गगना । गतीसीं पवना । कीं दीप्तीशीं तपना । संबंधु कीजे ? ॥ 7-158॥

avakāśeśīṃ gaganā | gatīsīṃ pavanā | kīṃ dīptīśīṃ tapanā | saṃbaṃdhu kīje ? || 7-158||

प्रकरण 7 पद 159

viśvapaṇeṃ ujivaḍe | tarī viśva dekhe puḍheṃ | nā teṃ nāhīṃ tevhaḍheṃ | nāhīṃci dekhe || 7-159||

प्रकरण 7 पद 160

viśvāceṃ ase nāhīṃ | vipāyeṃ buḍāliyāhī | tarkṣhī daśā aiśīhī | dekhataci ase || 7-160||

प्रकरण 7 पद 161

kāpurāhī āthī cāṃdiṇeṃ | kīṃ toci na mākhe teṇeṃ | taiseṃ kevaḷa dekhaṇeṃ | ṭhāyeṃ ṭhāvo || 7-161||

प्रकरण 7 पद 162

किंबहुना ऐसें । वस्तु भलतिये दशे । देखतचि असे । आपणपयातें ॥ 7-162॥

kiṃbahunā aiseṃ | vastu bhalatiye daśe | dekhataci ase | āpaṇapayāteṃ || 7-162||

प्रकरण 7 पद 163

manorathāṃcīṃ deśāṃtareṃ | manīṃ prakāśūni nareṃ | maga tetheṃ ādareṃ | hiṃḍe jaisā || 7-163||

प्रकरण 7 पद 164

kāṃ dāṭalā ḍoḷā ḍoḷyāṃ | ḍoḷāci tārā hoūniyāṃ | sphure cokha mhaṇauniyāṃ | vismo nāhīṃ || 7-164||

प्रकरण 7 पद 165

यालागीं एकें चिद्रूपें । आपणयां आपणपें । देखिजे कां आरोपे । काय काज ? ॥ 7-165॥

yālāgīṃ ekeṃ cidrūpeṃ | āpaṇayāṃ āpaṇapeṃ | dekhije kāṃ ārope | kāya kāja ? || 7-165||

प्रकरण 7 पद 166

किळेचें पांघरुण । आपजवी रत्ना कोण ? । कीं सोने ले सोनें पण । जोड जोडूं ? ॥ 7-166॥

kiḷeceṃ pāṃgharuṇa | āpajavī ratnā koṇa ? | kīṃ sone le soneṃ paṇa | joḍa joḍūṃ ? || 7-166||

प्रकरण 7 पद 167

caṃdana saurabha veḍhī ? | kīṃ sudhā āpaṇayā vāḍhī ? | kīṃ gūḷa cākhe goḍī ? | aiseṃ āthī heṃ ? || 7-167||

प्रकरण 7 पद 168

kīṃ ujāḷāce kiḷe | kāpurā puṭīṃ didhaleṃ ? | kīṃ tāūni ūna keleṃ | āgīteṃ kāī ? || 7-168||

प्रकरण 7 पद 169

नाना ते लता । आपुले वेली गुंडाळितां । घर करी न करितां । जयापरी ॥ 7-169॥

nānā te latā | āpule velī guṃḍāḷitāṃ | ghara karī na karitāṃ | jayāparī || 7-169||

प्रकरण 7 पद 170

kāṃ prabhecā ubhaḷā | dīpa prakāśe saṃcalā | taisā caitanyeṃ giṃvasilā | cidrūpa sphure || 7-170||

प्रकरण 7 पद 171

ऐसें आपणया आपण । आपुलें निरीक्षण । करावें येणेंवीण । करीतुचि असे ॥ 7-171॥

aiseṃ āpaṇayā āpaṇa | āpuleṃ nirīkṣaṇa | karāveṃ yeṇeṃvīṇa | karītuci ase || 7-171||

प्रकरण 7 पद 172

aiseṃ heṃ dekhaṇeṃ na dekhaṇeṃ | heṃ āṃdhāreṃ cāṃdiṇeṃ | mā caṃdrāsi uṇeṃ | sphurateṃ kā ? || 7-172||

प्रकरण 7 पद 173

म्हणोनि हें न व्हावे । ऐसेंही करूं पावे । तरी तैसाचि स्वभावें । आइता असे ॥ 7-173॥

mhaṇoni heṃ na vhāve | aiseṃhī karūṃ pāve | tarī taisāci svabhāveṃ | āitā ase || 7-173||

प्रकरण 7 पद 174

draṣṭā dṛśya aiseṃ | aḷumāḷu donī dise | teṃhī parasparānupraveśeṃ | kāṃhīṃ nā kīṃ || 7-174||

प्रकरण 7 पद 175

tetheṃ dṛśya draṣṭāṃ bhare | | draṣṭepaṇa dṛśyīṃ na sare | mā donhī na hoūni ure | dohīṃceṃ sāca || 7-175||

प्रकरण 7 पद 176

maga bhalatetha bhalatevhāṃ | mājhārīle dṛśya-draṣṭa bhāvā | āṭaṇī karīta kheṃvā | yetī donhī || 7-176||

प्रकरण 7 पद 177

kāpurīṃ agnīpraveśu | kīṃ agni ghātalā potāsu | aiseṃ navhe saṃsarīsu | veṃcu jālā || 7-177||

प्रकरण 7 पद 178

ekā eku veṃcalā | śūnya biṃdu śūnyeṃ pusilā | draṣṭā dṛśyācā nimālā | taiseṃ hoya || 7-178||

प्रकरण 7 पद 179

kiṃbahunā āpuliyā | pratibiṃbā jhoṃbinaliyā | jhoṃbīsakaṭa āṭoniyāṃ | jāije jevīṃ || 7-179||

प्रकरण 7 पद 180

तैसें रुसता दृष्टी । द्रष्टा दृश्य भेटी । येती तेथें मिठी । दोहींची पडे ॥ 7-180॥

taiseṃ rusatā dṛṣṭī | draṣṭā dṛśya bheṭī | yetī tetheṃ miṭhī | dohīṃcī paḍe || 7-180||

प्रकरण 7 पद 181

सिंधु पूर्वापर । न मिळती तंवचि सागर । मग एकवट नीर । जैसें होय ॥ 7-181॥

siṃdhu pūrvāpara | na miḷatī taṃvaci sāgara | maga ekavaṭa nīra | jaiseṃ hoya || 7-181||

प्रकरण 7 पद 182

बहु ये हें त्रिपुटी । सहजें हो तया राहटी । प्रतिक्षणीं काय ठी । करीतसे ? ॥ 7-182॥

bahu ye heṃ tripuṭī | sahajeṃ ho tayā rāhaṭī | pratikṣaṇīṃ kāya ṭhī | karītase ? || 7-182||

प्रकरण 7 पद 183

donī viśeṣeṃ giḷī | nā nirviśiṣṭāteṃ ugaḷī | ughaḍī jhāṃpī yekeṃca ḍoḷīṃ | vastuci he || 7-183||

प्रकरण 7 पद 184

pātayā pāteṃ miḷe | kīṃ dṛṣṭtveṃ saiṃgha paghaḷe | tiye unmaḷitāṃ māvaḷe | navalāvo hā || 7-184||

प्रकरण 7 पद 185

draṣṭā dṛśyācyā grāsī | madhyeṃ lekhu vikāśī | yogabhūmikā aisī | āṃgīṃ vāje || 7-185||

प्रकरण 7 पद 186

उठिला तरंगु बैसे । पुढें अनुही नुमसे । ऐसा ठाईं जैसे । पाणी होय ॥ 7-186॥

uṭhilā taraṃgu baise | puḍheṃ anuhī numase | aisā ṭhāīṃ jaise | pāṇī hoya || 7-186||

प्रकरण 7 पद 187

kāṃ nīda saroni gelī | jāgṛtī nāhīṃ ceyilī | tevhāṃ hoya āpulī | jaisī sthiti || 7-187||

प्रकरण 7 पद 188

nānā ekā ṭhāūni uṭhī | anyatra navhe paiṭhī | he game taiśiyā dṛṣṭī | diṭhī sūtāṃ || 7-188||

प्रकरण 7 पद 189

kāṃ māvaḷo saralā divo | rātrīcā na karī prasavo | teṇeṃ gaganeṃ hā bhāvo | vākhāṇilā || 7-189||

प्रकरण 7 पद 190

ghetalā śvāsu buḍālā | ghāpatā nāhīṃ uṭhilā | taisā dohīṃsi sivatalā | navhe jo arthu || 7-190||

