श्रीधूमावतीकवचम्

शेअर करा

प्रस्तावना 3

श्रीगणेशाय नमः । अथ धूमावती कवचम् । श्रीपार्वत्युवाच - धूमावत्यर्चनं शम्भो श्रुतं विस्तरतोमया । कवचं श्रोतुमिच्छामि तस्या देव वदस्व मे ॥ १॥

śrīgaṇeśāya namaḥ | atha dhūmāvatī kavacam | śrīpārvatyuvāca - dhūmāvatyarcanaṃ śambho śrutaṃ vistaratomayā | kavacaṃ śrotumicchāmi tasyā deva vadasva me || 1||

अर्थ

श्रीगणेशाला नमस्कार. आता धूमावती कवच (आरंभ). श्रीपार्वती म्हणाली — हे शंभो! धूमावतीचे अर्चन (पूजाविधी) मी विस्ताराने ऐकले. आता मला तिचे कवच ऐकायचे आहे; हे देवा! ते मला सांगा.

श्रीभैरव उवाच - श‍ृणु देवि परं गुह्यं न प्रकाश्यं कलौ युगे । कवचं श्रीधूमावत्याश्शत्रुनिग्रहकारकम् ॥ २॥

śrībhairava uvāca - śaृṇu devi paraṃ guhyaṃ na prakāśyaṃ kalau yuge | kavacaṃ śrīdhūmāvatyāśśatrunigrahakārakam || 2||

ब्रह्माद्यादेवि सततं यद्वशादरिघातिनः । योगिनो भव शत्रुघ्ना यस्या ध्यान प्रभावतः ॥ ३॥

brahmādyādevi satataṃ yadvaśādarighātinaḥ | yogino bhava śatrughnā yasyā dhyāna prabhāvataḥ || 3||

विनियोग 1

ॐ अस्य श्रीधूमावतीकवचस्य पिप्पलाद ऋषिः अनुष्टुप्छन्दः श्रीधूमावती देवता धूं बीजम् स्वाहा शक्तिः धूमावती कीलकम् शत्रुहनने पाठे विनियोगः ॥

oṃ asya śrīdhūmāvatīkavacasya pippalāda ṛṣiḥ anuṣṭupchandaḥ śrīdhūmāvatī devatā dhūṃ bījam svāhā śaktiḥ dhūmāvatī kīlakam śatruhanane pāṭhe viniyogaḥ ||

अर्थ

या श्रीधूमावतीकवचाचे ऋषी पिप्पलाद आहेत, छंद अनुष्टुप् आहे, देवता श्रीधूमावती आहे; ‘धूं’ बीज आहे, ‘स्वाहा’ शक्ती आहे, ‘धूमावती’ कीलक आहे. शत्रूच्या हननासाठी (नाशासाठी) या पाठात हा विनियोग केला जातो. (‘धूं’ बीज व ‘स्वाहा’ शक्ती हे शुद्ध बीजाक्षर आहेत, ज्यांचा शब्दशः अर्थ होत नाही.)

कवच 6

ॐ धूं बीजं मे शिरः पातु धूं ललाटं सदावतु । धूमा नेत्रयुगं पातु वती कर्णौ सदावतु ॥ ४॥

oṃ dhūṃ bījaṃ me śiraḥ pātu dhūṃ lalāṭaṃ sadāvatu | dhūmā netrayugaṃ pātu vatī karṇau sadāvatu || 4||

दीर्घा तूदरमध्ये तु नाभिं मे मलिनाम्बरा । शूर्पहन्ता पातु गुह्यं रूक्षा रक्षतु जानुनी ॥ ५॥

dīrghā tūdaramadhye tu nābhiṃ me malināmbarā | śūrpahantā pātu guhyaṃ rūkṣā rakṣatu jānunī || 5||

अर्थ

‘दीर्घा’ (दीर्घकाय देवी) उदराच्या मध्यभागाचे रक्षण करो; ‘मलिनांबरा’ (मलिन वस्त्र असलेली) माझ्या नाभीचे रक्षण करो. ‘शूर्पहंता’ (सूप धारण करणारी) गुह्य अंगाचे रक्षण करो; ‘रूक्षा’ (रुक्ष देवी) दोन्ही गुडघ्यांचे रक्षण करो.

