Bal Kand — बालकाण्ड
बालकाण्ड · दोहा २२–३३
nāma jīham̐ japi jāgahiṃ jogī| birati biraṃci prapaṃca biyogī|| brahmasukhahi anubhavahiṃ anūpā| akatha anāmaya nāma na rūpā||
jānā cahahiṃ gūṛha gati jeū| nāma jīham̐ japi jānahiṃ teū|| sādhaka nāma japahiṃ laya lāem̐| hohiṃ siddha animādika pāem̐||
japahiṃ nāmu jana ārata bhārī| miṭahiṃ kusaṃkaṭa hohiṃ sukhārī|| rāma bhagata jaga cāri prakārā| sukṛtī cāriu anagha udārā||
cahū catura kahum̐ nāma adhārā| gyānī prabhuhi biseṣi piārā|| cahum̐ juga cahum̐ śruti nā prabhāū| kali biseṣi nahiṃ āna upāū||
sakala kāmanā hīna je rāma bhagati rasa līna| nāma suprema piyūṣa hada tinhahum̐ kie mana mīna || 22||
aguna saguna dui brahma sarūpā| akatha agādha anādi anūpā|| moreṃ mata baṛa nāmu duhū teṃ| kie jehiṃ juga nija basa nija būteṃ||
proṛhi sujana jani jānahiṃ jana kī| kahaum̐ pratīti prīti ruci mana kī|| eku dārugata dekhia ekū| pāvaka sama juga brahma bibekū|| ubhaya agama juga sugama nāma teṃ| kaheum̐ nāmu baṛa brahma rāma teṃ|| byāpaku eku brahma abināsī| sata cetana dhana ānam̐da rāsī||
asa prabhu hṛdayam̐ achata abikārī| sakala jīva jaga dīna dukhārī|| nāma nirūpana nāma jatana teṃ| sou pragaṭata jimi mola ratana teṃ||
niraguna teṃ ehi bhām̐ti baṛa nāma prabhāu apāra| kahaum̐ nāmu baṛa rāma teṃ nija bicāra anusāra || 23||
rāma bhagata hita nara tanu dhārī| sahi saṃkaṭa kie sādhu sukhārī|| nāmu saprema japata anayāsā| bhagata hohiṃ muda maṃgala bāsā||
rāma eka tāpasa tiya tārī| nāma koṭi khala kumati sudhārī|| riṣi hita rāma suketusutā kī| sahita sena suta kīnha bibākī|| sahita doṣa dukha dāsa durāsā| dalai nāmu jimi rabi nisi nāsā|| bhaṃjeu rāma āpu bhava cāpū| bhava bhaya bhaṃjana nāma pratāpū||
daṃḍaka banu prabhu kīnha suhāvana| jana mana amita nāma kie pāvana|| nisicara nikara dale raghunaṃdana| nāmu sakala kali kaluṣa nikaṃdana||
sabarī gīdha susevakani sugati dīnhi raghunātha| nāma udhāre amita khala beda bidita guna gātha || 24||
rāma sukaṃṭha bibhīṣana doū| rākhe sarana jāna sabu koū|| nāma garība aneka nevāje| loka beda bara birida birāje||
rāma bhālu kapi kaṭaku baṭorā| setu hetu śramu kīnha na thorā|| nāmu leta bhavasiṃdhu sukhāhīṃ| karahu bicāru sujana mana māhīṃ||
rāma sakula rana rāvanu mārā| sīya sahita nija pura pagu dhārā|| rājā rāmu avadha rajadhānī| gāvata guna sura muni bara bānī|| sevaka sumirata nāmu saprītī| binu śrama prabala moha dalu jītī|| phirata saneham̐ magana sukha apaneṃ| nāma prasāda soca nahiṃ sapaneṃ||
brahma rāma teṃ nāmu baṛa bara dāyaka bara dāni| rāmacarita sata koṭi maham̐ liya mahesa jiyam̐ jāni || 25||
nāma prasāda saṃbhu abināsī| sāju amaṃgala maṃgala rāsī|| suka sanakādi siddha muni jogī| nāma prasāda brahmasukha bhogī||
nārada jāneu nāma pratāpū| jaga priya hari hari hara priya āpū|| nāmu japata prabhu kīnha prasādū| bhagata siromani bhe prahalādū||
dhruvam̐ sagalāni japeu hari nāūm̐| pāyau acala anūpama ṭhāūm̐|| sumiri pavanasuta pāvana nāmū| apane basa kari rākhe rāmū||
apatu ajāmilu gaju ganikāū| bhae mukuta hari nāma prabhāū|| kahauṃ kahām̐ lagi nāma baṛāī| rāmu na sakahiṃ nāma guna gāī||