प्रकरण 7 पद 191

kīṃ avaghaviyāṃci karaṇīṃ | viṣayāṃcī gheṇī | karitāṃci eke kṣaṇīṃ | jeṃ kīṃ āhe || 7-191||

प्रकरण 7 पद 192

तया सारिखा ठावो । हा निकराचा आत्मभावो । येणें कां पाहों । न पाहों लाभे ? ॥ 7-192॥

tayā sārikhā ṭhāvo | hā nikarācā ātmabhāvo | yeṇeṃ kāṃ pāhoṃ | na pāhoṃ lābhe ? || 7-192||

प्रकरण 7 पद 193

kāyī āpuliye bhūmike | ārisā āpuliyeṃ nikeṃ | pāhoṃ na pāhoṃ śake | heṃ keṃ āhe ? || 7-193||

प्रकरण 7 पद 194

kāṃ samora pāṭhimoriyā | mukheṃ hoūṃ ye ārisiyā | vāṃcūni tayāprati tayā | hoāveṃ kāṃ ? || 7-194||

प्रकरण 7 पद 195

sarvāṃgeṃ dekhaṇā ravī | parī aiseṃ ghaḍe kevīṃ | je udo vastūcīṃ cavī | svayeṃ ghepe ? || 7-195||

प्रकरण 7 पद 196

कीं रसु आपणया पिये ? । कीं तोंड लपऊनि ठाये ? । हें रसपणें नव्हे । तया जैसें ॥ 7-196॥

kīṃ rasu āpaṇayā piye ? | kīṃ toṃḍa lapaūni ṭhāye ? | heṃ rasapaṇeṃ navhe | tayā jaiseṃ || 7-196||

प्रकरण 7 पद 197

taiseṃ pāhaṇeṃ na pāhaṇeṃ | pāhaṇeṃpaṇeṃci ho neṇe | āṇi donhī heṃ yeṇeṃ | svayeṃci asije || 7-197||

प्रकरण 7 पद 198

jeṃ pāhaṇeṃci mhaṇauniyāṃ | pāhaṇeṃ navhe āpaṇayāṃ | taiṃ na pāhaṇeṃ āpasayā | hāci āhe || 7-198||

प्रकरण 7 पद 199

āṇi na pāhaṇeṃ mā kaiseṃ | āpaṇapeṃ pāhoṃ baise ? | tarī pāhaṇeṃ heṃ aiseṃ | hāci puḍhatī || 7-199||

प्रकरण 7 पद 200

hīṃ donhī paraspareṃ | nāṃdatī ekā hāreṃ | bāṃdhoni yerayereṃ | nāhīṃ keleṃ || 7-200||

प्रकरण 7 पद 201

pāhāṇayā pāhaṇeṃ āhe | tarī na pāhaṇeṃ heṃci nohe | mhaṇauni yācī soye | neṇatī donhī || 7-201||

प्रकरण 7 पद 202

evaṃ pāhaṇeṃ na pāhaṇeṃ | corūniyāṃ asaṇeṃ | nā pāhe tarī koṇeṃ | kāya pāhileṃ ? || 7-202||

प्रकरण 7 पद 203

disalyāneṃ dṛśya bhāse | mhaṇāveṃ nā dekhileṃ aiseṃ | tarī dṛśyāstava dise | aiseṃ nāhīṃ || 7-203||

प्रकरण 7 पद 204

dṛśya kīra dṛṣṭīsī dise | parī sāca kīṃ draṣṭā ase | ātāṃ nāhīṃ teṃ kaiseṃ | dekhileṃ hoye ? || 7-204||

प्रकरण 7 पद 205

mukha diso kāṃ darpaṇīṃ | parī asaṇeṃ kīṃ taye mukhapaṇīṃ | tarī jālī te vāyāṇī | pratītī kīṃ || 7-205||

पद 206

dekhatāṃcī āpaṇayāteṃ | āliye nideceni hāteṃ | tayā svapnā aisā yetheṃ | nihāḷitāṃ || 206||

प्रकरण 7

प्रकरण 7 पद 207

निद्रिस्तु सुखासनीं । वाहिजे अनुवाहणीं । तो साच काय तेसणी । दशा पावे ? ॥ 7-207॥

nidristu sukhāsanīṃ | vāhije anuvāhaṇīṃ | to sāca kāya tesaṇī | daśā pāve ? || 7-207||

पद 208

kīṃ siseṃvīṇa ekaekeṃ | dāvilīṃ rājya karitī raṃkeṃ | taiśīṃ tiyeṃ satukeṃ | āthī kāī ? || 208||

प्रकरण 7

प्रकरण 7 पद 209

te nidrā jevhāṃ nāhīṃ | tevhāṃ jo jaisā jiye ṭhāī | taisācī svapnī kāṃhīṃ | na pavijeci kīṃ || 7-209||

प्रकरण 7 पद 210

tānheliyā mṛgatṛṣṇā | na bheṭaliyā śiṇu jesaṇā | mā bheṭaleyā koṇā | kāya bheṭaleṃ || 7-210||

प्रकरण 7 पद 211

kīṃ sāuliyececi vyājeṃ | meḷavileṃ jeṇeṃ duje | tayāceṃ karaṇeṃ vāṃjheṃ | jāleṃ jaiseṃ || 7-211||

प्रकरण 7 पद 212

taiseṃ dṛśya karūniyāṃ | draṣṭayāteṃ draṣṭayā | dāūni dhāḍileṃ vāyā | dāvilepaṇahī || 7-212||

प्रकरण 7 पद 213

jeṃ dṛśya draṣṭāci āhe | mā dāvaṇeṃ kāṃ sāhe ? | na dāvije tarī nohe | tayā to kāī ? || 7-213||

प्रकरण 7 पद 214

आरिसा पां न पाहे । तरी मुखचि वाया जाये ? । तेणेंवीण आहे । आपणपें कीं ॥ 7-214॥

ārisā pāṃ na pāhe | tarī mukhaci vāyā jāye ? | teṇeṃvīṇa āhe | āpaṇapeṃ kīṃ || 7-214||

प्रकरण 7 पद 215

taiseṃ ātmayāteṃ ātmayā | na dāvije paiṃ māyā | tarī ātmā vāvo kīṃ vāyāṃ | teci te kīṃ nā ? || 7-215||

प्रकरण 7 पद 216

mhaṇoni āpaṇāpeṃ draṣṭā | na karitāṃ aseṃ paiṭhāṃ | ātāṃ jālāci diṭhā | kāṃ karāvā || 7-216||

प्रकरण 7 पद 217

nānā māguteṃ dāvileṃ | tarī punarukta teṃci jāleṃ | yeṇeṃ hī boleṃ geleṃ | dāvaṇeṃ vṛthā || 7-217||

प्रकरण 7 पद 218

dorā sarpābhāsā | sācapaṇeṃ doru kāṃ jaisā | draṣṭā dṛśyā taisā | draṣṭā sācu || 7-218||

प्रकरण 7 पद 219

darpaṇeṃ āṇi mukheṃ | mukha dise heṃ na cuke | parī mukhīṃ mukha satukeṃ | darpaṇīṃ nāhīṃ || 7-219||

प्रकरण 7 पद 220

taise draṣṭā dṛśyā dohoṃ | sāca kīṃ dekhatā ṭhāvo | mhaṇauni dṛśya teṃ vāvo | dekhileṃ jarhī || 7-220||

प्रकरण 7 पद 221

वावो कीर होये । तर्क्ष्ही दिसत तंव आहे । येणें बोलें होये । आथी ऐसें ॥ 7-221॥

vāvo kīra hoye | tarkṣhī disata taṃva āhe | yeṇeṃ boleṃ hoye | āthī aiseṃ || 7-221||

प्रकरण 7 पद 222

तरी आन आनातें । देखोन होय देखतें । तरी मानूं येतें । देखिलें ऐसें ॥ 7-222॥

tarī āna ānāteṃ | dekhona hoya dekhateṃ | tarī mānūṃ yeteṃ | dekhileṃ aiseṃ || 7-222||

प्रकरण 7 पद 223

yetheṃ dekhoni kāṃ na dekhonī | aikya kāṃ nānā hoūni | parī hā yeṇeṃ vācūni | dekhaṇeṃ ase ? || 7-223||

प्रकरण 7 पद 224

āriśāneṃ ho kāṃ dāvileṃ | tarkṣhī mukhaci mukheṃ dekhileṃ | to na dāvī tarkṣhī saṃcaleṃ | mukhaci mukhīṃ || 7-224||