मुखं मे पातु भीमाख्या स्वाहा रक्षतु नासिकाम् । सर्वं विद्यावतु कण्ठं विवर्णा बाहुयुग्मकम् ॥ ६॥

mukhaṃ me pātu bhīmākhyā svāhā rakṣatu nāsikām | sarvaṃ vidyāvatu kaṇṭhaṃ vivarṇā bāhuyugmakam || 6||

अर्थ

‘भीमाख्या’ (भीमा नाव असलेली) माझ्या मुखाचे रक्षण करो; ‘स्वाहा’ नासिकेचे रक्षण करो. ‘विद्या’ (सर्वविद्यारूपा) कंठाचे पूर्णपणे रक्षण करो; ‘विवर्णा’ (वर्णहीन, फिकी देवी) दोन्ही भुजांचे रक्षण करो.

चञ्चला हृदयं पातु धृष्टा पार्श्वं सदावतु । धूमहस्ता सदा पातु पादौ पातु भयावहा ॥ ७॥

cañcalā hṛdayaṃ pātu dhṛṣṭā pārśvaṃ sadāvatu | dhūmahastā sadā pātu pādau pātu bhayāvahā || 7||

अर्थ

‘चंचला’ (चपल देवी) हृदयाचे रक्षण करो; ‘धृष्टा’ (निर्भय देवी) पार्श्वाचे (बरगड्यांचे) सदा रक्षण करो. ‘धूमहस्ता’ (धूम्रयुक्त हात असलेली) हातांचे सदा रक्षण करो; ‘भयावहा’ (भय उत्पन्न करणारी) दोन्ही पायांचे रक्षण करो.

प्रवृद्धरोमा तु भृशं कुटिला कुटिलेक्षणा । क्षुत्पिपासार्दिता देवी भयदा कलहप्रिया ॥ ८॥

pravṛddharomā tu bhṛśaṃ kuṭilā kuṭilekṣaṇā | kṣutpipāsārditā devī bhayadā kalahapriyā || 8||

अर्थ

‘प्रवृद्धरोमा’ (दाट रोम असलेली), ‘कुटिला’ (वाकडी), ‘कुटिलेक्षणा’ (तिरकी दृष्टी असलेली), ‘क्षुत्पिपासार्दिता’ (भूकतहानेने पीडित), ‘भयदा’ (भय देणारी) तसेच ‘कलहप्रिया’ (कलहप्रिय) — या (नामरूपांच्या) देवीने अत्यंत (रीतीने माझे रक्षण करावे) —

सर्वाङ्गं पातु मे देवी सर्वशत्रुविनाशिनी । इति ते कवचं पुण्यं कथितं भुवि दुर्लभम् ॥ ९॥

sarvāṅgaṃ pātu me devī sarvaśatruvināśinī | iti te kavacaṃ puṇyaṃ kathitaṃ bhuvi durlabham || 9||

फलश्रुति 1

न प्रकाश्यं न प्रकाश्यं न प्रकाश्यं कलौ युगे । पठनीयं महादेवि त्रिसन्ध्यं ध्यानतत्परैः । दुष्टाभिचारो देवेशि तद्गात्रं नैव संस्पृशेत् ॥ १०॥

na prakāśyaṃ na prakāśyaṃ na prakāśyaṃ kalau yuge | paṭhanīyaṃ mahādevi trisandhyaṃ dhyānatatparaiḥ | duṣṭābhicāro deveśi tadgātraṃ naiva saṃspṛśet || 10||

अर्थ

कलियुगात हे प्रकट करण्यायोग्य नाही, प्रकट करण्यायोग्य नाही, प्रकट करण्यायोग्य नाही (तीनदा भर देऊन सांगितले). हे महादेवी! ध्यानात तत्पर साधकांनी याचे त्रिसंध्या (प्रातः, मध्याह्न, सायं) पठण करावे. हे देवेशी! (अशा साधकाच्या) शरीराला दुष्ट अभिचार (करणी) कधीही स्पर्श करू शकत नाही.