nāmu rāma ko kalapataru kali kalyāna nivāsu| jo sumirata bhayo bhām̐ga teṃ tulasī tulasīdāsu || 26||
cahum̐ juga tīni kāla tihum̐ lokā| bhae nāma japi jīva bisokā|| beda purāna saṃta mata ehū| sakala sukṛta phala rāma sanehū||
dhyānu prathama juga makhabidhi dūjeṃ| dvāpara paritoṣata prabhu pūjeṃ|| kali kevala mala mūla malīnā| pāpa payonidhi jana mana mīnā||
nāma kāmataru kāla karālā| sumirata samana sakala jaga jālā|| rāma nāma kali abhimata dātā| hita paraloka loka pitu mātā||
nahiṃ kali karama na bhagati bibekū| rāma nāma avalaṃbana ekū|| kālanemi kali kapaṭa nidhānū| nāma sumati samaratha hanumānū||
rāma nāma narakesarī kanakakasipu kalikāla| jāpaka jana prahalāda jimi pālihi dali surasāla || 27||
bhāyam̐ kubhāyam̐ anakha ālasahūm̐| nāma japata maṃgala disi dasahūm̐|| sumiri so nāma rāma guna gāthā| karaum̐ nāi raghunāthahi māthā||
mori sudhārihi so saba bhām̐tī| jāsu kṛpā nahiṃ kṛpām̐ aghātī|| rāma susvāmi kusevaku moso| nija disi daikhi dayānidhi poso||
lokahum̐ beda susāhiba rītīṃ| binaya sunata pahicānata prītī|| ganī garība grāmanara nāgara| paṃḍita mūṛha malīna ujāgara||
sukabi kukabi nija mati anuhārī| nṛpahi sarāhata saba nara nārī|| sādhu sujāna susīla nṛpālā| īsa aṃsa bhava parama kṛpālā||
suni sanamānahiṃ sabahi subānī| bhaniti bhagati nati gati pahicānī|| yaha prākṛta mahipāla subhāū| jāna siromani kosalarāū||
rījhata rāma saneha nisoteṃ| ko jaga maṃda malinamati moteṃ||
saṭha sevaka kī prīti ruci rakhihahiṃ rāma kṛpālu| upala kie jalajāna jehiṃ saciva sumati kapi bhālu || 28 (ka)||
hauhu kahāvata sabu kahata rāma sahata upahāsa| sāhiba sītānātha so sevaka tulasīdāsa || 28 (kha)||
ati baṛi mori ḍhiṭhāī khorī| suni agha narakahum̐ nāka sakorī|| samujhi sahama mohi apaḍara apaneṃ| so sudhi rāma kīnhi nahiṃ sapaneṃ||
suni avaloki sucita cakha cāhī| bhagati mori mati svāmi sarāhī|| kahata nasāi hoi hiyam̐ nīkī| rījhata rāma jāni jana jī kī||
rahati na prabhu cita cūka kie kī| karata surati saya bāra hie kī|| jehiṃ agha badheu byādha jimi bālī| phiri sukaṃṭha soi kīnha kucālī||
soi karatūti bibhīṣana kerī| sapanehum̐ so na rāma hiyam̐ herī|| te bharatahi bheṃṭata sanamāne| rājasabhām̐ raghubīra bakhāne||
prabhu taru tara kapi ḍāra para te kie āpu samāna| tulasī kahūm̐ na rāma se sāhiba sīlanidhāna || 29 (ka)||
rāma nikāīṃ rāvarī hai sabahī ko nīka| joṃ yaha sām̐cī hai sadā tau nīko tulasīka || 29 (kha)||
ehi bidhi nija guna doṣa kahi sabahi bahuri siru nāi| baranaum̐ raghubara bisada jasu suni kali kaluṣa nasāi|| 29 (ga)||
jāgabalika jo kathā suhāī| bharadvāja munibarahi sunāī|| kahihaum̐ soi saṃbāda bakhānī| sunahum̐ sakala sajjana sukhu mānī||
saṃbhu kīnha yaha carita suhāvā| bahuri kṛpā kari umahi sunāvā||
soi siva kāgabhusuṃḍihi dīnhā| rāma bhagata adhikārī cīnhā||
tehi sana jāgabalika puni pāvā| tinha puni bharadvāja prati gāvā|| te śrotā bakatā samasīlā| savam̐darasī jānahiṃ harilīlā||
jānahiṃ tīni kāla nija gyānā| karatala gata āmalaka samānā|| aurau je haribhagata sujānā| kahahiṃ sunahiṃ samujhahiṃ bidhi nānā||