प्रकरण 7 पद 225

taiseṃ dāvileṃ nāhīṃ | tarī hāci yayācyā ṭhāīṃ | nā dāvilā tarkṣhīhī | hāci yayā || 7-225||

प्रकरण 7 पद 226

जागृती दाविला । कां निदा हारविला । परी जैसा येकला । पुरुष पुरुषीं ॥ 7-226॥

jāgṛtī dāvilā | kāṃ nidā hāravilā | parī jaisā yekalā | puruṣa puruṣīṃ || 7-226||

प्रकरण 7 पद 227

kāṃ rāyāteṃ tūṃ rāvo | aisā dāvije pratyayo | tarkṣhī ṭhāyeṃ ṭhāvo | rājāci ase || 7-227||

प्रकरण 7 पद 228

nā tarī rāyapaṇa rāyā | nāṇije kīṃ pratyayā | tarkṣhī kāṃhīṃ uṇeṃ tayā- | mājī ase ? || 7-228||

प्रकरण 7 पद 229

तैसें दावितां न दावितां । हा यया परौता । चढे न तुटे आइता । असतचि असे ॥ 7-229॥

taiseṃ dāvitāṃ na dāvitāṃ | hā yayā parautā | caḍhe na tuṭe āitā | asataci ase || 7-229||

प्रकरण 7 पद 230

tarī kāṃ nimitya piseṃ | hā yayā dāūṃ baiseṃ | dekhateṃ nāhīṃ taiṃ ārise | dekhāve koṇeṃ ? || 7-230||

प्रकरण 7 पद 231

dīpu dāvī tayāteṃ racī | kīṃ teṇeṃcī siddhī dīpācī | taisī sattā nimittācī | yeṇeṃ sāca || 7-231||

प्रकरण 7 पद 232

vanhīteṃ vanhī śikhā | prakāśī kīra dekhā | parī vanhī na honi lekhā | yeīla kāī ? || 7-232||

प्रकरण 7 पद 233

āṇi nimitta jeṃ bolāveṃ | teṃ yeṇeṃ disoni dāvāveṃ | dekhileṃ tarī svabhāveṃ | dṛśyahī hā || 7-233||

प्रकरण 7 पद 234

mhaṇauni svayaṃprakāśā yayā | āpaṇāpeṃ dekhāvayā | nimitta hā vāṃcuniyāṃ | nāhīṃca mā || 7-234||

प्रकरण 7 पद 235

भलतेन विन्यासें । दिसत तेणेंची दिसे । हा वांचूनि नसे । येथें कांहीं ॥ 7-235॥

bhalatena vinyāseṃ | disata teṇeṃcī dise | hā vāṃcūni nase | yetheṃ kāṃhīṃ || 7-235||

प्रकरण 7 पद 236

leṇeṃ āṇi bhāṃgāreṃ | bhāṃgāraci eka sphure | kāṃ je yetheṃ dusareṃ | nāhīṃci mhaṇoni || 7-236||

प्रकरण 7 पद 237

जळ तरंगीं दोहीं । जळावांचूनि नाहीं । म्हणौनि आन कांहीं । नाहीं ना नोहे ॥ 7-237॥

jaḷa taraṃgīṃ dohīṃ | jaḷāvāṃcūni nāhīṃ | mhaṇauni āna kāṃhīṃ | nāhīṃ nā nohe || 7-237||

प्रकरण 7 पद 238

ho kāṃ ghrāṇānumeyo | yevo kāṃ hātīṃ ghevo | lābho kāṃ diṭhī pāhoṃ | bhalataisā || 7-238||

प्रकरण 7 पद 239

parī kāpurācyā ṭhāīṃ | kāpurāvāṃcūni nāhīṃ | taiśā rītī bhalateyāhī | hāci yayā || 7-239||

प्रकरण 7 पद 240

ātāṃ dṛśyapaṇeṃ diso | kīṃ draṣṭā hoūni aso | parī hā vāṃcūni atiso | nāhīṃ yetheṃ || 7-240||

प्रकरण 7 पद 241

gaṃgā gaṃgāpaṇeṃ vāho | kīṃ siṃdhu hoūni rāho | parī pāṇīpaṇā navalāvo | heṃ na dekho kīṃ || 7-241||

प्रकरण 7 पद 242

थिजावें कीं विघरावें । हें अप्रयोजक आघवें । घृतपण नव्हे । अनारिसें ॥ 7-242॥

thijāveṃ kīṃ vigharāveṃ | heṃ aprayojaka āghaveṃ | ghṛtapaṇa navhe | anāriseṃ || 7-242||

प्रकरण 7 पद 243

jvāḷā āṇi vanhī | na lekhijatī donhī | vanhimātra mhaṇoni | āna navheci kīṃ || 7-243||

प्रकरण 7 पद 244

taiseṃ draśya kāṃ draṣṭā | yā donhī daśā vāṃjhaṭā | pāhatāṃ ekī kāṣṭhā | sphūrtimātra to || 7-244||

प्रकरण 7 पद 245

iye sphūrtīkaḍonī | nāhīṃ sphurtimātra vāṃcuni | tarī kāya dekhonī | dekhatu ase ? || 7-245||

प्रकरण 7 पद 246

puḍheṃ pharakeṃ nā disateṃ | nā māgeṃ ḍokāvī dekhateṃ | pāhatāṃ yeṇeṃ yayāteṃ | sphuradrupeṃci || 7-246||

प्रकरण 7 पद 247

kalloḷeṃ jaḷīṃ ghātaleṃ | soneṃni soneṃ pāṃghuraleṃ | diṭhīce pāya guṃtale | diṭhīsīcī || 7-247||

प्रकरण 7 पद 248

śrutīsī meḷavilī śrutī | dṛtīsi meḷavilī dṛtī | kāṃ je tṛptīsīci tṛptī | vogarilī || 7-248||

प्रकरण 7 पद 249

guḷeṃ guḷeṃ parivāḍilā | meru suvarṇeṃ maḍhilā | kāṃ jvāḷā guṃḍāḷilā | anaḷu jaisā || 7-249||

प्रकरण 7 पद 250

heṃ bahu kāya bolije | kīṃ nabha nabhāciyā rige seje | maga koṇeṃ nidije | jāge teṃ koṇeṃ || 7-250||

प्रकरण 7 पद 251

hā yeṇeṃ pāhilā āisā | kāṃhīṃ na pāhilā jaisā | āṇi na pāhatāṃhī āpaisā | pāhaṇeṃci hā || 7-251||

प्रकरण 7 पद 252

येथें बोलणें न साहे । जाणणें न समाये । अनुभव न लाहे । आंगी मिरौ ॥ 7-252॥

yetheṃ bolaṇeṃ na sāhe | jāṇaṇeṃ na samāye | anubhava na lāhe | āṃgī mirau || 7-252||

प्रकरण 7 पद 253

mhaṇonī yayāteṃ yeṇeṃ | ye parīceṃ pāhaṇeṃ | pāhatāṃ kāṃhīṃ koṇe | pāhileṃ nāhīṃ || 7-253||

प्रकरण 7 पद 254

किंबहुना ऐसें । आत्मेनि आत्मा प्रकाशे । न चेतुचि चेऊं बैसे । तयासि तो ॥ 7-254॥

kiṃbahunā aiseṃ | ātmeni ātmā prakāśe | na cetuci ceūṃ baise | tayāsi to || 7-254||

प्रकरण 7 पद 255

svayeṃ darśanāciyā savā | avaghīyācī jātase phāvāṃ | parī nijātmabhāvā | na moḍitāhī || 7-255||

प्रकरण 7 पद 256

na pāhatāṃ ārisā aso pāhe | tarī teṃci pāhaṇeṃ hoye | āṇi pāhaṇena tarī jāye | na pāhaṇeṃ pāhaṇeṃ || 7-256||

प्रकरण 7 पद 257

भलतैसा फांके । परी एकपणा न मुके । नाना संकोचे तरी असकें । हाचि आथी ॥ 7-257॥

bhalataisā phāṃke | parī ekapaṇā na muke | nānā saṃkoce tarī asakeṃ | hāci āthī || 7-257||

प्रकरण 7 पद 258

सूर्याचिया हाता । अंधकारू नये सर्वथा । मग प्रकाशाची कथा । आइकता का ? ॥ 7-258॥

sūryāciyā hātā | aṃdhakārū naye sarvathā | maga prakāśācī kathā | āikatā kā ? || 7-258||