समापन 1

इति भैरवीभैरव संवादे धूमावतीतत्त्वे धूमावतीकवचं सम्पूर्णम् ।

iti bhairavībhairava saṃvāde dhūmāvatītattve dhūmāvatīkavacaṃ sampūrṇam |

प्रस्तावना

śrīgaṇeśāya namaḥ | atha dhūmāvatī kavacam | śrīpārvatyuvāca - dhūmāvatyarcanaṃ śambho śrutaṃ vistaratomayā | kavacaṃ śrotumicchāmi tasyā deva vadasva me || 1||

अर्थ

प्रस्तावना

śrībhairava uvāca - śaृṇu devi paraṃ guhyaṃ na prakāśyaṃ kalau yuge | kavacaṃ śrīdhūmāvatyāśśatrunigrahakārakam || 2||

प्रस्तावना

brahmādyādevi satataṃ yadvaśādarighātinaḥ | yogino bhava śatrughnā yasyā dhyāna prabhāvataḥ || 3||

विनियोग

oṃ asya śrīdhūmāvatīkavacasya pippalāda ṛṣiḥ anuṣṭupchandaḥ śrīdhūmāvatī devatā dhūṃ bījam svāhā śaktiḥ dhūmāvatī kīlakam śatruhanane pāṭhe viniyogaḥ ||

अर्थ

कवच

oṃ dhūṃ bījaṃ me śiraḥ pātu dhūṃ lalāṭaṃ sadāvatu | dhūmā netrayugaṃ pātu vatī karṇau sadāvatu || 4||

कवच

dīrghā tūdaramadhye tu nābhiṃ me malināmbarā | śūrpahantā pātu guhyaṃ rūkṣā rakṣatu jānunī || 5||

अर्थ

कवच

mukhaṃ me pātu bhīmākhyā svāhā rakṣatu nāsikām | sarvaṃ vidyāvatu kaṇṭhaṃ vivarṇā bāhuyugmakam || 6||

अर्थ

कवच

cañcalā hṛdayaṃ pātu dhṛṣṭā pārśvaṃ sadāvatu | dhūmahastā sadā pātu pādau pātu bhayāvahā || 7||

अर्थ

कवच

pravṛddharomā tu bhṛśaṃ kuṭilā kuṭilekṣaṇā | kṣutpipāsārditā devī bhayadā kalahapriyā || 8||

अर्थ

कवच

sarvāṅgaṃ pātu me devī sarvaśatruvināśinī | iti te kavacaṃ puṇyaṃ kathitaṃ bhuvi durlabham || 9||

फलश्रुति

na prakāśyaṃ na prakāśyaṃ na prakāśyaṃ kalau yuge | paṭhanīyaṃ mahādevi trisandhyaṃ dhyānatatparaiḥ | duṣṭābhicāro deveśi tadgātraṃ naiva saṃspṛśet || 10||

अर्थ

समापन

इति भैरवीभैरव संवादे धूमावतीतत्त्वे धूमावतीकवचं सम्पूर्णम् ।

iti bhairavībhairava saṃvāde dhūmāvatītattve dhūmāvatīkavacaṃ sampūrṇam |

या पाठाविषयी

परिचय

दशमहाविद्यांपैकी एक धूमावती — विधवा, वृद्धा आणि धूम्रवर्णा देवी — हिच्या उपासनेचे हे तंत्रोक्त रक्षाकवच भैरव आणि भैरवी यांच्या संवादाच्या रूपात सांगितले आहे. यात ‘धूं’ बीज तसेच देवीच्या अनेक नामांनी (धूमा, वती, दीर्घा, मलिनांबरा, शूर्पहंता, भीमा, विवर्णा, चंचला आदी) शिरापासून पायांपर्यंत अंगोअंगाच्या आणि समस्त शत्रूंच्या नाशाच्या रक्षणाचे आवाहन केले आहे.

येथे संस्कृत मूळ पाठ प्रामाणिक स्रोतातून अक्षरशः दिला आहे; अर्थ व्याख्यात्मक आहे. बीजमंत्रांचा शब्दशः अनुवाद शक्य नाही. धार्मिक-विद्वत् समीक्षा अपेक्षित.

संदर्भ 2

Sanskrit Documents — श्रीधूमावतीकवचम् — dhUmAvatIkavacham, proofread by Ravi S. Ramphal
संस्कृत मूल पाठ प्रामाणिक स्रोत से अक्षरशः; बीजमन्त्रों का शब्दशः अनुवाद सम्भव नहीं, अर्थ व्याख्यात्मक। धार्मिक समीक्षा अपेक्षित।

परवाना: Verified against sanskritdocuments.org
Siddhaguru — Sri Dhumavati Mahavidya Kavacham (English) — anga-nyasa body-part protection mapping and goddess epithets

अर्थ वेद पथ संपादकीय संघाने संकलित व संपादित केले आहेत, आणि साहित्याचे टप्प्याटप्प्याने पुनरावलोकन सुरू आहे.