mai puni nija gura sana sunī kathā so sūkarakheta| samujhī nahi tasi bālapana taba ati raheum̐ aceta || 30 (ka)||
śrotā bakatā gyānanidhi kathā rāma kai gūṛha| kimi samujhauṃ mai jīva jaṛa kali mala grasita bimūṛha || 30 (kha)||
tadapi kahī gura bārahiṃ bārā| samujhi parī kachu mati anusārā|| bhāṣābaddha karabi maiṃ soī| moreṃ mana prabodha jehiṃ hoī||
jasa kachu budhi bibeka bala mereṃ| tasa kahihaum̐ hiyam̐ hari ke prereṃ|| nija saṃdeha moha bhrama haranī| karaum̐ kathā bhava saritā taranī||
budha biśrāma sakala jana raṃjani| rāmakathā kali kaluṣa bibhaṃjani|| rāmakathā kali paṃnaga bharanī| puni bibeka pāvaka kahum̐ aranī||
rāmakathā kali kāmada gāī| sujana sajīvani mūri suhāī||
soi basudhātala sudhā taraṃgini| bhaya bhaṃjani bhrama bheka bhuaṃgini||
asura sena sama naraka nikaṃdini| sādhu bibudha kula hita girinaṃdini|| saṃta samāja payodhi ramā sī| bisva bhāra bhara acala chamā sī||
jama gana muham̐ masi jaga jamunā sī| jīvana mukuti hetu janu kāsī|| rāmahi priya pāvani tulasī sī| tulasidāsa hita hiyam̐ hulasī sī||
sivapraya mekala saila sutā sī| sakala siddhi sukha saṃpati rāsī|| sadaguna suragana aṃba aditi sī| raghubara bhagati prema paramiti sī||
rāma kathā maṃdākinī citrakūṭa cita cāru| tulasī subhaga saneha bana siya raghubīra bihāru || 31||
rāma carita ciṃtāmani cārū| saṃta sumati tiya subhaga siṃgārū|| jaga maṃgala guna grāma rāma ke| dāni mukuti dhana dharama dhāma ke||
sadagura gyāna birāga joga ke| bibudha baida bhava bhīma roga ke|| janani janaka siya rāma prema ke| bīja sakala brata dharama nema ke||
samana pāpa saṃtāpa soka ke| priya pālaka paraloka loka ke|| saciva subhaṭa bhūpati bicāra ke| kuṃbhaja lobha udadhi apāra ke||
kāma koha kalimala karigana ke| kehari sāvaka jana mana bana ke|| atithi pūjya priyatama purāri ke| kāmada ghana dārida davāri ke||
maṃtra mahāmani biṣaya byāla ke| meṭata kaṭhina kuaṃka bhāla ke|| harana moha tama dinakara kara se| sevaka sāli pāla jaladhara se||
abhimata dāni devataru bara se| sevata sulabha sukhada hari hara se|| sukabi sarada nabha mana uḍagana se| rāmabhagata jana jīvana dhana se||
sakala sukṛta phala bhūri bhoga se| jaga hita nirupadhi sādhu loga se|| sevaka mana mānasa marāla se| pāvaka gaṃga taṃraga māla se||
kupatha kutaraka kucāli kali kapaṭa daṃbha pāṣaṃḍa| dahana rāma guna grāma jimi iṃdhana anala pracaṃḍa || 32 (ka)||
rāmacarita rākesa kara sarisa sukhada saba kāhu| sajjana kumuda cakora cita hita biseṣi baṛa lāhu || 32 (kha)||
kīnhi prasna jehi bhām̐ti bhavānī| jehi bidhi saṃkara kahā bakhānī||
so saba hetu kahaba maiṃ gāī| kathāprabaṃdha bicitra banāī||
jehi yaha kathā sunī nahiṃ hoī| jani ācaraju karaiṃ suni soī|| kathā alaukika sunahiṃ je gyānī| nahiṃ ācaraju karahiṃ asa jānī|| rāmakathā kai miti jaga nāhīṃ| asi pratīti tinha ke mana māhīṃ|| nānā bhām̐ti rāma avatārā| rāmāyana sata koṭi apārā||
kalapabheda haricarita suhāe| bhām̐ti aneka munīsanha gāe|| karia na saṃsaya asa ura ānī| sunia kathā sārada rati mānī||
rāma anaṃta anaṃta guna amita kathā bistāra| suni ācaraju na mānihahiṃ jinha keṃ bimala bicāra || 33||