प्रकरण 7 पद 259

अंधारु कां उजिवडु । हा एकला एकवडु । जैसा कां मार्तंडु । भलतेथें ॥ 7-259॥

aṃdhāru kāṃ ujivaḍu | hā ekalā ekavaḍu | jaisā kāṃ mārtaṃḍu | bhalatetheṃ || 7-259||

प्रकरण 7 पद 260

taisā āvaḍatiye bhūmike | ārūḍhalīyāhī kautukeṃ | pari yayāteṃ hā na cuke | hāci aisā || 7-260||

प्रकरण 7 पद 261

सिंधूची सींव न मोडे । पाणीपणा सळु न पडे । जरी मोडुतु कां गाडे । तरंगांची ॥ 7-261॥

siṃdhūcī sīṃva na moḍe | pāṇīpaṇā saḷu na paḍe | jarī moḍutu kāṃ gāḍe | taraṃgāṃcī || 7-261||

प्रकरण 7 पद 262

raśmī sūryācī āthī | parī biṃbā baherī jātī | mhaṇauni bodhasaṃpattī | upamā nohe || 7-262||

प्रकरण 7 पद 263

आणि पल्हेचा दोडा । न पडतां तढा । जग तंव कापडा । न भरेचि कीं ॥ 7-263॥

āṇi palhecā doḍā | na paḍatāṃ taḍhā | jaga taṃva kāpaḍā | na bhareci kīṃ || 7-263||

प्रकरण 7 पद 264

सोनयाचा रवा । रवेपणाचा ठेवा । आवघेयाचि अवयवा । लेणें नोहे ॥ 7-264॥

sonayācā ravā | ravepaṇācā ṭhevā | āvagheyāci avayavā | leṇeṃ nohe || 7-264||

प्रकरण 7 पद 265

न फेडितां आडवावो । दिगंतौनि दिगंता जावो । न ये मा पावों । उपमा काई ? ॥ 7-265॥

na pheḍitāṃ āḍavāvo | digaṃtauni digaṃtā jāvo | na ye mā pāvoṃ | upamā kāī ? || 7-265||

प्रकरण 7 पद 266

mhaṇauni iye ātmalīḷe | nāhīṃ āna kāṃṭāḷeṃ | ātāṃ yeyāciye tuḷe | hāci yayā || 7-266||

प्रकरण 7 पद 267

svaprakāśācā ghāṃsīṃ | jevitāṃ bahu vegeṃsī | veṃcenā parī kuśīṃ | vākhahī na paḍe || 7-267||

प्रकरण 7 पद 268

ऐसा निरुपमा परी । आपुलिये विलासवरी । आत्मा राणीव करी । आपुला ठाईं ॥ 7-268॥

aisā nirupamā parī | āpuliye vilāsavarī | ātmā rāṇīva karī | āpulā ṭhāīṃ || 7-268||

प्रकरण 7 पद 269

tayāteṃ mhaṇipeṃ ajñāna | tarī nyāyā bharaleṃ rāna | ātāṃ mhaṇe tayāceṃ vacana | upasāvoṃ āmhī || 7-269||

प्रकरण 7 पद 270

prakāśiteṃ ajñāna | aiseṃ mhaṇaṇeṃ hana | tarī nidhi dāviteṃ aṃjana | na mhaṇije kāī ? || 7-270||

प्रकरण 7 पद 271

suvarṇagaura aṃbikā | na mhaṇije kaya kāḷikā ? | taisā ātmaprakāśakā | ajñānavādu || 7-271||

प्रकरण 7 पद 272

yerkṣhavīṃ śivoni pṛthvīvarī | tattvācyā vāṇeparī | jayācā raśmikarīṃ | ujāḷā yetī || 7-272||

प्रकरण 7 पद 273

jeṇeṃ jñāna sajñāna hoye | dṛṇmātra dṛṣṭīteṃ viye | prakāśācā divo pāhe | prakāśāsī || 7-273||

प्रकरण 7 पद 274

teṃ koṇeṃ nikṛṣṭeṃ | dāvileṃ ajñānāceni boṭeṃ | nā tameṃ sūryā moṭe | bāṃdhitāṃ nikeṃ || 7-274||

प्रकरण 7 पद 275

`a` pūrvī jñānākṣarī | vasatāṃ ajñānācī thorī | śabdārthācī ujarī | apūrva navhe kīṃ ? || 7-275||

प्रकरण 7 पद 276

lākhece māṃduse | āgīceṃ ṭhevaṇeṃ kāyiseṃ ? | āṃtu bāherī sariseṃ | karūni ghālī || 7-276||

प्रकरण 7 पद 277

mhaṇoni jaga jñāneṃ sphiteṃ | bolatāṃ ajñānavādāteṃ | vikhuralī hotī āteṃ | vāceciye || 7-277||

प्रकरण 7 पद 278

akharīṃ taṃva govadhu | puḍhārāṃ anṛtavādu | mā kaisā ajñānavādu | kīje jñānīṃ ? || 7-278||

प्रकरण 7 पद 279

āṇi ajñāna mhaṇaṇeṃ | sphuratse arthapaṇeṃ | ātāṃ heṃci jñāna koṇe | mānije nā ? || 7-279||

प्रकरण 7 पद 280

असो हें आत्मराजें । आपणापें जेणें तेजें । आपणचि देखिजे । बहुये परी ॥ 7-280॥

aso heṃ ātmarājeṃ | āpaṇāpeṃ jeṇeṃ tejeṃ | āpaṇaci dekhije | bahuye parī || 7-280||

प्रकरण 7 पद 281

nirvacitāṃ jeṃ jhāvaḷe | teṃci kīṃ lāhe ḍoḷe ? | ḍoḷyāpuḍheṃ miḷe | teṃci tayā || 7-281||

प्रकरण 7 पद 282

aiseṃ jagajñāna jeṃ āhe | teṃ ajñāna mhaṇeṃ mī viyeṃ | yeṇeṃ anumāneṃ hoṃ pāhe | āthī aiseṃ || 7-282||

प्रकरण 7 पद 283

taṃva ajñāna triśuddhī nāhīṃ | heṃ jageṃci ṭhevileṃ ṭhāī | je dharma dharmitveṃ keṃhīṃ | jñānājñāna ase ? || 7-283||

प्रकरण 7 पद 284

kājaḷāṃ motīṃ viyeṃ ? | rākhoṃḍiyā dīpu jiye ? | tarī jñāna dharmu hoye | ajñānācā || 7-284||

प्रकरण 7 पद 285

caṃdramā nigatī jvāḷā ? | ākāśa āte śiḷā ? | tarī ajñāna ujaḷā | jñānāteṃ vamī || 7-285||

प्रकरण 7 पद 286

kṣīrābdhīṃ kāḷakūṭa | he ekī parīce vikaṭa | parī kāḷakūṭīṃ cokhaṭa | sudhā kaiṃcī ? || 7-286||

प्रकरण 7 पद 287

nā jñānī ajñāna jāleṃ | teṃ hotāṃci ajñāna geleṃ | puḍhatī jñāna ekaleṃ | ajñāna nāhīṃ || 7-287||

प्रकरण 7 पद 288

mhaṇauni sūrya sūryāci yevaḍhā | caṃdra caṃdrāci sāṃgaḍā | nā dipāciyā paḍipāḍā | aisā dīpū || 7-288||

प्रकरण 7 पद 289

prakāśa to prakāśa kīṃ | yāsi na vaṃce gheīṃ cukī | mhaṇauni jaga asakī | vastuprabhā || 7-289||

प्रकरण 7 पद 290

विभाति यस्य भासा । सर्वमिदं हा ऐसा । श्रुति काय वायसा । ढेंकर देती ॥ 7-290॥

vibhāti yasya bhāsā | sarvamidaṃ hā aisā | śruti kāya vāyasā | ḍheṃkara detī || 7-290||

प्रकरण 7 पद 291

यालागीं वस्तुप्रभा । वस्तूचि पावे शोभा । जात असे लाभा । वस्तुचिया ॥ 7-291॥

yālāgīṃ vastuprabhā | vastūci pāve śobhā | jāta ase lābhā | vastuciyā || 7-291||

प्रकरण 7 पद 292

वांचून वस्तु यया । आपणपें प्रकाशावया । अज्ञान हेतु वांया । अवघेंचि ॥ 7-292॥

vāṃcūna vastu yayā | āpaṇapeṃ prakāśāvayā | ajñāna hetu vāṃyā | avagheṃci || 7-292||

प्रकरण 7 पद 293

mhaṇoni ajñāna sadbhāvo | koṇe parī na lāhoṃ | ajñāna kīra vāvo | pāhoṃ ṭheliyāhī || 7-293||

प्रकरण 7 पद 294

परी तमाचा विसुरा । न जोडेचि दिनकरा । रात्रीचिया घरा । गेलियाही ॥ 7-294॥

parī tamācā visurā | na joḍeci dinakarā | rātrīciyā gharā | geliyāhī || 7-294||

प्रकरण 7 पद 295

kāṃ nīda khoḷe bharitā | jāgaṇeṃ hī na ye hātā | yekaliyā ṭaḷaṭaḷitā | ṭhākije jevīṃ || 7-295||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे अज्ञानखंडन नाम सप्तम प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave ajñānakhaṃḍana nāma saptama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 8

प्रकरण 8 पद 1

prakaraṇa āṭhaveṃ jñānakhaṇḍana taiseṃ āmuceni nāṃveṃ | ajñānāceṃ jñānahī navhe | āmhāṃlāgīṃ gurudeveṃ | āmhīca keloṃ || 8-1||

प्रकरण 8 पद 2

parī āmhā āmhī āhoṃ | teṃ kaiseṃ pāho jāvoṃ | taṃva kāya kīje ṭhāvo | lājije aisā || 8-2||

प्रकरण 8 पद 3

hā ṭhāvovarī gururāyeṃ | nāṃdaviloṃ uvāyeṃ | je āmhī na samāye | āmhāṃmājīṃ || 8-3||

प्रकरण 8 पद 4

aho ātmapaṇīṃ na saṃṭho | svasaṃviti na ghasavaṭo | āṃgīṃ lāgaliyā na phuṭoṃ | kaivalyahī || 8-4||

प्रकरण 8 पद 5

āmucī karave goṭhī | te jālīci nāhīṃ vāksṛṣṭī | āmuteṃ dekhe diṭhī | te diṭhīci navhe || 8-5||

प्रकरण 8 पद 6

आमुतें करूनि विखो । भोगूं शके पारखो । तैं आमुतें न देखों । आम्हीपणा ॥ 8-6॥

āmuteṃ karūni vikho | bhogūṃ śake pārakho | taiṃ āmuteṃ na dekhoṃ | āmhīpaṇā || 8-6||

प्रकरण 8 पद 7

प्रगटो लपो न लाहो । येथें नाहीं नवलाहो । परी कैसेनिही विपावो । असणेयाचा ॥ 8-7॥

pragaṭo lapo na lāho | yetheṃ nāhīṃ navalāho | parī kaisenihī vipāvo | asaṇeyācā || 8-7||

प्रकरण 8 पद 8

kiṃbahunā śrīnivṛttīṃ | ṭheviloṃ asoṃ jayā sthitīṃ | te kāya deūṃ hātī | vāceciyā ? || 8-8||

प्रकरण 8 पद 9

tetha samora hoāvayā | ajñānācā pāḍu kāsayā | keute meliyā māyā | hoūṃ pāhije || 8-9||

प्रकरण 8 पद 10

ajñānācā pravartu | nāhīṃ jayā gāṃvāāṃtu | tetheṃ jñānācī tarī mātu | koṇa jāṇe ? || 8-10||

प्रकरण 8 पद 11

राती म्हणोनि दिवे । पडती कीं लावावे । वांचुनि सूर्यासवें । शिणणें होये ॥ 8-11॥

rātī mhaṇoni dive | paḍatī kīṃ lāvāve | vāṃcuni sūryāsaveṃ | śiṇaṇeṃ hoye || 8-11||

प्रकरण 8 पद 12

mhaṇoni ajñāna nāhīṃ | tetheṃci geleṃ jñānahī | ātāṃ nimiṣonmeṣā dohīṃ | ṭhelī vāṭa || 8-12||

प्रकरण 8 पद 13

yerkṣhavīṃ tarkṣhī jñāna ajñānāneṃ | dohīṃci abhidhāneṃ | arthāceni ānāneṃ | viplāvilīṃ || 8-13||

प्रकरण 8 पद 14

jaisīṃ daṃpatteṃ paraspare | toḍoni pālaṭilīṃ śireṃ | tetheṃ pālaṭu nā paṇa sare | dohīṃceṃ jiṇeṃ || 8-14||

प्रकरण 8 पद 15

kāṃ pāṭhī lāvilā hoye | to dīpuci vāyāṃ jāye | diṭhī āṃdhāreṃ pāhe | taiṃ teci vṛthā || 8-15||

प्रकरण 8 पद 16

taiseṃ nipaṭūna jeṃ neṇije | teṃ ajñāna śabdeṃ bolije | ātāṃ sarvahī jeṇeṃ suje | teṃ ajñāna kaiseṃ ? || 8-16||

प्रकरण 8 पद 17

aiseṃ jñāna ajñānīṃ āleṃ | ajñāna jñāneṃ geleṃ | ye dohīṃ vāṃjhauleṃ | donhī jālī || 8-17||

प्रकरण 8 पद 18

āṇi jāṇe toci neṇeṃ | neṇe toci jāṇe | ātāṃ keṃ aseṇe jiṇeṃ | jñānā ajñānā ? || 8-18||

प्रकरण 8 पद 19

evaṃ jñānājñāneṃ donhī | poṭīṃ sūni ahanī | udailā cidgaganīṃ cidādityu hā || 8-19||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे ज्ञानखंडन नाम अष्टम प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave jñānakhaṃḍana nāma aṣṭama prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 9

प्रकरण 9 पद 1

prakaraṇa navaveṃ jīvanmuktadaśākathana ātāṃ āmoda sunāsa jāleṃ | śrutīsi śravaṇa righāle | ārise uṭhale | locanesī || 9-1||

प्रकरण 9 पद 2

आपुलेनि समीरपणें । वेल्हावती विंजणें । कीं माथेचि चांफेपणें । बहकताती ॥ 9-2॥

āpuleni samīrapaṇeṃ | velhāvatī viṃjaṇeṃ | kīṃ mātheci cāṃphepaṇeṃ | bahakatātī || 9-2||

प्रकरण 9 पद 3

जिव्हा लोधली रसें । कमळ सूर्यपणें विकाशे । चकोरचि जैसे । चंद्रमा झाले ॥ 9-3॥

jivhā lodhalī raseṃ | kamaḷa sūryapaṇeṃ vikāśe | cakoraci jaise | caṃdramā jhāle || 9-3||

प्रकरण 9 पद 4

फुलेंचि जालीं भ्रमर । तरुणीची झाली नर । जालें आपुलें शेजार । निद्राळुचि ॥ 9-4॥

phuleṃci jālīṃ bhramara | taruṇīcī jhālī nara | jāleṃ āpuleṃ śejāra | nidrāḷuci || 9-4||

प्रकरण 9 पद 5

दिठीवियाचा रवा । नागरु इया ठेवा । घडिला कां कोरिवां । परी जैसा ॥ 9-5॥

diṭhīviyācā ravā | nāgaru iyā ṭhevā | ghaḍilā kāṃ korivāṃ | parī jaisā || 9-5||

प्रकरण 9 पद 6

चूतांकूर झाले कोकिळ । आंगच झाले मलयानीळ । रस झाले सकळ । रसनावंत ॥ 9-6॥

cūtāṃkūra jhāle kokiḷa | āṃgaca jhāle malayānīḷa | rasa jhāle sakaḷa | rasanāvaṃta || 9-6||

प्रकरण 9 पद 7

तैसे भोग्य आणि भोक्ता । दिसे आणि देखता । हें सरलें अद्वैता । अफुटामाजीं ॥ 9-7॥

taise bhogya āṇi bhoktā | dise āṇi dekhatā | heṃ saraleṃ advaitā | aphuṭāmājīṃ || 9-7||

प्रकरण 9 पद 8

सेवंतेपणा बाहेरी । न निगताचि परी । पाती सहस्रवरी । उपलविजे ते ॥ 9-8॥

sevaṃtepaṇā bāherī | na nigatāci parī | pātī sahasravarī | upalavije te || 9-8||

प्रकरण 9 पद 9

तैसें नव नवा अनुभवीं । वाजतां वाधावी । अक्रियेच्या गांवीं । नेणिजे तें ॥ 9-9॥

taiseṃ nava navā anubhavīṃ | vājatāṃ vādhāvī | akriyecyā gāṃvīṃ | neṇije teṃ || 9-9||

प्रकरण 9 पद 10

mhaṇoni viṣayāṃceni nāṃveṃ | sūni iṃdriyāṃce thave | saiṃgha ghetī dhāṃve | samorahī || 9-10||

प्रकरण 9 पद 11

parī ārisā śive śive | taṃva diṭhīsī diṭhī phāve | taise jhāle dhāṃve | vṛttīciyā || 9-11||

प्रकरण 9 पद 12

नाग मुदी कंकण । त्रिलिंगीं भेदली खूण । घेतां तरी सुवर्ण । घेईजे कीं ॥ 9-12॥

nāga mudī kaṃkaṇa | triliṃgīṃ bhedalī khūṇa | ghetāṃ tarī suvarṇa | gheīje kīṃ || 9-12||

प्रकरण 9 पद 13

वेंचूनि आणूं कल्लोळ । म्हणोन घापे करतळ । तेथें तरी निखळ । पाणीच फावे ॥ 9-13॥

veṃcūni āṇūṃ kalloḷa | mhaṇona ghāpe karataḷa | tetheṃ tarī nikhaḷa | pāṇīca phāve || 9-13||

प्रकरण 9 पद 14

hātāpāśīṃ sparśu | ḍoḷyāpāśīṃ rūpasu | jivhepāśīṃ miṭhāṃśu | koṇhī ekū || 9-14||

प्रकरण 9 पद 15

tarhī parimaḷā parauteṃ | miravaṇeṃ nāhīṃ kāpurāteṃ | tevīṃ bahutāṃparī sphurateṃ | teṃci sphure || 9-15||

प्रकरण 9 पद 16

म्हणोनि शब्दादि पदार्थ । श्रोत्रादिकांचे हात । घ्यावया जेथ । उजू होती ॥ 9-16॥

mhaṇoni śabdādi padārtha | śrotrādikāṃce hāta | ghyāvayā jetha | ujū hotī || 9-16||

प्रकरण 9 पद 17

tethe saṃbaṃdhu hoye na hoye | tava iṃdriyāṃceṃ teṃ nohe | maga asataci āhe | saṃbaṃdhu nā || 9-17||

प्रकरण 9 पद 18

jiye perīṃ disatī usīṃ | tiye lābhatī kīṃ rasīṃ | kāṃti jevīṃ śaśīṃ | punaveciyā || 9-18||

प्रकरण 9 पद 19

paḍileṃ cāṃdāvarī cāṃdiṇeṃ | samudrīṃ jāleṃ varaṣaṇeṃ | viṣayāṃ karaṇeṃ | bheṭatī taiśīṃ || 9-19||

प्रकरण 9 पद 20

म्हणोन तोंडा आड पडे । तेंहि वाचा वावडे । परी समाधी न मोडे । मौनमुद्रेची ॥ 9-20॥

mhaṇona toṃḍā āḍa paḍe | teṃhi vācā vāvaḍe | parī samādhī na moḍe | maunamudrecī || 9-20||

प्रकरण 9 पद 21

व्यापाराचे गाडे । मोडतांहि आपाडे । अक्रियेचें न मोडे । पाऊल केंही ॥ 9-21॥

vyāpārāce gāḍe | moḍatāṃhi āpāḍe | akriyeceṃ na moḍe | pāūla keṃhī || 9-21||

प्रकरण 9 पद 22

pasarūni vṛttīcī vāve | diṭhī rūpāteṃ de kheveṃ | parī sācāceni nāṃve | kāṃhīṃci na labhe || 9-22||

प्रकरण 9 पद 23

तमातें घ्यावया । उचलूनी सहस्र बाहिया । शेवटीं रवी इया । हाचि जैसा ॥ 9-23॥

tamāteṃ ghyāvayā | ucalūnī sahasra bāhiyā | śevaṭīṃ ravī iyā | hāci jaisā || 9-23||

प्रकरण 9 पद 24

स्वप्नींचिया विलासा । भेटईन या आशा । उठिला तंव जैसा । तोचि मा तो ॥ 9-24॥

svapnīṃciyā vilāsā | bheṭaīna yā āśā | uṭhilā taṃva jaisā | toci mā to || 9-24||

प्रकरण 9 पद 25

taisā udailayā nirviṣayeṃ | jñānī viṣayī hoṃ lāhe ? | taṃva donhī na honī hoye | kāya neṇoṃ || 9-25||

प्रकरण 9 पद 26

caṃdra vecūṃ gelā cāṃdiṇeṃ | taṃva veṃcileṃ kāya koṇeṃ | viūni vāṃjheṃ smaraṇeṃ | hotīṃ jaisī || 9-26||

प्रकरण 9 पद 27

pratyāhārādi āṃgīṃ | yogeṃ āṃga ṭeṃkileṃ yogīṃ | to jālā iye mārgī | dihācā cāṃdu || 9-27||

प्रकरण 9 पद 28

yetha pravṛtti bahuḍe jiṇeṃ | apravṛttīsī bādhāvaṇeṃ | ātāṃ pratyaṇmukhapaṇeṃ | pracāru dise || 9-28||

प्रकरण 9 पद 29

द्वैतदशेचें आंगण । अद्वैत वोळगे आपण । भेद तंव तंव दुण । अभेदासी ॥ 9-29॥

dvaitadaśeceṃ āṃgaṇa | advaita voḷage āpaṇa | bheda taṃva taṃva duṇa | abhedāsī || 9-29||

प्रकरण 9 पद 30

kaivalyācā caḍhāvā | karīta viṣayasevā | jhālā bhṛtya bhajya kālovā | bhaktīcyā gharīṃ || 9-30||

प्रकरण 9 पद 31

gharāmājīṃ pāyeṃ | cālatāṃ mārgūhī toci hoye | nā baise tarkṣhī āhe | pāvaṇeṃci || 9-31||

प्रकरण 9 पद 32

taiseṃ bhalateṃ karitāṃ | yetheṃ pāvije kāṃhīṃ ātāṃ | aiseṃ nāhīṃ na karitāṃ | ṭhākijenā || 9-32||

प्रकरण 9 पद 33

आठवू आणि विसरू । तयातेंही घेऊं नेदी पसरु । दशेचा वेव्हारु । असाधारणु ॥ 9-33॥

āṭhavū āṇi visarū | tayāteṃhī gheūṃ nedī pasaru | daśecā vevhāru | asādhāraṇu || 9-33||

प्रकरण 9 पद 34

jālī svecchāci vidhi | svaira jālī samādhī | daśe ye mokṣaṛddhi | baisoṃ ghāpe || 9-34||

प्रकरण 9 पद 35

जाला देवोचि भक्तु । ठावोचि जाला पंथु । होऊनि ठेला एकांतु । विश्वचि हें ॥ 9-35॥

jālā devoci bhaktu | ṭhāvoci jālā paṃthu | hoūni ṭhelā ekāṃtu | viśvaci heṃ || 9-35||

प्रकरण 9 पद 36

भलतेउतेनि देवें । भलतेन भक्त होआवें । बैसला तेथें राणिवें । अकर्मु हा ॥ 9-36॥

bhalateuteni deveṃ | bhalatena bhakta hoāveṃ | baisalā tetheṃ rāṇiveṃ | akarmu hā || 9-36||

प्रकरण 9 पद 37

देवाचिया दाटणी । देऊळा जाली आटणी । देशकाळादि वाहाणीं । येईचिना ॥ 9-37॥

devāciyā dāṭaṇī | deūḷā jālī āṭaṇī | deśakāḷādi vāhāṇīṃ | yeīcinā || 9-37||

प्रकरण 9 पद 38

devīṃ devoci na māye | mā devī keṃ anvayo āhe ? | yetha parivāru bahuye | aghaḍatā kīṃ || 9-38||

प्रकरण 9 पद 39

aisāhi svāmībhṛtyasaṃbaṃdhā- | lāgīṃ uṭhalīṃ śraddhā | taiṃ devoci nusadhā | kāmavije || 9-39||

प्रकरण 9 पद 40

अवघियाचि उपचारा । जपध्यान निर्धारा । नाहीं आन संसारा । देवोवांचुनी ॥ 9-40॥

avaghiyāci upacārā | japadhyāna nirdhārā | nāhīṃ āna saṃsārā | devovāṃcunī || 9-40||

प्रकरण 9 पद 41

आतां देवातेंचि देवें । देववरी भजावें । अर्पणाचेनि नांवें । भलतिया ॥ 9-41॥

ātāṃ devāteṃci deveṃ | devavarī bhajāveṃ | arpaṇāceni nāṃveṃ | bhalatiyā || 9-41||

प्रकरण 9 पद 42

पाहें पां आघवया । रुखा रुखचि यया । परी दुसरा नाहीं तया । विस्तार जेवीं ॥ 9-42॥

pāheṃ pāṃ āghavayā | rukhā rukhaci yayā | parī dusarā nāhīṃ tayā | vistāra jevīṃ || 9-42||

प्रकरण 9 पद 43

deva deūḷa parivārū | kīje korūni ḍoṃgaru | taisā bhaktīcā vyavahāru | kāṃ na vhāvā ? || 9-43||

प्रकरण 9 पद 44

ao mugīṃ muga jaiseṃ | ghetāṃ na ghetāṃ navala nase | keleṃ devapaṇa taiseṃ | dohīṃparī || 9-44||

प्रकरण 9 पद 45

अखतांचि देवता । अखतींचि असे न पूजितां । मा अखतीं काय आतां । पुजो जावो ॥ 9-45॥

akhatāṃci devatā | akhatīṃci ase na pūjitāṃ | mā akhatīṃ kāya ātāṃ | pujo jāvo || 9-45||

प्रकरण 9 पद 46

दीप्तीचीं लुगडीं । दीपकळिके तूं वेढी । हें न म्हणतां ते उघडी । ठाके काई ? ॥ 9-46॥

dīptīcīṃ lugaḍīṃ | dīpakaḷike tūṃ veḍhī | heṃ na mhaṇatāṃ te ughaḍī | ṭhāke kāī ? || 9-46||

प्रकरण 9 पद 47

kāṃ caṃdrāteṃ caṃdrikā | na mhaṇije tūṃ le kāṃ | tarkṣhī to asikā | tiyāci kīṃ nā || 9-47||

प्रकरण 9 पद 48

आगीपण आगी । असतचि असे आंगीं । मा कासयालागीं । देणें न देणें ? ॥ 9-48॥

āgīpaṇa āgī | asataci ase āṃgīṃ | mā kāsayālāgīṃ | deṇeṃ na deṇeṃ ? || 9-48||

प्रकरण 9 पद 49

mhaṇoni bhajatāṃ bhajāveṃ | mā na bhajatāṃ kāya navhe ? | aiseṃ nāhīṃ svabhāveṃ | śrīśivūci ase || 9-49||

प्रकरण 9 पद 50

atāṃ bhakti abhakti | jāleṃ tāṭa ekī pāṃtī | karmākarmāciyā vātī | mālhāvūniyāṃ || 9-50||

प्रकरण 9 पद 51

म्हणोनि उपनिषदें । दशे येति निंदे । निंदाचि विशदें । स्तोत्रें होती ॥ 9-51॥

mhaṇoni upaniṣadeṃ | daśe yeti niṃde | niṃdāci viśadeṃ | stotreṃ hotī || 9-51||

प्रकरण 9 पद 52

nā tarī niṃdāstuti | donhīṃ maunāsāṭhīṃ jātī | maunīṃ mauna āthī | na bolatāṃ bolī || 9-52||

प्रकरण 9 पद 53

ghālitā avhāsavhā pāya | śivayātrāci hota jāya | śivā geliyāhī nohe | keṃhī jāṇeṃ || 9-53||

प्रकरण 9 पद 54

चालणें आणि बैसक । दोन्ही मिळोनि एक । नोहे ऐसें कौतुक । इये ठायीं ॥ 9-54॥

cālaṇeṃ āṇi baisaka | donhī miḷoni eka | nohe aiseṃ kautuka | iye ṭhāyīṃ || 9-54||

प्रकरण 9 पद 55

yerkṣhavīṃ āḍoḷiliyā ḍoḷā | śivadarśanācā sohaḷā | bhogije bhalate veḷāṃ | bhalateṇeṃ || 9-55||

प्रकरण 9 पद 56

nā samora dise śivuhī | pari dekhileṃ kāṃhīṃ nāhīṃ | devā bhaktā dohī | ekaci pāḍū || 9-56||

प्रकरण 9 पद 57

आपणचि चेंडू सुटे । मग आपणया उपटे । तेणें उंदळता दाटे । आपणपांचि ॥ 9-57॥

āpaṇaci ceṃḍū suṭe | maga āpaṇayā upaṭe | teṇeṃ uṃdaḷatā dāṭe | āpaṇapāṃci || 9-57||

प्रकरण 9 पद 58

aisī jarī ceṃḍūphaḷī | dekhije kāṃ kevheḷīṃ | tarī bolije he saraḷī | prabuddhācī || 9-58||

प्रकरण 9 पद 59

karmācā hātu na lage | jñānāceṃhī kāṃhīṃ na rige | aisīci hotase āṃgeṃ | upāsti he || 9-59||

प्रकरण 9 पद 60

निफजे ना निमे । आंगें आंग घुमे । सुखा सुख उपमे । देववेल इया ॥ 9-60॥

niphaje nā nime | āṃgeṃ āṃga ghume | sukhā sukha upame | devavela iyā || 9-60||

प्रकरण 9 पद 61

koṇhī eka akṛtrīma | bhaktīceṃ heṃ varma | yogajñānādiviśrāma | bhūmikā he || 9-61||

प्रकरण 9 पद 62

आंगें कीर एक झालें । परी नामरूपाचे मासले । होते तेही आटले । हरिहर येथें ॥ 9-62॥

āṃgeṃ kīra eka jhāleṃ | parī nāmarūpāce māsale | hote tehī āṭale | harihara yetheṃ || 9-62||

प्रकरण 9 पद 63

aho ardhanārīnaṭeśvareṃ | giḷita giḷita paraspareṃ | grahaṇa jāleṃ ekasareṃ | sarvagrāseṃ || 9-63||

प्रकरण 9 पद 64

वाच्यजात खाऊनी । वाचकत्वहि पिऊनी । टाकली निदैजौनी । परा येथें ॥ 9-64॥

vācyajāta khāūnī | vācakatvahi piūnī | ṭākalī nidaijaunī | parā yetheṃ || 9-64||

प्रकरण 9 पद 65

śivāśivā ! samarthā svāmī | yevaḍhīye ānaṃdabhūmi | ghepe dīje ekeṃ āmhīṃ | aiseṃ keleṃ || 9-65||

प्रकरण 9 पद 66

cetaci mā cevavileṃ | nidaileṃci mā nidavileṃ | āmhīci āmhā āṇileṃ | navala jī tujheṃ || 9-66||

प्रकरण 9 पद 67

āmhī nikhaḷa mā tujhe | varī lobheṃ mhaṇasī mājheṃ | heṃ punarukta sāje | tūṃci mhaṇonī || 9-67||

प्रकरण 9 पद 68

koṇāceṃ kāṃhīṃ na ghesī | āpuleṃhī taiseṃci na desī | koṇa jāṇe bhogisī | gaurava kaiseṃ || 9-68||

प्रकरण 9 पद 69

gurutveṃ jevaḍhā cāṃgū | tevaḍhāci tārūni laghū | guru laghu jāṇe jo pāṃgū | tujhā karī || 9-69||

प्रकरण 9 पद 70

śiṣyā detāṃ vāṭe | advaitācā samo phuṭe | tarī kāhyā hotī bhāṭeṃ | śāstreṃ tujhīṃ || 9-70||

प्रकरण 9 पद 71

kiṃbahunā ye dātārā | mī tūṃ yācā saṃsārā | veṃconi hosī soyarā | teṇeṃci toṣeṃ || 9-71||

॥ इति श्रीमदमृतानुभवे जीवन्मुक्तदशाकथनं नाम नवमं प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti śrīmadamṛtānubhave jīvanmuktadaśākathanaṃ nāma navamaṃ prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

प्रकरण 10

प्रकरण 10 पद 1

prakaraṇa dahāveṃ graṃthaparihāra parī gā śrīnivṛttirāyā | hātātaḷīṃ sukhavileṃ tuyā | tarī nivāṃtaci miyāṃ | bhogāveṃ kīṃ teṃ || 10-1||

प्रकरण 10 पद 2

parī maheśeṃ sūryāhātīṃ | didhalī tejācī sūti | tayā bhāsā aṃtarvartī | jagaci keleṃ || 10-2||

प्रकरण 10 पद 3

caṃdrāsi amṛta ghātaleṃ | teṃ tayāci kāī yetuleṃ | kīiṃ siṃdhu meghā didhale | meghāci bhāgū || 10-3||

प्रकरण 10 पद 4

दिवा जो उजेडू । तो घराचाची सुरवाडू । गगनीं आथी पवाडु । तो जगाचाची कीं ॥ 10-4॥

divā jo ujeḍū | to gharācācī suravāḍū | gaganīṃ āthī pavāḍu | to jagācācī kīṃ || 10-4||

प्रकरण 10 पद 5

agādheṃ hī ucaṃbaḷatī | te caṃdrīcī nā śaktī ? | vasaṃtu karī taiṃ hotī | jhāḍāṃceṃ dānīṃ || 10-5||

प्रकरण 10 पद 6

mhaṇoni heṃ asaṃvarya | daivikīceṃ audārya | vāṃconi svātaṃtarya | mājheṃ nāhīṃ || 10-6||

प्रकरण 10 पद 7

āṇi hā yevaḍhā aisā | parihāru deūṃ kāyasā | prabhuprabhāvavinyāsā | āḍa ṭhāvūnī || 10-7||

प्रकरण 10 पद 8

āmhī boliloṃ jeṃ kāṃhīṃ | teṃ pragaṭacī ase ṭhāīṃ | mā svayaṃprakāśā kāī | prakāśāveṃ boleṃ ? || 10-8||

प्रकरण 10 पद 9

नाना विपायें आम्हीं हन । कीजे तें पां मौन । तरी काय जनीं जन । दिसते ना ? ॥ 10-9॥

nānā vipāyeṃ āmhīṃ hana | kīje teṃ pāṃ mauna | tarī kāya janīṃ jana | disate nā ? || 10-9||

प्रकरण 10 पद 10

janāteṃ janīṃ dekhatāṃ | draṣṭeṃci dṛśya tatvatāṃ | koṇhī nahoni āitā | siddhāṃtaci hā || 10-10||

प्रकरण 10 पद 11

यया परौतें कांहीं । संविद्रहस्य नाहीं । आणि हें तया आधींही । असतचि असे ॥ 10-11॥

yayā parauteṃ kāṃhīṃ | saṃvidrahasya nāhīṃ | āṇi heṃ tayā ādhīṃhī | asataci ase || 10-11||

प्रकरण 10 पद 12

tarkṣhī graṃthaprastāvo | na ghaḍe heṃ mhaṇoṃ pāvo | tarhī siddhānuvāda lāhoṃ | āvaḍī karūṃ || 10-12||

प्रकरण 10 पद 13

paḍhiyaṃteṃ sadā teṃci | parī bhogīṃ navī navī rucī | mhaṇoni hā ucituci | anuvāda siddha || 10-13||

प्रकरण 10 पद 14

yā kāraṇeṃ miyāṃ | gaupya dāvileṃ boloniyāṃ | aiseṃ nāhīṃ āpasayā | prakāśūci || 10-14||

प्रकरण 10 पद 15

āṇi pūrṇāhaṃtā veṭhaloṃ | saiṃgha āmhīca dāṭaloṃ | mā lopaloṃ nā pragaṭaloṃ | koṇhī hoūnī | 10-15||

प्रकरण 10 पद 16

आपणया आपणपें । निरूपण काय वोपे ? । मा उगेपणे हरपे । ऐसे आहे ? ॥ 10-16॥

āpaṇayā āpaṇapeṃ | nirūpaṇa kāya vope ? | mā ugepaṇe harape | aise āhe ? || 10-16||

प्रकरण 10 पद 17

म्हणोनि माझी वैखरी । मौनाचेंही मौन करी । हे पाणियावरी मकरी । रेखिलीयां ॥ 10-17॥

mhaṇoni mājhī vaikharī | maunāceṃhī mauna karī | he pāṇiyāvarī makarī | rekhilīyāṃ || 10-17||

प्रकरण 10 पद 18

evaṃ daśopaniṣadeṃ | puḍhārī na ḍhaḷatī padeṃ | dekhoni buḍī bodheṃ | yetheṃci didhalī || 10-18||

प्रकरण 10 पद 19

jñānadeva mhaṇe śrīmaṃta | heṃ anubhavāmṛta | seṃvūni jīvanmukta | heṃci hotu || 10-19||

प्रकरण 10 पद 20

mukti kīra velhāḷa | anubhavāmṛta nikhaḷa | parī amṛtāhī uṭhī lāḷa | amṛteṃ yeṇeṃ || 10-20||

प्रकरण 10 पद 21

nitya cāṃdu hoye | parī punave ānu āhe | heṃ kāṃ mī mhaṇoṃ lāheṃ | sūryadṛṣṭī ? || 10-21||

प्रकरण 10 पद 22

priyā sāvāyilī hoye | tai āṃgīce āṃgīṃ na samāye | yerkṣhavīṃ tetheṃci āhe | tāruṇya kīṃ || 10-22||

प्रकरण 10 पद 23

वसंताचा आला । फळीं फुलीं आपला । गगनाचिया डाळा । पेलती झाडें ॥ 10-23॥

vasaṃtācā ālā | phaḷīṃ phulīṃ āpalā | gaganāciyā ḍāḷā | pelatī jhāḍeṃ || 10-23||

प्रकरण 10 पद 24

ययालागीं हें बोलणें । अनुभामृतपणें । स्वानुभूति परगुणें । वोगरिलें ॥ 10-24॥

yayālāgīṃ heṃ bolaṇeṃ | anubhāmṛtapaṇeṃ | svānubhūti paraguṇeṃ | vogarileṃ || 10-24||

प्रकरण 10 पद 25

āṇi mukta mumukṣu baddha | heṃ taṃvavarī yogyatā bheda | anubhavāmṛtasvāda | viruddha jaṃva || 10-25||

प्रकरण 10 पद 26

गंगावगहना आली । पाणीयें गंगा झालीं । कां तिमिरें भेटलीं । सूर्या जैशीं ॥ 10-26॥

gaṃgāvagahanā ālī | pāṇīyeṃ gaṃgā jhālīṃ | kāṃ timireṃ bheṭalīṃ | sūryā jaiśīṃ || 10-26||

प्रकरण 10 पद 27

nāhīṃ parisācī kasavaṭī | taṃvavarīca vāniyācyā goṭhī | maga paṃdharāviyācyā paṭīṃ | baisāveṃ kīṃ || 10-27||

प्रकरण 10 पद 28

तैसें जें या अक्षरा । भेटती गाभारां । ते वोघ जैसे सागरा । आंतु आले ॥ 10-28॥

taiseṃ jeṃ yā akṣarā | bheṭatī gābhārāṃ | te vogha jaise sāgarā | āṃtu āle || 10-28||

प्रकरण 10 पद 29

jaiśā akārādi akṣarā | bheṭatī pannāsahī mātrā | taiseṃ yā carācarā | dusareṃ nāhīṃ || 10-29||

प्रकरण 10 पद 30

taisī taye īśvarīṃ | aṃguḷī navheci dusarī | kiṃbahunā sarobharīṃ | śrīśiveṃśīci || 10-30||

प्रकरण 10 पद 31

mhaṇoni jñānadevo mhaṇe | anubhavāmṛteṃ yeṇeṃ | saṇu bhogije saṇeṃ | viśvāceni || 10-31||

॥ इति अनुभवामृते ग्रंथपरिहारकथनं नाम दशमं प्रकरणं संपूर्णम्॥

|| iti anubhavāmṛte graṃthaparihārakathanaṃ nāma daśamaṃ prakaraṇaṃ saṃpūrṇam||

या पाठाविषयी

परिचय

श्री संत ज्ञानेश्वरांचा अमृतानुभव हा स्वतंत्र तत्त्वज्ञानपर ग्रंथ आहे. ज्ञानेश्वरीप्रमाणे तो भाष्य नसून, शिव-शक्ती-अद्वैत, वाणीचे स्वरूप, अज्ञानाचे खंडन आणि सहजस्थिती या विषयांचे मूळ विवेचन ओवीबद्ध रूपात करतो. दहा प्रकरणांत विभागलेला हा ग्रंथ मराठी तत्त्वज्ञानाच्या परंपरेतील एक शिखर मानला जातो.

संदर्भ 1

अमृतानुभव — sanskritdocuments.org
मूळ मराठी पाठ जसाच्या तसा; प्रत्येक ओवी अक्षरशः पडताळून घेतली आहे.

परवाना: Verified against sanskritdocuments.org

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.

अमृतानुभव

या पाठाविषयी

परिचय

संदर्भ 1

चूक कळवा

संबंधित रचना 2

हरिपाठ — संत ज्ञानेश्वर

चांगदेव पासष्टी